Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 75 2918505 2883956 2026-07-20T18:00:20Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2918505 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die huidige land binne die Verenigde Koninkryk. Vir die historiese koninkryk, sien [[Koninkryk van Engeland]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Engeland |volle_naam = <small>''England'' ([[Engels]])</small> |algemene_naam = Engeland |beeld_vlag = Flag of England.svg |beeld_wapen = Royal Arms of England.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = England in the UK and Europe.svg |leuse = |volkslied = ''verskeie''<br />''Hoofsaaklik: [[God Save the King]]''<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] |hoofstad = [[Londen]] {{Koördinate|51|30|N|0|7|W}} |latd = 51 |latm = 30 |latNS = N |longd = 0 |longm = 7 |longEW = W |grootste_stad = [[Londen]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[Andy Burnham]] |oppervlak_rang = 1^ste (VK) |oppervlak_grootte = |oppervlak = 130&nbsp;310<ref>{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |oppervlakmi² = 50&nbsp;313 |persent_water = |bevolking_skatting = 58&nbsp;620&nbsp;101<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 September 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 1^ste (VK) |bevolking_sensus = 56&nbsp;490&nbsp;048<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021unroundeddata |title=Population and household estimates, England and Wales: Census 2021, unrounded data |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 450 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;165 |bevolkingsdigtheidrang = 1^ste (VK) |BBP_PPP = £2,113&nbsp;biljoen |BBP_PPP_rang = 1^ste (VK) |BBP_PPP_jaar = 2023 |BBP_PPP_per_kapita = £36,632<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross value added (balanced) per head and income components |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=17 Junie 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 1^ste (VK) |BBP = £2,330&nbsp;biljoen |BBP_rang = 1^ste (VK) |BBP_jaar = 2023 |BBP_per_kapita = £40&nbsp;382<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/datasets/regionalgrossdomesticproductallnutslevelregions |title=Regional gross domestic product: all ITL regions |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=17 April 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |BBP_per_kapita_rang = 1^ste (VK) |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Vereniging deur [[Athelstan van Engeland|Athelstan]]<br />• Normandiese verowering<br />• [[Act of Union 1535|Unie met Wallis]]<br />• Unie van die Krone<br />• Glorieryke rewolusie<br />• [[Acts of Union 1707|Unie met Skotland]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[10de eeu]] (tradisioneel [[927]])<br />[[1066]]–[[1088]]<br />[[1535]]–[[1542]]<br />[[24 Maart]] [[1603]]<br />[[11 Desember]] [[1688]]<br />[[1 Mei]] [[1707]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Pond sterling]] (£) |geldeenheid_kode = GBP |land_kode = |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = BST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.uk]], [[.gb]] |skakelkode = 44 |voetskrif = <big>[[Beskermheilige]]: [[Sint Joris]]<br />[[Nasionale blom]]: [[Tudorroos]]</big> }} '''Engeland''' ([[Engels]]: ''England'') is die grootste en bevolkingsrykste van die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|nasies]] wat saam die [[Verenigde Koninkryk]] vorm. Dit word in die noorde deur [[Skotland]] en in die weste deur [[Wallis]] begrens. Die [[Noordsee]] is oos, die [[Ierse See]] noordwes en die [[Keltiese See]] suidwes van Engeland geleë. Die [[Noordsee]] in die ooste en die [[Engelse Kanaal]] in die suide skei Engeland van die [[Europa|Europese]] vasteland. [[Lêer:England satellite image.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Engeland, [[Wallis]] en die [[Man (eiland)|eiland Man]]]] [[Lêer:White cliffs of dover 09 2004.jpg|duimnael|links|Die kranse van [[Dover, Engeland|Dover]]]] Engeland beslaan die sentrale en suidelike dele van die [[Atlantiese Oseaan|Noord-Atlantiese]] eiland [[Groot-Brittanje]]. Meer as 100 kleiner eilande maak daarnaas deel uit van Engeland, waaronder die [[Scilly-eilande]] en die [[Eiland Wight]]. Menslike gemeenskappe het hulle al in die Jongsteentydperk in die gebied gevestig wat tans as Engeland bekend staan, maar dit was die Angele, een van die [[Germane|Germaanse]] stamme wat hulle in die 5de en 6de eeu op die eiland gevestig het, wat hul naam aan die land verleen het. In 927 is die verskillende klein koninkryke in 'n gemeenskaplike [[Koninkryk van Engeland|Engelse Ryk]] verenig. Vanaf die groot ontdekkingstydperk in die 15de eeu het Engeland beduidende kulturele, regtelike, ekonomiese en uiteindelik ook taalkundige invloed op ander wêrelddele uitgeoefen. Die Engelse regstelsel is net soos die [[Anglikaanse Kerk]] en die Engelse taal in ander lande oorgeneem, terwyl die Engelse parlementêre regeringstelsel as voorbeeld vir staatkundige bedelings in ander lande gedien het. Engeland was in die 18de eeu ook die bakermat van die [[nywerheidsomwenteling]] wat van hier na ander Europese en uiteindelik ook oorsese lande uitgebrei het en van Engeland die eerste nywerheidsland ter wêreld gemaak het. Leidende Engelse nywerheidstede soos [[Manchester]], [[Birmingham]] en [[Liverpool]] het grondstowwe, wat uit alle hoeke van die wêreld na Engeland ingevoer is, tot goedere verwerk wat wêreldwyd bemark is, terwyl [[Londen]] as hoofstad en regeringsetel tot een van die wêreld se voorste metropole en die politieke, ekonomiese en kulturele spilpunt van die [[Britse Ryk]] ontwikkel het. Vandag beslaan die metropolitaanse gebied van [[Groter Londen]] groot dele van Suidoos-Engeland en speel steeds 'n eersterangse ekonomiese rol as die finansiële spilpunt van Europa en as die sentrum van innovasie op 'n verskeidenheid terreine – veral populêre kultuur. == Etimologie == Die naam "Engeland" is afgelei van die [[Ou Engels]]e naam ''Englaland'' wat "land van die [[Angele]]" beteken.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://www.etymonline.com/word/England |title=England |encyclopedia=Online Etymology Dictionary |accessdate=20 November 2024}}</ref> Die Angele was een van die [[Germane|Germaanse stamme]] wat hulle hulle tydens die vroeë [[Middeleeue]] op [[Groot-Brittanje]] gevestig het. Hulle was afkomstig uit die streek Angeln in die huidige [[Duitsland|Duitse]] [[Deelstate van Duitsland|deelstaat]] [[Sleeswyk-Holstein]].<ref>{{en}} {{harvnb|Ripley|1869|p=570}}.</ref> Die vroegste bekende geruik van die term as "Engla londe" was in die laat 9de-eeuse vertaling van [[Bede]] se ''Historia ecclesiastica gentis Anglorum'' in Ou Engels. Die term is destyds gebruik om na "die land wat deur Engelse bewoon is" te verwys en dit het Engelse ingesluit wat hulle gevestig het in die huidige suidooste van Skotland, destyds deel van die Engelse koninkryk Northumbria. Volgens die ''Angel-Saksiese Kroniek'' het die ''[[Domesday Book]]'' van 1086 die hele Engeland gedek, dus die [[Koninkryk van Engeland|Engelse Koninkryk]], maar enkele jare later noem die ''Chronicle'' dat koning [[Malcolm III]] "uit ''Scotlande'' na [[Lothian]] in ''Englaland''" gegaan en dus die meer antieke betekenis gebruik het.{{sfn|Molyneaux|2015|pp=6–7}} Die vroegste bekende verwysing na die Angele was in die 1ste-eeuse werk ''Germania'' deur [[Tacitus]], waarin hy die [[Latyn]]se woord ''Anglii'' gebruik het.<ref name="Fordham">{{en}} {{cite web |url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/tacitus-germanygord.html |title=Germania |publisher=[[Tacitus]] |accessdate=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916075339/http://www.fordham.edu/halsall/basis/tacitus-germanygord.html |archive-date=16 September 2008 |url-status=dead}}</ref> Die etimologie van die stamnaam self word deur geleerdes betwis; daar is voorgestel dat dit van die Angeln-skiereiland se vorm afkomstig is, 'n ''angular'' (hoekige) vorm.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |url=http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50075354?single=1&query_type=word&queryword=Angle&first=1&max_to_show=10 |title=Angle |encyclopedia=Oxford English Dictionary |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524192639/http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50075354?single=1&query_type=word&queryword=Angle&first=1&max_to_show=10 |archive-date=24 Mei 2011}}</ref> Hoe en hoekom 'n term afgelei is van die naam van 'n stam wat minder betekenisvol was as ander, byvoorbeeld die Saksers, en hoe dit die naam van 'n hele land geword het, is onbekend, maar dit blyk dat dit verband hou met die gebruik om die Germaanse mense in Brittanje ''Angli Saxones'' of Engelse Saksers te noem om hulle te onderskei van die vastelandse Saksers (''Eald-Seaxe'') van Ou Sakse in Duitsland.<ref>{{en}} {{harvnb|Crystal|2004|pp=26–27}}</ref> In [[Skots-Gaelies]] is die woord vir Engeland (''Sasunn'') afgelei van die Saksers;<ref>{{en}} {{cite book |author=John Forbes |title=The Principles of Gaelic Grammar |publisher=Oliver, Boyd and Tweeddale |year=1848 |location=Edinburg}}</ref> op 'n soortgelyke manier het die [[Wallies]]e naam vir die Engelse taal ''Saesneg'' ontstaan. 'n Romantiese naam vir Engeland is ''Loegria'' wat verwant is aan die Walliese woord vir Engeland, ''Lloegr'', en bekendheid verwerf het deur die [[Matière de Bretagne|Arthurlegende]]. ''Albion'' is ook 'n poëtiese manier om na Engeland te verwys,<ref>{{en}} {{harvnb|Foster|1988|p=9}}</ref> hoewel dit oorspronklik die hele eiland Groot-Brittanje bedoel het. == Sport == [[Lêer:Champions statue.jpg|duimnael|links|[[Standbeeld]] in [[Londen]] ter ere van die Sokkerwêreldkampioen 1966 Engeland]] [[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale rugbyspan]] nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen het]] [[Lêer:2019 World Cup winning England Cricket team with PM Theresa May.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale krieketspan]] word ná hul oorwinning tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] deur die destydse eerste minister [[Theresa May]] ontvang]] Engeland het 'n ryk [[sport]]erfenis en baie sportsoorte wat wêreldwyd beoefen word, het in die 19de-eeuse Engeland ontstaan, waaronder [[sokker]], [[krieket]], [[rugby]], [[Rugby League|rugbyliga]], [[tennis]], [[boks]], [[pluimbal]], [[muurbal]], [[hokkie]], [[snoeker]], [[biljart]], veerpyltjies, [[tafeltennis]], [[rolbal]], [[netbal]], perdewedren, windhondrenne en jakkalsjag. Die land het ook gehelp met die ontwikkeling van [[gholf]], [[seil]] en [[Formule Een]]renne. Sokker is die gewildste van hierdie sportsoorte in Engeland. Die [[Engelse nasionale sokkerspan]], met sy tuiste op [[Wembley-stadion]] is, het in 1872 die eerste sokkerwedstryd ooit teen [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |title=The first international football match |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |publisher=[[BBC]] |author=Paul Mitchell |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Die wedstryd het in Hamilton Crescent, Glasgow, die tuiste van die West of Scotland Cricket Club, plaasgevind. Engeland het as "tuiste van sokker" die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966]] aangebied en tydens die eindstryd [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]] met 4–2 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=3478/match=1633/classic-match/index.html |title=It is now' for England |publisher=[[FIFA]] |accessdate=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222174101/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=3478/match=1633/classic-match/index.html |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Met 'n Britse televisie gehoorpiek van 32,30 miljoen is die eindstryd die mees gesiene televisie-gebeurtenis ooit in die Verenigde Koninkryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-16671101 |title=Tracking 30 years of TV's most watched programmes |publisher=[[BBC]] |date=22 Januarie 2012 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Tydens die [[UEFA Europa-beker]] 2020 het Engeland vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar hulle is deur [[Italië]] met 3–2 ná [[strafskop (sokker)|strafskoppe]] verslaan. In 2024 het hulle weer na die eindstryd deurgedring, maar hulle het dié keer met 2–1 teen Spanje vasgeval. Engeland se hoogste sokkerliga is die [[Premier League]], gevolg deur die [[Football League Championship]]. Daar word algemeen aanvaar dat [[krieket]] in die vroeë [[Middeleeue]] as 'n wedstryd tussen die [[landbou]]- en [[metaal]]bewerkingsgemeenskappe van die Weald ontstaan het. Die [[Engelse nasionale krieketspan]] is 'n samestelling van Engelse en Walliese krieketspelers en een van die [[toetskrieket]]lande en volle lidland van die [[Internasionale Krieketraad]]. Een van dié sport se oudste en gewildste wedywering is [[Die As]]-reeks tussen Engeland en [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] wat sedert 1882 gespeel word. Engeland het al vyf [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]]) aangebied, meer as enige ander land. Engeland het die eindstryd tot dusver vier keer gehaal en die 2019-eindwedstryd teen [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] volgens aantal grenshoue in die beslissende Superboulbeurt gewen en sodoende hul eerste titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144530/england-vs-new-zealand-final-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Epic final tied, Super Over tied, England win World Cup on boundary count |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Julie 2019 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Ná sokker in 1966 en rugby in 2003 is krieket in 2019 die derde wêreldbekertrofee in een van Engeland se gewildste sportsoorte wat die onderskeidelike nasionale span ingepalm het. Engeland het in 2009 die [[T20I-wêreldbeker 2009|T20I-wêreldbeker]] aangebied en is ook tweemalige wenner van dié toernooi (in [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] teen Australië en in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] teen Pakistan). Daarbenewens is drie [[Kampioentrofee|Kampioentrofeë]] (in [[Kampioentrofee 2004|2004]], [[Kampioentrofee 2013|2013]] en [[Kampioentrofee 2017|2017]]) in Engeland aangebied. [[Lord’s]] in Londen word dikwels ''Home of Cricket'' ("tuiste van krieket") genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricinfo.com/england/content/ground/57129.html |title=Lord's |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Saam met Ierland en Skotland sal Engeland die [[T20I-wêreldbeker 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> In vrouekrieket het die [[Engelse nasionale vrouekrieketspan]] reeds vier [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]]) en een [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]]) beklink. Hulle het ook as gasheer van die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in 1973, 1993 en 2017, asook die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in 2009 en [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] opgetree. Rugby het in die 19de eeu by die Public School van [[Rugby, Engeland|Rugby]], [[Warwickshire]], ontstaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm#2 |title=Origins of Rugby – Codification "The innovation of running with the ball was introduced some time between 1820 and 1830." |publisher=Rugbyfootballhistory.com |accessdate=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415201837/http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse nasionale rugbyspan]] ding in die [[Sesnasies-toernooi]] met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] mee en neem gereeld aan die [[Rugbywêreldbeker]] deel. Engeland het die [[Rugbywêreldbeker 2003]] teen die gasheer [[Wallabies|Australië]] gewen. Engeland was een van die medegashere tydens beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] en hulle het ook die [[Rugbywêreldbeker 2015]] (saam met Wallis) gehuisves. Daarbenewens het Engeland beide die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie in [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010]] en [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] alleenlik aangebied. Die [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|vroue-eweknie]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel wat deur dieselfde rugbyunies bestuur word en hulle kwalifiseer ook gereeld vir vrouerugbywêreldbekertoernooie, waarvan hulle die [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|1994-]], [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014-]] en 2025-toernooie gewen het. Londen se [[Twickenham-stadion|Twickenham]] is die grootste rugbystadion wêreldwyd en tuisstadion van die Engelse nasionale rugbyspan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/twickenham |title=The Home of England Rugby – Twickenham |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Dit word as 'n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> Gholf is gewild in Engeland; deels te danke aan sy kulturele en geografiese bande met Skotland, die tuiste van gholf.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pgatour.com/2008/tourlife/travel/04/08/trans_atlantic/index.html |title=Scotland is the home of golf |publisher=PGA Tour official website |accessdate=3 Oktober 2012 |quote=Scotland is the home of golf … |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003044928/http://www.pgatour.com/2008/tourlife/travel/04/08/trans_atlantic/index.html |archive-date=3 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Engelse gholfspelers wat die [[Grand Slam (gholf)|Grand Slam]] gewen het, sluit in: Cyril Walker, Tony Jacklin, Nick Faldo en Justin Rose vir mans en Laura Davies, Alison Nicholas en Karen Stupples vir vroue. Die wêreld se oudste gholftoernooi is die [[Britse Ope]] en word in sowel Engeland as Skotland gespeel. Die tweejaarlikse gholftoernooi, die Ryderbeker, is na die Engelse sakeman Samuel Ryder genoem wat die geleentheid geborg en die trofee geskenk het.<ref>{{en}} Fry, Peter (Julie 2000). Samuel Ryder: The Man Behind the Ryder Cup. Wright Press.</ref> Nick Faldo is die suksesvolste Ryderbeker-speler ooit wat die meeste punte (25) van enige speler van die Europese of Amerikaanse spanne behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/19634921 |title=Sir Nick Faldo drives on in business world |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2012 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> [[Tennis]] het in die laat 19de eeu in [[Birmingham]] ontwikkel en die [[Wimbledon-kampioenskap]] is die oudste en gewildste tennistoernooi wêreldwyd. Wimbledon is 'n toernooi wat 'n belangrike plek in die Britse kultuurkalender het. Fred Perry was die laaste Engelsman wat die Wimbledon-kampioenskap in 1936 gewen het. Hy was die eerste speler wat al vier [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-enkelspeletjies gewen het<ref>{{en}} {{cite web |last=Jackson |first=Peter |title=Who was Fred Perry? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/8126053.stm |newspaper=[[BBC]] |date=3 Julie 2009 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> en het die span van Groot-Brittanje tot vier Davisbeker-oorwinnings gelei. Engelse vroue wat Wimbledon gewen het, sluit in: Ann Haydon Jones in 1969 en Virginia Wade in 1977. Die [[Britse Grand Prix]] van 1950 op die [[Silverstone-renbaan]] was die eerste van die nuutgeskepte [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.silverstone.co.uk/about/heritage/ |title=The History of British Motorsport and Motor Racing at Silverstone |accessdate=9 April 2020 |publisher=Silverstone |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409092118/https://www.silverstone.co.uk/about/heritage/ |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sedertdien behoort Engelse renjaers tot die suksesvolste in die Formule Een-geskiedenis, insluitende [[Stirling Moss]], [[Nigel Mansell]], [[Damon Hill]], [[Lewis Hamilton]] en [[Jenson Button]]. Van die mees tegnies gevorderde renmotors word in Engeland vervaardig en baie van die hedendaagse wedrenmaatskappye kies Engeland as hul basis van bedrywighede weens die ingenieurswese se kennis en organisasie. [[McLaren|McLaren Automotive]], [[Williams Grand Prix Engineering]], [[Team Lotus]], [[Honda Racing F1|Honda]], Brawn GP, [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Renault]] en [[Red Bull Racing]] is, of was, almal in die suide van Engeland gevestig. Londen het die [[Olimpiese Somerspele]] reeds drie keer aangebied (in [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]], [[Olimpiese Somerspele 1948|1948]] en [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]). Engeland ding in die [[Statebondspele]] mee, wat al om die vier jaar aangebied word, waarvan die Interrykkampioenskappe 1911 in Londen, die Britse Rykspele 1934 in Londen, die Statebondspele 2002 in Manchester en die Statebondspele 2022 in Birmingham gehuisves is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/commonwealth-games/42437441 |title=Commonwealth Games: Birmingham announced as host of 2022 event |publisher=[[BBC]] |date=21 Desember 2017 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/England|title=England|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Julie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|England|Engeland}} {{Wikt-inlyn|Engeland}} * {{en}} {{Wikivoyage|England|Engeland}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Engeland}} | Noord = {{vlagland|Skotland}} | Noordoos = [[Noordsee]] • {{vlagland|Noorweë}} | Oos = [[Noordsee]] • {{vlagland|Denemarke}} • {{vlagland|Duitsland}} | Suidoos = [[Noordsee]] • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Nederland}} | Suid = [[Engelse Kanaal]] • [[Kanaaleilande]] ({{vlagland|Jersey}} • {{vlagland|Guernsey}}) • {{vlagland|Frankryk}} | Suidwes = [[Keltiese See]] | Wes = {{vlagland|Wallis}} | Noordwes = {{vlagland|Ierland}} • {{vlagland|Noord-Ierland}} • {{vlagland|Man (eiland)}} • [[Sint-Georgekanaal]] }} {{Graafskappe van Engeland}} {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engeland| ]] 9jr0zqvzdthr7xcgkuu9697uk6weyxo 0 459 2918673 2914856 2026-07-21T16:03:13Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2918673 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Palme 1973.jpg|teks=Olof Palme}} Die '''jaar 1986''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 86ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Spanje]] en [[Portugal]] betree die Europese gemeenskap, Portugal verlaat die [[Europese Vryhandelsvereniging]]. * 1 Januarie – [[Aruba]] verlaat die [[Nederlandse Antille]] en word 'n aparte deel van die [[Koninkryk der Nederlande]]. * [[28 Januarie]] – Die [[NASA]]-[[ruimtependeltuig Challenger]] ontplof 73 sekondes na lansering vanaf [[Kaap Canaveral]]. Al sewe bemanningslede sterf in die [[Challenger-ramp]]. * [[16 Februarie]] – Dr. Mario de Soares word verkies as die nuwe president van [[Portugal]]. * [[17 Februarie]] – Die eerste spitsberaad van [[Franse taal|Franssprekende]] lande begin in [[Parys]]. * [[20 Februarie]] – Tutor Nyangilizwe Ndamase word as die derde president van [[Transkei]] ingehuldig. * [[28 Februarie]] – Die eerste minister van [[Swede]], [[Olof Palme]], word deur 'n sluipmoordenaar in [[Stockholm]] doodgeskiet. * [[24 Maart]] – Die [[Hungaroring]] huisves sy eerste [[Formule Een]] [[Hongaarse Grand Prix|Grand Prixwedren]]. * [[3 April]] – [[IBM]] lewer die eerste [[notaboekrekenaar]], die PC Convertible. * [[14 April]] – Die [[Verenigde State]] bombardeer [[Libië]] uit weerwraak vir Libië se ondersteuning van [[terrorisme]] teen die VSA. * [[26 April]] – 'n Ongeluk by die [[Tsjernobil]]-[[kernkrag]]stasie in die [[Oekraïne]] veroorsaak die ergste kernkragramp tot nog toe. 31 mense sterf as 'n direkte gevolg van die ongeluk en duisende meer word blootgestel aan hoë vlakke van [[radioaktiwiteit]]. * [[27 April]] – John R. MacDougall stuur 'n boodskap op die Home Box Office-kanaal met 'n sterk sein na die Galaxy 1 [[satelliet]]. * [[30 April]] – [[Dianna Agron]], Amerikaanse [[sanger]] en aktrise. * [[23 Mei]] – [[Argentinië]] verbreek sy diplomatieke betrekkinge met die [[Republiek van Suid-Afrika]]. * [[31 Mei]] – [[29 Julie]] – Die 13de [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Meksiko]] gespeel, wat deur [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] gewen word. * [[27 Junie]] – Die Internasionale regshof vel teen die VSA in [[Nicaragua]] vs. Verenigde State van Amerika. * [[8 Julie]] – Suid-Afrika se Swart Federasie van Kamers van Koophandel (Nafcoc) besluit om die internasionale veldtog teen beleggings in die land te steun. * [[16 Julie]] – Die Suid-Afrikaansvervaardigde [[Straalvliegtuig|straalvegter]], die [[Atlas Cheetah|''Cheetah'']], word bekend gestel. * [[21 Julie]] – Die tweede vredesontmoeting tussen Staatspresident [[Pieter Willem Botha|PW Botha]] en aartsbiskop [[Desmond Tutu]] vind in [[Pretoria]] plaas. * [[24 Julie]] – Die [[Statebondspele]] begin in die [[Skotland|Skotse]] hoofstad [[Edinburg]]. Weens die weiering van die [[Verenigde Koninkryk]] se Eerste Minister [[Margaret Thatcher]] om sanksies teen Suid-Afrika in te stel, boikot 32 van die 58 Statebondlede die spele. * [[29 Julie]] – Suid-Afrika is die hoofbesprekingspunt by die Organisasie van Afrika-eenheid-beraad, wat in [[Addis Abeba]], [[Ethiopië]] begin. * 29 Julie – Nadat President [[Samora Machel]] sedert die onafhanklikwording van [[Mosambiek]] in [[1975]] as President sowel as [[Eerste minister]] gefungeer het, word Mario da Graca Machungo as die land se Eerste premier ingehuldig. * [[2 Augustus]] – Vier mense sterf ná 'n bomontploffing in 'n slaghuis in [[Walvisbaai]]. * [[17 Augustus]] – Twee landmynontploffings in die [[Nelspruit]]-omgewing eis ses menselewens. * [[21 Augustus]] – Giftige gas ontsnap van die [[vulkaan|vulkaniese]] [[Nyosmeer]] in [[Kameroen]] en meer as 1 700 mense sterf. * [[1 September]] – [[Liechtenstein]] betree die [[Europese Vryhandelsvereniging]]. * [[7 September]] – Die Anglikaanse aartsbiskop, [[Desmond Tutu]], word in [[Kaapstad]] ingehuldig. * [[8 September]] – Die ANC se kantore in Stockholm word deur 'n bomontploffing beskadig. * [[16 September]] – 177 mynwerkers sterf en sowat 200 word beseer toe 'n brand in die Kinrossmyn, sowat 110 kilometer oos van [[Johannesburg]], uitbreek. * [[30 September]] – Die Amerikaanse president [[Ronald Reagan]] benoem die eerste Swart ambassadeur van die VSA in Suid-Afrika, E.J. Perkins. * [[6 Oktober]] – Vier persone sterf in 'n ontploffing en gepaardgaande vuur op die [[Yankee-klas duikboot|''Yankee''-klas]] duikboot, K129. * [[19 Oktober]] – Die [[Mosambiekse presidensiële vliegtuigongeluk (1986)|Mosambiekse presidensiële vliegtuig]] stort neer. * [[20 Oktober]] – Die [[Israel]]se [[Shamir II-kabinet]] onder leiding van eerste minister [[Yitzhak Shamir]] word geïnstalleer. * [[21 Oktober]] – Die [[Marshalleilande]] word van die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik. * [[3 November]] – Die [[Gefedereerde State van Mikronesië]] word van die Verenigde State van Amerika onafhanklik. * [[11 November]] – Onthulling van die [[Delvillebos]]-museum in [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Rasta Rasivhenge]], Suid-Afrikaanse internasionale [[rugby]][[skeidsregter]]. * [[6 Januarie]] – [[Deepika Padukone]], [[Indië|Indiese]] [[aktrise]] en model. * [[8 Januarie]] – [[Peng Shuai]], Chinese professionele tennisspeler. * [[17 Januarie]] – [[Max Adler]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[21 Januarie]] – [[Sushant Singh Rajput]], Indiese akteur en model († [[2020]]). * [[11 Februarie]] – [[Gabriel Boric]], [[Chili|Chileense]] sentrum-linkse politikus en verkose president. * [[25 Februarie]] – [[Jameela Jamil]], Engelse aktrise. * [[14 Maart]] – [[Jamie Bell]], Engelse akteur. * [[24 Maart]] – [[Nathalia Dill]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] aktrise. * [[27 Maart]] – [[Manuel Neuer]], [[Duitse]] sokkerspeler (doelwagter). * [[30 Maart]] – [[James Cagney]], Amerikaanse akteur (* [[1899]]). * [[9 April]] – [[Leighton Meester]], Amerikaanse aktrise. * [[16 April]] – [[Paul di Resta]], Skotse [[Formule Een]]renjaer. * [[17 April]] – [[Romain Grosjean]], Franse Formule Eenrenjaer. * [[22 April]] – [[Amber Heard]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[24 April]] – [[Jacques Potgieter]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler. * [[5 Mei]] – [[Bokang Montjane]], Suid-Afrikaanse model en [[Mejuffrou Suid-Afrika|Mej Suid-Afrika 2010]]. * [[14 Mei]] – [[Simon Magakwe]], Suid-Afrikaanse naelloper. * [[16 Mei]] – [[Megan Fox]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[18 Mei]] – [[Kevin Anderson]], Suid-Afrikaanse [[tennis]]speler. * [[3 Junie]] – [[Rafael Nadal]], Spaanse professionele tennisspeler. * [[13 Junie]] – [[Mary-Kate Olsen]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * 13 Junie – [[Thabo Bester]], veroordeelde [[misdadiger]] bekend as die “[[Facebook]]-[[verkragter]]” en ontsnapper uit die [[Mangaung-gevangenis]]. * [[15 Junie]] – [[Dann-Jacques Mouton]], Afrikaanse sepie-[[akteur]]. * [[20 Junie]] – [[Robbie Klay]], Afrikaanse sanger. * [[23 Junie]] – [[Salwan Momika]], Irakse aanhitser tot godsdienshaat teen [[Islam]] († [[2025]]). * [[29 Junie]] – [[Brian Klaas]], Amerikaanse politieke wetenskaplike. * [[1 Julie]] – [[Agnes Monica]], [[Indonesië|Indonesiese]] sangeres en kunstenaar. * [[6 Julie]] – [[Jacinta Ngobese-Zuma]], aktivis en stigter van die burgerlike beweging [[March and March]], * [[12 Julie]] – [[JP Pietersen]], [[Springbokrugbyspeler]]. * [[21 Augustus]] – [[Paetongtarn Shinawatra]], Eerste Minister van [[Thailand]]. * [[23 Augustus]] – [[Jeroen Dera]], Nederlandse letterkundige en literatuurkritikus. * [[12 September]] – [[Emmy Rossum]], [[VSA|Amerikaanse]] akteur. * [[7 Oktober]] – [[Bree Olson]], Amerikaanse aktrise en [[pornoster]]. * [[12 Oktober]] – [[Li Wenliang]], [[Chinese]] oogarts en een van die eerste mense wat 'n waarskuwing uitgereik het oor die uitbreek van die [[Koronaviruspandemie van 2019-2020]] († 2020). * [[14 Oktober]] – [[Albert de Wet]], Afrikaanse sanger. * [[11 November]] – [[Abigail Keats]], Suid-Afrikaanse modeontwerper. * [[22 November]] – [[Oscar Pistorius]], Suid-Afrikaanse paralimpiese atleet. == Sterftes == * [[23 Januarie]] – [[Joseph Beuys]], Duitse beeldhouer en kunstenaar (* [[1921]]). * [[27 Januarie]] – [[Lilli Palmer]], Duitse aktrise (* [[1914]]). * [[28 Januarie]] – [[Gregory Jarvis]] (* [[1944]]) * 28 Januarie – [[Christa McAuliffe]] (* [[1948]]) * 28 Januarie – [[Ronald McNair]] (* [[1950]]) * 28 Januarie – [[Ellison Onizuka]] (* [[1946]]) * 28 Januarie – [[Judith Resnik]] (* [[1949]]) * 28 Januarie – [[Dick Scobee]] (* [[1939]]) * 28 Januarie – [[Michael J. Smith]] (* [[ 1945]]) * [[30 Januarie]] – [[Olof Palme]], Sweedse premier (* [[1927]]). * [[11 Februarie]] – [[Frank Herbert]], Amerikaanse wetenskapfiksieskrywer (* [[1920]]). * [[16 Februarie]] – [[Howard Da Silva]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1909]]). * [[30 Maart]] – [[John Ciardi]], Amerikaanse digter, vertaler en etimoloog (* [[1916]]). * [[2 April]] – [[Ben Schoeman]], 'n Suid-Afrikaanse minister (* [[1905]]). * [[14 April]] – [[Simone de Beauvoir]], Franse feministiese skryfster (* [[1908]]). * [[17 April]] – [[Marcel Dassault]], stigter van die voorloper van die Franse vliegtuigvervaardiger [[Dassault Aviation]] (* [[1892]]). * [[23 April]] – [[Otto Preminger]], Oostenryksgebore, Amerikaanse regisseur (* [[1905]]). * [[26 April]] – [[Broderick Crawford]], Amerikaanse akteur (* [[1911]]). * [[9 Mei]] – Sherpa [[Tenzing Norgay]] (* [[1914]]). * [[14 Junie]] – [[Jorge Luis Borges]], [[Argentinië|Argentynse]] kortverhaalskrywer, essayis, digter, vertaler en bibliotekaris (* [[1899]]). * [[23 Junie]] – [[Moses Finley|M.I. Finley]], Amerikaansgebore Britse akademikus, navorser. klassikus en skrywer (* [[1912]]). * [[14 Julie]] – [[Raymond Loewy]], Frans-Amerikaanse nywerheidsontwerper (* [[1893]]). * [[18 Julie]] – [[Stanley Rous]], Engelse sokkerspeler, skeidsregter en sportbestuurder (* [[1895]]). * [[31 Julie]] – [[Chiune Sugihara]], Japannese diplomaat (* [[1900]]). * [[19 Oktober]] – [[Samora Machel]], die President van Mosambiek en die leier van [[FRELIMO]] (* [[1933]]). * [[6 November]] – [[Lili Kraus]], Hongaarsgebore pianis (* [[1903]]). * [[8 November]] – [[Wjatsjeslaf Molotof]], [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[politiek|politikus]] en diplomaat (* [[1890]]). * [[10 November]] – [[Leona Woods]], Amerikaanse fisikus wat gehelp het met die bou van die eerste [[kernreaktor]] en die eerste [[kernwapen]] (* [[1919]]). * [[29 November]] – [[Cary Grant]], Britse [[akteur]] (* [[1904]]). * [[1 Desember]] – [[Florence Ribeiro]], en haar eggenoot, Fabian Ribeiro, sterf in sluipmoordaanval gedurende die apartheidsjare (* [[1933]]). * [[29 Desember]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur (* [[1932]]). * 29 Desember – [[Harold Macmillan]], Britse [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste Minister]] (* [[1894]]). * [[31 Desember]] – [[Bartho Smit]], [[Afrikaanse skrywer]] en dramaturg (* [[1924]]). * ''onbekend'' – [[Helga Molander]], Duitse aktrise (* [[1896]]). [[Kategorie:1986| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] j5kfvtpyjk8afudcpa2m95v3vbbyyk6 0 479 2918684 2898790 2026-07-21T17:59:34Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ 2918684 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''25 April''' is die 115de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (116de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 250 dae in die jaar. == Gebeure == * [[799]] – Aanslag op die lewe van [[Pous Leo III]] deur die adel van [[Rome]] misluk. * [[1607]] – In die Seeslag by Gibraltar vernietig die [[Koninklike Nederlandse Vloot|Nederlandse Vloot]] die Spaanse Vloot. * [[1719]] – [[Daniel Defoe]] se [[Robinson Crusoe]] word gepubliseer. * [[1753]] – [[Pous Benedictus XIV]] verklaar John Liccio salig. * [[1792]] – Die struikrower Nicolas J. Pelletier word die eerste persoon wat met 'n [[guillotine]] [[doodstraf|tereggestel]] word. * 1792 – Die ''[[Marseillaise]]'', die Franse volkslied word gekomponeer. * [[1846]] – [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]]: konflik begin na aanleiding van 'n dispuut oor [[Texas]] se grense. * [[1859]] – Bouwerk aan die [[Suezkanaal]] begin. * [[1898]] – Die VSA-kongres verklaar [[oorlog]] teen [[Spanje]]. * [[1901]] – Die [[New York (deelstaat)|staat New York]] in die [[VSA]] vereis motornommerplate. * [[1915]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: Die [[Gallipoli#Anzac-dag|Anzac-dagtradisie]] begin met 'n landing by [[Gallipoli]] op die [[Turkye|Turkse]] kus: Die [[Slag van Gallipoli]] begin. * [[1926]] – Reza Kahn word as die [[Sjah]] van [[Iran]] gekroon as "Pahlevi". * [[1945]] – VSA en [[Rusland|Russiese]] troepe ontmoet by die [[Elbe]]rivier en verdeel [[Duitsland]] in twee. * [[1945]] – Die [[Verenigde Nasies]] word in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], gestig. * [[1950]] – Die Republiek van die Suid-Molukke word gestig. * [[1953]] – [[Francis Crick]] en [[James Watson]] publiseer ''Molecular structure of nucleic acids: a structure for deoxyribose nucleic acid'' wat die dubbele heliksstruktuur van [[DNS]] verduidelik. * [[1959]] – Die [[Sint-Laurensrivier|St. Lawrence Seaway]] wat die [[Groot Mere]] verbind met die [[Atlantiese Oseaan]] word amptelik geopen vir skeepsvaart. * [[1961]] – Robert Noyce verkry die eerste [[patent]] vir 'n [[geïntegreerde stroombaan]]. * [[1974]] – 'n [[Staatsgreep]] vind plaas in [[Portugal]], die "Angelier-revolusie". 50 jaar se diktatuur word beëindig. * [[1980]] – 'n Maneuver om VSA-ambassadegyselaars te red in [[Iran]] misluk. * [[1981]] – Meer as 100 werkers word blootgestel aan bestraling gedurende herstelwerk aan 'n kernkragsentrale in Tsuruga, [[Japan]]. * [[1982]] – [[Israel]] voltooi sy onttrekking uit die [[Sinai]] volgens die [[Camp David]]-ooreenkoms. * [[1983]] – 'n Amerikaanse leerling, [[Samantha Smith]], word na die [[Sowjetunie]] genooi deur [[Yuri Andropov]] as gevolg van haar brief aan hom. * [[1983]] – [[Pioneer 10]] reis verby [[Pluto]] se [[wentelbaan]]. * [[1988]] – John Demjanuk, bekend as "Ivan the Terrible" in die Treblinka-verdelgingskamp, ontvang 'n doodsvonnis in Israel vir sy oorlogsmisdade tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] * [[1990]] – Tydens 'n verkiesingsvergadering in [[Keulen]] word Oskar Lafontaine, die bondskanselierkandidaat van die [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]], deur 'n geestessieke vrou aangeval en met 'n mes gesteek. * 1990 – Violeta Barrios de Chamorro word in [[Managua]] as president van [[Nicaragua]] beëdig. * [[1996]] – 'n T-43 (militêre weergawe van 'n [[Boeing 737]]) bots teen 'n berg naby [[Dubrovnik]], [[Kroasië]] en 35 mense sterf, insluitende VSA se Sekretaris van Handel, Ron Brown. * [[2015]] – 'n [[Nepalese aardbewing van 2015|Aardbewing]] van 7,8 op die [[Richterskaal]] saai verwoesting in [[Nepal]]. * [[2023]] – 'n Massakultusselfmoord word in Shakahola-woud, [[Kenia]], ontdek. Daar word geglo die [[Malindi-kultus|Good News International Ministries]]-leier, Paul Nthenge Mackenzie, het sy volgelinge opdrag gegee om hulself dood te verhonger om "God te ontmoet". * [[2026]] – ‘n [[Withuis Korrespondente aandete-skietery in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse Withuis-korrespondente-ete by die Washington Hilton in [[Washington D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], Eerste Dame [[Melania Trump]], Visepresident [[JD Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is. == Geboortes == * [[1214]] – [[Lodewyk IX van Frankryk]], koning van [[Frankryk]] († 1270). * [[1228]] – Koenraad IV, koning van Duitsland († 1254). * [[1284]] – [[Edward II van Engeland]] († [[1327]]). * [[1599]] – [[Oliver Cromwell]], Engelse soldaat en staatsman († [[1658]]). * [[1681]] – [[Pieter Gysbert Noodt]], goewerneur van die [[Kaap die Goeie Hoop]] († [[1729]]). * [[1830]] – [[Julius de Geyter|Julius De Geyter]], [[Vlaandere|Vlaamse]] joernalis en skrywer († 1905). * [[1840]] – [[Pjotr Tsjaikofski]], komponis († [[1893]]). * [[1872]] – [[Barry Heatlie]], Suid-Afrika se vyfde [[Springbokkaptein]] († [[1951]]). * 1872 – [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt]] († [[1918]]). * [[1874]] – [[Guglielmo Marconi]], Italiaanse natuurkundige en uitvinder († [[1937]]). * [[1895]] – [[Stanley Rous]], Engelse sokkerspeler, skeidsregter en sportbestuurder († [[1986]]). * [[1898]] – [[Stefania Turkewich]], Oekraïense [[komponis]], [[ pianis]] en musikoloog († [[1977]]). * [[1900]] – [[Wolfgang Pauli]], Oostenrykse teoretiese fisikus († [[1958]]). * [[1905]] – [[Maria Malan]], Suid-Afrikaanse premiersvrou († [[1973]]). * [[1912]] – [[S. Ignatius Mocke]], Afrikaanse digter en skrywer, joernalis en redakteur († [[1990]]). * [[1917]] – [[Ella Fitzgerald]], Amerikaanse sangeres († [[1996]]). * [[1927]] – [[Albert Uderzo]], Franse strokiesprentkunstenaar en skepper van [[Asterix]] († [[2020]]). * [[1930]] – [[Paul Mazursky]], Amerikaanse filmregisseur en draaiboekskrywer († [[2014]]). * [[1932]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († [[2023]]). * [[1940]] – [[Al Pacino]], Amerikaanse akteur. * 1940 – [[Frits Gaum]], [[predikant]] van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] († [[2024]]). * [[1946]] – [[Talia Shire]], Amerikaanse aktrise. * [[1947]] – [[Johan Cruijff]], [[Nederland]]se sokkerspeler en -afrigter († [[2016]]). * [[1969]] – [[Renée Zellweger]], Amerikaanse aktise. * [[1977]] – [[Jeff Coetzee]], Suid-Afrikaanse tennisspeler. * [[1981]] – [[Felipe Massa]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Formule Een]]-renjaer. * [[1988]] – [[Sara Paxton]], Amerikaanse aktrise en skyfster. * [[1990]] – [[Jean-Éric Vergne]], Franse renjaer. * [[1996]] – [[Allisyn Ashley Arm]], Amerikaanse aktrise. == Sterftes == * [[1472]] – Leon Battista Alberti, kunstenaar (* [[1404]]). * [[1744]] – [[Anders Celsius]], Sweedse [[sterrekundige]] (* [[1701]]). * [[1782]] – [[Anne Bonny]], Britse seerower (* [[1697]]). * [[1930]] – Gustav Baumann, Afrikaanse landmeter in die [[Vrystaat]] († [[1858]]). * [[1961]] – [[George Melford]], Amerikaanse akteur (* [[1877]]). * [[1990]] – [[Dexter Gordon]], [[jazz]]-musikant (* [[1923]]). * [[1995]] – [[Ginger Rogers]], Amerikaanse aktrise en danseres (* [[1911]]). * [[1999]] – Lord Killanin, Ierse voormalige [[IOK]]-president (* [[1914]]). * [[2001]] – [[Michele Alboreto]], Italiaanse F1-renjaer (* [[1956]]). * [[2002]] – Lisa Lopes, Amerikaanse sangeres (* [[1971]]). * [[2005]] – John Love (80), Zimbabwiese renjaer. * [[2009]] – [[Bea Arthur]], Amerikaanse aktrise (* [[1922]]). * [[2010]] – [[Dorothy Provine]], Amerikaanse aktrise (* [[1935]]). * [[2012]] – [[Paul L. Smith]], Amerikaanse akteur (* [[1937]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * ''ANZAC'' dag in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]. * Feesdag van [[Markus die Evangelis]] volgens die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosters-Ortodokse]] [[Juliaanse kalender]]. * Feesdag van [[Pous Anianus van Alexandrië]] tweede patriarg van die Kerk in Alexandrië in Chalcedoniese Christendom. * ''Carnation Revolution'' gevier in Portugal. * Robigalië in die [[Romeinse ryk]]. * [[Haile Selassie]] se besoek aan [[Jamaika]]. [[Kategorie:April]] jd9c3z6h7focb2t7ai0o5nk0pgghqr5 0 486 2918762 2916807 2026-07-22T14:58:39Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Pallo Jordan 2918762 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=El Alamein 1942 - British infantry.jpg|teks=El Alamein 1942}} Die '''jaar 1942''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 42ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. [[Lêer:JBM Hertzog.jpg|duimnael|200px|Generaal J.B.M. Hertzog sterf.]] == Gebeure == * [[11 Februarie]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Duitse Vloot]] onderneem 'n [[Engelse Kanaaldeurbraak, 1942|deurbraak deur die Engelse kanaal]] (''Unternehmen Zerberus'') suksesvol, met drie [[Scharnhorst|slagkruisers]] en vele ander Duitse skepe en [[vegvliegtuig|vegvliegtuie]] ter ondersteuning. * [[19 Februarie]] – Tweede Wêreldoorlog: [[Darwin]], die hoofstad van die [[Noordelike Gebied]], [[Australië]], word hard getref deur 242 [[bomwerper]]s en [[vliegtuig|vegvliegtuie]] van die [[Japan]]nese vloot. * [[28 Maart]] – Tweede Wêreldoorlog: Britse Kommando's val [[Saint-Nazaire]] aan. * April – Die eerste uitgawe van die vrouetydskrif, [[Rooi Rose]]. * [[9 April]] – Tweede Wêreldoorlog: Oorgawe van die [[VSA]]-magte by die Bataanse Skiereiland. * [[18 April]] – Tweede Wêreldoorlog: Die Doolittle aanval vind plaas in [[Tokio]]. * [[23 April]] – Tweede Wêreldoorlog: Duitse bomwerpers val [[Exeter]], [[Bath]] en [[York]], [[Engeland]] aan. * [[1 Mei]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van die Koraalsee]] begin. * [[4 Mei]] – Tweede Wêreldoorlog: [[Slag van die Koraalsee]] begin met die lansering van gevegsvliegtuie vanaf die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] en [[Japannese Keiserlike Vloot|Japannese]] [[vliegdekskepe]]. Die Amerikaanse taakmag ''FOX'' van die vliegdekskip [[USS Yorktown (CV-5)|USS ''Yorktown'' (CV-5)]] val Japannese eenhede aan wat op 3 Mei op die eiland Tulagi geland het. * [[30 Mei]] – Tweede Wêreldoorlog: 1000 [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[bomwerper]]s loods 'n 90-minuut-aanval op [[Keulen]], [[Duitsland]]. * [[4 Junie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Amerikaners]] wen die [[Slag van Midway]]. * [[9 Junie]] – Tweede Wêreldoorlog: Lidici massamoord deur die [[SS]]. * [[12 Junie]] – [[Saambou Bank]] word onder die naam Unie Bouvereniging gestig. * [[7 Augustus]] – Tweede Wêreldoorlog: Geallieerde Magte land op Guadalcanal-eiland en die [[Slag van Guadalcanal]] begin. * [[27 Oktober]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[vliegdekskip]] [[USS Hornet (CV-8)|USS ''Hornet'']] word deur [[Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër|Japannese lugaanvalle]] gekelder (reeds op 26ste aangeval). * [[28 November]] – Die [[RMS Nova Scotia]] word langs die kus van [[KwaZulu-Natal]] gekelder en 845 passasiers sterf. * [[29 November]] – Die skip ''[[Dunedin Star]]'' strand naby Angra Fria, [[Namibië]]. * [[2 Desember]] – Onder leiding van [[Enrico Fermi]] skep die Manhattan-projekspan by die Universiteit van Chicago die eerste selfonderhoudende [[kernkrag|kernkettingreaksie]]. == Geboortes == * [[5 Januarie]] – [[Jan Ellis]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2013]]). * 5 Januarie – [[Maurizio Pollini]], Italiaanse klassieke pianis († [[2024]]). * [[8 Januarie]] – [[Stephen Hawking]], Britse fisikus en skrywer († [[2018]]). * 8 Januarie – [[Junichiro Koizumi]], Japannese politikus, van 2001 tot 2006 premier van Japan. * 8 Januarie – [[Wjatsjeslaf Zoedof]], Sowjetse ruimtevaarder († 2024). * [[14 Januarie]] – [[Amichand Rajbansi]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2011]]). * [[17 Januarie]] – [[Muhammad Ali]], Amerikaanse [[boks]]er en [[swaargewig]]wêreldkampioen († [[2016]]). * [[25 Januarie]] – [[Marga van Rooy]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2017]]). * [[2 Februarie]] – [[Bo Hopkins]], Amerikaanse akteur en vervaardiger († [[2022]]). * [[4 Februarie]] – [[Thomas Deacon]], [[Afrikaans]]e [[digter]] en [[skrywer]] († 2022). * [[7 Februarie]] – [[Gareth Hunt]], Britse akteur († [[2007]]). * [[8 Februarie]] – [[Tommy Bedford]], Suid-Afrika se drie-en-dertigste [[Springbokkaptein]]. * [[12 Februarie]] – [[Ehud Barak]], Israelse generaal (opperbevelhebber) en politikus (eerste minister). * [[13 Februarie]] – [[Carol Lynley]], Amerikaanse aktrise († [[2019]]). * [[27 Februarie]] – [[Denise Darvall]], hartskenker vir die eerste menslike hartoorplanting († [[1967]]). * [[28 Februarie]] – [[Oliviero Toscani]], Italiaanse fotograaf en artistieke direkteur († [[2025]]). * 28 Februarie – [[Brian Jones]], Britse multi-instrumentalis, stigterslid van ''[[The Rolling Stones]]'' († [[1969]]). * [[2 Maart]] – [[Mir-Hossein Mousavi]], Iranse politikus. * 2 Maart – [[Lou Reed]], Amerikaanse musikant en fotograaf († 2013). * 2 Maart – [[Ernst van der Walt]], Suid-Afrikaanse predikant. * [[7 Maart]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse aktrise († 2007). * [[8 Maart]] – [[Isao Hosoe]], Japannese lug- en ruimtevaartingenieur, ontwerper en dosent († [[2015]]). * [[9 Maart]] − [[John Cale]], Walliese musikant en multi-instrumentalis. * [[13 Maart]] – [[John Paul Larkin]], professioneel bekend as Scatman John, Amerikaanse musikant. († 1999). * [[14 Maart]] – [[Gareth Hunt]], Britse akteur († 2007). * [[21 Maart]] – [[Franz Marx]], Suid-Afrikaanse akteur, draaiboekskrywer en regisseur († [[2021]]). * [[25 Maart]] – [[Aretha Franklin]], Amerikaanse sangeres († 2018). * [[27 Maart]] – [[Michael York]], Engelse akteur. * [[28 Maart]] – [[Daniel Dennett]], Amerikaanse filosoof. * [[12 April]] – [[Carlos Reutemann]], Argentynse [[Formule Een]]renjaer († 2021). * 12 April – [[Jacob Zuma]], Suid-Afrikaanse politikus en vierde [[President van Suid-Afrika]] (2009–2018). * [[16 April]] – Sir [[Frank Williams]], Britse [[Formule Een]]-motorsportlegende († 2021). * [[24 April]] – [[Barbra Streisand]], Amerikaanse sangeres, aktrise. * [[27 April]] – [[Waleri Poljakof]], Russiese [[ruimtevaarder]], rekordhouer vir langste sending. * [[2 Mei]] – [[Jacques Rogge]], Belgiese [[Ortopediese chirurgie|ortopediese chirurg]] en agste president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] († 2021). * [[7 Mei]] – [[De Waal Venter]], Afrikaanse skrywer († 2022). * [[16 Mei]] – [[Piet Greyling]], Suid-Afrika se vyf-en-dertigste Springbokkaptein. * [[22 Mei]] – [[Pallo Jordan]], voormalige Suid-Afrikaanse politikus en ANC-kabinetsminister (1994–2009). * 22 Mei – [[Ted Kaczynski]], ook bekend as die ''Unabomber'', Amerikaanse binnelandse [[terroris]], anargis en voormalige professor in [[wiskunde]] († 2023). * [[24 Mei]] – [[Hannu Mikkola]], Finse [[Wêreldtydrenkampioenskap|wêreldtydrenkampioenjaer]] († 2021). * [[2 Junie]] – [[Tony Buzan]], Britse sielkundige († 2019). * [[7 Junie]] – [[Moeammar al-Ghaddafi]], Libiese diktator († 2011). * [[9 Junie]] – [[Christine Basson (aktrise)|Christine Basson]], Suid-Afrikaanse aktrise († 2019). * [[18 Junie]] – [[Thabo Mbeki]], Suid-Afrikaanse politikus en tweede [[President van Suid-Afrika]] (1999–2008). * [[18 Junie]] – [[Hans Vonk]], Nederlandse dirigent († [[2004]]). * 18 Junie – [[Paul McCartney]], Britse sanger en liedjieskrywer van [[The Beatles]]. * [[25 Junie]] – [[Patricia Brake]], Engelse aktrise († 2022). * [[28 Junie]] – [[Chris Hani]], Suid-Afrikaanse kommunis († [[1993]]). * [[29 Junie]] – [[Bas van der Vlies]], Nederlandse politikus († 2021). * [[9 Julie]] – Richard Roundtree, Amerikaanse akteur († [[2023]]). * [[10 Julie]] – [[Sixto Rodriguez]], Amerikaanse musikant († 2023). * [[13 Julie]] – [[Harrison Ford]], Amerikaanse [[akteur]] en [[rolprent]]vervaardiger. * [[19 Julie]] – [[Tony Sirico]], Amerikaanse akteur († 2022). * [[4 Augustus]] – [[David Lange]], 32ste [[Eerste Minister]] van [[Nieu-Seeland]] († [[2005]]). * [[7 Augustus]] – [[B.J. Thomas]], Amerikaanse sanger en akteur († 2021). * [[20 Augustus]] – [[Isaac Hayes]], Amerikaanse musikant († [[2008]]). * 20 Augustus – [[Hannelore Hoger]], Duitse aktrise († 2024). * [[28 Augustus]] – [[José Eduardo dos Santos]], [[Angola|Angolese]] politikus († 2022). * [[28 Augustus]] – [[Ludwig Taschner]], bekende [[roos]]kweker noordoos van Pretoria. * [[2 September]] – [[Eric de Kuyper]], [[Vlaminge|Vlaams]]-[[België|Belgiese]] en [[Nederland]]se [[skrywer]], kunskritikus, en eksperimentele filmregisseur. * [[6 September]] – [[Britt Ekland]], Sweedse aktrise. * [[13 September]] – [[Charles Nqakula]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[15 September]] – [[Emmerson Mnangagwa]], Zimbabwiese politikus en derde president. * [[19 September]] – [[Hossein Amanat]], [[Iran]]nees-[[Kanada|Kanadese]] [[Argitektuur|argitek]]. * [[28 September]] – [[Donna Leon]], Amerikanse skryfster. * [[3 Oktober]] – [[Alan Rachins]], Amerikanse akteur, skrywer, en regisseur († 2024). * [[14 Oktober]] – [[Péter Nádas]], [[Hongarye|Hongaarse]] skrywer, dramaturg en essayis. * [[31 Oktober]] – [[David Ogden Stiers]], Amerikaanse komediant en akteur († 2018). * [[1 November]] – [[Marcia Wallace]], Amerikaanse aktrise († 2013). * [[13 November]] – [[Lothar Zagrosek]], Duitse dirigent. * [[16 November]] – [[Joanna Pettet]], Engelse aktrise († 2026). * [[20 November]] – [[Joe Biden]], 46ste [[President van die Verenigde State]]. * [[24 November]] – [[Hennie Maas]], Suid-Afrikaanse omroeper († 2024). * [[27 November]] – [[Jimi Hendrix]], Amerikaanse popster († [[1970]]). * [[3 Desember]] – [[Pedro Rocha]], [[Uruguay|Uruguaanse]] [[sokker]]speler († 2013). * [[13 Desember]] – [[Wolf D. Prix]], Oostenrykse argitek. * [[17 Desember]] – [[Muhammadu Buhari]], tweemalige President van [[Nigerië]] († 2025). * [[18 Desember]] – [[Samuel Sitta]], Tanzaniese politikus († 2016). * [[22 Desember]] – [[De Villiers Lamprecht]], Suid-Afrikaanse atleet en die eerste Suid-Afrikaner wat 'n [[droommyl]] kon hardloop († 2024). * [[30 Desember]] – [[Anne Charleston]], Australiese aktrise. * 30 Desember – [[Fred Ward]], Amerikaanse akteur († 2022). == Sterftes == * [[9 Januarie]] – [[Heber Curtis]], [[VSA|Amerikaanse]] [[sterrekundige]] (* [[1872]]). * [[16 Januarie]] – Sir [[James Rose-Innes]], hoofregter van die Republiek van Suid-Afrika (* [[1855]]). * 16 Januarie – [[Carole Lombard]], Amerikaanse aktrise, sterf in vliegramp (* [[1908]]). * [[17 Januarie]] – [[Walter von Reichenau]], veldmaarskalk in die Duitse Leër (* [[1884]]). * [[7 Februarie]] – [[Roeland Anthonie Kollewijn]], Nederlandse taalkundige (* [[1857]]). * 7 Februarie – [[Iwan Bilibin]], Russiese illustreerder en verhoogontwerper (* [[1876]]). * [[12 Maart]] – [[Robert Bosch]], Duitse nyweraar, ingenieur en uitvinder (* [[1861]]). * [[24 April]] – [[Lucy Maud Montgomery]], Kanadese romanskrywer en digter (* [[1874]]). * [[26 Junie]] – [[Carola Neher]], Duitse toneelspeler (* [[1900]]). * [[17 Julie]] – [[Tinus de Jongh]], Suid-Afrikaanse skilder (* [[1885]]). * [[28 Julie]] – Sir [[Flinders Petrie]], Fellow of the [[Royal Society]] en ’n Engelse Egiptoloog (* [[1853]]). * [[3 Augustus]] – [[James Cruze]], rolprentakteur, regisseur en vervaardiger (* [[1884]]). * [[12 Augustus]] – [[Phillips Holmes]], Amerikaanse [[akteur]] (* [[1907]]). * [[17 Augustus]] – [[Herman Auerbach]], 'n [[Pole|Poolse]] wiskundige (* [[1901]]). * [[22 Augustus]] – [[P.G.W. Grobler|P.G.W. (Piet) Grobler]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1873]]). * [[23 Augustus]] – [[Rex Distin Martienssen]], Suid-Afrikaanse argitek (* [[1905]]). * [[30 September]] – [[Hans-Joachim Marseille]], Duitse [[bobaasvlieënier]] tydens die Tweede Wêreldoorlog (* [[1919]]). * [[16 November]] – [[Joseph Schmidt]], Joodse tenoor en akteur (* [[1904]]). * [[21 November]] – [[Barry Hertzog]], Suid-Afrikaanse politikus en staatsman, Eerste Minister van Suid-Afrika (* [[1866]]). * [[19 Desember]] – Genl. [[Dan Pienaar]], wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] die 1ste SA Divisie in die westelike [[Sahara]] aangevoer het, sterf in 'n vliegramp by Kisumu op die oewer van die [[Victoriameer]] (* [[1893]]). * [[22 Desember]] – [[Harro Schulze-Boysen]], Duitse anti-Nazi weerstandaktivis (* [[1909]]). [[Kategorie:1942| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] r3low9quyp1qbxufoq9tkcy8negfpz2 0 554 2918679 2903854 2026-07-21T17:43:11Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ 2918679 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Liliuokalani (PP-98-10-005).jpg|teks=Koningin Liliuokalani van Hawaii}} Die '''jaar 1895''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 95ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[12 Januarie]] – Die Britse bewaringsorganisasie ''[[National Trust|National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty]]'' word gestig. * [[17 April]] – Die [[Eerste Chinees-Japannese Oorlog]] kom tot 'n einde. * [[23 Mei]] – Die [[Republiek van Formosa]] word gestig. * [[5 November]] – George B. Selden verkry die eerste Amerikaanse [[patent]] vir 'n [[motorvoertuig]]. * [[8 November]] – [[Wilhelm Röntgen]] ontdek [[X-strale]]. * [[28 Desember]] – Geskiedenis van die [[rolprent]]: Die [[Auguste en Louis Lumière|Lumière broers]] vertoon vir die eerste keer bewegende prente aan 'n betalende gehoor. * [[Henry James]] publiseer sy versamelde werk ''Terminations''. Dit bevat onder andere die fabel ''The Altar of the Dead''. Sy toneelstuk ''Guy Domvilles'' is vir die eerste keer opgevoer. * Die opstand van die koningsgesindes van [[Hawaii]] word onderdruk en die vroeëre koningin Liliuokalani word heringestel. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[J. Edgar Hoover]], Amerikaanse [[FBI]]-direkteur († [[1972]]). * [[17 Januarie]] – [[Henning Klopper]], Suid-Afrikaanse taalstryder († [[1985]]). * [[6 Februarie]] – [[Babe Ruth]], Amerikaanse bofbalspeler († [[1948]]). * [[9 Februarie]] – [[Fjodor Otsep]], Russiese draaiboekskrywer en regisseur († [[1949]]). * [[15 Februarie]] – [[Earl Thomson]], Kanadese atleet († [[1971]]). * [[22 Februarie]] – [[Ethel Remey]], Amerikaanse aktrise († [[1979]]). * [[25 April]] – [[Stanley Rous]], Engelse sokkerspeler, skeidsregter en sportbestuurder († [[1986]]). * [[29 April]] – [[Malcolm Sargent]], Britse dirigent († [[1967]]). * [[10 Junie]] – [[Hattie McDaniel]], Amerikaanse aktrise en die eerste Swart Amerikaner om 'n [[Oscar]] te wen († [[1952]]). * [[13 Julie]] – [[Sidney Blackmer]], Amerikaanse akteur († [[1973]]). * [[22 Julie]] – [[Hans Rosbaud]], Oostenrykse dirigent († [[1962]]). * [[7 Augustus]] – [[Cecilia Wessels]], Suid-Afrikaanse operasangeres († [[1970]]). * [[9 Augustus]] – [[Léonide Massine]], Russiese balletdanser en choreograaf († [[1979]]). * [[15 September]] – [[Jan van Bruggen]], [[Afrikaans]]e [[digter]], [[skrywer]], onderwyser en dosent († [[1948]]). * [[8 Oktober]] – [[Juan Perón]], Argentynse militaris en president van [[Argentinië]] († [[1974]]). * [[25 Oktober]] – [[Levi Eshkol]], Israelse politikus (eerste minister) († [[1969]]). * [[26 Oktober]] – [[Josef-Ernst Fürst Fugger von Glött]], Duitse politikus († [[1981]]). * 26 Oktober – [[Allan George Barnard Fisher|Allan G.B. Fisher]], Nieu-Seelandse ekonoom († [[1976]]). * [[1 November]] – [[Lewis Martin (akteur)|Lewis Martin]], Amerikaanse akteur († [[1974]]). * [[9 Desember]] – [[Lancelot Hogben]], Britse eksperimentele dierkundige en mediese statistikus († [[1975]]). * [[14 Desember]] – [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]], Britse koning († [[1952]]). == Sterftes == * [[20 Februarie]] – [[Frederick Douglass]], Amerikaanse sosiale hervormer, slawernyafskaffingsaktivis, redenaar, skrywer en staatsman (* [[1817]]). * [[29 Junie]] – [[Thomas Henry Huxley]], Britse bioloog en hoofverteenwoordiger van die ''Agnostisisme'' (* [[1825]]). * [[5 Augustus]] – [[Friedrich Engels]], Duitse filosoof (* [[1820]]) * [[8 September]] – [[Adam Opel]], Duitse [[ingenieur]] en industrialis (* [[1837]]) * [[28 September]] – [[Louis Pasteur]], Franse wetenskaplike en pionier van [[mikrobiologie]] (* [[1822]]). * [[8 Desember]] – [[Théodore Hersart de la Villemarqué]], [[Bretons]]e skrywer (* [[1815]]). * [[24 Desember]] – [[Edward Harland]], Britse ingenieur, skeepsbouer en politikus; medestigter van die skeepswerf ''[[Harland and Wolff|Harland & Wolff]]'' te [[Belfast]] (* [[1831]]). [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1895]] 5ylhoduco56vnrm4gmhga7ekt5hswbd 0 557 2918671 2837051 2026-07-21T15:53:11Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2918671 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Combat de la Topaze-1892.jpg|teks=Die Slag van die Topaze in Dahomey}} Die '''jaar 1892''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 92ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * W.E. Maclagan, kaptein van die [[Britse en Ierse Leeus]] skenk die [[Curriebeker]] aan [[Suid-Afrika]]anse rugby. * Die Franse begin die Tweede [[Benin|Dahomey]]-oorlog wat van die land 'n Franse kolonie sou maak. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Bertha Solomon]], Suid-Afrikaanse feminis en politikus († [[1969]]). * [[2 Januarie]] – [[Artur Rodziński]], [[Pole|Poolse]] opera en simfonie[[dirigent]] († [[1958]]). * [[3 Januarie]] – [[J.R.R. Tolkien]], Suid-Afrikaanse gebore Britse skrywer en filoloog († [[1973]]). * [[11 Januarie]] – [[Valeska Gert]], Duitse [[aktrise]] († [[1978]]). * [[23 Januarie]] – [[Marcel Dassault]], stigter van ''Société des Avions Marcel Bloch'', die voorloper van die Franse vliegtuigvervaardiger [[Dassault Aviation]]. * [[20 Februarie]] - [[Arthur Schröder]], Duitse akteur († [[1986]]). * [[10 Maart]] – [[Arthur Honegger]], Switserse komponis († [[1955]]). * [[8 April]] – [[Richard Neutra]], Oostenryks-Amerikaanse modernistiese argitek († [[1970]]). * [[8 April]] – [[Mary Pickford]], Amerikaanse akteur († [[1979]]). * [[12 April]] – [[Henry Darger]], Amerikaanse skrywer, romanskrywer en kunstenaar († [[1973]]). * [[30 April]] – [[T.J. Haarhoff]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[1971]]). * [[2 Mei]] – [[Manfred von Richthofen]], [[Duitsland|Duitse]] [[Eerste Wêreldoorlog]]-vegvlieënier ( † [[21 April]] [[1918]]). * [[7 Mei]] – [[Josip Broz Tito]], president van [[Joego-Slawië]] († [[1980]]). * [[11 Mei]] – [[Pieter Hamersma]], lid van die Kaapse Provinsiale Raad en vooruitstrewende Karooboer († [[1953]]). * [[28 Mei]] – [[Sepp Dietrich]], [[SS]] Duitse offisier en lyfwag van [[Adolf Hitler]] († [[1966]]). * [[13 Junie]] – [[Basil Rathbone]], Suid-Afrikaanse akteur († [[1967]]). * [[22 Junie]] – [[Robert Ritter von Greim]], Duitse vlieënier en veldmaarskalk († [[1945]]). * [[15 Julie]] – [[Walter Benjamin]], Duits-Joodse Marxistiese kultuurfilosoof († [[1940]]). * [[22 Julie]] – [[Arthur Seyss-Inquart]], 'n Oostenrykse Nazi-politikus († [[1946]]). * [[26 Julie]] – [[Henry Vollam Morton]], Britse joernalis en reisskrywer († [[1979]]). * [[29 Julie]] – [[William Powell]], Amerikaanse akteur († [[1984]]). * [[14 Augustus]] – [[Kaikhosru Shapurji Sorabji]], Engelse pianis, komponis en kritikus († [[1988]]). * [[15 September]] – [[Helena Lochner]], 'n Afrikaanse skryfster († [[1951]]). * [[16 September]] – [[Werner Bergengruen]], [[Baltiese Duitsers|Duits-Baltiese]] skrywer († [[1964]]). * [[3 Oktober]] – [[Maurice Maréchal]], Franse klassieke tjellis († [[1964]]). * [[9 Oktober]] – [[Ivo Andrić]], Joego-Slawiese (Serwiese) skrywer en wenner van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in [[1961]] († [[1975]]). * [[4 Desember]] – [[Francisco Franco]], Spaanse militêre leier wat [[Spanje]] van [[1939]] tot sy dood as 'n [[diktator]] regeer het († [[1975]]). == Sterftes == * [[21 Januarie]] – [[John Couch Adams]], Britse [[wiskundige]] en [[sterrekundige]] (* [[1819]]). * [[25 Januarie]] – [[Groothertog Konstantyn Nikolajewitsj van Rusland]], die tweede oudste seun van tsaar [[Nikolaas I van Rusland]] (* [[1827]]). * [[17 April]] – [[Alexander Mackenzie]], Kanadese bouaannemer, koerantuitgewer en staatsman, Eerste Minister van [[Kanada]] (* [[1822]]). * [[25 Junie]] – [[Iwan Tsjerski]], Pools-Russiese geoloog en geograaf (* [[1845]]). * [[18 Julie]] – [[Thomas Cook]], Britse toerismepionier en stigter van die oudste, wêreldbekende reisagentskap, Thomas Cook & Son (* [[1808]]). * [[23 Augustus]] – [[Deodoro da Fonseca]], Brasiliaanse veldmaarskalk en politikus, 1ste President van [[Brasilië]] (* [[1827]]). * [[6 Oktober]] – [[Alfred Tennyson]], Britse digter (* [[1809]]). * [[6 Desember]] – [[Werner von Siemens]], Duitse ingenieur, uitvinder en industrialis (* [[1816]]). [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1892]] g4pgop1lnpr5vx95sjdddamv82nmv7q 0 666 2918669 2353155 2026-07-21T15:47:33Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Thomas Cook 2918669 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Mustafa IV by John Young.jpg|teks=Mustafa IV}} Die '''jaar 1808''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 8ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[29 Julie]] – [[Francesco Saverio Castiglioni]] (later [[Pous Pius VIII]]) word gevange geneem deur die Franse magte omdat hy hom nie wou onderwerp aan [[Napoleon Bonaparte]] nie. * [[3 Desember]] – [[Madrid]] gee oor aan die Franse magte van Napoleon Bonaparte. == Geboortes == * [[31 Januarie]] – [[Jacobus Nicolaas Boshoff]], Vrystaatse politikus en staatsman, President van die Oranje-Vrystaat († [[1881]]). * [[20 April]] – [[Napoleon III van Frankryk|Charles Louis Napoleon Bonaparte]], keiser en bekend as Napoleon III van Frankryk († [[1873]]). * [[3 Junie]] – [[Jefferson Davis]], die enigste president van die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] († [[1889]]). * [[28 September]] – [[Jean Pierre Pellissier]], [[Frankryk|Franse]] sendeling en stamvader van 'n bekende Afrikaanse familie († [[1867]]). * [[6 Oktober]] – [[Frederik VII van Denemarke]], Koning van Denemarke († [[1863]]). * [[22 November]] – [[Thomas Cook]], Britse toerismepionier en stigter van die oudste, wêreldbekende reisagentskap, Thomas Cook & Son († [[1892]]). * [[29 Desember]] – [[Andrew Johnson]], die 17de [[President van die Verenigde State]] († [[1875]]). * Onbekend – [[Thomas Stubbs]], ’n setlaarsweeskind, ambagsman en aanvoerder van Stubb's Rangers († [[1877]]). == Sterftes == * [[13 Maart]] – [[Christiaan VII van Denemarke]], Koning van Denemarke en Noorweë (* [[1749]]). * 28/29 [[Julie]] – [[Selim III]], 'n sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1761]]). * [[29 September]] – [[Paul Wranitzky]], Morawiese komponis (* [[1756]]). * 15/16 [[November]] – [[Mustafa IV]], 'n sultan van die Ottomaanse Ryk (* [[1779]]). [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1808]] pponfpug79yv1iftw5dc6liregzx6rs 0 704 2918667 2459967 2026-07-21T15:42:24Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2918667 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (14226488191).jpg|teks=Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik van {{Outeur|Lukas Hochenleitter & kie}}}} Die '''jaar 1779''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 79ste jaar van die [[18de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[6 Maart]] – [[Pous Pius VI]] publiseer ''Nuper pro'' oor erflatings in [[Portugal]]. * [[12 Julie]] – Pous Pius VI stel František de Paula Hrzán z Harasova, ouditeur van die Heilige Roomse Rota en Alessandro Mattei, aartsbiskop van Ferrara, aan as kardinale. == Geboortes == * [[6 Maart]] – [[Antoine-Henri Jomini]], Switserse generaal († [[1869]]). * [[8 Mei]] – [[Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland]], [[tsesarewitsj]] van Rusland en onderkoning van [[Kongres-Pole]] († [[1831]]). * [[21 Junie]] – Sir [[Christoffel Josephus Brand]], die eerste [[Speaker]] van die Kaapse parlement († [[1875]]). * [[12 Augustus]] – [[Johannes Janse van Rensburg]], Voortrekkerleier († [[1836]]). * [[8 September]] – [[Mustafa IV]], 'n sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] († [[1808]]). == Sterftes == * [[14 Februarie]] – [[James Cook]], Britse ontdekkingsreisiger (* [[1728]]). [[Kategorie:18de eeu]] [[Kategorie:1779]] 7encanfyj3sg7tfily6xl2tyh1elfhz 0 1415 2918670 2845925 2026-07-21T15:49:52Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ * [[Thomas Cook]], Britse toerismepionier 2918670 wikitext text/x-wiki {{NovemberKalender}} [[Lêer:Wikipedia-logo-v2.svg|duimnael|180px|Die Afrikaanse Wikipedia word geskep.]] [[Lêer:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|duimnael|180px|Sluipmoord op J.F. Kennedy]] '''22 November''' is die 326ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (327ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 39 dae in die res van die jaar. == Gebeure == <!-- Dit is gebruik hier om die teenwoordige tyd te gebruik. --> * [[498]] – [[Pous Simmachus]] volg [[Pous Anastasius II]]. * [[498]] – [[Teenpous Laurentius]] word verkies. * [[545]] – [[Pous Vigilius]] vertrek na [[Konstantinopel]]. * [[1184]] – [[Pous Lucius III]] stel die Cisterciënser monnike vry van belasting. * [[1220]] – [[Pous Honorius III]] kroon Frederik II tot keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. * [[1307]] – [[Pous Clemens V]] laat alle [[Tempeliers]] in Europa arresteer. * [[1718]] – Die Engelse seerower [[Edward Teach]] (beter bekend as Blackbeard) sterf aan die kus van [[Noord-Carolina]] in 'n seeslag met die Britse skip ''HMS Pearl''. * [[1720]] – [[Lorenzo Corsini]] (later [[Pous Clemens XII]]) word prefek van die Tribunaal van die Apostoliese Signatura. * [[1899]] – [[Anglo-Boereoorlog]]: die tweedaagse [[Slag van Willow Grange]] vind in Natal plaas. * [[1900]] – Pres. [[Paul Kruger]] kom aan boord van die [[Gelderland (skip)|Gelderland]] in [[Marseille]], [[Frankryk]], aan. * [[1975]] – [[Juan Carlos van Spanje|Juan Carlos]] word koning van [[Spanje]] ná die afsterwe van [[Francisco Franco]]. * [[2003]] – [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] klop [[Wallabies|Australië]] in die eindstryd met 20–17 en wen sodoende die vyfde [[Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker]] in [[Australië]]. == Geboortes == * [[1579]] – [[Johannes Stalpaert van der Wiele]], [[Nederland]]se priester, [[skrywer]] en [[digter]] († [[1630]]). * [[1709]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] († [[1786]]). * [[1710]] – [[Wilhelm Friedemann Bach]], Duitse komponis († [[1784]]). * [[1808]] – [[Thomas Cook]], Britse toerismepionier en stigter van die oudste, wêreldbekende reisagentskap, Thomas Cook & Son († [[1892]]). * [[1812]] – [[Jan Renier Snieders]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] en broer van [[August Snieders]] († [[1888]]). * [[1819]] – [[George Eliot]] (pennaam van ''Mary Anne Evans''), Engelse skrywer, joernalis en vertaler († [[1880]]). * [[1890]] – [[Charles de Gaulle]], Franse militêre generaal en staatsman († [[1970]]). * [[1891]] – [[Edward Bernays]], Amerikaanse teoretikus, 'n pionier op die gebied van [[openbare betrekkinge]] en [[propaganda]] († [[1995]]). * [[1901]] – [[Joaquín Rodrigo]], Spaanse komponis († [[1999]]). * [[1925]] – [[Jerrie Mock]], die eerste vrou wat solo om die wêreld vlieg († [[2014]]). * [[1930]] – [[Owen K. Garriott]], Amerikaanse ingenieur en ruimtevaarder († [[2019]]). * [[1957]] – [[Alan Stern]], Amerikaanse planetêre wetenskaplike en deel van die [[New Horizons]]-projek. * [[1961]] – [[Stephen Hough]], Britsgebore [[Australiese]] klassieke [[pianis]], [[komponis]] en skrywer. * [[1984]] – [[Scarlett Johansson]], Amerikaanse aktrise. * [[1986]] – [[Oscar Pistorius]], Suid-Afrikaanse paralimpiese atleet, veroordeelde moordenaar. * [[1996]] – [[Madison Davenport]], Amerikaanse aktrise. * [[2000]] – [[Auliʻi Cravalho]], Amerikaanse rolprentaktrise. == Sterftes == * [[365]] – [[Teenpous Felix II]] (* onbekend). * [[1617]] – [[Ahmet I]], sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1590]]). * [[1718]] – [[Edward Teach]], ook bekend as ''Swartbaard'', [[Engeland|Engelse]] [[seerower]] (* [[1680]]). * [[1907]] – [[Asaph Hall]], [[Amerikaanse]] sterrekundige en ontdekker van [[Fobos (maan)|Fobos]] en [[Deimos (maan)|Deimos]] (* [[1829]]). * [[1924]] – [[Herman Heijermans]], Nederlandse skrywer (* [[1864]]). * [[1963]] – [[John F. Kennedy]], 35ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1917]]). * [[1963]] – [[C.S. Lewis]], Britse skrywer (* [[1898]]). * [[1963]] – [[Aldous Huxley]], Engels-Amerikaanse skrywer en digter (* [[1917]]). * [[1980]] – [[Mae West]], Amerikaanse aktrise en draaiboekskrywer (* [[1893]]). * [[1988]] – [[Raymond Dart]], Australies-gebore Suid-Afrikaanse professor en een van die wêreld se voorste antropoloë (* [[1893]]). * [[1989]] – Lt-genl [[Nicolaas Nieuwoudt|Nicolaas Johan Nieuwoudt]], geneesheer-generaal en bevelvoerder van die [[Suid-Afrikaanse Geneeskundige Diens]] van 1977–1988 (* [[1929]]). * [[1993]] – [[Anthony Burgess]], Britse skrywer (* [[1917]]). * [[1997]] – [[Michael Hutchence]], Australiese sanger (* [[1960]]). * [[1998]] – [[Harlan Parker Banks]], [[Amerika]]anse paleobotanis (* [[1913]]). * [[2007]] – [[Maurice Béjart]], Franse choreograaf (* [[1927]]). * [[2015]] – [[Kim Young-sam]], [[Suid-Korea]]anse politikus en sewende president van dié land (* [[1927]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * {{commonskat|22 November}} [[Kategorie:November]] lpcpbute2wkmklctgii7x2zebsixgy7 0 2345 2918672 2918041 2026-07-21T15:56:47Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2918672 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''18 Julie''' is die 199ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (200ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 166 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[64]] – Begin van die [[Groot brand van Rome|groot brand]] van [[Rome]]. Gerugte gaan rond dat keiser [[Nero]] dit gestig het. Nero beskuldig die [[Christene]]. * [[1155]] – [[Pous Adrianus IV]] kroon Frederik I Barbarossa as keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. * [[1200]] – [[Pous Innocentius III]] stel [[Cencio Savelli]] (later [[Pous Honorius III]]) aan as kardinaal priester van Ste. Johannes en Paulus. * [[1216]] – Pous Honorius III volg Pous Innocentius III op. * [[1223]] – [[Goffredo de Castiglione]] (later [[Pous Celestinus IV]]) word kanselier van [[Milaan]]. * [[1278]] – [[Pous Nicolaas III]] proklameer 'n grondwet vir die stad [[Rome]] wat bepaal dat geen uitlanders in die bestuur mag dien nie. * [[1289]] – [[Pous Nicolaas IV]] bepaal dat die kollege van kardinale die helfte van die geld van die pouslike staat kry. * [[1323]] – [[Pous Johannes XXII]] verklaar Thomas Aquino heilig. * [[1605]] – [[Pous Paulus V]] stel sy nefie Scipione Caffarelli-Borghese aan as kardinaal. * [[1763]] – [[Pous Clemens XIII]] stel Simone Buonaccorsi van die Apostoliese Signatura en Andrea Negroni, Apostoliese protonotarius, aan as kardinale. * [[1870]] – Die Eerste Vatikaanse Konsilie keur die [[dogma]] van pouslike onfeilbaarheid goed. * [[1925]] – [[Adolf Hitler]] publiseer sy persoonlike manifes ''[[Mein Kampf]]''. * [[1982]] – Die weermag van [[Guatemala]] en geallieerde paramilitêres vermoor meer as 250 [[Maya]]-arbeiders in die [[Plan de Sánchez-slagting]]. * [[1999]] – [[Penny Heyns]] stel haar vierde wêreldrekord in twee dae op deur twee maal haar rekord vir borsslag oor 100 m te verbeter. Dit staan nou op 1:06,95, en Heyns word die eerste swemmer wat wêreldrekords hou vir borsslag oor 50, 100 en 200m. * [[2003]] – Dr. David Kelly, vermiste [[Verenigde Koninkryk|Britse]] wetenskaplike wat betrokke was by die omstredenheid rondom Brittanje se deelname aan die oorlog in [[Irak]], se liggaam word in 'n bos naby sy huis in [[Oxfordshire]] gevind. == Geboortes == * [[1504]] – [[Heinrich Bullinger]], [[Switserland|Switserse]] kerkhervormer († [[1575]]). * [[1534]] – [[Sagarias Ursinus]], Duitse Gerformeerde teoloog en Protestant hervormer († [[1583]]). * [[1877]] – [[Jacob van Deventer]], [[Suid-Afrika]]anse militêre bevelvoerder († [[1922]]). * [[1881]] – [[Ave Duthie]], [[Suid-Afrika]]anse plantkundige († [[1963]]). * [[1908]] – [[Lupe Vélez]], Amerikaanse aktrise († [[1944]]). * [[1913]] – [[Anna Cloete]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[1999]]). * [[1918]] – [[Nelson Mandela]], Suid-Afrikaanse politikus en staatsman, eerste demokraties verkose [[president van Suid-Afrika]] (1994–1999) († [[2013]]). * [[1921]] – [[John Glenn]], Amerikaanse ruimtevaarder, politikus en Marinierskorpsvegvlieënier († [[2016]]). * [[1922]] – [[Thomas Kuhn]], Amerikaanse akademikus († [[1996]]). * [[1927]] – [[Kurt Masur]], [[Duitsers|Duitse]] dirigent († [[2015]]). * [[1928]] – [[Opland|Rob Wout]] alias ''Opland'', Nederlandse politieke tekenaar († [[2001]]). * [[1938]] – [[Lance James]], Suid-Afrikaanse countrysanger en omroeper († [[2020]]). * [[1948]] – [[James Faulkner]], Engelse akteur en vervaardiger. * [[1950]] – [[Richard Branson]], Britse entrepreneur. * [[1955]] – [[Piet Botha]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer († [[2019]]). * [[1982]] – [[Priyanka Chopra]], Indiese aktrise, vervaardiger, model en Mej. Wêreld 2000. * [[1992]] – [[Ayabonga Khaka]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler. * [[1997]] – [[Noah Lyles]], Amerikaanse atleet. == Sterftes == * [[1100]] – [[Godfried van Bouillon]], leier van die Eerste [[Kruistog]] en heerser van die Koningkryk van [[Jerusalem]] (* [[1060]]). * [[1610]] – [[Caravaggio]], [[Italië|Italiaanse]] kunstenaar (* [[1571]]). * [[1817]] – [[Jane Austen]], Engelse skryfster (* [[1775]]). * [[1892]] – [[Thomas Cook]], Britse toerismepionier en stigter van die oudste, wêreldbekende reisagentskap, Thomas Cook & Son (* [[1808]]). * [[1918]] – [[Prinses Elisabeth van Hesse-Darmstadt]], vrou van [[groothertog Sergei Aleksandrowitsj van Rusland]] (* [[1964]]). * [[1919]] – [[Raymonde de Laroche]], Franse vlieënier wat vermoedelik die eerste vrou was wat 'n vliegtuig gevlieg het. (* [[1882]]). * [[1953]] – [[Karl Bremer]], eertydse Suid-Afrikaanse minister van gesondheid (* [[1885]]). * [[1986]] – [[Stanley Rous]], Engelse sokkerspeler, skeidsregter en sportbestuurder (* [[1895]]). * [[1996]] – [[W.A. de Klerk]], Suid-Afrikaanse skrywer en dramaturg (* [[1917]]). * [[2011]] – Genl [[Magnus Malan]], Minister van Verdediging en SA weermaghoof (* [[1930]]). * [[2015]] – [[Alex Rocco]], Amerikaanse akteur (* [[1936]]). * [[2016]] – [[Lofty Nel]], Suid-Afrikaanse [[Springbokrugbyspeler]] (* [[1935]]). * [[2020]] – [[Elize Cawood]], [[Suid-Afrika]]anse aktrise (* [[1952]]). * [[2022]] – [[Don Mattera]], Suid-Afrikaanse digter en skrywer (* [[1935]]). * [[2024]] – [[Bob Newhart]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1929]]). * [[2025]] – [[Kenneth Washington]], Amerikaanse akteur (* [[1935]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * Internasionale Nelson Mandeladag {{commonskat|18 July}} [[Kategorie:Julie]] 1171cktqx84m8l4sh4uvub298hdxtsw 0 4216 2918820 2908056 2026-07-22T19:30:49Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2918820 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land in Noord-Amerika. Vir ander gelyknamige state, sien [[Verenigde State (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde State van Amerika |volle_naam = <small>''United States of America'' ([[Engels]])</small> |algemene_naam = die Verenigde State |beeld_vlag = Flag of the United States.svg |beeld_wapen = Greater coat of arms of the United States.svg |simbool_tipe = Groot Seël |beeld_kaart = United States (orthographic projection).svg |leuse = ''In God We Trust''<br /><small>''(sedert 1956 amptelik)''</small><br />''Ander tradisionele leuses:''<br />''E Pluribus Unum''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Uit baie, een")''</small><br />''Annuit cœptis''<br /><small>''(Latyn vir: "[[God|Hy]] het ons ondernemings bevoordeel")''</small><br />''Novus ordo seclorum''<br /><small>''(Latyn vir: "Nuwe orde van die eeue")''</small> |volkslied = ''[[The Star-Spangled Banner]]''<br /><small>''(Engels vir: "Die sterbesaaide vaandel")''</small><br /><center>[[Lêer:Star Spangled Banner instrumental.ogg]]</center><br />''Mars: [[The Stars and Stripes Forever]]''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=112&page=1263 |title=uscode.house.gov |date=12 Augustus 1999 |work=Public Law 105–225, 12 Augustus 1998 |publisher=uscode.house.gov |pages=112 Stat. 1263 |quote=Section 304. "The composition by John Philip Sousa entitled "The Stars and Stripes Forever" is the national march." |accessdate=11 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811194342/http://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=112&page=1263 |archive-date=11 Augustus 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Engels vir: "Die sterre en bane vir altyd")''</small><br /><center>[[Lêer:March, "The Stars and Stripes Forever" · Colonel John R. Bourgeois, Director · John Philip Sousa · United States Marine Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = Geen op federale vlak nie{{smallsup|1}}<br />[[Engels]] (''[[de facto]]''){{smallsup|2}} |hoofstad = [[Washington, D.C.]] {{Koördinate|38|53|N|77|01|W}} |latd = 38 |latm = 53 |latNS = N |longd = 77 |longm = 01 |longEW = W |grootste_stad = [[New York]] {{Koördinate|40|43|N|74|00|W}} |regeringsvorm = Federale presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van die Verenigde State van Amerika|President]]<br />• Adjunkpresident<br />• [[Huis van Verteenwoordigers|Huis]]-spreker<br />• Hoofregter |leiername = [[Donald Trump]] ([[Republikeinse Party (Verenigde State)|R]])<br />[[James David Vance]] (R)<br />[[Mike Johnson]] (R)<br />[[John Roberts (Hoofregter)|John Roberts]] |oppervlak_rang = 4^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 9&nbsp;833&nbsp;517<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|title=United States|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260120133910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|archive-date=20 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 3&nbsp;796&nbsp;742 |persent_water = 4,66 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=20 Januarie 2021}}</ref> |bevolking_skatting = 341&nbsp;963&nbsp;408<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 3^de |bevolking_sensus = 331&nbsp;449&nbsp;281<ref name="Sensus2020">{{en}} {{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2020.html |title=Decennial Census by Decade |publisher=Amerikaanse Sensuskantoor |date=1 April 2020 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2020 |bevolkingsdigtheid = 34,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 90,1 |bevolkingsdigtheidrang = 185^ste |BBP_PPP = $31&nbsp;718&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=111&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=United States |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 2^de |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $92&nbsp;097<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 10^de |BBP = $31&nbsp;718&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 1^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $92&nbsp;097<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 8^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Konfederasie<br />• [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]]<br />• Huidige grondwet<br />• Laaste kerkreg toegelaat |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]]<br />[[4 Julie]] [[1776]]<br />[[1 Maart]] [[1781]]<br />[[3 September]] [[1783]]<br />[[21 Junie]] [[1788]]<br />[[24 Maart]] [[1976]] |MOI = {{wins}} 0,938<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 17^de |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 41,8<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=US |title=Gini index – United States |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Amerikaanse dollar|Dollar]] ($) |geldeenheid_kode = USD |land_kode = USA |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-05]] tot [[UTC-10:00|-10]] |tydsone_somer = |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-04]] tot [[UTC-10:00|-10]] |internet_domein = [[.us]] [[.gov]] [[.mil]] [[.edu]] |skakelkode = 1 |voetskrif = 1. Engels is die amptelike taal van 28 deelstate. Engels en Hawaiis is beide amptelike tale in die deelstaat Hawaii. Verder het Nieu-Meksiko en Louisiana wette wat die gebruik van onderskeidelik Spaans en Frans toelaat.<br />2. Engels is die ''de facto'' taal van die Amerikaanse regering en die enigste taal wat deur 82% Amerikaners ouer as vyf tuis gepraat word. Spaans is die tweede mees gesproke taal. }} Die '''Verenigde State van Amerika''' (dikwels afgekort tot '''Verenigde State''', '''VS''' of '''VSA'''; [[Engels]]: ''United States of America'' of ''USA''), in die omgangstaal ook net '''Amerika'''<ref group="n">Die gebruik van die woord 'Amerika' om te verwys na die VSA en 'Amerikaner' om te verwys na 'n VSA-burger word deur baie mense in die res van die [[Amerikas]] gesien as onakkuraat, maar is algemeen en word elders aanvaar.</ref> genoem,<ref>{{en}} Wilson, Kenneth G. (1993). ''The Columbia Guide to Standard American English''. New York: Columbia University Press, bl. 27–28. {{ISBN|0-231-06989-8}}.</ref> is 'n [[federale republiek]] in die [[Westelike Halfrond]] wat uit [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|vyftig deelstate]], 'n federale distrik, vyf groter selfregerende gebiede en enkele kleiner [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandbesittings]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Karibiese See]] bestaan. 48 van sy deelstate en die federale distrik lê in [[Noord-Amerika|Sentraal-Noord-Amerika]] tussen die Stille Oseaan in die weste en die [[Atlantiese Oseaan]] in die ooste en word in die noorde deur [[Kanada]] en in die suide deur [[Meksiko]] begrens. Die deelstaat [[Alaska]] lê in die noordweste van die Noord-Amerikaanse vasteland en grens in die ooste aan Kanada, terwyl dit in die weste deur die [[Beringstraat]] van die [[Russiese Federasie]] geskei word. Die deelstaat [[Hawaii]] is 'n eilandgroep in die middel van die Stille Oseaan. [[Lêer:Angled closeup of the US flag.jpg|duimnael|links|Die [[Vlag van die Verenigde State|vlag van die VSA]]. Die rooi en wit bane versinnebeeld die dertien oorspronklike kolonies en deelstate, die sterre die huidige vyftig deelstate]] Die Verenigde State beslaan altesaam veertig persent van die Noord-Amerikaanse vasteland. Met meer as 9,8 miljoen vierkante kilometer (byna 3,8 miljoen vierkante myl) is die VSA die vierde grootste land ter wêreld en met 'n bevolking van amper 342 miljoen die derde grootste land.<ref name="CIA" /> Sy grondgebied strek oor nege amptelike tydsones. Met 'n [[bruto binnelandse produk]] van meer as $30&nbsp;337 miljard in 2025 is die VSA naas die [[Volksrepubliek China]] die tweede grootste ekonomie ter wêreld.<ref name=imf2 /> Die Verenigde State van Amerika is 'n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] met 'n tweekamerparlement, die Kongres, wat uit die Senaat en die Huis van Verteenwoordigers bestaan. Die hoofstad van die VSA is [[Washington, D.C.]], wat nie deel uitmaak van een van die vyftig deelstate nie, maar in die federale Distrik Columbia geleë is. Die grondgebied van die Verenigde State is oorspronklik deur 'n verskeidenheid stamme van die Eerste Nasies bewoon. Met die Europese kolonisasie deur Britte, Franse en Spanjaarde en grootskaalse immigrasie van dwarsoor die wêreld het die VSA tot een van die etnies, sosiaal en [[godsdiens]]tig mees diverse lande ter wêreld ontwikkel.<ref name="DD">{{en}} Adams, J.Q., and Pearlie Strother-Adams (2001). ''Dealing with Diversity''. Chicago: Kendall/Hunt. {{ISBN|0-7872-8145-X}}.</ref> Die Verenigde State is deur dertien kolonies gestig, wat na aanleiding van die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] hulle onafhanklikheid van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] op 4 Julie 1776 verklaar en hulle grondwet, die Artikels van die Konfederasie, op 1 Maart 1781 bekragtig het. Die huidige grondwet is op 17 September 1787 aangeneem.<ref>{{en}} Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomacy of the Revolution, to 1783," bl. 352, chap. in ''A Companion to the American Revolution'', ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, bl. 352–361. {{ISBN|1-4051-1674-9}}.</ref> Die oppervlakte van die VSA is gedurende die 19de eeu deur gebiede, wat van [[Frankryk]] en Meksiko gekoop is, aansienlik uitgebrei. Met die ekonomiese agteruitgang van die [[Sowjetunie]] in 1991 het die VSA die enigste oorblywende [[supermoondheid]] geword wat 'n oorheersende ekonomiese, politieke, kulturele en militêre invloed dwarsoor die wêreld uitoefen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html |title=History and the Hyperpower |publisher=Foreign Affairs |author=Eliot A. Cohen |date=2004 |accessdate=23 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090723000051/http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower |archive-date=23 Julie 2009 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm |title=United States of America country profile |publisher=BBC News |date=22 April 2008 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> == Etimologie == Die eerste dokumentêre verskyning van die [[frase]] ''United States of America'' was in 'n brief op 2 Januarie 1776, geskryf deur Stephen Moylan, 'n Kontinentale Leër-assistent van generaal [[George Washington]], aan Joseph Reed, Washington se [[Adjudant (amp)|adjudant]]. Moylan het sy begeerte uitgespreek om te gaan "met volle en ruim magte van die Verenigde State van Amerika tot Spanje" om bystand in die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] te verkry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.csmonitor.com/USA/Politics/2013/0704/Who-coined-United-States-of-America-Mystery-might-have-intriguing-answer |title=Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer. |publisher=Christian Science Monitor |author=Byron DeLear |location=Boston, MA |date=4 Julie 2013 |accessdate=4 Julie 2013}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://blog.nyhistory.org/coined-phrase-united-states-america-may-never-guess/ |title=Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess |publisher=New-York Historical Society Museum & Library |author=Mariam Touba |date=5 November 2014 |accessdate=5 November 2014}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishcentral.com/roots/history/The-forgotten-Irishman-who-named-the-United-States-of-America.html |title=The forgotten Irishman who named the 'United States of America'|publisher=Irish Central |author=John Fay |date=15 Julie 2016 |accessdate=15 Julie 2016}}</ref> Die eerste publikasie van die frase ''United States of America'' was in 'n anonieme [[essay]] in ''The Virginia Gazette'' in Williamsburg op 6 April 1776.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16 |title=''"To the inhabitants of Virginia", by A PLANTER''. Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's ''American Archives'' |publisher=The Virginia Gazette |issue=1287 |volume=5 |accessdate=19 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053616/https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16 |archive-date=19 Desember 2014 |url-status=dead}}</ref> Teen Junie 1776 het die naam ''United States of America'' verskyn in ontwerpe van die Artikels van Konfederasie en Ewige Unie, vervat deur John Dickinson, 'n stigtingsvader uit [[Pennsilvanië]],<ref name="Safire199">{{en}} {{cite book |author=William Safire |title=No Uncertain Terms: More Writing from the Popular "On Language" Column in The New York Times Magazine |url=https://archive.org/details/nouncertainterms00safi |page=[https://archive.org/details/nouncertainterms00safi/page/199 199] |year=2003 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-7432-4955-3}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Mary Mostert |title=The Threat of Anarchy Leads to the Constitution of the United States |url=https://books.google.com/books?id=jntSQ-yn66AC&pg=PA18 |year=2005 |publisher=CTR Publishing, Inc. |isbn=978-0-9753851-4-2 |page=18}}</ref> en in die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring, hoofsaaklik geskryf deur [[Thomas Jefferson]] en goedgekeur deur die Tweede Kontinentale Kongres in [[Philadelphia]] op 4 Julie 1776.<ref name="Safire199" /> == Geografie == {{Hoofartikel|Geografie van die Verenigde State}} As die wêreld se derde grootste nasie (totale area), het die Verenigde State 'n baie wisselende landskap: gematigde woudland aan die ooskus, [[Wortelboommoeras|mangrovewoude]] in [[Florida]], die [[Great Plains]] in die middel van die land, die [[Mississippirivier|Mississippi]]-[[Missouririvier|Missouri]] rivierstelsel, die [[Rotsgebergte]] (Rocky Mountains) wes van die vlaktes, woestyne en gematigde kusgebiede wes van die Rotsgebergte en [[reënwoud]]e in die noord-weste. Die [[vulkaan|vulkaniese]] eilande van Hawaii en die pool-gebiede van Alaska maak die geografiese diversiteit net nog groter. Die naaste lande buite die Noord-Amerikaanse vasteland is die [[Britse oorsese gebiede|Britse oorsese gebied]] [[Bermuda]] in die ooste asook die onafhanklike [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Bahamas]] en [[Kuba]] in die suidooste. === E Pluribus Unum – Uit Veelheid, Eenheid === Die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1776 het op sentrale waardes soos lewe, vryheid en strewe na geluk gefokus; om nuut verworwe gebiede tot die ondergeskikte status van kolonies te beperk was gevolglik buite die kwessie. Met die ''Northwest Ordinance'' van 1787 is die prosedures vasgelê waarvolgens nuwe deelstate op gelyke voet met die dertien stigterstate tot die Unie kon toetree. Die bou van 'n nasie uit 'n verskeidenheid deelstate was 'n nuwe benadering wat in die Federale Grondwet bekragtig is. Die stapsgewyse proses, waarvolgens nuut verworwe gebiede as deelstate selfregering en verteenwoordiging op federale vlak behaal het, word onder die Stigtingsvaders se belangrikste nalatenskappe gereken. Die Amerikaanse metode van staatsbou het twee belange, wat van vroeg af strydig was, met mekaar versoen – dié van vryheid (''liberty'') en dié van ryksgesag (''empire'') – en 'n politieke bestel verwesenlik wat deur Thomas Jefferson treffend beskryf is as 'n ''empire for liberty'' – 'n federale staat wat vryheid as sy hoofdoelwit nastreef. Die politieke bestel het oor 'n tydperk van meer as twee eeue onveranderd gebly, ongeag die ingrypende veranderinge wat die Unie sedert sy stigting ondergaan het. Die Verenigde State se geografiese uitgestrektheid en die groot verskeidenheid etniese, kulturele en godsdienstige agtergronde van sy bewoners was in die tyd van die Stigtingsvaders nog so onvoorspelbaar soos die land se ongekende ekonomiese en tegnologiese vordering van 'n agrariese staat tot 'n hoogs geïndustrialiseerde en verstedelikte supermoondheid.<ref>{{en}} Harry S. Ashmore: ''Arkansas. A History''. New York NY: W. W. Norton & Company | Nashville TN: American Association for State and Local History 1978, Invitation to the Reader</ref> === Politieke geografie === Die vastelandse Verenigde State (sonder Alaska en Hawaii) word in geografiese opsig in 'n aantal streke verdeel: * Die '''[[Nieu-Engeland]]-State''' met [[Maine]], [[New Hampshire]], [[Vermont]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]] en [[Connecticut]], * Die '''Middel-Atlantiese State''' met [[New York (deelstaat)|New York]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginië]], [[Wes-Virginië]] en [[Pennsilvanië]], * Die '''Suidoostelike State''' met [[Noord-Carolina]], [[Suid-Carolina]], [[Georgia]], [[Arkansas]], [[Tennessee]], [[Kentucky]], [[Florida]], [[Alabama]], [[Mississippi]] en [[Louisiana]], * Die '''Midwes-State''' met [[Ohio]], [[Indiana]], [[Illinois]], [[Michigan]], [[Wisconsin]], [[Minnesota]], [[Iowa]] en [[Missouri]], * Die '''[[Groot Vlaktes|Groot-Vlaktes]]-State''' met [[Noord-Dakota]], [[Suid-Dakota]], [[Kansas]] en [[Nebraska]], * Die '''Bergstate''' met [[Idaho]], [[Montana]], [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Utah]], * Die '''Suidwestelike State''' met [[Oklahoma]], [[Texas]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Arizona]], en * Die '''Verre-Weste-State''' met [[Washington (deelstaat)|Washington]], [[Oregon]], [[Kalifornië]] en [[Nevada]]. Die '''grootste''' deelstate is ten opsigte van * '''Oppervlak''': [[Alaska]] met 1&nbsp;723&nbsp;337 vierkante kilometer (665&nbsp;384 vierkante myl)<ref name="Oppervlak">{{en}} {{cite web |url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-area.html |title=State Area Measurements and Internal Point Coordinates |publisher=Amerikaanse Sensuskantoor |date=Augustus 2010 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> en * '''Bevolking''': [[Kalifornië]] met 'n bevolking van 39&nbsp;538&nbsp;223 in 2020.<ref name="Sensus2020" /> Die '''kleinste''' deelstate is ten opsigte van * '''Oppervlak''': [[Rhode Island]] met 4&nbsp;001 vierkante kilometer (1&nbsp;545 vierkante myl)<ref name="Oppervlak" /> en * '''Bevolking''': [[Wyoming]] met 'n bevolking van 576&nbsp;851 in 2020.<ref name="Sensus2020" /> Die deelstate Nevada, Arizona, Florida, Colorado, Utah, Georgia en Texas het in die laaste dekades die grootste relatiewe bevolkingsgroei getoon, terwyl die deelstate Kalifornië, Texas, Florida, Georgia, Arizona en Noord-Carolina die grootste absolute bevolkingsgroei ervaar het. Die bevolking van Wes-Virginië, Noord-Dakota en die Distrik Columbia het afgeneem. Die grootste stede in die VSA is [[New York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Houston]] en [[Philadelphia]]. Die volgende kaart toon die ses amptelike sensusgebiede (Pasifiese Streek [''Pacific'' – blou], Bergstreek [''Mountain'' – rooi], Midweste [''Midwest'' – oranje], Suide [''South'' – geel], Noord-Oos [''Northeast'' – violet] en Afhanklike Gebiede [''Territories'' – groen]), vyftig deelstate en afhanklike gebiede van die Verenigde State: [[Lêer:United States Administrative Divisions.png|550px|senter]] {| width="100%" |width="16.66%"| '''Deelstate''' <ol start=1> <li>[[Alabama]]</li> <li>[[Alaska]]</li> <li>[[Arizona]]</li> <li>[[Arkansas]]</li> <li>[[Kalifornië]]</li> <li>[[Colorado]]</li> <li>[[Connecticut]]</li> <li>[[Delaware]]</li> <li>[[Florida]]</li> <li>[[Georgia]]</li> </ol> |width="16.66%" valign="top"| &nbsp; <ol start=11> <li>[[Hawaii]]</li> <li>[[Idaho]]</li> <li>[[Illinois]]</li> <li>[[Indiana]]</li> <li>[[Iowa]]</li> <li>[[Kansas]]</li> <li>[[Kentucky]]</li> <li>[[Louisiana]]</li> <li>[[Maine]]</li> <li>[[Maryland]]</li> </ol> |width="16.66%" valign="top"| &nbsp; <ol start=21> <li>[[Massachusetts]]</li> <li>[[Michigan]]</li> <li>[[Minnesota]]</li> <li>[[Mississippi]]</li> <li>[[Missouri]]</li> <li>[[Montana]]</li> <li>[[Nebraska]]</li> <li>[[Nevada]]</li> <li>[[New Hampshire]]</li> <li>[[New Jersey]]</li> </ol> |width="16.66%" valign="top"| &nbsp; <ol start=31> <li>[[Nieu-Meksiko]]</li> <li>[[New York (deelstaat)|New York]]</li> <li>[[Noord-Carolina]]</li> <li>[[Noord-Dakota]]</li> <li>[[Ohio]]</li> <li>[[Oklahoma]]</li> <li>[[Oregon]]</li> <li>[[Pennsilvanië]]</li> <li>[[Rhode Island]]</li> <li>[[Suid-Carolina]]</li> </ol> |width="16.66%" valign="top"| &nbsp; <ol start=41> <li>[[Suid-Dakota]]</li> <li>[[Tennessee]]</li> <li>[[Texas]]</li> <li>[[Utah]]</li> <li>[[Vermont]]</li> <li>[[Virginië]]</li> <li>[[Washington (deelstaat)|Washington]]</li> <li>[[Wes-Virginië]]</li> <li>[[Wisconsin]]</li> <li>[[Wyoming]]</li> </ol> |width="16.66%" valign="top"| '''[[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|Afhanklike gebiede]]''' <ol start=51> <li>[[Amerikaans-Samoa]]</li> <li>[[Guam]]</li> <li>[[Noordelike Mariana-eilande]]</li> <li>[[Puerto Rico]]</li> <li>[[Amerikaanse Maagde-eilande]]</li> </ol> '''Nie getoon nie''' * [[Distrik Columbia]] |} === Fisiese geografie === [[Lêer:USA-satellite.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die vastelandse Verenigde State]] Die Noord-Amerikaanse vasteland word volgens fisiese besonderhede in vier groot streke verdeel: Die [[Kanadese Skild]] met die Laurentiese Plato, die [[Appalache]]streek, die Binnelandse Vlaktes en die bergagtige Weste. Vir die gebied van die Verenigde State word hierdie streke verder verdeel in sewe fisiografiese streke: Die Vlaktes van die Atlantiese Kus en die [[Golf van Meksiko]], die Appalachiese Hooglande, die Binnelandse Vlaktes, die Binnelandse Hooglande, die Rotsgebergte, Die Intermontane Streek met die Groot Bekken en die Pasifiese Bergreekse. 'n Verdere streek, die Laurentiese Plato, beslaan slegs 'n klein gedeelte van die VSA se oppervlak in die gebied van die [[Groot Mere]]. Die huidige terrein van die noordelike Verenigde State is deur [[gletser]]s gevorm, wat die noorde van die vasteland in die laaste [[Ystydperk]] bedek het. Die vroeëre suidelike kant van die yslaag word nog steeds deur 'n reeks eindmorenes gekenmerk, wat vanaf die eiland Long Island aan die Atlantiese ooskus in westelike rigting tot by die Rotsgebergte loop. Die gebiede noord van hierdie lyn is bedek met ou gletserafsettings. In die berggebiede van die noordweste en in Alaska het die berggletsers duidelike spore van erosie gelaat. Uitgestrekte gletsermere het groot gebiede in die weste bedek, waarvan die Groot Soutmeer in Utah net 'n oorblyfsel is. === Die oostelike en die Golfkusgebiede === [[Lêer:Chesapeakelandsat.jpeg|duimnael|'n ''Landsat''-foto van Chesapeakebaai]] Die kusvlaktes van die Atlantiese ooste en die Golf van Meksiko strek van Long Island tot by die [[Rio Grande]] aan die Texaans-Meksikaanse grens. Die kuslyn word deur talle eilande, riviermondings, baaie, sandtonge en strandmere oorheers. Eilande soos Long Island, Nantucket en Martha's Vineyard maak deel uit van die kusvlakte en is eers ná die Ystydperk as gevolg van die stygende seevlak tot eilande omskep. Die natuurlike hawens van die noordooste, soos New York- en Chesapeakebaai, het reeds in die koloniale tydperk die landing van setlaars en later seevervoer en handel met Europa vergemaklik. Suid van die groot kape van Noord-Carolina soos Kaap Fear, Kaap Hatteras en Kaap Lookout is groot natuurlike baaie en hawens skaars. Die kuslyn van die Golfgebied met sy strandmere word deur die uitgestrekte Mississippidelta oorheers. Wes van die Atlantiese kusvlakte verrys die heuwelagtige [[Piedmont (VSA)|Piedmontstreek]] met sy talle watervalle as 'n soort oorgangsgebied tussen die kusstreek en die Appalache-gebergte. Hierdie bergreeks was miljoene jare gelede nog 'n magtige gebergte, wat intussen deur erosie geslyp is. Die Appalagge loop vanuit die suidooste van Kanada in westelike rigting tot by die Golfkusvlaktes van Alabama. Slegs langs Nieu-Engeland se rotsige kuslyn strek die bergreeks plek-plek tot by die Atlantiese Oseaan. Die gebied van die Appalache en die [[Adirondack-gebergte]] van New York maak in geologiese opsig deel uit van die Kanadese Skild en behels die grootste hooglande van die oostelike Verenigde State. Die hoogste bergspits in die ooste is Mount Mitchell in die Swart Berge (''Black Mountains'') van Noord-Carolina met 'n hoogte van 2&nbsp;037 meter (6&nbsp;684 voet) bo seevlak. === Die Binnelandse Vlaktes en Hooglande === [[Lêer:Mississippi delta from space.jpg|duimnael|'n Ruimtefoto van die Mississippidelta]] Die Binnelandse Vlaktes strek oor 'n lengte van sowat 1&nbsp;600 kilometer (1&nbsp;000 myl) van die Appalache tot by die Rotsgebergte in die weste en van Kanada in die noorde tot by die kusvlaktes van die Golf van Meksiko. Hulle geologiese onderlaag van sedimentêre gesteentes verwys na die feit dat die vlaktes vroeër 'n groot binnelandse see was; die gesteentes se ryk olie- en gasvoorkomste het van die deelstate Texas en Oklahoma (en die Kanadese prairie-provinsies) die belangrikste olieprodusente in Noord-Amerika gemaak. Die gebied word deur die Mississippi-Missouri-rivierstelsel gedreineer – een van die grootstes ter wêreld. In geografiese opsig word die vlaktes in drie hoofstreke verdeel – die vrugbare sentrale vlaktes – wat tot die belangrikste landbougebied van die VSA ontwikkel het – met die Mississippivallei, die gebied van die Groot Mere en die [[Groot Vlaktes]], 'n boomlose plato van uitgestrekte grasvelde, wat geleidelik van die laer vlaktes tot by die voorgebergtes van die Rotsgebergte verrys. In die randgebied van die Rotsgebergte bereik hierdie gebied reeds 'n hoogte van sowat 1&nbsp;600 meter, en sy ekonomiese sentrum en hoofstad van die deelstaat [[Colorado]], [[Denver]], word weens sy ligging soms ook die ''Milehigh City'' genoem. Die Swart Berge of [[Black Hills]] in Suid-Dakota is die enigste hoër geleë gebied, wat midde-in die vlaktes verrys. Die Binnelandse Hooglande lê wes van die Mississippi tussen die Binnelandse Vlaktes en die kusvlaktes van die Golf van Meksiko en bestaan uit die Ozark-plato in die noorde en die Ouachita-berge in die ooste. Die Mississippi se dreineringsgebied strek oor sowat 3,3 miljoen vierkante kilometer, en met 'n lengte van meer as 4&nbsp;000 kilometer behoort die rivier, wat deur die [[Indiane]] ''Missi Sepe'' of "Vader van die Waters" genoem is, tot die langstes ter wêreld. Die [[Missouririvier]], wat in die Mississippi uitmond, bereik dieselfde lengte. Die Mississippi mond in 'n geweldige delta, wat jaarliks met meer as tagtig meter groei, en met talle syriviere, sogenaamde ''passes'', in die Golf van Meksiko uit. === Die Westelike Bergreekse, die Intermontane Streek en die Groot Bekken === [[Lêer:The Battleship - Flickr - brewbooks (1).jpg|duimnael|Die Grand Canyon. Die bergpiek op die voorgrond staan bekend as ''The Battleship'']] [[Lêer:Mount Whitney 2003-03-25.jpg|duimnael|Die oostelike kant van Mount Whitney, soos gesien vanuit die Whitney Portal]] Die Rotsgebergte is 'n magtige bergreeks wes van die Groot Vlaktes, wat vanaf Kanada tot by die noordwestelike Verenigde State en verder tot by Nieu-Meksiko in die suide strek en met talle hoë bergspitse pronk, waarvan Mount Elbert op 4&nbsp;399 meter (14&nbsp;433 voet) die hoogste is. Die gebergte maak deel uit van die Sirkumpasifiese Berggordel, wat vanaf [[Asië]] oor die [[Aleoetiese Eilande]] dwarsdeur die weste van die Noord- en [[Suid-Amerika]]anse vastelande tot by [[Antarktika]] loop. Die Noord-Amerikaanse waterskeiding loop langs die kruin van die Rotsgebergte; riviere oos van die bergreeks maak deel uit van die Mississippi-Missouri- en ander Atlantiese rivierstelsels, terwyl riviere wes van die Rotsgebergte in die Stille Oseaan uitmond. Die Rotsgebergte word onderverdeel in die Noordelike Rotsgebergte (''Northern Rockies''), die Sentrale Rotsgebergte (''Middle Rockies''), die Wyoming-Bekken en die Suidelike Rotsgebergte (''Southern Rockies''). Die Intermontane Streek, 'n droë gebied met platos, bekkens en kleiner bergreekse, lê tussen die Rotsgebergte en die westelike bergreekse. Die Columbia-plato in die noorde is deur vulkaniese lava gevorm, en die Columbiarivier, wat die gebied saam met sy takriviere dreineer, het diep ''canyons'' in die plato gesny. Die uitgestrekte Colorado-plato, wat deur die [[Coloradorivier]] en sy takriviere gedreineer word, pronk met die beroemde [[Grand Canyon]], wat deur die rivierwater in die sedimentêre gesteente gesny is en as een van die grootste natuurwonders ter wêreld beskou word. Die gebied wes van die platos is feitlik 'n halfwoestyn en word deur bekkens en kleiner bergreekse gekenmerk. Hier lê ook die laagste punt van Noord-Amerika, die ''[[Death Valley]]'' ("Doodsvallei"), sowat 86 meter (282 voet) benede seevlak. Die Groot Bekken is die grootste van sy soort in die gebied, met die Humboldt as sy belangrikste rivier en 'n groot aantal soutmere, waaronder ook die [[Groot Soutmeer]] van die deelstaat Utah. Die riviere in hierdie bekken mond nie in die oseane uit nie, maar binnelands. Die Groot Soutmeer is net 'n oorblyfsel van 'n magtige soetwatermeer uit die Ystydperk. Die Pasifiese Bergstelsel lê tussen die Intermontane Streek en die Stille Oseaan, met bergreekse, wat parallel met die kuslyn in noord-suidelike rigting loop en deur [[geologiese breuke]] en vulkanisme gevorm is. Die Kusgebergte met sy talle vulkaniese bergspitse strek van Suidwes-Kanada in suidelike rigting tot in Noord-Kalifornië, van waar die [[Sierra Nevada (Verenigde State)|Sierra Nevada-bergreeks]] verder suidwaarts loop. [[Mount Whitney]] is die hoogste bergpiek in dié reeks met 4&nbsp;418 meter (14&nbsp;495 voet). === Die Pasifiese Kusgebiede === Wes van die Kusgebergte en die Sierra Nevada lê 'n laer bergreeks, wat langs die Pasifiese kuslyn loop, en 'n aantal valleie sos die Sentrale Vallei van Kalifornië, Oregon se Willamettevallei en die vlaktes van die Puget Sound in die deelstaat Washington. Die Pasifiese kusvlaktes beslaan net 'n smal strook, en in baie plekke strek die bergreekse regstreeks tot by die see. Daar is min eilande of baaie en ander natuurlike hawens soos San Franciscobaai, Puget Sound of San Diegobaai langs die kuslyn. === Alaska en Hawaii === [[Lêer:Denali Mt McKinley.jpg|duimnael|[[Denali]] (Alaska)]] Alaska word gewoonlik in vier fisiografiese streke verdeel: die Arktiese Vlaktes in die noorde, die kusvlaktes van die Arktiese Oseaan, die Rotsgebergte met die Brooks Range-bergreeks as sy mees noordelike gedeelte, die gebied van die Sentrale Bekkens en Hooglande met die [[Yukonrivier]]bekken en die Pasifiese Gebergte, wat langs die suidelike kuslyn loop en die hoogste bergspits van Noord-Amerika behels, [[Denali]], wat 6&nbsp;194 meter (20&nbsp;320 voet) bo seevlak verrys. Die eilande langs die suidooskus van Alaska en die Aleoete-argipel maak deel uit van die Pasifiese Gebergte, wat hier gedeeltelik in die Stille Oseaan versink het. Vulkaniese werking en aardbewings is tipiese kenmerke van hierdie eilandgroepe. Die eilande self is net soos die Hawaii-eilandketting die bergspitse van vulkane, wat vanaf die Pasifiese seebodem verrys. Die Hawaii-argipel se enigste aktiewe vulkane is [[Mauna Kea]] en [[Mauna Loa]] op die hoofeiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]]. == Klimaat == [[Lêer:Chaparral Supercell 2.JPG|duimnael|links|'n Supersel-donderstormwolk beweeg oor Chaparral (Nieu-Meksiko)]] [[Lêer:Climatemapusa2.PNG|duimnael|Klimaatkaart van die Verenigde State]] [[Lêer:Winter Storm Grayson 2018 01 04 (38794877154).jpg|duimnael|Blizzards, hewige winterstorms in die sentrale en oostelike dele van die land, word deur swaar sneeuvalle gekenmerk. Die satellietfoto wys winterstorm ''Grayson'' op 4 Januarie 2018]] Net soos byvoorbeeld [[Sentraal-Europa]] word groot dele van die Noord-Amerikaanse vasteland oorheers deur westelike winde en 'n opeenvolging van laagdrukgebiede (siklone), wat in die gebied van die Aleüte-eilandgroep ontstaan en afwissel met hoëdrukgebiede. Net soos ander gebiede in die gemiddelde breedtegrade, word ook die Verenigde State deur onbestendige weer en 'n opeenvolging van koue en warmfronte gekenmerk. Die siklone of koue fronte, wat gewoonlik in westelike rigting oor die vasteland beweeg, verskil van sy Europese eweknieë soms deur hulle tregtervormige werwels of [[tornado]]s – atmosferiese versteurings, wat dikwels groot skade berokken. 'n Tweede belangrike verskil is die ligging van die grootste gebergtes. Terwyl die Europese [[Alpe]] in wes-oostelike rigting loop en die suide van Europa teen koue fronte uit die noorde beskerm, loop Noord-Amerika se grootste bergreekse, die Kusgebergte en die [[Rotsgebergte]], in noord-suidelike rigting en verhinder dus dat vogtige en gematigde lugmassas vanuit die Stille Oseaan na die binneland kan beweeg. Die hooglande tussen die Sierra Nevada en die Rotsgebergte lê gevolglik net soos die [[Groot Vlaktes]] in die reënskadu van hierdie bergreekse. Hierdie besonderse reliëf verklaar ook die feit dat groot woestyngebiede soos die Mojave- en Gilawoestyn net enkele honderd kilometer van die kus af lê. Die weskus van die VSA is 'n tipiese winterreënstreek, waarvan 'n klein gedelte in Kalifornië deur 'n Mediterreense klimaat gekenmerk word. Die koeler klimaatstreke van die noordelike deelstate Oregon en Washington is die natste in die land met 'n jaarlikse reën- en sneeuvalle van soms meer as 2&nbsp;500 millimeter. Die Verenigde State bestaan dus rofweg uit 'n droë gedeelte in die weste en 'n humiede gedeelte in die ooste. Die oostelike landsdele het hulle vogtige klimaat aan die invloed van die Golf van Meksiko en die Atlantiese Oseaan te danke. Die suidelike deelstate is baie vogtig en het hulle swaar reënvalle op tussen sewentig en tagtig dae per jaar aan donderstorms en 'n aantal orkane in die najaar te danke. Die weer in die suide is dikwels baie warm en bedompig. Die hitte en verstikkende bedompigheid van die somermaande was 'n belangrike rede vir die gebruik van slawearbeid op die plantasies van die suide. Die mees digbevolkte gebiede van die sogenaamde ''manufacturing belt'', die groot historiese nywerheidsgebiede, lê in die vogtige en gematigde klimaatstreke tussen die [[Mississippirivier]] in die ooste en die Atlantiese Oseaan in die weste. Die oostelike gedeelte was oorspronklik 'n gebied van uitgestrekte bosse, terwyl die Groot Vlaktes, die hartland van Amerika, deur grasvelde gekenmerk word. Hierdie vlaktes maak reeds deel uit van die droër westelike gebiede, maar is feitlik 'n soort oorgangsgebied met periodes van hoër en laer reënvalle. Die eerste verkennings van die gebied teen die middel van die 19de eeu het gedurende 'n vogtige periode plaasgevind en die oortuiging laat posvat dat die vlaktes 'n uiters geskikte gebied vir akkerbou en veeteelt sou wees. Die eerste setlaars het later egter besef dat reënvalle in die vlaktes wisselvallig is en die gebied deur periodieke droogtes geteister word. Die bergreekse van die weste kry baie reën en spog met uitgestrekte bosgebiede. Danksy besproeiing is daar 'n florerende landbousektor in 'n aantal valleie. Die gebrek aan 'n soort kontinentale versperring in die vorm van 'n bergreeks, wat dwarsoor die vasteland in oos-westelike rigting loop, lei daartoe dat koue fronte uit die poolgebiede en warm fronte met tropiese lugmassas uit die suide ongehinderd oor die Groot Vlaktes kan beweeg. Vogtige, warm lugmassas bereik soms selfs die suide van Kanada en bevorder die groot aantal donderstorms en bedompige weer in die Amerikaanse Midweste. Weerstoestande verander skielik, en met die sogenaamde ''Northers'' beweeg uitgestrekte koue fronte soms na die uiterste suide, waar hulle byvoorbeeld sitrusplantasies in [[Florida]] bedreig. Florida en ander deelstate in die suide lê daarnaas in 'n gebied, wat dikwels deur orkane getref word. == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika}} === Die Prekolumbiaanse tydperk === {{Hoofartikel|Indiane}} [[Lêer:Taospueblo002.jpg|duimnael|links|Taos Pueblo in Nieu-Meksiko, omstreeks 1920]] [[Lêer:Inuit Woman 1907 Crisco edit.jpg|duimnael|Inoeïet-vrou in Alaska (1907)]] Die geskiedenis van die Indiaanse kolonisasie van die Amerikaanse vasteland bly nog steeds die onderwerp van navorsing. Aangesien daar geen oorblyfsels van hoogs ontwikkelde mensape gevind is nie en die Eerste Nasies (Indiane) tipiese mongoloïede kenmerke het, woord daar vermoed dat die eerste menslike bewoners vanuit Asië gekom en vir hulle immigrasie 'n landbrug gebruik het, wat in die Ystydperke met hulle laer seespieël tussen die Asiatiese en Amerikaanse vastelande bestaan het. Die etnoloë verdeel die verskillende volke van die Eerste Nasies in twee hoofgroepe: Die vroegste immigrante wys kenmerkende lang skedels op en is later opgevolg deur 'n tweede groep met ronde skedels. Die langskedelgroep is na die westelike en oostelike randgebiede van die vasteland teruggedring, terwyl die rondskedelgroep, die sogenaamde Pueblo-Andiede groep, die sentrale gebiede bewoon het. Die Inoeïet of Eskimo's het as die derde en laaste groep na Amerika gekom. Die stamme van die oostelike beskawings was hoofsaaklik jagters en versamelaars, maar was gedeeltelik ook akkerboere, wat bone, mielies, pampoene en meloene verbou het. Hulle het in klein gemeenskappe van tussen vyfrig en tweehonderd mense saamgewoon en word vanweë die sakrale aardhope, wat hulle gebou het, in Engels ook ''mound builders'' genoem. Die noordwestelike beskawings was eweneens akkerboere en word vanweë hulle kookgereedskap, wat uit versierde korfskottels bestaan het, ook korfmakers (Engels: ''basket makers'') genoem. Daarnaas het hulle vir kookdoeleindes ook stene verhit en in water geplaas, sodat hulle die tweede bynaam steenkokers (''stone boilers''). Die noordelike stamme se [[stapelvoedsel]] was [[salm]], terwyl die suidelike Indiane veral eikels geëet het. Die belangrikste groep Indiane was die suidwestelike beskawings, wat in 'n aantal groepe verdeel word en onder meer Hopi, Sjosjone, Yuma, Navajo en Apaches behels. Die sogenaamde Pueblo-akkerboere was die mees ontwikkelde Indiaanse beskawing met 'n georganiseerde landboustelsel as hulle ekonomiese basis. Die Rancheria-beskawing het ook op landbou gesteun en eenvoudige damme in die oorstromingsvlaktes van die groot riviere soos Colorado opgerig, maar daarnaas ook plante in die riviervalleie en op die [[mesa]]-plato's versamel. Die Navajo en sommige Apache-stamme was net gedeeltelik akkerboere, terwyl die oostelike Apaches en Ute heeltemaal versamelaars was. Die behuisings van die jagters verskil volgens die diere, wat hulle oorwegend geëet het. Die visserstamme het eenvoudige hutte van bas gebou, die buffeljagters het huide en velle gebruik wat saamgenaai is. Hulle gereedskappe en voorwerpe was oorwegend van hout, huide, steen en erdewerk gemaak. Net 'n klein aantal stamme het metale soos [[koper]] gebruik. Die Cherokee in die huidige deelstate Georgia en Noord-Carolina het al boomstamme as boumateriaal vir hulle hutte gebruik. Die Pueblo-Indiane het selfs 'n soort stedelike kultuur met kubusvormige huise ontwikkel. Die huise het oor meer as twee verdiepings beskik en was slegs deur middel van [[leer (toestel)|lere]] en vanuit die dakke toeganklik. Hierdie stamme het onder sterk kulturele invloede vanuit Meksiko gekom, van waar hulle ook die katoenvervaardiging aangeleer het. Kalkoene en honde was hulle enigste huisdiere, mielies, maniok, pampoene, tamaties, kakao, coca, sisal en tabak hulle belangrikste landbouprodukte. Die Pueblo-Indiane was bekwame pottebakkers en staan ook bekend vir hulle rituele, waarin gemaskeerde dansers, wat hulle gode versinnebeeld, 'n groot rol speel. Die noorde en noordooste van die huidige VSA is deur die Algonkin-groep van stamme (waaronder onder meer die Delaware, Mohikaners, Illinois, Ottawa en ander), die Irokese (waaronder onder meer die Seneca en Mohawk) en die Dakota of Sioux (met onder meer die Winnebago, Iowa, Omaha en Kansas) bewoon. Die belangrikste stamme in die suidooste was die Cherokee en die Seminoles van Florida. === Europese nedersettings === ==== Spanje ==== {{Hoofartikel|Nieu-Spanje}} [[Lêer:MissionCarmelSEGL.jpg|duimnael|Die Spaanse sendingstasie in die huidige [[Carmel-by-the-Sea]] (Kalifornië) met sy kenmerkende [[campanile]] (kloktoring)]] [[Spanje]] was die eerste Europese groot moondheid wat die Noord-Amerikaanse vasteland vanuit die suide begin verken het. Die groot dryfkragte agter die Spaanse ekspedisies was van ekonomiese en godsdienstige aard: Hulle was enersyds op soek na goud en silwer, en andersyds het hulle weens hulle sendingbewussyn daarin belang gestel om die inheemse bevolking te kersten. Die goewerneur van die eiland [[Puerto Rico]], Juan Ponce de León, het op Paassondag van die jaar 1513 naby die huidige stad St. Augustine voet aan wal gesit en die gebied ''Pascua florida'' genoem, waarvan later ook die naam van die deelstaat Florida afgelei is. By sy terugkeer agt jaar later is Ponce de León deur Indiane aangeval en dodelik gewond. Die eerste Spaanse nedersetting, Fort St. Augustine, is eers in 1565 opgerig en het later die beginpunt van 'n Spaanse sendingpad geword, wat na [[Pensacola]] aan die Golfkus en verder weswaarts tot by [[San Diego]] aan die weskus geloop het. Ander ekspedisies is in die 1530's en 1540's vanuit Meksiko uitgestuur en het moontlik gebiede tot by die huidige Kansas in die noorde verken, maar alle kragte is tevergeefs ingespan – in teenstelling met hulle Suid-Amerikaanse kolonies het die [[Spanjaarde]] in die noorde geen [[edelmetaal|edelmetale]] ontdek nie. Die grotendeels woestynagtige terrein en Indiaanse aanvalle het verdere ekspedisies verhoed, en die Spanjaarde het liewer by die meer gevorderde Pueblo-Indiaanse beskawings in die suidweste met hulle sendingwerk begin. 'n Aantal huidige Amerikaanse stede is as Spaanse sendingstasies, handelsposte en administratiewe setels gestig: Villa Real de la Santa Fé de San Francisco (later verkort tot [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fé]]) in Nieu-Meksiko (1609), Fort San Carlos (die voorloper van die stad Pensacola in Florida, 1698) en die ''presidios'' (versterkte sendingstasies) in die omgewing van [[El Paso]] en [[San Antonio]] in Texas. In die uitgestrekte gebied het die Spanjaarde met hulle klein aantal nedersettings voorlopig net 'n swak posisie ingeneem. Eers toe die Britte en [[Franse]] hulle Noord-Amerikaanse besittings in die 18de eeu begin uitbrei het, het ook Spanje se aktiwiteite veral in Kalifornië versterk. Die Spanjaarde het op hierdie gebied aanspraak gemaak as deel van Columbus se ontdekkings, en hulle was verontrus toe die Deense seevaarder Vitus Bering die Noord-Pasifiese kusgebiede in 1741 in Russiese opdrag begin verken het. In 1763 is die Spaanse nedersetting San Diego aan die Pasifiese kus gestig. Die sterk noordoostelike passaatwinde in die gebied het egter die seevervoer van goedere uit Acapulco (Meksiko) na San Diego erg belemmer, en dit het skepe dikwels vyftig dae geneem om die relatief klein seereis te onderneem. Gevolglik is goedere vanuit Laredo op die skiereiland Baja California (Neder-Kalifornië) op paaie vervoer. Die Spanjaarde het strategies geleë plekke gekies om 'n aantal verdere Kaliforniese sendingstasies te stig, en in die tydperk tussen 1769 en 1823 het 25 stasies langs die sogenaamde ''Camino Real'' (Engels: ''Mission Trail'') tussen San Diego en San Francisco ontstaan. In teenstelling met die Pueblo-Indiane van Nieu-Meksiko was die Kaliforniese Eerste Nasies jagters, vissers en versamelaars en was dus nie in staat om die Spaanse stasies met landbouprodukte te voorsien nie. Die stasies was genoodsaak om selfversorgend te wees en het tot klein landbousentrums ontwikkel, wat naas veeteelt op die verbouing van inheemse wynsoorte, olywe, graan, groente en vrugte toegespits het. Droogtes en watertekorte het besproeiing van groente- en vrugtetuine steeds moeilik gemaak, en 'n aantal stasies is selfs na meer geskikte plekke verskuif. Die nomadiese Indiane van die gebied het hulle nouliks in die stasies gevestig, en daar was ook geen noemenswaardige immigrasie van Spaanse setlaars nie. Die stasies was deur half-feodale strukture gekenmerk, en min Indiane het op 'n vrywillige basis vir die Spanjaarde gewerk. Siektes en mishandelings het duisende menselewens geëis, en slegs die helfte van die oorspronklike 600&nbsp;000 inheemse bewoners het die Spaanse heerskappy oorleef. Nadat Meksiko ná die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Onafhanklikheidsoorlog]] van Spanje onafhanklik geword het, het die stasies minder belangrik geword, en hulle is in 1836 volkome gesekulariseer. As gevolg van die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] het Meksiko sy gebiede noord van die skiereiland [[Baja California]] en die Rio Grande in Texas in 1848 aan die Verenigde State afgestaan. In hierdie periode het met die goudstormloop van Kalifornië die Amerikaanse kolonisasie van die gebied begin. ==== Frankryk ==== {{Hoofartikel|Nieu-Frankryk}} [[Lêer:New Orleans - French Quarter - balcon.JPG|duimnael|'n Balkon in die Franse buurt van [[New Orleans]]]] Frankryk se koloniale aktiwiteite is steeds deur sy politieke betrokkenhede op die Europese vasteland belemmer, en die godsdienstige verdeeldheid in die 16de eeuse Frankryk is weerspieël deur die stigting van afsonderlike Protestantse en Rooms-Katolieke nedersettings in Noord-Amerika. Die [[Italië|Italiaanse]] seevaarder Giovanni da Verrazano het in 1524 in Franse opdrag onder meer die skiereiland Manhattan verken, terwyl [[Jacques Cartier]] in 1534 die huidige Quebec bereik het. Die erste Franse nedersettings het egter eers in die tydperk tussen 1562 en 1564 ontstaan, toe [[Hugenote]] 'n kolonie noord van die skiereiland Florida gestig het. Hierdie nedersetting is deur die Spanjaarde as 'n bedreiging vir hulle eie gebiede beskou en gevolglik vernietig. Die eerste permanente nedersettings is dus in die noorde gestig: Port Royal aan die suidoewer van die Fundybaai in die jaar 1605, en drie jaar later [[Quebecstad]]. Vanuit [[Nieu-Brunswick]], [[Nova Scotia]], [[Prins-Edward-eiland]] en die [[Sint-Laurensrivier]]gebied het die Franse 'n baie groot gebied in Noord-Amerika verken. Pelshandelaars het tot by die Groot Mere getrek en die sogenaamde ''portages'' ontdek – smal strepe land tussen twee rivierlope, waar bote maklik na die ander rivier gedra kon word. Die Franse het vinnig die boloop van die Mississippirivier bereik, en in 1682 het Sieur de la Salle danksy hierdie groot waterweg tot by die Mississippi-rivierdelta gevaar en die gebied ter ere van koning Lodewyk [[Louisiana]] genoem. Louisiana het die belangrikste Franse kolonie op die gebied van die huidige Verenigde State geword, en met [[New Orleans]] het die Franse hier ook 'n belangrike seehawe gestig. Die res van die kolonie was egter byna onbevolk, en in die volgende dekades het slegs klein ekspedisies vanaf New Orleans vertrek om nedersettings langs die Mississippi tot by die huidige deelstate Illinois en Wisconsin te stig. In die laasgenoemde gebiede is [[lood]] ontgin. Toe Frankryk sy kolonie Louisiana aan die Verenigde State verkoop het, was daar talle parogieë waar Frans as omgangs- en kerktaal gebesig is. In die laaste tweehonderd jaar het die gebruik van Frans egter sterk afgeneem. Maar stede soos Mobile en New Orleans pronk nog steeds met 'n ryk argitektoniese erfenis uit die Franse tydperk, veral in die ''Vieux carré'' of Franse kwartier. ==== Engeland ==== {{Hoofartikel|Nieu-Engeland}} [[Lêer:Philadelphia City Hall-zoom.JPG|duimnael|'n Bronsstandbeeld van William Penn op die Raadsaal van Philadelphia (Pennsilvanië)]] Engeland het tot die mees suksesvolle koloniale [[groot moondheid]] ontwikkel, aangesien sy beleid van ''splendid isolation'', sy posisie as leidende seemag sedert die tydperk van koningin Elizabeth I en die politieke en godsdienstige woelinge, wat die Noord-Amerikaanse kolonies van 'n bestendige stroom Britse immigrante verseker het. Seevaarders op soek na die Noordwestelike Deurvaart soos Martin Frobisher en Henry Hudson was die eerstes, wat die Noord-Amerikaanse vasteland teen die laat 16de en vroeë 17de eeu begin verken het. Sir Walter Raleigh se pogings om Engelse nedersettings in die huidige deelstate Virginië en Noord-Carolina te stig, het in die 1580's misluk. Die Londense Kompanjie, wat 'n oktrooi vir die gebiede tussen die 34ste en 38ste noordelike breedtegraad ontvang het, was in 1607 meer suksesvol en het onder die leiding van kaptein John Smith 'n fort in die Chesapeakebaai van Virginië laat oprig. Die klein aantal oorspronklike koloniste is deur hongersnood, malaria en aanvalle van Indiane geteister, en alhoewel nuwe setlaars hulle in 1607 en 1608 in die kolonie gevestig het, het van die geskatte bevolking van sewehonderd mense minder as tien persent oorleef. Die oorblywende koloniste was in 1610 reeds van plan om die kolonisasie van die gebied vir goed te staak. Dit het die vasberadenheid, moed en uithouvermoë van 'n leier soos Lord Delaware geverg, wat teen hierdie tydperk met 'n nuwe groep immigrante voet aan wal gesit het, om met die kolonisering voort te gaan. Aanvanklik is Jamestown as nuwe hoofstad van die kolonie gestig en in 1699 deur Williamsburg vervang. Die bekendste landing van setlaars was egter dié van die Puriteinse Pelgrimvaders, wat in 1620 op hulle skip ''[[Mayflower]]'' Bostonbaai in die huidige Massachusetts bereik het – 'n gebied, wat aan die destydse Plymouth-Kompanjie behoort het. Die eerste nedersetting, [[Plymouth, Massachusetts|New Plymouth]], was suid van die huidige [[Boston]] geleë en die beginpunt van 'n grootskaalse volksplanting in die gebied. In die volgende twintig jaar het die kolonies sowat 25&nbsp;000 [[Engelse]] immigrante gelok, en weens die godsdienstige en politieke verdeeldheid van die setlaars het voortdurend nuwe kolonies ontstaan. In die tyd van die Amerikaanse Rewolusie was daar reeds dertien kolonies. Die meeste van hulle was kroonkolonies, wat deur 'n koninklike goewerneur bestuur is. 'n Aantal kolonies het op die basis van 'n oktrooi ontstaan, en hierdie groep het naas Massachusetts ook Rhode Island en Connecticut ingesluit. 'n Derde groep was privaatbesittings, met Maryland, wat aan [[Lord Baltimore]] geskenk is, as 'n Rooms-Katolieke nedersetting, en Pennsilvanië, wat aan die Quaker-leier William Penn geskenk is. Naas die Quakers het ook ander godsdienstige groepe soos die Morawiërs en Mennoniete (of Pennsilvanië-Duitsers) kolonies in Pennsilvanië gestig. Laasgenoemde het in 1683 Germantown, 'n voorstad van Philadelphia, gestig. Weens die groot aantal Duitse setlaars het Duits selfs 'n mededinger van Engels as omgangstaal in die streek geword. ==== Nederland ==== {{Hoofartikel|Nieu-Nederland}} [[Lêer:Nieuw Nederland.png|duimnael|Deur die [[Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie]] opgeëiste kuslyn en die belangrikste plekke van [[Nieu-Nederland]]]] Nederland was aanvanklik 'n groot mededinger vir Engeland, wat reeds in 1609 in Noord-Amerika geland het, en sy handelsmaatskappye – waaronder die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], die [[Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie]] en die Nieuw Nederland Compagnie het belang gestel in die pelshandel en die Noordwestelike Deurvaart. Die Wes-Indiese Kompanjie onder die leiding van die Duitse boorling Peter Minnewitt het in 1626 die skiereiland Manhattan van die plaaslike Indiane gekoop en 'n fort gestig, waaruit later die stad Nieu-Amsterdam en uiteindelik New York voortgespruit het. Danksy Nederland se finansiële steun het ook [[Swede]] in die gebied van die Delaware- en Schuylkillriviere 'n nedersetting gestig, maar weens sy Europese politieke betrokkenhede is hierdie kolonie in 1655 aan die Nederlanders afgestaan. Nadat ook die Nederlandse kolonie min aftrek van Hollandse burgers gekry het, is dit eweneens in 1664 aan die Britte oorhandig, en ter ere van die hertog van York is Nieu-Amsterdam se naam onmiddellik gewysig na New York. ==== Rusland ==== [[Lêer:1860-russian-america.jpg|duimnael|links|'n Kaart van Russies-Amerika (omtrent 1860)]] Rusland het veral belang gestel in die jag op sabeldiere, en jagters het dwarsdeur [[Siberië]] tot by die grense van Asië getrek. Die Deense seevaarder Vitus Bering het in Russiese opdrag die seegebied tussen Siberië en Alaska verken en sodoende die bewys opgelewer dat daar geen landverbinding tussen die Asiatiese en Amerikaanse vastelande bestaan nie. In 1741 het Bering vir die eerste keer in Amerika voet aan wal gesit. Jagters het weens die groot getalle otters en seekoeie na die gebied gekom om die huide op die Chinese mark winsgewend te verkoop, en seekoeie was as gevolg van die genadelose jag al in 1768 uitgeroei. Die pelshandel is deur die Russies-Amerikaanse Pelshandelkompanjie beheer, wat in 1799 met sy hoofkwartier in [[Sitka]] gestig is. Dit was veral offisiere wat die kompanjie bestuur het en die kompanjie het ook as politieke administrasie van Russies-Amerika gedien. Die Russe het hulle gebied tot by Kalifornië uitgebrei en in 1811 Fort Rossija (later Fort Ross) sowat 120 kilometer noord van die huidige San Francisco opgerig. Die Russiese tsaar het in 1823 gepoog om die Russiese aanspraak op die Stille Oseaan-gebied langs die Amerikaanse weskus met 'n ukas te bevestig, wat oorspronklik in 1821 uitgereik is. Sy beleid het egter skerp Amerikaanse reaksies uitgelok, en een jaar later is die sogenaamde Monroe-doktrine gepropageer, wat nie-Amerikaanse inmenging op die Amerikaanse vasteland afgekeur het. Rusland het sy gebiedsaansprake in 1824 beperk tot Alaska. Ná die [[Krimoorlog]] was Rusland in politieke en militêre opsig verswak. Dit was duidelik dat Alaska, wat om klimatiese en ander redes nooit tot 'n setlaarskolonie ontwikkel is nie, vir Rusland van ondergeskikte ekonomiese belang sou wees. So is die besluit geneem om die gebied in 1867 aan die VSA verkoop. === Die Britse koloniale tydperk === {{Hoofartikel|Dertien kolonies}} [[Lêer:George-Henry-Boughton-Pilgrims-Going-To-Church.jpg|duimnael|Pelgrimvaders op pad kerk toe. Skildery deur George Henry Boughton (1867)]] Die ekonomiese basis van die Britse kolonies in Noord-Amerika was landbou. Alhoewel baie graangewasse in Nieu-Engeland verbou is, het [[mielie]]s geleidelik tot die streek se stapelvoedsel ontwikkel. Die meeste plase was relatief klein. Die sentrale en suidelike kolonies was oorwegend deur 'n soort [[feodalisme]] gekenmerk, met kleiner plase en net 'n beperkte aantal groter landgoede, wat onder meer [[koring]] as hulle belangrikste graangewas verbou het. Die sentrale gebiede was daarnaas gekenmerk deur die vinnige ontwikkeling van groot dorpe soos [[Philadelphia]] en [[New York]]. Teen die laat 17de eeu is klein plase in die suidelike kusgebiede toenemend verdring deur groot plantasies, wat danksy die invoer van negerslawe vinnig gegroei en hulle oorwegend op die verbouing van tabak, rys en later ook die kleurstof indigo toegespits het. Aanvanklik het ook pelshandel en houtproduksie 'n belangrike rol gespeel. Die suide was in die koloniale tydperk die mees landelike streek in Amerika, en net 'n klein aantal groter dorpe het hier ontwikkel. Die kolonies het ook in godsdienstige opsig sterk van mekaar verskil. Terwyl [[Massachusetts]] nog deur 'n soort [[teokrasie]] gekenmerk was, wat deur die plaaslike Puriteinse oligargie beheer is, het die oorwegend Baptistiese [[Rhode Island]] net soos [[New Jersey]] en [[Suid-Carolina]] vir godsdiensvryheid voorsien. Ook [[Maryland]], wat oorspronklik as 'n Rooms-Katolieke kolonie gestig is, en [[Pennsilvanië]], waar groot getalle Quakers hulle gevestig het, was gekenmerk deur godsdienstige verdraagsaamheid en het binne enkele dekades talle Anglikaanse immigrante gelok. Anglikaners en Skots-Ierse Presbiterianers het hulle ook in die suidelike kolonies gevestig. In politieke opsig het die kolonies hul eie verteenwoordigende instelings ontwikkel, waaronder die koloniale vergaderings. Nogtans was deelname van die politieke lewe min of meer gekoppel aan 'n burger se rykdom. Veral in die kolonies, wat as persoonlike besittings gestig is, het setlaars in opstand teen die uitvoerende gesag gekom. Die belangrikste griewe was die ongelyke verdeling van land – die meeste landgoedere was die eiendom van 'n klein aantal welvarendes, wat oor die algemeen in Engeland woonagtig was-, en militêre en religieuse vraagstukke. Dikwels was die verskillende Christelike denominasies in 'n magstryd teen mekaar gewikkel, waarin kwessies soos oorheersing en konformiteit 'n groot rol gespeel het. Hierdie vraagstukke het naas Engeland se strewe om Frankryk se koloniale ambisies deur militêre paraatheid te bejeën en die Amerikaanse kolonies se ekonomieë te beheer daartoe gelei dat van korporatiewe en persoonlike kolonies nou eerder koninklike besittings gemaak is. Koninklike beheer is vereenselwig met 'n ordentlike bestuurstelsel en religieuse verdraagsaamheid, maar tegelykertyd is die setlaars se griewe nou op die Engelse moederland gefokuseer, en daar is nou dikwels kwaai teenstand teen die Engelse goewerneurs se beleid gebied. Belasting, wat die finansiële basis vir die koninklike bestuur gevorm het, was die grootste twispunt, en die koloniale vergaderings het finansiële en belastingvraagstukke gebruik om hul eie gesag en invloed te vergroot. Die Britse handelsregulasies, wat veral op die bevordering van die koloniale landbousektor gemik was, het die groei van die kolonies se handel en nywerhede in die 18de eeu beperk. Nogtans was daar ekonomiese en maatskaplike vooruitgang, wat geleidelik 'n soort nasionale bewussyn laat ontstaan het. Daarnaas het die Verligting en die vroeë tersiêre instellings – waaronder universiteite soos Harvard en King's College (tans die Columbia-universiteit) 'n groot invloed op die intellektuele lewe van die kolonies uitgeoefen. === Uniewording === {{Hoofartikel|Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog}} [[Lêer:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|duimnael|Die ontwerpskomitee lê die teks van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring aan die Tweede Kontinentale Kongres in Philadelphia voor. Skildery deur John Trumbull, 1817/19]] [[Lêer:US states by date of statehood3.gif|duimnael|Die deelstate se toelating tot die Unie en bekragtiging van die Amerikaanse Grondwet]] [[Lêer:United States Declaration of Independence.jpg|duimnael|Die Onafhanklikheidsverklaring van die Verenigde State van Amerika]] Ná die oorwinning van Groot-Brittanje in die Franse en Indiaanse Oorlog (1754 tot 1760), waarin Britse en koloniale troepe saam geveg het om die Franse uit Kanada en die gebied van die Groot Mere te verdryf, het die meeste setlaars die aanwesigheid van Britse troepe as oorbodig begin beskou. Maar dit was duidelik dat die kolonies vir hulle militêre beskerming moes betaal, en die Britse beleid wat nou in Amerika toegepas is was daarop gemik om die oorlogskoste tenminste gedeeltelik deur heffing van belastinggelde te herwin. Die nuwe belastings is deur die setlaars as ongewilde en selfs onwettige maatreëls ervaar, veral met die oog op die feit dat hulle oor geen verkose verteenwoordiging in die Britse parlement beskik het nie. Betogings in Boston is met militêre geweld uitmekaar gejaag, en die Amerikaanse setlaars het begin om hulle burgermag te mobiliseer. In die jaar 1775 het die eerste Brits-Amerikaanse gevegte uitgebreek. Alhoewel sowat 'n sesde of vyfde van die koloniale bevolking nog steeds lojaal teenoor die Britse koningshuis was, het die Amerikaanse Patriotte gedurende die Rewolusionêre Oorlog steeds sowat 90 persent van die Amerikaanse gebied beheer, terwyl die Britse magsgebied tot 'n klein aantal nedersettings langs die Atlantiese kus beperk was. In 1776 het verteenwoordigers van die dertien kolonies ten gunste van die Onafhanklikheidsverklaring gestem en sodoende die Verenigde State van Amerika gestig. Danksy 'n politieke en militêre verbond met Frankryk, wat in 1778 gesluit is, het die VSA uiteindelik hulle militêre slaankrag aansienlik verhoog. Groot Amerikaanse oorwinnings soos in die Slagte van [[Slag van Saratoga|Saratoga]] (1777) en Yorktown (1781), waarin twee groot Britse leërs gevange geneem is, het Groot-Brittanje gedwing om in 1783 die Vrede van Parys te onderteken, waardeur hulle die VSA amptelik as 'n onafhanklike staat erken het. Dit was Groot-Brittanje se eerste nederlaag sedert die [[Honderdjarige Oorlog]] met Frankryk wat tegelykertyd ook die ondergang van Groot-Brittanje se Atlantiese ryk bestempel het. Die Amerikaanse kolonies se samesluiting is deur inflasionêre tendense, ekonomiese moeilikhede en grensoorloë met Indiane-stamme bevorder, maar nogtans was daar aanvanklik groot verskille ten opsigte van die nuwe politieke bedeling. Alle deelstate het hul oorspronklike koloniale statute met grondwette vervang, tog was daar geen konsensus oor die nasionale regeringstelsel. Politici soos [[Alexander Hamilton]], [[John Adams]] en [[George Washington]] (die sogenaamde ''Federalists'') was ten gunste van federale eenheidsstaat, terwyl die federalistiese [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeine]] (en latere [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]]) onder leiding van [[Thomas Jefferson]] vir 'n losse konfederasie gepleit het. Danksy die bemiddeling van [[Benjamin Franklin]] en [[James Madison]] het die dertien deelstate se 55 verteenwoordigers tydens hulle vergadering in Philadelphia in 1787 die kompromis van 'n presidiale bondsrepubliek bereik. Die nuwe grondwet is slegs geleidelik deur alle deelstate goedgekeur, maar in 1789 uiteindelik bekragtig. Met die Amerikaanse Grondwet van 17 September 1787 is die eerste demokratiese staat van die moderne tydperk geskep wat voorsiening gemaak het vir volksoewereiniteit op die basis van demokratiese menseregte in Thomas Jefferson se ''Virginia Bill of Rights'' (1776), die skeiding van staat en kerk (''Virginia Statute of Religious Liberty'' uit die jaar 1785), die verdeling van mag tussen die wetgewende, uitvoerende en regsprekende gesag, 'n balans van mag en gesag tussen die federale regering en die deelstate (met dubbele burgerskap vir alle inwoners) en tussen die federale politieke instellings. Tydens die ampstermyn van president George Washington (1789–1797) het Alexander Hamilton (1757–1804) se program vir die ontwikkeling van nywerhede, handel en finansies 'n groot invloed op die Amerikaanse ekonomiese beleid uitgeoefen. Dit het nie net die stabiliteit van die jong staat verseker nie, maar was ook die basis van die Amerikaanse kapitalisme. Onder president John Adams (1797–1801) het [[Washington, DC|Washington]] in 1800 die setel van die Amerikaanse president en Kongres geword. Die federale regering se ''Alien and Sedition Acts'' – wetgewing aangaande die inburgering van vreemdelinge – het die aanleiding tot die eerste konflik met die suidelike state, veral Kentucky, gegee. Adams se opvolger Thomas Jefferson (1801–1809) se beleid was gevolglik daarop gemik om die invloed van die staat en regering op die burgers se lewe so ver moontlik te beperk. === Uitbreiding na die weste === [[Lêer:U.S. Territorial Acquisitions.png|duimnael|Die VSA se territoriale oornames – gedeeltes van elke gebied het sedert die 18de eeu deelstate geword]] [[Lêer:Warof1812.jpg|duimnael|Britse troepe verower Washington. Gravure uit die jaar 1814]] Die Verenigde State se binnelandse beleid het vervolgens op die weswaartse uitbreiding van die stadsgebied gekonsentreer wat deur binnelandse migrasie en immigrasie uit Wes-, Sentraal- en Noord-Europa bewerkstellig is. Die bevolking het in die twee dekades tussen 1790 en 1810 van 3,9 tot 7,2 miljoen gestyg, en die eerste setlaars het die Appalagge-bergreeks oorgesteek om die binneland te bereik. Grond is uiteindelik teen die amptelike minimumprys van 1,25 VSA-dollar per akker aan individuele setlaars en maatskappye verkoop. Die Eerste Nasies, wat tenminste teoreties dieselfde aanspraak op hierdie grond kon maak, is teruggedring en het dikwels met geweld teen setlaars in hul stamgebiede opgetre. In die Noordwes- en Mississippi-gebiede, waar setlaars hulle vanaf 1787 begin vestig het, is nuwe deelstate gestig: [[Kentucky]] (1792), [[Tennessee]] (1796), [[Ohio]] (1803), [[Louisiana]] (1812), [[Indiana]] (1816), [[Illinois]] (1818) en [[Alabama]] (1819). Die Franse keiser [[Napoleon]] se verkoop van Louisiana aan die Verenigde State word dikwels as die belangrikste handelstransaksie in die Amerikaanse geskiedenis beskryf. Die uitbreiding na die weste is nou ook bevorder deur die toegang tot die Mississippirivier. Die binnelandse uitbreiding het gepaard gegaan met die beleid van isolasionisme – die neiging van Amerikaanse regerings om hulle in politieke opsig eerder tot die Amerikaanse vasteland te beperk. Nieteenstaande die militêre en politieke ooreenkomste met hul bondgenoot Frankryk (1778) het die Verenigde State hulself reeds in 1793 tot 'n neutrale staat verklaar. President George Washington het in sy laaste amptelike toespraak in 1796, die sogenaamde ''Farewell Address'', gewaarsku teen permanente ooreenkomste met Europese moondhede. Die politieke spanninge tussen die Verenigde State en Groot-Brittanje, wat oorspronklik rondom gebiedseise ontstaan het, het tot die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812|Tweede Onafhanklikheidsoorlog]] (1812–1814) gelei. President [[James Madison]] (1809–1817) se poging om Brits-Noord-Amerika (Kanada) te verower, was egter tevergeefs en is deur die Britte met aanvalle op Amerikaanse kusgebiede en die hoofstad Washington vergeld. Vanweë sy betrokkenheid in Europa het Groot-Brittanje en die VSA in 1814 uiteindelik in die "Ewige Vrede" van [[Gent]] ooreengekom om die vorige status quo te herstel en die gebied van die Groot Mere tot 'n neutrale sone te verklaar. In 1819 het die VSA [[Florida]] van Spanje gekoop, en in 1823 het president [[James Monroe]] met sy sogenaamde Monroe-doktrine Europese inmenging in die binnelandse aangeleenthede van Noord- en Suid-Amerika summier verbied. Met die toelating van [[Texas]] tot die Unie in 1845 en die inlywing van die Meksikaanse gebiede noord van die Rio Grande volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] in 1848 ontwikkel die Verenigde State tot 'n Pasifiese moondheid. Die Amerikaanse bevolking het in die tydperk tussen 1820 en 1860 van 9,6 tot 31,3 miljoen mense gegroei, en naas Britte het ook steeds meer [[Iere]] en [[Duitsers]] 'n nuwe heenkome in Amerika gevind. Die weswaartse migrasie word deur die goudstormloop in [[Kalifornië]] (1848–1849) versterk; die tekort aan mannekrag het die ontwikkeling van landboumasjiene bevorder, en met die bou van paaie en spoorweglyne word die groot afstande tussen die wes- en ooskusgebiede oorbrug. Die eerste Pasifiese spoorweglyn het tussen 1862 en 1869 ontstaan. Die weswaartse verskuiwing van die bewoonde gebiede se grense, die ''frontiers'', die Amerikaanse mite van 'n "land van onbeperkte moontlikhede" vir almal en 'n smeltkroes (''melting pot'') vir alle immigrante oefen 'n sterk invloed op die lewensbeskouing, kultuur en selfbeeld van die Amerikaanse bevolking uit. === Die Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865) === {{Hoofartikel|Amerikaanse Burgeroorlog|Gekonfedereerde State van Amerika}} [[Lêer:US Secession map 1865.svg|duimnael|Amerikaanse grense in 1864/65: {{sleutel|#204A87|Deelstate van die noordelike Unie}} {{sleutel|#729FCF|Gebiede van die Unie}} {{sleutel|#D3D7CF|[[Kansas]] wat by die Unie aangesluit het}} {{sleutel|#EDD400|Noordelike grensstate wat slawerny toegestaan het}} {{sleutel|#CE5C00|Die Gekonfedereerde State}} {{sleutel|#E9B96E|Gebiede waarop die Gekonfedereerde State aanspraak gemaak het}}]] [[Lêer:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|duimnael|Die Slag van Gettysburg, Pennsilvanië, tydens die Amerikaanse Burgeroorlog]] In die 19de eeu het die politieke, ekonomiese en sosiale spanninge tussen die demokraties gesinde noordelike deelstate, waarvan die bewoners in die omgangstaal ''Yankees'' genoem is, en die suidelike deelstate met hulle aristokraties gesinde landeienaars steeds toegeneem. Die laasgenoemde was ten gunste van vryehandel en slawerny, terwyl die Yankees vir invoertariewe en die afskaffing van die slawerny op die plantasies van die suide gepleit het. In die konflik tussen [[Kansas]] en [[Nebraska]] het die teenstanders van die [[slawerny]] in 1854 die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] gestig. Die Republikeinse oorwinning in die volgende verkiesing het tot die afstigting van Suid-Carolina en tien ander suidelike deelstate in 1861 gelei. Hulle het die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] onder president [[Jefferson Davis]] (1808–1889) gevorm en [[Richmond, Virginië|Richmond]] as hulle hoofstad gekies. Die nuwe staat is deur [[Engeland]] en Frankryk erken, terwyl [[Rusland]] die noordelike deelstate gesteun het. Davis se teenstander in die noorde was [[Abraham Lincoln]], 'n voormalige houtkapper, wat later advokaat, verteenwoordiger van [[Illinois]] en uiteindelik in 1861 die 16de [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] geword het. Hy was vasbeslote om die eenheid van die land te herstel. In die volgende burgeroorlog is aanvanklik vrywilligers en moderne wapentuig ingespan, terwyl Lincoln die Gekonfedereerde State se oorsese handel en veral die invoer van wapens deur 'n seeblokkade afgesny het. Ten spyte van hulle swak industriële en finansiële basis het die Gekonfedereerde State vasbeslote voortgegaan met hulle militêre weerstand. Danksy die stretegiese vernuf van generaal [[Robert E. Lee]] het die Konfederasie aanvanklik selfs oorwinnings in die [[Slag van Bull Run|slae van Bull Run]] (1861–1862), Fredericksburg (1862) en Chancellorsville (1863) behaal. Uiteindelik het hulle egter tevergeefs teen die oormag van die noordelike Unie geveg, en met die gekonfedereerde nederlaag in die Slag van Gettysburg (1863) het die burgeroorlog 'n beslissende wending geneem. In 1863 het president Lincoln die vrylating van alle slawe geproklameer, terwyl 'n noordelike leër onder generaal Sherman die deelstate Carolina en Georgia verwoes en anargie en hongersnode veroorsaak het. In 1865 het generaal Lee by Appomatox Court House [[gekapituleer]], en 'n kort tyd later het 'n fanatieke gekonfedereerde president Lincoln in Washington se Ford-teater vermoor. Die eenheid van die Unie was bewaar, maar die verlies aan menselewens (meer as 600&nbsp;000 soldate het as gevolg van epidemieë gesterf of op die slagvelde gesneuwel) en koste van die oorlog (meer as agt miljard VSA-$) was ontsaglik. Die suidelike deelstate was bankrot nadat sy politieke en ekonomiese invloed veral as gevolg van katoeninvoere uit Egipte afgeneem het, maar onder die leiding van die noorde het die VSA tot 'n beduidende nywerheidsland begin ontwikkel. Die slawerny was oorkom, alhoewel dit nou deur 'n raskwessie vervang is. === Heropbou ("''Reconstruction''") ná 1865 === [[Lêer:Carl-Schurz.jpg|duimnael|upright|Carl Schurz (1829–1906)]] President [[Andrew Johnson]] (1865–1869) het die kontinuïteit van Lincoln se gematigde beleid verseker, maar nadat radikale Republikeine hom tot 'n magstryd gedwing het, is hy selfs van hoogverraad aangekla. [[Afro-Amerikaners]] het in 1868 burger- en in 1870 stemreg gekry. Tydens die presidentskap van [[Ulysses S. Grant]] (1869–1877) is oorlogsveterane dikwels onregmatig bevoordeel, en korrupsie het in hierdie tydperk ongekende vlakke bereik. Onder die beskerming van 'n militêre bewind in die suide (wat tot by 1877 bestaan het) het sogenaamde ''carpetbaggers'' – politici en ander immigrante uit die noordelike deelstate – voordeel uit die moeilike situasie in die Suidstate probeer trek. Inheemse Swartes is teen plaaslike blankes opgehits en belastinggelde verkwis. Die planters, wat onder hoë belastingtariewe en skuldlaste gebuk gegaan het, het die reg in eie hand geneem en geheime organisasies soos die Ku-Klux-Klan gestig om die anargie teen te werk. Die wette, wat op die gelykberegtiging van Swartmense gemik was, is deur klousules omseil – die stemreg was byvoorbeeld aan intelligensietoetse gekoppel, en in die openbare lewe is 'n verpligte rasseskeiding ingevoer wat van Swartes weer 'n onderdrukte minderheid gemaak het. Die Liberale Republikeinse Party, wat van die moederparty afgestig is en onder meer deur die Duitsgebore politikus Carl Schurz (1829–1906) bekendheid verwerf het, het hom teen die vermenging van sake en politiek uitgespreek, maar die sogenaamde "prooistelsel" in die Amerikaanse suide is ook onder die presidente [[Rutherford B. Hayes|Hayes]], [[James Garfield|Garfield]], [[Chester A. Arthur|Arthur]] en [[Grover Cleveland|Cleveland]] (1877–1889) slegs geleidelik bestry. As gevolg van die ''Civil Service Act'' van 1883 is vir die eerste keer bekwaamheidstoetse vir amptenare in die staatsdiens ingevoer. === Ontwikkeling tot 'n ekonomiese groot moondheid === [[Lêer:J.P. Morgan striking photographer with cane LCCN99400614.jpg|duimnael|[[J.P. Morgan]] (1837–1913) is deur baie mense as die verpersoonliking van 'n ''robber baron'' ("roofbaron") beskou]] Die federale regering se beleid om die ekonomiese ontwikkeling nie regstreeks deur staatsintervensies te beïnvloed nie, het sedert die tweede helfte van die 19de eeu die vrye ondernemingsgees tot 'n steunpilaar van die Amerikaanse maatskappy gemaak, alhoewel dit aanvanklik ook met negatiewe gevolge soos die uitbreiding van georganiseerde misdaad en blatante winsbejag gepaard gegaan het. Ten spyte van die ekonomiese krisisse in die jare 1873 en 1907 het die land binne enkele dekades tot 'n ekonomiese grootmoondheid ontwikkel. In die periode tussen 1860 en 1914 het die bevolking danksy die natuurlike groei en die 21 miljoen immigrante van 31,3 tot 91,9 miljoen mense gestyg. Die aantal werkers het met 700 persent, die nywerheidsproduksie met 2000 en die totale beleggingskapitaal met 4000 persent gestyg.<ref name=kinder117>{{de}} Kinder, Hermann en Werner Hilgemann: ''dtv-Atlas zur Weltgeschichte. Karten und chronologischer Abriss. Boekdeel 2: Von der Französischen Revolution bis zur Gegenwart''. München: Deutscher Taschenbuch Verlag 1980, bl. 117</ref> Die Verenigde State het die belangrikste produsent van yster, steenkool, ruolie, koper en silwer geword. Stoomkrag is vinnig deur elektrisiteit vervang, terwyl proteksionistiese wetgewing die ontstaan van groot monopolies bevorder het. Klein ondernemings het sodoende onder die leiding van nywerheidsmagnate soos Astor (pelshandel), [[John D. Rockefeller]] (ruolie, ''Standard Oil''), [[Andrew Carnegie]] (yster en staal, ''Steel Corporation''), [[J.P. Morgan]], Cornelius Vanderbilt (spoorvervoer) en ander tot reusemaatskappye en -kartelle gegroei. In 1913 het twee persent van die Amerikaanse bevolking sestig persent van die nasionale inkomste verdien, terwyl Morgan en Rockefeller met hul 341 groot maatskappye en bates van VS$ 22 miljard oor twintig persent van die nasionale kapitaal beskik het.<ref name="kinder117" /> Ondanks die groot sosiale vraagstukke soos rassediskriminasie in die suidelike deelstate en die konsentrasie van nywerhede en kapitaal in die noorde is die demokratisering van die land deur die ekonomiese groei bevorder. [[Massaproduksie]] het verbruikersgoedere vir die grootste deel van die Amerikaanse bevolking bekostigbaar gemaak en die algemene lewenstandaard verhoog, terwyl die nywerheidsmagnate groot skenkings vir die stigting van universiteite, wetenskaplike instellings, musea, welsyns- en ander openbare instellings gemaak het. Werkers het by nasionale vakbonde soos die ''American Federation of Labor'' (A.F.L., 1886) en die ''Industrial Workers of the World'' (I.W.W., 1905) begin aansluit. Die vakbande het die misbruik van ekonomiese mag en uitbuiting met jaarliks sowat 1&nbsp;000 stakings teengewerk, terwyl die federale regering ook begin het om uitbuiting en monopolie met wetgewing te beperk. President [[Theodore Roosevelt]] (1901–1909) het met die hervorming van die administrasie en spoorwegtariewe begin; president [[William Howard Taft]] (1909–1913) het wette teen ekonomiese monopolieë ingestel; en president Woodrow Wilson het met sy politieke agenda van "Nuwe Vryheid" beskermende maatreëls opgehef, progressiewe belastingtariewe ingevoer en die invloed van kartelle verder beperk. === Toetrede tot die wêreldpolitiek === [[Lêer:1888 canal panama.JPG|duimnael|Die bou van die [[Panamakanaal]]]] Die Amerikaanse [[buitelandse beleid]] is sedert die middel van die 19de eeu dikwels sterk deur ekonomiese en finansiële krisisse beïnvloed. Die internasionale optrede as 'n nuwe grootmoondheid is vanweë die negatiewe gesindheid van die openbare mening as 'n morele verpligting teenoor ander nasies omskryf en was dikwels op ekonomiese invloed en druk gebaseer. Dit het gevolglik ook as "dollar-imperialisme" bekend gestaan.<ref name="kinder117" /> Gedurende die Kubaanse opstand teen die Spaanse koloniale bewind, wat deur talle Amerikaanse vrywilligers ondersteun is, het die Amerikaanse Pulitzer- en Hearst-pers die openbare mening suksesvol begin beïnvloed. Die sogenaamde "Maine-insident" – die ontploffing van 'n Amerikaanse oorlogskip in die hawe van die Kubaanse hoofstad Habana – is as 'n voorwendsel gebruik om Amerika se toetrede tot die konflik aan te wakker. Die Verenigde State het in 1898 [[Spaans-Amerikaanse Oorlog|oorlog teen Spanje]] verklaar en [[Kuba]] beset. In die vredesooreenkoms van Parys het Spanje Puerto Rico en Guam aan die Verenigde State afgestaan. Die geskil tussen Amerikaanse imperialiste en hul teenstanders – onder wie die Duits-gebore Carl Schurz – het verskerp toe die Amerikaanse buitelandse beleid op die [[Filippyne]] en Hawaii begin fokus het. President [[William McKinley|McKinley]] het aanvanklik geskroom om hierdie gebiede te annekseer, maar uiteindelik ingestem nadat [[Japan]], Rusland en die [[Duitse Keiserryk]] daarvan beskuldig is dat hulle soortgelyke planne sou hê.<ref name="kinder117" /> In teenstelling met McKinsey was sy opvolgers Theodore Roosevelt, Taft en [[Woodrow Wilson]] voorstanders van 'n imperiale buitelandse beleid. Die Amerikaanse beleid teenoor Sentraal- en Suid-Amerika was vervolgens daarop gemik om Amerikaanse beleggings te beskerm. Sakebelange in hierdie gebiede is geleidelik tot finansiële protektorate uitgebou om veral Europese mededingers uit te skakel ("Big-stick-beleid"). Die VSA het steeds met ingryping gedreig wanneer hul invloed bevraagteken of bedreig is, en die Panamerikaanse Konferensies, wat sedert 1889 gehou is, was eweneens daarop gemik om die VSA se oorheersende invloed in [[Latyns-Amerika]] te verseker. In 1910 is die Panamerikaanse Unie gestig. As gevolg van die geskil oor die Pasifiese eilandgroep Samoa in 1889 het die oorspronklik goeie betrekkinge, wat met die Duitse Ryk bestaan het, begin verswak. Samoa is in 1899 in 'n Duitse en 'n Amerikaanse kolonie verdeel. Duitsers en Amerikaners was daarnaas ook strawwe mededingers op die wêreldmark. Die betrekkinge met Rusland het verswak nadat die Verenigde State hul invloed in [[Oos-Asië]] begin verstewig het. Die Amerikaanse betrekkinge met Groot-Brittanje het daarenteen verbeter. Die Britte het in 1901 ingestem om die omstrede bou van die [[Panamakanaal]] aan die Amerikaners oor te dra en in 1903 'n oplossing vir die Alaskaanse grensgeskil tussen die VSA en Kanada onderteken. In 1910 het die VSA 'n rewolusie in [[Panama]] aangewakker om die land se onafhanklikheid van [[Colombia]] te bevorder. Vier jaar later is die Panamakanaal ingewy. === Die Eerste Wêreldoorlog === {{Hoofartikel|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:President Woodrow Wilson portrait December 2 1912.jpg|duimnael|Woodrow Wilson, Amerikaanse president in die periode tussen 1913 en 1921]] Die bewaring van die wêreldvrede het 'n sentrale rol in die Amerikaanse buitelandse beleid gespeel, soos byvoorbeeld uit die land se deelname aan die Haagse Konferensies geblyk het. Toe die Eerste Wêreldoorlog in Europa uitgebreek het, het president [[Woodrow Wilson]] (1913–1921) aanvanklik sy neutrale houding volgehou en sy herverkiesing in 1916 met 'n politieke program verseker waarin sy vredesbeleid bevestig is. In die praktyk was die Amerikaners nogtans simpatiek teenoor die geallieerde magte, veral die Verenigde Koninkryk en Frankryk, en alhoewel die Britte net soos die Duitse Ryk die Amerikaanse neutraliteit op see nie eerbiedig het nie, is aanvalle deur Duitse [[duikboot|duikbote]] as 'n ernstiger bedreiging beskou. In reaksie op die Duitse aankondiging van 'n "totale duikbootoorlog" het die VSA in Februarie 1917 hul diplomatieke bande met Berlyn verbreek. Die politieke spanning tussen die twee lande het verder toegeneem nadat die Britse regering 'n Duitse telegram van 19 Januarie 1917 gepubliseer het waarin Berlyn probeer het om Meksiko tot 'n toetreding tot die oorlog te oorreed. Op 6 April 1917 het die VSA openlik die geallieerdes se kant gekies en tot die oorlog toegetree. Hierdie besluit het danksy die VSA se groot mannekrag en sy vermoë om vir enorme hoeveelhede oorlogsmateriaal te sorg 'n beslissende wending in die oorlog veroorsaak. Met sy beroemde Veertien Punte, 'n visie van vreedsame naasbestaan en demokrasie in Europa (daar was selfs sprake van 'n "demokratiese wêreldrewolusie" as Amerika se hoofoorlogsdoelwit), het president Wilson 'n belangrike bydrae gelewer om 'n wapenstilstand met die Duitse Ryk te bereik. Maar uiteindelik is die verwagtings, wat hy in Europa gewek het, nie vervul nie, en gedurende die Paryse Vredeskonferensie, wat ná die oorlog gehou is, het die Europese geallieerdes Frankryk en Engeland alle pogings om Wilson se voorstelle ten volle te implementeer gedwarsboom: Die Europese ''Entente'' se oorlogsdoelwitte was al vooraf in geheime ooreenkomste vasgelê.<ref>{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 133</ref> In die VSA het isolasionistiese neigings toegeneem. Die Amerikaanse deelname aan die Volkebond, 'n integrale deel van die [[Verdrag van Versailles]], is deur senatore soos William E. Borah en ander "onversoenbares" ernstig bevraagteken. Die meerderheid van Republikeinse senatore onder leiding van Henry Cabot Lodge het op wysigings aangedring wat die soewereiniteit van die VSA sou bekragtig, en uiteindelik is Wilson se voorstelle verwerp. Die VSA se besluit om nie 'n lidstaat van die Volkebond te word nie, het die organisasie van die begin af verswak. Die Verenigde State het wél 'n beduidende rol by die konferensies oor ontwapening op see en die totstandkoming van die Kellogg-Briand-ooreenkoms gespeel wat oorlogvoering verdoem het, maar oor die algemeen het isolasionistiese gevoelens die buitelandse beleid oorheers. Die land het min belang gestel in internasionale belange, 'n neiging wat in sy nasionalistiese ekonomiese beleid – soos die geforseerde terugbetaling van oorlogskuldlaste deur Europese lande en wetgewing ten gunste van diskriminerende invoertariewe soos dié van Hawley-Smoot – weerspieël is. === Die periode tussen 1919 en 1929: ''Red Scare'' en ''Big Business'' === [[Lêer:5 Prohibition Disposal(9).jpg|duimnael|links|Prohibisie-agente, besig om vate met alkohol te vernietig (Chicago 1921)]] [[Lêer:Come unto me, ye opprest.jpg|duimnael|''Red Scare: Come unto me, ye opprest...'' 'n Europese anargis is besig om die Vryheidstandbeeld in New York in die lug te blaas. Spotprent uit die jaar 1919]] Die beleid van die Republikeinse presidente [[Warren G. Harding]] (1921–1923) en [[Calvin Coolidge]] (1923–1929) was veral 'n reaksie op die Demokratiese bewind van Wilson en sy moralistiese hervormingsbeweging ("''Progressive Movement''") wat deur die Republikeinse Party verwerp is en daarnaas ook gekenmerk deur isolasionisme ten opsigte van die buitelandse beleid (die VSA-regering was teleurgesteld oor die uitkoms van die Vredesverdrag van Versailles) en 'n maatskaplike konflik tussen die plattelandse, merendeels Angelsaksies-Protestantse bevolking en die moderne industrieel-stedelike bevolking met intellektueles, tegnici en wetenskaplikes as sy vernaamste verteenwoordigers.<ref>{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 145</ref> Grootskaalse stakings, bomaanvalle en politieke geweldpleging het daarnaas net soos die rewolusionêre gebeure in Europese lande soos Rusland 'n algemene vrees vir 'n radikale omwenteling in die VSA ("''Red scare''") aangewakker en tot deursoekings, aanhoudings en deportasies van verdagte elemente gelei. Op ekonomiese gebied was die Republikeinse presidente geneig om so min moontlik by sake in te gryp, alhoewel korrupsieskandale nou 'n brandende kwessie geword het. Die ekonomiese en politieke ontwikkeling is sodoende oorheers deur die sogenaamde ''Big Business'', met die miljoenêr Andrew W. Mellon, wat tussen 1921 en 1932 die amp van Minister van Finansies beklee het, as sy hoofverteenwoordiger. Mellon het die regering se ekonomiese aktiwiteite beperk en met sy belastingbeleid veral welvarendes bevoordeel. Die stroom immigrante is in 1921 en 1924 drasties beperk met wetgewing, wat onder die invloed van "Nordiese" rasteorieë geformuleer is. In 1920 is 'n algemene verbod op alkohol geplaas wat eers op 5 Desember 1933 opgehef is. Die Amerikaanse bevolking was oor hierdie wetgewing verdeeld in twee kampe, die "droës" en die "nattes", terwyl die verbod smokkelary, die ontstaan van kriminele bendes en wetteloosheid bevorder het. Die geheimbond Ku-Klux-Klan, wat in 1915 gestig is, het in 1924 met 'n nasionale ledetal van sowat vyf miljoen mense tot 'n invloedryke beweging ontwikkel wat veral tussen 1924 en 1926 onder die vaandel van "morele waardes" openlik opgetree het teen Swart burgers, Rooms-Katolieke, [[Jode]], intellektueles en teenstanders van die prohibisie-wetgewing, die sogenaamde "nattes". Die tradisionele Republikeinse proteksionisme het sy uitdrukking in die doeanewette van die jare 1921, 1922 en 1930 gevind. Terwyl die Amerikaanse boere min politieke aandag gekry het, en as gevolg van landbou-oorproduksie en grootskaalse erosie op die [[Groot Vlaktes]] ("''Dust bowl''") onder 'n skuldlas gebuk gegaan het, het die industriële sektor 'n groot opswaai beleef. Die produksie is danksy nuwe werkprosesse en tegnologieë soos die lopende monteerband aansienlik vergroot tot massavervaardiging. Die Amerikaanse nywerheidsektor het sy produksie van onder meer verbruiksgoedere, boumateriale en motors sodoende tussen 1921 en 1929 verdubbel – die aantal motors in 'n jaar vervaardig het tussen 1913 en 1929 van 15 tot 29 miljoen gestyg. Die ekonomiese opbloei het met 'n groot konsentrasie gepaardgaan, en veral sektore soos motors, banke, verbruiksgoedere en kleinhandel is deur 'n klein aantal maatskappye oorheers. Die ekonomiese ontwikkeling het ook die tradisionele rol van vroue in die maatskappy ingrypend verander. Danksy die nuwe beginsel van gelyke regte vir mans en vroue is vrouestemreg reeds in 1920 ingevoer. Vroue het daarnaas 'n steeds belangriker rol op die arbeidsmark begin speel waar die aantal aktiewe vroue tussen 1914 en 1930 van twee tot tien miljoen aangegroei het. === Die Groot Depressie tussen 1929 en 1932 === [[Lêer:American union bank.gif|duimnael|Die vroeë stadium van die Groot Depressie was onder meer deur 'n krisis in die banksektor gekenmerk: Klante staan tou voor New York se ''American Union Bank''-gebou]] In die periode tussen 1929 en 1933 het die Republikein [[Herbert Hoover|Herbert C. Hoover]] (1874–1964) die presidentsamp beklee, maar nog in sy eerste ampsjaar het 'n wanbalans op die Amerikaanse kredietmark tot die grootste finansiële krisis van die 20ste eeu gelei. Die ineenstorting van die New Yorkse effektebeurs tussen 23 en 29 Oktober 1929 (25 Oktober het later as die "Swart Vrydag" bekend gestaan) het aan die begin van die Groot Depressie gestaan. Nywerheidseffekte het tussen 1929 en 1932 van 452 tot slegs 58 punte gedaal, terwyl die nywerheidsproduksie in dieselfde periode met 54 persent gekrimp het. Die sakewêreld het min belang in Hoover se politieke en ekonomiese maatreëls gestel. Die landbousektor was deur groeiende voorrade katoen en graan gekenmerk, terwyl die landbouoppervlakte gekrimp het. Die regering het invoertariewe verhoog en die ''Reconstruction Finance Corporation (RFC)'' as teengewig teen die bankesektor se deflasionistiese beleid gestig. Uiteindelik is die RFC nogtans net misbruik om groot bankmaatskappye te konsolideer. Die ekonomiese krisis is sodoende nie doeltreffend hanteer nie en was ook nie meer tot die VSA beperk nie: ook in Europa het die internasionale betalingsverkeer ineengestort. In die VSA het die aantal werkloses tot vyftien miljoen toegeneem – in 'n tydperk toe daar nog geen noemenswaardige werkloosheidsuitkerings beskikbaar was nie. Belangrike prestasies van Hoover se buitelandse beleid was die Vlootkonferensie, wat tussen Januarie en Februarie 1930 met die VSA, die Verenigde Koninkryk, Japan, Frankryk en Italië as deelnemers in Londen gehou is en die aantal nuwe duikbote beperk en die bou van nuwe oorlogskepe tot in die jaar 1936 uitgestel het. Op 20 Junie 1931 het die Amerikaanse regering die sogenaamde Hoover-moratorium op Europese regerings se oorlogskuldlaste in die VSA afgekondig. === Die Roosevelt-era (1933–1945) === [[Lêer:WPA Adult Education - DPLA - 22235050c3dec4dc0eaf4d753c6f43c3.gif|duimnael|links|upright|Sommige van die ''WPA'' se programme het ook die opleiding van volwassenes behels]] [[Lêer:Roosevelt signing TVA Act (1933).jpg|duimnael|President Roosevelt onderteken die wet oor die ''Tennessee Valley Authority (TVA)'' (1933)]] [[Lêer:USS Arizona sinking 2a.jpg|duimnael|Die Amerikaanse oorlogskip ''USS Arizona'' sink ná die Japannese lugaanval op die vlootbasis [[Pearl Harbor]] (deelstaat Hawaii) in Desember 1941]] President [[Franklin D. Roosevelt]] (1882–1945) het as gevolg van die ekonomiese krisis 'n nasionale noodtoestand verklaar en met omvangryke hervormings begin. Die maatreëls van sy ''New Deal'' (letterlik "herverdeling van speelkaarte") is deur 'n span wetenskaplike medewerkers (die sogenaamde ''brain trust'') beplan, tog is die beginsels van 'n vryemarkekonomie nie aangetas nie. Die eerste "Honderd Dae" van die ''New Deal'' tussen 9 Maart en 16 Junie 1933 was daarop gemik om die ergste nood te verlig en ekonomiese herstel te bevorder. Handelsbanke is gesluit, en slegs finansiële instellings wat by die ''Federal Reserve System'' aangesluit het (75 persent van alle banke) en as ekonomies gesond geag is, is toestemming verleen om te heropen. Die regering het die uitvoer van en bevoorrading met buitelandse valuta en goud summier verbied, terwyl die Amerikaanse dollar met tot 50 persent gedevalueer is. Nuwe wette is afgekondig om die enorme skuldlas van boere en huiseienaars te verlig. Die kernpunte van die ''New Deal''-beleid was: * die hervorming van die landboubedryf volgens die'' Agricultural Adjustment Act (AAA)'' – boere kon premies verdien sodra hulle die produksie van hooflandbougoedere soos katoen en tabak verminder het; * die ''Tennessee Valley Authority (TVA)'' onder leiding van David E. Lilienthal met sy ambisieuse streekplan wat die bou van waterkragsentrales en nywerheidskomplekse, die wysiging van rivierlope en bou van besproeiingskanale en die bestryding van erosie deur middel van bosaanplanting behels het; en * die heropbou van die nywerheidsektor volgens die ''National Industrial Recovery Act (NIRA)'' waarby die regering die belange van sowel werkgewers (soos byvoorbeeld beperkings op produksie) asook werknemers (bepaling van maksimum-werkure en minimumlone) behartig het (hierdie maatreëls is in 1935 as onversoenbaar met die Amerikaanse grondwet verklaar en nie meer verleng nie). Daarnaas is 'n vrywillige arbeidsdiens (''Civilian Conservation Corps, CCC'') daargestel. Die tweede fase van die ''New Deal'' het in 1935 begin en was veral daarop gemik om die posisie van werkers en boere te versterk, maar ook om teenstanders van die beleid uit te skakel (waarvan sommige vir meer radikale maatreëls gepleit het). Grootskaalse openbare bouprojekte van die ''Works Progress Administration (WPA)'' onder leiding van H.L. Hopkins (1890–1946) het die werkloosheidsyfer aansienlik verminder. Die betrekkinge tussen werkgewers en werknemers is deur die ''National Labor Relations Act'' gereël. Volgens die nuwe wetgewing is 'n administrasie in die lewe geroep wat oor dié betrekkinge toesig gehou en geskille besleg het. Werkers het die reg gehad om hul eie organisasies te stig, onderhandelinge met werkgewers te voer en om te staak. Met die ''Social Security Act'' is staatsfondse vir werkloses, invalides, afgetrede persone en weduwees en weeskinders in die lewe geroep, terwyl ander wette die bou van wonings bevorder asook veilige en gesonde werksomstandighede vir werknemers verseker het. Met sy eerste herverkiesing as president in November 1936 het Roosevelt die hervorming van die Hoogste Federale Geregshof in die ''Judiciary Reorganization Bill'' probeer aanpak en ook pogings onderneem om opponente in sy eie Demokratiese Party uit te skakel. As gevolg van hierdie beleid en die ekonomiese resessie wat die VSA vanaf Augustus 1937 geleef het, het die Republikeinse Party in die tussenverkiesings van November 1938 80 addisionele setels in die Huis van Verteenwoordigers en sewe in die Senaat gewen. Alhoewel president Roosevelt baie teenkanting van isolasioniste ontvang het (wat wél die VSA se toetrede tot die Internasionale Arbeidsorganisasie in 1934 gesteun, maar in die volgende jaar die Amerikaanse lidmaatskap in die Internasionale Geregshof teengestaan het), was sy buitelandse beleid op internasionale samewerking gebaseer. In reaksie op Japan se ekspansionistiese beleid in Oos-Asië is diplomatieke betrekkinge met die Sowjetunie in 1934 herstel. In plaas van regstreekse ingryping in Latyns-Amerika is Sentraal- en Suid-Amerikaanse state nou as goeie bure beskou. Die VSA het nie meer aanspraak op hulle voorregte in Kuba en hulle protektoraat oor [[Haïti]] gemaak nie. Tydens die VIIIste Panamerikaanse Konferensie in Lima in 1938 is die Amerikaanse solidariteit bevestig. Aan die Filippyne is nasionale onafhanklikheid binne 'n tydperk van tien jaar toegestaan. Die ''Neutrality Act'' van 1935 het die VSA se neutraliteit verder beklemtoon en die verkoop en lewering van wapens aan oorlogvoerende lande verbied, tog het nuwe wetgewing in 1937 die verkoop van wapentuig teen kontant ook aan state moontlik gemaak wat by militêre konflikte betrokke was. Roosevelt het daarop gewys dat die demokratiese wêreld in 'n bestaanstryd met diktatoriese state gewikkel sou wees. Diktature sou die wêreld volgens hom met 'n "bewind van terreur en regteloosheid" bedreig. In sy sogenaamde "Kwarantyn-toespraak" in Chicago op 5 Oktober 1937 het Roosevelt beklemtoon dat neutraliteit teen die "epidemie van regteloosheid" nie meer moontlik sou wees nie. Sedert die München-ooreenkoms van 1938 tussen [[Nazi-Duitsland]] en Westerse moondhede het die VSA hul bewapening versnel en sy neutraliteitswetgewing ten gunste van nouer samewerking met die Verenigde Koninkryk en sy geallieerdes aangepas. Roosevelt het ná sy tweede herverkiesing in 1940 die Nasionale Verdedigingsraad gevorm en in Januarie 1941 die sogenaamde "Vier Vryhede" verkondig – vryheid van spraak en mening, geloofsvryheid en vryheid van nood en vrees. Met die ''Land en Lease Act'' van Maart 1941 is wapenverkope ook aan geallieerde magte sonder betaling gemagtig. Ná die Japannese aanval op [[Pearl Harbor]] op 7 Desember 1941 was 'n meerderheid van die Amerikaanse bevolking ten gunste van 'n Amerikaanse toetrede tot die Tweede Wêreldoorlog. Die Amerikaanse oorlogsverklaring teen Japan op 8 Desember is deur Nazi-Duitsland en Italië op 12 Desember met 'n oorlogsverklaring teen die VSA beantwoord. [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermaggetalle]] is van net twee tot twaalf miljoen in 1946 aangevul, en die land het tussen 1940 en 1946 altesaam VS$ 370 miljard aan sy oorlogvoering bestee.<ref>{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 187</ref> Die Amerikaanse oorwinning was te danke aan deeglike beplanning, bestuur en koördinasie van produksie, verbruik en navorsing asook die uitbreiding van landbouaktiwiteite. President Roosevelt is in November 1944 vir nog 'n vierde ampstermyn verkies, maar hy is op 12 April 1945 oorlede. === Die Tweede Wêreldoorlog === {{Hoofartikel|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:Approaching Omaha.jpg|duimnael|Die Geallieerde landings in Normandië, Junie 1944]] [[Lêer:L to R, British Prime Minister Winston Churchill, President Harry S. Truman, and Soviet leader Josef Stalin in the... - NARA - 198958.jpg|duimnael|Die "Groot Drie" tydens die konferensie in die Cecilienhof-kasteel te [[Potsdam]], [[Duitsland]], in Julie 1945: v.l.n.r. die Britse eerste minister [[Winston Churchill]], president [[Harry S. Truman]] en generaal [[Josef Stalin]]]] Die moeilike internasionale politiek het grootliks bygedra tot Roosevelt se herverkiesing as president. In die laat 1930's was dit duidelik dat die sogenaamde Spilmoondhede (Duitsland en Italië in Europa, Japan in Oos-Asië) 'n steeds groter bedreiging vir die wêreldvrede sou vorm. Toe die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog|oorloë in China]] en [[Ethiopië]] en die [[Spaanse Burgeroorlog|burgeroorlog in Spanje]] uitgebreek het, was die Amerikaanse beleid nog daarop gemik om die land se neutraliteit volgens die ''Neutrality Act''-wetgewing te handhaaf. Selfs toe die aggressiewe beleid van die Spilmoondhede teenoor sy buurlande in September 1939 tot oorlog in Europa gelei het, het die Verenigde State – ondanks hul simpatie vir die geallieerde saak – alles in hul vermoë gedoen om nie hierby betrokke te raak nie. Eers met die val van Frankryk in Junie 1940 het die prentjie begin verander, en die Amerikaanse regering het toe begin om openlik bystand aan die beleërde Verenigde Koninkryk te verleen. Vanaf Maart 1941 is dringend benodigde militêre goedere op leen- en huurbasis aan die Britte en vanaf November van daardie jaar ook aan die Russiese regering verskaf. Vanweë die militêre bedreiging het Amerika destyds reeds tot selektiewe diensplig oorgegaan om sy gewapende magte te versterk. Met die ''Atlantic Charter'' is nouer bande met die Verenigde Koninkryk gesmee. In Asië het die Roosevelt-regering sterk teen Japan se aggressiewe beleid van verowering en die skepping van 'n sogenaamde "Groot Oos-Asiatiese Welstandsfeer" te velde getrek. Ná die Japannese verowering van Frans-Indo-China in Julie 1941, wat 'n militêre bedreiging vir die Filippyne ingehou het, het die VSA-regering alle Japannese bates in die land bevries. Ondanks die gespanne betrekkinge tussen Tokio en Washington was diplomatieke onderhandelinge nog aan die gang toe Japan op 7 Desember 1941 'n blitsaanval op die [[Amerikaanse Vloot]]basis [[Pearl Harbor]] op Hawaii geloods het. Die Amerikaanse regering het onmiddellik oorlog teen Japan verklaar. Vier dae later het Duitsland en Italië oorlog teen die VSA verklaar. Die Verenigde State het sy groot hulpbronne met sukses begin mobiliseer en 'n groot aantal nywerhede in fabrieke vir wapentuig omskep, terwyl sy menslike hulpbronne – miljoene jong mans en vroue – die vorming van 'n groot weermag moontlik gemaak het. Die stigting van talle regeringsagentskappe, wat die vervaardiging en vervoer van militêre goedere en die beheer oor die land se gewapende magte gekoördineer het, het 'n ongekende vlak van regeringsinmenging in Amerika se alledaagse lewe saamgebring. Om inflasie en ander versteurings in die nasionale ekonomie te keer, is rantsoenering, prysbeheer en ander maatreëls toegepas. Die oorlog het die belangrikheid van Amerika se hulpbronne en sy status as 'n grootmoondheid op wêreldvlak bevestig. Saam met die leiers van die Verenigde Koninkryk en die Sowjetunie, [[Winston Churchill]] en [[Josef Stalin]], het Roosevelt in 'n reeks spitsberade in [[Moskou]], [[Casablanca]], [[Kaïro]], [[Teheran]] en Jalta die geallieerde oorlogsbeleid en programme vir die tyd ná die oorwining oor die Spilmoondhede vasgelê. Die Amerikaanse president was daarnaas een van die sleutelfigure by die beplanning van die Verenigde Nasies as die nuwe wêreldorganisasie. Ná Roosevelt se skielike afsterwe in April 1945 het [[Harry S. Truman]] hom opgevolg. Net een maand later het die oorlog in Europa met Duitsland se kapitulasie op 7 Mei 1945 tot 'n einde gekom. Truman het na [[Potsdam]] in Duitsland gereis waar tydens 'n konferensie in Julie en Augustus voorlopige reëlings vir die administrasie van Europa getref is. Voor die kapitulasie van Japan het die VSA met die lugaanvalle op Nagasaki en Hiroshima die vernietigende krag van kernwapens gedemonstreer. Japan het op 14 Augustus 1945 oorgegee. Met die amptelike ondertekening van sy kapitulasie op 2 September het die oorlog finaal tot 'n einde gekom. === Tydvak ná die oorlog: 1945–1960 === {{Hoofartikel|Koue Oorlog|Korea-oorlog}} [[Lêer:Is this tomorrow.jpg|duimnael|links|Hierdie strokiesverhaalalbum, wat in 1947 deur die ''Catechetical Guild Educational Society'' gepubliseer is, waarsku teen die gevare van 'n kommunistiese magsoorname in Amerika]] [[Lêer:Marshall Plan poster.JPG|duimnael|'n Advertensieplakkaat van 'n VSA-agentskap bevorder bewustheid van die Marshall-plan]] [[Lêer:Little Rock integration protest.jpg|duimnael|Wit mense betoog in 1959 teen die integrasie van [[Afro-Amerikaners]] by die ''Little Rock Central High School'' en bestempel rasvermenging as "[[Kommunisme]]"]] Ná die einde van die oorlog was die Verenigde State 'n ekonomiese supermoondheid wat 50 persent tot die wêreld se brutoproduk bygedra het.<ref>{{de}} bpb: ''Informationen zur politischen Bildung 268. USA – Geschichte, Wirtschaft, Gesellschaft''. Hersiene uitgawe 2013. Bonn: Bundeszentrale fr politische Bildung 2013, bl. 29</ref> Miljoene van oorlogsveterane het voordeel getrek uit 'n nuwe wet wat hulle toegang tot 'n tersiêre kollege-opleiding verleen het. Belastingverlagings, hoë korporatiewe winste en omvangryke beleggings het die basis gevorm vir die ontstaan van 'n welvarende samelewing. Vir die meeste waarnemers – en die breë publiek – het hierdie ''affluent society'' regstreeks voortgespruit uit die Amerikaanse model van 'n kapitalistiese ekonomie waarin vrye burgers hul lot selfs kan bepaal. Amerika se ekonomiese suksesverhaal is in die openbare debatvoering daarnaas ook as bewys vir die superioriteit van 'n vrye markekonomie bo die Sowjetunie se sentraal beplande stelsel aangehaal. Die aanvanklike monopolie op kernwapens het van die Verenigde State ook 'n eersterangse militêre supermoondheid gemaak. Die Amerikaanse buitelandse beleid was nou daarop gemik om 'n nuwe wêreldorde met die Verenigde Nasies (VN) se Atlantiese Verdrag as grondbeginsel in te lui. Tegelykertyd het die vreedsame samewerking met die Sowjetunie tot 'n einde gekom – vanweë die toenemende geskille met Moskou het die VSA-regering hom daarop toegespits om die kommunistiese invloed in die wêreld te beperk. Met die Truman-doktrine van 1947 het die VSA aan alle lande, wat op militêre of ekonomiese gebied deur ander moondhede bedreig sou word, Amerikaanse steun toegesê – 'n bewuste wegkeer van die voor-oorlogse Amerikaanse isolasionisme en die 19de eeuse Monroe-doktrine. So het die besluit om Amerikaanse hulp aan lande soos Griekeland en Turkye te verleen net soos die Marshall-plan vir die heropbou van Europa, die [[Berlynse Lugbrug]], die stigting van 'n Nasionale Veiligheidsraad en die Noord-Amerikaanse Verdragsorganisasie (NAVO) uit hierdie nuwe buitelandse beleid voortgespruit. Om die kommunistiese invloed in Asië te beperk, is in 1946 onafhanklikheid aan die Filippyne verleen en in 1949 'n ekonomiese program vir die stabilisering van Japan in werking gestel. Ná sy verkiesing het president Truman met sy sogenaamde Punt-vier-program die VSA se wêreldwye verantwoordelikheid aanvaar. So het die VSA 'n leidende rol gespeel by die VN se militêre optrede teen Noord-Korea tydens die Korea-krisis (1950–1953), alhoewel Washington sy politieke en militêre doelwitte in Korea in die "Agt-punt-program" van 1950 doelbewus beperk het. In 'n radiotoespraak het generaal Eisenhower daarop gewys dat die VSA besig was om 'n "kruistog vir vryheid" te voer. Op militêre gebied het Washington 'n "nasionale noodtoestand" afgekondig, siende dat die Amerikaanse ontwapening ná die oorlog in teenspraak met die nuwe beleid was. Die VSA-strydmagte is heropgebou en uitgebrei om te verseker dat hulle 'n doelmatige militêre opsie sou kon uitoefen, indien nodig. Die militêre ANZUS-verdrag met [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] en die vredesooreenkoms met Japan in 1951 het die VSA se leidende rol in Asië bevestig. Die terugdrywing van kommunisme was steeds een van die hoofbeginsels van die Amerikaanse buitelandse beleid in die regeringstyd van president [[Dwight D. Eisenhower]] (1953–1961). Die ministers van buitelandse sake, [[John Foster Dulles]] (1888–1859) en Chris Herter (1895–1966), het hierdie doelwit met militêre ooreenkomste en finansiële hulp probeer bereik. Dulles het die Sowjetunie se voorgestelde beleid van vreedsame naasbestaan tussen Moskou en die VSA aanvaar, maar bilaterale verhoudinge met Kuba het nietemin versleg. Die binnelandse beleid is deur politieke optrede teen vakbonde en linkse intellektueles oorheers. Met die Taft-Hartley-wet van 1947, wat deur die president geveto is, is 'n verbod op verpligte lidmaatskap in vakbonde geplaas (ondernemings, waarin alle personeel by 'n bepaalde vakbond moes aansluit, het as ''closed shops'' bekend gestaan). Vakbonde is daarnaas die reg ontneem om politieke partye te ondersteun, terwyl die president die reg gekry het om 'n moratorium (of sogenaamde "afkoelperiode") op enige staking te plaas. Ondanks die felle kritiek van konserwatiewe Republikeine en Demokrate uit die suidelike deelstate het president Truman in 1949 met die sogenaamde ''Fair Deal'' 'n suksesvolle poging onderneem om die ekonomiese vordering binne die ''New Deal''-program te kon voortsit en die belang van die sosiale komponent van die Amerikaanse ekonomiese stelsel te benadruk. Met die val van Nasionale China en die Sowjetunie se vordering tot kernwapenmoondheid het die besorgdheid oor die uitbreiding van kommunisme in die VSA histeriese afmetings aangeneem. Hofsake teen die leierskap van die Amerikaanse Kommunistiese Party en bekende linkse intellektueles, spioenasie-onthullings en senator Joseph McCarthy se veldtog teen beweerde anti-Amerikaanse aktiwiteite het 'n klimaat van vrees geskep. Die kwessie van gelyke regte vir die swart bevolking van veral die suidelike deelstate was in die vroeë 1950's steeds onopgelos. Dit was duidelik dat die beleid van rasseskeiding wat in die onderwys- en openbare vervoerstelsel van die suide toegepas is, onaanvaarbaar was – veral met die oog op die goeie ervaringe van Amerikaanse strydmagte met gemengde eenhede in die [[Korea-oorlog]]. Die eenparige besluit van die Hoogste Federale Geregshof dat segregasie onwetlik was, is aanvanklik deur owerhede in die suidelike deelstate geïgnoreer. Weens die uitbreek van rasonluste in suidelike stede – onder meer in 1957 in Little Rock in Arkansas – het die regering federale troepe ontplooi. In 1957 het Amerikaanse Senaat met 72 teen 18 stemme die "Wet vir die beskerming van die kiesreg van Swartes" (''Civil Bill of Rights'') aanvaar. === Die stryd om burgerregte en internasionale krisisse: 1961–1965 === {{Hoofartikel|Rassisme in die Verenigde State}} [[Lêer:President Kennedy addresses nation on Civil Rights, 11 June 1963.jpg|duimnael|links|In sy toespraak op 11 Junie 1963 het president John F. Kennedy burgerregte vir alle Amerikaners bepleit]] [[Lêer:Martin Luther King - March on Washington.jpg|duimnael|[[Martin Luther King jr.]] tydens 'n Burgerregte-optog in Washington, D.C., in 1963]] Met die oorwinning van die Demokratiese presidentskapskandidaat John F. Kennedy, wat in 1960 met 50,1 persent van die uitgebragte stemme tot president verkies is, is in die volgende jaar 'n nuwe politieke styl in die [[Withuis]] ingebring – die ''Executive Office'' is tot 'n soort beplanningskantoor omgeskep waar presidensiële raadgewers onder president Kennedy se voorsitterskap belangrike politieke besluite geneem het. Opvallend was die benoeming van ervare deskundiges soos wetenskaplikes as raadgewers. In die Kennedy-administrasie se begroting is heelwat groter bedrae aan ontwikkelingshulp, ruimtevaartprogramme en verdediging bestee, terwyl industriële groei ter finansiering van hierdie programme deur politieke maatreëls bevorder is. So het die president self voorstelle gemaak oor hoe die Amerikaanse ekonomie se mededingendheid op internasionale vlak verbeter sou kon word. Daarnaas is invoertariewe vir goedere uit die destydse Europese Ekonomiese Gemeenskap verlaag, stakings en staalprysverhogings voorkom en die ekonomiese situasie van Amerikaanse boere verbeter. Tydens die presidentskap van [[John F. Kennedy]] het die [[Koue Oorlog]] sy warmste oomblikke tydens die Kubaanse krisis beleef waarin 'n [[atoomoorlog]] rakelings vermy is toe die Sowjetunie onder swaar druk offensiewe kernmissiele uit Kuba teruggetrek het. === Viëtnamoorlog en studenteproteste === {{Hoofartikel|Viëtnamoorlog}} [[Lêer:My Lai massacre.jpg|duimnael|Oorlog en ontmensliking: Slagogffers van die opspraakwekkende [[My Lai-menseslagting]] in 1968. My Lai sou volgens berigte van burgerlikes ontruim en deur vyandelike troepe beset wees. Die teendeel was waar. Die bemanning van 'n helikopter het ingegryp. Dertig jaar later is hulle as helde vereer<ref>{{en}} [https://www.npr.org/2018/03/16/594364462/my-lai-massacre-of-1968-continues-to-resonate-in-america ''NPR, 16 Maart 2018: 50 Years On, My Lai Massacre Remains A Gaping Wound. Besoek op 15 Julie 2020'']</ref>]] [[Lêer:A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|duimnael|[[Buzz Aldrin]] poseer op die maan op 21 Julie 1969]] President Johnson was net soos sy voorgangers daarvan oortuig dat die uitbreiding van die kommunistiese ideologie slegs deur militêre druk ingedam kon word. Toe in Augustus 1967 twee Amerikaanse oorlogskepe deur Noord-Viëtnamese torpedobote aangeval is (die presiese omstandighede van dié voorval is tot vandag toe onbekend), het Johnson die bevel gegee om Noord-Viëtnamese vlootbasisse te bombardeer. Met die sogenaamde Golf van Tonkin-resolusie het die Amerikaanse Kongres kort daarna 'n blanko-tjek vir enige militêre optrede teen Noord-Viëtnam aan Johnson oorhandig. Dié besluit, wat as hoogtepunt van die sogenaamde imperiale presidentskap met onbeperkte bevoegdhede vir die staatshoof beskou word, het fatale gevolge vir die Amerikaanse beleid teenoor Viëtnam ingehou. Johnson het nou self oor die Verenigde State se militêre optrede besluit en min belang daarin gestel om die publiek oor die skaal van oorlogvoering in te lig. Die aantal Amerikaanse soldate in Viëtnam is van slegs 23&nbsp;000 in 1964 verhoog tot 475&nbsp;000 in laat 1967. Maar nòg grootskaalse offensiewe operasies nòg die mees gevorderde wapentegnologie kon die Noord-Viëtnamese weerstand verbreek, ongeag alle optimistiese verslaggewing van Amerikaanse militêre bevelhebbers. Parallel met die burgerregtebeweging het Amerikaanse studente vanaf die vroeë 1960's protes aangeteken teen die heersende politieke klimaat wat deur die Koue Oorlog met die Sowjetunie, die oorlogvoering in Viëtnam en modernisties-tegnokratiese strominge oorheers is. Hierdie protesbeweging het sy voorbeeld in die strategie van burgerlike ongehoorsaamheid gevind wat deur [[Mahatma Gandhi]] en [[Martin Luther King jr.]] gevolg is. Nadat in 1967 besluit is om studente nie langer van nasionale diensplig vry te stel nie, het die veldtog in Oktober van dié jaar 'n eerste groot hoogtepunt bereik toe meer as 100&nbsp;000 mense voor die Pentagon betoog het.<ref>{{de}} Peter Lösche en Anja Ostermann (reds.): ''Länderbericht USA. Geschichte • Politik • Wirtschaft • Gesellschaft • Kultur''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung 2008, bl. 81</ref> Die grootste studente-organisasie binne die breë protesbeweging was die ''Students for a Democratic Society (SDS)'' met 'n ledetal van meer as 100&nbsp;000 in die laat sestigerjare. Hul politieke aksies, soos die openbare verbranding van oproepe tot diensplig en die organisasie van betogings ten gunste van Noord-Viëtnam en Derde Wêreldlande se politieke doelwitte, is deur televisie-kanale gebeeldsaai en het die aandag van miljoene Amerikaners getrek, net soos daaglikse verslae oor die stygende aantal gesneuweldes wie se liggame terug na die VSA vervoer is. Tot en met 1969 het omstreeks 23&nbsp;000 Amerikaanse soldate in Viëtnam gesneuwel. Terwyl president Johnson die publiek verseker het dat 'n militêre oorwinning oor die korttermyn behaal sou kon word, het die werklike gebeure sy geloofwaardigheid ondermyn. Gedurende hul sogenaamde Tet-offensief het kommunistiese magte op 30 Januarie 1968 die Suid-Viëtnamese hoofstad Saigon binnegedring en net voor die Amerikaanse ambassade te staan gekom. Die Amerikaanse regering het vervolgens ingestem om in Parys regstreeks met Noord-Viëtnam te onderhandel. In Maart 1968 het president Johnson aangekondig dat Amerikaanse lugaanvalle op Noord-Viëtnamese teikens gestaak sou word en dat hy nie vir 'n verdere ampstermyn kandidaat sou staan nie. === Maatskaplike en ekonomiese krisis in die 1970's === [[Lêer:Mao Zedong, Zhang Yufeng et Richard Nixon.jpg|duimnael|[[Richard Nixon]] ontmoet [[Mao Zedong]] in 1972]] In die sewentigerjare het die VSA gebuk gegaan onder moeilike ekonomiese omstandighede wat deur 'n ongewone kombinasie van ekonomiese stilstand en versnelde inflasie, 'n verskynsel waarna as "stagflasie" verwys is. Openbare vertroue in politiek is in 1974 deur die [[Watergate-skandaal]] en die bedanking van president [[Richard Nixon]] geknou – die eerste – en tot nou toe enigste – ampsneerlegging van 'n president in die geskiedenis van die Verenigde State, terwyl die internasionale politieke toneel deur die opkoms van internasionale terrorisme oorheers is. Nixon se opvolger [[Gerald Ford]] kon geen naam vir homself maak nie en in 1976 word Jimmy Carter tot president verkies. Die VSA het 'n toenemede gebrek aan selfvertroue ervaar tydens die Ford en Carter jare en die ''Misery-indeks'', 'n aanduier van die ekonomiese toestand, het dié indruk beklemtoon. Kritici van die VSA het hierdie tydperk gesien as 'n teken dat die VSA tanend was, met haar belange en ideale verlore. In 1980 word daar 'n oud-[[Hollywood]]akteur en Goewerneur van [[Kalifornië]], [[Ronald Reagan]] tot president verkies. === Rol as supermoondheid, 1980–1988 === [[Lêer:President Reagan and Prime Minister Margaret Thatcher at Camp David 1986.jpg|duimnael|[[Margaret Thatcher]] en [[Ronald Reagan]] in 1986]] President Reagan het aan die Amerikaanse volk sy selfvertroue terugbesorg. Die president, deur sy teenstanders as 'n ''Cowboy'' voorgehou, het oor 'n ongetemperde [[optimisme]] en vertroue in die VSA beskik, wat hy as 'n helderskynende stad op 'n heuweltop voorgehou het. Na 'n stadige begin het die ekonomie sterk herstel danksy Reagan se belastingmaatreëls. Aan die negatiewe kant van sy beleid was wel die begrotingstekort wat tot rekordhoogtes gestyg het. In die buitelandse politiek was Reagan kragdadig en, volgens sy kritici, roekeloos. Hy was 'n stoere anti-kommunis en het nie teruggedeins om harde taal teenoor die Sowjetunie te gebruik nie. Ook het hy die wapenwedloop versnel om sodoende die Sowjetunie finansieel uit te put. Saam met sy geesgenoot en goeie vriendin [[Margaret Thatcher]], die premier van die [[Verenigde Koninkryk]], het hy in gesprek getree met die Sowjetleier [[Michail Gorbatsjof]], wat in 1985 aan bewind gekom het. Toe die Sowjetunie uiteindelik val en die Oosblok bevry word, groei die welvaart van die Verenigde State tot ongekende hoogtes, net soos sy skuldlas en internasionale verpligtinge. Sosiale veranderinge volg hierop, alhoewel langsamer as in die sestigerjare, terwyl die ''baby boomers'' die rewolusie voltooi. === Geskiedenis sedert 1988 === [[Lêer:F-117 Night hawk.jpg|duimnael|'n [[Lockheed F-117 Nighthawk]] van die [[Amerikaanse Lugmag]], soortgelyk aan dié tydens die Eerste Golf-oorlog ontplooi]] Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie se magsgreep was die Verenigde State van hul grootste vyand ontslae. Die nuwe tydperk wat aangebreek het, kan as 'n nuwe hoogtepunt in die Pax Americana gesien word. Reagan se opvolger, [[George H. W. Bush]], word gekonfronteer met 'n inval in [[Koeweit]] deur [[Saddam Hussein]] uit Irak; die begin van die Golfoorlog van 1990–1991. In 1991 vind die Amerikaansgeleide ''Operasie Desert Storm'' plaas, wat Irak uit Koeweit verdryf. In 1992 het die Demokratiese presidentskandidaat [[Bill Clinton]] die verkiesing gewen. Met sy leuse ''It's the economy, stupid'' slaag hy, met die histories laagste stempersentasie vir 'n wenkandidaat, naamlik 43%, om president van die Verenigde State te word. Onder sy bewind sit die VSA-ekononomie die hoë groei voort wat in die Reagan-era begin het. Ook die Europese ekonomie doen mee in hierdie groei. Irak hou Clinton dikwels besig, en die konflikte in die Balkan en [[Somalië]] vereis die ontplooiing van Amerikaanse troepe. Die betrokkenheid in die Balkan word veral buite die [[Verenigde Nasies]] gereël, by name deur [[NAVO]]. Die ''Dayton-vredesooreenkoms'' bring 'n einde aan die konflik in [[Bosnië-Herzegowina]], maar spoedig is die VSA en NAVO in 'n konflik gewikkel teen [[Serwië]] oor [[Kosowo]]. In 1996 wen Clinton weer die verkiesing. Sy leiersposisie het morele terugslae ondervind weens verskeie skandale wat sy bewind geteister het. In 1999 word Clinton die tweede president ooit om aan 'n afsettingsprosedure (''verdagmaking'') onderhewig te wees, nadat hy meineed sou gepleeg het in 'n saak betreffende seksuele kontak met [[Monica Lewinsky]], 'n leerlingpersoneellid in die [[Withuis]]. Clinton het egter 'n skuldigbevinding in die Senaat vrygespring. === Terreuraanvalle op 11 September 2001 === {{Hoofartikel|Aanvalle op 11 September 2001}} [[Lêer:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|duimnael|links|Die 11 September-aanval]] In 2000 wen [[George W. Bush]] die presidentskap met 'n klein kiesersmeerderheid. Vroeg in sy eerste termyn is die Verenigde State die skrik op die lyf gejaag deur die 11 September-terreuraanvalle, die ernstigste sedert die Japannese aanval op [[Pearl Harbor]] in 1941. Die twee torings van die [[Wêreldhandelsentrum]] in [[New York]], asook 'n deel van die [[Pentagon]] naby Washington, is verwoes deur [[Islam]]itiese terroriste in gekaapte passasierstralers. 'n Vierde straler verongeluk in [[Pennsilvanië]] kort nadat passasiers die kapers oorweldig. Die gevolg van hierdie aanval was Bush se sogenaamde "Oorlog teen terrorisme". Teen einde 2001 het die Amerikaanse leër die [[Taliban]]regering van [[Afghanistan]] met breë internasionale steun omvêrgewerp. In 2003 val die VSA Irak binne tydens die Irakoorlog. Hy is hierin gesteun deur meer as 30 lande. Die rede vir hierdie kleiner steun was die feit dat die Verenigde Nasies nie eenstemmigheid gehad het oor die inval in Irak nie, sodat baie lande onbetrokke gebly het. Na vinnige welslae deur die Amerikaanse troepe, was [[Bagdad]] onder Amerikaanse beheer. In Desember 2003 kon Amerikaanse troepe ook Saddam Hussein gevange neem. Daar breek dan in Irak 'n groeiende teenstand uit wat baie lewens geëis het. Intussen het fel internasionale kritiek oor die Amerikaanse optrede ontstaan. Nadat Irak in 2005 weer formeel aan die Irakkese oorhandig is, blyk rustigheid vir 'n wyle te heers. 'n Onderneming is gegee dat die Amerikaanse troepe in 2006 sou begin met 'n algehele onttrekking. Dit is later weer uitgestel, veral as gevolg van voorslepende sektariese geweld. In 2007 word president Bush se greep op die Iraksituasie bedreig deur die sogenaamde ''surge''. Die aantal Amerikaanse troepe in Irak is vinnig uitgebrei om sodoende die land groter stabiliteit te besorg, wat dan grotendeels verwesentlik is. === Ekonomiese krisis === [[Lêer:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|duimnael|links|[[Barack Obama]], die eerste [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaner]] wat die amp van president beklee het, lê op 20 Januarie 2009 die ampseed af, beheer deur Hoofregter John G. Roberts Jr by die Capitol]] [[Lêer:Lehman Brothers Times Square by David Shankbone.jpg|duimnael|Hoofsetel van Lehman Brothers]] Aan die einde van die Bush-era beleef die wêreldekonomie 'n skerp insinking, en diep resessie word 'n realiteit. In die Verenigde State is rekordhoeveelhede geld gespandeer om die ekonomie te stimuleer. In 2008, tydens hierdie ekonomies woelige tyd, word in die presidentsverkiesing vir die eerste maal 'n Afro-Amerikaner as president verkies, senator [[Barack Obama]]. By hierdie verkiesing behaal sy partygenote van die Demokratiese Party ook oorwinnings in die Kongres en in plaaslike verkiesings. Aanvanklik geniet Obama breë steun in beide die binne- as buiteland. Gaandeweg neem sy populariteit in 2009 egter radikaal af, deels weens die aanneem van 'n wet in die Kongres wat die Amerikaanse sorgstelsel hervorm, asook die steeds gedyende rekorduitgawes en nasionale skuldlas. Hierdie tanende gewildheid is onderstreep deur enkele verkiesingsnederlae van die Demokrate in distrikte waar hulle gewoonlik 'n groot meerderheid sou behaal. Daar ontstaan 'n konserwatiewe protesstroming wat as die ''tee-party beweging'' bekend geword het. Ook onder onafhanklike kiesers het sy populariteit afgeneem. Obama se presidentskap is internasionaal gekenmerk deur 'n meer gematigde beleid jeens tradisioneel onvriendskaplike lande soos [[Rusland]] en [[Iran]], benewens 'n toenadering tot Islamitiese lande en groepe, terwyl daar egter 'n ongenaakbare houding teenoor bondgenote gehandhaaf word. == Politiek == [[Lêer:Capitol Building Full View.jpg|duimnael|Die Kapitool is die setel van die Kongres]] [[Lêer:WhiteHouseSouthFacade.JPG|duimnael|links|Die Withuis is die setel van die President]] [[Lêer:111th US Senate class photo.jpg|duimnael|Die Kongres se senaat]] [[Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Trump]] dien sedert 20 Januarie 2025 as die 47ste president van die VSA]] [[Lêer:Obama Health Care Speech to Joint Session of Congress.jpg|duimnael|Die Kongres se Huis van Verteenwoordigers]] Die Verenigde State van Amerika is 'n grondwetgebaseerde federale republiek met 'n sterk demokratiese tradisie. Elke vier jaar word daar 'n presidentsverkiesing gehou. Die president van die Verenigde State word nie direk nie, maar wel deur stapsgewyse verkiesings aangewys. Dit behels die volgende proses: * Eerstens word voorverkiesings gehou, waarby die presidensiële kandidate van elke party aangewys moet word (daar is slegs twee partye van betekenis: die Republikeine en die Demokrate). * By die eintlike verkiesings word die stemme per staat getel. Elke staat beskik oor 'n getal kiesers in die kieskollege wat op die inwonertal gebaseer is. Wie in 'n staat die meeste stemme verwerf, verkry in beginsel ook al die kiesers van die staat; die beginsel van die distriktestelsel. Wie oor die meeste kiesers beskik, wen die verkiesing en word president. Kiesers kan egter ook aanstellings newens die president bepaal. In 1988 het 'n Demokratiese kieser byvoorbeeld nie vir Michael Dukakis, die amptelike kandidaat, gestem nie, maar wel vir Lloyd Bentsen, die kandidaat vir vise-president. In 1876, 1888 en 2000 het die kandidaat met die meeste stemme wel nié oor die grootste getal kiesers beskik nie. 'n Verkose president kan tot twee termyne dien (agt jaar). Die presidensiële kandidate kies reeds voor die verkiesing hul onderskeie ''running mates'' uit, wat as adjunkpresident beoog word. Die huidige president van die Verenigde State van Amerika is [[Donald Trump]]. Hy is op 20 Januarie 2025 ingehuldig. Die Kongres (''US Congress'') is die volksverteenwoordiging en bestaan uit die Senaat en die Huis van Verteenwoordigers. == Kultuur == [[Lêer:Hollywood Sign (Zuschnitt).jpg|duimnael|Die [[Hollywood]]-kenteken op die Hollywood-heuwels word beskou as 'n simbool van die Amerikaanse rolprentbedryf, een van die oudste in die wêreld]] [[Lêer:Coca-Cola Glas mit Eis.jpg|duimnael|Coca-Cola word as kulturele uitvoer van die VSA beskou]] Hoewel algemeen beskou as verskillend van die Europese kultuur moet die Amerikaanse kultuur beskou word as behorende tot die Westerse beskawing, net soos die dominante kulture van ander immigrasielande soos Kanada, Australië en Nieu-Seeland. Die kulturele erfenis van die verskillende groepe setlaars is gewoonlik nog duidelik herkenbaar in dit wat Europeërs en Latyns-Amerikaners nou as "tipies Amerikaans" of "Anglo-Amerikaans" erken, al is dit wel omgeskakel. Dit blyk byvoorbeeld uit die vele vorme van die [[Christendom]] wat in die Verenigde State van Amerika beoefen word: die teologiese grondslae is dikwels herkenbaar in Engels, maar die [[Anglikaanse Kerk]] het met weinig van hierdie genootskappe nog 'n band. Die Afro-Amerikaanse kultuur het veral in musiek en vermaak sy stempel op die Amerikaanse erfenis afgedruk. Die kulturele indrukke wat deur die oorspronklike inwoners, die Indiane, agtergelaat is, het later vergete en verwaarloos geraak. Vandag kom slegs in topografiese name nog ou Indiaanse woorde voor. Die Amerikaanse kultuur het 'n groot invloed op die res van die wêreld, veral die Westerse wêreld, nie net deur TV en film nie, maar ook via literatuur en lewenstyl. Jeans, T-hemde en bofbalpette is almal van Amerikaanse oorsprong. Popmusiek uit die VSA word oor die hele wêreld gehoor; dit is grotendeels gebaseer op musiekvorme van country en western, blues en jazz. Heelwat groot musici en belangrike orkeste in die Westerse klassieke musiek is of was in die VSA gevestig. Daar is wêreldwyd herkenbare ikone van die Amerikaanse populêre kultuur: [[Walt Disney]], [[John Wayne]], [[Elvis Presley]] en [[Marilyn Monroe]]. Onlangse voorbeelde is [[Madonna]] en [[Michael Jackson]]. New York word gesien as 'n sentrum van opera en instrumentale musiek en het die befaamde Broadway-teaterdistrik waar onder andere vele musiekblyspele te sien is. New York en [[San Francisco]] is die wêreldwye leiers in grafiese ontwerp en New York en [[Los Angeles]] kompeteer met die Europese modesentra van [[Londen]], [[Parys]] en [[Milaan]] in die modebedryf. Amerikaanse rolprente (hoofsaaklik in [[Hollywood]] geskiet) en televisieprogramme is in groot dele van die wêreld te sien. Filmindustrieë in ander wêrelddele verbind hulself aan Hollywood deur 'n klankverwante naam aan te neem, soos [[Bollywood]] in [[Moembaai]] en [[Nollywood]] in [[Nigerië]]. Amerikaanse kitskos[[restaurant]]e, waarvoor daar graag "franchises" toegestaan word, het wêreldwyd soos paddastoele opgeskiet. Hierby moet opgemerk word dat Amerikaanse kapitaalintensiewe kultuurprodukte, via sterk mediablootstelling, die voordeel van 'n enorme binnelandse mark geniet in vergelyking met ander wêrelddele. Hulle kan dus, indien hulle in Amerika suksesvol was, vir mededingende pryse wêreldwyd versprei word. == Demografie == [[Lêer:American Ancestrial Plurality (2010).png|duimnael|Etnografiese kaart van die Verenigde State van Amerika volgens die Sensus van 2010]] Die Verenigde State se Sensusburo het die VSA se bevolking in April 2020 op 331,4 miljoen beraam.Die vyf volkrykste deelstate was Kalifornië (39,5 miljoen), Texas (29,1 miljoen), Florida (21,5 miljoen), New York (20,2 miljoen) en Pennsilvanië (13,0 miljoen).<ref name="Sensus2020" /> Volgens die sensus van 2000 was daar 281,4 miljoen Amerikaners, waarvan 75,1 persent Blankes, 12,5 persent ''Hispanics'' (mense van Latyns-Amerikaanse afkoms), 12,3 persent Swartes, 0,9 persent Indiane, Inoeït en Aleoete, en 8 persent van ander afkoms. Die meeste Blankes is van Duitse, Ierse en Britse afkoms. Volgens die sensus van 2010 is die Amerikaanse bevolking op 308,7 miljoen beraam – 'n styging van 9,7 persent teenoor 2000.<ref>{{en}} [https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2010.html ''United States Census Bureau: Decennial Census By Decade. Besoek op 25 Junie 2020'']</ref> In 2020 was daar 7,6 miljoen Joodse Amerikaners, of 2,4% van die bevolking, wat op diverse wyses by die data ingesluit word.<ref>{{en}} Ron Kampeas, [https://www.jta.org/2020/04/08/united-states/a-census-question-poses-a-dilemma-for-american-jews-are-you-white-and-if-so-what-are-your-origins A census question poses a dilemma for American Jews — are you white, and if so, what are your ‘origins’?], Jewish Telegraphic Agency, 8 April 2020</ref> Die jaarlikse bevolkingsgroei van 0,8 persent is tans hoër as dié van die [[Europese Unie]] met 0,16 persent. In 2006 het 1,27 miljoen wettige immigrante (veral uit Meksiko, China, [[Indië]] en die Filippyne) 'n verblyfpermit gekry, en die VSA is tans die enigste nywerheidsland waar daar ook in die toekoms 'n aansienlike bevolkingsaanwas verwag word. Volgens die Sensusburo was in 2001 50,9 miljoene Amerikaners Rooms-Katolieke, 33,8 miljoen Baptiste, 2,8 miljoen [[Mormone]], 72,0 lede van ander Christelike kerke en groeperings, 2,8 miljoen [[Judaïsme|Judaïste]], 1,1 miljoen [[Moslem]]s, 0,8 miljoen [[Hindoeïsme|Hindoes]], 3 miljoen aanhangers van ander religieë en godsdienste, en 11,2 miljoen het geen inligting verstrek nie. In 2020 is 'n nuwe sensus gehou.<ref>{{en}} [https://www.usa.gov/statistics ''USA.gov: Data and Statistics about the U.S. Besoek op 25 Junie 2020'']</ref><ref>{{en}} [https://www.census.gov/ ''United States Census Bureau – The 2020 Census is Happening Now. Besoek op 25 Junie 2020'']</ref> Volgens dié sensus beloop die totale Amerikaanse bevolking 331&nbsp;449&nbsp;281, 'n toename van 7,4%, die naaslaagste groeikoers in die Amerikaanse geskiedenis.<ref name="Sensus2020" /> == Ekonomie == === Algemene oorsig === [[Lêer:NYC NYSE (2).jpg|duimnael|Die New Yorkse Effektebeurs (''New York Stock Exchange, NYSE'') in Wall Street]] Die Verenigde State se status as die magtigste ekonomie ter wêreld (wat 'n vyfde van die wêreldinkomste verteenwordig) is gegrond op die groot oppervlakte van die land, sy rykdom aan grondstowwe, die groot binnelandse mark met meer as 300 miljoen verbruikers en 'n ekonomiese stelsel wat op die beginsels van private besit en inisiatief asook vrye handel baseer. Die VSA se bruto geografiese produk (BGP) het in 2006 VSA-$ 13&nbsp;195 miljard beloop.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/UsaVereinigteStaaten/Wirtschaft.html |title=Verenigde State – Ekonomie |publisher=Duitse Departement van Buitelandse Sake |accessdate=4 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004234746/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/UsaVereinigteStaaten/Wirtschaft.html |archive-date= 4 Oktober 2006 |url-status=dead }}</ref> Die tersiêre of dienstesektor se bydrae tot die BGP het in 2006 sowat 79 persent beloop, dié van die nywerheidsektor 20 persent en dié van die landbou 1 persent. Die ekonomie van die Verenigde State word oor die algemeen gekenmerk deur konstante groei, lae werkloosheid en inflasie, 'n groot begrotingstekort en vinnige vooruitgang in tegnologie. Sy ekonomie word beskou as die belangrikste in die wêreld. Verskeie ander lande se geldeenhede is gekoppel aan die [[Amerikaanse dollar|dollar]], of gebruik dit as geldeenheid. Die V.S. [[effektebeurs]] word beskou as 'n aanduiding van die wêreldekonomie. Die land het ryk [[mineraal|minerale]] hulpbronne, met heelwat [[goud]], [[ruolie]], [[steenkool]] en [[uraan]]. In [[landbou]] is die V.S.A. een van die vernaamste verskaffers van [[mielie]]s, [[koring]], [[suiker]] en [[tabak]]. Die VSA vervaardig [[motor]]s, [[vliegtuig|vliegtuie]] en [[elektronika]]. Die grootste sektor is die dienssektor waarin omtrent 'n driekwart van die V.S. se inwoners werk. Die grootste handelsvennoot van die Verenigde State is sy noordelike buurstaat Kanada. Ander belangrike handelsvennote is Meksiko, die Europese Unie en ander industriële lande in Asië, soos Japan, Indië, [[Suid-Korea]] en die Volksrepubliek China. Die Verenigde State se buitelandse handel word deur 'n chroniese handelstekort gekenmerk. In 2006 het die VSA goedere ter waarde van VSA-$ 1&nbsp;037 miljard uitgevoer, terwyl die invoere $ 1&nbsp;919 miljard beloop het. Die hoofsaaklike uitvoere is motorvoertuie en -onderdele (14 persent), mineraliese brandstowwe (12 persent), rekenaars en rekenaarkomponente (8 persent), masjiene (6 persent), telekommunikasie-toerusting (3 persent), chemiese produkte (3 persent) en oudiovisuele tegnologie (3 persent). === Invloed op die wêreldekonomie === [[Lêer:Territorial waters - United States.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Verenigde State en sy oorsese gebiede]] Die Verenigde State is verreweg die grootste ekonomie en ook die grootste invoerder ter wêreld – 14 persent van alle produkte, wat wêreldwyd verhandel word, word na die VSA uitgevoer. Deskundiges verskil oor die land se rol in die huidige wêreldekonomie. Terwyl die land in die 1990's die langste ekonomiese groeifase in sy geskiedenis ervaar het en in die vroeë 21ste eeu steeds die tweede grootste binnemark na die Europese Unie vorm asook 'n kwart van die wêreld se totale produksie oplewer, verwys kritici na die groot handelstekort wat onder meer deur stygende loonkoste en die Amerikaanse nywerheidsektor se laer mededingendheid op internasionale markte veroorsaak word. In 2018 het die handelstekort met $621 miljard die hoogste vlak in tien jaar bereik. Gaandeweg het die land ook sy rol as tegnologiese leier kwytgeraak en word hoëtegnologieprodukte soos rekenaars al lank in die buiteland vervaardig. {| |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;Land&nbsp; ! BBP in 2007 in miljarde VSA-$ ! BBP in 2018<ref>{{de}} [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/157841/umfrage/ranking-der-20-laender-mit-dem-groessten-bruttoinlandsprodukt/ Statista.com: Die 20 Länder mit dem größten Bruttoinlandsprodukt (BIP) im Jahr 2018 (in Milliarden US-Dollar). Besoek op 25 Junie 2020]</ref> |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;Verenigde State || 13&nbsp;808 || 20&nbsp;580 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;Japan || 4&nbsp;382 || 4&nbsp;972 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;VR China || 3&nbsp;380 || 13&nbsp;368 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;Duitsland || 3&nbsp;321 || 3&nbsp;951 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;Verenigde Koninkryk || 2&nbsp;804 || 2&nbsp;829 |----- bgcolor=#EEEEEE | &nbsp; &nbsp;Frankryk || 2&nbsp;594 || 2&nbsp;780 |} === Ekonomiese krisis === In Oktober 2011 was 9 persent van die ekonomies aktiewe bevolking werkloos<ref>{{en}} [http://www.washingtonpost.com/business?wpisrc=al_comboNE ''The Washington Post with Bloomberg: Sluggish job growth continues'', 4 November 2011]</ref> – ondanks die feit dat die Amerikaanse ekonomie sy groeikoers ná die finansiële krisis van 2008/09 hervat het. Terwyl Amerikaanse politici veral die Volksrepubliek China daarvan beskuldig dat dit sy geldeenheid, die renminbi, onderwaardeer, word dit duidelik dat die VSA op baie terreine nie meer met ander nywerheidslande kan meeding nie. Die agteruitgang van die Amerikaanse motornywerheid is simptomaties van hierdie ontwikkeling. Deskundiges wys daarop dat die land meer in sy infrastruktuur en onderwysstelsel moet belê.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/debatte/kommentare/article10199167/Die-USA-muessen-ihre-Wirtschaft-reformieren.html?wtmc=RSS.Debatte.Kommentare ''www.welt.de: Die USA müssen ihre Wirtschaft reformieren, 5 Oktober 2010'']</ref> === Nywerheidsektor === In 2019 het die industriële sektor waardegewys 18,2 persent van alle nywerheidsgoedere, wat wêreldwyd vevaardig is, opgelewer. Die Verenigde State beskik sodoende oor die grootste nywerheidsektor op aarde. Ná dekades van agteruitgang en krimpende produksiesyfers het die industriële sektor in 2017 vir die eerste keer begin stabiliseer. Industriële groei bly een van die sentrale doelwitte van die Trump-administrasie. Die inheemse nywerheidsektor word deur 'n hele reeks maatreëls bevorder, waaronder belastingverlagings, uitgebreide waardevermindering vir ondernemings (wat gelykstaan aan bykomende belastingbesparende effekte), beleggingstoelaes, 'n verhoging van invoertariewe, 'n offensiewe handelsbeleid om vir Amerikaanse ondernemings toegang tot buitelandse markte te verseker, en voorkeurbehandeling van inheemse onderneming ten opsigte van openbare projekte. Die bruto beleggings van alle ondernemings in die S&P 500-indeks van die VSA se top 500 genoteerde aandele het in die derde kwartaal van 2019 slegs met 0,8 persent of 1,38 miljard gestyg teenoor die vorige kwartaal. Sonde die beleggings wat deur slegs twee multinasionale ondernemings, Amazon en Apple, gemaak is (hul beleggings het met $1,9 miljard toegeneem), sou die balans vir die derde kwartaal negatief gewees het. S&P 500-ondernemings uit die nywerheidsektor het hulle beleggings met tien persent verminder, maatskappye uit die finansiële sektor met agt persent. Ondernemings uit die telekommunikasiebedryf was 'n uitsondering – hul beleggings was 4,5 persent hoër. Hierdie toename weerspieël die tegnologiese verandering in die bedryf – die oorgang tot en uitbou van 5G-netwerke.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/usa/wirtschaftsausblick-usa-204708 |title=Wirtschaftsausblick – USA. |publisher=Germany Trade and Invest (GTAI) |author=Lennart Classen |date=18 Desember 2019 |accessdate=20 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720052558/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/usa/wirtschaftsausblick-usa-204708 |archive-date=20 Julie 2020 |url-status=dead }}</ref> === Herindustrialisering === [[Lêer:Above Gotham.jpg|duimnael|links|[[New York]], die finansiële sentrum van die Verenigde State van Amerika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.longfinance.net/images/GFCI18_23Sep2015.pdf |title=The Global Financial Centres Index 18 |date=September 2015 |accessdate=27 Februarie 2017 |publisher=Long Finance |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227131528/http://www.longfinance.net/images/GFCI18_23Sep2015.pdf |archive-date=27 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:FTAs with the United States.svg|duimnael|400px|Lande wat met die Verenigde State van Amerika vryhandelsverdrae gesluit het: {{sleutel|#000|Verenigde State van Amerika}} {{sleutel|#393|Vryhandelsverdrae}}]] In 2012 het die Internasionale Energieagentskap 'n studie gepubliseer waarvolgens die Verenigde State, tans nog een van die wêreld se grootste energie-invoerders, in die nabye toekoms tot een van die grootste uitvoerders van [[ru-olie]] en [[aardgas]] sal kan ontwikkel. Nuwe boortegnologieë sal die ontginning van olie- en gasreserwes moontlik maak wat tot dusver as nie-konvensioneel geklassifiseer is, soos dié wat in [[skalie]] voorkom. Laer energiepryse – in 2012 het gaspryse in die VSA net 'n vyfde van dié in Europa en 'n agtste van dié in Asië beloop – sal die land meer aantreklik vir energie-intensiewe bedrywe maak sodat die VSA moontlik op die drempel van 'n nuwe ekonomiese groeifase en herindustrialisering staan.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/wirtschaft/article110968371/In-den-USA-beginnt-eine-Aera-der-billigen-Energie.html?icid=maing-grid7%7Cgermany-alice%7Cdl1%7Csec3_lnk1%26pLid%3D136707 ''In den USA beginnt eine Ära der billigen Energie''. In: ''Die Welt Online'', 12 November 2012]</ref> In die ooste van die VSA het innovatiewe nywerheidsones begin ontwikkel wat op hoëtegnologie steun soos die ''Route 128 Corridor'' wat – danksy die invloed van die Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge vanaf die middel van die 1970's langs die Route 128-snelweg oos van Boston gegroei het. Hier word veral sagteware en biotegnologieprodukte ontwikkel. Naby Washington, DC het anderkant die Potomacrivier in Noord-Virginië die sogenaamde ''Dulles Technology Corridor'' rondom kommunikasiereuse soos MCI en America Online (AOL) ontwikkel. Hier is baie van meer as 12&nbsp;000 hoëtegnologie-ondernemings in die metropolitaanse gebied van die Amerikaanse hoofstad saamgetrek. Veral ondernemings wat hulle op die ontwikkeling van databanke en kommunikasienetwerke toespits, kon hier danksy die ekonomiese invloed van die Amerikaanse Departement van Verdediging floreer. In die uiterste suide strek die ''Florida High Tech Corridor'', wat rondom die Universiteit van Suid-Florida en die Universiteit van Sentraal-Florida gegroei het, vanaf Tampabaai in die weste oor die metropolitaanse gebied van Orlando tot by die sogenaamde ''Space Coast'' aan die deelstaat se Atlantiese kus. Hier is meer as 4&nbsp;000 ondernemings uit die ruimte- en lugvaartbedryf saamgetrek. === Landbou === Al dra die landbousektor minder as een persent tot die bruto binnelandse produk by, is produsente van soja, mielies, graan, kaas, eiers en melk net soos boere, wat op hoender-, vark- en beesteelt fokus, goed georganiseer en sodoende in staat om aktief by politieke besluitnemingsprosesse betrokke te wees. Amerikaanse boerderye is hoogs doeltreffend, waarby die meeste plase as grootskaalse boerderye bewerk of besit word en deur 'n hoë graad van industrialisering gekenmerk word, maar gelyktydig met die uitdagings van oorproduksie gekonfronteer word. Die verhoging van landbou-uitvoere staan derhalwe boaan die agenda van die Amerikaanse regering se handelsbeleid, onder meer in onderhandelinge met die Europese Unie. Organiese landbou verteenwoordig 'n potensiaal vir toekomstige groei.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 ''Germany Trade & Invest (GTAI), 8 Maart 2019: Wirtschaftsstruktur USA. Besoek op 25 Junie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625231215/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 |date=25 Junie 2020 }}</ref> === Federale en deelstaatvlak === [[Lêer:Fourth Ward, Charlotte, NC, USA - panoramio.jpg|duimnael|[[Charlotte, Noord-Carolina|Charlotte]], die grootste nedersetting in Noord-Carolina, het tot die VSA se tweede belangrikste finansiële sentrum ná New York ontwikkel]] Die Verenigde State se federale struktuur vind sy uitdrukking ook in die ekonomiese en sosiale beleid wat deur elke deelstaatregering onafhanklik van die regering in Washington, DC en ander deelstate vasgelê word. So is daar mededinging tussen die vyftig deelstate op basis van plaaslike potensiale soos klimaat, natuurlike hulpbronne, landbougrond, toeriste-antreklikhede of toegang tot waterweë en oseane. Van belang vir kennisgebaseerde bedrywe is die aanwesigheid van eersterangse akademiese en navorsingsinstellings sowel as die beskikbaarheid van aansporings vir beleggings soos lenings teen lae rentekoerse, 'n aangename werkatmosfeer en 'n hoë lewensgehalte vir hoogs gekwalifiseerde personeel, wat wêreldwyd aangewerf word. Die ekonomies kragtigste deelstate se bruto binnelandse produk is groter as dié van groot nywerheidslande. Kalifornië se BBP is, ondanks sy kleiner bevolking, met $2,9 biljoen groter as die Verenigde Koninkryk s'n ($2,8 biljoen). Texas, wat die tweede kragtigste ekonomie het, het 'n BBP wat met $1,8 biljoen effens hoër is as dié van Kanada. Die deelstaat New York se BBP is met $1,6 biljoen so groot soos dié van Suid-Korea. {| class="wikitable" ! Deelstate !! Aandeel aan die nasionale BBP in 2017 in % !! Per capita-BBP in 2017 (in $) !! Bevolking in 2018 (in miljoene) |- | VSA || 100,0 || 59.418 || 328,1 |- | Kalifornië || 14,4 || 65.160 || 39,6 |- | Texas || 8,4 || 57.077 || 28,7 |- | New York || 8,2 || 71.252 || 19,5 |- | Florida || 5,0 || 42.085 || 21,3 |- | Illinois || 4,2 || 58.217 || 12,7 |- | Pennsilvanië || 3,9 || 54.725 || 12,8 |- | Ohio || 3,3 || 50.666 || 11,7 |- | New Jersey || 3,1 || 60.684 || 8,9 |- | Georgia || 2,9 || 48.979 || 10,5 |- | Noord-Carolina || 2,8 || 47.142 || 10,4 |} <small>Bronne: ''U.S. Department of Commerce, Bureau of Economic Analysis; U.S. Census Bureau;'' [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 ''gtai.de: Wirtschaftsstruktur – USA'']</small> == Sport == [[Lêer:Austria vs. USA 2013-11-19 (003).jpg|duimnael|Die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]] in 2013]] [[Lêer:USA Rugby Sevens Team 2014.jpg|duimnael|Die Verenigde State se nasionale sewesrugbyspan in 2014]] [[Lêer:USA Squad Photo 2017.jpg|duimnael|Die [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] in 2017]] [[Lêer:Ims aerial.jpg|duimnael|[[Indianapolis Motor Speedway]], waar die [[Verenigde State Grand Prix]] plaasgevind het tot en met 2007. Sedert 2012 word die Verenigde State Grand Prix by [[Circuit of the Americas]] in [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]] aangebied]] [[Bofbal]]<ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=uGiD4LrT6coC&pg=PA104&vq=pastime&dq=national+pastime&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q=pastime&f=false |title=Regulating the National Pastime: Baseball and Antitrust |accessdate=20 Januarie 2021 |quote=Baseball justified its privileged legal status by citing the special nature and cultural significance of America's national pastime. |first=Jerold J. |last=Duquette |isbn=0-275-96535-X |year=1999 |publisher=Greenwood Publishing Group |page=104 }}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=e6RfXqIcY3kC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=#v=onepage&q&f=false |title=Baseball/literature/culture: Essays, 1995–2001 |first=Myles |last=Schrag |accessdate=20 Januarie 2021 |year=2003 |isbn=0-7864-1643-2 |page=Chp.13 p.140 |editor=Peter Carino |chapter=Baseball as National Pastime Revisted: And a Little Town Shall Lead Them |publisher=McFarland & Company |quote=Tradition – that quality so instrumental in elevating baseball to its century-old status as national pastime— has become less important}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |last=Gmelch|first=George |date=1 Januarie 2006 |title= Baseball Without Borders: The International Pastime|page=308|accessdate=20 Januarie 2021 |url=https://books.google.de/books?id=Y7tqTcVaawwC&pg=PA308&lpg=PA308&dq=venezuela+national+pastime&source=bl&ots=HUxzQJ78KE&sig=aeegslVKJoevPJ_edAAe_eZPEMg&hl=en&sa=X&ei=uGK9U5LKIY707AakyIGACg&redir_esc=y#v=onepage&q=venezuela%20national%20pastime&f=false}}</ref> en [[Amerikaanse voetbal]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/10354114/harris-poll-nfl-most-popular-mlb-2nd |title=NFL most popular for 30th year in row |publisher=ESPN |author=Darren Rovell |date=26 Januarie 2014 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> word as nasionale [[sport]]soorte van die Verenigde State beskou en geniet die grootste aandag. Die National Football League (NFL) het die hoogste gemiddelde bywoning van enige sportliga in die wêreld en die Super Bowl word wêreldwyd deur miljoene gekyk. In bofbal is die [[Major League Baseball]] (MLB) die hoogste liga. [[Basketbal]] en [[yshokkie]] is die land se volgende twee voorste professionele spansporte, met die [[National Basketball Association]] (NBA) en die [[National Hockey League]] (NHL) as hoogste ligas. Hierdie vier groot sportsoorte, wanneer hulle professioneel gespeel word, beslaan elke jaar 'n seisoen op verskillende maar oorvleuelende tye van die jaar. [[Sokker]] het in onlangse jare baie gewild geword en die Verenigde State het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] gehuisves. Daar is sowat 13 miljoen mense wat gereeld sokker beoefen, wat van dié sport die derde belangrikste sportsoort maak wat beoefen word, meer nog as yshokkie en Amerikaanse voetbal. Die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]] het tot dusver aan twaalf [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem, met hul beste prestasie tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930]] (derde plek). Aan die [[CONCACAF]] Kampioenskap & Goue-beker het die VSA 19 keer deelgeneem en die toernooi ses keer gewen (in 1991, 2002, 2005, 2007, 2013, 2017 en 2021). Die Suid-Amerikaanse [[CONMEBOL]] het die VSA vir vyf Copa Américas uitgenooi en hulle het twee keer in die vierde plek geëindig (in 1995 en 2016). Vir die FIFA se [[Sokker-Konfederasiebeker]] kon die VSA vier keer kwalifiseer en het tydens dié [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999|1999-toernooi]] as naaswenner afgesluit. Die Verenigde State se hoogste sokkerliga is die [[Major League Soccer]] (MLS) wat uit 26 Amerikaanse en 3 Kanadese spanne bestaan. In 2018 is die Verenigde State deur FIFA saam met Kanada en Meksiko as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die tweede in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Vir die eerste keer het 48 spanne aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> In vrouesokker vaar die Verenigde State heelwat beter en hulle is met vier titels die rekordwenner (in [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]], [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]], [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]); hulle het ook die toernooie in 1999 en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]] gehuisves. [[Rugby]] is die vinnigste groeiende sportsoort met meer as 115&nbsp;000 geregistreerde spelers en 'n verdere 1,2 miljoen deelnemers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html |title=Will U.S. learn to love rugby? |publisher=[[CNN]] |author=Rob Hodgetts |date=4 Maart 2016 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] het tot dusver aan agt van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem en die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] asook die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in [[Frankryk]] misgeloop. Die Verenigde State is tans die Amerikas se naasbeste span net ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/rankings/mru |title=World Rugby Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 November 2022}}</ref> In 2018 is die Major League Rugby van stapel gestuur, die hoogste rugbyliga in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/17/major-league-rugby-conor-mcgregor |title=Major League Rugby nears kick-off as next attempt to make US a union power |publisher=[[The Guardian]] |author=Martin Pengelly |date=17 November 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Die Verenigde State sal beide die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Die Verenigde State is meer suksesvol in vrouerugby en is onder die beste lande wêreldwyd. Die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] het vir al die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer en tydens die heel eerste [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] sy eerste titel ingepalm. [[Krieket]] word sedert die Britse koloniale tydperk beoefen, maar dit is nie só 'n gewilde sportsoort soos dit in die meeste van die [[Britse Statebond]]lande die geval is nie, veral weens die sterk mededinging deur bofbal. Die eerste internasionale krieketwedstryd ooit is op 24 September 1844 tussen die [[Kanadese nasionale krieketspan]] en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] in [[New York]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-oldest-international-contest-of-them-all-141170 |title=The oldest international contest of them all |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=9 November 2007 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Sedert die tweede helfte van die 20ste eeu toon krieket 'n toenemende gewildheid, veral weens die groeiende bevolking van immigrante uit krieketspelende lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/people-places/cricket.html/?c=y&page=1 |title=Cricket, Anyone? |date=Oktober 2006 |publisher=Smithsonian |author=Simon Worrall |accessdate=16 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616195309/http://www.smithsonianmag.com/people-places/cricket.html?c=y&page=1 |archive-date=16 Junie 2008 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20060608&content_id=1495668&vkey=news_mlb&fext=.jsp&c_id=mlb |title=Cricket, anyone? Obvious similarities make baseball, cricket sibling sports |publisher=Major League Baseball |author=Josh Chetwynd |accessdate=3 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103044556/http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20060608&content_id=1495668&vkey=news_mlb&fext=.jsp&c_id=mlb |archive-date=3 November 2012 |url-status=dead}}</ref> Met die oog op die [[Krieketwêreldbeker 2007]] het die Verenigde State voorgestel dat wedstryde in die nuut opgerigte [[Sentrale Browardpark]] van [[Fort Lauderdale]], [[Florida]], beslis word, maar die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) het dié aansoek verwerp en al die wedstryde aan Karibiese lande toegeken. Die krieketstadion is in 2007 opgerig en een van twee met EDI-status in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/moosa-stadium-texas-usa-s-newest-odi-venue-a-texas-sized-dream-come-true-1313116 |title=Moosa Stadium: USA's newest ODI venue a Texas-sized dream come true |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=1 Mei 2022 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Die Verenigde State se nasionale krieketspan kon tot dusver nog nie vir 'n [[krieketwêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie en die Amerikaanse krieketbeheerliggaam is op 22 Junie 2017 om bestuurlike en finansiële redes deur die IKR opgeskort.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usaca-expelled-by-the-icc-1105349 |title=USACA expelled by the ICC |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=22 Junie 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Op 24 September 2017 is die stigting van 'n nuwe beheerliggaam vir Amerikaanse krieket, [[VSA Krieket]], wat sy werk in 2018 begin het, aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-american-governing-body-branded-as-usa-cricket-1121772 |title=New American governing body branded as USA Cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=24 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/481375 |title=USA Cricket launch brand on historic day |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/usa-cricket-getting-closer-to-becoming-a-new-federation/articleshow/60843288.cms |title=USA Cricket getting closer to becoming a new federation |publisher=[[The Times of India]] |author=J.A.C. Gladson |date=26 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> In Januarie 2019 het VSA Cricket die IKR se 105de lid geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/969917 |title=USA Cricket announced as the ICC's 105th member |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 Januarie 2019 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-formally-approved-to-rejoin-icc-as-associate-member-under-usa-cricket-1171092 |title=USA formally approved to rejoin ICC as Associate Member under USA Cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=8 Januarie 2019 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> In 2023 is die Major League Cricket vir die eerste keer beslis, die hoogste krieketliga in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/127397/crickets-american-dream-takes-flight-cricbuzzcom |title=Cricket's American dream takes flight |publisher=Cricbuzz |author=Nicholas Brookes |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Die Verenigde State het saam met Wes-Indië die [[T20I-wêreldbeker 2024]] aangebied,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> vir die Amerikaanse nasionale krieketspan was dit sy eerste [[T20I-wêreldbeker]]toernooideelname ooit en hulle kon in die tweede wedstryd die groot gunsteling [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in die Superboulbeurt klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/5547020/2024/06/06/usa-pakistan-t20-world-cup-result/ |title=USA upsets Pakistan in T20 Cricket World Cup with stunning super over win |publisher=[[The New York Times]] |author=Joseph Bentley |date=6 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}</ref> Die span kon die Super Agt haal, waarmee hulle regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/14/sport/usa-ireland-2024-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA makes history in advancing to next stage of men’s T20 Cricket World Cup after game against Ireland is abandoned |publisher=[[CNN]] |author=Ben Morse |date=14 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}</ref> In die Super Agt is die Verenigde State egter ná nederlae teen [[Proteas|Suid-Afrika]], [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/23/sport/usa-lose-england-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA crashes out of T20 Cricket World Cup with defeat against England, ending historic run |publisher=[[CNN]] |author=Issy Ronald |date=23 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}</ref> Tydens die 2026-toernooi is hulle in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |publisher=[[Yahoo!]] |author=Ehsan Kassim |date=18 Februarie 2026 |accessdate=24 Februarie 2026 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Verenigde State het tot dusver agt keer [[Olimpiese Spele]] gehuisves, meer as enige ander land, waarvan vier [[Olimpiese Somerspele]] en vier [[Olimpiese Winterspele]]: * die [[Olimpiese Somerspele 1904]] in [[St. Louis]], [[Olimpiese Somerspele 1932]] en [[Olimpiese Somerspele 1984]] in Los Angeles en die [[Olimpiese Somerspele 1996]] in [[Atlanta]]; * die [[Olimpiese Winterspele 1932]] en [[Olimpiese Winterspele 1980]] in [[Lake Placid]], New York; die [[Olimpiese Winterspele 1960]] in [[Squaw Valley]], Kalifornië, en die [[Olimpiese Winterspele 2002]] in [[Salt Lake City]], Utah. Los Angeles sal die [[Olimpiese Somerspele 2028|Olimpiese Somerspele in 2028]] vir 'n derde keer aanbied, waarna die [[Olimpiese Winterspele 2034|Olimpiese Winterspele in 2034]] vir 'n tweede keer in Salt Lake City sal plaasvind, die onderskeidelik negende en tiende Olimpiese Spele in die Verenigde State. Die Verenigde State het sedert 1896 op elke moderne Olimpiese Spele deelgeneem, behalwe vir die [[Moskou]]se [[Olimpiese Somerspele 1980|Olimpiese Somerspele in 1980]], wat weens die Sowjetse inval in Afghanistan geboikot is. Die Verenigde State het op elke [[Olimpiade]] waar hulle deelgeneem het goud gewen, meer goud en algehele medaljes as enige ander land op Olimpiese Somerspele en het ook die tweede meeste goue en algehele medaljes op Olimpiese Winterspele gewen, net ná [[Noorweë]]. Vanaf die middel-20ste eeu tot die laat 1980's het die Verenigde State hoofsaaklik met die Sowjetunie op Olimpiese Somerspele meegeding, asook met die Sowjetunie, Noorweë en Oos-Duitsland op Olimpiese Winterspele. Sedert die [[ontbinding van die Sowjetunie]] en die Duitse hereniging ding hulle egter met die Volksrepubliek China en die Verenigde Koninkryk op die Olimpiese Somerspele en met Noorweë op Olimpiese Winterspele mee. Sedert 1959 vorm die [[Verenigde State Grand Prix]] deel van die [[Formule Een]]-kalender en is op verskeie renbane soos [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]], [[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] en [[Circuit of the Americas|Indianapolis]] beslis. Die [[VSA Ope (tennis)|VSA Ope]] behoort tot die vier [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in [[tennis]] en Amerikaanse tennisspelers wat dit kon wen sluit in [[Andre Agassi]], [[Arthur Ashe]], [[Maureen Connolly]], [[Pete Sampras]], [[Sloane Stephens]], [[Serena Williams]] en [[Venus Williams]]. In [[gholf]] word drie van die vier [[Grand Slam (gholf)|Grand Slam]]-toernooie in die VSA beslis: Die [[Meesterstoernooi]], die [[PGA-kampioenskap]] en die [[VSA Ope (gholf)|VSA Ope]]; net die [[Britse Ope]] word buite die land beslis. == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-States|title=United States|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|title=United States|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}} ; Geskiedenis ---- * {{en}} Thomas Bender: ''A Nation Among Nations. America's Place in World History'', New York 2006. * {{en}} Ian Tyrrell: ''Transnational Nation. United States History in Global Perspective since 1789'', Houndmills 2007 == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|United States|Verenigde State van Amerika}} * {{en}} {{Wikivoyage|United_States_of_America|Verenigde State van Amerika}} ; Regeringswebtuistes ---- * {{en}} [http://www.usa.gov/ Amptelike tuisblad van die Amerikaanse regering] * {{en}} [http://www.house.gov/ Amptelike tuisblad van die Huis van Verteenwoordigers] * {{en}} [http://www.senate.gov/ Amptelike tuisblad van die Senaat] * {{en}} [http://www.whitehouse.gov/ Amptelike tuisblad van die Withuis] * {{en}} [https://share.america.gov/ ''ShareAmerica – Bureau of Global Public Affairs: Nuus aangaande die VSA se buitelandse beleid''] ; Webtuiste van die Hooggeregshof ---- * {{en}} [http://www.supremecourt.gov/ Amptelike tuisblad van die Supreme Court] ; Amerikaanse grondwet ---- * {{en}} [https://www.annenbergclassroom.org/constitution/ ''The Annenberg Guide to the United States Constitution''] ; Toerisme ---- * {{en}} [https://www.selectusa.gov/travel-tourism-and-hospitality-industry-united-states ''SelectUSA: The Travel, Tourism and Hospitality Industry in the United States – Overview''] * {{en}} [https://www.visittheusa.com/ ''Visit the USA''] ; Kultuur ---- * {{en}} [http://www.bbc.com/storyworks/specials/moving-to-america/americas-culture-and-customs.html ''BBC.com: American Culture and Customs''] * {{en}} [http://www.wiu.edu/global_education/activities/americanculture.php ''Western Illinois University: Basics of American Culture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021190608/http://wiu.edu/global_education/activities/americanculture.php |date=21 Oktober 2020 }} * {{en}} [https://www.history.com/topics/native-american-history/native-american-cultures ''History.com: Native American Cultures''] * {{en}} [https://storymaps.arcgis.com/stories/45a53ef286224de89b9cd752e7d698eb ''Food in American Culture: The United Foods of America''] * {{en}} [https://edition.cnn.com/travel/article/american-food-dishes/index.html ''CNN Travel – American food: The 50 greatest dishes''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Verenigde State}} | Noord = {{vlagland|Kanada}} | Noordoos = {{vlagland|Kanada}} | Oos = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Bermuda}} | Suidoos = {{vlagland|Kuba}} • {{vlagland|Bahamas}} | Suid = {{vlagland|Meksiko}} • [[Golf van Meksiko]] | Suidwes = [[Stille Oseaan]] | Wes = [[Stille Oseaan]] | Noordwes = [[Stille Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Verenigde State}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{NAVA}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Verenigde State van Amerika| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] kxet5f4b0cyjjkn4rdoznzv11uq1lja 0 4319 2918764 2810818 2026-07-22T15:01:40Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Pallo Jordan 2918764 wikitext text/x-wiki {{MeiKalender}} '''22 Mei''' is die 142ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (143ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 223 dae. == Gebeure == * [[896]] – [[Pous Stefanus VI]] (VII) volg [[Pous Bonifatius VI]] op. * [[964]] – [[Pous Benedictus V]] volg [[Pous Leo VIII]] op. * [[1176]] – Poging tot moord deur die Hashshashin-sultan [[Saladin]] naby [[Aleppo]]. * [[1324]] – Koning Lodewyk van Beiere belê 'n algemene konsilie in Sachsenhausen en beskuldig [[Pous Johannes XXII]] van kettery. * [[1328]] – [[Teenpous Nicolaas V]] gekroon. * [[1499]] – Swabiese oorlog: Veldslag by Calven. Die troepe van die Switserse Bondgenootskap seëvier oor die Oostenrykers in die Münster-vallei in Graubünden. * [[1526]] – [[Pous Clemens VII]] sluit aan by die Liga van Cognac. * [[1690]] – [[Gianfrancesco Albani]] (later [[Pous Clemens XI]]) word kardinaal-diaken van S. Adriano al Foro. * [[1712]] – [[Pous Pius V]] word heilig verklaar deur [[Pous Clemens XI]]. * [[1712]] – [[Pous Clemens XI]] verklaar Caterina dei Vigri (Catherine van Bologna) en Felix van Cantalice heilig. * [[1819]] – Die SS Savannah verlaat die hawe van Savannah, [[Georgia]], op 'n vaart en word die eerste [[stoomskip]] om oor die [[Atlantiese Oseaan]] te vaar. Die skip arriveer by [[Liverpool]], [[Engeland]], op [[20 Junie]]. * [[1906]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1906]], tans nie erken as 'n [[Olimpiese Spele]] nie, open in [[Athene]]. * [[1939]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Duitsland]] en [[Italië]] teken die [[Verdrag van Staal]]. * [[1960]] – 'n [[Aardbewing]] tref Suid-[[Chili]]. Dit is die sterkste aardbewing wat al ooit waargeneem is. * [[1968]] – Die kernkrag-aangedrewe [[duikboot]] die [[USS Scorpion (SSN-589)|USS ''Scorpion'']] sink met 99 mense aan boord 400&nbsp;myl suidwes van die [[Asore]]. * [[1969]] – [[Apollo 10]] se [[Apollo-maanmodule|maan-eenheid]] vlieg binne 15&nbsp;400&nbsp;m van die [[maan]] se oppervlakte verby. * [[1972]] – [[Ceylon]] aanvaar 'n nuwe grondwet en verander sy naam na [[Sri Lanka]]. * [[1990]] – [[Jemen]] verenig. * [[1990]] – Windows 3.0 word deur [[Microsoft]] vrygestel. * [[1998]] – In [[Noord-Ierland]] keur Protestante en Katolieke 'n vredesverdrag goed. * [[2003]] – In [[Fort Worth]], [[Texas]], word Annika Sörenstam die eerste vrou in 58 jaar om aan die PGA Tour deel te neem. * [[2015]] – Die [[Republiek Ierland]] word die eerste land ter wêreld wat [[selfdegeslaghuwelik]]e na 'n referendum wettig verklaar. == Geboortes == * [[1724]] – [[Marc-Joseph Marion du Fresne]], Franse ontdekkingsreisiger († [[1772]]). * [[1813]] – [[Richard Wagner]], Duitse komponis († [[1883]]). * [[1859]] – [[Sir Arthur Conan Doyle]], dokter; skrywer († [[1930]]). * [[1874]] – [[Daniël François Malan]], Eerste Minister van Suid-Afrika († [[1959]]). * [[1879]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier. († [[1932]]). * [[1880]] – [[Ernest Oppenheimer]], Suid-Afrikaanse mynmagnaat († 25 November [[1957]]). * [[1907]] – [[Hergé]], skepper van die ''[[Die avonture van Kuifie|Kuifie]]''-kinderstoriesreeks († [[1983]]). * 1907 – Heer [[Laurence Olivier]], Britse akteur en regisseur († [[1989]]). * [[1917]] – [[Georg Tintner]], [[Oostenryk]]se dirigent († [[1999]]). * [[1924]] – [[Charles Aznavour]], Franse sanger, akteur en komponis († [[2018]]). * [[1941]] – [[Anton Prinsloo]], Afrikaanse taalwetenskaplike en skrywer († [[2016]]). * [[1942]] – [[Pallo Jordan]], voormalige Suid-Afrikaanse politikus en ANC-kabinetsminister (1994–2009). * 1942 – [[Ted Kaczynski]], ook bekend as die ''Unabomber'', Amerikaanse binnelandse [[terroris]], anargis en voormalige professor in [[wiskunde]] († [[2023]]). * [[1951]] – [[Jonathan Ball]], Suid-Afrikaanse uitgewer († [[2021]]). * [[1963]] – [[Jolande Sap]], Nederlandse politikus. * [[1966]] – [[J. Grant Albrecht]], Amerikaanse akteur. * [[1970]] – [[Naomi Campbell]], Britse [[model]] en aktrise. * 1970 – [[Nikolaj Lie Kaas]], Deense akteur, regisseur en skrywer. == Sterftes == * [[337]] – [[Konstantyn die Grote]], [[Romeinse Ryk|Romeinse]] keiser (* [[272]]). * [[1067]] – [[Konstantyn X Doukas|Konstantyn X]], keiser van die [[Bisantynse Ryk]] (* [[1006]]). * [[1355]] – [[Humbert II van Viennois]], Dauphin van die Viennois (* [[1312]]). * [[1667]] – [[Pous Alexander VII]], 237ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1599]]). * [[1873]] – [[Alessandro Manzoni]], Italiaanse [[roman]]sier en digter (* [[1785]]). * [[1885]] – [[Victor Hugo]], Franse skrywer, digter en dramaturg (* [[1802]]). * [[1939]] – [[Willem de Mérode]], Nederlandse digter (* [[1887]]). * [[1972]] – Cecil Day-Lewis, Iers-Britse digter en skrywer (* [[1904]]). * [[1975]] – [[Sarah Goldblatt]], Suid-Afrikaanse joernalis en onderwyser (* [[1889]]). * [[1972]] – [[Margaret Rutherford]], Britse aktrise (* [[1892]]). * [[1990]] – Rocky Graziano, Amerikaanse [[boks]]er (* [[1919]]). * [[1997]] – [[Herman De Coninck]], Belgiese digter, essayis, joernalis en uitgewer (* [[1944]]). * [[2018]] – [[Philip Roth]], Amerikaanse romanskrywer (* [[1933]]). * [[2021]] – [[Yuan Longping]], [[China|Chinese]] onderwyser en landboukundige (* [[1930]]). * [[2025]] – [[Pippa Scott]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse (* [[1934]]). == Vakansiedae == * Wêreld biodiversiteit Dag {{commonskat|22 May}} [[Kategorie:Mei]] ckdyffcod6bpeapdkgpmnkq4fq2i24m 0 4455 2918503 2918451 2026-07-20T18:00:09Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2918503 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land in Europa. Vir die eiland, sien [[Groot-Brittanje]], en vir ander gelyknamige state, sien [[Verenigde Koninkryk (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland |volle_naam = <small>''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'' ([[Engels]])</small> |algemene_naam = die Verenigde Koninkryk |beeld_vlag = Flag of the United Kingdom.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Europe-UK.svg |leuse = ''Dieu et mon droit''<br /><small>(''[[Frans]] vir: "God en my reg"'')</small> |volkslied = ''[[God Save the King]]''<ref>{{en}} {{cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/national-anthem |publisher=Amptelike webwerf van die Britse konininklike familie |accessdate=18 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424203409/https://www.royal.uk/national-anthem |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Londen]] {{Koördinate|51|30|N|0|7|W}} |latd = 51 |latm = 30 |latNS = N |longd = 0 |longm = 7 |longEW = W |grootste_stad = [[Londen]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[Andy Burnham]] |oppervlak_rang = 78^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 242&nbsp;741<ref>{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |oppervlakmi² = 93&nbsp;723 |persent_water = 1,51 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 69&nbsp;281&nbsp;437<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 September 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 20^ste |bevolking_sensus = 66&nbsp;912&nbsp;637<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021 |title=Census-based statistics UK: 2021 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 285 |bevolkingsdigtheidmi² = 739 |bevolkingsdigtheidrang = 48^ste |BBP_PPP = $4&nbsp;609&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=112&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=United Kingdom |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 10^de |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $65&nbsp;456<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 33^ste |BBP = $4&nbsp;041&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 5^de |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $57&nbsp;387<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 21^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]]<br />• Unie van die Krone<br />• Verdrag van die Unie<br />• [[Acts of Union 1707|Acts of Union]]<br />• [[Acts of Union 1800|Acts of Union]]<br />• Irish Free State<br />Constitution Act |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1535]] en [[1542]]<br />[[24 Maart]] [[1603]]<br />[[22 Julie]] [[1706]]<br />[[1 Mei]] [[1707]]<br />[[1 Januarie]] [[1801]]<br /><br />[[5 Desember]] [[1922]] |MOI = {{wins}} 0,946<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 13^de |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 32,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=UK-GB |title=Gini Index – United Kingdom |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = 33^ste |Gini_jaar = 2021 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Britse pond|Pond sterling]] (£) |geldeenheid_kode = GBP |land_kode = GB |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = BST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.uk]], [[.eu]] |skakelkode = 44 |voetskrif = 1. 'n Aantal ander tale wat amptelik as geldige [[outochthone tale|outochthone]] [[streekstaal|streekstale]] onder die [[Europese Verdrag vir Streeks- of Minderheidstale]]. In elk hiervan is die VK se amptelike naam: * <small>[[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann''</small> * <small>[[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon''</small> * <small>[[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland''</small> ** <small>[[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann''</small> * <small>[[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath''</small> * <small>[[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon''</small> <small> Die Koninklike Leuse in Skotland is ''Nemo Me Impune Lacessit'' ([[Latyn]]: "No-one harms me with impunity").<br />Nieamptelik.<br /> Amptelik erkende streekstale:<br />in [[Wallis]]: [[Wallies]]; en in [[Skotland]]: [[Skots-Gaelies]] sedert 2004 Wet.<br /> Gevorm as ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland''. Naam het verander na Die ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland'' in 1927.<br /> Amptelike skatting vesrkaf deur die VK [[Office for National Statistics]].<br />[[ISO 3166-1]] is [[Groot-Brittanje|GB]], maar [[.gb]] word nie gebruik nie}} Die '''Verenigde Koninkryk''' ([[Engels]]: ''United Kingdom''; kort ''UK'', ''VK'') of '''Brittanje''', amptelik die '''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland''' (''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), is die grootste [[eilandstaat]] in [[Europa]] en bestaan uit die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|lande]] (in Engels ''nations'' genoem) [[Engeland]], [[Skotland]], [[Wallis]] en [[Noord-Ierland]]. Dit is noordwes van die Europese vasteland op die hoofeiland [[Groot-Brittanje]] geleë en beslaan daarnaas ook sowat 'n sesde van sy westelike buureiland [[Ierland]] (Noord-Ierland). Die staatsgebied word omring deur die [[Noordsee]] in die ooste, die [[Engelse Kanaal]] in die suide en die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste en die noorde. As gevolg van sy koloniale verlede is daar nog steeds talle kleiner oorsese besittings. [[Lêer:Cloud-free Europe ESA17486464 (British Isles).jpeg|links|duimnael|[[ESA]]-Satellietbeeld van die [[Britse Eilande]]]] [[Lêer:Great Britain Snowy.jpg|duimnael|links|DIe Verenigde Koninkryk vroeg in Januarie 2010, met 'n sneeukleed bedek]] Die historiese oorspronge van die Verenigde Koninkryk strek terug tot in die tydperk van die [[Angel-Saksers|Angel-Saksiese]] koning [[Athelstan van Engeland|Athelstan]] wat in die vroeë 10de eeu oorheersende invloed oor aangrensende [[Kelte|Keltiese]] koninkryke begin uitoefen het. In die volgende eeue het ook verder afgeleë koninkryke deur militêre verowering onder Engelse gesag gekom. Wallis, 'n losse verbond van Keltiese koninkryke in die suidweste van Groot-Brittanje, is deur die sogenaamde [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Uniewette (''Acts of Union'') van 1535 en 1542]] amptelik met Engeland verenig. Skotland, wat al sedert 1603 deur 'n Engelse monarg geregeer word, is in 1707 formeel met Engeland en Wallis verenig om die [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje]] te vorm ([[Acts of Union 1707]]). Sedertdien is na die verskillende volke binne die Verenigde Koninkryk as Britte verwys. Ierland het vanaf die 17de eeu geleidelik onder Engelse gesag gekom en is in 1800 volgens die [[Acts of Union 1800|Uniewet]] (''Act of Union'') formeel met Groot-Brittanje verenig. Die grootste deel van Ierland, 'n merendeels [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] land, het in 1922 sy onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verwerf, maar ses van die historiese provinsie [[Ulster]] se nege graafskappe met 'n oorwegend Protestantse bevolking het as Noord-Ierland deel van die Verenigde Koninkryk gebly. Betrekkinge tussen die vier landsdele van die Verenigde Koninkryk is verskeie kere deur politieke, ekonomiese en kulturele spanning vertroebel. So het die regerende party in Skotland, die [[Skotse Nasionale Party]], laat in 2014 'n vergeefse poging aangewend om Skotse onafhanklikheid deur middel van 'n [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|referendum]] te bewerkstellig. Die Britse regering het politieke ontevredenheid met die tendensieel sentralistiese regeringstelsel in die laat 20ste eeu deur die skepping van streeksparlemente met sekere bevoegdhede in Noord-Ierland, Skotland en Wallis probeer teenwerk. Britse entrepreneurs, tegnici en wetenskaplikes het beslissende bydraes tot die wêreldekonomie en tegnologiese vooruitgang gemaak. So was die Verenigde Koninkryk die eerste land ter wêreld wat die [[nywerheidsomwenteling]] ondergaan het. In die tyd ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die land sy internasionale invloed veral op kulturele gebied laat geld, waaronder literatuur, toneelkuns, film, televisie en popmusiek. Die lang lys van suksesvolle uitvoere sluit die Engelse taal in wat vandag orals op aarde as die leidende medium en [[lingua franca]] van ekonomie, wetenskap, kuns en kultuur gebesig word. Van die Verenigde Koninkryk se huidige totale bevolking van 69,3 miljoen is die oorgrote meerderheid (sowat 58,6 miljoen of 85 persent) in Engeland saamgetrek. Die bevolking van Wallis word op 3,2 miljoen beraam (vyf persent van die VK se totale bevolking), dié van Skotland op 5,5 miljoen (agt persent) en dié van Noord-Ierland op 1,9 miljoen (drie persent). Die gemiddelde bevolkingsdigtheid vir die hele Koninkryk is 285 inwoners per km². Die Verenigde Koninkryk is 'n stigterslid van die [[Britse Statebond]], die [[NAVO]] en die [[Verenigde Nasies]] en was daarnaas 'n lidland van die [[Europese Unie]]. == Naam == [[Lêer:British Isles Euler diagram 15.svg|duimnael|links|'n Euler-diagram van die Britse Eilande: {{sleutel|#b1d79b|Geografiese element}} {{sleutel|#aac2ed|Wetlike onderskeiding}}]] Die volledige amptelike naam is "Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland". Die term "Groot-Brittanje" word dikwels gebruik om na die Verenigde Koninkryk te verwys, alhoewel Groot-Brittanje streng gesproke net uit Engeland, Skotland en Wallis bestaan en dus na die grootste van die Britse Eilande verwys. Die voorsetsel "Groot" is aan die [[Frans]]e taal ontleen, wat 'n onderskeiding maak tussen die Franse gewes [[Bretagne]] en ''Grande Bretagne'' ("Groot-Brittanje"). Die [[Latyn]]se naam ''Britannia'' het sy historiese oorsprong in die Keltiese woord ''Brith'', wat letterlik "bont" of "gevlek" beteken. Die land se naam in die skryfwyses van die amptelik erkende tale is: * [[Engels]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'' * [[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' * [[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon'' * [[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland'' ** [[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann'' * [[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath'' * [[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' == Geskiedenis == === Antieke en Middeleeue === [[Lêer:Hadrian's Wall west of Housesteads 3.jpg|duimnael|links|Die Romeinse Muur van Hadrianus]] [[Lêer:Stonehenge2007 07 30.jpg|duimnael|[[Stonehenge]] in Suid-[[Engeland]], wat minstens 4&nbsp;000 jaar gelede deur mense uit die Nuwe [[Steentydperk]] opgerig is]] Volgens algemene siening is groot dele van die eiland Groot-Brittanje aan die einde van die [[Voorgeskiedenis]] deur [[Kelte]] bevolk. Hulle het 'n nou verbintenis met [[Gallië]] gehandhaaf. In 55 v.C. is Brittanje vir die eerste keer deur die Romeinse provinsiale goewerneur [[Julius Caesar]] aangeval. Brittanje is in 43 v.C., sonder Skotland, verower en het vir sowat 400 jaar onder Romeinse bewind gebly. Hulle het onder andere [[Londinium]], die huidige Londen, gestig. Toe die Romeine onttrek het, het Angel, Sakse en [[Jute]] hulle op die eiland gevestig en die Kelte na die gebiede van die hedendaagse Wallis en Skotland verdring. Vervolgens het in die suide van Skotland die Koninkryk Strathclyde ontstaan. Die meeste gebiede, wat deur die [[Angel-Saksers|Angel-Sakse]] oorheers is, het vanaf die 10de eeu die [[Koninkryk van Engeland]] geword. Gelyktydig het die [[Koninkryk van Skotland]] ontstaan, nadat die [[Pikte]] en die Keltiese Skotte uit Dalriada verenig het. In 1066 het die Normandiese verowering van Engeland met die inval van Hertog [[Willem I van Engeland|Willem I]] begin, en met die [[Slag van Hastings]] tot die Normandiese heerskappy oor Engeland gelei. As gevolg van hierdie verowering is Engeland se kultuur en taal aansienlik verander en die [[feodalisme]] het Engeland bereik. Die [[Anglo-Normanne]] het 'n groot invloed op die land gehad, maar het uiteindelik met die plaaslike bevolking vermeng. Met die verowering van Wallis het die [[Huis van Plantagenêt|Engelse monarge]] van die Franse dinastie die grootste deel van die eiland verower, maar hulle kon nie daarin slag om Skotland te verower nie. Vervolgens het Skotland 'n onafhanklike koninkryk gebly en 'n mededinger van Engeland geword. As gevolg van erfenisse ein eise op die Franse troon het die Engelse monarge in konflik met Frankryk gekom, wat tot die [[Honderdjarige Oorlog]] gelei het. Die Koninkryk Frankryk is deur die Koninkryk Skotland ondersteun. === Moderne tyd === [[Lêer:Battle of Waterloo 1815.PNG|duimnael|Met die [[Slag by Waterloo]] in 1815 is die Napoleoniese oorloë beëindig en die ''Pax Britannica'' het begin]] [[Lêer:Arthur Mees Flags of A Free Empire 1910 Cornell CUL PJM 1167 01 (Reddit source).jpg|duimnael|Wêreldkaart van 1910, wat die [[Britse Ryk]] toon]] [[Lêer:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|duimnael|[[Infanterie]] van die ''Royal Irish Rifles'' tydens die [[Slag van die Somme]] in Julie 1916]] In die vroeë Moderne tyd het die [[Protestantse Hervorming]] en stigting van die [[Anglikaanse Gemeenskap]] tot godsdienstige konflikte gelei. Die [[Prinsdom van Wallis]], sedert 1284 onder gesag van Engeland, is met die [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542]] by Engeland ingelyf. Ierland het in 1541 'n personele unie met Engeland aangeknoop en die [[Koninkryk van Ierland]] gevorm. Rooms-Katolieke gebiede in die hedendaagse Noord-Ierland is van die Gaeliese adel ontneem en aan Engelse en Skotse setlaars oorhandig. In die Middel-17de eeu was al drie koninkryke in oorloë betrokke, waartydens die monargie afgeskaf en die [[Gemenebes van Engeland]], Skotland en Ierland gestig is. Alhoewel in 1660 die monargie heringevoer is, het die [[absolutisme]] nooit in Brittanje gevestig nie. Die Britse grondwet het 'n [[grondwetlike monargie]] met 'n parlementêre regeringstelsel saamgebring. Met die [[Acts of Union 1707]] is die Koninkryke van Skotland en Engeland tot die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] verenig; albei lande het sedert 1603 dieselfde monarg gehad (personele unie). Met die stigting van die [[Royal Society]] het die regering op wetenskappe begin fokus. In die daaropvolgende tyd het Groot-Brittanje 'n wêreldwye seemag geword en talle gebiede ontdek en gekoloniseer, aanvanklik veral in [[Noord-Amerika]], maar later ook in [[Afrika]] en [[Asië]]. Na afloop van die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], tot dusver die belangrikste Britse kolonie, onafhanklik geword. Met die [[Acts of Union 1800]] is die Koninkryk van Groot-Brittanje met die Koninkryk Ierland verenig, nadat laasgenoemde vanaf 1169 tot 1603 plek-plek onder Engelse invloed geval het. Vervolgens is die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] gestig. Op 21 November 1806 het die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] 'n Kontinentale stelsel teen die Britse Eilande opgerig; dit was tot in 1814 van krag. Met hierdie stelsel wou Napoleon die Britse ekonomie kniehalter en die Franse ekonomie teen beide Europese en oorsese mededingers beskerm. Groot-Brittanje het egter nuwe markte, veral in Noord-Amerika, gevind. Die Verenigde Koninkryk, die oorheersende nywerheids- en seemag van die 19de eeu, het 'n beduidende rol in die ontwikkeling van die demokratiese stelsel, literatuur en wetenskap gespeel. Groot-Brittanje het vir 'n ewewig van magte op die Europese vasteland gepleit (''Pax Britannica'') en hiervoor wisselende alliansies gesluit. Ten tye van sy hoogtepunt het die [[Britse Ryk]] sowat twee vyfdes van die wêreld oorheers, wat in talle oorloë verower is. Die toetrede tot die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 is deur alle partye ondersteun, met uitsondering van 'n fraksie binne die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] rondom [[Ramsay MacDonald]]. Die Britte het saam met Frankryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en (vanaf 1917) die Verenigde State teen [[Duitse Keiserryk|Duitsland]] en die ander [[Sentrale Moondhede]] tot hul oorwinning in 1918 geveg. In 1922 het 26 Ierse graafskappe die Ierse Vrystaat (vanaf 1937 [[Ierland|Éire]], sedert 1949 [[Republiek Ierland]]) gevorm. Die oorblywende ses graafskappe in die Ulster-provinsie behoort, ten spyte van Ierse weerstand, tot die Verenigde Koninkryk. Sedert 1927 lui die amptelike naam "Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland". Na die Duitse [[Inval van Pole]] in 1939 het die Verenigde Koninkryk en Frankryk oorlog teen [[Nazi-Duitsland]] verklaar. In Mei 1940 het [[Winston Churchill]], sedert 1939 Kabinetslid en teenstander van die Appeasement-beleid, Britse eerste minister geword. Na die oorgawe van Frankryk het Churchill alle kragte vir die oorlog saamgespan, waardeur 'n Duitse inval in Groot-Brittanje tydens die [[Slag om Brittanje]] suksesvol afgeweer is. Deur Duitse missiel- en bomaanvalle is [[Coventry]], dele van Londen en ander Britse stede vernietig en sowat 32&nbsp;000 burgerlikes dood. Eers vanaf einde 1942 was die Verenigde Koninkryk buite die Britse eilande suksesvol: Tydens die [[Tunisië]]-veldtog onder [[Bernard Montgomery]], tydens die verowering van [[Sisilië]] en Italië in 1943, later tydens die D-Day in 1944 en uiteindelik tydens die verowering van Duitsland in 1945. === Sedert die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Churchill V sign HU 55521.jpg|duimnael|[[Winston Churchill]] het twee keer as Britse eerste minister gedien]] [[Lêer:Margaret Thatcher portrait.jpg|duimnael|[[Margaret Thatcher]], eerste minister (1979–1990)]] Na die twee wêreldoorloë het die Verenigde Koninkryk sy stelling as 'n wêreldmag kwytgeraak, alhoewel dit in albei oorloë geseëvier het. Aan die begin van die tweede helfte van die 20ste eeu is die Britse Ryk, afgesien van net kleiner gebiede, ontbind (Dekolonisasie): [[Brits-Indië]] het in Augustus 1947 onafhanklik geword, die lande [[Indië]], [[Bangladesj]] en [[Pakistan]] het ontstaan ([[Verdeling van Indië]]). In Afrika het byvoorbeeld op 26 Junie 1961 Brits-Somaliland en op 1 Oktober 1961 [[Nigerië]] onafhanklik geword. Die eerste verkiesings na die Tweede Wêreldoorlog op 5 Julie 1945 het die Arbeidersparty gewen en die partyleier [[Clement Attlee]] het eerste minister geword. Churchill is as "briljant, maar onsolied" beskou en die kiesers het aan hom na die einde van die oorlog nie 'n regering tydens vredestye vertrou nie. 1951–1964 het egter weer die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]] aan bewind gekom (Churchill, Eden, Macmillan, Douglas-Home), nadat die Arbeidersparty met vleuelgevegte besig was. Die wisselende regerings en die probleme na die wêreldoorlog is in 1952 vir 'n kort tydperk deur die kroning van [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] uitgestof, nadat [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]] oorlede is. Anders as die ekonomieë van Duitsland, Japan en die VSA het die Britse ekonomie nie vinnig herstel nie, maar ook hulle het 'n tekort aan mannekrag ondervind. Vervolgens het vanaf die 1960's baie emigrante uit die Statebond na die Verenigde Koninkryk gekom, veral uit lande soos Indië, Pakistan, Bangladesj, Nigerië, [[Kenia]] en die [[Karibiese gebied]]. Tydens die [[Suezkrisis]] (1956/57) in Egipte het Groot-Brittanje 'n nederlaag gely en sy ekonomiese en koloniale beleid is erg geknou. Vanaf 1969 was Noord-Ierland op die rand van 'n [[burgeroorlog]], wat eers met 'n vredesooreenkoms (Goeie Vrydag-ooreenkoms) in 1998 amptelik beëindig is. Godsdienstige en politieke spanninge tussen die twee bevolkingsgroepe, die unionistiese Protestante van Skotse en Engelse afkoms en die Ierse nasionalistiese Katolieke, het merkbaar afgeneem. In 1973 het die Verenigde Koninkryk na binnelandse politieke verset en Franse weerstand by die Europese Gemeenskap aangesluit. Voorheen het die EG net sy stigtingslede gehad; op 1 Januarie 1973 het die VK, Ierland en Denemarke by die EG aangesluit. 1974–1979 was weer die Arbeidersparty aan bewind. Weens ekonomiese moeilikhede en 'n sterk de-industrialisasie gedurende die 1970's en 1980's het die konserwatiewe regering onder [[Margaret Thatcher]] (1979–1990) hervormings ingestel en 'n ekonomiese beleid van monetarisme nagestreef om die inflasie te beveg en die staatsskuld te verminder. Daarmee het liberaliserings in die arbeidsmark en in die finansiële sektor gepaard gegaan. Staatsbeheerde maatskappye is geprivatiseer en verskeie subsidies is afgeskaf. Dit het tot 'n hoër werkloosheid maar ook tot 'n ekonomiese groei gelei, veral in die dienstesektor. In 1990 het die VK gewelddadige betogings teen die nuwe kapitasie gesien, wat in 1992 weer afgeskaf en met 'n ander belasting vervang is. Tydens die [[Falklandoorlog]] onder Thatcher is in 1982 die [[Falkland-eilande]] van [[Argentinië]] herower. Die Konserwatiewe was tot 1997 aan bewind. Die Britse verkiesings in 1997 het die Nuwe Arbeidersparty gewen en [[Tony Blair]] het die nuwe eerste minister geword. Op 1 Julie dieselfde jaar is die Britse Kroonkolonie [[Hongkong]] aan die [[Volksrepubliek China]] oorhandig. Na 'n grondwetlike hervorming in 1999 het Skotland, Wallis en Noord-Ierland hul eie parlemente gekry. In 1998 is die ''Human Rights Act'' goedgekeur, waarvolgens alle menseregte van die Europese Menseregte-konvensie ook in die Verenigde Koninkryk van krag is. Onder Tony Blair het die Verenigde Koninkryk die Verenigde State in hul oorloë in [[Afghanistan]] en [[Irak]] bygestaan. In 2007 het Tony Blair as eerste minister bedank en is deur die destydse Minister van Finansies, [[Gordon Brown]], opgevolg. Brown het die verkiesings in 2010 verloor en is deur die Konserwatiewe [[David Cameron]] opgevolg. Op 18 September 2014 is die [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland]] gehou, waarin die meerderheid kiesers Skotse onafhanklikheid verwerp het. Op 23 Junie 2016 het 51,9% van die Britse kiesers ten gunste van die Verenigde Koninkryk se uittrede uit die Europese Unie gestem, die sogenaamde [[Brexit]].<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |title=Brexit – aber ohne Cameron – Ergebnis des Referendums |work=tagesschau.de |publisher=Tagesschau (ARD) |date=24 Junie 2016 |accessdate=24 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203123319/https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |archive-date=3 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> David Cameron het vir 'n Britse verblyf in die EU gepleit en vervolgens sy bedanking vir Oktober dieselfde jaar ingedien. Reeds op 13 Julie het sy partymaat [[Theresa May]] die amp van eerste minister oorgeneem. May het die Britse uittrede uit die EU volgens Artikel 50 van die verdrag oor die Europese Unie op 29 Maart 2017 deur 'n skriftelike inkennisstelling aan die Europese Raad amptelik begin. Die oorspronklike uittrede was vir 30 Maart 2019, 0 uur Britse tyd, beplan. Op versoek van die Britse regering het die EU die uittrede tot op 31 Oktober 2019 uitgestel. Aangesien die Britse parlement die verdrag oor uittrede nie goedgekeur het nie, het die EU 'n verdere verskuiwing tot 31 Januarie 2020 goedgekeur. Nadat beide die Britse en Europese Parlement in Januarie die verdrag oor uittrede goedgekeur het, het die Verenigde Koninkryk sy EU-lidmaatskap op 31 Januarie 2020, 23:00 uur plaaslike tyd, beëindig. == Geografie == [[Lêer:Uk topo en.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van die Verenigde Koninkryk]] Die Verenigde Koninkryk bestaan uit die hoofeiland Groot-Brittanje, sowat 'n sesde van die eiland Ierland en 'n aantal eilandgroepe met meer as 1&nbsp;000 kleiner eilande. Die belangrikste eilandgroepe is [[Shetland]] en [[Orkney, Skotland|Orkney]] in die Noordsee noord van Skotland, die [[Buite-Hebride|Buite-]] en [[Binne-Hebride]] in die Atlantiese Oseaan wes van Skotland, [[Anglesey]] in die [[Ierse See]] wes van Wallis, die [[Scilly-eilande]] in die [[Keltiese See]] suidwes van Engeland en die [[Eiland Wight]] (Isle of Wight) in die Engelse Kanaal voor die Engelse suidkus. Die Verenigde Koninkryk se enigste landgrens met 'n lengte van 360 kilometer loop in die noorde van die eiland Ierland. Alhoewel hulle [[Britse Kroongebiede]] is, maak die eiland [[Man (eiland)|Man]] in die Ierse See en die [[Kanaaleilande]] in die Engelse Kanaal voor die noordkus van [[Frankryk]] nie deel uit van die Verenigde Koninkryk nie. == Klimaat == [[Lêer:A dog in Hambledon Hill.jpg|duimnael|'n Missluier hang oor die Blackmore Vale in Noord-Dorset, Engeland]] Die Atlantiese Oseaan oefen 'n wesentlike invloed op die weerstoestande op die Britse Eilande uit sodat die Verenigde Koninkryk 'n vogtige en warm-gematigde klimaat het. Koueperiodes in die wintermaande of hittegolwe in die somer kom selde voor. Die sterk maritieme invloede op die Britse klimaat kan hoofsaaklik aan drie faktore toegeskryf word: * die land se ligging tussen die 50ste en 59ste noordelike breedtegrade (behalwe vir die Shetland-eilande wat tot by die 61ste breedtegraad strek) sodat die Verenigde Koninkryk dwarsdeur die jaar aan oorwegend westelike winde blootgestel word wat weerstoestande met gematigde siklone oorheers; * die landskapsvorme van die westelike kusstreke met diep baaie waardeur ook binnelandse gebiede aan maritieme invloede blootgestel word; * en die matigende invloed van die [[Golfstroom]] waaraan veral die westelike kusgebiede hul sagte winters te danke het. So daal die kwik in Penzance, [[Cornwall]], selfs in Februarie, die koudste wintermaand, nie laer as 7&nbsp;°C nie. Die kusgebiede van Oos-Engeland is eweneens aan die Noordsee se maritieme invloede onderworpe, al is dit weens die heersende westelike winde tot 'n mindere mate en word hierdie invloede in die binneland hoegenaamd nie meer waargeneem nie. == Politiek == === Konstitusionele bedeling === [[Lêer:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] is die staatshoof van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|duimnael|Die [[Paleis van Westminster]], setel van beide huise van die parlement van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:House of Lords 2011.jpg|duimnael|Die ''House of Lords'' of hoërhuis van die Britse parlement]] [[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|duimnael|links|upright|[[Andy Burnham]] ([[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]) is die huidige eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:House of Commons Chamber.png|duimnael|Die ''House of Commons'' of laerhuis van die Britse parlement]] Die Verenigde Koninkryk (VK) is 'n parlementêre demokrasie, gegrond op algemene volwasse stemreg, en 'n konstitusionele erflike monargie waarin ministers van die Kroon namens die monarg as staats- en regeringshoof regeer.<ref>{{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 ''The National Archives – UK 2005. The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'', bl. 39]</ref> Die kabinetsregering is aan die parlement verantwoordelik. Dikwels word na die land as die "bakermat van moderne demokrasie" verwys, maar desondanks beskik die VK nie oor 'n skriftelike gekodifiseerde grondwet nie. In plaas daarvan berus die Britse grondwetlike regstelsel op vier elemente: * parlamentswette wat grondwetlike status geniet en hulle oorsprong in die [[Magna Carta]] van voor 1215 het en waardeur in 'n lang historiese proses belangrike demokratiese instellings soos onafhanklike regters, die parlement (met sy bevoegdhede ten opsigte van belasting en begroting), die vryheid van spraak en mening, die kabinet en die eerste minister as regeringsleier bevestig is; * regterlike uitsprake ten opsigte van grondwetlike kwessies wat steeds hersien word; * die gemenereg (''Common Law'') saam met die gekodifiseerde reg (''Statute Law'') en * nieskriftelike konvensies en reëls wat die verhoudings en betrekkinge tussen staatsinstellings bepaal. As gevolg van die Verenigde Koninkryk se lidmaatskap in die Europese Unie en die proses van Europese integrasie, wat daarmee gepaardgaan, en die toenemende regtelike verpligtings wat uit internasionale ooreenkomste voortspruit, het daar nogtans 'n soort konstitusionele reg ontwikkel waardeur die sowereiniteit van die Britse parlement in sekere opsigte beperk word.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/politik/innenpolitik/gesundheitspolitik/72925/landeskunde ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Kleine Landeskunde Großbritanniens. Besoek op 26 Augustus 2014'']</ref> Die Britse Kroon het geen politieke mag nie. Sy politieke invloed is eerder op die simboliese vlak geleë waar die koning of koningin as staatshoof en eenheidsimbool stabiliteit en kontinuïteit aan die land bied, en – vanweë die grondwetlike status in die [[Britse Statebond]] – ook op diplomatieke vlak. Tot en met die huidige koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]], wat in 2022 gekroon is, was daar sedert koningin [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]] se troonbestyging in 1837 net sewe monarge (insluitende [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk|Edward VIII]] wat nooit amptelik gekroon is nie). Die Britse monarg is die hoof van die uitvoerende gesag en is ook betrokke by die wetgewende proses. Sy of hy fungeer verder as hoofregter, as hoogste goewerneur (''supreme governor'') van die [[Kerk van Engeland]] en is die opperbevelhebber van alle Gewapende Magte van die Kroon. Die Britse monarg se politieke gesag is in die loop van die geskiedenis geleidelik beperk; haar/sy invloed is tans in mindere of meerdere mate informeel van aard. So mag die monarg wél haar/sy standpunt oor 'n bepaalde saak stel, maar sal in die praktyk nogtans steeds die advies en aanbevelings van haar/sy ministers volg. Belangrike verpligtinge, wat deur die Britse monarg uitgevoer word, sluit die opening en ontbinding van die Britse Parlement in, asook die verlening van Koninklike Toestemming (''Royal Assent'') tot wetgewing wat deur die Britse of Skotse Parlement en die Noord-Ierse Vergadering (''Northern Ireland Assembly'') aanvaar is. Belangrike ampsbekleërs soos die Eerste Minister en ander ministers in die regering, die Eerste Minister van Skotland, regters, offisiere in die gewapende magte, diplomate, biskoppe en sommige ander leidende geestelikes in die Kerk van Engeland word formeel deur die Britse monarg benoem. Die monarg verhef persone tot die adelsstand, slaan hulle tot ridders en ken 'n verskeidenheid ander onderskeidings toe. As staatshoof het die Britse monarg ten opsigte van internasionale betrekkinge die bevoegdheid om oorlog te verklaar en vrede te sluit, buitelandse state te erken en ooreenkomste te sluit. Die [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|eerste minister]] het beslissende politieke invloed in sy kabinet en in sy party. Hierdie amp word sedert 20 Julie 2026 deur [[Keir Starmer]] beklee, die leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]. Die kabinet het sowat twintig lede, maar as staatsministers en parlementêre staatssekretarisse ingereken word, bestaan die Britse regering uit altesaam sowat 100 politici wat almal lede van die parlement moet wees. Net sowat 'n vyfde van hulle is as ''Secretaries of State'' of ''Ministers'' lede van die kabinet. Die ander regeringslede beklee regeringsampte soos dié van staatsminister (''Minister of State'') of staatssekretaris (''Junior Minister''). Die grootste opposisieparty in die Britse Laerhuis vorm tradisioneel 'n sogenaamde skadukabinet. === Administrasie === ==== Vier deelstate ==== {{Hoofartikel|Lande van die Verenigde Koninkryk}} [[Lêer:United Kingdom labeled map9.png|duimnael|Die vier lande van die Verenigde Koninkryk]] Die Verenigde Koninkryk word administratief in vier landsdele verdeel: * Engeland met ses ''Metropolitan Counties'' (metropolitaanse graafskappe) en 39 [[Graafskappe van Engeland|graafskappe]] wat elk verder verdeel word in distrikte; * Wallis met agt graafskappe wat elk verder verdeel word in distrikte (in Engeland en Wallis is daar altesaam 369 distrikte); * Skotland met nege streke, 27 distrikte en drie eiland-owerhede (''Island Authority Areas''): Orkney, Shetland en Western Isles; en * Noord-Ierland met 26 distrikte. Die Verenigde Koninkryk word tradisioneel as 'n sentralistiese eenheidsstaat geregeer en geadministreer. Volgens die nuwe beleid van devolusie of desentralisering (die afwenteling van politieke besluitnemingsbevoegdheid) is administratiewe bevoegdhede in verskillende mate aan die streekregerings en streekparlemente van Skotland, Wallis en Noord-Ierland oorgedra. Engeland beskik tans nie oor sy eie uitvoerende en wetgewende instellings nie. ==== Oorsese gebiede ==== {{Hoofartikel|Britse oorsese gebiede}} [[Lêer:Location of the BOTs.svg|duimnael|Ligging van die Britse oorsese gebiede]] Die Verenigde Koninkryk se oorsese gebiede (''British Overseas Territories'') sluit [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Bermuda]], die [[Brits-Antarktiese Gebied]], die [[Britse Indiese Oseaangebied]], die [[Britse Maagde-eilande]], die [[Kaaimanseilande]], die [[Falkland-eilande]], [[Gibraltar]], [[Montserrat]], die [[Pitcairneilande]], [[Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha|Sint Helena en afhanklike gebiede]] ([[Ascension (eiland)|Ascension]], [[Sint Helena]], [[Tristan da Cunha]]), [[Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]], twee militêre basisse op die eiland [[Siprus]] (naby [[Akrotiri en Dhekelië]]) en die [[Turks- en Caicos-eilande]] in. Hierdie gebiede maak almal deel uit van die Britse Gemenebes van Nasies (''Commonwealth''), maar nie van die Verenigde Koninkryk nie. Hulle is ondergeskik aan die Britse Kroon en beskik oor hul eie wetgewende, uitvoerende en regtelike gesag asook hul eie begroting en belastingstelsel. ==== Kroonbesittings ==== [[Lêer:Tynwald Day (Midsummer Court) July 1983 - geograph.org.uk - 507375.jpg|duimnael|Die parlement van Man (Tynwald) vergader op Tynwald Hill. Die foto wys die ''Midsummer Court'' se sitting in Julie 1983]] Die [[Kanaaleilande]] en die [[Man (eiland)|Eiland Man]] is sogenaamde Kroonbesittings (''Crown Dependencies'') en sodoende nie deel van die Verenigde Koninkryk nie. Die Kanaaleilande (waarvan [[Jersey]], [[Guernsey]], [[Alderney]] en [[Sark]] die grootstes is) het in die 10de en 11de eeu deel uitgemaak van die Hertogdom Normandie en was ook ná 1204, toe vastelandse Normandie onder Franse bewind gekom het, ondergeskik aan die Engelse Kroon. Die Eiland Man was tot 1266 nominaal onder beheer van Noorweë. Vervolgens is dit afwisselend deur die koninkryke Skotland en Engeland geregeer totdat dit in 1399 onder feodale beheer van die Engelse Kroon gekom het. Die eiland is eers in 1765 onder die regstreekse gesag van die Britse Kroon geplaas toe dit vir £70&nbsp;000 gekoop is. Tans word die Kroonbesittings deur hul eie wetgewende vergaderings geadministreer. Die eilande het hul eie reg- en belastingstelsels. Die Britse regering se bevoegdhede bly beperk tot internasionale betrekkinge en buiteverdediging. Die Eiland Man se parlement, Tynwald, is meer as 1&nbsp;000 jaar gelede gevestig en sodoende die oudste bestaande wetgewende vergadering ter wêreld. Kenmerkend is sy driekamerstelsel – met die ''House of Keys'', die Wetgewende Raad (''Legislative Council'') en die ''Tynwald Court'' as die gemeenskaplike sitting van ''House of Keys'' en ''Legislative Council''. In teenstelling met die Verenigde Koninkryk was die Kanaaleilande en die Eiland Man voor 2019 nóg in eie reg lidstate van die Europese Unie nóg het hulle deel uitgemaak van die Verenigde Koninkryk as EU-lidland. EU-reëls ten opsigte van vrye goedereverkeer en die EU se Gemeenskaplike Landboubeleid is in die algemeen op die Kroonbesittings toegepas, maar nie die EU-reëls ten opsigte van vrye diensteverkeer en die vrye beweging van werknemers nie. Eilandbewoners kon net voordeel trek uit die laasgenoemde as hulle nou bande met die Verenigde Koninkryk gehandhaaf het. === Regstelsel === [[Lêer:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|duimnael|Die [[Magna Carta]]]] Ná die Normandiese verowering van Engeland in 1066 is die ''Aula Regis'' of Koninklike Geregshof gevestig waarin die Engelse monarg self regspraak oor die hele koninkryk uitgeoefen het. Hierdie hof was nie in 'n bepaalde stad of gebou gesetel nie. Geregtelike vergaderings is tydens die koning se reise deur Engeland gehou. Weens die hoë koste, wat aan die stelsel van 'n rondgaande koninklike geregshof verbonde was, het bepaling 17 van die [[Magna Carta]] in 1215 voorsiening gemaak vir 'n vaste plek waar hofsake verhoor moes word. Vervolgens is steeds meer permanente kantore vir amptenare in die staatsdiens in Londen gevestig.<ref>{{en}} David Crystal: ''The Stories of English''. London: Penguin Books 2005, bl. 233</ref> Die ''Aula Regis'' is uiteindelik vervang met 'n drieledige stelsel van geregshowe waar regsreëls volgens die gemene- of gewoontereg (''common law'') toegepas is: * die ''Court of the King's Bank'' as hoogste instansie; * die ''Court of Common Pleas'' waarin regsake en strydvrae van algemene belang beslis is; en * die ''Court of Exchequer'' waarin uitsluitlik regsake beslis is wat die koninklike inkomste (''royal revenues'') geraak het. == Ekonomie == === Status === [[Lêer:Leeds Industrial Museum mill pond 7189.JPG|duimnael|Toe die tekstielmeul Armley Mills in 1805 in Leeds geopen is, was dit die grootste in die land met vyftig weefstoele. Die historiese fabrieksgebou huisves tans die Nywerheidsmuseum van Leeds (''Leeds Industrial Museum'')]] [[Lêer:Mule MOSI Textile Hall 6409.JPG|duimnael|Tekstielmasjiene in die Museum vir Wetenskap en Nywerhede in [[Manchester]], Engeland. Die tekstielbedryf was een van die dryfkragte agter die 18de eeuse nywerheidsomwenteling]] Die Britse ekonomie sluit die ekonomieë van die vier deelstate van die Verenigde Koninkryk (Engeland, Wallis, Skotland en Noord-Ierland) asook dié van die Kanaaleilande en die eiland Man in, alhoewel die twee laasgenoemdes oor aflandige bankbedrywe beskik. Saam met ander lidlande van die Europese Unie (EU) maak die Verenigde Koninkryk deel uit van 'n gemeenskaplike mark waarin die vrye beweging van mense, goedere, dienste en kapitaal in wetgewing en internasionale ooreenkomste verskans word. Nogtans handhaaf die land, soos ander EU-lede, sy nasionale ekonomiese stelsel en bowendien – in teenstelling met die meeste ander EU-lidlande – ook sy eie nasionale geldeenheid, die Britse [[pond sterling]]. In die 19de en vroeë 20ste eeu, toe die [[Britse Ryk]] sy hoogtepunt bereik het, was die Verenigde Koninkryk dekades die wêreld se grootste en invloedrykste ekonomie. As bakermat van die nywerheidsomwenteling – een van die belangrikste gebeurtenisse in die geskiedenis van die mensdom – het die land in die 18de eeu tot die wêreld se eerste geïndustrialiseerde samelewing ontwikkel. 'n Reeks van tegnologiese uitvindings en deurbrake het aan die Verenigde Koninkryk dekades lank 'n ekonomiese voorsprong bo ander nasies besorg. Vanaf die laat 19de eeu het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Duitse Keiserryk]] die Britse ekonomie se tegnologiese voorsprong geleidelik begin inhaal. Die ekonomiese en finansiële laste van twee wêreldoorloë het net soos die ontbinding van die Britse Ryk 'n swaar tol geëis. Ondanks voortgesette groei ná die Tweede Wêreldoorlog kon die land sy vroeëre status as leidende ekonomie ter wêreld nie meer herwin nie. Volgens amptelike statistieke het die Verenigde Koninkryk in 2014 nogtans Frankryk verbygesteek om die vyfde grootste ekonomie ter wêreld te word – met 'n geskatte bruto nasionale produk (BNP) van £1,816 miljard ($2,828 miljard).<ref>{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11313327/Britain-edges-past-France-on-world-stage.html ''The Telegraph, 26 Desember 2014: Britain edges past France on world stage. Besoek op 1 Februarie 2015'']</ref> Nuwe ekonomiese ontledings het volgens die ''Centre for Economics and Business Research (CEBR)'' getoon dat die Britse ekonomie deur die finansiële krisis en Groot Resessie van 2008 minder geraak is as oorspronklik beraam is. 'n Tweede belangrike faktor was die insluiting van [[prostitusie]] en [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] volgens nuwe pan-Europese rekenkundige standaarde. Dié twee bedrywe het in 2013 respektiewelik £5,7 en £6,62 miljard tot die Britse BNP bygedra. Frankryk het geweier om dié nuwe standaarde in sy berekeninge toe te pas omdat die Franse regering prostitusie en dwelmmisbruik nie as "vrywillige ekonomiese aktiwiteite" beskou nie. === Landbou === Vir die grootste deel van sy jonger geskiedenis was Groot-Brittanje met bosse bedek. Eers sowat 6&nbsp;000 jaar gelede het die eerste boere begin om beboste streke in landbougebiede vir graanverbouing en weivelde vir veeteelt om te skep. Gaandeweg het hulle tegnieke ontwikkel om kosvoorrade te stoor sodat hulle dwarsoor die jaar beskikbaar was. Later het agrariese gemeenskappe hulle in bepaalde gebiede permanent begin vestig waar hulle danksy voldoende voeding nuwe vaardighede en ambagte kon ontwikkel wat as die basis van 'n meer gevorderde samelewing kon dien. Brittanje se boere het oor die volgende millennia hul stempel op die Britse landskap afgedruk en – met die voedsel wat hulle aan ander voorsien het – mannekrag vir ander bedrywe vrygestel sodat nuwe ambagte kon floreer. Nogtans was die landbousektor eeue lank die vernaamste ekonomiese bedryf op die Britse Eilande. So is nog in die [[Middeleeue]] sowat 30 persent van die nasionale inkomste deur die [[wol]]bedryf gegenereer. Baie van die Verenigde Koninkryk se vernaamste nedersettings en stede het hulle vroeë ekonomiese welvaart aan die wolhandel in dié periode te danke. Latere tegnologiese optimalisering ten opsigte van wolverwerking tot kledingstowwe het die grondslag vir die land se nywerheidsomwenteling gevorm. Gedurende die 19de eeu is die Verenigde Koninkryk se oorspronklik agrariese samelewing ingrypend verander deur toenemende industrialisering en die gepaardgaande verstedeliking. Danksy 'n doeltreffende vervoerinfrastruktuur kon landbouprodukte oor groter afstande vervoer word om Groot-Brittanje se groeiende stede van vars voedsel te voorsien. Omstreeks 1850 was reeds meer as die helfte van die Britse bevolking in stedelike omgewings saamgetrek.<ref>{{en}} [http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm ''UK Agriculture: The Importance of Agriculture to the UK. Besoek op 6 Januarie 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023055321/http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm |date=23 Oktober 2015 }}</ref> Terwyl die Britse landboubedryf steeds 'n belangrike rol as kosprodusent gespeel het, het sy aandeel aan die nasionale ekonomie nogtans gekrimp. Omstreeks 1900 is nog slegs ses persent van die nasionale inkomste in dié bedryf gegenereer. Die tendens is ook in die volgende eeu voortgesit sodat vandag slegs 'n baie klein persentasie van die ekonomies aktiewe bevolking regstreeks by landbouaktiwiteite betrokke is. === Industrialisering en verstedeliking in Engeland === [[Lêer:London from a hot air balloon.jpg|duimnael|Londen is verreweg die grootste stad in die Verenigde Koninkryk]] Groot-Brittanje het oor beduidende steenkoolreserwes beskik, waarby die grootste steenkoolvelde aan weerskante van die Pennines-bergreeks (in [[Yorkshire]], [[Lancashire]], [[Northumberland]] en [[Durham]]), in die Midlands (in [[Derbyshire]] en [[Nottinghamshire]]) en in Suid-Wallis geleë was. Saam met Brittanje se tweede nywerheidskomponent, die land se groot ysterertsreserwes, het hierdie steenkoolvelde die basis vir die 18de eeuse [[nywerheidsomwenteling]], industriële groei in die 19de eeu en die ingrypende landskapsveranderinge, wat daaraan verbonde was, gevorm. Voorheen yl bevolkte streke het danksy die nywerheidsomwenteling tot demografiese sentrums ontwikkel, soos byvoorbeeld in Teesside waar Middlesbrough, 'n klein nedersetting met sowat 7&nbsp;000 inwoners in 1851, met die ontginning van die Cleveland-ysterertsreserwes tot 'n belangrike nywerheidsentrum gegroei het. Klein dorpe met meule in Lancashire en Yorkshire het eweneens tot stedelike nedersettings gegroei, terwyl nedersettings in die West Midlands, wat tradisioneel op pottebakkery gesteun het, tot 'n industriële agglomerasie met Stoke-on-Trent as sy sentrum ontwikkel het.<ref>{{en}} Bernard Stonehouse (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 22</ref> Alhoewel die steenkoolmynboustreke in die noorde die grootste bevolkingsgroei ervaar het, het naas [[Londen]] ook Engeland se ander seehawens, waaronder [[Liverpool]] en [[Bristol]], danksy florerende uitvoermarkte vinnig begin uitbrei. Hierdie ontwikkelinge het gepaardgegaan met verbeterde kommunikasie en vervoergeriewe, waaronder die bou van 'n uitgestrekte netwerk van kanale en talle nuwe paaie. Omstreeks 1800 was drie kanale oor die Pennines-bergreeks in bedryf. Die proses van verstedeliking het vanaf 1840 versnel sodat teen die einde van die eeu reeds sowat tagtig persent van Engeland se bevolking in stedelike nedersettings saamgetrek was. Die lewenskwaliteit van die bewoners is deur hul klas bepaal – werkers is meestal in krotbuurte gehuisves, terwyl die welvaart van sakemans en ander gekwalifiseerde professioneles deur hul Victoriaanse villas en woonstelle weerspieël is. Hierdie groeifase het nog tot in die tyd van die [[Eerste Wêreldoorlog]] voortgeduur. In die 1930's was daar egter duidelike tekens van ekonomiese afswaai in die ou tradisionele mynbou- en nywerheidstreke waarvan baie, soos byvoorbeeld die steenkoolvelde van Northumberland, Durham, Wes-Cumberland en Suid-Wallis, deur hoë vlakke van werkloosheid geteister is. Hierdie gebiede het 'n ongekende ekonomiese agteruitgang beleef nadat hul steenkoolmyne óf uitgeput was óf hul steenkool nie meer winsgewend bemark kon word nie. Suid-Wallis, wat dekades lank sogenaamde stoomkool vir skepe verskaf het, is deur die oorskakeling na olie-enjins getref. Die ekonomiese swaartepunt van die land het sedert die Eerste Wêreldoorlog na nuwe groeistreke soos Londen en die West Midlands verskuif. Hier het stede soos [[Coventry]] vinnige groei ervaar. Ekonomiese beplanning het voorsiening vir gesonde, maar gekontroleerde groei in gebiede soos dié van [[Cambridge]] en [[Oxford]] gemaak. [[Lêer:Birmingham panorama from the Lickey Hills.jpg|duimnael|senter|600px|Die stadshorison van [[Birmingham]] in die [[Wes-Midlands]], die Verenigde Koninkryk se tweede grootste stad]] === Die Britse Ryk – vrye handel en imperialisme === Met die Groot Londense Uitstalling van 1851, wat in die beroemde Kristalpaleis gehou is, het die Verenigde Koninkryk sy oorheersende rol in [[ingenieurswese]] en moderne nywerhede aan die wêreld gewys. Vir die volgende vier dekades was die land die voorste industriële moondheid op aarde wat eers in die 1890's deur die Verenigde State en die Duitse Keiserryk verbygesteek is. Naas sy regstreekse koloniale oorheersing van groot wêrelddele kon die land danksy die ekonomiese instrumente van vrye handel en finansiële beleggings sy invloed ook buite die Britse Ryk laat geld, so onder meer in [[Latyns-Amerika]] en [[Asië]].<ref>{{en}} Bernard Semmel: ''The Rise of Free Trade Imperialism''. Cambridge: Cambridge University Press 1970, hoofstuk 1</ref> Selfs ná die grootskaalse opswaai in die VSA en [[Duitsland]] se nywerheidsektore kon die Verenigde Koninkryk (en hier veral die ''[[City of London]]'') danksy sy leidende rol in die wêreldhandel, seevervoer, beleggings en in die inligtings- en kommunikasiebedryf nog tot in die vroeë 20ste eeu sy status as vernaamste handelsmoondheid handhaaf.<ref>{{en}} Sebastian Conrad: ''Globalisation and the Nation in Imperial Germany''. Herdrukte tweede uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press 2013, bl. 31</ref> === Ontwikkeling vanaf die 1920's === [[Lêer:Territorial waters - United Kingdom.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Verenigde Koninkryk en sy oorsese gebiede]] [[Lêer:The City London.jpg|duimnael|Die [[City of London]] is een van die wêreld se grootste finansiële sentrums<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf#page=30 |title=Global Financial Centres 7 |publisher=Z/Yen |year=2010 |accessdate=21 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503022205/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |archive-date=3 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |title=Worldwide Centres of Commerce Index 2008 |publisher=Mastercard |accessdate=5 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415152436/http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |title="World's Most Economically Powerful Cities". |work=Forbes |date=15 Julie 2008 |accessdate=3 Oktober 2010 |location=New York |author=Joshua Zumbrun |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524102846/https://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] In die twintigerjare van die 20ste eeu het met die verval van die Britse Ryk 'n tydperk van ekonomiese agteruitgang begin, wat deur die gevolge van die Tweede Wêreldoorlog, strukturele probleme en die volgehoue weiering om nouer ekonomiese bande met die ander Europese lande te soek, nog versterk is. Die in vergelyking met ander [[Wes-Europa|Wes-Europese]] ekonomieë oorgroot invloed van die Britse vakbonde en hoë inflasiekoerse was net twee van die land se vraagstukke teen die einde van die sewentigerjare. Die nuwe konserwatiewe regering onder die eerste minister [[Margaret Thatcher]] het in 1979 begin om sy neoliberale beleid van monetarisme, waarin die bestryding van [[inflasie]], die beperking van die staat se invloed op die ekonomie en die privatisering van genasionaliseerde nywerhede sentraal gestaan het, as 'n soort skokterapie op die land se ekonomie toe te pas. Vandag behoort die Verenigde Koninkryk weer tot die belangrikste en mees dinamiese ekonomieë ter wêreld. In 2003 was dit met [[regstreekse buitelandse belegging|buitelandse beleggings]] ter waarde van 672 miljard VSA-dollar die mees aantreklike land vir beleggers in Europa, nog voor Duitsland (545 miljard VSA-dollar) en Frankryk (433 miljard VSA-dollar). Die ekonomiese groei word veral gesteun deur die vinnige ontwikkeling van die dienstesektor, met sowat een miljoen werknemers net in die finansiële dienstesektor. Die landbou, wat vroeër 'n relatief groot rol gespeel het, genereer nou minder as een persent van die bruto nasionale produk en bied net twee persent van alle werkgeleenthede in die land. Die belangrikste uitvoergoedere is mediese en farmaseutiese produkte, voertuie en enjins, masjiene, elektroniese toerusting, [[ru-olie]] en [[gas]]. Ten spyte van die ekonomiese groei is daar baie inwoners wat hul brood met tydelike of informele werk moet wen, aangesien die sosiale welvaartstelsel van die Verenigde Koninkryk in teenstelling met ander Europese lande min ondersteuning aan werkloses en behoeftiges bied. === Kreatiewe bedrywe === [[Lêer:British Museum from NE 2.JPG|duimnael|Die [[Britse Museum]] in Londen is die mees besoekte Britse museum]] [[Lêer:Highclere Castle (April 2011).jpg|duimnael|Televisieregte van onder meer ''[[Downton Abbey]]'' is wêreldwyd verkoop]] Die getal werkgeleenthede in die Britse kreatiewe bedrywe – rolprent, televisie, musiek en sagteware – het tussen 2011 en 2012 met 8,6 persent skerp groei getoon, vergeleke met die hele Britse ekonomie waar die groei slegs 0,7 persent beloop het.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-25742231 ''BBC News, 15 Januarie 2014: UK's creative industries beat employment downturn'']</ref> Die kreatiewe sektor, met 'n waardeskepping van jaarliks ₤71,4 miljard, het sodoende volgens die Britse Departement vir Media, Kultuur en Sport die snelste groeiende bedryf in die Verenigde Koninkryk geword. Kreatiewe bedrywe het in 2012 6,6 persent van alle werkgeleenthede in die land voorsien. Britse televisieproduksies soos ITV se kostuumdrama ''[[Downton Abbey]]'', waarvan die televisieregte na meer as 100 lande verkoop is,<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12934117 ''BBC News, 1 April 2011: Downton Abbey bought by 100 countries'']</ref> was baie suksesvol op oorsese markte, terwyl die Britse musiekbedryf danksy musiekgroepe en kunstenaars soos One Direction, [[Adele]] en Ed Sheeran op die Amerikaanse en ander markte sterk gestaan het. Naas die rolprent-, musiek- en televisiebedryf, videospelletjies, rekenaarvermaak en ontwerp dra ook museums, kunsgalerye, argitektuur en professionele fotografie tot die kreatiewe sektor se sukses by. Die [[Britse Museum]] het in 2012 'n rekordgetal besoekers gelok. {| class="wikitable" ! Uitvoere volgens kreatiewe sektor ! 2012 |---- |- | Inligtingstegnologiedienste | ₤7,2 miljard |---- |- | Film en televisie | ₤4,2 miljard |---- |- | Musiekbedryf | ₤275 miljoen |} <br /> {| class="wikitable" ! Aantal werkgeleenthede ! 2012 |---- |- | IT, sagteware en rekenaardienste | 558&nbsp;000 |---- |- | Film, televisie, video, radio en fotografie | 238&nbsp;000 |---- |- | Musiek, uitvoerende en visuele kunste | 224&nbsp;000 |---- |- | Uitgewerye | 223&nbsp;000 |---- |- | Advertensiebedryf en bemarking | 143&nbsp;000 |---- |- | Produk-, grafiese en modeontwerp | 116&nbsp;000 |---- |- | Argitektuur | 89&nbsp;000 |---- |- | Museums, galerye en biblioteke | 85&nbsp;000 |---- |- | Kunshandwerk | 7&nbsp;000 |---- |- | KREATIEWE SEKTOR TOTAAL | 1&nbsp;684&nbsp;000 |} <small>''Bron: DCMS''</small> === Toerisme === ==== Besoekers uit Suid-Afrika ==== [[Lêer:Stephanie Traynor SA Freedom Day.jpg|duimnael|[[Suid-Afrika]] se [[Vryheidsdag]] word in Londen gevier]] Die Verenigde Koninkryk was in 2016 die belangrikste bestemming vir Suid-Afrikaanse toeriste in Europa met 188&nbsp;094 besoeke (-18,64% in vergelyking met 2015), 2,33 miljoen oornagtings (-22,8%) en 'n besteding van £187,23 miljoen (-23,88%). Suid-Afrikaanse toeriste het 'n gemiddeld van 12,38 nagte (-4,39%) in die VK gebly, met 'n totale besteding van £995 per capita en besoek (-6,48%).<ref>{{en}} [https://www.visitbritain.org/markets/south-africa ''VisitBritain.org/VisitEngland.org: Markets – South Africa. Besoek op 19 Augustus 2017'']</ref> In 2016 was daar 45 regstreekse ononderbroke vlugte per week vanaf [[Johannesburg]] en [[Kaapstad]] na Londen, met 'n totale kapasiteit van 14&nbsp;100 sitplekke. === Buitelandse handel === {| class="wikitable" ! Die VK se tien top-uitvoergoedere in 2016 ! Waarde ! Opmerkings |---- |- | Chemiese produkte | £52,0 miljard | Kategorie strek van kosbymiddels tot parfuum. Hoofsaaklik vervaardig in Noord-Engeland en Skotland |---- |- | Motors | £24,8 miljard | Sowat 80 persent van Brits-vervaardigde motors word uitgevoer |---- |- |Vlieg- en ruimtetuie |£24,7 miljard | Die VK se lug- en ruimtevaartbedryf is die grootste ter wêreld. Produkte sluit in: vlerke vir Airbus A380 en enjins vir Boeing 787 |---- |- |Kunswerke |£11,3 miljard | Uitvoere het meer as verdubbel sedert 2005 |---- |- |Mediese toerusting |£4,0 miljard | Tien persent van die wêreld se beste mediese skole is in die VK geleë |---- |- |Skotse whisky |£1,7 miljard | Uitvoere na Indië toon sterk groei ondanks invoertarief van 150 persent |---- |- |Boeke |£1,45 miljard | In 2015 is 20&nbsp;000 ton se boeke vanaf Heathrow-lughawe na buitelandse bestemmings uitgevoer |---- |- |Bier |£629 miljoen | Bierdrinkers dwarsoor die wêreld geniet een miljard pint Britse ale, lager en bitter per jaar |---- |- |Sjokolade |£579,6 miljoen |Afrika en die Midde-Ooste is die belangrikste streke vir uitvoerders |---- |- |Salm |£353 miljoen |74 miljoen ton se Britse vis word jaarliks uitgevoer |} <small>Bron: [http://realbusiness.co.uk/any-other-business/2016/03/28/the-top-ten-uk-exports-in-2016/2/ ''rb Real Business: The top ten UK exports in 2016'']</small> == Die Verenigde Koninkryk as lid van die Europese Unie == [[Lêer:Margaret Thatcher (1983).jpg|duimnael|'''''I want my money back!'''''<br />Dikwels het die Verenigde Koninkryk die voortou met ekonomiese hervormings geneem wat vanuit die EU se perspektief rigtingwysend was. Die prys vir lande soos Frankryk, wat minder hervormingsgeneig was, was 'n afslag op Britse bydraes tot die EU wat deur die destydse premier [[Margaret Thatcher]] met nadruk ingevorder is. Thatcher was egter ook een van die drywende kragte by die skepping van 'n gemeenskaplike EU-binnemark]] Die Verenigde Koninkryk het in 1973 saam met die [[Republiek van Ierland]] en [[Denemarke]] tot die destydse Europese Gemeenskap (EG) toegetree. Die land se beweegredes was – in teenstelling met byvoorbeeld Frankryk en Duitsland – suiwer ekonomies. In die 1970's is na die Verenigde Koninkryk dikwels as "die siek man van Europa" verwys wat ná die verlies van sy oorsese kolonies ook gedreig het om op ekonomiese gebied agter te bly.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/internationales/europa/brexit/228806/grossbritanniens-rolle-in-der-welt Nicolai von Ondarza: ''Großbritanniens Rolle innerhalb und außerhalb der EU''. In: ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)'', 10 Junie 2016. Besoek op 29 Junie 2016]</ref> In 2015 was die beginsels van die VK se beleid teenoor Europa onveranderd, al het die land in vier dekades se EU-lidmaatskap tot die derde belangrikste lidstaat naas Duitsland en Frankryk ontwikkel. Dikwels is na dié drie lande as die "Groot Drie" verwys wat veral op bepaalde terreine van EU-beleid, veral dié wat sterk deur die politieke betrekkinge tussen die enkele regerings van lidlande beïnvloed is, 'n oorheersende rol gespeel het. Met 'n bruto binnelandse produk van byna 2&nbsp;569 miljard € was die VK in 2015 die tweede grootste ekonomie in die EU na Duitsland (3&nbsp;026 miljard €) en voor Frankryk (2&nbsp;184&nbsp;€). Ondanks die afslag op die land se finansiële bydraes tot die EU-begroting, wat deur die destydse eerste minister Margaret Thatcher in onderhandelinge met ander lidlande behaal is, was die VK in 2014 die derde grootste netto-bydraer. Die Britse ekonomie het ná die ekonomiese en finansiële krisis van 2008/2009 vinniger as dié van ander EU-lidlande herstel, en sy groeisyfer was vanaf 2009 hoër as die [[Euro]]sone s'n.<ref name="ond">Von Ondarza (2016)</ref> Sowel Konserwatiewe asook [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]-regerings het in hul EU-beleid op die versterking van handelsbande binne die raamwerk van die Europese binnemark en op vryehandelsooreenkomste met nie-EU-lidlande gefokus. Voor die referendum op 23 Junie 2016 het premier [[David Cameron]] in onderhandelinge met ander EU-lidlande nuwe reëlings vir die VK se rol binne die EU getref waarvolgens die Europese binnemark verder ontwikkel sou word, veral vir sektore soos dienste, digitale handel en energie – 'n voordelige beleid vir 'n land soos die VK waar die dienstesektor intussen byna tagtig persent van die nasionale ekonomie verteenwoordig.<ref name="ond" /> 'n Ander prioriteit vir Britse regerings was die uitskakeling van belemmerende burokratiese reëlings vir klein en middelgroot ondernemings en die verstewiging van handelsbande met die Verenigde State binne die beplande Transatlantiese Handels- en Beleggingsvennootskap (TTIP). Hier kon Londen veral op EU-lidlande met eweneens ekonomies liberale regerings steun soos Denemarke, [[Swede]], [[Nederland]] en soms ook Duitsland.<ref name="ond" /> In die verlede het Britse regerings hulle ten gunste van die toelating van nuwe lidlande tot die EU uitgespreek, insluitende [[Turkye]]. So was die VK in 2004 naas Ierland en Swede een van slegs drie lidlande wat hul nasionale arbeidsmark regstreeks vir migrante uit nuwe lidlande in [[Sentraal-Europa|Sentraal]]- en Oos-Europa geopen het. Die aantal EU-werknemers in die VK het vervolgens skerp gestyg. Alhoewel die meeste migrante tot die Britse ekonomie se vinnige en stewige groei bygedra het, was steeds meer Britse burgers bekommerd oor die groeiende stroom van immigrante wat dikwels daarvan verdag is dat hulle teen laer lone sou werk as Britse werknemers of slegs voordeel sou wil trek uit die land se welvaartstelsel met onder meer vrye gesondheidsdienste, toelaes vir kinders (wat volgens Britse reg ook uitbetaal word indien die kinders self nie in die VK woonagtig is nie) en vir selfstandiges met lae inkomste. So het die Britse regering pogings onderneem om die Britse arbeidsmark minder aantreklik te maak vir werksoekendes uit ander EU-lidlande. Hierdie sogenaamde "noodrem", wat uit onderhandelinge met ander lidlande voortgespruit het, het onder meer voorsiening gemaak vir 'n minimum-verblyftydperk van sewe jaar vir EU-buitelanders wat aansoek om maatskaplike toelaes wil doen. Betrekkinge met Sentraal- en Oos-Europese lidlande is hierdeur vertroebel. Tussen 1 Januarie 1973 en 31 Januarie 2020 was die Verenigde Koninkryk 'n lidland van die [[Europese Unie]]. Ontevredenheid met die EU se beleid van politieke integrasie en massa-immigrasie uit Oos-Europese EU-lidlande, wat buitengewone druk op gesondheidsdienste en die behuisings- en arbeidsmark geplaas het, was van die hoofredes vir 'n meerderheid Britse kiesers om in 'n referendum op 23 Junie 2016 teen die land se voortgesette EU-lidmaatskap te stem. == Vervoer == [[Lêer:London heathrow 01.JPG|duimnael|'n Lugfoto van Londen se [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow-lughawe]]]] Nadat dekades lank min aandag aan die land se vervoerinfrastruktuur geskenk is, het die regering besluit om tussen 2014 en 2019 sowat ₤&nbsp;9&nbsp;miljard aan die opknapping van die Britse spoorwegstelsel te bestee. Premier Cameron het na hierdie projek as die grootste modernisering van Britse spoorweë sedert die [[Victoriaanse tydperk]] verwys.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Verenigde Koninkryk – Ekonomie/Vervoer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220113410/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 |date=20 Februarie 2016 }}</ref> Daarnaas sal die eerste fase van die nuwe hoëspoedtreinstelsel ''High Speed 2'' teen die jaar 2026 voltooi wees. Die koste van dié projek word op altesaam ₤&nbsp;33&nbsp;miljard beraam. ''[[Crossrail]]'', 'n nuwe wes-oostelike spoorlyn in die suide van Engeland, wat deur Sentraal-Londen sal loop, sal in 2018 in bedryf gestel word. [[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]], die grootste van die vier internasionale lughawens in die Britse hoofstad, het lankal sy maksimumkapasiteit bereik, maar daar is nog geen besluit oor 'n oplossing vir dié vraagstuk geneem nie. Moontlike opsies is die bou van 'n derde aanloopbaan, die bou van 'n nuwe lughawe (byvoorbeeld naby die [[Teems]]monding, soos deur die vroeëre Londense burgemeester Boris Johnson voorgestel) of 'n sterker integrasie van Londen se vier bestaande lughawens. == Demografie == {{Hoofartikel|Demografie van die Verenigde Koninkryk}} [[Lêer:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|duimnael|Geskatte buitelands gebore bevolking volgens land van geboorte, April 2007–Maart 2008]] [[Lêer:British expats countrymap.svg|duimnael|Geskatte aantal Britse burgers in die buiteland volgens lande, 2006]] Die Britse Eilande het 'n lang tradisie van immigrasie. Mense uit ander wêrelddele het hulle hier gevestig om armoede en politieke, etniese of godsdienstige vervolging te ontvlug. In historiese tye het migrante van die Europese vasteland met die inheemse bevolking vermeng, so in die tyd van die [[Romeinse Ryk]] en gedurende die invalle van Angele, Saksers, Jute, [[Dene]] en Noormanne. Nadat Ierland onder Britse gesag gekom het, was Groot-Brittanje 'n gewilde bestemming vir [[Iere]]. [[Pogrom]]s in Oos-Europa en die opkoms van Nasionaal-Sosialisme en antisemitisme in die Duitse Ryk het baie [[Jode]] in die laat 19de eeu en in die 1930's genoodsaak om 'n heenkome in die Verenige Koninkryk te vind. Ná die Tweede Wêreldoorlog het groot getalle vlugtelinge uit die [[Sowjetunie|Sowjet-Russies]]-oorheerste Oos-Europa hulle in die land gevestig. Die huidige groot immigrantegemeenskappe van [[Wes-Indië|Wes-Indiese]] en [[Suid-Asië|Suid-Asiatiese]] oorsprong het in die 1950's en 1960's na die Verenigde Koninkryk geïmmigreer. Tans is meer as die helfte van die etniese minderheidsbevolking boorlinge van of nakomelinge van immigrante uit [[Indië]], [[Pakistan]] en [[Bangladesj]]. Naas groot groepe immigrante uit die Gemenebes van Nasies, onder wie 120&nbsp;000 [[Australië]]rs,<ref>{{en}} [https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/07/brexit-australian-trade-minister-cant-imagine-visa-free-travel-deal-with-uk ''The Guardian, 7 Januarie 2020:Brexit: Australian trade minister 'can't imagine' visa-free travel deal with UK. Besoek op 7 Januarie 2020'']</ref> [[Kanada|Kanadiërs]], [[Nieu-Seeland]]ers en [[Suid-Afrika]]ners, het ook talle Amerikaners, [[Han-Sjinese]], [[Suid-Amerika]]ners en burgers uit lidlande van die Europese Unie hulle hier gevestig. Volgens die laaste Sensus van 2021 was van altesaam 60 miljoen inwoners in Engeland en Wallis 10 miljoen of 17 persent in die buiteland gebore.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/internationalmigrationenglandandwales/census2021 |title=International migration, England and Wales: Census 2021 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=2 November 2022 |accessdate=20 Julie 2026}}</ref> 'n Buitengewoon groot persentasie van immigrante is in die binnestedelike gebiede saamgetrek, en meer as die helfte van die immigrantebevolking het hulle in [[Groter Londen]] gevestig. == Boukuns en behuising == === Behuising === Tans is daar ruim 22 miljoen wonings in die Verenigde Koninkryk waarvan sowat 'n vyfde voor die Eerste Wêreldoorlog ontstaan het. Die meeste hiervan (sowat 16 persent) dateer uit die periode tussen 1919 en 1945. Meer as die helfte van die bestaande behuising is tussen die einde van die Tweede Wêreldoorlog en 1990 opgerig, die res het sedertdien ontstaan.<ref>{{en}} Charles O'Brien: ''Houses – An Architectural Guide. Pevsner Introductions''. New Haven and London: Yale University Press 2016, bl. 7</ref> Die Verenigde Koninkryk is tradisioneel 'n land van huiseienaars. So bestaan vier vyfdes van alle behuising uit enkelgesinshuise met gewoonlik twee verdiepings. Net twintig persent van die Britse bevolking word in woonstelgeboue gehuisves. 220&nbsp;000 woongeboue word as huise van besondere argitektoniese of historiese belang gelys.<ref>{{en}} O'Brien (2016), bl. 7</ref> == Media == === Perswese === ; Historiese agtergrond [[Lêer:Times 1788.12.04.jpg|duimnael|200px|Titelblad van ''The Times'', 4 Januarie 1788, een van die oudste dagblaaie ter wêreld]] Dagblaaie het vanaf die tweede helfte van die 19de eeu vir die eerste keer die breë publiek bereik. Die rede hiervoor was hoofsaaklik finansieel van aard – oorspronklik is 'n belasting van vier pence per eksemplaar gehef (die sogenaamde ''stamp duty'' wat in 1695 vir alle gedrukte publikasies ingevoer is) wat eers in 1836 tot een pennie verlaag en in 1855 heeltemal afgeskaf is. In dié jaar was die ''Daily Telegraph'' se verkoopprys een pennie. Dertig jaar later het dié dagblad die hoogste sirkulasiesyfer ter wêreld bereik. Geletterdheid en leesvaardigheid onder leerders is in 1880 deur die ''Elementary Education Act'' ("Wet op elementêre onderwys") bevorder wat skoolbywoning verpligtend gemaak het vir kinders tot tien jaar. Die groeiende getal geletterdes in die laerklas was 'n belangrike teikenmark vir goedkoop weekblaaie waarin klein artikels en stories uit die alledaagse lewe gepubliseer is. Voorbeelde hiervan is ''Tit-Bits'' ("Lekkerhappies", vanaf 1881), ''Answers'' ("Antwoorde", vanaf 1888) en ''Pearson's Weekly'' ("Pearson se Weekblad", vanaf 1890). Alfred Harmsworth (later die 1ste Viscount Northcliffe, 1865–1922), stigter en uitgewer van ''Answers'', was 'n baanbreker vir poniekoerante wat op die massamark gemik was soos die ''Daily Mail'' wat vanaf 4 Mei 1896 in Londen verskyn en omstreeks 1900 reeds 'n rekord-verkoopsyfer van een miljoen bereik het. Aan die ander kant van die persspektrum was ''The Times'', 'n gehaltedagblad wat vir die eerste keer in 1788 verskyn het. In Londen is omstreeks 1900 nege aand- en sewe Sondagkoerante uitgegee. Die breë Edwardiaanse leserspubliek het eers gaandeweg gewend geraak aan gedrukte publikasies, en so was die mark nog nie ryp vir goedkoop geïllustreerde tydskrifte met hoë sirkulasie nie.<ref>{{de}} Dr. Fritz Winzer (red.): ''Kulturgeschichte Europas. Von der Antike bis zur Gegenwart''. Keulen: Naumann & Göbel, bl. 633</ref> ; Die Britse perslandskap vandag [[Lêer:London papers for South Africa, Poland, Australia, New Zealand - geograph.org.uk - 640967.jpg|duimnael|links|Dagblaaie vir Suid-Afrikaanse, [[Pole|Poolse]], Australiese en Nieu-Seelandse immigrante word in Londen gratis versprei]] Vandag word die Britse perslandskap sowel ten opsigte van sirkulasie- en verkoopsyfers asook nasionale reputasie deur Londense dagblaaie oorheers. Algemeen word daar 'n onderskeiding gemaak tussen poniekoerante vir die massamark, sogenaamde ''tabloids'', met sirkulasiesyfers van miljoene eksemplare, en gehaltedagblaaie met aansienlik kleiner verkoopsyfers. Slegs vier poniekoerante verenig sowat vyf sesdes van die totale sirkulasiesyfer van oggendblaaie op hulle. In die algemeen word Britse dagblaaie nie formeel met enige politieke party verbind nie, maar die meeste weerspieël in hul kommentare en verslaggewing nogtans die politieke oortuigings van hul eienaars. So steun die poniekoerant ''Daily Mail'' en die gehaltedagblad ''The Daily Telegraph'' gewoonlik die Konserwatiewe Party, terwyl die poniekoerant ''The Daily Mirror'' en die gehaltedagblad ''The Guardian'' meestal simpatiek teenoor die beleid van die Britse Arbeidersparty staan. Die Verenigde Koninkryk se mees verkoopte dagblad ''The Sun'' is in 1969 deur die Australiese persmagnaat Rupert Murdoch se onderneming ''News International'' oorgeneem en het sy sirkulasiesyfer vervolgens deur sensasiestories, uitgebreide sportverslaggewing en erotiese beeldmateriaal opgestoot. In die vroeë 1970's het dié blad nog die Arbeidersparty gesteun, maar vanaf 1979 politieke simpatie vir die konserwatiewe regering onder Margaret Thatcher getoon. In die laat 1990's het dit weer die Arbeidersparty se beleid begin steun.<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom/44723/Newspapers ''Encyclopædia Britannica: United Kingdom – Newspapers. Besoek op 1 Januarie 2015'']</ref> In Engeland verskyn daarnaas 'n verskeidenheid streekskoerante as dag- en weekblaaie asook nasionale weekblaaie waarvan sommige op bepaalde etniese gemeenskappe gemik is. == Sport == [[Lêer:Champions statue.jpg|duimnael|links|[[Standbeeld]] in [[Londen]] ter ere van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|Sokkerwêreldkampioen 1966]] Engeland]] [[Lêer:Wembley-Stadion 2013.jpg|duimnael|[[Wembley-stadion]], Londen, tuiste van die [[Engelse nasionale sokkerspan]], is een van die duurste stadions ooit.<ref name="CNN-NFLStad">{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles/ |title=Los Angeles to build world's most expensive stadium complex |publisher=[[CNN]] |date=19 Januarie 2016 |accessdate=5 Julie 2017 |author=Matthew Ponsford |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705223847/http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale rugbyspan]] nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen het]] [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|duimnael|Die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] is vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] opgerig]] [[Lêer:2019 World Cup winning England Cricket team with PM Theresa May.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale krieketspan]] word ná hul oorwinning tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] deur die destydse eerste minister [[Theresa May]] ontvang]] [[Lêer:Saville vs Broady – Wimbledon Boys Singles Final 2011.jpg|duimnael|[[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]], die oudste [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-tennistoernooi, word jaarliks in Junie en Julie in Wimbledon, Londen, aangebied]] [[Lêer:R&A Clubhouse, Old Course, Swilcan Burn bridge.jpg|duimnael|St Andrews, Skotland, die tuiste van gholf. Die standaard 18-putjie gholfbaan is in 1764 by St Andrews geskep.<ref name="Forrest">{{en}} Forrest L. Richardson (2002). "Routing the Golf Course: The Art & Science That Forms the Golf Journey". bl. 46. John Wiley & Sons</ref>]] Gewilde sporte soos [[sokker]], [[tennis]], [[rugby]], [[Rugby League]], [[gholf]], [[boks]], [[netbal]], [[roei]] en [[krieket]] het in die Verenigde Koninkryk ontstaan of aansienlike ontwikkeling ondergaan. Die reëls en kodes van baie moderne sporte het in die 19de eeuse Victoriaanse Brittanje ontstaan en in 2012 – tydens die openingseremonie van die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in Londen – het die President van die IOK, [[Jacques Rogge]], verduidelik: "Hierdie wonderlike, sportliefhebbende land word wyd erken as die geboorteplek van moderne sport. Dit is hier waar die begrippe sportmanskap en billike spel eers in duidelike reëls en regulasies gekodifiseer is. Hier is sport as 'n opvoedkundige hulpmiddel in die skoolkurrikulum opgeneem."<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |title=Opening ceremony of the games of the XXX Olympiad |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |accessdate=30 November 2013}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |title=Unparalleled Sporting History |publisher=[[Reuters]] |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203031252/http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die meeste internasionale toernooie en kampioenskappe word Engeland, Skotland en Wallis deur aparte spanne verteenwoordig. Noord-Ierland en die Republiek Ierland stuur gewoonlik 'n gemeensame span wat die hele Ierland verteenwoordig, met uitsondering van sokker, Olimpiese Spele en die [[Statebondspele]]. In sportiewe opsig word die Engelse, Skotse, Walliese en Ierse/Noord-Ierse spanne dikwels Tuisnasies genoem. In sommige sportsoorte word die Verenigde Koninkryk deur 'n enkele span verteenwoordig, soos tydens Olimpiese Spele, waar die VK as Groot-Brittanje optree. Die [[Olimpiese Somerspele 1908]], [[Olimpiese Somerspele 1948]] en [[Olimpiese Somerspele 2012]] is in Londen aangebied, waarvolgens dié stad die eerste geword het om die spele drie keer aan te bied. Groot-Brittanje het tot dusver aan elke moderne Olimpiese Spele deelgeneem en is derde op die algehele medaljetabel. Van 2010 tot 2019 het die Verenigde Koninkryk sy "Dekade van Sport" met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis gevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=11 November 2011 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113655/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113653/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens 'n 2003-meningspeiling is sokker die gewildste sportsoort in die Verenigde Koninkryk.<ref name="sports poll">{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |publisher=Ipsos-Mori |date=22 Desember 2003 |accessdate=15 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415155147/https://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Engeland word deur [[FIFA]] as die geboorteplek van klubsokker erken, en die Sokkerassosiasie is die oudste van sy soort, en die reëls van sokker is in 1863 deur Ebenezer Cobb Morley vir die eerste keer opgestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |title=The father of football deserves much more |publisher=The Times |author=Alyson Rudd |date=7 April 2008 |accessdate=4 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |archive-date=4 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |title=Sheffield FC: 150 years of history |publisher=[[FIFA]] |date=24 Oktober 2007 |accessdate=9 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709031414/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=9 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Elkeen van die vier Tuisnasies het sy eie sokkerassosiasie, nasionale spanne en ligastelsel. Die Engelse hoogste afdeling, die [[Premier League]], is die mees gesiene sokkerliga in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |newspaper=The Times |author=Sarah Ebner |date=2 Julie 2013 |accessdate=9 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109224228/http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |archive-date=9 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste internasionale sokkerwedstryd is op 30 November 1872 tussen Engeland en Skotland gespeel.<ref name="BBC article">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |title=The first international football match |publisher=[[BBC]] |author=Paul Mitchell |date=November 2005 |accessdate=26 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626185258/http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Engeland, Skotland, Wallis en Noord-Ierland neem gewoonlik met eie spanne aan internasionale toernooie deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |title=Why is there no GB Olympics football team? |publisher=[[BBC]] |date=5 Augustus 2008 |accessdate=18 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090118185227/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |archive-date=18 Januarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Engeland het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966]] aangebied, wat deur die gasheer gewen is. Volgens dieselfde 2003-meningspeiling is rugby die naasgewildste sportsoort in die VK.<ref name="sports poll" /> Dié sport het op die [[Rugby-skool]], [[Warwickshire]], ontstaan en op 27 Maart 1871 is die eerste internasionale rugbywedstryd (toetswedstryd) tussen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 |title=Six ways the town of Rugby helped change the world |publisher=[[BBC]] |accessdate=29 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}} Godwin, Terry; Rhys, Chris (1981).''The Guinness Book of Rugby Facts & Feats''. bl. 10. Enfield: Guinness Superlatives Ltd</ref> Engeland, Skotland, [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, die vernaamste rugbytoernooi in die [[Noordelike Halfrond]]. Sportbeheerliggame in Engeland, Skotland, Wallis en Ierland organiseer en reguleer die spel op hulle eie.<ref>{{en}} {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=0-IiowvNomMC&pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |authors=Jaco Louw, Derrick Nesbit |publisher=South Publishers |location=Johannesburg |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0}}</ref> Beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] is deur die Tuisnasies en Frankryk saam aangebied; tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis en Skotland aangebied en die [[Rugbywêreldbeker 2015]] is in Engeland en Wallis gehou. Al om die vier jaar stel Engeland, Ierland, Skotland en Wallis 'n gemeensame span saam, die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span toer na die [[Suidelike Halfrond]] en besoek afwisselend die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref> [[Krieket]] is in Engeland uitgedink en sy wette is in 1788 deur die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) opgestel.<ref>{{en}} Colin White (2010). "Projectile Dynamics in Sport: Principles and Applications". bl. 222. Routledge</ref> Die [[Engelse nasionale krieketspan]], beheer deur die [[Engelse en Walliese Krieketraad]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ |title=About ECB |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |accessdate=28 April 2013}}</ref> en die [[Ierse nasionale krieketspan]], beheer deur [[Krieket Ierland]], is die enigste nasionale spanne van die VK met [[Toetskrieket|toetsstatus]]. Spanlede is van die belangrikste countyspanne afkomstig, en sluit beide Engelse en Walliese spelers in. Anders as in sokker en rugby stuur Engeland en Wallis in krieket nie aparte spanne nie, alhoewel Wallis in die verlede ook sy eie span op die veld gesit het. Ierse en Skotse spelers het al vir Engeland gespeel, aangesien nóg Skotland nóg Ierland oor toetsstatus beskik en onlangs [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] begin speel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.scotsman.com/scotland/Howzat-happen-England-fields-.5519537.jp |title=Howzat happen? England fields a Gaelic-speaking Scotsman in Ashes |publisher=The Scotsman |author=Martyn McLaughlin |date=4 Augustus 2009 |accessdate=30 Desember 2010}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |title=Uncapped Joyce wins Ashes call up |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2006 |accessdate=1 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201163717/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Skotland, Engeland (en Wallis) en Ierland (insluitende Noord-Ierland) het reeds aan [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem, en Engeland het die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] gewen. Tot dusver is vyf krieketwêreldbekertoernooie ([[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en 2019) op Britse bodem aangebied, meer as in enige ander land. Daar is 'n professionele ligakampioenskap waarin klubs 17 Engelse counties en 1 Walliese county verteenwoordig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |title=Glamorgan |publisher=[[BBC]] |date=Augustus 2009 |accessdate=26 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726030056/http://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |archive-date=26 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die moderne spel [[tennis]] het in die 1860's in Birmingham, Engeland, ontstaan en daarvandaan in die wêreld versprei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itftennis.com/abouttheitf/worldwide/history.asp |title=History of Tennis |publisher=Internasionale Tennisfederasie |accessdate=28 Julie 2008}}</ref> Die wêreld se oudste tennistoernooi, die [[Wimbledon-kampioenskap]], is in 1877 vir die eerste keer aangebied en word nou oor twee weke in laat Junie en vroeg Julie gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |title=125 years of Wimbledon: From birth of lawn tennis to modern marvels |publisher=[[CNN]] |author=Gary Morley |date=22 Junie 2011 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114004/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volbloedperdewedrenne, wat onder [[Karel II van Engeland]] as die "sport van konings" verskyn het, is in die hele VK gewild en sluit wêreldbekende wedrenne soos die Grand National, Epsom-derby, Royal Ascot en die Cheltenham Nasionale Jagfees (insluitende die Cheltenham Goudbeker) in. Die VK is ook suksesvol in die internasionale sportarena van roei. Die VK is ook bekend vir [[motorsport]]. Baie spanne en renjaers in [[Formule Een]] (F1) is in die VK gebaseer, en die land het meer renjaer- en vervaardigerskampioenskappe as enige ander land gewen. Die VK het in 1950 die eerste F1 Grand Prix op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], die huidige ligging van die [[Britse Grand Prix]] wat jaarliks in Julie gehou word, aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.silverstone.co.uk/about/history/1950s/ |title=The History of British Motorsport and Motor Racing at Silverstone – The 1950s |publisher=[[Silverstone-renbaan]] |accessdate=20 Junie 2015}}</ref> Die VK bied bene van die Grand Prix motorfietswedrenne, wêreldtydrenkampioenskap en FIA Wêrelduithouritkampioenskap aan. Die belangrikste nasionale motorwedren is die Britse toerwakampioenskap. Motorfietswedrenne soos die Eiland Man TT en die North West 200 het 'n lang tradisie. [[Gholf]] is op ses van die gewildste sporte, volgens deelname in die VK. Alhoewel St Andrews in Skotland die sport se tuisbaan is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |title=Tracking the Field |publisher=Ipsos MORI |accessdate=5 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |archive-date=5 Februarie 2009}}</ref> is Musselburgh Links' Old Golf Course die wêreld se oudste gholfbaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |title=Links plays into the record books |publisher=[[BBC]] |date=17 Maart 2009 |accessdate=21 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321081222/http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |archive-date=21 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1764 is die standaard 18-putjie gholfbaan by St Andrews geskep, toe lede die baan van 22 na 18 putjies verminder het.<ref name="Forrest" /> Die oudste gholftoernooi wêreldwyd en die eerste vername gholfkampioenskap, die [[Britse Ope]], word jaarliks op die naweek van die derde Vrydag in Julie aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |title=The Open Championship – More Scottish than British |publisher=PGA Tour |accessdate=2 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002214520/http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |archive-date=2 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Rugby League]] het in 1895 Huddersfield, Wes-Yorkshire ontstaan en is veral in Noord-Engeland gewild.<ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/?id=7rY2tVBypH0C&pg=PA27 |title=Professional identities: policy and practice in business and bureaucracy |isbn=978-1-84545-054-0 |author=Shirley Ardener |publisher=Berghahn |location=New York |year=2007 |page=27}}</ref> 'n Saamgestelde "Groot-Brittanje-leeu"-span het aan die Rugby League-wêreldbeker en toetswedstryde deelgeneem, maar sedert 2008 beskik Engeland, Skotland en Ierland oor hul eie nasionale spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rlwc08.com/ |title=Official Website of Rugby League World Cup 2008 |publisher=Rugby League World Cup 2008 |accessdate=25 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225130118/http://www.rlwc08.com/ |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Groot-Brittanje word steeds behou as die volle nasionale span. Super League is die hoogste vlak van professionele Rugby League in beide die VK en Europa. Dit bevat 11 spanne van Noord-Engeland, en een span elk uit Londen, Wallis en Frankryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |title=100 years of rugby league: From the great divide to the Super era |publisher=The Independent |author=Andrew Baker |date=20 Augustus 1995 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113652/https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die "Queensberry-reëls", [[boks]] se stelsel van algemene reëls, is in 1867 na John Douglas genoem, en vorm die grondslag van die moderne bokssport.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/boxing/The-Queensberry-rules |title=The Queensberry rules |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> [[Snoeker]] is nog een van die Verenigde Koninkryk se gewilde sportuitvoere, en die wêreldkampioenskap word jaarliks in [[Sheffield]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |title=China in Ding's hands |publisher=[[BBC]] |author=Saj Chowdhury |date=22 Januarie 2007 |accessdate=27 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827174441/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |archive-date=27 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Noord-Ierland is Gaeliese voetbal en hurling gewilde spansporte, beide in deelname en bywoning, en Ierse uitgewekenes in die VK en VSA neem ook daaraan deel.<ref name="CJSHurl">{{en}} {{cite web |url=http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |title=The ancient Irish sport of hurling catches on in America |work=Columbia News Service |publisher=Columbia Journalism School |author=Joe Gould |date=10 April 2007 |accessdate=14 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814161210/http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Shinty]] (of ''camanachd'') is in die [[Skotse Hoogland]] gewild.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |title=Shinty |publisher=Scottish Sport |accessdate=16 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916014743/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |archive-date=16 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoogland-spele word gedurende lente en sommer in Skotland aangebied, waartydens die Skotse en Keltiese kultuur en erfenis, veral dié van die Skotse Hoogland, gevier word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scotland.org/about-scotland/sport |title=Sport in Scotland |publisher=Scotland.org |accessdate=20 Junie 2015}}</ref> == Simbole == [[Lêer:Britannia-Statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Britannia (simbool)|Britannia]] in [[Plymouth]]. Britannia is 'n nasionale personifikasie van die VK]] [[Lêer:John Bull - World War I recruiting poster.jpeg|duimnael|upright|John Bull-plakkaat tydens die Eerste Wêreldoorlog]] Die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] is die Unievlag (ook bekend as ''Union Jack''). Dit is in 1606 met die oormekaarplasing van die [[vlag van Engeland]] oor die [[vlag van Skotland]] geskep en in 1801 is die Ierse Sint Patrick-vlag bygevoeg. Wallis word nie op die Unievlag verteenwoordig nie, aangesien Wallis voor die stigting van die Verenigde Koninkryk deur Engeland verower en ingelyf is. Die moontlikheid om die Unievlag te herontwerp om die verteenwoordiging van Wallis in te sluit, is nie heeltemal verwerp nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |date=27 November 2007 |accessdate=17 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113727/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[volkslied]] van die Verenigde Koninkryk is ''[[God Save the King]]''; as die monarg manlik is word in die lirieke ''King'' met ''Queen'' vervang. Die wapen van die Verenigde Koninkryk toon die drie leeus van Engeland (twee keer), die Skotse leeu en die Ierse harp. Heraldies regs die leeu vir Engeland en links die eenhoring vir Skotland. Onder is die Britse leuse ''Dieu et mon droit'' (Frans vir: "God en my reg"). In Skotland lyk die wapen effens anders. [[Britannia (simbool)|Britannia]] is 'n nasionale personifikasie van die Verenigde Koninkryk en afkomstig van die Romeinse Brittanje.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |accessdate=25 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113915/https://24carat.co.uk/britanniaframe.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Britannia word as 'n jong vrou met bruin of goue hare uitgebeeld; sy dra 'n Korinthiese helm en 'n wit rok. Sy hou [[Poseidon]] se drietandvurk en 'n skild met die Unievlag op. Soms ry sy op die rug van 'n [[leeu]]. Sedert die hoogtepunt van die Britse Ryk in die laat 19de eeu word Britannia dikwels met die Britse oorheersing van die see verbind, byvoorbeeld in die patriotiese liedjie ''Rule, Britannia!''. Tot in 2008 is die leeu op die Britse vyftigpenniemuntstuk en tienpenniemuntstuk langs Britannia uitgebeeld. Dit word ook as 'n simbool op die nieseremoniële vlag van die [[Britse Weermag]] gebruik. 'n Tweede, minder gebruikte personifikasie van die nasie is die karakter John Bull. Die [[Engelse bulldog]] word soms as 'n simbool van die Verenigde Koninkryk gebruik en word met Winston Churchill se weerwil teen Nazi-Duitsland verbind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Steve Baker |title=Picturing the Beast |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |page=52 |isbn=978-0-252-07030-3}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-Kingdom|title=United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|title=United Kingdom|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 Julie 2026}} ; Geskiedenis ---- * {{en}} {{cite book|author=Frank Welsh|title=The Four Nations: A History of the United Kingdom.|publisher=Yale University|location=New Haven|year=2002|isbn=0-300-09374-8}} * {{de}} {{cite book|authors=Hans Kastendiek, Karl Rohe, Angelika Volle|title=Grossbritannien: Geschichte, Politik, Wirtschaft, Gesellschaft.|edition=2de|publisher=Campus|location=Frankfurt/New York|year=1999|isbn=3-593-36193-0}} * {{en}} {{cite book|author=Jim Bulpitt|title=Territory and Power in the United Kingdom: An Interpretation.|publisher=Manchester University|location=Manchester|year=1983|isbn=0-7190-0937-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}} {{Wikt|Verenigde_Koninkryk}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 UK 2004 Factbook] * {{en}} [http://www.statistics.gov.uk/ Office of National Statistics] * {{en}} [http://www.macs.hw.ac.uk/britishisles/ The British Isles] Independent view of the UK * {{en}} [http://www.ukcities.co.uk/ UK Cities] lists a variety of useful resources for every city in the UK * {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap * {{en}} [http://www.upmystreet.com/ www.upmystreet.com] detailed localised information about places in the United Kingdom * {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap ; Geskiedenis ---- * {{en}} [http://www.nationalarchives.gov.uk/ The National Archives] * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ BBC Nations] Geskiedenis van die lande in die VK * {{en}} [http://www.walkingtree.com/ Mercator's Atlas] Maps of Cornwall & Wales ("Cornewallia en Wallia"), Ireland ("Irlandia"), Scotland ("Scotia") and England ("Anglia") circa 1564. ; Politiek en administrasie ---- * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ The British Monarchy] * {{en}} [http://www.parliament.uk/ The United Kingdom Parliament] * {{en}} [http://www.number-10.gov.uk/ Number 10 Downing Street] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045744/http://www.number-10.gov.uk/ |date=16 Mei 2008 }} * {{en}} [http://www.opsi.gov.uk/ Office of Public Sector Information] Source for all UK legislation 1987-present (successor to Her Majesty's Stationery Office) ; Media ---- * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/ British Broadcasting Corporation (BBC)] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}} * {{en}} [http://www.justuk.org/ UK travel guide] United Kingdom for travellers * {{en}} [http://www.world66.com/europe/unitedkingdom World66 Guide to United Kingdom – A travel guide written by its users] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050805082035/http://www.world66.com/europe/unitedkingdom |date= 5 Augustus 2005 }} * {{en}} [http://www.tomsbritain.com/ Tom's Britain – A website about interesting things to do in Britain] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | Noord = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Faroëreilande}} | Noordoos = [[Noorse See]] • {{vlagland|Noorweë}} | Oos = [[Noordsee]] • {{vlagland|Denemarke}} • {{vlagland|Duitsland}} | Suidoos = [[Noordsee]] • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Nederland}} | Suid = [[Engelse Kanaal]] • {{vlagland|Frankryk}} | Suidwes = [[Asore]] ({{vlagland|Portugal}}) • [[Keltiese See]] | Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Ierse See]] | Noordwes = {{vlagland|Ysland}} • [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Lande van Europa}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Premiers van die Verenigde Koninkryk}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Verenigde Koninkryk| ]] ay07i74qq5cij041s80zvojoxhcbzqh 0 4527 2918687 2888586 2026-07-21T18:43:19Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Italy_1796.svg" met "Italia_1796-en.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 2918687 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Italiaanse Republiek |volle_naam = <small>''Repubblica Italiana'' ([[Italiaans]])</small> |algemene_naam = Italië |beeld_vlag = Flag of Italy.svg |beeld_wapen = Italy-Emblem.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Italy.svg |leuse = |volkslied = ''[[Il Canto degli Italiani]]''<br /><small>''([[Italiaans]] vir: "Die Lied van die Italianers")''</small><br /><div class="center">[[Lêer:National anthem of Italy - U.S. Navy Band (long version).ogg]]</div> |amptelike_tale = [[Italiaans]] |hoofstad = [[Rome]] {{Koördinate|41|54|N|12|29|O}} |latd = 41 |latm = 54 |latNS = N |longd = 12 |longm = 29 |longEW = O |grootste_stad = [[Rome]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Sergio Mattarella]]<br />[[Giorgia Meloni]] |oppervlak_rang = 71^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 301&nbsp;340<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/|title=Italy|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=7 Maart 2024|archive-date= 1 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 116&nbsp;350 |persent_water = 1,24 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=7 Maart 2024}}</ref> |bevolking_skatting = 58&nbsp;916&nbsp;404<ref>{{it}} {{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |title=Bilancio demografico mensile e popolazione residente per sesso, anno 2023 |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=7 Maart 2024}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2023 |bevolking_rang = 25^ste |bevolking_sensus = 59&nbsp;433&nbsp;744<ref>{{it}} {{cite web |url=http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html |title=Resident population and population change |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=12 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019045733/http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2011 |bevolkingsdigtheid = 201,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 521,4 |bevolkingsdigtheidrang = 71^ste |BBP_PPP = $3&nbsp;287&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=136,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Italy |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2023 |accessdate=7 Maart 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 13^de |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;016<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 30^ste |BBP = $2&nbsp;284&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 8^ste |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $38&nbsp;926<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 26^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Unifikasie<br />• Republiek<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[17 Maart]] [[1861]]<br />[[2 Junie]] [[1946]]<br />[[1 Januarie]] [[1948]] |MOI = {{wins}} 0,895<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=7 Maart 2024}}</ref> |MOI_rang = 30^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 32,7<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=7 Maart 2024}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = IT |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.it]] |skakelkode = 39 |voetskrif = <div class="center">Portaal [[Lêer:Portal.svg|20px]] [[Portaal:Europa|Europa]]</div> }} '''Italië''' ([[Italiaans]]: ''Italia'', [iˈtaːlja], {{Audio|It-Italia.ogg|luister}}), amptelik die '''Italiaanse Republiek''' (''Repubblica Italiana'', [reˈpubblika itaˈljaːna]), is 'n [[land]] in [[Suid-Europa]] wat – naas die [[Povlakte]] in Noord-Italië – grotendeels uit die stewelvormige Appenyne-[[skiereiland]] sowel as twee groot eilande in die [[Middellandse See]] bestaan: [[Sisilië]] (Sicilia) en [[Sardinië]] (Sardegna). Daarbenewens behoort kleiner eilande in die Middellandse See soos [[Capri]] en [[Elba]] ook tot Italië. Die land het 'n gematigde Sentraal-Europese klimaat in die noorde en 'n Mediterreense in die suidelike landsdele. [[Lêer:Satellite image of Italy in March 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Italië in Maart 2003]] [[Lêer:Lago Maggiore view.jpg|duimnael|links|Die Alpynse meer Lago Maggiore op die grens tussen Italië en Switserland]] [[Lêer:Costume di Ovodda.jpg|duimnael|links|Jong meisies in die tradisionele kleredrag van Ovodda, Sardinië]] [[Lêer:Lamborghini Polizia.JPG|duimnael|links|'n Lamborghini Gallardo van Italië se padpolisie en snelwegpatrollie ''Polizia Stradale'' (wat deel uitmaak van die Staatspolisie of ''Polizia di Stato'')]] Aan die noordekant word dit begrens deur die [[Alpe]], en grens aan [[Frankryk]] in die noordweste, [[Switserland]] en [[Oostenryk]] in die noorde en [[Slowenië]] in die noordooste. Suid van die Italiaanse vasteland is die [[eilandstaat]] [[Malta]] geleë wat nie deel uitmaak van Italië nie. Dikwels word Italië as 'n land van besondere skoonheid beskryf – met 'n veelvuldigheid aan landskapsvorme. Die noorde van die land word deur die ruwe bergwêreld van die Alpe beslaan. Die hoogste bergpieke is in die Monte Rosa-massief langs die grens met Switserland en in die Mont Blanc-massief in die Frans-Italiaanse grensgebied geleë. Net suid van die westelike Alpe het [[gletser]]s diep valleie in die bergrotse gesny en 'n Alpynse landskap van mere geskep wat suidwaarts tot die Povallei en die [[Piëmont]] strek. [[Toskane]], 'n historiese landskap in westelike Sentraal-Italië, is een van die belangrikste kultuurlandskappe van Europa met 'n ryk geskiedenis. As kernland van die [[Renaissance]] het dit kulturele invloed ver buite Italië se grense uitgeoefen. 'n Tweede groot bergreeks, die Appenyne, strek vanaf die die Sentraal-Alpe suidwaarts. In die omgewing van Rome strek dit oor byna die hele wydte van die Italiaanse stewel-skiereiland. Dit vernou in Suid-Italië waar twee wye kusvlaktes aan weerskante van die berge geleë is – een langs die [[Tirreense See]], die ander langs die [[Adriatiese See]]. Groot dele van die suidelike Appenyne het as byna ongerepte wildernis bewaar gebly. Hierdie landskap is die habitat van dierspesies wat elders in Europa nog nouliks aangetref word, soos [[Wolf|wolwe]] en [[Beer|bere]]. Tektonies is die suidelike Appenyne-bergwêreld een van die mees onstabiele streke in Europa met aktiewe [[Vulkaan|vulkane]], waaronder die majestueuse [[Vesuvius]] wat 'n konstante bedreiging vir die miljoenestad [[Napels]] en eilande in die [[Golf van Napels]] inhou. Wes en suidwes van Italië is die land se twee grootste eilande geleë, Sardinië en Sisilië. Vanaf die eerste 1ste eeu v.C. tot die 5de eeu was Italië in 'n enkele ryk verenig, die Romeinse Ryk. Italië se besonderse topografie het vervolgens oor eeue heen die politieke geskiedenis en geografie van die land bepaal. Die bou van paaie is deur ontoeganklike bergterrein belemmer sodat kommunikasie, handel en ander betrekkinge tussen die verskeie landsdele dikwels tot 'n minimum beperk was. In Italiaanse stede en streke is sodoende 'n sterk onafhanklike gees geskep. Stadstate soos [[Venesië]] en [[Genua]] het hulle liewer tot die see gewend om handel met ander Mediterreense gebiede te dryf. Elke streek het sy spesifieke dialek van Italiaans en sy eie kookkuns ontwikkel. Nog in 1847 was die land in politieke opsig verdeel in agt onafhanklike state en kon die Oostenrykse staatsman en minister van buitelandse sake [[Klemens von Metternich]] sy beroemde en omstrede uitspraak doen waarvolgens Italië eintlik geen nasie was nie, maar net ''une expression géographique'', 'n suiwer geografiese term,<ref>{{fr}} [https://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/pdf/pdf_le_sentiment_national_italien.pdf ''Clio Voyages culturels – Paul Guichonnet: Le sentiment national Italien. Besoek op 5 Augustus 2018'']</ref> terwyl die Italiaanse skrywer [[Umberto Eco]] in 'n onderhoud met die Franse [[dagblad]] ''Le Monde'' taal as die band beskryf het wat die verskillende streke van Italië en hul bewoners saamsnoer.<ref>{{fr}} [https://www.lemonde.fr/week-end/article/2011/03/18/umberto-eco-l-italie-c-est-avant-tout-une-langue_1494120_1477893.html ''Le Monde, 18 Maart 2011: Umberto Eco : "L’Italie, c’est avant tout une langue". Besoek op 5 Augustus 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180911084739/https://www.lemonde.fr/week-end/article/2011/03/18/umberto-eco-l-italie-c-est-avant-tout-une-langue_1494120_1477893.html |date=11 September 2018 }}</ref> In teenstelling met lande soos byvoorbeeld Frankryk, [[Engeland]] en Duitsland, wat reeds vroeg in hul geskiedenis as eenheidstate gevestig het, is die verskillende landsdele van Italië eers betreklik laat met die 19de eeuse Risorgimento-beweging in 'n gemeenskaplike monargie verenig, wat tussen 1861 en 1946 deur die [[Huis van Savoje]] regeer is. Vinnige industrialisering het bygedra tot die land se nuut verworwe status as een van Europa se [[groot moondheid|groot moondhede]] wat vanaf die 1880's 'n koloniale ryk in [[Noord-Afrika|Noord-]] en [[Oos-Afrika]] gevestig het. Groot verliese is in die Eerste Wêreldoorlog gely waarin Italië tussen 1915 en 1918 aan die kant van die geallieerdes teen die [[Duitse Keiserryk]] en [[Oostenryk-Hongarye]] geveg het. Alhoewel die staatsgebied met die insluiting van [[Suid-Tirol]] vergroot is, het sosiale en politieke onluste 'n klimaat geskep wat die weg gebaan het vir die magsoorname deur die [[Fascisme|fascistiese]] beweging onder [[Benito Mussolini]] in 1922. As bondgenoot van die Spilmoondhede, die [[Nazi-Duitsland|Duitse Ryk]] en [[Japan]], gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Italië 'n verpletterende neerlaag gely. Koloniale besittings in Afrika het hierna verlore gegaan, terwyl 'n klein gebied in die noordooste aan [[Joego-Slawië]] afgestaan moes word. In Junie 1946 is die monargiese regeringstelsel in 'n referendum verwerp en die Republiek Italië geproklameer. Italië is 'n stigterslid van die [[Europese Unie]] en die [[NAVO]] asook 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]]. Dit maak deel uit van die [[Euro]]sone. == Etimologie == Die oorsprong van die woord ''Italia'' is onbekend, maar dit is minstens 3000 jaar oud.<ref name="Manco">{{it}} Alberto Manco: ''Italia. Disegno storico-linguistico.'' L’Orientale, Neapel 2009, {{ISBN|978-88-95044-62-0}}</ref> Aanvanklik het hierdie term na 'n klein streek in die suide van Italië verwys en toe ook die suidelike [[Apennyne]] en later die hele skiereiland ingesluit. Taalkundiges en historici het al verskeie hipotese opgestel, waarvan een sê, dat die woord van die antike volk Italiker (''Italus'') afgelei is, op sy beurt afkomstig van ''vitulus'', wat kalf beteken.<ref>{{en}} J. P. Mallory, D. Q. Adams: ''Encyclopedia of Indo-European Culture.'' Fitzroy and Dearborn, Londen 1997, bl. 24.</ref> == Geskiedenis == === Voor- en Vroeë geskiedenis === [[Lêer:The Chimera of Arezzo, c. 400 BC, found in Arezzo, an ancient Etruscan and Roman city in Tuscany, Museo Archeologico Nazionale, Florence (22636282885).jpg|duimnael|links|Die Chimera van Arezzo, van die bekendste voorbeelde van [[Etruskers|Etruskiese]] kuns (5de eeu v.C.)]] [[Lêer:Matera08.jpg|duimnael|Matera met sy Neolitiese ''Sassi'' word as een van die oudste stede wêreldwyd beskou<ref>{{en}} [http://www.smithsonianmag.com/travel/mater-went-from-ancient-civilization-slum-hidden-gem-180949445/ smithsonianmag.com – How Matera Went From Ancient Civilization to Slum to a Hidden Gem]</ref>]] Die Geskiedenis van Italië met 'n [[Homo|hominiede]] vestiging op die Apennyne-skiereiland en die omliggende eilande is minstens 1,3 tot 1,7 miljoen jaar oud; die [[Cro-Magnon-mens|''moderne'' mens]] het sowat 43&nbsp;000 tot 45&nbsp;000 jaar gelede in Italië verskyn en duisende jare lang langs die [[Neanderdaller]] geleef. Tot in die 6de eeu v.C. het jag, visvang en versammel die grondslag van die bestaan gevorm. Teen 6100 v.c. het eerste groeperings van buite die skiereiland, glo van oorsese gebiede soos Suid-[[Anatolië]] en die [[Nabye Ooste]], [[landbou]] saamgebring en die [[jagter-versamelaar]]s verdring. Gedurende die 2de eeu v.C. het vir die eerste keer uit dorpies eerste stadagtige nedersettings geword en die samelewings het eerste duidelike spore van hiërargieë getoon. Die uit skriftelike bronne bekende geskiedenis van Italië skop eers na die vestiging van Italiese volke af. Nes hulle het die [[Etruskers|Etruskiese kultuur]], wie se herkoms onbekend is, rondom 600 v.C. 'n bloeitydperk beleef. Gedurende die 8ste eeu v.C. het die [[Antieke Griekeland|Griekse kolonisasie]] van die Suid-Italiaanse vasteland en Sisilië begin, en langs die weskus van dié eiland het die [[Fenisië]]rs hulle gevestig. Hierdie kolonies het later tot [[Kartago]] behoort. === Antieke tydperk === {{Hoofartikel|Romeinse Ryk}} [[Lêer:Colosseo 2020.jpg|duimnael|links|Die [[Colosseum]] in Rome; opgerig in 80 n.C.]] [[Lêer:RomanEmpire 117 de.svg|duimnael|Die [[Romeinse Ryk]] rondom 117 n.C.]] Reeds voor die Romeinse tydperk was Italië, veral Sentraal- ([[Etrurië]]) en Suid-Italië ([[Magna Graecia]]), 'n belangrike Europese kulturele sentrum. Vanaf die 4de eeu v.C. het die Romeinse uitbreiding begin, in 146 v.C. is beide [[Korinthe]] en Kartago verniel, die verowering van die Mediterreense gebied, later ook dele van Sentraal- en Noord-Europa het kulturele invloede en mense uit die hele ryk en die aangrensende gebiede na Italië gebring. Die skiereiland het die sentrum van die Romeinse Ryk gevorm en met klein uitsonderinge tot die ontbinding van die [[Wes-Romeinse Ryk]] in 476 gebly. Daarmee het 'n verandering in die landbou-ekonomiese basis gepaard gegaan, wat aanvanklik uit [[Boer (landbou)|boere]] bestaan en tot 'n stelsel van 'n wye Latifundien op die grondslag van [[slawerny]] ontwikkel het. 'n Digte padnetwerk het die groeiende stede met mekaar verbind, waarvolgens die ruil van goedere, maar ook die afhanklikheid van eksterne goedere, soos Noord-Afrikaanse [[koring]] en [[olyf]]olie, gegroei het. In die laat oudheid het nes slawerny en die vrye boere nuwe stelsels soos die heffing aan die grond – Kolonat – verskyn, alhoewel nog rondom 500 tussen vrye en onvrye Kolonen onderskei is. Gedurende die 4de eeu n.C. is die [[Christendom]] tot amptelike godsdiens verhef. Oor eeue heen was Italië die spilpunt van die Romeinse Ryk. In 41 v.C. is die Italiaanse kernland, wat voorheen tot die [[Rubicon]] by [[Rimini]] gestrek het, met die provinsie [[Gallia Cisalpina]] uitgebrei. Sisilië en Sardinië (asook Korsika) is eers later deur [[Diocletianus]] se herbelyning by die Moederland Italië (''Dioecesis Italiae'') bygevoeg. === Middeleeue === [[Lêer:Piazzetta San Marco Venice BLS.jpg|duimnael|links|Piazza San Marco in [[Venesië]]]] [[Lêer:Iron Crown.JPG|duimnael|Ysterkroon van die konings van Italië]] Na die inval van die [[Gote]] en die [[Lombarde]] (410 en 568) het die land in verskeie heerskappye verval. In die 8ste en 9de eeu, veral onder [[Pepyn die Korte]] en [[Karel die Grote]], het die [[Franke]] Italië oorheers, maar onder Karel se opvolgers het 'n aparte Koninkryk Italië begin ontwikkel. Vanaf Otto die Grote se bewind het Italië oorwegend tot die [[Heilige Romeinse Ryk]] behoort, terwyl die suide vir 'n lang tydperk deel van die [[Bisantynse Ryk]] was. In 827 het egter [[Arabiere]] Sisilië en dele van Suid-Italië verower. In die 11de eeu het oor dekades heen die Normanne Suid-Italië verower. Met die groei van beide handel en verkeer het veral die stede van Noord-Italië in die 11de eeu meer en meer onafhanklik geword. Die Normanne en die meeste Noord-Italiaanse stede het tydens die [[Investituurstryd]] tussen 1076 en 1122 die [[pous]] ondersteun. Met die ondergang van die Staufer-dinastie het in 1268 hul pogings om die dalende gesag van die ryk in Italië te hernu, misluk, alhoewel Hendrik VI die Suid-Italiaanse Normandiese Ryk deur huwelik bygekry het. Vanaf 1268 was in Suid-Italië die Franse Anjou-dinastie aan bewind. Die Noorde is deur amper selfstandige stede, wat formeel tot die Heilige Romeinse Ryk behoort het, oorheers. === Renaissance === [[Lêer:View of Santa Maria del Fiore in Florence.jpg|duimnael|links|Die [[Katedraal van Florence]] is van die bekendste bakens van die Renaissance]] [[Lêer:Italy 1494 de.svg|duimnael|Italië rondom 1494]] In die Italië van die laat 14de eeu het die [[Renaissance]] begin verskyn; die 15de en 16de eeu word as kernperiode beskou. Die wesenskenmerk was die herlewing van die antieke gees en die [[Humanisme]] was die oorheersende geestelike beweging. Dit het met 'n herorientasie van die wetenskap van 'n teosentriese na 'n antroposentriese aanskouing gepaard gegaan. Gedurende die 14de en 15de eeu het magte met 'n groot ekonomiese en kulturele voorsprong verskyn. Van die vernaamstes was die Hertogdom Milaan, die [[Republiek Venesië|republieke Venesië]], [[Genua]] en [[Florence]], die Koninkryk Napels en die Pouslike Staat, maar ook [[Ferrara]] en [[Mantua]]. Hierdie stede het in wisselende koalisies politieke mag en hulpbronne van die Italiaanse skiereilande onder mekaar verdeel en 'n relatief hoë vlak aan politieke vryheid gewaarborg, wat tot nuwe wetenskaplike en kulturele inspirasies gelei het. Die groot fortuine, wat deur handel ontstaan het, het groot openbare en private kunsprojekte vergemaklik. Daarbenewens het die ontwikkeling van die pragmatiese geletterdheid reeds in die vroeë 13de eeu 'n opswaai beleef, wat die korrespondensie van die koopmans aangespoor en die geletterdheid laat groei het, waardeur meer en meer mense geletterd geword het. Gedurende die 15de eeu was Italië onder die mees verstedelikte gebiede in Europa. === Moderne tyd === ==== 16de tot 18de eeu ==== [[Lêer:1807KingdomItaly.jpg|duimnael|links|Kaart van die Napoleontiese Koninkryk Italië in 1807]] [[Lêer:Italia 1796-en.svg|duimnael|Italië rondom 1796]] Die agteruitgang van Italië het onmiddellik na die ontdekking van die [[Amerikas]] in 1492 begin, aangesien die handelsbedrywighede van die Wes-Europese lande na die oorsese kolonies verskuif het, ook weens die oorheersing van die Middellandse Meer deur die [[Ottomaanse Ryk]]. In politieke opsig het Italië onder die invloed van ander magte gekom. Gedurende die 16de eeu het Frankryk en Spanje om die oppergesag oor die skiereiland meegeding. Die Slag by Pavia in 1525 het tot die oorheersing van Spanje gelei, wat Suid-Italië en Lombardye verower het. In 1797 is uit die Cispadaniese Republiek en die Transpadaniese Republiek die Cisalpiniese Republiek gevorm, wat in 1805 ontbind is. In 1796 het [[Franse Rewolusie]]troepe Noord-Italië verower. In 1805 het [[Napoleon Bonaparte]] homself in Milaan tot Koning van Italië gekroon. Na die [[Slag van Waterloo]] in 1815 het Italië onder die invloedsfeer van die [[Keiserryk Oostenryk]] en later [[Oostenryk-Hongarye]] geval. Gedurende die langste tydperk tussen die 16de tot die vroeë 19de eeu was Italië onder die gesag van ander magte. ==== 19de eeu ==== {{Hoofartikel|Unifikasie van Italië}} [[Lêer:Breccia di Porta Pia Ademollo.jpg|duimnael|links|''Bersaglieri'' (Italiaans vir "skutte") verower Rome en voltooi daarmee die Unifikasie van Italië, September 1870]] [[Lêer:With Victor Emmanuel.jpg|duimnael|[[Giuseppe Garibaldi]] (links) ontmoet op 26 Oktober 1860 Koning Victor Emmanuel II by Teano]] Die Italiaanse nasionale beweging in die 19de eeu word dikwels ''Risorgimento'' (Italiaans vir: "herlewing") genoem. Onder leiding van die [[Huis van Savoje]], konings van Sardinië-Piëmont, en aangedryf deur vrywillige troepe onder [[Giuseppe Garibaldi]] is gedurende drie onafhanklikheidsoorloë (1848 tot 1870) Italië verenig. Op 17 Maart 1861 is Victor Emmanuel II in [[Turyn]] as koning van Italië geproklameer. In 1865 is die hoofstad na Florence verskuif. In 1866 is na die derde onafhanklikheidsoorlog die voorheen Oostenrykse [[Veneto]] en [[Frioelië]] by die Koninkryk Italië ingelyf. [[Rome]] is in September 1870 verower en het in 1871 die Italiaanse hoofstad geword. Daarbuite het Italië gepoog om sy eie koloniale ryk op te rig, aan die [[Horing van Afrika]] (vanaf 1890 [[Eritrea]]; [[Ethiopië]]) en in [[Libië]]. Die meeste ander Europese magte het reeds 'n lang koloniale geskiedenis opgeteken; maar Italië het in 1871, nes die [[Duitse Keiserryk]], nog geen eie kolonies gehad nie. ==== Eerste Wêreldoorlog, Fascisme en Tweede Wêreldoorlog ==== [[Lêer:The British Army in Italy 1943 NA8236.jpg|duimnael|links|Britse soldate by Calvi Risorta tydens die Italië-veldtog, 1943]] [[Lêer:Italian alpine troops.jpg|duimnael|''Alpini'' tydens die ''Guerra Bianca'' van die Eerste Wêreldoorlog, 1915]] [[Lêer:Kingdom of Italy 1919 map.svg|duimnael|Italië na die verdrag van St. Germain in 1919]] Italië het, ondanks sy lidmaatskap in die [[Drievoudige Verbond]] (met die Duitse Keiserryk en Oostenryk-Hongarye), in 1915 by die [[Drievoudige Entente]] aangesluit. Laasgenoemde alliansie het in die Londense geheime kontrak territoriale winste belowe, waardeur die Koninkryk aan die seëvierende kant van die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|Geallieerdes]] Julies-Veneto, [[Trentino]] en die Duitstalige [[Suid-Tirol]] kon annekseer. In Oktober 1922 het [[Benito Mussolini]] en sy [[Fascisme|Fascisti]] na die Opmars na Rome die bewind oorgeneem. Stap-stap het Mussolini die Koninkryk in 'n totalitere staat omgeskep en homself onder die titel ''Duce'' ("leier") as staatsleier geïnstalleer. Op 3 Oktober 1935 het Italië die [[Keiserryk van Ethiopië]] oorval en geannekseer. Hierdie met die internasionale reg teenstrydige besetting het deel gevorm van Mussolini se plan om die ou Romeinse Ryk te laat herleef. Met verskeie ooreenkomste het Mussolini se Italië 'n bondgenoot van [[Nazi-Duitsland]] onder [[Adolf Hitler]] geword (byvoorbeeld met die sogenaamde "[[Verdrag van Staal]]" in Mei 1939). In Junie 1940 het Italië uiteindelik aan die kant van Duitsland en [[Japan]] (''Achse Berlin-Rom-Tokio'') die [[Tweede Wêreldoorlog]] betree. Op 10 Julie 1943 het die Italië-veldtog van die westelike [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] begin; na swaar nederlae is Mussolini op 25 Julie 1943 van die Fascistiese Grote Raad afgesit en vasgevang. Koning Victor Emanuel III het die bevel oor die troepe oorgeneem en vir maarskalk Pietro Badoglio opdrag gegee om 'n militêre regering te vorm. Badoglio het die Fascistiese Party en sy onderdele volgens wet vir ontbind verklaar. Op 8 September het die regering Badoglio met die Geallieerdes die Wapenstilstand van Cassibile gesluit en Italië het die [[Spilmoondhede]] verlaat. Gedurende die oorlog is sowat 198&nbsp;500 Italianers dood.<ref>{{en}} Charles T. O’Reilly: ''Forgotten Battles. Italy’s War of Liberation, 1943–1945.'' Lexington, Lanham 2001, bl. 162, nota 40.</ref> Die daaropvolgende inval van die Duitse [[Wehrmacht]] het tot die weerstand van die ''Resistenza'' gelei. Die Duitse Ryk het probeer om die "swarthemde" weer aan bewind te bring en op 12 September 1943 is Mussolini bevry. Noord-Italië tot by Rome is deur Duitse troepe beset en onder 'n regering van Mussolini geplaas, wat die "Italiaanse Sosiale Republiek" geproklameer het. Hierdie parallelle regering was 'n bondgenoot van Duitsland, het oorlog teen die van die Geallieerdes besette dele van Italië verklaar en in Noord-Italië teen Italiaanse partisane geveg. Vervolgens is veral Sentraal-Italië gedurende swaar gevegte langs die front erg verwoes. Burgerlikes was die teiken van Duitse weerwraak. Die regering Badoglio het op 13 Oktober 1943 oorlog teen Duitsland verklaar, wat die laaste 18 maande van die Tweede Wêreldoorlog sou duur. Nadat die Duitse troepe in Junie 1944 tot by die "Gotelyn" in die Apennyne onttrek en Italiaanse partisane hul aanvalle op Duitse soldate versterk het, het die Duitse Wehrmacht met nuwe massamoorde aan burgerlikes en ander oorlogsmisdade deur Duitse en Italiaanse fascistiese troepe reageer. Op 29 April en 2 Mei 1945 het die Weermaggroep C aan die westelike Geallieerdes oorgegee. ==== Naoorlogse tydperk ==== [[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F024895-0005, Italien, Rom, Gedenkfeier Römische Verträge.jpg|duimnael|Herdenking op 29 Mei 1967 ter geleentheid van die tiende verjaarsdag van die Romeinse verdrae]] Na afloop van die oorlog het Italië sy kolonies kwytgeraak – met uitsondering van Italiaans-Somaliland, wat in 1950 deur die [[Verenigde Nasies]] vir 'n verdere tien jaar aan Italië oorhandig is. Die Italiaanse Moederland het grootliks van gebiedsverliese gespaar gebly (die grootste deel van Julies-Veneto is aan [[Joego-Slawië]], d.w.s. die huidige [[Slowenië]] en [[Kroasië]], die Italiaanse [[Dodekanese]] aan [[Griekeland]], die gemeentes Tende en La Brigue aan Frankryk oorhandig. 'n Grondwetgewende Vergadering het op 22 Desember 1947 die ''Costituzione della Repubblica Italiana'' ("Grondwet van die Italiaanse Republiek") goedgekeur. Hierdie grondwet het op 1 Januarie 1948 in werking getree. Die naoorlogse tydperk in Italië is binnelands veral deur wisselende regerings gekenmerk, alhoewel tot in 1990 vier dekades onder die Christelike Demokrate, en buitelands deur die stigting van die Europese Ekonomiese Gemeenskap en ekonomies deur die ekonomiese wonderwerk. Na dekades se hoë [[inflasie]] (die lira het 'n groot deel van sy waarde verloor) is in die 1990's nuwe lenings stopgesit, om die Maastricht-kriterias in te pas en die euro as nuwe geldeenheid in te voer. Aan die begin van die 1990's is die politieke elite as gevolg van die korrupsieskandaal ''Tangentopoli'' en die ''Mani pulite'' se regsondersoeke uitgeruil. ==== Hedendaagse tydperk ==== Vanaf 1994 tot 2011 is die Italiaanse politiek deur party-alliansies rondom [[Silvio Berlusconi]] asook wisselende sentraal-linkse-koalisies gekenmerk. In 2011 is hy deur [[Mario Monti]] opgevolg, veral weens die sedert 2009 smeulende Eurokrisis en die hoë staatsskuld van Italië, en Monti het 'n kabinet van partylose deskundiges saamgestel. Hy is deur die Kabinet Letta (28 April 2013 tot 22 Februarie 2014) en Kabinet Renzi onder [[Matteo Renzi]] opgevolg.<ref>{{it}} [http://www.governo.it/ governo italiano]</ref> Renzi se beplande herontwerp van die Grondwet is op 4 Desember 2016 deur die kiesers verwerp, waarna Renzi bedank het. [[Paolo Gentiloni]] het die nuwe eerste minister geword.<ref>{{de}} [http://www.blick.ch/news/ausland/italien-gentiloni-gewinnt-vertraensabstimmung-im-italienischen-senat-id5897522.html "Gentiloni gewinnt Vertrauensabstimmung im italienischen Senat"], besoek op 15 Desember 2016.</ref> Na die verkiesings in 2018 is 'n koalisie, bestaande uit Vyfsterbeweging en [[Lega Nord]] onder die partylose eerste minister [[Giuseppe Conte]] gevorm, wat op 1 Junie 2018 ingesweer is. Nadat Lega Nord die koalisie verlaat het, het Conte sy kabinet hersien, wat vanaf 5 September 2019 naas die Vyfsterbeweging deur die Partito Democratico, Liberi e Uguali, Italia Viva en die Movimento Associativo Italiani all’Estero ondersteun is. Nadat dié koalisie verbrokkel het en Conte moes bedank, is [[Mario Draghi]], voormalige president van die Europese Sentrale Bank, opdrag gegee om 'n nuwe regering te vorm. Hy is op 13 Februarie 2014 ingesweer en het 'n koalisie gelei bestaande uit Lega Nord, die Vyfsterbeweging en die Partito Democratico.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/12/mario-draghis-new-italian-government-to-be-sworn-in-on-saturday |title=Mario Draghi's new government to be sworn in on Saturday |publisher=The Guardian |date=13 Februarie 2021 |accessdate=7 Maart 2024}}</ref> Sedert 22 Oktober 2022 dien [[Giorgia Meloni]] van [[Fratelli d'Italia]] as eerste minister. Sy lei 'n koalisie bestaande uit Fratelli d'Italia, [[Lega]] en [[Forza Italia]]. == Geografie == === Oppervlakte en topografie === [[Lêer:Altimetria Italia.svg|duimnael|Die topografie van Italië]] Italië het 'n oppervlakte van 301&nbsp;300&nbsp;km² en is sodoende ietwat kleiner as die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Noord-Kaap]] (361&nbsp;830&nbsp;km²). Groot dele van die staatsgebied strek as Appenynse skiereiland ver in die Middellandse See uit, met 'n maksimale afstand tussen die uiterste noordweste en suidooste van 1&nbsp;200&nbsp;km. Die internasionale grens in die noorde strek oor 1&nbsp;900&nbsp;km (488&nbsp;km met Frankryk, 734&nbsp;km met Switserland, 430&nbsp;km met Oostenryk en 232&nbsp;km met Slowenië). Die kuslyn is heelwat langer met sowat 7&nbsp;500&nbsp;km. As Italiaanse [[Eksklawe|ekslawe]], wat volledig deur Switserse gebied omsluit word, geniet Campione d'Italia spesiale voorregte. Die nedersetting met 'n bevolking van sowat 2&nbsp;000, wat deur die Meer van Lugano, die nedersettings Bissone en Caprino asook bergpieke (Sighignola) van die res van die Italiaanse staatsgebied geskei word, is sterk in die Switserse ekonomie geïntegreer en gebruik die [[Switserse frank]] as geldeenheid. Die onafhanklike Republiek San Marino en die Vatikaanstad vorm enklawes op Italiaanse staatsgebied. 35 persent van die oppervlakte word deur berggebiede (''montagne'') beslaan (veral die Noord-Italiaanse Alpe en die Appenyne-bergreeks in Sentraal-Italië), 23 persent deur vlaktes (''pianure''; die Povlakte in Noord-Italië is die grootste laagvlakte in Europa met 48&nbsp;000&nbsp;km²) en 42 persent uit heuwellande (''colline''). === Eilande === [[Lêer:View of La Pelosa, Stintino (Sardinia, Italy) (23495539494).jpg|duimnael|Die strand van La Pelosa (''Spiagga della Pelosa'') naby Stintino op Sardinië word danksy sy deursigtige siaanblou water onder die mooistes in Italië gereken]] Die twee grootste eilande in die Middellandse See, Sisilië en Sardinië, maak deel uit van die Italiaanse staatsgebied. Sowat 'n sesde van die totale landoppervlakte word deur see- of riviereilande beslaan – met sowat 350 see-eilande (insluitende dertien argipels), 'n honderdtal strandmeer- en meer- asook enkele riviereilande (soos die Isola Tiberina in Rome se [[Tiber]]rivier). 32 van die provinsie Venesië se strandmeereilande is bewoon. Net sowat 'n tiende van alle Italianers is eilandbewoners. == Ekonomie == === Oorsig === Ná die Tweede Wêreldoorlog het Italië 'n merkwaardige ekonomiese transformasie en ingrypende strukturele veranderinge ondergaan wat dikwels as "naoorlogse ekonomiese wonder" beskryf word. Die land, wat tradisioneel sterk op landbou gesteun het, het binne 'n betreklik kort tydperk gevorder tot een van die mees geïndustrialiseerde nasies ter wêreld. Die dryfkragte agter hierdie ontwikkeling was grotendeels klein en middelgroot ondernemings in familiebesit wat in uitvoergerigte sektore werksaam was. Italië is die agtste grootste ekonomie ter wêreld en die vierde grootste in Europa na Duitsland, die Verenigde Koninkryk en Frankryk. Volgens die nominale produksiewaarde is Italië die Tweede grootste nywerheidsland in Europa na Duitsland.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/Geschaeftspraxis/swot-analyse,t=swotanalyse--italien-dezember-2018,did=2203406.html ''GTAI Germany Trade and Invest: SWOT-Analyse Italien (Dezember 2018). Besoek op 6 Februarie 2019'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Italiaanse ekonomie word steeds gekenmerk deur 'n hoë aandeel innovatiewe en buigsame klein en middelgroot ondernemings wat suksesvol op die wêreldmark meeding – ondanks die betreklik hoë belastingtariewe en burokratiese struikelblokke van hul tuismark. Hulle fokus op produkte en dienste van hoë gehalte volgens klante se verwagtinge en algemene verbruikerstendense. Hierdie ondernemings, wat grotendeels in die noorde van die land gesetel is, deel baie eienskappe met hul Duitse eweknieë met wie hulle omvattende handelsbande handhaaf. So word baie onderdele vir die Duitse motorbedryf deur Italiaanse ondernemings verskaf. === Ekonomiese ontwikkeling in die Eurosone === {{Kombi-beeld|Made in Italy SMEG.svg|Delta + Alessi (33040822500).jpg|Ferrari F8 Tributo Genf 2019 1Y7A5665.jpg|Largest wooden wine barrel (in use).jpg|DeLonghi coffee grinder on The SM Store at SM City Cebu (2025-01-20).jpg| |align=right |width=250px |caption1= |caption2= |caption3= |caption4= |caption5=Ontwerp en produkte van wêreldfaam:<br />''Delta + Alessi • Ferrari F8 Tributo • Valpollicella-wyn in Verona • De’Longhi espresso- en koffiemasjien'' }} Alhoewel Italië onder die wêreld se voorste nywerheidslande gereken word en oor 'n hoogs ontwikkelde industriële sektor beskik (wat die tweede hoogste bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) van enige EU-lidstaat lewer en net deur Duitsland se sekondêre sektor oortref word), het sy ekonomie sedert die land se toetreding tot die Eurosone feitlik geen groei meer getoon nie. Ekonome wys veral daarop dat die Italiaanse ekonomie sedert omstreeks 1995 geen noemenswaardige groei in produktiwiteit (gemeet as BBP per werkuur) meer ervaar het nie – in teenstelling met die meeste ander westerse lande wat 'n kontinue en standhoudende groei in produktiwiteit getoon het. Groei in produktiwiteit word as die belangrikste ekonomiese aanwyser vir 'n ekonomie se langtermyn-vooruitsigte beskou.<ref>{{en}} [http://theconversation.com/italys-economy-has-cronyism-disease-but-will-its-next-government-treat-it-92807 ''The Conversation, 6 Maart 2018: Italy’s economy has ‘cronyism disease,’ but will its next government treat it? Besoek op 9 November 2018'']</ref> Luigi Zingales, professor in finansies aan die Universiteit van Chicago, en Bruno Pellegrino, wat aan die Universiteit van Kalifornië te Los Angeles verbonde is, het navorsing gedoen oor die onderliggende probleme wat groei in Italië strem. Volgens hulle is daar 'n sterk korrelasie tussen die "baantjies-vir-boeties"-beleid van baie Italiaanse bestuurders en die trae aanvaarding en toepassing van nuwe tegnologieë wat groei kan dryf.<ref>{{en}} [https://research.chicagobooth.edu/-/media/research/stigler/pdfs/workingpapers/14diagnosingtheitaliandisease.pdf?la=en&hash=FB3054008103B1E0E24E3F7E1D307523B0B2AD5F Bruno Pellegrino en Luigi Zingales: ''Diagnosing the Italian Disease. New Working Paper Series No. 14''. Chicago: Stigler Center for the Study of the Economy and the State – University of Chicago Booth School of Business 2018]</ref> === Groei, buitelandse handel en skuldlas === As gevolg van die finansiële krisis van 2009, waartydens Italië se ekonomie met 9 persent gekrimp het, is daar enkele jare lank hoegenaamd geen groei meer aangeteken nie. Eers in 2015 het die ekonomie sy groei hervat met 0,8 persent. Hierdie groei het versnel tot 0,9 persent in 2016 en 1,5 persent in 2017. Uitvoere het in 2017 gestyg met 7,4 persent terwyl invoere met 9 persent toegeneem het. Die handeloorskot het gestyg tot €47,45 miljard. Die inflasiekoers was 1,2 persent. In die derde kwartaal van 2018 het die Italiaanse ekonomie egter weer begin stagneer. Eers in die derde kwartaal van 2019 het dit onverwags met 0,1 persent gegroei.<ref>{{en}} [https://tradingeconomics.com/italy/gdp-growth ''Trading Economics: Italy GDP Growth Rate. Besoek op 4 November 2019'']</ref> Dit is Italië se stygende skuldlas wat as sorgwekkend beskou word. Gemeet in persent van die bruto binnelandse produk het dit toegeneem van 105,7 in 2008 (ou berekeningsmetode) tot 112,5 persent in 2009 (nuwe berekeningsmetode volgens SEC 2010) en 131,8 persent (of €2,3 biljoen) in 2017 – meer as dubbel so hoog as die Eurosone se amptelike limiet van 60 persent.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/italien-node/-/211324 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Italië – Ekonomiese situasie. Besoek op 9 November 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325091525/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/italien-node/-/211324 |date=25 Maart 2019 }}</ref> Ter herfinansiering van die staatsskuld – tans word jaarliks nuwe lenings ter waarde van €400 miljard benodig – is die Italiaanse regering aangewese op internasionale markte – en die welwillendheid van leners. Nadat die agentskap Moody's Italië se kredietgradering vir langtermyn-staatseffekte op 19 Oktober 2018 tot Baa3 (stabiel) verlaag het – een stap bo rommelstatus – en kapitaal uit die land onttrek is, is beleggersvertroue broodnodig.<ref>{{en}} [https://tradingeconomics.com/italy/rating ''Trading Economics: Italy. Besoek op 10 November 2018'']</ref> Dit is veral klein privaat beleggers in Italië en Italiaanse banke – naas Italië se Sentrale Bank – wat in staatseffekte belê het. Die Italiaanse banksektor het volgens ontleders geld, wat deur die Europese Sentrale Bank beskikbaar gestel is om likiditeit op markte in die Eurosone te verhoog, eerder aangewend om staatseffekte te koop as om krediete vir Italiaanse ondernemings toe te staan. Van al die lenings, wat wél deur Italiaanse banke beskikbaar gestel is, word volgens statistieke van die Wêreldbank 14,4 persent as sogenaamde probleem-lenings beskou – merkbaar meer as die Eurosone se gemiddeld van 3,4 persent.<ref>{{de}} [https://www.wiwo.de/politik/europa/roms-staatsverschuldung-profianleger-meiden-italien-und-sorgen-sich-um-europa/23623482.html ''WirtschaftsWoche, 12 November 2018: Profianleger meiden Italien und sorgen sich um Europa. Besoek op 13 November 2018'']</ref> {| class="wikitable" ! Ekonomiese aanwyser !! 2019 || 2020 || 2021 |- | BBP in miljard € (nominaal) || 1788 || 1632 || 1755 |- | BBP in miljard € (KKP) || 2455 || 2245 || 2399 |- | BBP per capita (nominaal) || 29&nbsp;609 || 27&nbsp;037 || 29&nbsp;095 |- | Reële groei van BBP per capita (KKP) || 0,5 || -8,9 || 5,0 |- | BBP per capita<br />(in koopkragstandaarde) || <small>2017:</small><br /> 29&nbsp;100 || <small>2018:</small><br /> 29&nbsp;700 || <small>2019:</small><br /> 30&nbsp;300 |} <small>''Bron: Germany Trade and Invest (GTAI): Wirtschaftsdaten kompakt Italien (Mai 2020).<br />Gegewens vir 2020 en 2021 berus op skattings''</small> === 'n Ekonomies verdeelde land === [[Lêer:Map of Italian regions by GDP per capita in euros (2018) shades of blue-green.png|duimnael|'n Kaart van Italiaanse streke volgens BBP per capita in 2018]] Italië word dikwels as 'n ekonomies verdeelde land beskryf – met hoogs ontwikkelde en welvarende streke in die noorde en noordooste wat met sektore soos hoëtegnologie, masjienbou en die vervaardiging van verskillende luukse goedere 'n sterker ekonomiese basis het as baie streke van Noord-Europa en sowat 75 persent tot die land se welvaart bydra. Geweste soos Trentino-Suid-Tirol het buitegewoon lae werkloosheidsyfers in vergelyking met ander gebiede in die EU. Sommige Italiaanse ondernemings – waaronder baie klein- en middelgroot maatskappye in familiebesit – is wêreldmarkleiers ten opsigte van voedselprodukte en verbruikersgoedere van hoë gehalte. Ook is daar 'n uitstekende moderne infrastruktuur met hoëspoed-treindienste en meer gebiede met ultrasnelle internettoegang deur middel van [[glasvesel]].<ref>{{de}} [https://www.euractiv.de/section/europakompakt/news/die-wichtigsten-antworten-zum-italien-chaos/ ''euractiv.de, 23 Oktober 2018: Die wichtigsten Antworten zum Italien-Chaos. Besoek op 9 November 2018'']</ref> Aan die ander kant bly die histories onderontwikkelde suide of Mezzogiorno met 'n oorwegend agrariese ekonomie en laer per capita-inkomste. Strukturele en langtermynwerkloosheid bly hier 'n groot uitdaging, net soos werkloosheid onder die jeug van heel Italië. In Augustus 2018 was 31 persent van jong Italianers tussen die ouderdom van 15 en 24 jaar sonder werk. Dit was die derde hoogste syfer in die Europese Unie.<ref>{{de}} [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/74795/umfrage/jugendarbeitslosigkeit-in-europa/ ''statista – Das Statistik-Portal. Europäische Union: Jugendarbeitslosenquoten in den Mitgliedsstaaten im August 2018. Besoek op 11 November 2018'']</ref> Burokratiese strukture en onbuigsame arbeidswette het net soos hoë vlakke van korrupsie 'n nadelige uitwerking op die arbeidsmark en die ekonomie in sy geheel. Die ou Italiaanse konsensus tussen werkgewers en -nemers – laer salarisse en lone in ruil vir veilige langtermyn-werkkontrakte – het al jare lank uitgedien. Hoë kwalifikasies is nie langer 'n waarborg vir vaste aanstellings en leefbare salarisse nie. Die getal gekwalifiseerdes, wat 'n heenkome in die buiteland probeer vind, het toegeneem.<ref>{{de}} [https://www.welt.de/wirtschaft/article13878126/Italiens-Talente-fluechten-ins-Ausland.html ''Die Welt, 20 Februarie 2012: Italiens Talente flüchten ins Ausland. Besoek op 13 November 2018'']</ref> Die Italiaanse regering moet met sy ekonomiese en sosiale beleid dus 'n verskeidenheid uitdagings aanpak. Terwyl ekonome in die binne- en buiteland 'n beroep op die regering gedoen het om met sy begroting op ekonomiese groei te fokus, het die regeringspartye ook 'n agenda vir sosiale verandering – 'n belofte wat hulle in die verkiesingsveldtog gemaak het. Tot dusver is die Italiaanse sosiale welvaartstelsel swakker ontwikkel as dié van ander Europese nywerheidslande. Langtermyn-werkloosheid beteken dat mense in [[armoede]] moet leef aangesien die Italiaanse staat tot dusver vir 'n maksimum van twee jaar finansiële steun verskaf – mits 'n werknemer bydraes vir die werkloosheidversekeringsfonds betaal het. Die huidige regering beplan om hierdie steun oor 'n langer termyn en vir alle werknemers te betaal. Na raming is daar sowat 6,5 miljoen persone wat reeds op die lang termyn werkloos is – veral in die armer streke van Italië suid van Rome met werkloosheidsyfers van tot 30 persent. Die Italiaanse vise-premier en minister vir ekonomiese ontwikkeling, arbeid en sosiale beleid, Luigi di Maio (Vyf Sterre-beweging), beplan om maandeliks €780 aan langtermyn-werkloses uit te betaal wat aktief werk soek.<ref>{{de}} [https://www.euractiv.de/section/europakompakt/news/die-wichtigsten-antworten-zum-italien-chaos/ ''euractiv.de, 23 Oktober 2018: Die wichtigsten Antworten zum Italien-Chaos. Besoek op 11 November 2018'']</ref> Daarnaas sal die normale aftree-ouderdom verlaag word. 'n Ander punt op die agenda is 'n belastinghervorming vir klein en baie klein ondernemings. Klein en middelgroot ondernemings het ook met burokratiese struikelblokke te kampe. Sodra hulle byvoorbeeld meer as vyftig werknemers in diens het, is hulle verplig om 'n vakbondsekretaris aan te stel. Baie entrepreneurs het hulle ondernemings derhalwe nie uitgebou nie om hierdie soort inmenging te vermy.<ref>{{de}} [https://www.msn.com/de-de/finanzen/top-stories/roms-staatsverschuldung-profianleger-meiden-italien-und-sorgen-sich-um-europa/ar-BBPCfp0?ocid=spartanntp ''MSN Finanzen, 13 November 2018: Roms Staatsverschuldung: Profianleger meiden Italien und sorgen sich um Europa. Besoek op 13 November 2018'']</ref> === Italië se skadu-ekonomie === Merkwaardig is die groot omvang van Italië se informele sektor of skadu-ekonomie (veral in die landbou-, bou- en dienstebedryf) wat volgens regeringsverslae op minstens 20 persent van die totale ekonomiese aktiwiteit beraam word en die Italiaanse staat jaarliks meer as €100 miljard aan verlore belastinginkomste kos. Al word dit nie in amptelike statistieke weerspieël nie, dra die informele sektor grootliks by tot Italië se ekonomiese groei – en groei twee keer so snel as die formele sektor.<ref>{{de}} [https://www.derstandard.de/story/2000066854567/schattenwirtschaft-stimuliert-italiens-wachstum ''Der Standard, 30 Oktober 2017: Schattenwirtschaft stimuliert Italiens Wachstum. Besoek op 11 November 2018'']</ref> Geld, wat in die skadu-ekonomie verdien word, is immers beskikbaar vir wettige privaat verbruik. === Energievoorsiening === [[Lêer:Reschensee with Graun Church tower and boat.jpg|duimnael|Die Reschenmeer in Suid-Tirol is tussen 1947 en 1949 ingedam vir 'n nuwe waterkragsentrale. Landbougrond en die Middeleeuse Sint Katharinakerk in die dorpie Alt-Graun het in die damwater versink]] Daar is kleiner hoeveelhede aardgas- en ruolie-reserwes wat ontgin word, waarby die olie- en gasontginning 'n afnemende tendens toon. In 2017 is 5,3 miljard kubieke meter gas en 86 duisend bpd (1 bpd staan gelyk aan een vat met 159,1 liter per dag) ru-olie ontgin. Die totale oliereserwes word op 0,6 miljard vate beraam.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222087_159100_wirtschaftsdaten-kompakt---italien.pdf?v=6 ''GTAI Germany Trade and Invest: Wirtschaftsdaten kompakt – Italien Mai 2019'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Italië is sterk afhanklik van energie-invoere wat in sowat 79 persent van sy behoeftes voorsien. 'n Voorstel om hierdie afhanklikheid deur die hervatting van kernkragprojekte te verminder is in 'n referendum, wat op 12 en 13 Junie 2011 gehou is, deur Italiaanse kiesers verwerp. Tans voorsien [[ruolie]] in 36 persent van die land se energiebehoeftes, gevolg deur [[aardgas]] met 35 persent, [[Hernubare energie|hernieubare energiebronne]] met 15 persent, vaste brandstowwe met 9 persent en ingevoerde [[elektrisiteit]] met vyf persent.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/italien-node/-/211324 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Italië – Ekonomie. Besoek op 5 Augustus 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325091525/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/italien-node/-/211324 |date=25 Maart 2019 }}</ref> Subsidies vir hernieubare energiebronne is deur nuwe wetgewing in Junie 2014 beperk. Stadige groei word verwag by die ontwikkeling van son- en windenergie. Biomassa en biogas speel nog geen noemenswaardige rol nie. === Ekonomiese sektore === ; Modebedryf [[Lêer:Atelier of Antonia Sautter.jpg|duimnael|Die Italiaanse modebedryf is een van die voorste produsente en uitvoerders op die wêreldmark. Die foto wys mode en bybehore wat deur die Venesiaanse modeontwerper Antonia Sautter ontwerp is]] Die Italiaanse modebedryf word tradisioneel onder die kernsektore van die ekonomie gereken. Sy omset het in 2017 met 2,4 persent gegroei tot €54,1 miljard. Die bedryf groei oneweredig – so het verkope van eindprodukte soos klere, skoene en bybehore soos sakke gestyg, terwyl die afset van voorprodukte soos tekstielstowwe jare lank gestagneer het. In 2017 het albei deelsektore groei getoon.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=italienische-modeindustrie-auf-innovationskurs,did=1919840.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 25 Mei 2018: Italienische Modeindustrie auf Innovationskurs. Besoek op 6 Februarie 2019'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Uitvoere het in 2017 vir die eerste keer die €30 miljardkerf verbygesteek. Tans vind in die bedryf 'n belangrike omwenteling plaas, veral as gevolg van die digitalisering van vervaardigings- en bemarkingsprosesse en die groeiende aanlynhandel. Ook word meer aandag aan volhoubaarheid geskenk. == Politiek == === Staatstigting === [[Lêer:Italian referendum 1946 support for republic.svg|duimnael|Uitslag van die Italiaanse referendum oor die regeringsvorm in 1946]] Ná die Tweede Wêreldoorlog het Italiaanse kiesers op 2 Junie 1946 in 'n referendum die toekomstige politieke bedeling (republiek of monargie) en die afgevaardigdes vir 'n grondwetlike vergadering bepaal. 89,1 persent van die 28 miljoen stemgeregtigde kiesers het hul stemme uitgebring. Vir die eerste keer was ook vroue stemgeregtig. Die eindresultaat is op 18 Junie 1946 deur die Italiaanse Kassasiehof bekendgemaak: 54,27 persent van die uitgebragte stemme was ten gunste van 'n republikeinse staatsvorm, terwyl 45,73 persent die voorkeur aan 'n monargiese stelsel gegee het. 1,5 miljoen stembriewe is ongeldig verklaar (waarvan 1,1 miljoen leeg was). Interessant genoeg was Noord- en Suid-Italië verdeeld oor die toekomstige politieke bedeling. In die noorde het 66,2 persent van kiesers ten gunste van 'n republiek gestem, terwyl die suide 'n monargiese stelsel met 63,8 persent goedgekeur het. === Ongewenste immigrasie === Ongewenste immigrasie uit EU-lidstate, Afrikalande en die Nabye Ooste het een van die grootste uitdagings vir die Italiaanse owerheid geword. So is net die helfte van alle Sinti en Roma in die land (na wie in Italië na aanleiding van hul nomadiese leefstyl as ''nomadi'' verwys word) Italiaanse burgers, terwyl tienduisende uit die voormalige Joegoslawië en ander Balkanlande die vrye beweging van werknemers in die Europese Unie misbruik het om hulle in Italië te vestig waar hulle in kampe gehuisves moet word. Die huisvesting van ongewenste migrante uit Derdewêreldlande het volgens nuusberigte 'n winsgewende bedryf vir georganiseerde misdaad geword. Terwyl sommige kriminele netwerke daarvan beskuldig word dat hulle saam met neofasciste by etniese suiwerings in sekere woonbuurte betrokke is, verdien ander miljoene deur die beskikbaarstelling van behuising vir migrante. In die tydperk tussen Augustus 2018 en Julie 2019 het sowat 9&nbsp;000 asielsoekers en onwettige migrante Italië binnegekom.<ref>{{de}} [https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/fuenf-sterne-und-pd-die-pruefsteine-fuer-italiens-neue-regierung-16370091.html ''Frankfurter Allgemeine Zeitung, 5 September 2019: Fünf Sterne und PD – Das sind die Prüfsteine für Italiens neue Regierung. Besoek op 6 Oktober 2019'']</ref> == Administratiewe verdeling == [[Lêer:It-map.png|duimnael|Kaart van Italië]] [[Lêer:Italian regions provinces.svg|duimnael|Kaart van Italiaanse provinsies]] [[Lêer:Città metropolitane d'Italia.svg|duimnael|Kaart van ''città metropolitane'' in Italië]] Italië word administratief onderverdeel in twintig streke (''regioni''), veertien stedelike gebiede met besondere status, 93 provinsies en 7&nbsp;981 munisipaliteite. Op 1 Januarie 2015 is die bevoegdhede van nege provinsies deur dieselfde aantal metropolitane stede met besondere status (''città metropolitane'') oorgeneem. Artikel 114 van die Italiaanse grondwet reël die bevoegdhede van alle administratiewe eenhede en ken verskillende vlakke van selfregering en politieke outonomie aan hulle toe. Die twintig administratiewe streke (''regioni'', enkelvoud ''regione''), waarvan vyf 'n spesiale outonome status (''statuto speciale'') geniet, aangedui deur 'n *, is: * [[Lêer:Flag of Abruzzo.svg|18px]] [[Abruzze]] (Abruzzo) * [[Lêer:Flag of Basilicata.svg|18px]] [[Basilicata]] * [[Lêer:Flag of Calabria.svg|18px]] [[Kalabrië]] (Calabria) * [[Lêer:Flag of Campania.svg|18px]] [[Kampanië]] (Campania) * [[Emilia-Romagna]] * [[Lêer:Flag of Friuli-Venezia Giulia.svg|18px]] [[Friuli-Venezia Giulia]] * [[Lêer:Flag of Lazio.svg|18px]] [[Latium]] (Lazio) * [[Lêer:Flag of Liguria.svg|18px]] [[Ligurië]] (Liguria) * [[Lêer:Flag of Lombardy.svg|18px]] [[Lombardye]] (Lombardia) * [[Lêer:Flag of Marche.svg|border|18px]] [[Marche]] * [[Lêer:Flag of Molise.svg|18px]] [[Molise]] * [[Lêer:Flag of Piedmont.svg|18px]] [[Piëmont]] (Piemonte) * [[Lêer:Flag of Apulia.svg|border|18px]] [[Apulië]] (Puglia) * [[Lêer:Flag of Sardinia.svg|border|18px]] [[Sardinië]] (Sardegna) * * [[Lêer:Flag of Sicily.svg|18px]] [[Sisilië]] (Sicilia) * * [[Lêer:Flag of Tuscany.svg|18px]] [[Toskane]] (Toscana) * [[Lêer:Flag of Trentino-South Tyrol.svg|border|18px]] [[Trentino-Suid-Tirol]] (Trentino-Alto Adige) * [[Lêer:Flag of Umbria.svg|18px]] [[Umbrië]] (Umbria) * [[Lêer:Flag of Valle d'Aosta.svg|18px]] [[Aosta-vallei]] (Valle d'Aosta)* * [[Lêer:Flag of Veneto.svg|18px]] [[Veneto]] === Città metropolitane === In April 2014 het die Italiaanse parlement 'n wet (n. 56/2014) afgekondig wat die provinsiale status van die land se tien grootste stedelike nedersettings verhoog het tot dié van metropolitane stede (''città metropolitane'') – in 'n poging om nuwe vorme van intermunisipale samewerking en koördinasie in Italië se grootste metropolitaanse gebiede te bevorder. Terwyl die wet die skepping van 'n institusionele raamwerk hiervoor reël, het die betrokke metropolitane stede die vryheid en verantwoordelikheid om self die omvang en diepte van die samewerking tussen munisipaliteite te bepaal.<ref>{{en}} OECD: ''Governing the Metropolitan City of Venice''. Paris: OECD Publishing 2015, bl. 7</ref> <!--- == Provinsies == {| | valign="top" | * [[Agrigento (provinsie)|Agrigento]] * [[Alessandria (provinsie)|Alessandria]] * [[Ancona (provinsie)|Ancona]] * [[Lêer:Flag of Valle d'Aosta.svg|18px]] [[Aosta Vallei]] * [[Arezzo (provinsie)|Arezzo]] * [[Ascoli Piceno (provinsie)|Ascoli&nbsp;Piceno]] * [[Asti (provinsie)|Asti]] * [[Avellino (provinsie)|Avellino]] * [[Bari (provinsie)|Bari]] * [[Belluno (provinsie)|Belluno]] * [[Benevento (provinsie)|Benevento]] * [[Bergamo (provinsie)|Bergamo]] * [[Biella (provinsie)|Biela]] * [[Lêer:Flag of Bologna Province.png|18px]] [[Bologna (provinsie)|Bologna]] * [[Brescia (provinsie)|Brescia]] * [[Barletta-Andria-Trani (provinsie)|Barletta-Andria-Trani]] * [[Lêer:Flag of South Tyrol.png|18px]] [[Bozen-Suid-Tirol]] * [[Brindisi (provinsie)|Brindisi]] * [[Cagliari (provinsie)|Cagliari]] * [[Caltanissetta (provinsie)|Caltanisetta]] * [[Campobasso (provinsie)|Campobasso]] * [[Caserta (provinsie)|Caserta]] * [[Catania (provinsie)|Catania]] * [[Catanzaro (provinsie)|Catanzaro]] * [[Chieti (provinsie)|Chieti]] * [[Como (provinsie)|Como]] * [[Cosenza (provinsie)|Cosenza]] * [[Cremona (provinsie)|Cremona]] * [[Crotone (provinsie)|Crotone]] * [[Carbonia-Iglesias (provinsie)|Carbonia-Iglesias]] * [[Lêer:Flag of Cuneo Province.png|18px]] [[Cuneo (provinsie)|Cuneo]] * [[Enna (provinsie)|Enna]] * [[Fermo (provinsie)|Fermo]] * [[Ferrara (provinsie)|Ferrara]] * [[Lêer:Flag of Firenze Province.png|18px]] [[Florence (provinsie)|Florence]] |}---> == Demografie == [[Lêer:Map of population density in Italy (2011 census) alt colours.jpg|duimnael|links|Italië se bevolkingsdigtheid volgens die 2011-sensus]] [[Lêer:Minoranze linguistiche it.svg|duimnael|Kaart van Italië se amptelik erkende minderhede<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.minoranze-linguistiche-scuola.it/carta-generale/ |title=Lingue di Minoranza e Scuola: Carta Generale |website=www.minoranze-linguistiche-scuola.it |accessdate=16 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190217000745/http://www.minoranze-linguistiche-scuola.it/carta-generale/ |archive-date=17 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>]] Italië se bevolking van 60,5 miljoen is oneweredig oor die land versprei. So kontrasteer die dig bevolkte Noord-Italiaanse Povlakte, waar die miljoenestede Milaan en Turyn en die groot agglomerasies rondom Verona, Vicenza en Padua geleë is, net soos die kusgebiede rondom Genua, Napels, Rome, Bari, Catania en Palermo met die yl bevolkte bergagtige binneland waar met Florence en Bologna slegs twee stedelike nedersettings met bevolkings van meer as 300&nbsp;000 aangetref word. Die hartland van die Suid-Italiaanse streke Kalabrië en Basilicata is net soos die binneland van die eiland Sardinië yl bevolk. Italië word deur 'n demografiese struktuurverandering met lae of selfs negatiewe bevolkingsgroei en veroudering geraak. Die fertiliteitskoers is die laagste in die Europese Unie – met 8 geboortes per 1&nbsp;000 inwoners in 2015<ref>{{en}} [https://www.thelocal.it/20160923/the-real-reasons-young-italians-arent-having-kids ''TheLocal.it, 23 September 2016: The real reasons young Italians aren't having kids. Besoek op 8 Oktober 2019'']</ref> – asook een van die laagstes ter wêreld. Die veroudering van die Italiaanse samelewing het eers sedert 2015 weens afnemende immigrasiesyfers tot 'n bevolkingsafname gelei. === Bevolkingsgroei en -verandering 2008–2019 (persentasie) === {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 |---- |- bgcolor="lightblue" | '''+0,66''' | '''+0,46''' | '''+0,31''' | '''+0,17''' | '''+0,27''' | '''+1,16''' | '''+0,92''' | '''-0,10''' | '''-0,17''' | '''-0,15''' | '''-0,17''' | '''-0,1''' |} <small>''Bron: [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/167708/umfrage/bevoelkerungsentwicklung-in-italien/ Statista 2019 / Wêreldbank. Besoek op 6 Oktober 2019]''</small> === Ouderdomstruktuur === Italië is – ná [[Japan]] – die land met die hoogste gemiddelde ouderdoms-mediaan ter wêreld in 2020 – 47,3 jaar. Dit beteken dat een helfte van die bevolking in 2020 jonger en die ander ouer sal wees as 47,3 jaar.<ref>{{de}} [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/242823/umfrage/laender-mit-dem-hoechsten-durchschnittsalter-der-bevoelkerung/ ''Statista.com: Die 20 Länder mit dem höchsten Durchschnittsalter der Bevölkerung im Jahr 2020 (Altersmedian in Jahren). Besoek op 6 Oktober 2019'']</ref> {| class="wikitable" |+ Ouderdomstruktuur in 2020 ! Ouderdomsgroep !! Aandeel |- | 0-14 jaar || 13,0% |- | 15-24 jaar || 9,6% |- | 25-64 jaar || 54,1% |- | 65 jaar en ouer || 23,3% |} == Kultuur == [[Lêer:Basilica of San Francesco d'Assisi, Assisi, Province of Perugia, Umbria, Italy - panoramio.jpg|duimnael|links|Basiliek van [[Franciskus van Assisi|Sint Franciskus]], Assisi]] Al is Italië 'n betreklik jong nasie as politieke entiteit, strek sy kulturele tradisies ver terug in die geskiedenis. Sy identiteit is gevorm in die glanstye van die Romeinse Ryk, die Renaissance- en die Baroktydperk. So is Italië die land met die meeste [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e (altesaam 53, waarvan 48 kulturele en vyf natuurerfenisgebiede). Die besteding aan kultuur en die bewaring van kunsskatte deur die Italiaanse staat, administratiewe streke en munisipaliteite is laer as die gemiddeld van alle lidstate van die Europese Unie. In 2015 het dit byvoorbeeld slegs 0,19 persent van die jaarlikse nasionale begroting beloop. In dieselfde jaar is egter die belastingvoordele vir die bevordering van kuns, kultuur en die kultuurerfenis verbreed asook bykomende befondsing van groot kultuurprojekte en die bewaring van nasionale monumente beloof. Nasionale kulturele aangeleenthede val in die ressort van die ministerium vir kulturele monumente, kulturele aktiwiteite en toerisme (''Ministero dei Beni e delle Attività Culturali e del Turismo''). Kultuurbevordering in die buiteland word deur 83 kultuurinstitute gekoördineer wat plaaslike kultuurprogramme aanbied, terwyl die Dante Alighieri-maatskappy met 88 institute in Italië en 401 in die buiteland die Italiaanse taal bevorder. == Sport == [[Lêer:Italia82.JPG|duimnael|links|Die [[Italiaanse nasionale sokkerspan]] tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]] in [[Spanje]]]] [[Lêer:2007 Six Nations ITA v WAL.jpg|duimnael|[[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] speel teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2007]] [[Sokker]] is verreweg die gewildste [[sport]]soort Italië. Die [[Italiaanse nasionale sokkerspan]], ''Gli Azzurri'' – "die bloues", is een van die suksesvolste nasionale sokkerspanne wêreldwyd en hulle het vier [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie gewen (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]), asook die [[UEFA Europa-beker]] twee keer (in 1968 en 2021). Italiaanse sokkerspanne kon reeds 48 belangrike Europese trofeë verower, wat van Italië die tweede suksesvolste nasie in Europa maak. Italië se hoogste sokkerliga is die [[Serie A]], gevolg deur die Serie B. Ander gewilde sportsoorte sluit in [[vlugbal]], [[basketbal]] en [[rugby]]. Rugby geniet 'n hoë vlak aan gewildheid, veral in die noorde van dié land. Die [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] ding in die [[Sesnasies-toernooi]] met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] mee en neem gereeld aan [[rugbywêreldbeker]]toernooie deel. Die [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan|vroue-eweknie]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel wat deur dieselfde rugbyunies bestuur word en hulle kwalifiseer ook gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. [[Krieket]] word ook in Italië gespeel en die [[Italiaanse nasionale krieketspan]] het in 2025 vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gekwalifiseer, gelyk aan hul eerste deelname aan ’n wêreldbekertoernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/italy-netherlands-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1494665 |title=Italy make history by qualifying for 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Julie 2025 |accessdate=24 Februarie 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi se eerste rondte in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die span nederlae gely teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]], maar hulle kon daarin slaag om [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] te klop, gelyk aan hul eerste [[T20I-wêreldbeker]]oorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/match-report |title=Moscas star as Italy dismantle Nepal for first World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Alan Gardner |date=12 Februarie 2026 |accessdate=24 Februarie 2026}}</ref> Die [[Giro d'Italia]] is 'n belangrike fietswedren wat elke Mei gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Vuelta a España]]. In [[Formule Een]] word sedert 1950 die [[Italiaanse Grand Prix]] aangebied, oorwegend in Monza. Italië het reeds verskeie groot sportgeleenthede soos twee FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooie (in 1934 en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]]), een [[Olimpiese Somerspele]] (in [[Olimpiese Somerspele 1960|1960]] in Rome) en drie [[Olimpiese Winterspele]] (in [[Olimpiese Winterspele 1956|1956]] in Cortina d'Ampezzo, [[Olimpiese Winterspele 2006|2006]] in Turyn en [[Olimpiese Winterspele 2026|2026]] in Cortina d'Ampezzo en Milaan) gehuisves. == Vakansiedae == [[Lêer:Festa della Liberazione - Florence, Italy - 25 April 2009.jpg|duimnael|Die ''Festa della Liberazione'' is op 25 April 2009 in [[Florence]] gedenk]] [[Lêer:Festa della republica 2005 con frecce tricolori.jpg|duimnael|Die ''Festa della Repubblica'' is op 2 Junie 2005 in Italië gedenk]] {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse Naam !! Plaaslike Naam !! Opmerking |- | [[1 Januarie]] || [[Nuwejaarsdag]] || ''Capodanno'' || &nbsp; |- | [[6 Januarie]] || [[Driekoningedag]] || ''Epifania'' || &nbsp; |- | ''Veranderend'' || [[Paasfees|Paassondag]] || ''Pasqua'' || &nbsp; |- | ''Veranderend'' || [[Paasfees|Paasmaandag]] || ''Lunedì di Pasqua'' || &nbsp; |- | [[25 April]] || Herdenking van bevryding || ''Liberazione'' || [[1945]] |- | [[1 Mei]] || [[Werkersdag]] || ''Festa del Lavoro'' || &nbsp; |- | [[2 Junie]] || [[Republiekdag]] || ''Festa della Repubblica'' || [[1946]] |- | [[15 Augustus]] || [[Mariahemelvaart]] || ''Assunzione'' || &nbsp; |- | [[1 November]] || [[Allerheilige]] || ''Tutti i Santi'' || &nbsp; |- | [[8 Desember]] || [[Onbevlekte Ontvangenis van Maria]] || ''Immacolata'' || &nbsp; |- | [[25 Desember]] || [[Kersfees]] || ''Natale'' || &nbsp; |- | [[26 Desember]] || [[Welwillendheidsdag|St. Stefandag]] || ''Santo Stefano'' || &nbsp; |- | [[31 Desember]] || [[Oujaarsaand]] || ''San Silvestro'' || &nbsp; |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Italy|title=Italy|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Maart 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/|title=Italy|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=7 Maart 2024}} == Eksterne skakels == ; Wiki-bronne ---- {{CommonsKategorie|Italy|Italië}} {{Wikt-inlyn|Italië}} * {{en}} {{Wikivoyage|Italy|Italië}} ; Italiaanse regering ---- * {{it}} [http://www.governo.it/ ''governo.it''] ; Italiaanse toeristekantoor | Agenzia Nazionale Turismo ---- * {{it}} [http://www.italia.it/en/home.html ''italia.it''] ; Media ---- * {{it}} [https://www.youtube.com/watch?v=HNj7iskqSpc ''youtube.com: Italia.it – 90 sekondes Italië''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Italië}} | Noord = {{vlagland|Switserland}} • {{vlagland|Oostenryk}} | Noordoos = {{vlagland|Slowenië}} | Oos = [[Adriatiese See]] • {{vlagland|Kroasië}} • {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} • {{vlagland|Montenegro}} • {{vlagland|Albanië}} | Suidoos = [[Ioniese See]] • {{vlagland|Griekeland}} | Suid = [[Middellandse See]] • {{vlagland|Malta}} • {{vlagland|Libië}} | Suidwes = {{vlagland|Algerië}} • {{vlagland|Tunisië}} • [[Middellandse See]] | Wes = {{vlagland|Spanje}} • [[Middellandse See]] | Noordwes = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Monaco}} • [[Liguriese See]] }} {{Streke van Italië}} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Italië| ]] hpbjonk3yk06tvixi918erzgk31xxyn 0 4658 2918504 2918452 2026-07-20T18:00:15Z SpesBona 2720 Bygewerk 2918504 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sir Winston Churchill - 19086236948 (cropped2).jpg|duimnael|upright|[[Winston Churchill]] (1940–45, 1951–55)]] [[Lêer:Margaret Thatcher (1983).jpg|duimnael|upright|[[Margaret Thatcher]] (1979–1990)]] [[Lêer:Boris Johnson official portrait (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Boris Johnson]] (2019–2022)]] Die '''Eerste Minister''' ([[Engels]]: ''Prime Minister of the United Kingdom'') is die hoofamptenaar van haar majesteit se regering in die [[Verenigde Koninkryk]] (van 1707 tot 1800 die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] en van 1801 tot 1927 die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]]). Die huidige eerste minister sedert 20 Julie 2026 is [[Andy Burnham]]. == Lys van eerste ministers vanaf 1902 == * [[Arthur Balfour]] ([[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]]): 1902–1905 * [[Henry Campbell-Bannerman]] ([[Liberale Party (Verenigde Koninkryk)|Liberale Party]]): 1905–1908 * [[Herbert Henry Asquith]] (Liberale Party): 1908–1916 * [[David Lloyd George]] (Liberale Party): 1916–1922 * [[Andrew Bonar Law]] (Konserwatiewe Party): 1922–1923 * [[Stanley Baldwin]] (Konserwatiewe Party): 1923–1924 * [[Ramsay MacDonald]] ([[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]): 1924 * [[Stanley Baldwin]] (Konserwatiewe Party): 1924–1929 * [[Ramsay MacDonald]] (Arbeidersparty): 1929–1935 * [[Stanley Baldwin]] (Konserwatiewe Party): 1935–1937 * [[Neville Chamberlain]] (Konserwatiewe Party): 1937–1940 * [[Winston Churchill]] (Konserwatiewe Party): 1940–1945 * [[Clement Attlee]] (Arbeidersparty): 1945–1951 * [[Winston Churchill]] (Konserwatiewe Party): 1951–1955 * [[Anthony Eden]] (Konserwatiewe Party): 1955–1957 * [[Harold Macmillan]] (Konserwatiewe Party): 1957–1963 * [[Alec Douglas-Home]] (Konserwatiewe Party): 1963–1964 * [[Harold Wilson]] (Arbeidersparty): 1964–1970 * [[Edward Heath]] (Konserwatiewe Party): 1970–1974 * [[Harold Wilson]] (Arbeidersparty): 1974–1976 * [[James Callaghan]] (Arbeidersparty): 1976–1979 * [[Margaret Thatcher]] (Konserwatiewe Party): 1979–1990 * [[John Major]] (Konserwatiewe Party): 1990–1997 * [[Tony Blair]] (Arbeidersparty): 1997–2007 * [[Gordon Brown]] (Arbeidersparty): 2007–2010 * [[David Cameron]] (Konserwatiewe Party): 2010–2016 * [[Theresa May]] (Konserwatiewe Party): 2016–2019 * [[Boris Johnson]] (Konserwatiewe Party): 2019–2022 * [[Liz Truss|Elizabeth Truss]] (Konserwatiewe Party): 2022 * [[Rishi Sunak]] (Konserwatiewe Party): 2022–2024 * [[Keir Starmer]] (Arbeidersparty): 2024–2026 * [[Andy Burnham]] (Arbeidersparty): 2026–''nou'' == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Prime ministers of the United Kingdom|Eerste minister van die Verenigde Koninkryk}} * {{en}} [https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street/ ''Nommer 10'' se amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.archontology.org/nations/uk/bpm/ ''Principal Ministers of the Crown: 1905–2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/list-of-prime-ministers-of-Great-Britain-and-the-United-Kingdom-1800350|title=list of prime ministers of Great Britain and the United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Julie 2026}} {{Saadjie}} {{Eerste ministers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van die Verenigde Koninkryk| ]] [[Kategorie:Lyste van eerste ministers|Verenigde Koninkryk]] 0wjy8zel1eqt6c9vkkg2ygxvn80j0j2 0 4690 2918840 2629767 2026-07-22T21:00:13Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918840 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Atlanta'''<br /> [[Lêer:Midtown atlanta.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Fulton County Georgia Incorporated and Unincorporated areas Atlanta Highlighted.svg|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Atlanta.png|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Atlanta.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the State of Georgia.svg|20px]] [[Georgia]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fulton en DeKalb |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|33|45|N|84|23|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 343 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 225-320 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (1 Julie 2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 506&nbsp;811 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;477,6/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;020&nbsp;864 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | EST ([[UTC]] -5) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | EDT (UTC -4) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 15,7&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5,9 / 21,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1261,9 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Keisha Lance <br />Bottoms (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.atlantaga.gov ''atlantaga.gov''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Atlanta''' is die [[hoofstad]] en die grootste stad van die deelstaat [[Georgia]] in die suidooste van die [[Verenigde State|Verenigde State van Amerika]]. Volgens die [[2010]] sensus, was die bevolking van Atlanta 420&nbsp;003. In 2019 is dit op 506&nbsp;811 beraam.<ref>{{en}} [https://www2.census.gov/programs-surveys/popest/tables/2010-2019/cities/totals/SUB-IP-EST2019-ANNRNK.xlsx ''U.S. Census Bureau - Annual Estimates of the Resident Population of Incorporated Places of 50,000 or More. July 1, 2019. Besoek op 3 Augustus 2020'']</ref> Atlanta is die ekonomiese spilpunt en naamgewer vir 'n metropolitaanse gebied wat rofweg die helfte van die deelstaatbevolking saamgetrek is. Oorspronklik gestig as 'n spoorwegterminus in 1847, het hierdie buitepos in Georgia gegroei tot 'n belangrike ekonomiese spilpunt en sakemetropool in die Suide. [[Lêer:Human Rights Exhibit - Center for Civil and Human Rights - Atlanta - Georgia - USA (33925441800).jpg|duimnael|links|''A city too busy to hate''.<br />'n Uitstalling in die ''Center for Civil and Human Rights'' tematiseer burger- en menseregte]] [[Lêer:The King Center (47463980282).jpg|duimnael|links|'n Toergroep in die Dr. Martin Luther King Jr. Center]] [[Lêer:Bridge Piedmont Park.jpg|duimnael|links|Steenbrug in Piedmont Park]] [[Lêer:ASC Tavern (Shakespeare Tavern).jpg|duimnael|links|Die ''Atlanta Shakespeare Company (ASC)'' se ''New American Shakespeare Tavern'']] [[Lêer:High Museum of Art in Atlanta.jpg|duimnael|links|High Arts Museum in Midtown Atlanta - die eerste museum in die VSA wat 'n voltydse kurator vir volkskuns (''folk art'') aangestel het]] [[Lêer:World of Coca-Cola (8216394746).jpg|duimnael|links|World of Coca Cola Museum]] [[Lêer:World of Coca Cola (4966243932).jpg|duimnael|links|Hersikleringopsie]] [[Lêer:General view - Robert C. Williams Paper Museum - DSC00355.JPG|duimnael|links|Robert C. Williams-Papiermuseum]] [[Lêer:Georgia-aquarium-aerial.jpg|duimnael|links|Georgia Aquarium, die grootste akwarium in die VSA. Sy oprigting is moontlik gemaak danksy 'n skenking ter waarde van $250 miljoen deur Bernie Marcus, medestigter van die meubel- en interieurwinkelgroep ''Home Depot'' wat sy setel in Atlanta het. Die akwarium is in 2005 geopen]] [[Lêer:Male whale shark at Georgia Aquarium.jpg|duimnael|links|[[Walvishaai|Walvishaai-mannetjie]] in die Georgia Aquarium]] Gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] was Atlanta weens sy strategiese belangrikheid vir die Gekonfedereerde State se ekonomie - die stad het as spoorwegsentrum 'n verskeidenheid logistieke funksies vervul - 'n militêre teiken vir Uniemagte. Die Slag van Atlanta, wat op 22 Julie 1864 suidoos van die stad plaasgevind het, was een van die belangrikstes gedurende die Burgeroorlog. Al het die Gekonfedereerde magte 'n neerlaag gely, het Atlanta eers ná 'n beleg deur Uniemagte op 2 September 1864 geval. Gekonfedereede magte het dele van die infrastruktuur voor die stad se inname aan die brand gesteek sodat hulle nie in die vyand se hande kon val nie. Stadsvernuwing staan reeds sedert die Reconstruction-tydperk, die historiese fase van heropbou en politieke heroriëntering wat op die Amerikaanse Burgeroorlog gevolg het, hoog op die stad se agenda. Atlanta se geluksbringer, die feniks, herinner aan die feit dat militêre infrastruktuur en openbare geboue aan die einde van die Burgeroorlog deur Gekonfedereerde sowel as Uniemagte onder generaal Sherman neergebrand is, maar soos 'n feniks uit die as verrys het om tot een van Amerika se vernaamste metropole te groei. As ''Capital of the New South'' het Atlanta tot 'n dinamiese metropool ontwikkel waar die hoofkantore van baie multinasionale ondernemings gesetel is. Sy gematigde klimaat maak van Atlanta dwarsdeur die jaar 'n gewilde toeristebestemming. In die 20ste eeu het Atlanta 'n sentrale rol in die Amerikaanse burgerrregtebeweging en swart Amerikaners se strewe na gelyke ekononiemse geleenthede gespeel. So dra die stad die trotse bynaam "Kroonjuweel in die geskiedenis van swart Amerika" - 'n verwysing na die groot konsentrasie van histories swart tersiêre onderwysinstellings soos kolleges en Atlanta se swart entrepreneurs wie se erfenis in die Sweet Auburn Historic District bewaar word. In hierdie buurt met ses straatblokke het die eerste kantoorgebou in swart besit ontstaan en is die eerste dagblad met swart uitgewers en redakteurs gestig. In Auburn se ''Royal Peacock Club'' het befaamde swart kunstenaars soos [[Ray Charles]], [[James Brown]] en [[Aretha Franklin]] opgetree. Atlanta se swart kulturele en sake-erfenis is een van die aandrywers van toerisme. Atlanta was die gasheerstad vir die [[Olimpiese Somerspele 1996]] - 'n internasionale gebeurtenis wat met nuwe grootskaalse bouprojekte verbonde was. Min herinner aan Atlanta as deel van die historiese Suide en die stad waar [[Margaret Mitchell]] se roman ''[[Gone with the Wind]]'' afspeel. Geskryf is dit in ''Crescent Apartments'', 'n woonstelgebou waarin Mitchell tussen 1925 en 1932 saam met haar eggenoot John Marsh 'n baie klein eenkamerwoonstel bewoon het (waarna sy as ''the dump'' verwys het) kon danksy 'n skenking van die Duitse motorvervaardiger Daimler-Benz in 1996 tot 'n museum omgeskep word. Die ultramoderne middestad, wat maklik te voet verken kan word, huisves naas kantore van ondernemings, hotelle, restaurante en ander geriewe baie van Atlanta se hoofbesienswaardighede soos CNN Center, setel van een van die wêreld se grootste nuus- en mediaondernemings, die Georga Aquarium en die World of Coca Cola Museum. Die kommersialisering van die middestad beteken egter ook dat dit laat saans 'n kwartier sonder mense word terwyl inheemses en besoekers na ander kwartiere met 'n lewendige naglewe stroom, soos Edgewood Avenue en Cabbagetown. Grootskaalse herontwikkeling van stoorhuise en ander sakegeboue vir die kleinhandel- en restaurantbedryf vind tans in West Midtown plaas. Midtown word as die kulturele hart van Atlanta en die middelpunt van die studentelewe beskou - hier is ook groen ruimtes soos Piedmont Park en die reusewinkelkompleks Atlantic Station geleë. == Vervoer == === Lugvervoer === Die stad van Atlanta bedryf die [[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe]], die eerste ter wêreld wat jaarliks meer as 100 miljoen passasiers gehanteer het - die eenmiljoenkerf is in Desember 2015 verbygesteek, terwyl in 2019 110 miljoen passasiers gehanteer is. Die lughawe, wat net suid van die stadsrand geleë is, dien as spilpunt vir ''Delta Airlines'' wat - terwyl dit tot 'n eersterangse lugredery gegroei het - ook bygedra het tot die uitbreiding van Atlanta se lughawe. == Sport == Atlanta was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Toerisme ---- * {{en}} [https://www.atlanta.net/ ''Discover Atlanta - Atlanta Convention & Visitors Bureau''] ;Kultuur en leefstyl ---- * {{en}} [https://www.atlantamagazine.com/ ''Atlanta Magazine''] {{Hoofstede van die Verenigde State}} {{Normdata}} [[Kategorie:Atlanta| ]] [[Kategorie:Hoofstede in die Verenigde State]] a9ca17gz1eol5861iuoi4a4gwkf1sau 4 5209 2918557 2918422 2026-07-21T05:55:25Z Oesjaar 7467 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ nuwe afdeling 2918557 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) d9xx6mykuarupbe2ouzq8zdkb0rmtg6 2918563 2918557 2026-07-21T06:50:52Z Aliwal2012 39067 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ Antwoord 2918563 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikikmania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) jxs9ollww8pmi4quf3mri4uezb10xy2 2918564 2918563 2026-07-21T06:58:47Z Oesjaar 7467 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ Antwoord. 2918564 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikikmania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) 43xvhf4wdwsci1wczxorp47n5xx2uiy 2918577 2918564 2026-07-21T07:55:00Z Aliwal2012 39067 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ aw 2918577 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) oom5f7ys1t1vqsmsej7kk6nx0jbmhy2 2918580 2918577 2026-07-21T08:02:36Z Oesjaar 7467 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ Antwoord. 2918580 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied names my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) rsjw7mhbz4ibgbhk92fiwk3tztyp3nr 2918588 2918580 2026-07-21T08:25:52Z Thermofan 22693 /* Ons vriend BurgertB */ Antwoord 2918588 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied names my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) mqro26u0c4a7f4saqt1kze6y55xe90o 2918691 2918588 2026-07-21T19:48:16Z Sobaka 328 /* Wikimania 2026 */ nuwe afdeling 2918691 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied names my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) kk15i4xwxd3lhulkkqwuhqjn62vittg 2918697 2918691 2026-07-21T20:37:36Z Oesjaar 7467 /* Wikipedia:Bladsyverwydering */ verbeter 2918697 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) naotejyucj1kqkvsg91swi3b75dyvod 2918735 2918697 2026-07-22T10:31:29Z JMK 649 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ nuwe afdeling 2918735 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons is nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menselike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat ons nié bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af-wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense te illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) r3h210mpliv7a7n9qoke8lc6fxrfq4c 2918738 2918735 2026-07-22T10:36:05Z Oesjaar 7467 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ Antwoord: Hmmm..... 2918738 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons is nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menselike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat ons nié bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af-wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense te illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) 62rtsxs8nqpbhvr7sq15gh0iylm259d 2918739 2918738 2026-07-22T10:38:07Z JMK 649 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ 2918739 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons is nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense te illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) mi9o3f0sjskujyybia7zuab6npgaj8c 2918742 2918739 2026-07-22T10:45:57Z JMK 649 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ 2918742 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense te illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) jyag6z2jj9wem0muz1jblp9yfrmk966 2918744 2918742 2026-07-22T10:54:11Z JMK 649 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ 2918744 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) k3w05us0jazupomq8t06w4jbw4nulpa 2918770 2918744 2026-07-22T15:26:09Z Dumbassman 62009 /* Wikimania 2026 */ 2918770 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) g0qslo5ecows08aglff5xn4in2hr7yl 2918771 2918770 2026-07-22T15:26:36Z Dumbassman 62009 /* Wikimania 2026 */ 2918771 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) 5hnjml49p4nuid2sva9322l5n3mtcdb 2918796 2918771 2026-07-22T18:02:40Z Aliwal2012 39067 /* Wikimania 2026 */ Antwoord 2918796 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) i53lyuvqdpzgtbnd43klv7ith7p3sr3 2918829 2918796 2026-07-22T20:22:27Z Sobaka 328 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ bywerk 2918829 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneerbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in die verband ontwikkel word. Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en se dat die dood van Wikipedia al van die begin voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) crtw7zoq5whhknwkicoaevur6wc21wp 2918830 2918829 2026-07-22T20:24:47Z Sobaka 328 /* RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) */ opruim 2918830 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneerbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in die verband ontwikkel word. Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en se dat die dood van Wikipedia al van die begin voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) 8fvk92glrgwpjiz296npuyenccqv4mb 2918836 2918830 2026-07-22T20:34:26Z Sobaka 328 /* Wikimania 2026 */ 2918836 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja is goed om uiteindelik Dumbassman te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneerbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in die verband ontwikkel word. Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en se dat die dood van Wikipedia al van die begin voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) jj1ltgkti0vezph4ggknqme0he3u4xf 2918878 2918836 2026-07-23T07:15:32Z JMK 649 2918878 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) ::Hi Burgert, hoop dit gaan al beter, ons dink aan jou. Sterkte. Laat weet hoe dit gaan. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:25, 21 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) :Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) :: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) :::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) :::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja is goed om uiteindelik Dumbassman te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in die verband ontwikkel word. Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) l242xb1fpry1b670nzcsltns4fyr5c3 4 5338 2918556 2909602 2026-07-21T05:54:10Z Oesjaar 7467 /* Husayn ibn Ali */ nuwe afdeling 2918556 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC) :::{{uitgevoer}} deur Oesjaar. == [[Trinnaphop Thongchay]] == * {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC) * <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC) * {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC) **Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC) == [[Ziané Saayman]] == * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! == [[Husayn ibn Ali]] == {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) 1zwg2pauf798ro9h6jxwx6j2eal314z 2918587 2918556 2026-07-21T08:25:02Z Aliwal2012 39067 Argiveer 2026 geselse 2918587 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Ziané Saayman]] == * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! == [[Husayn ibn Ali]] == {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) g5uucjcccvt2l5l675dqe8079bmnwfd 2918589 2918587 2026-07-21T08:29:15Z Aliwal2012 39067 2918589 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Verwyderingsnominasies == __TOC__ === [[Ziané Saayman]] === * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! === [[Husayn ibn Ali]] === {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) 0hxug3k91g2taro9x43t9ixpnzw38at 2918692 2918589 2026-07-21T20:12:48Z Sobaka 328 /* Husayn ibn Ali */ 2918692 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Verwyderingsnominasies == __TOC__ === [[Ziané Saayman]] === * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! === [[Husayn ibn Ali]] === {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC) ov0cju4unnxki5e45b2hgy152zckswe 2918693 2918692 2026-07-21T20:18:07Z Sobaka 328 /* Ziané Saayman */ 2918693 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Verwyderingsnominasies == __TOC__ === [[Ziané Saayman]] === * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! * {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC) === [[Husayn ibn Ali]] === {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC) tvfj0295brgap3piovv8tyab81es6jn 0 5514 2918814 2876789 2026-07-22T18:56:09Z Aliwal2012 39067 2918814 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = David Kramer | beeld = DavidKramer (cropped).jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = David Kramer in 2010 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1951|6|27}} | geboorteplek = [[Worcester]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Folk, solo kitaar | beroep = Sanger, liedjieskrywer | instrument = [[Kitaar]], [[mondfluitjie]] | jare_aktief = 1980 - | etiket = Mountain Records | assosiasies = | webwerf = [http://www.davidkramer.co.za/ davidkramer.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''David Kramer''' (27 Junie 1951 –) is 'n bekende [[Suid-Afrika]]anse [[sanger]], liedjieskrywer, [[dramaturg]] en aanbieder van musiekblyspele. Kramer is veral bekend vir sy unieke gebruik van [[Kaapse Afrikaans]] in sy werk. Hy lewer, tesame met [[Taliep Petersen|Taliep Peterson]], ook 'n groot bydrae tot die Afrikaanse musiekblyspele. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === David Kramer is op [[27 Junie]] [[1951]] in [[Worcester]] in die [[Kaapprovinsie]] gebore.<ref name=":0">Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/David_Kramer</ref> Sy oupa was ’n [[Joods|Jood]] van [[Litaue]] wat in [[Suid-Afrika]] ook [[Afrikaans]] leer praat het en sy ma was ’n Boeremeisie wat Engelssprekend grootgemaak is. Sy huistaal is [[Engels]] en hy het ’n ouer broer, John. === Opleiding en begin van loopbaan === Hy ontvang sy volle skoolopleiding op sy geboortedorp en matrikuleer aan Worcester Boys High School. Na skool verrig hy sy een jaar verpligte militêre diensplig. Op skool verwerf hy ’n beurs van die [[Departement van Waterwese]] weens sy prestasies in [[Wiskunde]] en [[Wetenskap]], maar hy wys hierdie geleentheid van die hand. Sy plan was eers om [[siviele ingenieurswese]] aan die [[Universiteit van Port Elizabeth]] te studeer, maar hy besluit eindelik op tekstielontwerp. Die maatskappy Hextex op Worcester bied hom ’n beurs aan, wat hy gebruik om vanaf [[1971]] tekstielontwerp aan Leeds University in die [[Verenigde Koninkryk]] te bestudeer. Hier behaal hy ’n B.A. Honneursgraad in [[1974]].<ref name=":0" /> Met sy terugkoms vestig hy hom weer op Worcester. Hy werk as ontwerper vir ’n groot tekstielmaatskappy terwyl hy deeltyds begin met sy musiekloopbaan as ’n sanger en liedjieskrywer. In hierdie tyd tree hy veral by kampusse op. Ná ’n tydperk van selfopgelegde ballingskap in die laat sewentigerjare in Amerika keer hy terug na Suid-Afrika. Teen die einde van [[1981]] verlaat hy die tekstielbedryf vir ’n heeltydse loopbaan as sanger. === Persoonlike lewe === Reeds op skool gaan hy uit met sy toekomstige vrou, Renaye. Hulle verbreek die verhouding wanneer hy oorsee gaan, maar nadat sy een van sy gedigte in die tydskrif ''Contrast'' lees, begin hulle weer met briefwisseling en sy sluit later by hom in Engeland aan. Hulle is in 1974 getroud en het twee dogters, Jessie en Amy. Hulle bly in [[Kampsbaai]] in [[Kaapstad]]. === Loopbaan as musikant === [[Lêer:Hannes Coetzee en David Kramer.jpg|duimnael|Hannes Coetzee en David Kramer tydens 'n optrede]] [[Volkswagen]] kontrakteer hom in [[1983]] om hulle mikrobus te adverteer en die televisie- en gedrukte advertensies maak van hom ’n huishoudelike naam.<ref name=":0" /> Hierdie reklame duur vir dertien jaar, wat waarskynlik die langste tydsduur vir ’n glanspersoonlikheid-onderskrywing van ’n produk is vir Suid-Afrika. Nadat hy in die tagtigerjare feitlik oornag regdeur die land bekend word met sy liedjies, advertensies, musiekspele en openbare optredes, sukkel hy om dit te verwerk en ly hy vir lank aan ernstige depressie. Op vyfjarige ouderdom gee sy oupa vir hom ’n [[ukelele]] present, waarna musiek ’n onmisbare deel van sy lewe word. Reeds in die sestigerjare op hoërskool speel hy in ’n orkes, wat hulleself The Creeps noem. In die sewentigerjare begin hy sy loopbaan as ’n sanger/liriekskrywer en tree op in folk-klubs en op kampuskonserte met sy satiriese liedjies. Hy is 'n voorloper met die gebruik van [[Kaapse Afrikaans]] en Engelse lirieke en ’n mengsel in sy Afrikaanse liedjies, waarin hy op kleindorpse mense fokus. Sy eerste langspeelplaat, ''Bakgat!'', word in [[1980]] uitgereik, maar word onmiddellik deur die owerheid verbied weens die politieke satire en die gebruik van sterk en gemengde taal daarin. In 1981 maak sy treffer ''Blokkies Joubert'' van hom ’n alombekende kunstenaar in Suid-Afrika en hierdie liedjie behaal dan ook die nommereen-posisie op die amptelike treffersparade. Dit word gevolg deur verskeie ander groot treffers, waaronder ''Royal Hotel'', ''Budgie and the Jets'', ''Stoksielalleen'' en ''Skipskop''. Sy albums en CD’s wat uitgereik word, sluit in ''Bakgat'', ''Die verhaal van Blokkies Joubert'', ''Delicious monster'', ''Hanepootpad'', ''Jis jis jis'', ''Kwaai'', ''Van der Merwe P.I.'' (klankbaan van rolprent met dieselfde naam), ''Laat vir die dans'', ''Baboondogs'', ''Eina'', ''Klassic Kramer'', ''Alles vannie beste'', ''Kliphard'', ''Karoo kitaar blues'', ''Huistoe'' en ''Hemel en aarde''. Agt van sy albums bereik goue status. Hy maak sy liedjies ook digitaal beskikbaar op die internet. == Musiekspele == === Samewerking met Taliep Petersen === [[1986]] begin hy en [[Taliep Petersen]] hul baie suksesvolle samewerking met die skryf en aanbied van musiekspele. Die eerste stuk, ''District Six'', is onmiddellik ’n sukses wanneer dit in April [[1987]] by die [[Baxter-teatersentrum|Baxter Teater]] in Kaapstad open en daarna landwyd en oorsee opgevoer word. Hierin word die lewe en omstandighede van die inwoners van die destydse [[Distrik Ses]] uitgebeeld, met skerp sosiale kommentaar op die apartheidsbestel. Wanneer dit in [[2002]] weer opgevoer word, kry dit ’n Fleur du Cap-toekenning as beste musiekspel. In [[1990]] werk hy saam met [[Paul Slabolepszy]] aan ''The eyes of their whites'', ’n stuk wat handel oor die psige van die regsgesindes in Suid-Afrika. David voer baie van sy liedjies in hierdie stuk self op. Die stuk word met groot sukses by die Edinburgh Festival Fringe opgevoer en word ook deur die [[BBC]] verfilm. Hy en sy vrou Renaye word in 1990 vennote in die Dock Road Theatre in die Waterfront in Kaapstad en die eerste produksie wat hier aangebied word, is sy eie ''Fairyland'', wat langer as drie jaar onafgebroke in Kaapstad aangebied word en dan landwyd voor vol sale speel. Terwyl dit ook oor Distrik Ses handel, is dit nie protesteater soos ''District Six'' nie en wil eerder ’n viering wees van die vreugde en nostalgie van hierdie gebied. Hierdie stuk verower die FNB Vita-toekenning as beste musiekspel. David en Taliep werk saam aan die produksies ''Poison'' en ''Crooners''. ''Poison'' het die ernstige sosiale probleme van dwelmmisbruik en bendegeweld op die Kaapse Vlakte as tema, terwyl ''Crooners'' handel oor die sangers van Distrik Ses wat beroemde Amerikaanse sangers namaak. Dan volg die baie groot treffer ''Kat and the Kings''. Die verhaal speel af in die vyftigerjare in Kaapstad, waar die jong Kat Diamond vas glo dat hy die beste sanger en danser in Distrik Ses is. Hy stig die groep die Cavalla Kings, wat dan ’n plaaslike suksesverhaal word met hulle doo wop- en rock ’n roll-klanke. Hierdie musiekstuk word in [[1997]] uitgenooi na die Tricycle Theatre in [[Londen]] en word dan verplaas na die [[West End, Londen|West End]]. Hierna gaan dit na [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] en open in [[1999]] in die Cort Theatre in [[Broadway (teater)|Broadway]] . Dit is die eerste Suid-Afrikaanse musiekspel wat op sowel die West End as Broadway opgevoer is. ''Kat and the Kings'' word in 1997 in Londen bekroon met die Laurence Olivier Award for Best New Musical en in 1999 word dit in Amerika benoem vir verskeie toekennings, waaronder drie Drama Desk Awards en ’n Drama League Award. In 1999 kry dit ook ’n Fleur du Cap-toekenning as beste musiekspel. In [[2012]] word dit weer aangebied, hierdie keer in die [[Fugard-teater]] in Distrik Ses en daarna in die Montecasino in Fourways in [[Johannesburg]]. David bied in [[2001]] sy ''Karoo Kitaar Blues'' op die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] (KKNK) in [[Oudtshoorn]] aan en die opvoering is so gewild dat dit daarna regdeur Suid-Afrika opgevoer word. Hierdie stuk bied arm mense vanaf afgeleë gemeenskappe aan wat op blikkitare tradisionele volksliedjies van toeka speel. Hierdeur doen hy ook bewaringswerk deur te keer dat hierdie volksliedjies uitsterf. ''Karoo Kitaar Blues'' word bekroon met twee FNB Vita-toekennings en Liza Key maak ’n dokumentêre film van die musikante en David se werk met hulle, wat by filmfeeste in [[Europa]], die Verenigde Koninkryk en Amerika vertoon word. Dit wen in [[2006]] die Golden Reel Award for Best Musical Documentary by die Tiburon International Film Festival in [[Kalifornië]] in Amerika. Die Afrikaanse musiekstuk ''Die ballade van Koos Sas'' ondersoek die handel in San-skedels en -geraamtes in die begin van die twintigste eeu en wen die De Kat Herrie Toekenning op die KKNK. Koos Sas was van [[Montagu]] se omgewing en het gereeld met die gereg gebots. Nadat hy doodgeskiet is, word sy kopbeen na Amerika geneem, waarvandaan dit weer sy weg vind na die museum op Montagu. In [[2008]] kry hy ''Rapport'' se Skouerkloptoekenning nadat ''Die ballade van Koos Sas'' by die Suidoosterfees in Kaapstad opgevoer is en hierdie stuk word in dieselfde jaar benoem vir ’n Fleur du Cap-toekenning as beste regisseur. Die laaste musiekstuk wat hy saam met Taliep Petersen skryf is ''Ghoema'', wat die vroeë Suid-Afrikaanse geskiedenis en die musiekerfenis van die Kaap as tema het. ''Ghoema'' verower in 2006 drie Fleur du Cap-toekennings. === Ander musiekproduksies === In [[2007]] neem hy die produksie ''10 Stories'' na die KKNK, waarin hy hoofsaaklik die liedjies van sy album ''Eina'' in stories verwerk en die liedjies sing. In dieselfde jaar neem hy ook die program ''The Kramer Petersen Songbook'' na die Baxter-teater in Kaapstad as ’n huldeblyk aan die ontslape Taliep Petersen. Sy musiekproduksie ''Kaapse breyani'' besorg in [[2010]] aan hom by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Kanna vir buitengewone bydrae tot ’n kontemporêre musiekproduksie. In [[2011]] is sy musiekproduksie ''Kramer se Karoo'' by die KKNK op die kortlys vir die Herrie Kanna toekenning vir kopskuiwende werk. ''Some like it vrot'' open in Oktober 2011 in die Baxter Teater in Kaapstad. Hierdie musiekspel is gebaseer op een van die komediant Marc Lottering se karakters, Smiley. Saam met sy broer Fuad probeer hy ontsnap van Big Bucks, die berugte perlemoensmokkelaar. Hulle het inspekteur Mercia Meintjies se hulp hierin nodig terwyl hulle aan die hardloop is tussen Grassy Park, die Waterfront, Woodstock en Wynberg. Willy Russell se musiekspel ''Blood brothers'' verwerk hy vir ’n Kaapstad-milieu (Distrik Ses en die Kaapse Vlakte) en dit open in [[2013]] in Kaapstad, waarna dit ook in die Montecasino-teater in Johannesburg en elders opgevoer word. Die spel handel oor die wel en wee van Mrs Johnstone en haar tweelingseuns, Edward en Mickey, wat weens omstandighede by geboorte geskei word maar wie se paadjies tog naby aan mekaar gehou word.<ref>Bouwer, Anna-Retha “Beeld” 28 November 2013</ref> ''Orpheus in Africa'' is ’n musiekspel oor die lewe van die gospelsanger Orpheus McAdoo, die vrygebore seun van ’n slavin, wat teen die einde van die negentiende eeu saam met die Virginia Jubilee Singers die Kaap besoek het en ’n groot impak op die samelewing gehad het. Orpheus is die eerste swart man wat in die Kaap optree en hy gaan aan om die res van die Britse kolonies ook te besoek. Hierdie opvoering verwerf in [[2015]] vier Fleur du Cap-toekennings. David Kramer werk ook saam met die komediant Marc Lottering en is verantwoordelik vir die direksie van drie van Marc se vertonings, te wete ''From the Cape Flats with love'', ''Big Stakes and Slap Chips'' en ''Hallelujah!'' == Skryfwerk == As student begin hy aanvanklik om gedigte in Engels en Afrikaans te skryf, wat onder andere in [[Contrast]] en ''Spado'' gepubliseer word. Uit die gedigte ontwikkel hy later lirieke, waarna hy hom hoofsaaklik toewy aan die skryf van lirieke. In die vroeë tagtigerjare word ’n keur uit sy lirieke saamgebundel in ''Short back and sides''. Van sy lirieke word opgeneem in die versamelbundels ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'' en ''Miskien sal ek die wingerd prys''. == Eerbewyse == Op die Klein Karoo Nasionale Kunstefees in 1999 word hy vereer met ’n Afrikaans Onbeperk-toekenning vir die bydrae wat hy tot die bevordering van Afrikaans gemaak het. In [[2005]] kry hy ’n GMT Lifelong Achievement Award vir sy bydrae tot Afrikaanse musiek. Die South African Recording Artists Association vereer hom ook deurdat hy opgeneem word in die Composers Hall of Fame. In 2007 ontvang hy saam met Taliep Petersen die Best Man-toekenning van die tydskrif ''Men’s Health'' vir kultuur. Die [[Universiteit van Kaapstad]] ken in 2007 ’n eredoktorsgraad aan hom toe en die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vereer hom in 2009 met ’n eeufeesmedalje vir sy baanbrekerswerk in die kunste. In 2010 word hy vereer met die hoogste toekenning van die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]], naamlik die ATKV-Prestigeprys, vir die manier waarop hy die Suid-Afrikaanse en Afrikaanse kultuurlandskap verander en verryk het. Hy ontvang in 2010 ook ’n eerbewys vir sy lewenslange bydrae tot die kunste van die [[InniBos|Innibos]]-fees. Mathilda Slabbert en Dawid de Villiers, albei verbonde aan die Departement Engels aan die Universiteit van Stellenbosch, skryf ’n lywige biografie oor sy lewe en werk, wat in 2011 onder die titel ''David Kramer – ’n Biografie'' gepubliseer word.<ref>Kombuis, Koos “Rapport” 27 November 2011</ref><ref>Möller, Willem “Beeld” 12 Desember 2011</ref> Hierdie biografie is in 2012 op die kortlys vir die toekenning van die Recht Malan-prys. == Publikasies == * ''Short back and sides'', 1982 == Albums == * Bakgat (1980) * Die Verhaal van Blokkies Joubert (1981) * Delicious Monster (1982) * Hanepootpad (1983) * Jis Jis Jis (1984) * Kwaai (1984) * Van der Merwe P.I. (1985) * Laat vir die Dans (1986) * Baboondogs (1986) * Eina (1989) * Fairyland (1991) * Klassic Kramer (1996) * Alles van die Beste (1996) * Kat and the Kings (1998) * Kliphard (1999) * In the Days of District Six (2000) * Karoo Kitaar Blues (2002) * Huistoe (2004) * Ghoema klankbaan, 2006 BLIK MUSIC * Hemel & Aarde, 2007 BLIK MUSIEK/SELECT == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]] == Bronnelys == ===  Boeke === * Pretorius, Danie C. “Musieksterre van gister en vandag” J.P. van der Walt, Pretoria, Eerste Uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Blaauw, Danél “Kramer met bas, sonder krapgeluide en op die web” “Beeld” 3 November 2007 * Bouwer, Anna-Retha “Gewilde ‘Kat” ná agt jaar weer op pad na noorde” “Beeld” 25 Junie 2012 * Bouwer, Anna-Retha “Liverpool-stuk praat nou Kaaps” “Beeld” 25 November 2013 * Brand, Gerrit “‘Ghoema’ kraai koning by Fleur du Cap-pryse” “Beeld” 8 Maart 2006 * Breytenbach, Kerneels “Hak hom David!” “Huisgenoot” 5 November 1981 * Burger, Kobus “10 uit 10 vir David Kramer” “Plus” 5 April 2007 * Groenewald, Celinda “Kramer steel kollig op vanjaar se Oppikoppi” “Beeld” 9 Augustus 2011 * Grundling, Erns “Agter die masker” “By” 22 Oktober 2011 * Kramer, David “Gelukkig met sy kitaar, honde en boerekos” “Beeld” 30 Junie 2006 * Krüger, Elsa “Wil net soms sy vellies dra” “Beeld” 31 Augustus 1991 * La Vita, Murray “Dís hoe hy gemaklik voel” “Naweek-Beeld” 9 Februarie 2008 * Le Cordeur, Michael “My Ghoema, my taal en ek” “Rapport” 9 Julie 2006 * Le Roux, Frieda “Nuwe honde by die hekke van paradise” “By” 2 Februarie 2013 * Malan, Mariana “Kramer hink tussen hemel en aarde” “Plus” 17 November 2007 * Malan, Marlene “David Kramer se tong is Engels, sy hart Afrikaans” “Rapport” 3 April 2005 * Retief, Hanlie “David, die Goliat” “Sarie” 25 Oktober 1995 * Roggeband, Ilza “Die dag toe sir David Kramer die tolk was” “By” 6 November 2010 * Van Aardt, Peet en Jaffer, Sharief “Pyn oor sy vriend Taliep wil nie wyk” “Rapport” 15 April 2007 * Wyngaardt, Heindrich “Wat maak ou Kramer daar” “Rapport” 20 Januarie 2008 === Ongepubliseerde dokumente === * Whitwell, Lesley “David Kramer gesels met die Biblioteekdiens” [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.davidkramer.co.za/ Kramer se amptelike webtuiste] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kramer, David}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Kitaarspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] rmadkdfdacif6stlxzigvmn4sc6xgfh 0 5890 2918806 2881800 2026-07-22T18:26:38Z Aliwal2012 39067 /* Bemanning */ 2918806 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VOC flag (Amsterdam).JPG|duimnael|upright=1.35|Vlag van die Amsterdamse Kamer van die VoC]] Die '''Verenigde Oos-Indiese Kompanjie''' (destyds ''Vereenigde Oostindische Compagnie'', algemeen afgekort as '''VOC''') was 'n organisasie wat in die 17de en 18de eeu die [[monopolie (ekonomie)|monopolie]] by die [[Nederlands]]e owerheid verkry het om handel te dryf met en vir die kolonisering van Asië. Die VOC word ook beskou as die eerste maatskappy wat [[aandeel|aandele]] uitgegee het. == Ontstaan en geskiedenis == Tot [[1595]] was handel met Oosterse [[spesery]]e volledig in die hande van [[Portugal]], wat vanaf [[1498]] seevaartroetes na Asië ontdek het. Kaarte en roetes is streng geheim gehou sodat Portugal in wese 'n monopolie op die handel behou het. Eers in [[1592]], met die terugkeer van Jan Huygen van Linschoten vanuit die Ooste, het die inwoners van die Nederlandse Republiek voldoende kennis verkry om self 'n ekspedisie van stapel te stuur. Tussen [[1598]] en [[1601]] word daar altesaam 15 ekspedisies met 65 skepe aangepak. Nadat hulle besef dat [[Portugal]] en [[Engeland]] besig is om hulle te oortref met hierdie handel, besluit die ''Staten-Generaal'', die parlement van die Nederlandse Republiek, in [[1602]] om al die bestaande ekspedisiemaatskappye te verenig, en reik [[aandeel|aandele]] uit aan al die eienaars van die bestaande maatskappye. Hierdie nuwe maatskappy, gestig op [[20 Maart]] [[1602]], was die VOC, en het bestaan uit ses ''kamers'': [[Amsterdam]], [[Middelburg (Nederland)|Middelburg]], [[Enkhuizen]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Hoorn]] en [[Rotterdam]]. Verteenwoordigers van die onderskeie kamers was saam bekend as die '''Here XVII'''. Die VOC het vele voorregte vanaf die regering verkry, soos die monopolie op die handel verby die [[Kaap die Goeie Hoop]] en die [[Straat van Magellaan]], die reg om gebiede te besit, oorloë te voer en internasionale verdrae te sluit. Trouens het die VOC in Asië opgetree asof dit die Nederlandse staat was. Teen die einde van die agtiende eeu lei korrupsie en wanbestuur tot bankrotskap van die VOC. Die '''Here XVII''' is in [[1795]] afgedank, en die VOC word vyf jaar later, op 1 Januarie [[1800]], formeel ontbind. == Monopolie == Die feit dat al hoe meer skepe Asië aangedoen het, het die vraag na en dus ook die prys van speserye skerp laat styg, terwyl die omvangryke invoere die prys in Europa laat daal het. Om drastiese winsvermindering te voorkom, het samewerking tussen die kompanjies wenslik geword. Die owerheid het ook belang daarby gehad dat die seevaart na Asië voortgesit moes word: dit sou 'n ekonomiese en militêre wapen teen die Portugese en hul bondgenote, die Spanjaarde, wees. Die ekonomiese omstandighede het dus daartoe gelei dat samewerking tussen die kompanjies ontstaan het, veral deur die toedoen van die landadvokaat Johan van Oldenbarnevelt. Op 20 Maart [[1602]] is die Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) gestig. Die kompanjie het ook as die Oostindische Compagnie bekend gestaan. In 'n oktrooi van die State-Generaal is die organisasie van die VOC beskryf, sowel as die verhouding ten opsigte van die staat: die VOC het goedkeuring ontvang om forte te bou, soldate in diens te neem en verdrae te sluit. Die vernaamste aspek van die oktrooi was die monopolie wat dit aan die VOC verleen het: geen ander instansie in Nederland sou toegelaat word om handel te dryf in die gebied oos van die [[Kaap die Goeie Hoop]] en wes van die [[Straat van Magellaan]] nie. == Organisasie == [[Lêer:Heraldy at the Castle of Good Hope.JPG|duimnael|Wapens van die ''kamers'' van die VOC se bestuur, die kenteken van die VOC en die wapen van die ''Staten-Generaal van de Nederlanden'' - bo-op die ingang van die [[Kasteel die Goeie Hoop]]]] In stede waar daar vroeër voorkompanjies was, is ʼn afdeling of kamer van die VOC gestig, naamlik in [[Amsterdam]], [[Seelandië|Seeland]] (in Middelburg), [[Delft, Nederland|Delft]], [[Rotterdam]][[Hoorn|, Hoorn]] en [[Enkhuizen]]. Die bewindhebbers wat vir die daaglikse hantering van sake verantwoordelik was, is deur die burgemeesters van die betrokke stede benoem. In die praktyk het dit daarop neergekom dat die bewindhebbers en die plaaslike owerhede dikwels uit dieselfde families gekom het en dus dieselfde belange gehad het. Die sentrale leiding het berus by 'n kollege van 17 bewindhebbers waarvan die lede voor elke byeenkoms deur die bewindhebbers van die afsonderlike kamers uit eie geledere gekies is. Die samestelling van die kollege het dus steeds gewissel. Die sogenaamde [[Here Sewentien|Here XVII]] het twee of drie keer per jaar vir ʼn paar weke byeengekom en die aantal skepe wat na Asië gestuur moes word, die omvang van die uitvoer en die bestelling of "eis" aan die verteenwoordigers in [[Asië]] bepaal. Hulle het ook riglyne opgestel vir die ekonomiese en staatkundige politiek wat hul bestuurders in Asië moes voer. Hierin is hulle bygestaan deur ʼn kommissie, die sogenaamde Haagse Besogne, wat ook uit eie geledere saamgestel is. Die VOC het ook 'n advokaat gehad wat die bewindhebbers as direksiesekretaris bygestaan en ʼn groot invloed op die verloop van sake uitgeoefen het. Die organisasie van die VOC het vir die byna twee eeue van sy bestaan feitlik onveranderd gebly. == Finansiering == Die VOC het oor ʼn kapitaal van byna 6,5 miljoen gulden beskik. Hierdie kapitaal sou nie soos vroeër na een ekspedisie aan die aandeelhouers uitbetaal word nie, maar eers na 'n periode van 10 jaar. Die winste op die kapitaal sou egter so spoedig moontlik uitgekeer word. Daar is egter vroeg reeds van die beleid afgewyk: die kapitaal het tot aan die einde van die VOC se bestaan vas bly staan, en dividende is soms nie uitbetaal nie. Die State-Generaal het die bewindhebbers gesteun, en die protes van die magtelose aandeelhouers het op dowe ore geval. Die beleid was van groot belang vir die funksionering van die VOC, aangesien dit die bewindhebbers daartoe in staat gestel het om geld in reserwe te hou vir die uitbouing van hul aktiwiteite in Asië. Die VOC het nogtans gereeld nuwe kapitaal van buite gelok. Dit is gebruik om in die voorjaar geld te bekom om skepe vir die komende seisoen toe te rus. Die sogenaamde antisipasiepenning is na die jaarlikse veiling in die herfs terugbetaal. Die stelsel het egter doodgeloop met die uitbreek van die [[Vierde Engelse Oorlog]] ([[1780]]), toe produkte uit Asië [[Nederland]] nie meer kon bereik nie. Oor die algemeen is aandele in die VOC as 'n veilige belegging beskou. Na die moeilike aanvangsperiode is ryk dividende opgelewer. Die dividende wat uitbetaal is, was nie altyd in ooreenstemming met die heersende ekonomiese situasie nie en is soms vergroot ten einde groter kredietwaardigheid te toon. == Bemanning == [[Lêer:VOC ship Phenix.jpg|duimnael|VOC skip ''de Phenix'' – vlagskip van Adriaan Roothaes. Hierdie beeld is 'n gedeelte van die beeld ''Kalme Zee'' deur Willem van de Velde de Jonge (1653).]] Die skepe na [[Asië]] het Nederland jaarliks in drie periodes verlaat: om en by September (die kermisvloot, so genoem na aanleiding van Amsterdam se kermis wat in die maand gehou is), om en by Kersfees en in die voorjaar. Die skepe het nie altyd in vlote gevaar nie en die reis het meestal agt of nege maande geduur. Die retoervloot, wat Asië tussen November en Februarie in verskillende eskaders verlaat het, het in omstreeks Augustus in Nederland aangekom, en die veiling van die produkte uit Asië kon dan in die herfs plaasvind. Die kamers van die VOC was belangrike werkgewers en van groot ekonomiese betekenis vir die hawestede waar hulle gevestig was. Die werf van die Kamer van Amsterdam was die grootste in die stad en het aan honderde mense werk verskaf. Nog meer mense het werkgeleenthede gevind op die skepe na Asië. Tussen 1600 en 1800 het ongeveer 1 miljoen mense na Asië gevaar, van wie slegs sowat 300&nbsp;000 na Europa teruggekeer het. Die migrasie het 'n merkbare invloed op Nederland en die aangrensende lande gehad. Nederland was nie daartoe instaat om alleen in die personeelbehoeftes van die VOC te voorsien nie. Baie Duitsers, Skandinawiërs en ander buitelanders is ook deur die VOC in diens geneem. Sommige van die VOC-amptenare was van goeie afkoms en het hulle aangesluit in die hoop dat hulle ryk sou word. Die meeste het egter tot die onderste lae van die bevolking behoort en het as matrose of soldate uitgevaar. Die groot verskil tussen die aantal mense wat uitgevaar en dié wat teruggekeer het, dui nie op groot verliese wat die VOC gely het nie, maar is juis 'n aanduiding van die mate waarin die bedryf in Asië toegeneem het. Die amptenare het hul dienstyd in Asië uitgedien en die skepe is ook daar opgebruik. == Die buitegewestes == Die organisasie in Asië is nie in 'n oktrooi vasgelê nie en die behoefte het spoedig ontstaan aan die totstandkoming van ʼn sentrale en permanente bestuur. In [[1609]] is 'n goewerneur-generaal aangestel (Pieter Both, ca. [[1550]]-[[1615]], was die eerste) wat saam met die Raad van [[Indië]] die oppergesag oor al die VOC se besittings in Asië uitgeoefen het. Die Kaap die Goeie Hoop het ook onder die gesag van die regering geval. Nadat Batavia (tans [[Djakarta]]) in [[1619]] gestig is, het dit die setel van die sogenaamde Hoë Regering geword. [[Batavia]] het ook as sentrale bergingsplek en versamelpunt van die Asiatiese handelsverkeer gedien. [[Lêer:De handelsloge van de VOC in Hougly in Bengalen Rijksmuseum SK-A-4282.jpeg|duimnael|links|''De handelsloge van de VOC in Hougly in Bengalen'' - 'n skildery deur {{Intertaalskakel|Hendrik van Schuylenburgh|nl}}.]] In die loop van die [[17de eeu]] het die VOC veral deur die toedoen van [[Jan Pieterzoon Coen]] (1587-1629, goewerneur-generaal van 1618 tot [[1623]] en van 1627 tot [[1629]]) 'n groot imperium opgebou. Handelsposte is van [[Mekka|Mokka]] in [[Arabië]] tot in [[Japan]] opgerig, onder meer ook langs die kus van [[Persië]] en [[Indië]], die spesery-eilande (die [[Molukke]]) het in besit van die VOC gekom, en die kaneellande van [[Ceylon]] is by die Portugese afgeneem. Langdurige militêre optrede was soms nodig om Portugese en Engelse mededingers te verdryf. Die bestuur van die gebiede was op dieselfde lees geskoei as die van Batavia, waaraan hulle ondergeskik was. In die loop van die [[18de eeu]] het die VOC se besittings weer begin krimp en verskeie handelsposte het hul betekenis verloor. Op [[Java (eiland)|Java]] en [[Ceylon]], daarenteen, is die VOC se gesag verder na die binneland uitgebrei. Ondanks die groot aantal mense wat na Asië gevaar het, het kolonisasie nêrens plaasgevind nie. Byna geen Europese vroue het op die skepe van die VOC na Asië gevaar nie, en baie van die soldate en handelspersoneel het binne 'n kort tydjie omgekom weens die ongesonde omstandighede of militêre optrede. In dié opsig was die Kaap ʼn uitsondering. Die lang reis tussen [[Europa]] en Asië het die bevoorrading van die skepe met vars water en voedsel bemoeilik, en sterfgevalle onder die bemanning weens siektes soos skeurbuik was 'n algemene verskynsel. Aanvanklik is [[St. Helena]] as 'n verversingspos gebruik, maar die eiland se ligging het dit ontoereikend gemaak. Boonop het onverskillige matrose 'n klompie honde op die eiland agtergelaat, wat aangeteel en die varkbevolking uitgeroei het. Die gedagte om 'n verversingspos aan die suidpunt van [[Afrika]] te stig, het reeds vroeg in die 17de eeu ontstaan. Sowel Nederlandse as Britse skepe het [[Tafelbaai]] gereeld aangedoen en dit onder meer as 'n soort primitiewe "poskantoor" gebruik. Eers na die stranding van die [[Haarlem (skip)|''Haerlem'']] (1647/48) is daar uitvoering gegee aan die gedagte om Tafelbaai as 'n verversingspos te gebruik, en [[Jan van Riebeeck]] het aan die einde van [[1651]] met die opdrag uit Nederland vertrek. == Handelsprodukte == Die Nederlanders in Asië het spoedig ontdek dat hulle aan die tussen-Asiatiese handel moes deelneem om die begeerde speserye in die hande te kry. Die kus van Coromandel (die suidooskus van Indië) het die "linkerarm" van die [[Molukke]] gevorm: speserye in die argipel kon net met katoenstof uit Indië gekoop word. Die katoenstof is op twee maniere bekom. Eerstens is dit gefinansier met behulp van die inkomste uit die monopolie wat die VOC sedert ongeveer [[1660]] in ʼn besondere groep speserye (neutmuskaat, foelie, kruie naeltjies) gehad het. Die produkte het wel net 'n beperkte afsetmoontlikheid in [[Indië]] gehad, maar die winste daarop was besonder hoog. 'n Tweede finansieringsmiddel was [[silwer]] uit Japan, wat in Indië besonder gewild was. Die VOC het alleentoegang tot Japan gehad en sedert 1641 'n handelspos op die eiland [[Desjima]] by [[Nagasaki]] besit. Die Japanse silwer is met onder meer Chinese sy en Europese linne gekoop. Handel was egter nie net tot speserye, [[tekstiel]] en edelmetale beperk nie, maar die voordele wat die VOC in die handel met die produkte verwerf het, het die grondslag gevorm van sy unieke en magtige posisie omstreeks die middel van die 17e eeu. Dit was toe selfs moontlik om vir die goedere vir die vaderland grotendeels uit die opbrengste van die tussen-Asiatiese handel te betaal. In die tweede helfte van die 17e eeu is die grondslag van die VOC se handel aangetas. Formosa (latere [[Taiwan]]) het in [[1663]] vir die VOC verlore gegaan, waardeur die handel met China bemoeilik is. In 1668 het Japan die uitvoer van silwer verbied, en die gouduitvoer, wat as alternatief moes dien, is in 1685 aan bande gelê. Die uitvoer van edelmetale uit [[Persië]], wat in omstreeks [[1650]] een van die belangrikste leweransiers van silwer was, kon nie vir die verlies vergoed nie. Die veranderings het plaasgevind juis in ʼn stadium toe die vraag na Indiese tekstiel in [[Europa]] toegeneem en silwer en goud soveel nodiger geword het om in die vraag te voorsien. In die eerste helfte van die 17de eeu was [[peper]] die belangrikste artikel wat uit Asië na Europa gestuur is, gevolg deur ander speserye en sy. In die laaste 25 jaar van die eeu het die vraag na fyn [[katoen]] sterk toegeneem, en teen die middel van die 18de eeu het die handelspatroon duidelike veranderinge getoon: speserye het minder belangrik geword, terwyl nuwe produkte, soos [[koffie]], [[tee]] en [[tekstiel]] (almal produkte waarop die VOC nie ʼn monopolie gehad het nie), steeds belangriker geword het. Om die gehalte van die produkte vir die Europese mark so hoog moontlik te hou en ook om so vinnig moontlik in die Europese vraag te voorsien, het die bewindhebbers in die 18e eeu die skepe nie meer almal van [[Batavia]] af na Nederland laat vaar nie, maar sommige regstreeks van [[Bengale]] (met tekstiel) of Kanton (met tee) na [[Europa]] laat vaar. Nederland het 'n belangrike aandeel gehad in die uitvoer van edelmetale, veral silwer. Talle ander Europese produkte is ook uitgevoer, waarvan [[linne]] die belangrikste was, maar die waarde daarvan was aansienlik minder as die van [[Edelmetaal|edelmetale]]. == Verval en ondergang == In die eerste helfte van die [[18de eeu]] het die VOC se tussen-Asiatiese handel wel ietwat afgeneem, maar die handel tussen Asië en [[Europa]] was groter as ooit tevore. Daarna het die VOC steeds meer veld verloor. In Indië het die Britte die oorhand gekry en handelsposte elders het in verval geraak. Van 1780 af het die skuld opgehoop en in [[1796]] reeds 125 miljoen gulden bedra. Tydgenote het die klem laat val op die toenemende mededinging van die Britte en die Franse en op die noodlottige gevolge van die [[Vierde Engelse Oorlog]] ([[1780]]-1784). Ander het gewys op die private handel wat die VOC se amptenare vir eie gewin gedryf het (die sogenaamde morshandel), en die nadelige gevolge wat dit vir die VOC ingehou het. Dieperliggende oorsake is egter ook uitgewys: aan die einde van die 17de eeu het die tussen-Asiatiese handel begin afneem, 'n verlies waarvoor tot in die helfte van die 18de eeu vergoed is deur die toenemende Europees-Asiatiese handel. Toe dié ook begin kwyn, kon niks daarvoor vergoed nie. Bowendien was die boekhouding van die VOC so gebrekkig dat ʼn helder insig in die finansiële situasie onmoontlik was, en die bewindhebbers kon nie betyds ingryp nie. Die groot onkoste verbonde aan die bestuur en beheer van territoriale besit het in die boekhouding verborge gebly. Boonop het verskuiwings in die handelspatroon die eens voordelige posisie van die VOC ondermyn: die sterk afname in die handel met [[Japan]], die kwynende aandeel van speserye in die Europese handel en die toename in handel met Bengale en China, waar die mededinging groter was. In [[1796]] is die VOC as 't ware genasionaliseer: die bewindhebbers is vervang deur 'n ''Committé tot de zaken van die Oost-lndische Handel en Bezittingen''. In [[1798]] het die VOC tot niet gegaan toe die oktrooi teruggetrek is. == Verowerde gebiede == * [[St. Helena]] * [[Kaapstad]] en omgewing * [[Mauritius]] * Fort in Anglonische baai in [[Mosambiek]] * Verskillende vestinge in die [[Midde-Ooste]] * [[Suratte]] (weskus van [[Indië]]) * [[Malabar]] (suidkus van Indië) * [[Coromandel]] (ooskus van Indië) * [[Bengale]] (tans in [[Bangladesj]]) * Verskillende plekke in [[Myanmar]] * Verskillende plekke in [[Thailand]] * Verskillende plekke in [[Viëtnam]] * Verskillende plekke in [[China]] * [[Nederlands-Indië]] * [[Deshima]] in [[Japan]] <gallery> Beeld:Flag of the Dutch East India Company.svg|Vlag van die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie VOC amsterdam building.JPG|VOC-hoofkantoor in [[Amsterdam]] Beeld:VOC-Amsterdam.svg|VOC-kenteken van die kamer van Amsterdam Beeld:Kompanjiesbord.jpg|'n Sogenaamde Kompanjiesbord Beeld:VOC duit.jpg|VOC-munte </gallery> == Bronne == ;In Afrikaans * de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409699}}, volume 28, bl. 64 - 68 ;In Nederlands * [http://www.vocsite.nl/ De VOCsite] * [http://voc-kenniscentrum.nl/ VOC kenniscentrum] * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DAS Dutch-Asiatic Shipping (1595-1795)] * [http://voc.websilon.nl/ Uitgevaren voor de Kamers van de VOC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041129033029/http://www.voc.websilon.nl/ |date=29 November 2004 }} * [http://www.histocasa.nl/content/artikelen/voc.shtml HistoCasa: De Verenigde Oostindische Compagnie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041020000842/http://www.histocasa.nl/content/artikelen/voc.shtml |date=20 Oktober 2004 }} * [http://www.oldest-share.com/index_nl.htm Het oudste aandeel ter wereld] - VOC 1606 * Hans Bonke: ''De zeven reizen van de Jonge Lieve.'' SUN Uitgewers ({{ISBN|90-6168-659-8}}) ;In Engels * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Cape Town and Johannesburg, 1978. * [http://www.tanap.net/content/voc/organization/organization_intro.htm F.S. Gaastra: VOC Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041012073845/http://www.tanap.net/content/voc/organization/organization_intro.htm |date=12 Oktober 2004 }} * [http://www.colonialvoyage.com Dutch Portuguese Colonial History] {{CommonsKategorie|Dutch East India Company}} {{Normdata}} [[Kategorie:17de eeu]] [[Kategorie:18de eeu]] [[Kategorie:Amsterdam]] [[Kategorie:Geskiedenis van Kaapstad]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:VOC]] m51tdzudrv2h919pjd1r5iq8n75afv2 2918808 2918806 2026-07-22T18:31:17Z Aliwal2012 39067 /* Bronne */ 2918808 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VOC flag (Amsterdam).JPG|duimnael|upright=1.35|Vlag van die Amsterdamse Kamer van die VoC]] Die '''Verenigde Oos-Indiese Kompanjie''' (destyds ''Vereenigde Oostindische Compagnie'', algemeen afgekort as '''VOC''') was 'n organisasie wat in die 17de en 18de eeu die [[monopolie (ekonomie)|monopolie]] by die [[Nederlands]]e owerheid verkry het om handel te dryf met en vir die kolonisering van Asië. Die VOC word ook beskou as die eerste maatskappy wat [[aandeel|aandele]] uitgegee het. == Ontstaan en geskiedenis == Tot [[1595]] was handel met Oosterse [[spesery]]e volledig in die hande van [[Portugal]], wat vanaf [[1498]] seevaartroetes na Asië ontdek het. Kaarte en roetes is streng geheim gehou sodat Portugal in wese 'n monopolie op die handel behou het. Eers in [[1592]], met die terugkeer van Jan Huygen van Linschoten vanuit die Ooste, het die inwoners van die Nederlandse Republiek voldoende kennis verkry om self 'n ekspedisie van stapel te stuur. Tussen [[1598]] en [[1601]] word daar altesaam 15 ekspedisies met 65 skepe aangepak. Nadat hulle besef dat [[Portugal]] en [[Engeland]] besig is om hulle te oortref met hierdie handel, besluit die ''Staten-Generaal'', die parlement van die Nederlandse Republiek, in [[1602]] om al die bestaande ekspedisiemaatskappye te verenig, en reik [[aandeel|aandele]] uit aan al die eienaars van die bestaande maatskappye. Hierdie nuwe maatskappy, gestig op [[20 Maart]] [[1602]], was die VOC, en het bestaan uit ses ''kamers'': [[Amsterdam]], [[Middelburg (Nederland)|Middelburg]], [[Enkhuizen]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Hoorn]] en [[Rotterdam]]. Verteenwoordigers van die onderskeie kamers was saam bekend as die '''Here XVII'''. Die VOC het vele voorregte vanaf die regering verkry, soos die monopolie op die handel verby die [[Kaap die Goeie Hoop]] en die [[Straat van Magellaan]], die reg om gebiede te besit, oorloë te voer en internasionale verdrae te sluit. Trouens het die VOC in Asië opgetree asof dit die Nederlandse staat was. Teen die einde van die agtiende eeu lei korrupsie en wanbestuur tot bankrotskap van die VOC. Die '''Here XVII''' is in [[1795]] afgedank, en die VOC word vyf jaar later, op 1 Januarie [[1800]], formeel ontbind. == Monopolie == Die feit dat al hoe meer skepe Asië aangedoen het, het die vraag na en dus ook die prys van speserye skerp laat styg, terwyl die omvangryke invoere die prys in Europa laat daal het. Om drastiese winsvermindering te voorkom, het samewerking tussen die kompanjies wenslik geword. Die owerheid het ook belang daarby gehad dat die seevaart na Asië voortgesit moes word: dit sou 'n ekonomiese en militêre wapen teen die Portugese en hul bondgenote, die Spanjaarde, wees. Die ekonomiese omstandighede het dus daartoe gelei dat samewerking tussen die kompanjies ontstaan het, veral deur die toedoen van die landadvokaat Johan van Oldenbarnevelt. Op 20 Maart [[1602]] is die Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) gestig. Die kompanjie het ook as die Oostindische Compagnie bekend gestaan. In 'n oktrooi van die State-Generaal is die organisasie van die VOC beskryf, sowel as die verhouding ten opsigte van die staat: die VOC het goedkeuring ontvang om forte te bou, soldate in diens te neem en verdrae te sluit. Die vernaamste aspek van die oktrooi was die monopolie wat dit aan die VOC verleen het: geen ander instansie in Nederland sou toegelaat word om handel te dryf in die gebied oos van die [[Kaap die Goeie Hoop]] en wes van die [[Straat van Magellaan]] nie. == Organisasie == [[Lêer:Heraldy at the Castle of Good Hope.JPG|duimnael|Wapens van die ''kamers'' van die VOC se bestuur, die kenteken van die VOC en die wapen van die ''Staten-Generaal van de Nederlanden'' - bo-op die ingang van die [[Kasteel die Goeie Hoop]]]] In stede waar daar vroeër voorkompanjies was, is ʼn afdeling of kamer van die VOC gestig, naamlik in [[Amsterdam]], [[Seelandië|Seeland]] (in Middelburg), [[Delft, Nederland|Delft]], [[Rotterdam]][[Hoorn|, Hoorn]] en [[Enkhuizen]]. Die bewindhebbers wat vir die daaglikse hantering van sake verantwoordelik was, is deur die burgemeesters van die betrokke stede benoem. In die praktyk het dit daarop neergekom dat die bewindhebbers en die plaaslike owerhede dikwels uit dieselfde families gekom het en dus dieselfde belange gehad het. Die sentrale leiding het berus by 'n kollege van 17 bewindhebbers waarvan die lede voor elke byeenkoms deur die bewindhebbers van die afsonderlike kamers uit eie geledere gekies is. Die samestelling van die kollege het dus steeds gewissel. Die sogenaamde [[Here Sewentien|Here XVII]] het twee of drie keer per jaar vir ʼn paar weke byeengekom en die aantal skepe wat na Asië gestuur moes word, die omvang van die uitvoer en die bestelling of "eis" aan die verteenwoordigers in [[Asië]] bepaal. Hulle het ook riglyne opgestel vir die ekonomiese en staatkundige politiek wat hul bestuurders in Asië moes voer. Hierin is hulle bygestaan deur ʼn kommissie, die sogenaamde Haagse Besogne, wat ook uit eie geledere saamgestel is. Die VOC het ook 'n advokaat gehad wat die bewindhebbers as direksiesekretaris bygestaan en ʼn groot invloed op die verloop van sake uitgeoefen het. Die organisasie van die VOC het vir die byna twee eeue van sy bestaan feitlik onveranderd gebly. == Finansiering == Die VOC het oor ʼn kapitaal van byna 6,5 miljoen gulden beskik. Hierdie kapitaal sou nie soos vroeër na een ekspedisie aan die aandeelhouers uitbetaal word nie, maar eers na 'n periode van 10 jaar. Die winste op die kapitaal sou egter so spoedig moontlik uitgekeer word. Daar is egter vroeg reeds van die beleid afgewyk: die kapitaal het tot aan die einde van die VOC se bestaan vas bly staan, en dividende is soms nie uitbetaal nie. Die State-Generaal het die bewindhebbers gesteun, en die protes van die magtelose aandeelhouers het op dowe ore geval. Die beleid was van groot belang vir die funksionering van die VOC, aangesien dit die bewindhebbers daartoe in staat gestel het om geld in reserwe te hou vir die uitbouing van hul aktiwiteite in Asië. Die VOC het nogtans gereeld nuwe kapitaal van buite gelok. Dit is gebruik om in die voorjaar geld te bekom om skepe vir die komende seisoen toe te rus. Die sogenaamde antisipasiepenning is na die jaarlikse veiling in die herfs terugbetaal. Die stelsel het egter doodgeloop met die uitbreek van die [[Vierde Engelse Oorlog]] ([[1780]]), toe produkte uit Asië [[Nederland]] nie meer kon bereik nie. Oor die algemeen is aandele in die VOC as 'n veilige belegging beskou. Na die moeilike aanvangsperiode is ryk dividende opgelewer. Die dividende wat uitbetaal is, was nie altyd in ooreenstemming met die heersende ekonomiese situasie nie en is soms vergroot ten einde groter kredietwaardigheid te toon. == Bemanning == [[Lêer:VOC ship Phenix.jpg|duimnael|VOC skip ''de Phenix'' – vlagskip van Adriaan Roothaes. Hierdie beeld is 'n gedeelte van die beeld ''Kalme Zee'' deur Willem van de Velde de Jonge (1653).]] Die skepe na [[Asië]] het Nederland jaarliks in drie periodes verlaat: om en by September (die kermisvloot, so genoem na aanleiding van Amsterdam se kermis wat in die maand gehou is), om en by Kersfees en in die voorjaar. Die skepe het nie altyd in vlote gevaar nie en die reis het meestal agt of nege maande geduur. Die retoervloot, wat Asië tussen November en Februarie in verskillende eskaders verlaat het, het in omstreeks Augustus in Nederland aangekom, en die veiling van die produkte uit Asië kon dan in die herfs plaasvind. Die kamers van die VOC was belangrike werkgewers en van groot ekonomiese betekenis vir die hawestede waar hulle gevestig was. Die werf van die Kamer van Amsterdam was die grootste in die stad en het aan honderde mense werk verskaf. Nog meer mense het werkgeleenthede gevind op die skepe na Asië. Tussen 1600 en 1800 het ongeveer 1 miljoen mense na Asië gevaar, van wie slegs sowat 300&nbsp;000 na Europa teruggekeer het. Die migrasie het 'n merkbare invloed op Nederland en die aangrensende lande gehad. Nederland was nie daartoe instaat om alleen in die personeelbehoeftes van die VOC te voorsien nie. Baie Duitsers, Skandinawiërs en ander buitelanders is ook deur die VOC in diens geneem. Sommige van die VOC-amptenare was van goeie afkoms en het hulle aangesluit in die hoop dat hulle ryk sou word. Die meeste het egter tot die onderste lae van die bevolking behoort en het as matrose of soldate uitgevaar. Die groot verskil tussen die aantal mense wat uitgevaar en dié wat teruggekeer het, dui nie op groot verliese wat die VOC gely het nie, maar is juis 'n aanduiding van die mate waarin die bedryf in Asië toegeneem het. Die amptenare het hul dienstyd in Asië uitgedien en die skepe is ook daar opgebruik. == Die buitegewestes == Die organisasie in Asië is nie in 'n oktrooi vasgelê nie en die behoefte het spoedig ontstaan aan die totstandkoming van ʼn sentrale en permanente bestuur. In [[1609]] is 'n goewerneur-generaal aangestel (Pieter Both, ca. [[1550]]-[[1615]], was die eerste) wat saam met die Raad van [[Indië]] die oppergesag oor al die VOC se besittings in Asië uitgeoefen het. Die Kaap die Goeie Hoop het ook onder die gesag van die regering geval. Nadat Batavia (tans [[Djakarta]]) in [[1619]] gestig is, het dit die setel van die sogenaamde Hoë Regering geword. [[Batavia]] het ook as sentrale bergingsplek en versamelpunt van die Asiatiese handelsverkeer gedien. [[Lêer:De handelsloge van de VOC in Hougly in Bengalen Rijksmuseum SK-A-4282.jpeg|duimnael|links|''De handelsloge van de VOC in Hougly in Bengalen'' - 'n skildery deur {{Intertaalskakel|Hendrik van Schuylenburgh|nl}}.]] In die loop van die [[17de eeu]] het die VOC veral deur die toedoen van [[Jan Pieterzoon Coen]] (1587-1629, goewerneur-generaal van 1618 tot [[1623]] en van 1627 tot [[1629]]) 'n groot imperium opgebou. Handelsposte is van [[Mekka|Mokka]] in [[Arabië]] tot in [[Japan]] opgerig, onder meer ook langs die kus van [[Persië]] en [[Indië]], die spesery-eilande (die [[Molukke]]) het in besit van die VOC gekom, en die kaneellande van [[Ceylon]] is by die Portugese afgeneem. Langdurige militêre optrede was soms nodig om Portugese en Engelse mededingers te verdryf. Die bestuur van die gebiede was op dieselfde lees geskoei as die van Batavia, waaraan hulle ondergeskik was. In die loop van die [[18de eeu]] het die VOC se besittings weer begin krimp en verskeie handelsposte het hul betekenis verloor. Op [[Java (eiland)|Java]] en [[Ceylon]], daarenteen, is die VOC se gesag verder na die binneland uitgebrei. Ondanks die groot aantal mense wat na Asië gevaar het, het kolonisasie nêrens plaasgevind nie. Byna geen Europese vroue het op die skepe van die VOC na Asië gevaar nie, en baie van die soldate en handelspersoneel het binne 'n kort tydjie omgekom weens die ongesonde omstandighede of militêre optrede. In dié opsig was die Kaap ʼn uitsondering. Die lang reis tussen [[Europa]] en Asië het die bevoorrading van die skepe met vars water en voedsel bemoeilik, en sterfgevalle onder die bemanning weens siektes soos skeurbuik was 'n algemene verskynsel. Aanvanklik is [[St. Helena]] as 'n verversingspos gebruik, maar die eiland se ligging het dit ontoereikend gemaak. Boonop het onverskillige matrose 'n klompie honde op die eiland agtergelaat, wat aangeteel en die varkbevolking uitgeroei het. Die gedagte om 'n verversingspos aan die suidpunt van [[Afrika]] te stig, het reeds vroeg in die 17de eeu ontstaan. Sowel Nederlandse as Britse skepe het [[Tafelbaai]] gereeld aangedoen en dit onder meer as 'n soort primitiewe "poskantoor" gebruik. Eers na die stranding van die [[Haarlem (skip)|''Haerlem'']] (1647/48) is daar uitvoering gegee aan die gedagte om Tafelbaai as 'n verversingspos te gebruik, en [[Jan van Riebeeck]] het aan die einde van [[1651]] met die opdrag uit Nederland vertrek. == Handelsprodukte == Die Nederlanders in Asië het spoedig ontdek dat hulle aan die tussen-Asiatiese handel moes deelneem om die begeerde speserye in die hande te kry. Die kus van Coromandel (die suidooskus van Indië) het die "linkerarm" van die [[Molukke]] gevorm: speserye in die argipel kon net met katoenstof uit Indië gekoop word. Die katoenstof is op twee maniere bekom. Eerstens is dit gefinansier met behulp van die inkomste uit die monopolie wat die VOC sedert ongeveer [[1660]] in ʼn besondere groep speserye (neutmuskaat, foelie, kruie naeltjies) gehad het. Die produkte het wel net 'n beperkte afsetmoontlikheid in [[Indië]] gehad, maar die winste daarop was besonder hoog. 'n Tweede finansieringsmiddel was [[silwer]] uit Japan, wat in Indië besonder gewild was. Die VOC het alleentoegang tot Japan gehad en sedert 1641 'n handelspos op die eiland [[Desjima]] by [[Nagasaki]] besit. Die Japanse silwer is met onder meer Chinese sy en Europese linne gekoop. Handel was egter nie net tot speserye, [[tekstiel]] en edelmetale beperk nie, maar die voordele wat die VOC in die handel met die produkte verwerf het, het die grondslag gevorm van sy unieke en magtige posisie omstreeks die middel van die 17e eeu. Dit was toe selfs moontlik om vir die goedere vir die vaderland grotendeels uit die opbrengste van die tussen-Asiatiese handel te betaal. In die tweede helfte van die 17e eeu is die grondslag van die VOC se handel aangetas. Formosa (latere [[Taiwan]]) het in [[1663]] vir die VOC verlore gegaan, waardeur die handel met China bemoeilik is. In 1668 het Japan die uitvoer van silwer verbied, en die gouduitvoer, wat as alternatief moes dien, is in 1685 aan bande gelê. Die uitvoer van edelmetale uit [[Persië]], wat in omstreeks [[1650]] een van die belangrikste leweransiers van silwer was, kon nie vir die verlies vergoed nie. Die veranderings het plaasgevind juis in ʼn stadium toe die vraag na Indiese tekstiel in [[Europa]] toegeneem en silwer en goud soveel nodiger geword het om in die vraag te voorsien. In die eerste helfte van die 17de eeu was [[peper]] die belangrikste artikel wat uit Asië na Europa gestuur is, gevolg deur ander speserye en sy. In die laaste 25 jaar van die eeu het die vraag na fyn [[katoen]] sterk toegeneem, en teen die middel van die 18de eeu het die handelspatroon duidelike veranderinge getoon: speserye het minder belangrik geword, terwyl nuwe produkte, soos [[koffie]], [[tee]] en [[tekstiel]] (almal produkte waarop die VOC nie ʼn monopolie gehad het nie), steeds belangriker geword het. Om die gehalte van die produkte vir die Europese mark so hoog moontlik te hou en ook om so vinnig moontlik in die Europese vraag te voorsien, het die bewindhebbers in die 18e eeu die skepe nie meer almal van [[Batavia]] af na Nederland laat vaar nie, maar sommige regstreeks van [[Bengale]] (met tekstiel) of Kanton (met tee) na [[Europa]] laat vaar. Nederland het 'n belangrike aandeel gehad in die uitvoer van edelmetale, veral silwer. Talle ander Europese produkte is ook uitgevoer, waarvan [[linne]] die belangrikste was, maar die waarde daarvan was aansienlik minder as die van [[Edelmetaal|edelmetale]]. == Verval en ondergang == In die eerste helfte van die [[18de eeu]] het die VOC se tussen-Asiatiese handel wel ietwat afgeneem, maar die handel tussen Asië en [[Europa]] was groter as ooit tevore. Daarna het die VOC steeds meer veld verloor. In Indië het die Britte die oorhand gekry en handelsposte elders het in verval geraak. Van 1780 af het die skuld opgehoop en in [[1796]] reeds 125 miljoen gulden bedra. Tydgenote het die klem laat val op die toenemende mededinging van die Britte en die Franse en op die noodlottige gevolge van die [[Vierde Engelse Oorlog]] ([[1780]]-1784). Ander het gewys op die private handel wat die VOC se amptenare vir eie gewin gedryf het (die sogenaamde morshandel), en die nadelige gevolge wat dit vir die VOC ingehou het. Dieperliggende oorsake is egter ook uitgewys: aan die einde van die 17de eeu het die tussen-Asiatiese handel begin afneem, 'n verlies waarvoor tot in die helfte van die 18de eeu vergoed is deur die toenemende Europees-Asiatiese handel. Toe dié ook begin kwyn, kon niks daarvoor vergoed nie. Bowendien was die boekhouding van die VOC so gebrekkig dat ʼn helder insig in die finansiële situasie onmoontlik was, en die bewindhebbers kon nie betyds ingryp nie. Die groot onkoste verbonde aan die bestuur en beheer van territoriale besit het in die boekhouding verborge gebly. Boonop het verskuiwings in die handelspatroon die eens voordelige posisie van die VOC ondermyn: die sterk afname in die handel met [[Japan]], die kwynende aandeel van speserye in die Europese handel en die toename in handel met Bengale en China, waar die mededinging groter was. In [[1796]] is die VOC as 't ware genasionaliseer: die bewindhebbers is vervang deur 'n ''Committé tot de zaken van die Oost-lndische Handel en Bezittingen''. In [[1798]] het die VOC tot niet gegaan toe die oktrooi teruggetrek is. == Verowerde gebiede == * [[St. Helena]] * [[Kaapstad]] en omgewing * [[Mauritius]] * Fort in Anglonische baai in [[Mosambiek]] * Verskillende vestinge in die [[Midde-Ooste]] * [[Suratte]] (weskus van [[Indië]]) * [[Malabar]] (suidkus van Indië) * [[Coromandel]] (ooskus van Indië) * [[Bengale]] (tans in [[Bangladesj]]) * Verskillende plekke in [[Myanmar]] * Verskillende plekke in [[Thailand]] * Verskillende plekke in [[Viëtnam]] * Verskillende plekke in [[China]] * [[Nederlands-Indië]] * [[Deshima]] in [[Japan]] <gallery> Beeld:Flag of the Dutch East India Company.svg|Vlag van die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie VOC amsterdam building.JPG|VOC-hoofkantoor in [[Amsterdam]] Beeld:VOC-Amsterdam.svg|VOC-kenteken van die kamer van Amsterdam Beeld:Kompanjiesbord.jpg|'n Sogenaamde Kompanjiesbord Beeld:VOC duit.jpg|VOC-munte </gallery> == Bronne == ;In Afrikaans * Con de Wet, Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409699}}, volume 28, bl. 64 - 68 ;In Nederlands * [http://www.vocsite.nl/ De VOC site] * [http://voc-kenniscentrum.nl/ VOC kenniscentrum] * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DAS Dutch-Asiatic Shipping (1595-1795)] * [http://voc.websilon.nl/ Uitgevaren voor de Kamers van de VOC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041129033029/http://www.voc.websilon.nl/ |date=29 November 2004 }} * [http://www.histocasa.nl/content/artikelen/voc.shtml HistoCasa: De Verenigde Oostindische Compagnie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041020000842/http://www.histocasa.nl/content/artikelen/voc.shtml |date=20 Oktober 2004 }} * [http://www.oldest-share.com/index_nl.htm Het oudste aandeel ter wereld] - VOC 1606 * Hans Bonke: ''De zeven reizen van de Jonge Lieve.'' SUN Uitgewers ({{ISBN|90-6168-659-8}}) ;In Engels * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Cape Town and Johannesburg, 1978. * [http://www.tanap.net/content/voc/organization/organization_intro.htm F.S. Gaastra: VOC Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041012073845/http://www.tanap.net/content/voc/organization/organization_intro.htm |date=12 Oktober 2004 }} * [http://www.colonialvoyage.com Dutch Portuguese Colonial History] {{CommonsKategorie|Dutch East India Company}} {{Normdata}} [[Kategorie:17de eeu]] [[Kategorie:18de eeu]] [[Kategorie:Amsterdam]] [[Kategorie:Geskiedenis van Kaapstad]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:VOC]] dz9290hv067rwfs6t6o8xgrtydskbhj 0 5991 2918818 2910104 2026-07-22T19:30:42Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2918818 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Kanada |volle_naam = <small>''Canada'' ([[Engels]] en [[Frans]])</small> |algemene_naam = Kanada |beeld_vlag = Flag of Canada (Pantone).svg |beeld_wapen = Royal Coat of Arms of Canada.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Canada (orthographic projection).svg |leuse = ''A Mari Usque Ad Mare''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/a-mari-usque-ad-mare |title=A Mari usque ad Mare |publisher=The Canadian Encyclopedia |accessdate=22 Julie 2026}}</ref><br /><small>(''[[Latyn]] vir: "Van see tot see")''</small> |volkslied = ''[[Kanadese volkslied|O Canada / Ô Canada]]''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/o-canada |title=“O Canada” |publisher=The Canadian Encyclopedia |accessdate=22 Julie 2026}}</ref><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - O Canada.ogg]]</center><br />''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''<ref>{{en}} {{cite book|author=D. Michael Jackson|title=The Crown and Canadian Federalism|url=https://books.google.com/books?id=ZcIf46DzpfUC&pg=PA199|date= 2013|publisher=Dundurn|isbn=978-1-4597-0989-8|page=199}}</ref><br /><small>''([[Engels]] vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><small>(''[[Frans]]: "Que Dieu protège le Roi")''</small><br /><center>[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Frans]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Ottawa]] {{Koördinate|45|24|N|75|40|W}} |latd = 45 |latm = 24 |latNS = N |longd = 75 |longm = 40 |longEW = W |grootste_stad = [[Toronto]] {{Koördinate|43|42|N|79|24|W}} |regeringsvorm = Federale parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]]<ref>{{en}} {{cite journal|last=Hail|first=M|author2=Lange, S|title=Federalism and Representation in the Theory of the Founding Fathers: A Comparative Study of US and Canadian Constitutional Thought|journal=Publius: the Journal of Federalism|date=25 Februarie 2010|volume=40|issue=3|pages=366–388|doi=10.1093/publius/pjq001|jstor=40865314| issn=0048-5950 }}</ref> |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• Goewerneur-generaal<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[Louise Arbour]]<br />[[Mark Carney]] |oppervlak_rang = 2^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 9&nbsp;984&nbsp;670<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/|title=Canada|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=3 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260203164153/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/|archive-date=3 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 3&nbsp;855&nbsp;103 |persent_water = 11,76 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 39&nbsp;187&nbsp;155<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2025 |bevolking_rang = 37^ste |bevolking_sensus = 36&nbsp;991&nbsp;981<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&DGUIDList=2021A000011124&GENDERList=1&STATISTICList=1&HEADERList=0&SearchText=Canada |title=Census Profile, 2021 Census of Population |publisher=Statistiek Kanada |date=9 Februarie 2022 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 3,9 |bevolkingsdigtheidmi² = 10,2 |bevolkingsdigtheidrang = 236^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;833&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=156&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Canada |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 16^de |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $68&nbsp;192<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 30^ste |BBP = $2&nbsp;333&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 11^de |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $56&nbsp;141<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 23^ste |onafhanklikheidstipe = • [[Konfederasie]]<br />• [[Statuut van Westminster 1931|Statuut van Westminster]]<br />• ''Patriation'' |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]]<br />[[1 Julie]] [[1867]]<br />[[11 Desember]] [[1931]]<br />[[17 April]] [[1982]] |MOI = {{wins}} 0,939<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 16^de |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CA |title=Gini index – Canada |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = 20^ste |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Kanadese dollar|Dollar]] ($) |geldeenheid_kode = CAD |land_kode = CA |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC-03:30|-3,5]] tot [[UTC-08:00|-8]] |tydsone_somer = |utc_afwyking_DST = [[UTC-02:30|-2,5]] tot [[UTC-07:00|-7]] |internet_domein = [[.ca]] |skakelkode = 1 |voetskrif = 1. Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, [[Inuktitut]], Inuvialuktun, Slavey (Noord- en Suid-) en Tłįchǫ word sedert 2004 as streekstale erken. }} '''Kanada''' ([[Engels]]: '''Canada''', ['kænədə], {{Audio|EN-CA-Canada.ogg|luister}} en [[Frans]]: '''Canada''', [kana'da], {{Audio|Fr-Canada.ogg|luister}}), histories die '''Dominium Kanada''', is die mees noordelike [[land]] in [[Noord-Amerika]] asook die [[aarde|wêreld]], met 'n oppervlakte van 9&nbsp;984&nbsp;670&nbsp;km² en 'n bevolking van sowat 39,2 miljoen (soos in die eerste kwartaal 2025). Dit is 'n gedesentraliseerde [[federasie]] van [[Provinsies en gebiede van Kanada|tien provinsies en drie gebiede]] wat as 'n federale parlementêre [[demokrasie]] en [[grondwetlike monargie]] regeer word. Die huidige konfederasie het sy oorsprong in die ''Dominion of Canada'' wat op 1 Julie 1867 as selfregerende gebied binne die destydse [[Britse Ryk]] gestig is. [[Lêer:Chateau Frontenac cds.jpg|duimnael|links|Die [[Château Frontenac]] in [[Quebecstad]], een van ''Canadian Pacific'' se befaamde luukse hotelle wat in die styl van Franse [[kasteel|kastele]] ontwerp is]] Kanada se hoofstad is [[Ottawa]] – dit is die setel van die land se [[Parlement van Kanada|parlement]], asook die tuiste van die goewerneur-generaal en [[eerste minister]]. Omdat dit voorheen 'n [[Frankryk|Franse]] en toe [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kolonie was, is Kanada lid van ''La Francophonie'' en die [[Britse Statebond]]. Engels en Frans is die [[amptelike taal|amptelike tale]] (sien ook die artikels [[Kanadese Engels]] en [[Kanadese Frans]]). Kanada is 'n moderne en tegnologies gevorderde land, en is grootliks self-ondersteunend as gevolg van groot reserwes fossielbrandstowwe, kernkrag- en hidro-elektriese kragopwekking. Die ekonomie is tradisioneel afhanklik van 'n groot oorvloed natuurlike hulpbronne en handel met die [[Verenigde State van Amerika]]. Alhoewel die huidige Kanadese ekonomie wyd uiteenlopend geword het, bly die benutting van natuurlike hulpbronne 'n belangrike dryfkrag van baie plaaslike nywerhede. Van vóór die [[Konfederasie]] af het Kanada onder die beginsels van ''"vrede, orde en goeie regering"'' opgetree.<ref>{{en}} [http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/federal/pogg.htm vrede, orde en goeie regering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010305201644/http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/federal/pogg.htm |date= 5 Maart 2001 }}</ref> Die nasionale identiteit van Kanada fokus sedert die 19de eeu onder meer op die ideaal van 'n ''Peaceable Kingdom'' ("Vreedsame of Vredeliewende Koninkryk") wat Kanadese na bewering in Noord-Amerika geskep het.<ref>{{en}} Scott W. See: ''The Intellectual Construction of Canada’s “Peaceable Kingdom” Ideal''. In: ''Journal of Canadian Studies | Revue d'études canadiennes'', jaargang 52, uitgawe 2, Lente 2028, bl. 510–537</ref> == Etimologie == [[Lêer:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|duimnael|links|upright|Jacques Cartier]] Die naam Kanada is vermoedelik afgelei van die Irokese woord ''canada'', wat "dorp" of "nedersetting" beteken.<ref>{{en}} {{cite book|author1=James Stuart Olson|author2=Robert Shadle|title=Historical Dictionary of European Imperialism|url=https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA109|year=1991|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-26257-9|page=109}}</ref> 'n Alternatiewe etimologiese verklaring verwys na 'n term in die Cree-taal, ''Ka-Kanata'', wat as "Land wat skoon is" vertaal word.<ref>{{de}} Alfred Pletsch: ''Kanada. Kohlhammer Kunst- und Reiseführer''. Stuttgart: W. Kohlhammer 1986, bl. 11</ref> Plaaslike bewoners het in 1535 vir [[Jacques Cartier]] die weg na Stadacona (die voorloper van die huidige [[Quebecstad]]) gewys. Cartier gebruik die naam nie net vir die dorp Stadacona nie, maar vir die hele gebied van Donnacona, die stamhoof in Stadacona. Vanaf 1547 begin kaarte om na hierdie en die omliggende gebiede as Kanada te verwys. == Geografie == [[Lêer:Kananaskis Lakes aerial1.jpg|duimnael|Opper- en Neder-Kananaskismeer in die provinsie Alberta]] Kanada beslaan die grootste deel van die noordelike Noord-Amerika. Dit grens in die noordweste aan die Amerikaanse deelstaat [[Alaska]] en in die noorde aan die [[Arktiese Oseaan]]. Sy suidelike grens met die kontinentale Verenigde State loop van die [[Atlantiese Oseaan]] in die ooste tot by die [[Stille Oseaan]] in die weste. Sedert die jaar 1925 maak Kanada ook aanspraak op die Arktiese gebiede tussen die 60ste en 141ste westelike lengtegrade. Kanada (en die wêreld) se mees noordelike menslike nedersetting is Alert, 'n basis van die Kanadese Weermag, op die eiland [[Ellesmere-eiland|Ellesmere]] – net 817 kilometer van die [[Noordpool]] af. Kanada is die tweede grootste land na die [[Rusland|Russiese Federasie]] ten opsigte van sy totale oppervlakte en die vierde grootste na die Russiese Federasie, die [[Volksrepubliek China]] en die Verenigde State ten opsigte van sy landoppervlakte. Die bevolkingsdigtheid van 3,4 mense per vierkante kilometer behoort tot die laagstes ter wêreld. Die mees digbevolkte gebied van dié land is die Québec-Stad-Windsor-korridor langs die [[Groot Mere]] en die [[Sint-Laurensrivier]] in die suidooste. Kanada pronk met die meeste mere van alle lande ter wêreld en beskik ook oor die grootste hoeveelheid varswater. In fisies-geografiese opsig word Kanada in drie groot gebiede verdeel: Die [[Kanadese Skild]] in die ooste, die Binnelandse Vlaktes van Sentraal-Kanada en die bergagtige weste met die [[Rotsgebergte]]. === Die Kanadese Skild === {{Hoofartikel|Kanadese Skild}} [[Lêer:Aurora Borealis 22Jan2004.jpg|duimnael|[[Aurora (astronomie)|Poolligte]] (''Aurora borealis'') teen 'n hoogte van 11&nbsp;000 meter in die noorde van Kanada]] [[Lêer:Gros Morne NP westernbrookpond1.jpg|duimnael|Die Nasionale Gros Morne-park in die provinsie Newfoundland en Labrador]] Die Kanadese Skild of Laurentiese Plato is 'n uitgestrekte rotsgebied wat gedurende die laaste [[Ystydperk]] deur gletserinvloede skoongeskuur is. Die Skild word begrens deur die [[Mackenzierivier]], [[Groot Beremeer|Groot Beer]]-, [[Groot Slawemeer|Groot Slawe]]-, Athabaska- en [[Winnipegmeer|Winnipeg-meer]] in die ooste, die vyf Groot Mere en die Sint-Laurensrivier. In geologiese opsig is dit die oudste kerngebied van die Noord-Amerikaanse vasteland. Die Skild word gekenmerk deur 'n dun grondlaag, ryk afsettings van [[Mineraal|minerale]] soos [[goud]], [[silwer]], [[koper]], [[sink]], [[nikkel]], [[kobalt]] en [[uraan]], en 'n groot aantal mere en riviere. Die name van mynboudorpe soos Port Radium, Uranium City, Asbestos, Cobalt en Coppermine verwys na die belangrikheid van die gebied vir Kanada se mynbousektor. Danksy die geologiese geskiedenis van die gebied kan die meeste minerale in dagboumyne ontgin word. Die [[Hudsonbaai]] lê in die laagste gedeelte van die Kanadese Skild. === Die Binnelandse Vlaktes === {{Hoofartikel|Groot Mere|Groot Vlaktes}} In die weste van Kanada gaan die Kanadese Skild in die Groot Vlaktes oor. Hierdie binnelandse vlaktes behels die Groot-Mere-gebied en die Groot Vlaktes. Hul afsettingsgesteentes bevat onder meer aardgas- en olievelde wat van die Kanadese prairieprovinsies beduidende gas- en olieprodusente gemaak het. Die Groot Mere is bekkens wat gedurende die laaste Ystydperk ontstaan het. Vanweë hul gestrekte vorm word hulle ook "vingermere" genoem. Hul groot oppervlakte van sowat 'n kwart miljoen vierkante kilometer maak van hulle 'n klein see in die hart van Noord-Amerika, en met die opening van die Sint-Laurenswaterweg in 1959 het hulle die "vierde kus" van Kanada en die Verenigde State geword. Dikwels word in geografiese bekrywings na die Groot Vlaktes se monotone landskapskarakter verwys, veral met betrekking tot die uitgestrekte graanvelde in die suide van Saskatchewan en Manitoba. Nogtans varieer die Groot Vlaktes se landskapsvorme van die Sentraal-Kanadese meregebied in die oorgangsgebied tussen die Skild en die Vlaktes – wat van die Winnipeg-meer (24&nbsp;000&nbsp;km²) oor die Athabaska-meer (8&nbsp;000&nbsp;km²) en die Groot Slawemeer (28&nbsp;000&nbsp;km²) tot by die Groot Beremeer (32&nbsp;000&nbsp;km²) strek – tot by die heuwelagtige landskappe aan die voet van die Rotsgebergte. === Die Rotsgebergte === {{Hoofartikel|Rotsgebergte}} [[Lêer:Mount Logan.jpg|duimnael|[[Mount Logan]] soos vanaf die suidooste gesien]] Die bergkettings in die weste maak deel uit van die hoë Sirkumpasifiese Bergreeks wat vanuit Asië oor die [[Aleoetiese Eilande|Aleoete-eilande]] tot by die weste van Noord- en Suid-Amerika strek en oor 'n aantal klein eilande selfs tot by die Antarktiese vasteland loop. In Kanada is die Rotsgebergte en die kusgebergtes beperk tot 'n smal strook. Die hoogste pieke is [[Mount Logan]] (5&nbsp;959 meter) en [[Mount Saint Elias]] (5&nbsp;489 meter). Die goudvoorkomste van die Klondike-distrik het teen die einde van die 19de eeu 'n groot aantal delwers gelok. Ook oliesand is volop in die Rotsgebergte en word sedert 1967 in Kanada ontgin. === Die noorde === [[Lêer:Baffin Island 1998-06-24.jpg|duimnael|Die noordooskus van [[Baffin-eiland|Baffin Island]]. Die foto is uit 'n hoogte van 11&nbsp;500 meter geneem]] In die uiterste noorde gaan die vasteland oor in 'n groot aantal eilande – 'n gebied van ewige ys en sneeu waar Jacques Cartier en Martin Frobisher reeds in die 16de eeu pogings onderneem het om deur die Noordwestelike Deurvaart te seil en sodoende 'n regstreekste seeroete na Indië te vind. [[Baffin-eiland|Baffin Island]] in die noordooste, wat in die laaste dekades van die 20ste eeu vanweë sy ysterertsreserwes belangstelling gewek het, is die grootste van die noordelike eilande (asook die vyfde grootste eiland ter wêreld) met 'n oppervlakte van sowat 495&nbsp;000 vierkante kilometer. Noord van hierdie eiland lê 'n uitgestrekte [[Kanadese Arktiese Argipel|Arktiese eilandgroep]] wat deel uitmaak van die alewige [[ysgrond]] of permafrost. Sommige van die eilande word deur magtige gletsers bedek. Die vastelandse Kanada strek tot by 83° Noord, sowat 700 kilometer suid van die Noordpool. Min mense het die ysbrug, wat tot by die pool strek, ooit betree. Kanada – en ook die wêreld – se mees noordelike nedersetting, Alert op Ellesmere Island, is in 1950 deur die Kanadese regering as weer- en beheerstasie aangelê. == Klimaat == [[Lêer:Canada Köppen.svg|duimnael|links|Klimaatsones in Kanada volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Vancouverpalms.jpg|duimnael|Selfs 'n aantal palmspesies aard in die gematigde weskus-klimaat van Vancouver]] [[Lêer:Strait of Georgia.jpg|duimnael|Die Seestraat van Georgia, Brits-Columbië]] Alhoewel groot dele van Kanada net soos Sentraal-Europa tussen die 50ste en 60ste breedtegrade geleë is, verskil Kanada se klimaat sterk van dié in [[Europa]]. Die groot landmassa koel in die winter sterker af as die oseane, en anders as Europa trek die meeste gebiede in Kanada nie voordeel uit die matigende invloed van die Atlantiese Oseaan nie. Polêre lug bestem die weer in die grootste deel van die oostelike provinsies: die winters is lank en koud. Die koue Labradorstroom neem ysberge tot by die kus van [[Nieu-Engeland]]. Met uitsondering van die oostelike kusstreke daal die temperatuur vier of vyf maande lank benede die vriespunt, met uiterstes van -50&nbsp;°C (-58&nbsp;°F). Swaar sneeuval kom gereeld regdeur die winter voor. Die lente begin skielik in April of Mei wanneer vogtige lugmassas vanaf die suide noordwaarts trek, die grond ontdooi vinnig en temperature styg duidelik. Die gemiddeldes vir Julie is 10° tot 15&nbsp;°C (50° tot 60&nbsp;°F) in die noorde en 15° tot 20&nbsp;°C (59&nbsp;°F tot 68&nbsp;°F) in die suide. Die somers word deur droë en warm weerstoestande gekenmerk, en die kwik styg in die suide van [[Ontario]] en [[Quebec]] dikwels selfs tot meer as 30&nbsp;°C. Die weer bly gewoonlik lekker warm tot Oktober. Alhoewel die somers in die Atlantiese provinsies dikwels baie warm is, bly die weer vanweë die oseaniese invloed meestal onbestendig. Veral Newfoundland se somers het net enkele weke met sonskynweer. Die weskus van die Kanada en die [[Rotsgebergte]] staan onder die invloed van warm, vogtige lugstrominge, wat tot verhoogde reënval in die kusgebiede en reën- en sneeuval in die berggebiede lei. Die temperature is gematig en daal gewoonlik ook in Januarie nie benede die vriespunt nie, terwyl die somers warm en vogtig is. Die gemiddelde temperature lê tussen 10° en 20&nbsp;°C. Die gebiede oos van die Rotsgebergte word deur droë polêre lug oorheers. Die winters hier is lank en koud, en temperature daal gereeld benede die vriespunt. Die vors hou drie tot vyf maande in die suidelike en ses tot elf maande in die noordelike gebiede aan. Die gebied van die Hudsonbaai staan selfs bekend as "Amerika se vrieskas". == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === Om 12&nbsp;000 v.C. het die voorsate van die huidige Eerste Nasies ([[Inuïete]] en [[Indiane]]) oor 'n landbrug tussen [[Siberië]] en Alaska na Noord-Amerika geïmmigreer. Die Dorset-beskawing is een van die belangrikste kulture van die Kanadese [[Steentydperk]]. Hulle het omtrent 2000 v.C. as jagters en vissers in klein groepe in die kusgebiede van die Kanadese Arktiese gebiede gewoon en reeds eenvoudige erktuie vervaardig. === Europese ontdekkers === [[Lêer:Authentic Viking recreation.jpg|duimnael|Gerekonstrueerde Wiking-nedersetting in L'Anse-aux-Meadows]] Nog voor [[Christophorus Columbus]] se amptelike ontdekking van Amerika het Europese ontdekkers in Kanada voet aan wal gesit. Na bewering het die [[Wikings|Wiking]] Bjarni Herjolfsson reeds in 986 die kuslyne van Newfoundland en Labrador ontdek. Omtrent 1000 het die [[Ysland]]se Wiking Leifur Eiríksson met 35 mans uit die huidige [[Noorweë]] en [[Denemarke]] met sy houtbote die Noord-Amerikaanse kus bereik, nadat hy op 'n reis na [[Groenland]] deur 'n seestorm hierheen afgedryf was, en het 'n klein nedersetting naby die huidige [[L'Anse aux Meadows]] opgerig. Eiríksson, wat kennis van Herjolfsson se reisberigte gehad het, het na hierdie nedersetting moontlik as [[Vinland]] verwys, maar uiteindelik het die [[Wikings]] om onbekende redes hier geen permanente kolonie gestig nie. Nogtans is omtrent 1010 tydens een van die latere Wiking-ekspedisies na Vinland Snorri as die eerste blanke kind in die Nuwe Wêreld en seun van Thorfinn Karlsefni en sy vrou Gudrid gebore.<ref>{{de}} Srenk, Andreas: ''Kanada – der Osten''. München: ADAC Verlag 2006, bl. 116</ref><ref>{{en}} Magnusson, Magnus en Hermann Pálsson: ''The Vinland Sagas. The Norse Discovery of America: Graenlendinga Saga and Eirik's Saga''. Londen: Penguin Books 1965</ref> Vissers uit Frankryk, die Baskeland, Engeland en Portugal het die ryk visgronde langs die kuslyn van Oos-Kanada, waaronder Grand Banks, reeds omtrent 1400 ontdek, terwyl die Italiaanse seevaarder [[Giovanni Caboto]] (John Cabot) in 1497 in opdrag van die Engelse koningshuis langs die Kanadese ooskus geseil het. Ondanks sy verslae oor die ryk visgronde het die opdraggewers teleurgesteld oor die ekspedisie se uitkoms gevoel – hulle het immers die ontdekking van [[goud]] verwag. Historiese dokumente, wat enkele jare ná Columbus se ontdekkingsreis ontstaan het, verwys na nedersettings van Baskiese vissers en walvisvangers in Oos-Kanada. Tenminste nege visserdorpies het in Labrador en Newfoundland ontstaan, waarvan Red Bay met sowat 900 bewoners die grootste was. === Nieu-Frankryk (1604–1763) === {{Hoofartikel|Nieu-Frankryk}} [[Lêer:Louisbourg20.jpg|duimnael|links|Die geskiedkundige Franse fort Louisbourg in [[Nova Scotia]]]] [[Lêer:Port-Royal Nova-Scotia 1.jpg|duimnael|Samuel de Champlain se woonhuis in Port Royal was die eerste regeringsetel van Kanada]] Ná Spanje was Frankryk die tweede Wes-Europese land wat nedersettings in Noord-Amerika gestig het. Die Franse kolonisasie het egter nie dieselfde prioriteit vir die Franse staat geniet soos die Spaanse besittings nie, en daar was selfs geskille tussen die twee belangrikste dryfkragte agter die Franse uitbreiding na die Nuwe Wêreld: die Katolieke en die [[Hugenote]]. Net tien jaar, nadat die Italianer Giovanni da Verrazano in 1524 in Franse opdrag die kusgebiede van die huidige Amerikaanse deelstaat New York verken het, het Jacques Cartier die eerste poging onderneem om 'n permanente Franse nedersetting langs die oewer van die Sint-Laurensrivier te stig. In 1605 het die klein hawedorp Port Royal aan die suidelike kant van die Fundybaai ontstaan, en in 1608 het [[Samuel de Champlain]] Quebec gestig. Die Franse gebied het vinnig uitgebrei namate nuwe roetes oor die Sint-Laurensrivier tot by die [[Champlainmeer]] en die [[Hudsonrivier]] en vanuit [[Montreal]] na die Huronmeer ontdek is. Danksy die vriendskaplike betrekkinge met die Irokese, een van Kanada se Eerste Nasies, die ondersteuning van die Franse minister [[Jean-Baptiste Colbert]] en die dinamiese leierskap van die goewerneur Louis de Buade de Frontenac het Nieu-Frankryk teen die einde van die 17de eeu vinnig ontwikkel. Die Franse ''[[Coureur de bois|voyageurs]]'' het groot dele van die binnelandse vlaktes verken en uiteindelik die gebied van [[Louisiana]] in die suide bereik. Die toenemende geskille met Engeland, wat sy eie kolonies aan die weskus begin uitbrei het, en die onwilligheid van die Franse kroon om die vooruitstrewende Hugenote-setlaars te ondersteun, het – gepaardgaande met strategiese foute by die verowering van belangrike roetes – tot die agteruitgang van Nieu-Frankryk bygedra, en die Europese moederland het weer op sy Europese belange begin konsentreer. Die Franse heersappy het ná die [[Sewejarige Oorlog]] met die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys van 1763]] geëindig. Die eilandgroep van [[Saint-Pierre en Miquelon]] vorm die enigste oorblyfsel van die koloniale ryk wat nog steeds 'n Franse besitting is. === Kanada onder Britse heerskappy (1764–1867) === [[Lêer:Canada provinces evolution.gif|duimnael|links|Die uitbreiding van Kanada]] [[Lêer:Fathers of Confederation LAC c001855.jpg|duimnael|Die "Vaders van die Konfederasie" vergader in [[Quebecstad]]]] [[Lêer:Vancouver-Canada 03.jpg|duimnael|English Bay, [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]], Brits-Columbië]] Die aanwesigheid van 'n groot aantal Franse setlaars in Oos-Kanada het egter die voortbestaan van die Franse taal en kultuur in Noord-Amerika verseker. Onder die indruk van die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog|Amerikaanse Onafhanklikheids-oorlog]] het die Britte dit noodsaaklik geag om separatistiese neigings met 'n versoenlike beleid teenoor die Franse setlaars te keer. Met die sogenaamde Quebec-wet van 1774 het die Britse owerhede die Franse taal, siviele reg en godsdiens van die Franstalige bevolking erken. Met die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] het Groot-Brittanje in 1783 die onafhanklikheid van die Verenigde State erken en die grenslyn met die suidelike buurstaat afgebaken. Sowat 60&nbsp;000 Amerikaanse lojaliste het hulle as gevolg van die [[Amerikaanse Rewolusie]] in Kanada gevestig. Die administratiewe verdeling van 1791, wat 'n Engelstalige Opper-Kanada en 'n Franssprekende Benede-Kanada geskep het, het ook die tweetalige karakter van Kanada bevestig. In die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812]] het die Verenigde State poging om Brits-Noord-Amerika (Kanada) te verower, wat 1814 met die "Ewige Vrede" van [[Gent]] en die neutraliteit van die gebied van die Groot Mere geëindig het. Ná die onluste van die jaar 1837 het die Britse regering besluit om die twee provinsies in 1841 onder die nuwe naam Verenigde Provinsie van Kanada (''United Province of Canada'') te verenig, met Kingston (Ontario) as hulle gemeenskaplike hoofstad. Die setel van die regering is nog twee keer verskuif (na Montreal in 1844 en Toronto in 1855), voordat Ottawa deur koningin Victoria as Kanada se hoofstad vasgestel is. === Selfregering === [[Lêer:New Names Canadian WW1 recruiting poster.jpg|duimnael|links|upright|Met 'n verwysing na Europese slagvelde soos Langemarck werf hierdie Kanadese plakkaat uit die tyd van die [[Eerste Wêreldoorlog]] rekrute]] [[Lêer:Canadian Delegation at United Nations Conference on International Organization 1945.jpg|duimnael|Die Kanadese delegasie by die [[Verenigde Nasies]] se Konferensie oor Internasionale Organisasie, [[San Francisco]], Mei 1945]] Die kolonie het geleidelik selfregering ontvang, met die Kanadese poskantoor as een van die eerste nasionale instellings, wat sedert 1851 in Kanadese hande lê. In 1858 het Kanada ook sy eie desimale geldeenheid gekry, en in 1867 het die provinsies van Opper- en Benede-Kanada, Nova Scotia (Nieu-Skotland) en Nieu-Brunswick tot die nuwe Dominion van Kanada verenig, wat selfregering binne die [[Britse Ryk]] ontvang het. Met die goudstormloop van die jaar 1860 het Barkerville in Brits-Columbië tot die grootste Noord-Amerikaanse stad wes van [[Chicago]] en noord van [[San Francisco]] gegroei. Die Caribou-wapad (''Caribou Waggon Trail''), wat na die goudvelde gelei het, was die eerste grootpad in die Kanadese weste. 'n Belangrike rol by die vorming van die nuwe nasie het Brits-Columbië se besluit in 1871 gespeel om 'n lidstaat van die Dominion te word, nadat die regering die bou van 'n transkontinale spoorwegverbinding tussen die wes- en ooskus van Kanada goedgekeur het. Dié spoorweglyn is in 1885 voltooi. Kanada het verder gegroei met die stigting van die eerste prairie-provinsie [[Manitoba]] in 1870 en die aansluiting van die Atlantiese [[Prins-Edward-eiland]] in 1873. In 1875 het Kanada aanspraak gemaak op die Arktiese gebiede in die noorde. Die grenslyn tussen Quebec en Ontario, wat ná die opsplitsing van die ou provinsie van Kanada gevorm is, is in 1912 afgebaken. Die laaste gebiedsverandering in 1949 was die vereniging met die voorheen selfstandige Dominium van [[Newfoundland]] (Frans: ''Terre-Neuve''). Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Kanada in 1914 sy solidariteit met die Verenigde Koninkryk verklaar en ondanks die Franssprekende bevolking se felle weerstand in 1917 algemene diensplig ingevoer. Meer as 450&nbsp;000 Kanadese het as soldate op Europese slagvelde geveg. In 1918 het Kanada die Vredesverdrag van Versailles onderteken en by die [[Volkebond]] aangesluit. Op die konferensie van die Britse Gemenebes in 1917 het Sir Robert Laird Borden (1854–1937), die leier van Kanada se Konserwatiewe Party, net soos die [[Suid-Afrika]]anse eerste minister [[Jan Christian Smuts]] die dominiums as selfstandige nasies gedefinieer wat ook die reg sou hê om op hul eie buitelandse belange te fokus. Kanada se buitelandse beleid was dus ná die oorlog veral daarop gemik om goeie betrekkinge met sy belangrikste twee handelsvennote, die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk, te handhaaf. Vanweë sy ontoereikende militêre mag was dié land nog steeds genoodsaak om in die geval van politieke krisisse op die Amerikaners en Britte se militêre bystand te steun. Weens sy nou politieke bande met die VSA het Kanada op die Britse Rykskonferensie van 1921 teen 'n nuwe samewerkingsooreenkoms tussen die Verenigde Koninkryk en Japan gestem. Op die konferensie van 1923 het Kanada ook voorstelle tot 'n sentralisering van die Britse Gemenebes afgekeur. Die ooreenkoms oor die heilbotvissery in die Noordelike Stille Oseaan, wat Kanada in 1923 met die Verenigde State angegaan het, was die eerste stap in die rigting van 'n onafhanklike buitelandse beleid. In die volgende jare was hierdie beleid deur sterk isolasionistiese neigings gekenmerk, en eers met die aggressiewe optrede van fascistiese moondhede soos [[Italië]], wat [[Abessinië]] binnegeval het, en die Duitse Ryk het Kanada sy standpunte begin herformuleer. Met die Statuut van Westminster het Kanada in 1931 'n onafhanklike staat binne die verband van die Britse Gemenebes geword. === Die ekonomiese opswaai ná die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Kanadische Truppen landen in der Normandie.jpg|duimnael|Landing van Kanadese troepe in [[Normandië]], [[Frankryk]], op 6 Junie 1944]] Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Kanada 'n vinnige industrialisering ondergaan, en met die groot aanvraag na grondstowwe en landbouprodukte, die ontdekking van ruolievelde, ystererts- en uraanafsettings en 'n toenemende toestroming van immigrante het dié land in die volgende dekades 'n ekonomiese opswaai beleef. Die hoër staatsinkomste is onder meer gebruik om 'n moderne welvaartstelsel te skep. === Kanadese soewereiniteit === Die Liberale Party onder Mackenzie King (1874–1950) en Louis Stephen St. Laurent het hulle ten gunste van 'n desentralisering van die Britse Statebond uitgespreek. Kanadese burgerskap is in 1946 ingevoer, alhoewel die burgers tegelykertyd nog steeds Britse onderdane was. Drie jaar later het ook Newfoundland by die Kanadese Konfederasie aangesluit, en Kanada het in dieselfde jaar 'n lidland van die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO) geword. 'n Eie nasionale vlag, die ''Maple Leaf'', het die Britse ''Union Jack'' in 1965 vervang. Die laaste volmagte van die Britse parlement is deur die ''Canada Act'' van die jaar 1982 opgehef en slegs die [[Parlement van Kanada|Kanadese parlement]] is sedertdien gemagtig om wysigings by die Kanadese grondwet aan te bring. === Buitelandse beleid ná 1945 === [[Lêer:Canadian soldiers afghanistan.jpg|duimnael|Kanadese troepe in [[Afghanistan]]]] In die federale verkiesing van 1957 het Kanadese kiesers hul misnoeë oor die Liberale se noue samewerking met die Verenigde State uitgespreek, en die Konserwatiewe Party het 'n meerderheid behaal. Die kabinet van die eerste minister John G. Diefenbaker het 'n nuwe beleid van onafhanklikheid en neutraliteit gevolg. Die Liberale opposisie se steun vir die aanskaffing van kernwapens het in 1963 tot 'n politieke geskil met die VSA gelei. Ná die ontbinding van die parlement het die Liberale Party in April 'n absolute meerderheid stemme in die federale verkiesing op hom verenig. Die nuwe eerste minister Lester Bowles Pearson het Kanada se deelname aan Amerikaanse kernwapenprojekte bevestig, beperkings op regstreekse Amerikaanse beleggings in Kanada geplaas en hom vir die gelykberegtiging van Franko-Kanadese uitgespreek. Tydens die besoek wat wyle koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] ter geleentheid van die Kanadese dominium se eeufeesvierings in 1964 aan dié land afgelê het, het Franssprekende Kanadese met betogings hulle aanspraak op selfregering bevestig en die nodige grondwethervormings geëis. [[Pierre Trudeau|Pierre Elliott Trudeau]], wat tussen 1968 en 1979 en nog eens in die tydperk tussen 1980 en 1984 die amp van eerste minister beklee het, was 'n personifikasie van die "nuwe Kanada" en het verjonging in die Kanadese politiek teweeg gebring. Met die wêreldtentoonstelling in 1967 (''Expo '67'') en die [[Olimpiese Somerspele 1976|Olimpiese Somerspele van 1976]], wat albei in Montreal gehou is, het Kanada hom as 'n moderne nasie aan die wêreld bekend gestel. In 1982 is die ''British North America Act'', die grondwetlike basis van Kanada as 'n federale staat, deur die eerste Kanadese grondwet vervang. Naas die Somerspele van 1976 het Kanadese stede die [[Olimpiese Winterspele 1988|Olimpiese Winterspele van 1988]] ([[Calgary]]) en die [[Olimpiese Winterspele 2010|Olimpiese Winterspele van 2010]] ([[Vancouver]]) aangebied. === Quebec === [[Lêer:Ciudad de Quebec 18.jpg|duimnael|Uitsig oor Ville de Québec (Quebecstad)]] [[Lêer:Course au PQ 2005 - Militants.JPG|duimnael|Betogers van die [[Parti Québécois]], 'n Sosiaal-Demokratiese party wat vir die onafhanklikheid van Quebec pleit]] Franssprekende Kanadese se strewe na selfregering of selfs onafhanklikheid het steeds 'n skadu oor Kanada se binnelandse beleid gewerp. Die konflik tussen Engels- en Franssprekende Kanadese het naas ekonomiese veral geskiedkundige en kulturele oorsake. Baie Québécois voel dat hulle 'n selfstandige volk met sy eie geskiedenis vorm en dat hul provinsie dus 'n besondere status moet geniet. Daar was hernieude spanning in 1967 toe die Franse staatspresident [[Charles de Gaulle]], wat as gas na die Kanadese eeufeesviering en die wêreldtentoonstelling ''Expo '67'' in [[Montreal]] genooi is, sy simpatie vir die Franssprekende bevolking van Quebec met die uitroep "''Vive le Québec libre!''" ("Lank lewe die vrye Quebec!") betuig het. Volgens politieke waarnemers was de Gaulle ontevrede met die Kanadese regering se besluit om aan Frankryk nie dieselfde voorkeurbehandeling ten opsigte van uraanuitvoere te gee soos die Verenigde Koninkryk destyds geniet het nie. In sy toespraak het de Gaulle so ver gegaan om die Franko-Kanadese stryd om selfbeskikking met die bevryding van Frankryk in 1945 gelyk te stel – iets wat deur die Kanadese premier Lester B. Pearson as "onaanvaarbaar" bestempel is en 'n regeringskrisis in Ottawa veroorsaak het. In die res van Kanada was daar, net soos in die Verenigde State en selfs in Frankryk, groot ontsteltenis oor die woorde van die Franse staatshoof, wat destyds as 'n aanmoediging vir die Franko-Kanadese separatistebeweging beskou is. De Gaulle se staatsbesoek is weens die skandaal verkort. Kanada se politieke betrekkinge met Frankryk is jare lank vertroebel. Die Amptelike Taalwet (''Official Languages Act'') van die jaar 1969 het die tweetalige karakter van Kanada met Engels en Frans as ampstale bevestig. Desondanks het die spannings tussen Engels- en Franssprekende Kanadese in die jare 1969 en 1970 tot gewelddadige onluste en terreuraanslae in Montréal gelei. Die ontvoering van die Britse Kommissaris van Handelsake, James Cross, en die ekstremistiese ''Front de Libération du Québec'' (Bevrydingsfront van Quebec) se ontvoering en moord op die provinsiale Minister van Arbeid, Pierre Laporte, in Oktober 1970 het die regering selfs genoodsaak om 'n noodtoestand en met die ''War Measures Act'' ook die [[krygswet]] in Quebec af te kondig. Die eerste minister Pierre Trudeau het troepe in die provinsie ontplooi. Met die oorwinning van die separatistiese ''Parti Québécois'' in die verkiesing van 1976 het die verfransing van Quebec se administrasie, ekonomie en onderwys begin. In die vroeë 1990's is daar pogings onderneem om die konflik tussen die twee taalgroepe deur die skepping van 'n nuwe grondwet te besleg. Die konferensie van Lake Meech was 'n vergadering van verteenwoordigers uit alle Kanadese provinsies wat uiteindelik 'n nuwe grondwet saamgestel het, maar uiteindelik is hul ontwerp deur 'n Indiaanse afgevaardigde uit Manitoba geveto wat ook 'n besondere status vir dié land se Eerste Nasies wou verseker. Die sogenaamde akkoord van Charlottetown, wat twee jaar later deur politici uit alle Kanadese partye bereik is, is in 'n nasionale referendum sowel in die Engelssprekende provinsies asook in Quebec verwerp en het die aanleiding tot die stigting van 'n aantal populistiese bewegings in Wes-Kanada en Quebec gegee. Die nasionalistiese ''Bloc Québécois'' het in die nasionale verkiesing van 1993 twee derdes van die uitgebragte stemme in Quebec op hom verenig. Pogings van Franssprekende separatiste om 'n onafhanklike Franstalige staat in Kanada te stig, is in twee referendums gekeer, alhoewel Quebec as 'n aparte Franstalige gemeenskap in Kanada begin ontwikkel het. Die eerste minister van Kanada, [[Stephen Harper]], het Quebec in November 2006 as 'n "nasie in die boesem van Kanada" (''nation au sein de Canada'') beskryf, maar tegelykertyd eise vir onafhanklikheid en [[selfbeskikking]] van die hand gewys. === Die Eerste Nasies === [[Lêer:Medal-Viki.jpg|duimnael|Die Indiaanse Chiefs-medalje ter herdenking van die ''Numbered Treaties'' tussen 1871 en 1921]] Met die ''Bill of Rights'' het Kanada se Eerste Nasies in 1960 die stemreg op federale vlak gekry. In 1988 het twee volke, die Métis en Dene, 'n skadeloosstelling ter waarde van CDN$ 500 miljoen ontvang, en die Kanadese regering het ook hul landeise in die Noordwesgebiede erken. In April 1999 is 'n selfregerende Inoeïet-gebied, Nunavut (letterlik "Ons Land"), in die oostelike helfte van die Noordwesgebiede en die noorde van Quebec met 'n oppervlakte van 2,2 miljoen vierkante kilometer geskep. == Provinsies en Gebiede == {{Hoofartikel|Provinsies en gebiede van Kanada}} [[Lêer:Canada-satellite.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Kanada]] [[Lêer:Political map of Canada.png|duimnael|'n Politieke kaart van Kanada]] Kanada is verdeel in tien provinsies en drie gebiede. Die provinsies geniet 'n groot mate van outonomie, en ook die gebiede het – tot 'n kleiner mate – selfregerende status. Elkeen het sy eie provinsiale of territoriale simbole. Die provinsies beheer die meeste van Kanada se sosiale programme (soos mediese dienste, onderwys en welvaart) en beskik saam oor 'n groter belastinginkomste as die federale regering. Kanada se federale struktuur is in hierdie opsig uniek. Die federale regering wag egter daaroor dat alle provinsies oor min of meer dieselfde standaarde ten opsigte van openbare dienste beskik en verleen finansiële steun aan minder gegoede provinsies. Die provinsies het een-kamer-parlemente met verkose verteenwoordigers en regerings. Die provinsiale eerste ministers word net soos die federale eerste minister verkies. As verteenwoordigers van die Koning word die provinsiale goewerneurs-generaal volgens 'n aanbeveling van die federale eerste minister benoem, alhoewel die provinsiale regerings in toenemende mate ook geraadpleeg word. Die drie Kanadese gebiede het minder politieke gesag oor hulle eie sake, aangesien hulle deur wetgewing van die [[Parlement van Kanada|nasionale parlement]] gevorm is en hulle status nie in die grondwet gedefinieer word nie. Kanada se tien provinsies en drie gebiede is (in alfabetiese volgorde): [[Alberta]], [[Brits-Columbië]], [[Manitoba]], [[Newfoundland en Labrador]], [[Noordwestelike gebiede]], [[Nova Scotia]], [[Nieu-Brunswyk]], [[Nunavut]], [[Ontario]], [[Prins-Edward-eiland]], [[Quebec]], [[Saskatchewan]] en [[Yukon]]. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 style="margin-left:30px; border-collapse:collapse; text-align:center; font-size:80%; line-height:normal" |- bgcolor=#eeeeee !Vlag !Provinsie !Hoofstad !Toelating tot die<br />Kanadese Federasie !Standaard-<br />[[Tydsone]]<br />([[UTC]]) !Streek |- |align=left|[[Lêer:Flag of British Columbia.svg|50px]]||[[Brits-Columbië]]||[[Victoria, Brits-Columbië|Victoria]]||[[20 Julie]] [[1871]]|| -8 (Stille Oseaan-Tyd),<br />-7 (Rotsgebergte)||Wes-Kanada, Stille Oseaan |- |align=left|[[Lêer:Flag of Alberta.svg|50px]]||[[Alberta]]||[[Edmonton]]||[[1 September]] [[1905]]||-7 (Rotsgebergte) |rowspan=3|Wes-Kanada, Prairie |- |align=left|[[Lêer:Flag of Saskatchewan.svg|50px]]||[[Saskatchewan]]||[[Regina]]||1 September 1905||-7 (Rotsgebergte),<br />-6 (Sentraal) |- |align=left|[[Lêer:Flag of Manitoba.svg|50px]]||[[Manitoba]]||[[Winnipeg]]||[[15 Julie]] [[1870]]||-6 (Sentraal) |- |align=left|[[Lêer:Flag of Ontario.svg|50px]]||[[Ontario]]||[[Toronto]]||[[1 Julie]] [[1867]]||-6 (Sentraal),<br /> -5 (Oos) |rowspan=2|Sentraal, Oos |- |align=left|[[Lêer:Flag of Quebec.svg|50px]]||[[Quebec]]||[[Quebecstad]]||1 Julie 1867||-5 (Oos)<br />-4 ([[Magdalene-eilande]]) |- |align=left|[[Lêer:Flag of New Brunswick.svg|50px]]||[[Nieu-Brunswyk]]||[[Fredericton, Nieu-Brunswyk|Fredericton]]||1 Julie 1867 |rowspan=3|-4 (Atlantiese) |rowspan=3|Maritieme Provinsies, Atlantiese Kanada |- |align=left|[[Lêer:Flag of Nova Scotia.svg|50px]]||[[Nova Scotia]]||[[Halifax, Nova Scotia|Halifax]]||1 Julie 1867 |- |align=left|[[Lêer:Flag of Prince Edward Island.svg|50px]]||[[Prins-Edward-eiland]]||[[Charlottetown]]||1 Julie [[1873]] |- |align=left|[[Lêer:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|50px]]||[[Newfoundland en Labrador]]||[[St. John's, Newfoundland en Labrador|St. John's]]||[[31 Maart]] [[1949]]||-4 (Atlantiese),<br />-3.5 (Newfoundland en Labrador)||Atlantiese Kanada |- bgcolor=#eeeeee !Vlag !Gebiede !Hoofstad !Toelating tot die<br />Kanadese Federasie !Standaard-<br />[[Tydsone]]<br />([[UTC]]) !Streek |- |align=left|[[Lêer:Flag of Yukon.svg|50px]]||[[Yukon]]||[[Whitehorse]]||[[13 Junie]] [[1898]]||-8 (Stille Oseaan) |rowspan=3|Noord of Kanadese Noordpoolgebied |- |align=left|[[Lêer:Flag of the Northwest Territories.svg|50px]]||[[Noordwestelike gebiede]]||[[Yellowknife]]||[[15 Julie]] [[1870]]||-7 (Rotsgebergte) |- |align=left|[[Lêer:Flag of Nunavut.svg|50px]]||[[Nunavut]]||[[Iqaluit]]||[[1 April]] [[1999]]||-7 (Rotsgebergte), -6 (Sentraal), -5 (Oos), |} == Bevolking == === Oorsig === [[Lêer:Toronto - ON - Toronto Skyline3.jpg|duimnael|Toronto is Kanada se grootste [[metropool]] en een van die mees multikulturele stede ter wêreld]] Volgens die sensus van die jaar 2006 het die inwonertal 31&nbsp;612&nbsp;897 beloop en teen die jaar 2011 na raming tot sowat 34,6 miljoen gegroei. Dit maak van Kanada een van die ylste bevolkte state in die wêreld met net 3,5 inwoners per vierkante kilometer. 900&nbsp;000 mense behoort tot die Eerste Nasies (Indiane en Inoeït). Die grootste deel van die bevolking is gekonsentreer in die provinsies Quebec en Ontario, veral langs die Sint-Laurensrivier en in die metropolitaanse gebiede van Toronto, Montreal, Quebec, London en Hamilton. Net vyf provinsies het 'n bevolking van meer as een miljoen: Ontario (11,4 miljoen), Quebec (7,6 miljoen), Brits-Columbië (3,9 miljoen), Alberta (3 miljoen) en Saskatchewan (1,1 miljoen). Die gebied van Nunavut het die kleinste bevolking met slegs 27&nbsp;000. Kanada se amptelike tale is Engels en Frans, maar met uitsondering van die Franssprekende provinsie Quebec en die tweetalige Nouveau-Brunswick is Kanadese provinsies merendeels anglofoon, alhoewel daar nie-Engelstalige minderheidsgroepe (hoofsaaklik Franstalige Kanadese, die Eerste Nasies en Inoeït) is. Nunavut het Inoektitoet as 'n bykomende amptelike taal, terwyl 'n minderheid van die inwoners van Nova Scotia nog [[Skots-Gaelies]] as omgangstaal praat. === Frans in Kanada === ==== Status en verspreiding ==== [[Lêer:Elgin St Ottawa Sept 2013.jpg|duimnael|Al is Kanada op federale vlak tweetalig, is daar min plekke soos Ottawa en Montreal waar die beleid van tweetaligheid – om politieke of ekonomiese redes – implikasies vir die alledaagse lewe het. Die foto wys 'n straatbord in die federale hoofstad Ottawa]] Frans is naas Engels die amptelike taal van Kanada. Alhoewel daar in alle provinsies inwoners aangetref word, wat Frans as hul moedertaal praat, is Quebec die enigste provinsie met 'n meerderheid Franssprekendes en Frans as enigste ampstaal. Volgens die sensus van 2011 was Frans die moedertaal van 7&nbsp;054&nbsp;975 Kanadese (of 21 persent van die totale bevolking).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/french-language |title=French Language in Canada |publisher=The Canadian Encyclopedia |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> 6,1 miljoen Franse moedertaalsprekers was in 2011 in Quebec woonagtig, met kleiner minderhede in ander provinsies: 493&nbsp;295 in Ontario, 233&nbsp;530 in Nieu-Brunswyk, 38&nbsp;775 in die drie ander Atlantiese provinsies, en 181&nbsp;190 in die vier provinsies wes van Ontario. Net in Quebec vorm Franssprekendes die meerderheid van die provinsiale bevolking (78 persent). Franssprekende minderhede in ander provinsies varieer grootliks – 0,49 persent in Newfoundland, 3,42 persent in Nova Scotia, 3,75 persent op Prins-Edward-eiland, 31,56 persent in Nieu-Brunswyk, 3,88 persent in Ontario, 3,53 persent in Manitoba, 1,6 persent in Saskatchewan, 1,9 persent in Alberta en 1,2 persent in Brits-Columbië. ==== Taalvaardighede ==== Taalvaardighede in albei landstale varieer eweneens grootliks. Volgens die sensus van 2011 kan in Quebec 38,2 persent van die inwoners met Frans as moedertaal in Engels kommunikeer, terwyl 67 persent van alle Engelse moedertaalsprekers en 75 persent van Québécois met 'n ander huistaal kennis van Frans het. Weens die ampstaalstatus van Frans is taalvaardighede in dié taal belangriker vir nie-Franssprekendes as omgekeerd kennis van Engels vir Franse moedertaalsprekers. In alle ander Kanadese provinsies is die gemiddelde aandeel van Engels- en anderssprekendes met Franse taalvaardighede slegs sowat ses persent. Die aanleer van Frans spruit hier eerder voort uit persoonlike belangstelling. Franssprekendes in dié provinsies het daarenteen min keuse as om Engels as tweede taal aan te leer. Die aandeel Franse moedertaalsprekers met Engelse taalvaardighede varieer hier tussen 71 persent in Nieu-Brunswyk en meer as 80 persent in die ander provinsies. ==== Taalwette in Quebec ==== [[Lêer:Bilinguisme au Canada-fr.svg|duimnael|Ongeveer 98% van die Kanadese kan óf Engels óf Frans praat.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/as-sa/97-555/p1-eng.cfm |title=2006 Census: The Evolving Linguistic Portrait, 2006 Census: Highlights |publisher=Statistiek Kanada |date=24 Julie 2018 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Verspreiding van Engels en Frans in Kanada: {{sleutel|#FFE400|Engels – 56,9% (1)}} {{sleutel|#D8A820|Engels en Frans – 16,1% (2)}} {{sleutel|#B07400|Frans – 21,3% (3)}} {{sleutel|#F5F5DC|Ylbevolkte gebied (<0,4/km²)}}]] Die tydperk tussen die laat 1960's en vroeë 1990's was 'n beslissende keerpunt in die geskiedenis van Franssprekendes in Kanada. Franse moedertaalsprekers in Quebec het in dié tyd beheer geneem oor die toekoms van hul taal met die afkondiging van 'n reeks taalwette op provinsiale grondslag. Met die ''Charte de la langue française'' (algemeen bekend as Wet 101) is Frans tot Quebec se enigste ampstaal verklaar. Dit verleen aan Fransprekendes verder die reg om by hul werkplekke gebruik te maak van Frans, veral in ekonomiese bedrywe waarin Engels vroeër die oorheersende taal was. Wet 101 verseker daarnaas ook dat openbare borde slegs Franse kennigewings mag bevat. As hulle wél met Engelse kennisgewings aangevul word, moet die Engelse teks in 'n kleiner skrifgrootte verskyn. Immigrante in Quebec is verplig om hul kinders na Fransmediumskole te stuur. Die primêre doelwit van dié soort maatreëls was om die integrasie van nie-Franssprekende immigrante in die Franse taalgemeenskap aan te moedig – eerder as om hulle te laat verengels soos in die verlede. So het immigrante in stedelike omgewings met 'n groter persentasie Engelssprekendes soos Montreal dikwels daartoe geneig om Engels as huis- en onderrigtaal te kies. Namate die geboortesyfer van Franssprekendes in Quebec gedurende die 1980's onder die vervangingsvlak gedaal het, is die taalkundige integrasie van immigrante as noodsaaklik geag vir die voortbestaan en potensiële groei van Quebec se Franssprekende bevolking. Volgens statistieke, wat met die sensus van 2011 opgelewer is, het Quebec se taalwette in die vier dekades ná hul afkondiging genoeg druk op taalminderhede in die provinsie uitgeoefen om verfransing te bevorder. Sowat 'n tiende van nagenoeg 600&nbsp;000 Engelse moedertaalsprekers het Frans as huistaal gepraat. Vir die eerste keer in die geskiedenis van sensusopnames was daar onder die provinsie se meer as 900&nbsp;000 anderssprekendes 'n groter persentasie met Frans as huistaal as Engelse huistaalsprekers. ==== Taalregte vir Franssprekendes ==== Buite Quebec is daar vanaf die 1960's in 'n aantal jurisdiksies in die nege Engelssprekende provinsies en twee gebiede verskeie stappe onderneem om sekere taalregte vir hul Franssprekende minderhede amptelik te erken, soos die reg op onderwys in Frans, nadat dié reg tevore in baie jurisdiksies afgeskaf is. Die reg op Franse moedertaalonderwys is vervolgens in die nuwe Kanadese grondwet verskans wat in 1982 afgekondig is en in alle provinsies en gebiede van Engelssprekende Kanada geïmplementeer is. Van alle provinsies het Nieu-Brunswyk die verreikendste wetgewing in verband met taalregte vir Franssprekendes aanvaar. Reeds in 1969 is Frans naas Engels tot dié provinsie se ampstaal verklaar, en twaalf jaar later is Nieu-Brunswyk se Frans- en Engelssprekende gemeenskappe gelykgestel aan mekaar. Franssprekende instellings in dié tweetalige provinsie geniet daarnaas 'n hoë graad van selfbeskikking. 'n Ander belangrike stap was die afkondiging van die Wet op Ampstale op federale vlak in 1969 wat in 1988 nog eens gewysig is. Die wet se doelwit is om vir Engels- en Franssprekende Kanadese diensverskaffing deur die federale regering en verskeie nasionale instellings soos die lugredery Air Canada in sowel Frans asook Engels te verseker. Die toepassing van hierdie wet word deur 'n federale kantoor, die ''Office of the Commissioner of Official Languages'', voortdurend dopgehou. In sy jaarlikse verslae bevind dié kantoor egter gereeld weer dat dienste in Frans, soos verskaf deur die federale openbare diens buite Quebec, nog nie op 'n peil is wat vir Franssprekendes volle toegang tot federale dienste waarborg nie. === Immigrasie === Kanada se bevolking was oorspronklik oorwegend van [[Franse]], [[Engelse]], [[Skotte|Skotse]] en [[Iere|Ierse]] afkoms. Eers in die tweede helfte van die 19de eeu het dié land een van die klassieke bestemmings vir groot getalle ander Europese immigrante geword, wat veral uit [[Duitsland]], Italië, [[Oekraïne]], [[Skandinawië]], [[Pole]] en die Verenigde State gekom het. Vandag is minder as 40 persent van Angel-Saksiese en sowat 30 persent van Franse afkoms. Van die sowat 12&nbsp;000 Franse immigrante, wat hulle tussen 1605 en 1763 in Nieu-Frankryk gevestig het, het byna 90 persent oorspronklik uit [[Normandië]] en [[Bretagne]] gekom. Die immigrasie na Kanada het nooit dieselfde vlakke bereik soos dié na die Verenigde State nie en eers teen die begin van die 20ste eeu sterk toegeneem. Dit het in 1913 'n historiese hoogtepunt met 410&nbsp;000 nuwe aankomelinge bereik, van wie 150&nbsp;000 Britte en 140&nbsp;000 Amerikaners was. As gevolg van die dalende geboortesyfer speel immigrasie 'n steeds belangriker rol by Kanada se bevolkingsgroei. Deesdae immigreer groot getalle mense uit die Verre Ooste, met name die Volksrepubliek China, Afrika en [[Latyns-Amerika]] na Kanada. Die grootste groep van immigrante uit Afrikalande suid van die Sahara het uit die Republiek van Suid-Afrika gekom. Die getal Suid-Afrikaanse immigrante in Kanada het in 1996 13&nbsp;950 beloop, onder wie talle Engelssprekendes en Suid-Afrikaners van Joodse afkoms, asook kleiner groepe [[Afrikaners]], [[Kleurlinge]], Indiërs en sommige Swart Suid-Afrikaners. Gekwalifiseerdes soos universiteitsdosente, geneeskundiges, onderwysers, skrywers, kunstenaars en sommige opgeleide ambagsmanne is in alle etniese groepe verteenwoordig. Ook in die volgende dekade het 'n bestendige stroom Suid-Afrikaanse immigrante Kanada toe gekom, en so het die getal inwoners van Suid-Afrikaanse herkoms in 2006 reeds 25&nbsp;855 beloop. Daarnaas het ook 3&nbsp;570 blanke Rhodesiërs 'n nuwe tuiste in Kanada gevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/africans |title=Africans |publisher=The Canadian Encyclopedia |accessdate=19 Maart 2015}}</ref> Volgens die 2011-sensus het 8&nbsp;770 inwoners [[Afrikaans]] as huistaal gepraat.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/tbt-tt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=107988&PRID=0&PTYPE=101955&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2011&THEME=90&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |title=2011 Census of Canada: Topic-based tabulations |publisher=Statistiek Kanada |date=18 April 2020 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> ; Oekraïense immigrasie [[Lêer:Ukrainian Canada 2011.jpg|duimnael|Kanadese van Oekraïense afkoms in tradisionele volksdrag]] Vyf groot immigrasiegolwe sedert die laat 19de eeu het etniese en kulturele bande tussen Oekraïne en Kanada gesmee.<ref>{{en}} [https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/unstable-economy-war-push-ukrainians-to-leave-for-canada.html ''Kyiv Post, 9 Julie 2018: Unstable economy, war push Ukrainians to leave for Canada. Besoek op 12 April 2020'']</ref> Oekraïners het hulle vanaf 1891 in groter getalle in Kanada kom vestig – veral nadat die Kanadese regering die immigrasie van boere in 1896 aktief begin bevorder het. So word sowat die helfte van die Oekraïno-Kanadese bevolking in die sogenaamde ''prairie provinces'' van Wes-Kanada met hul uitgestrekte landboustreke aangetref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/ukrainian-canadians |title=Ukrainian Canadians |publisher=The Canadian Encyclopedia |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> 1,4 miljoen Kanadese (of vier persent van die totale bevolking) het wortels in Oekraïne wat van die Oekraïense gemeenskap in die land die grootste ter wêreld buite die moederland en Rusland maak – 'n snelgroeiende diaspora bowendien gegewe die feit dat die getal Oekraïense immigrante in Kanada tussen 2001 en 2011 van 51&nbsp;610 tot 65&nbsp;455 gegroei het. Die Kanadese sensus van 2016 het die getal Oekraïense immigrante as 73&nbsp;030 bepaal.<ref>{{en}} [https://canadaimmigrants.com/ukrainian-immigrants-canada/ ''im – The Canadian Magazine of Immigration: Ukrainian Immigrants to Canada. Besoek op 12 April 2020'']</ref> Dit maak van die Oekraïense gemeenskap sowel as die Kanadese regering 'n belangrike rolspeler in die internasionale politiek ten opsigte van Oekraïne. So was Kanada die eerste land op aarde wat in 1991 die onafhanklikheid van Oekraïne amptelik erken het. Die vroeëre konserwatiewe premier Stephen Harper was die eerste buitelandse regeringsleier wat 'n besoek aan die nuwe Oekraïense oorgangsregering gebring het en een van die mees uitgesproke kritici van Rusland se anneksasiebeleid.<ref>{{de}} [https://taz.de/Ukrainische-Diaspora-in-Kanada/!5045006/ ''taz, 9 April 2014: Ukrainische Diaspora in Kanada – Angst um das ferne Land. Besoek op 12 April 2020'']</ref> === Verstedeliking === ==== Definisie van stedelike nedersettings ==== [[Lêer:Vancouver City Night 2 by ajithrajeswari.jpg|duimnael|Woonstelgeboue in Vancouver]] Terwyl die term ''city'' in Kanada na 'n wye verskeidenheid nedersettings kan verwys wat ten opsigte van hul inwonertal, oppervlakte, ekonomiese basis, sosiale strukture en plaaslike regeringsvorm grootliks van mekaar kan verskil, word dit algemeen as 'n sinoniem vir 'n stedelike gebied gebruik. Munisipale regerings val onder die jurisdiksie van Kanada se provinsiale parlemente, en so bepaal die deelstate ook watter voorwaardes 'n nedersetting moet vervul om as 'n stedelike entiteit gekategoriseer te word. Verstedeliking as demografiese proses het begin lank voordat die Kanadese Konfederasie gestig is en duur steeds voort. Tans woon rofweg vier vyfdes van alle Kanadese in stedelike gebiede wat van miljoenestede soos Toronto en Montreal tot kleiner dorpe en nedersettings sonder formele munisipale status (niegeïnkorporeerde nedersettings) met 'n bevolking van meer as 1000 of tot die beboude randgebiede van munisipaliteite kan strek. ==== Ontwikkeling voor 1920 ==== [[Lêer:Quebec-Windsor Corridor.svg|duimnael|Die Québec-Stad-Windsor-korridor is die digsbevolkte en mees geïndustrialiseerde streek van Kanada. Dit strek oor sowat 1&nbsp;200&nbsp;km<ref>{{en}} {{cite book|author1=Peter H. McMurry|author2=Marjorie F. Shepherd|author3=James S. Vickery|title=Particulate Matter Science for Policy Makers: A NARSTO Assessment|url=https://books.google.de/books?id=1giH-mvhhw8C&pg=PA391&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|year=2004|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-84287-7|page=391|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412142432/https://books.google.com/books?id=1giH-mvhhw8C&pg=PA391|archivedate=12 April 2016|df=mdy-all}}</ref>]] Die vestiging van Europese nedersettings in Kanada het uit die koloniale beleid van Groot-Brittanje en Frankryk voortgespruit om buiteposte in oorsese gebiede te vestig. Vroeë koloniale nedersettings het 'n verskeidenheid funksies vervul – die ontginning van die kolonie se ekonomiese potensiaal, die oordrag van die leefstyl van Europese metropolitaanse sentra soos Londen en Parys na 'n afgeleë gebied met 'n onbeskaafde inheemse bevolking, asook die militêre beveiliging en administrasie van die nuut verowerde gebied. Koloniale nedersettings was meestal handelsposte met stoor- en hanteergeriewe vir goedere soos velle en huide, vis, minerale en graan en vervoerspilpunte van waar dié produkte na die Europese metropolitaanse sentra verskeep is. Eers in Europa is die goedere verwerk en na hul finale bestemmings uitgevoer. Die stigting van Franse en Britse koloniale nedersettings het die algemene kolonisasie van 'n streek voorafgegaan en 'n soort stedelike grenspos van die Europese beskawing gevorm. Hul verdere groei en ekonomiese welvaart was onlosmaaklik verbonde aan die ekonomiese potensiaal van hul omgewing. Koloniale nedersettings was die spilpunt vir die ontwikkeling van hul omgewing en het aanvanklik 'n groot deel van die kolonie se bevolking gehuisves. Gaandeweg het kleiner sekondêre buiteposte ontstaan wat tot demografiese desentralisering bygedra het. Hul afgeleë ligging en die gebrek aan vervoergeriewe en ander fasiliteite het verseker dat hulle 'n sekere outonomie en afsonderlikheid kon handhaaf so lank as wat die primêre buiteposte nie in staat was om 'n oorheersende invloed op 'n groter gebied in hul omgewing uit te oefen nie. Hierdie desentraliseringsproses is eers omgekeer namate koloniale nedersettings soos Quebecstad, Montreal, Toronto en Halifax tot groter stedelike sentra ontwikkel het. 'n Belangrike kenmerk van koloniale nedersettings was hul noue ekonomiese bande met hul oorsese metropole en die gebrek aan 'n infrastruktuur wat hulle met ander koloniale buiteposte sou kon verbind het. Die vestiging van plaaslike vervoer-, handels- en kommunikasienetwerke, waardeur samewerking op plaaslike vlak kon plaasvind, word as die eindfase van die koloniale tydperk en die begin van 'n moderne ekonomiese stelsel beskou waarin groter nedersettings goedere en dienste nie net vir hulself nie, maar vir 'n groter omgewing verskaf het. Die eerste stedelike nedersettings in Kanada, Quebec (gestig in 1608) en Montreal (gestig in 1642), was aanvanklik hoofsaaklik pelshandelsposte wat min stedelike geriewe en dienste vir hul landelike omgewing verskaf het. Eers in die 19de eeu het vinnige bevolkingsaanwas, die bou van spoorweë en die gepaardgaande industrialisering Kanada se stedelike nedersettings tot ekonomiese sentra laat groei wat 'n verskeidenheid funksies begin vervul het. ==== Moderne vorme van verstedeliking ==== [[Lêer:Oakridge aerial view 2018.jpg|duimnael|Vestigingspatrone in Kanada toon baie ooreenkomste met dié in die Verenigde State. Uitgestrekte voorstadsones met enkelgesinshuise dra vanweë lang afstande en die koeler klimaat by tot die hoogste per capita-energieverbruik op aarde: Lugaansig van Oakridge, Vancouver]] Tans strek die tipes stedelike nedersettings oor 'n wye spektrum. Kleiner nedersettings met 'n bevolking van enkele honderd wat beperkte funksies vir die landelike gebiede in hul omgewing vervul kontrasteer met multifunksionele metropole soos Toronto, Montreal en Vancouver. Stedelike strukture in Kanada weerspieël sowel Amerikaanse asook Europese invloede. In teenstelling met talle groot stede in die Verenigde State het sakekerne en middestede danksy 'n verskeidenheid geriewe aantreklik vir hul bewoners gebly. Maatskaplike teenstellings speel in vergelyking met die VSA net 'n ondergeskikte rol sodat negatiewe verskynsels soos krotbuurte en ghetto's nouliks aangetref word. Net soos in die VSA het enkelgesinshuise met tuine 'n ideaal vir groot dele van die bevolking geword en die groei van uitgestrekte voorstede bevorder. Woonstelblokke in binnestedelike sones of stadshuise speel nogtans 'n beduidende rol in stede soos Vancouver en Montreal. Tans is daar meer as twintig groot stedelike bevolkingskonsentrasies of metropolitaanse gebiede wat 'n verskeidenheid ekonomiese, dienste- en dikwels ook administratiewe funksies op byvoorbeeld provinsiale vlak vervul. == Politiek == [[Lêer:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] is die staatshoof van Kanada]] [[Lêer:Canada Parliament2.jpg|duimnael|Die [[Parlement van Kanada|Kanadese parlementsgebou]] in Ottawa]] [[Lêer:Canadian-Senate-chamber.jpg|duimnael|Die Kanadese parlement se hoërhuis]] [[Lêer:Maple leaf.jpg|duimnael|links|upright|Die [[Suikeresdoring|esdoringblaar]] is die nasionale simbool van Kanada]] [[Lêer:Parliament2.jpg|duimnael|Die Kanadese parlement se laerhuis]] [[Lêer:Mark Carney.jpg|duimnael|links|upright|Mark Carney is die huidige eerste minister van Kanada]] Kanada is 'n konstitusionele monargie. Die koningin of koning van die Verenigde Koninkryk tree ook as koningin of koning van Kanada op en is volgens die grondwet die staatshoof. Die daaglikse pligte van die monarg word deur die goewerneur-generaal waargeneem, wat gewoonlik 'n afgetrede Kanadese politikus of ander bekende persoon is. Die goewerneur-generaal word na beraadslaging met die eerste minister van Kanada formeel deur die koning benoem. Sy of hy bly onpartydig ten opsigte van die binnelandse beleid en tree veral tydens nasionale plegtighede as 'n simboliese figuur op. === Uitvoerende gesag === Die eerste minister van Kanada beskik as regeringshoof oor verreikende uitvoerende bevoegdhede. Hy word formeel deur die goewerneur-generaal benoem, maar moet nogtans die goedkeuring van die [[Parlement van Kanada|parlement]] geniet. Die leier van die grootste party beklee gevolglik meestal ook die amp van eerste minister. Die Kanadese regering beheer Kanada se [[buitelandse beleid]], verdediging, handel, geldstelsel, vervoer, poswese en die administrasie van die federale gebiede in die noorde: Yukon, die Noordwestelike gebiede en Nunavut. === Wetgewende gesag === Kanada se tweekamerparlement bestaan uit die demokraties verkose Laerhuis en die Senaat of Hoërhuis. Alle Kanadese provinsies word op 'n proporsionele grondslag in die Senaat verteenwoordig, en die afgevaardigdes word volgens 'n voorstel van die Kanadese eerste minister benoem. Die parlement se wetgewende periode is vyf jaar. Op versoek van die eerste minister moet die goewerneur-generaal die Laerhuis ontbind selfs al het sy termyn nog nie verstryk nie, en 'n nuwe federale verkiesing uitroep. === Regsprekende gesag === Kanada se regstelsel pronk met 'n lang tradisie. Die Gemenereg, wat in alle provinsies met uitsondering van Québec toegepas word, berus op beginsels wat reeds in die [[Middeleeue|Middeleeuse]] Engeland ontwikkel is. Quebec se ''Droit Civil'' gaan selfs terug op die tydperk van die [[Romeinse Ryk]] en weerspieël daarnaas ook baie beginsels van die Franse reg. Albei regstelsels is gaandeweg by die Kanadese toestande aangepas en Kanadese howe neem by die uitleg van wette ook die veranderende maatskaplike konteks in ag. Die Kanadese grondwet dien orals in Kanada as die grondslag van die regstelsel. === Huidige regering === Sedert Maart 2025 word Kanada deur die Liberale Party onder leiding van eerste minister [[Mark Carney]] geregeer. Sy meerderheidsregering het in die Kanadese federale verkiesing van 2021 'n groot persentasie stemme op hom verenig en beskik tans oor 160 van die 338 setels in die Kanadese Laerhuis. Die Konserwatiewe Party, wat Kanada tot en met 2015 nege jaar lank onder eerste minister Stephen Harper geregeer het, het 119 setels, die [[New Democratic Party (Kanada)|Nuwe Demokratiese Party]] 25 en die Bloc Québécois, wie se kandidate uitsluitlik in die provinsie [[Quebec]] staan en die politieke selfstandigheid van dié provinsie voorstaan, beskik oor 32 setels in die federale parlement. Daar is nog twee afgevaardigdes van die Groen Party. === Grondwet en burgerregte === [[Lêer:Ottawa - ON - Oberster Gerichtshof von Kanada.jpg|duimnael|Die Hooggeregshof van Kanada]] Met die Britse Noord-Amerika-Wet van 1867, wat nog steeds as Kanada se grondwet dien, word dié land 'n parlementêre monargie met skeiding van wetgewende, uitvoerende en juridiese mag. In 1917 kry vroue vir die eerste keer stemreg in die federale verkiesing. Na [[Spanje]], [[Nederland]] en [[België]] is Kanada in Julie 2005 die vierde land ter wêreld wat gay en lesbiese pare volle burgerregte toestaan, insluitende die reg om te trou en kinders aan te neem. Die sogenaamde Wetsontwerp C-38 van die liberale Kanadese regering word in die Senaat van Kanada met 47 Ja- teen 21 Nee-stemme goedgekeur. Nadat die rol wat Kanada jare lank as 'n toevlugsoord vir internasionale kriminele gespeel het, 'n nadelige beeld van dié land uitgedra het, het die regering van eerste minister Stephen Harper in 2007 eerste stappe gedoen om sy reputasie in hierdie verband te verbeter. Twee voormalige Nazi-samesweerders het hulle Kanadese burgerskap in Junie 2007 verloor en word volgens die minister van justisie, Rob Nicholson, moontlik na Duitsland gedeporteer. Nicholson het beklemtoon dat Kanada geen veilige toevlugsoord sal wees vir oorlogsmisdadigers of mense wat skuldig is aan volksmoord of misdaad teen die mensdom.<ref>{{de}} [http://www.morgenpost.de/content/2007/06/03/politik/903393.html ''Kanada: Oase für Kriminelle aus aller Welt''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930184833/http://www.morgenpost.de/content/2007/06/03/politik/903393.html |date=30 September 2007 }}. In: Berliner Morgenpost, 3 Junie 2007</ref> Die vroeëre anti-apartheid-aktivis [[Winnie Madikizela-Mandela]], wat in die tagtigerjare 'n voorstander van gru-halssnoermoorde<ref>{{en}} [http://www.csvr.org.za/papers/papball.htm Joanna Ball: ''The Ritual of the Necklace''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928002904/http://www.csvr.org.za/papers/papball.htm |date=28 September 2007 }}</ref> en as stigter van die sogenaamde ''Mandela Football Club'' ook mede-verantwoordelik vir die moord op die veertienjarige [[Stompie Seipei]] was, is in Junie 2007 toegang tot dié land geweier.<ref>{{en}} [http://edition.cnn.com/2007/WORLD/americas/06/05/mandela.canada.reut/index.html CNN.com: ''Winnie Mandela barred from Canada''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607150315/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/americas/06/05/mandela.canada.reut/index.html |date= 7 Junie 2007 }}</ref> === Volkslied en koninklike lied === [[Lêer:God Save the King (sheet, 1745).png|duimnael|upright|''God save the King'' van 1745]] Kanada se volkslied is "[[O Canada]]". Alhoewel dit reeds op 24 Junie 1880 vir die eerste keer opgevoer is by 'n [[Saint Jean-Baptistedag]]-onthaal in Quebecstad, het dit eers op 1 Julie 1980 Kanada se amptelike volkslied geword. Oor die voorafgaande 70 jaar het "O Canada", "[[God Save the King]]" en "[[The Maple Leaf Forever]]" saamgedien as nieamptelike volksliedere, maar teen die 1960's het "O Canada" as die voorkeurkeuse uitgestaan. Toe dit die amptelike volkslied gemaak is, was die meeste Kanadese verbaas dat dit nog nie reeds sulke status geniet het nie. "God Save the King" is nou Kanada se [[koninklike lied]]. Dit word amptelik gespeel in die teenwoordigheid van die [[Koning van Kanada|Koning]] of ander lede van die koninklike familie. Die eerste ses mate is ook gebruik as deel van die Onder-Koninklike Saluut, wat in die teenwoordigheid van die [[Goewerneur-Generaal]] gespeel word. Uit tradisie word "God Save the King" gesing aan die einde van uiters formele staatsaangeleenthede (byvoorbeeld 'n staatsbegrafnis of [[Remembrance Day]]-diens). Dit word ook gespeel (maar nie gesing nie) by baie militêre aangeleenthede, en sommige [[Universiteit]]e sluit hulle konvokasies daarmee af. Tot die 1980's was dit ook algemeen vir laerskole in baie streke om hulle byeenkomste af te sluit met "God Save the King", maar dit is nie meer die geval nie. Soos met [[Brittanje]] verander die lied na "God Save the Queen" wanneer toestande op die troon dit noodsaak. === Buitelandse beleid === In die algemeen het Kanada se buiteland beleid dieselfde beginsels gevolg soos dié van die Verenigde State en Europa sodat die regering in Ottawa op internasionale terrein lojaal by sy westerse bondgenote gestaan het. Kanadese soldate het in albei wêreldoorloë aan geallieerde kant geveg en later 'n aktiewe rol binne die Verenigde Nasies en NAVO gespeel, terwyl Kanada deur militêre, diplomatieke en finansiële bydraes stabiliteit en geregtigheid help verseker het in 'n wêreld wat bedreigings deur terrorisme en skurkstate in die gesig gestaar het.<ref>{{en}} [http://www.thecanadaguide.com/basics/foreign-policy/ ''The Canada Guide: Canadian Foreign Policy. Besoek op 4 November 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181101231927/http://www.thecanadaguide.com/basics/foreign-policy/ |date= 1 November 2018 }}</ref> Die liberale regering onder die eerste minister Trudeau, wat in November 2015 ingesweer is, strewe in sy buitelandse beleid daarna om na "tradisioneel Kanadese waardes" terug te keer. As 'n middelgroot land fokus Kanada op multilaterale samewerking binne internasionale organisasies soos die [[Groep van Sewe]], die [[Groep van 20]] en die Verenigde Nasies. == Ekonomie == === Kenmerke === [[Lêer:City Skyline from Above (Unsplash).jpg|duimnael|Toronto is die finansiële sentrum van Kanada. Uitsig oor die middestad vanuit die CN-toring]] Die Kanadese ekonomie steun hoofsaaklik op sy hoogs ontwikkelde nywerheidsektor, natuurlike hulpbronne en landbou. Geografiese en klimatiese besonderhede oefen groot invloed op die ekonomiese ontwikkeling uit. Alhoewel Kanada volgens sy oppervlakte die tweede grootste land ter wêreld is, is die ekonomiese kerngebiede ruimtelik verdeel. Die meeste vervaardigingsbedrywe is in 'n landstrook met 'n maksimale wydte van 350&nbsp;km langs die grens met die Verenigde State saamgetrek, terwyl die meeste natuurlike hulpbronne soos minerale en ruolie in afgeleë landsdele in die noorde en weste ontgin word. Die belangrikste landbougebiede is in die suide van die sentrale provinsies en in Ontario geleë. Kanada is een van die welvarendste lande ter wêreld en 'n lidstaat van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) en die [[Groep van Agt]] (G8). Sy vryemarkekonomie word deur 'n hoër peil van regeringsinmenging gekenmerk as dié van die Verenigde State, en sy welvaart is meer eweredig onder die bevolking versprei. Desondanks stem Kanada ten opsigte van die markgerigtheid van sy ekonomiese stelsel, die produksiepatrone en hoë lewensstandaard grootliks met die VSA ooreen. Die BBP per capita is nogtans iets laer as dié van die VSA. Oor die afgelope eeu het die indrukwekkende groei van die nywerhede, die mynbou en die dienstesektor die oorspronklik meer plattelandse en agrariese basis van die Kanadese ekonomie omgevorm tot 'n stedelike en industriële. Net soos in ander ontwikkelde lande word die ekonomie deur die tersiêre sektor oorheers, wat driekwart van Kanada se werksgeleenthede verskaf. Die grootste deel van Kanadese nywerhede is in die suide van Ontario en Quebec en in die metropolitaanse gebied van Vancouver saamgetrek. Die motorbedryf is tans die belangrikste van alle industriële sektore. Kanada se nywerheidsektor is toekomsgerig en spits hom ook op opkomende tegnologieë toe. Die vernaamste verwerkende nywerhede naas die motorbedryf is die lugvaartbedryf, metaalnywerhede, voedselverwerking, die hout- en papierbedryf, chemiese nywerhede asook inligtings- en kommunikasietegnologie. Opkomende en innovatiewe sektore soos inligting, telekommunikasie, energetiek, bio- en nanotegnologie word deur die staat doelgerig bevorder. === Die primêre sektor === [[Lêer:Syncrude mildred lake plant.jpg|duimnael|Teersandmynbou in Kanada: 'n Aanleg van ''Syncrude'' naby Mildred Lake. Die geel strukture is hope [[swael (chemiese element)|swael]] wat naby die myn gestoor word]] Kanada verskil van ander Eerste-Wêreldlande deur die groot belangrikheid van die primêre sektor, waarby die hout- en oliebedryf die grootste rol speel. Dié land is een van die belangrikste uitvoerders van agrariese produkte, [[hout]] en minerale. Die Kanadese prairie is een van die grootste landbougebiede vir [[koring]] en ander [[graan|grane]]. Dié land is ook die grootste produsent van sink en uraan en een van die grootste verskaffers van [[goud]], [[nikkel]], [[aluminium]] en [[lood]]. Mynbou en die houtbedryf is die ekonomiese basis van baie stede en dorpe in die noorde van Kanada, wat minder geskik is vir landbou. Teen die begin van die 21ste eeu het hout en houtprodukte nog steeds byna 'n vyfde van Kanadese uitvoere beloop. Kanada se uitgestrekte bosse maak van dié land die grootste uitvoerder van hout ter wêreld. Sowat 46 persent van die totale oppervlakte is bebos – dit beteken dat 'n tiende van alle bosgebiede op aarde in Kanada geleë is. Die Kanadese ruolie-voorrade, insluitende die oliesande in Alberta, is die derde grootste ter wêreld ná [[Saoedi-Arabië]] en [[Venezuela]]. Kanada is tans die derde grootste aardgas- en die sesde grootste olieprodusent ter wêreld. Sedert die middel van die 1990's word in gebiede noord van die Poolsirkel (die Noordwesgebiede en Nunavut) [[diamant]]e ontgin. Kanada is intussen een van die belangrikste verskaffers van diamante op die wêreldmark. Negentig persent van alle diamante word in die Europese Unie uitgevoer en op die Londense en Amsterdamse markte gehandel. Kanada is ná [[Kasakstan]] en nog voor [[Australië]] die tweede grootste uraanprodusent en lewer tans 18,2 persent van die wêreldproduksie op. Daarnaas speel ook nieenergetiese minerale soos ystererts, goud, koper, nikkel en seldsame aardes 'n belangrike rol vanweë hul strategesie waarde vir oorsese nywerhede. === Energie === [[Lêer:Tar sands in alberta 2008.jpg|duimnael|Teersand in Alberta]] Kanada behoort tot die min ontwikkelde lande ter wêreld wat netto-uitvoerders van energie is. Dié land beskik oor groot natuurlike hulpbronne soos aardgas aan die ooskus en groot voorkomste van ru-olie en gas in die provinsies Alberta, Brits-Columbië en Sasketchewan. Danksy die teersande van Athabasca beskik dié land oor die tweede grootste ru-olievoorkomste ter wêreld. Waterkrag is 'n ekologiese en goedkoop bron van energie, wat volop beskikbaar is in Quebec, Brits-Columbië, Ontario en Manitoba. In 2003 is 180,9 miljard kubieke meter aardgas en 136 miljoen ton ruolie ontgin; Kanada was in daardie jaar die derde grootste produsent van aardgas en die negende grootste produsent van ruolie. As gevolg van sy goedkope energiebronne het Kanada tot die wêreld se derde belangrikste produsent van aluminium ná die Volksrepubliek China en die Russiese Federasie ontwikkel; die jaarlikse vervaardiging het in 2003 2,8 miljoen ton beloop. Kanada se energieverbruik was in 2001 met 339,5 miljoen ton steenkooleenhede of 'n per-capita-verbruik van 10&nbsp;943 kilogram die tweede grootste ter wêreld per inwoner na dié van die Verenigde State met 3&nbsp;152 miljoen ton of 11&nbsp;067 kilogram per capita. Die totale bruto-kragopwekking van Kanada se kragsentrales, waaronder 17 kernkragsentrales, het in 2003 570&nbsp;000 miljoen kilowatt-ure beloop, en Kanada was sodoende die sesde grootste produsent van elektriese energie na die VSA, die Volksrepubliek China, Japan, die Russiese Federasie en Brasilië.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2005, bl. 645–658</ref> === Handelsbetrekkinge === [[Lêer:Canada Exclusive Economic Zone.PNG|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Kanada]] [[Lêer:FTAs with Canada.svg|duimnael|400px|Lande wat met Kanada vryhandelsverdrae gesluit het: {{sleutel|#000|Kanada}} {{sleutel|#393|Vryhandelsverdrae}}]] Kanada se ekonomie is afhanklik van internasionale handelsbetrekkinge, onder meer danksy die groot aandeel van die primêre sektor. Die vryhandelsooreenkoms (Engels: ''Free Trade Agreement'' met die VSA, wat in 1989 gesluit is, en die [[NAFTA|Noord-Amerikaanse Vryhandelsooreenkoms]] (Engels: ''North American Free Trade Agreement'') van 1994, wat ook [[Meksiko]] insluit, het tot 'n dramatiese groei in die internasionale handel en die ekonomiese integrasie met die VSA gelei. Sedert 2001 het Kanada daarin geslaag om 'n resessie te vermy, en sy ekonomie vertoon die beste in die [[Groep van Agt|G8-groep]]. Die ooreenkoms oor ekonomiese, industriële en tegnologiese samewerking wat in 1976 met die Europese Unie aangegaan is, was 'n poging om die ekonomiese afhanklikheid van die Verenigde State te verminder. Maar eers in die 21ste eeu het Kanada se buitelandse handelstrome merkbaar begin verskuif na die Pasifiese gebiede, en vier van dié land se belangrikste handelsvennote is tans Asiatiese state. Die krimpende vraag op die Amerikaanse mark en die stygende waarde van die Kanadese dollar in die vroeë 21ste eeu het nog eens die noodsaaklikheid van diversifisering van Kanada se handelsbetrekkinge getoon. Die konserwatiewe regering onder die eerste minister Harper stel veral in bilaterale vryehandelsooreenkomste met die Europese Unie, Indië en Suid-Korea belang. Daarnaas toon die Volksrepubliek China groot belang in die ontginning en invoer van Kanadese minerale en ander natuurlike hulpbronne sodat toekomstige handelsbetrekkinge met dié land eweneens 'n sentrale rol vir Kanada se ekonomiese groei sal speel. Die Verenigde State is desondanks steeds by verre die belangrikste handelsvennoot vir Kanada. Driekwart van alle Kanadese uitvoere is vir die Amerikaanse mark bestem; vir olie- en gasuitvoere beloop dié aandeel selfs 98,5 persent. Laat in 2018 het die Verenigde State, Kanada en Mexiko 'n nuwe vryhandelsooreenkoms onderteken – die sogenaamde VSA-Mexiko-Kanada-ooreenkoms of ''US Mexico Canada Agreement'', kort ''USMCA'' – wat ná afsluiting van die nasionale ratifiseringsprosesse in al drie lande na verwagting vroeg in 2019 in werking sal tree. USMCA sal die basis vir handelsbetrekkinge in Noord-Amerika vorm en 'n vroeëre handelsooreenkoms, die Noord-Amerikaanse Vryhandelsooreenkoms of NAFTA, vervang.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/kanada-node/wirtschaft/204888 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Kanada: Wirtschaftsbeziehungen mit den USA. Besoek op 4 November 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325181505/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/kanada-node/wirtschaft/204888 |date=25 Maart 2019 }}</ref> === Onlangse ekonomiese ontwikkeling === In die afgelope dekade is Kanada se ekonomie – ná 'n moeilike tydperk – deur 'n hoë groeitempo en lae werkloosheidsyfers gekenmerk, terwyl die fiskale jare op nasionale vlak met groot oorskotte afgesluit het. Die werkloosheidsyfer het in 2008 met 5,8 persent sy laagste vlak ooit bereik. Nadat dit as gevolg van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis in die somer van 2009 weer tot 8,9 persent gestyg het, toon dit 'n afwaartse neiging. In Augustus 2012 was 7,3 persent van die ekonomies aktiewe bevolking werkloos. === Wynbou === [[Lêer:Vineyards Lake Okanagan.jpg|duimnael|Wingerde in [[Okanagan]]]] Kanada staan tans nog nie internasionaal as 'n wynbouland bekend nie, maar beskik danksy die milde mikroklimaatsones van [[Okanagan]] en die Niagara-streek oor twee belangrike wynbougebiede. Die eerste Kanadese wyn is reeds sowat 200 jaar gelede geproduseer, en tans staan dié land veral vir sy yswyn bekend. In die omgewing van Niagara-on-the-Lake het wynbouers uit Duitsland en Oostenryk in die 1970's die eerste wynkelders gestig. Die [[Ontariomeer]] stoor hier genoeg warmte om plaaslike temperature te verhoog en geskik vir wingerde te maak, terwyl die mikroklimaat ook danksy die hoër lugvogtigheid en neerslae gunstig vir kommersiële wynbou is. Kanadese wyne het intussen al medaljes op internasionale wynskoue verower. == Kultuur == [[Lêer:Thom Thomson, Le Pin, 1916-1917, huile sur toile, 127,9 x 139,8 cm, Musée des Beaux-Arts du Canada.jpg|duimnael|Thom Thomson (Group of Seven/Groupe des Sept): ''Le Pin'' (1916–1917), oliverf op doek, Musée des Beaux-Arts du Canada]] Die Verenigde State oefen danksy hulle sterk ekonomiese posisie ook 'n beduidende invloed op kulturele gebied uit. Buitelandse besoekers aan Kanada sal baie kenmerke van die Amerikaanse leefstyl oorkant die grens raaksien, wat van die kommersialisering van die alledaagse lewe tot by die Engelse taal se spelling en uitspraak strek. Driekwart van die Kanadese bevolking maak gebruik van kabeltelevisie, terwyl satellietprogramme meer afgeleë gebiede soos byvoorbeeld die noorde van Kanada dek. Die oorgrote meerderheid Kanadese is gevolglik blootgestel aan Amerikaanse televisieproduksies wat sowat 70 persent van die plaaslik uitgesaaide programme verteenwoordig. Ook 90 persent van alle rolprente en 80 persent van alle boeke wat in Kanada vrygestel word het hulle oorsprong in die VSA. Die Amerikaanse'' Webster''-woordeboek is net soos in die VSA die mees gesaghebbende bron ten opsigte van spelling. Kanadese het eers vanaf die 1960's begin om hule eie kulturele identiteit te handhaaf en te bewaar. Instellings soos die ''Canada Council'' is in die lewe geroep om die inheemse kuns en literatuur met subsidies, beurse en pryse te bevorder en in die binne- en buiteland bekend te maak. Die Kanadese letterkundige Northrop Frye het na die literêre ontwikkeling wat sedert die jaar 1960 plaasgevind het selfs 'n "kolossale verbale ontploffing" genoem.<ref>{{en}} Klinck, Carl F.: ''Literary History of Canada: Canadian Literature in English''. In: The Modern Language Review, volume 74, nommer 1 (Januarie 1979), bl. 186. Aanlyn beskikbaar: [http://links.jstor.org/sici?sici=0026-7937%28197901%2974%3A1%3C186%3ALHOCCL%3E2.0.CO%3B2-4&size=LARGE&origin=JSTOR-enlargePage JSTOR.org]</ref> 'n Aantal universiteite het inheemse skrywers uitgenooi om enkele semesters as ''writers in residence'' werksaam te wees, terwyl daar ook steeds meer kursusse oor Kanadese literatuur aangebied is. Die bekendste moderne skrywers sluit [[Margaret Atwood]], [[Michael Ondaatje]], Anne Michaels en Mordecai Richler in. Die geskiedenis en landskap van Kanada oefen 'n sterk invloed op die romans van Atwood, Rudy Wiebe, Margaret Laurence en Annie Proulx. Laasgenoemde skrywer het in 1994 vir haar roman ''The Shipping News'', wat in Newfoundland afspeel, die [[Pulitzerprys]] ontvang. Die Kanadese landskappe en buitelewe in die winter was die gunstelingmotiewe van Kanada se gewilde 19de eeuse skilder [[Cornelius Krieghoff]], 'n boorling van [[Amsterdam]] ([[Nederland]]). 'n Ander indrukwekkende voorbeeld van die Kanadese skilderkuns is die werk van Tom Thomson en die ''Group of Seven/Groupe des Sept'', wat die ongerepte natuurlandskap van die noordelike Kanada in 'n wonderlike kleureprag uitgebeeld het. Hierdie groep van sewe kunstenaars – wat gedurende verskillende tydperke Frank Carmichael, A.J. Casson, L.L. FitzGerald, Lawren S. Harris, Edwin Holgate, A.Y. Jackson, Franz Johnston, Arthur Lismer, J.E.H. MacDonald en Frederick Varley ingesluit het – het hul inspirasie in die noorde van Ontario gekry en hul kuns vir die eerste keer in 1920 in Toronto vertoon. Nogtans het hulle eers 'n aantal jare later in Kanada en in die buiteland erkenning vir hul baanbrekende styl gekry. Terwyl die meeste Kanadese skilders oorspronklik noukeurig die voorbeeld van Europese kunstenaars gevolg het en selfs hul motiewe oorgeneem het, het die Groep van Sewe sy eie patriotiese filosofie ontwikkel wat die skepping van 'n selfstandige Kanadese kunsstyl as die voorvereiste vir 'n onafhanklike Kanadese nasie beskou het. Een van die opspraakwekkendste voorbeelde van moderne Kanadese boukuns was die argitek Moshe Safdie se utopiese woonstelkompleks ''[[Habitat 67]]'' wat ter geleentheid van die wêreldtentoonstelling Expo 1967 in Montréal ontwerp is. Die argitek Eberhard Zeidler het onder meer bekendheid verwerf met sy futuristiese vermaaksentrum ''Ontario Place'' in Toronto, wat op kunsmatige eilande opgerig is, en die rewolusionêre konsep van sy winkelsentrum Eaton Centre, wat eweneens in Toronto ontstaan het. Carlos Ott se ontwerp vir die nuwe Operateater in die Franse hoofstad Parys is as die beste van 700 voorstelle gekies. Tans word Arthur Erickson as die beduidendste moderne argitek in Kanada beskou. Sy bekendste bouwerke sluit die Antropologiese Museum van die Universiteit van Brits-Columbië in Vancouver in, wat Indiaanse boukuns met [[beton]] en [[glas]] kombineer; die Robson Square-kompleks in die middestad van Vancouver, wat met sy estetiese ontwerp bekoor; en die Roy Thomson-konsertgebou in Toronto. == Sport == [[Lêer:CanadaRugbyWorldCup1987.jpg|duimnael|Die [[Kanadese nasionale rugbyspan]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 1987]]]] [[Lêer:Canada2010WinterOlympicsOTcelebration.jpg|duimnael|Kanada se [[yshokkie]]-oorwinning tydens die [[Olimpiese Winterspele 2010]] in [[Vancouver]]]] Die wortels van georganiseerde [[sport]] in Kanada dateer terug na die 1770's.<ref>{{en}} Henry Roxborough, "The Beginning of Organized Sport in Canada", ''Canada'' (1975) 2#3 bl. 30–43</ref> Kanada se amptelike nasionale sportsoorte vir die [[somer]]seisoen is [[lacrosse]] en vir die [[winter]]seisoen [[yshokkie]].<ref>{{en}} {{cite web |title=National Sports of Canada Act |publisher=Regering van Kanada |date=5 November 2015 |url=http://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/n-16.7/page-1.html |accessdate=23 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516194658/https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/N-16.7/page-1.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Gholf]], [[tennis]], [[ski]], [[pluimbal]], [[vlugbal]], [[fietsry]], [[swem]], [[bowling]], [[rugby]], [[kanovaart]], [[ruitersport]], [[muurbal]] en die bestudering van [[vegkuns]] word op jeug- en amateurvlak wyd uitgeoefen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://publications.gc.ca/collections/collection_2013/pc-ch/CH24-1-2012-eng.pdf |title=Canadian sport participation – Most frequently played sports in Canada (2010) |newspaper=Publications.gc.ca |year=2013 |page=34 |author=Canadian Heritage |accessdate=27 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503113334/http://publications.gc.ca/collections/collection_2013/pc-ch/CH24-1-2012-eng.pdf |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kanada se sporttradisies verskil grootliks van dié van ander voormalige Britse kolonies en kom egter ooreen met die Verenigde State s'n. Kanada deel verskeie groot professionele sportligas met die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite book|author1=Sergiy Butenko|author2=Jaime Gil-Lafuente|author3=Panos M. Pardalos|title=Optimal Strategies in Sports Economics and Management|url=https://books.google.de/books?id=Lh7tPTtYelUC&pg=PA42&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|year=2010|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-13205-6|pages=42–44|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920184936/https://books.google.com/books?id=Lh7tPTtYelUC&pg=PA42|archivedate=20 September 2017|df=mdy-all}}</ref> Kanadese spanne in hierdie ligas sluit in sewe franchises in die National Hockey League (NHL), drie Major League Soccer-spanne (MLS) en een span elk in die Major League Baseball (MLB), die National Basketball Association (NBA) en die Major League Rugby (MLR). Ander gewilde professionele sportsoorte sluit in Kanadese voetbal, wat gespeel word in die Kanadese Football League, lacrosse in die National Lacrosse League en krul.<ref>{{en}} {{cite book|author1=Don Morrow|author2=Kevin B. Wamsley|title=Sport in Canada: A History|year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-902157-4|pages=xxI – intro }}</ref> In Kanada het [[krieket]] nooit die aandag ontvang soos in die res van die Britse Ryk nie.<ref>{{en}} {{cite journal | last1 = Cooper | first1 = David | year = 1999 | title = Canadians Declare 'It Isn't Cricket': A Century of Rejection of the Imperial Game, 1860–1960 | url = | journal = Journal of Sport History | volume = 26 | issue = | pages = 51–81 }}</ref> Die eerste krieketwedstryd ooit is op 24 September 1844 tussen die [[Kanadese nasionale krieketspan]] en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] in [[New York]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-oldest-international-contest-of-them-all-141170 |title=The oldest international contest of them all |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=9 November 2007 |accessdate=13 Maart 2022}}</ref> Kanada kon tot dusver vir vier [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]]) en twee [[T20I-wêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]) kwalifiseer, maar hulle het nooit die uitklopfase gehaal nie. [[Rugby]] is in Kanada 'n matig gewilde sportsoort, veral weens die feit dat die gewilde Kanadese voetbal baie ooreenkomste met rugby toon en die Kanadese klimaat 'n uitgebreide rugbyseisoen verhoed. Die [[Kanadese nasionale rugbyspan]] is egter suksesvol en het tot dusver aan nege van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem en tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] hul beste prestasie opgelewer en die kwarteindrondte gehaal. Die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk was die eerste toernooi wat Kanada misgesloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/rugby/canada-world-cup-qualifiers-1.6206498 |title=Canada fails to qualify for Rugby World Cup for 1st time ever |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=9 Oktober 2021 |accessdate=20 November 2022}}</ref> Kanada is tans die Amerikas se vierde sterkste span net ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/rankings/mru |title=World Rugby Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 April 2022}}</ref> Kanada is meer suksesvol in vrouerugby en onder die beste lande wêreldwyd. Die [[Kanadese nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] het vir al die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer en twee keer die eindstryd gehaal, maar in [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] en [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] telkens teen [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] vasgeval. Kanada het die [[Vrouerugbywêreldbeker 2006]] aangebied. Kanada het aan amper elke [[Olimpiese Spele]] deelgeneem sedert hul [[Olimpiese Somerspele 1900|Olimpiese debuut in 1900]] en het verskeie internasionale sportbyeenkomste soos [[Olimpiese Somerspele 1976]] in Montreal, [[Olimpiese Winterspele 1988]] in Calgary, Basketbal-Wêreldbekertoernooi 1994, [[FIFA]] o/20 Sokker-Wêreldbeker, [[Olimpiese Winterspele 2010]] in Vancouver en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015]] aangebied. Sedert 1982 word die [[Kanadese Grand Prix]] op die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] gejaag. In 2018 is Kanada deur FIFA saam met Meksiko en die Verenigde State as gashere van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die die eerste in Kanada.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=13 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515074954/https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir die eerste keer het 48 spanne aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Kanada het sedert 1930 aan elke [[Statebondspele]] deelgeneem en Kanadese stede het dit vier keer gehuisves: Die Britse Rykspele 1930 in [[Hamilton, Ontario|Hamilton]], die Britse Ryk en Statebondspele van 1954 in Vancouver, die Statebondspele van 1978 in Edmonton en die Statebondspele van 1994 in [[Victoria, Brits-Columbië|Victoria]]. == Internasionale ranglyste == * [[UN Human Development Index]] – 4de plek in 2004 (was eerste deur die meeste van die 1990's) * [[Reporters Without Borders]] – 18de plek in 2004 * [http://www.odci.gov/cia/publications/factbook/rankorder/2004rank.html BBP per capita] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004200800/https://www.odci.gov/cia/publications/factbook/rankorder/2004rank.html |date= 4 Oktober 2006 }} – 11de plek == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Canada|title=Canada|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/|title=Canada|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canada|title=Canada|publisher=The Canadian Encyclopedia|accessdate=22 Julie 2026}} ---- ; Geskiedenis * {{en}} Brown, Craig (red.): ''The Illustrated History of Canada''. Vierde uitgawe. Toronto: Key Porter Books 2002 == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|Canada|Kanada}} {{Wikt|Kanada}} * {{en}} {{Wikivoyage|Canada|Kanada}} * {{af}} [http://saskopgat.com/?p=984 Kanada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813013741/http://saskopgat.com/?p=984 |date=13 Augustus 2011}} ; Amptelike webwerwe ---- * {{en}} {{fr}} [http://canada.gc.ca/ Die amptelike webwerf van die Kanadese regering] ; Ensiklopedieë ---- * {{en}} {{fr}} [https://www.thecanadianencyclopedia.ca/ Die Kanadese Ensiklopedie] ; Geskiedenis, geografie en onderwys ---- * {{en}} [http://www.ericdigests.org/pre-928/canada.htm Teaching about Canada] * {{en}} [http://www.hanifworld.com/canadaphotos.htm Photos of Canada Beauty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070519195305/http://www.hanifworld.com/canadaphotos.htm |date=19 Mei 2007}} * {{en}} [http://www.mccord-museum.qc.ca/ McCord Museum of Canadian History] ; Kuns ---- * {{en}} [http://www.groupofsevenart.com/ Group of Seven Art – 'n virtuele kunsgalery] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Kanada}} | Noord = [[Arktiese Oseaan]] | Noordoos = {{vlagland|Groenland}} | Oos = [[Atlantiese Oseaan]] | Suidoos = {{vlagland|Verenigde State}} | Suid = {{vlagland|Verenigde State}} | Suidwes = {{vlagland|Verenigde State}} | Wes = [[Stille Oseaan]] | Noordwes = {{vlagland|Verenigde State}} ([[Alaska]]) }} {{Navigasie indeling Kanada}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{NAFTA}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Kanada| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] 1pek6u3xvy2kl0mbksvaje2yujk05vy 0 6782 2918849 2767097 2026-07-22T21:00:22Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918849 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Toronto'''<br /> [[Lêer:Toronto Montage 2020.jpg|280px]]<br /> [[Lêer:Toronto, City of.svg|180px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Toronto Location in Ontario.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Toronto.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Toronto, Canada.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Kanada}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Provinsies en gebiede van Kanada|Provinsie]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Ontario.svg|20px]] [[Ontario]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|43|44|N|79|22|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 27 Augustus 1793<br />(Town of York) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6 Maart 1834<br />(City of Toronto) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 630,20 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 76,5 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2021-sensus) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;794&nbsp;356<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&SearchText=Toronto&DGUIDlist=2021A00053520005&GENDERlist=1&STATISTIClist=1&HEADERlist=0 |title=Census Profile, 2021 Census |publisher=Statistiek Canada |accessdate=5 April 2022}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;427,8/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;202&nbsp;225 (Toronto CMA) |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -5 (EST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -4 (EDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Olivia Chow |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.toronto.ca/ toronto.ca] |} '''Toronto''' ([[Kanadese Engels]]: [təˈɹɒnə], {{Audio|En-CA Toronto (contracted).ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] van die [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]] [[Ontario]], Oos-[[Kanada]] en met 'n bevolking van byna 2,8 miljoen nie net die grootste stad van Kanada nie, maar ook die vierde mees bevolkte in [[Noord-Amerika]] na [[Meksikostad]], [[New York]] en [[Los Angeles]]. Die stad is die sentrum van die sogenaamde ''Golden Horseshoe'' (Goue Hoefyster), 'n metropolitaanse gebied met meer as ses miljoen inwoners aan die suidwestelike oewer van die [[Ontariomeer]], wat oor 'n afstand van sowat 100 kilometer van [[Hamilton, Ontario|Hamilton]] in die weste tot by [[Oshawa]] in die ooste strek. [[Lêer:Toronto - ON - Toronto Skyline2.jpg|duimnael|links|'n Lugbeeld van Toronto met die Ontariomeer in die agtergrond]] Toronto beskik oor 'n belangrike hawe (vir onder meer die uitvoer van graan) aan die Ontariomeer, en dit is die kulturele, finansiële, handel- en nywerheidspilpunt van [[Engels]]sprekende [[Kanada]] asook die setel van belangrike universiteite. Toronto beskik oor Kanada se hoogste [[wolkekrabber]]s – die simbole van sy dinamiese ekonomiese groei. Die [[CN-toring]] (553,5 meter) is een van die hoogste geboue wêreldwyd – 'n platform van [[glas]] dien op 'n hoogte van sowat 350 meter as 'n uitsigpunt. Die stad is met sy sowat veertig skouburge die derde belangrikste Engelstalige teaterstad ter wêreld na [[Londen]] en New York. Daar is talle parke in die stadsgebied, terwyl ook agttien eilande in die Ontariomeer as rustige toevlugsoorde in die woelige stad dien. Net soos [[Montreal]] word Toronto onder die veiligste metropole ter wêreld gereken.<ref>{{en}} [http://www.independent.co.uk/news/world/toronto-is-officially-the-best-city-in-the-world-according-to-the-economist-10012681.html ''Independent, 30 Januarie 2015: Toronto is officially the best city in the world, according to the Economist'']</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:TorontoAmalgamation1834to1998Animated.gif|duimnael|links|Die groei van Toronto tussen 1834 en 1998]] [[Lêer:Bay Street May 2010.jpg|duimnael|links|Bay-straat met die Ou Raadsaal in die agtergrond]] Die Wyandot (Hurone), een van die Eerste Nasies, wat teen die oewers van die [[Ontariomeer]] gewoon het, het die gebied van die huidige Toronto ''Tarantua'' of "vergaderplek" genoem. Vanuit hierdie plek het die Hurone hul bote in 'n lang ''portage'' na die Simcoe-meer en verder tot by die [[Huronmeer]] gedra. Die Franse het in 1615 vir die eerste keer met die plaaslike Eerste Nasies in aanraking gekom. Die eerste Europese nedersetting was die Franse Fort Rouillé, wat in die jaar 1750 opgerig is. Tog het die grootskaalse Europese immigrasie eers met die [[Amerikaanse Rewolusie]] begin, toe 'n groot aantal lojaliste hulle in die omgewing begin vestig het. In 1793 het die stad, wat in daardie tydperk nog sy historiese naam York gedra het, die hoofstad van die nuwe kolonie Opper-Kanada geword. In 1834 het York – destyds 'n dorp met sowat 10&nbsp;000 inwoners – stadstatus gekry en sy naam gewysig tot Toronto. Die stad het 'n bestendige groei gedurende die 19de eeu getoon en het een van die vernaamste bestemmings van immigrante in Kanada geword. Omtrent 1900 het Toronto se bevolking reeds 'n kwart miljoen beloop. Die groot aantal immigrante het Toronto se ekonomiese groei in die tydperk ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] bevorder. In 1953 het Toronto en omliggende dorpe hulle saamgesluit tot die metropolitaanse gebied van Toronto, ''Metropolitan Toronto''. Teen die tweede helfte van die 20ste eeu het Toronto Montreal as die ekonomiese sentrum van Kanada en sy grootste stad verbygesteek, veral omdat baie Engelstalige ondernemings in Montreal hulle hoofkwartiere as gevolg van die verfransingsbeleid in Quebec na Toronto verskuif het. Die stad het derhalwe in die 1970's en 1980's tot Kanada se ekonomiese [[metropool]] ontwikkel. Toronto het as gasheerstad van die [[Paralimpiese Somerspele 1976]] opgetree. Volgens 'n verslag van die [[Verenigde Nasies]] het Toronto tans die tweede grootste persentasie immigrante na [[Miami]] ([[Florida]], Verenigde State). Naastenby die helfte van die inwoners is in die buiteland gebore, en woonbuurte soos Chinatown, Little Italy, Greektown of Koreatown getuig van Toronto se etniese diversiteit. == Ekonomie == Toronto is 'n handel-, nywerheid-, finansiële en logistiese sentrum. Sy bankbedryf, effektebeurs en groothandelsektor is die grootstes in Kanada. Ná die opening van die [[Sint-Laurensrivier|Sint-Laurens-waterweg]] het ook Toronto se hawe 'n groter rol gespeel, tog het sy belangrikheid intussen weer afgeneem. Toronto trek voordeel uit die natuurlike rykdom van die provinsie Ontario. Die grootskaalse beskikbaarheid van grondstowwe en hidro-elektriese krag het die vestiging van 'n verskeidenheid nywerhede bevorder, waarby die motornywerheid die grootste aandeel in die stad se ekonomiese opswaai gehad het. Tans produseer Toronto en sy omgewing meer as die helfte van Kanada se verwerkte goedere. Die metropolitaanse gebied van Toronto is in ekonomiese opsig die sewende grootste ter wêreld (ná New York, Londen, [[Tokio]], [[Parys]], Los Angeles en [[Chicago]]) met 'n BBP van sowat 305 miljard VSA-$ (waarvan 225 miljard in Toronto-Stad). Volgens markkapitalisering is Toronto se effektebeurs tans die derde grootste in Noord-Amerika en die sesde grootste ter wêreld. Die meeste finansiële ondernemings het hulle hoofkwartiere in Baystraat, die eweknie van New York se Wallstraat. [[Lêer:Downtown Toronto from CN Tower1.jpg|duimnael|senter|550px|'n Panoramiese uitsig oor die stadsentrum van Toronto]] == Openbare vervoer == [[Lêer:Dundas-streetcar-and-ago-as-seen-from-near-deconism.jpg|duimnael|'n [[Trem]]wa naby die Kunsgalery van Ontario]] Die ''Toronto Transit Commission (TTC)'' onderhou 'n uitgebreide netwerk van moltrein-, bus- en tremlyne in die stadsgebied met 'n totale roetenetwerk van 1&nbsp;200 kilometer (754 myl). Toronto se openbare vervoerstelsel pronk met die derde grootste aantal passasiers in Noord-Amerika ná Meksikostad en New York. Toronto se moltreinstelsel dien met slegs twee hooflyne, die U-vormige Yonge-Universiteit-Spadina-lyn en die Bloor-Danforth-lyn, wat in 'n oos-westelike rigting langs die stad se hoofstrate loop en verder afgeleë stadsbuurte met die binnestad verbind, as die ruggraat van die plaaslike openbare vervoerstelsel. Die twee lyne word naby aan hul eindpunte met sylyne verbind, soos die Sheppard-lyn in die noorde en die Scarborough RT in die ooste, wat van Toronto se moltreinstelsel die mees uitgebreide snelvervoerstelsel in Kanada maak. Die res van die stad word veral deur 'n netwerk van sowat 150 buslyne bedien, waarvan baie as 'n rooster langs die hoofstrate loop. Behalwe vir die roete nommer 99 is hulle almal met een of meer moltrein- of snelvervoerstasies verbind. Die mees tipiese kenmerk van Toronto se openbare vervoer is die TTC se tremstelsel, een van min in Noord-Amerika wat nog steeds in bedryf is. Dit is selfs die tweede grootste tremstelsel ter wêreld ná dié van [[Melbourne]] in [[Australië]]. Die meeste van Toronto se elf tremlyne is in die stadsentrum gekonsentreer en met die moltreinstelsel verbind. ''GO Transit'' verskaf trein- en busdienste vir pendelaars in die metropolitaanse gebied van Toronto en verbind die middestad met die voorstede en randgebiede. == Besienswaardighede == [[Lêer:Toronto-eaton-centre.jpg|duimnael|Die winkelsentrum ''Toronto Eaton Centre'']] [[Lêer:Flickr - paul bica - vanishing point.jpg|duimnael|Wolkekrabbers in King West Street]] * Die '''BCE Place''' is 'n futuristiese tonnel van glas en [[beton]] wat met 'n lengte van 130 meter die ''Canada Trust''-[[wolkekrabber]] met die ''Bay-Wellington''-gebou verbind. * Die vier '''Toronto-eilande''' in die Ontariomeer is een van die gewildste plekke vir 'n uitstappie. * Die posmodernistiese '''Nathan Phillips Square''' is die hart van Toronto se sentrale besigheidsdistrik. Aan die oostelike kant lê die '''Ou Raadsaal''' (Old City Hall), wat tussen 1889 en 1889 in die neoromantiese styl opgerig is. Die '''Nuwe Raadsaal''' (New City Hall) met sy twee halfronde geboue lê aan die noordwestelike kant. * '''Yonge Street''' is sedert die laat 18de eeu die hoofstraat van die stad – en met 'n totale lengte van 1&nbsp;896 kilometer strek dit van die Ontariomeer se oewer tot by die grens van die provinsie. Hier in die sentrale besigheidsdistrik vind 'n mens talle boetieke en winkels. * Die '''Toronto Eaton Centre''' is 'n winkelsentrum wat oor vier verdiepings strek en een miljoen mense kan akkommodeer. Die sentrum is vernoem na die Ierse immigrant Timothy Eaton wat hier in 1869 'n kruidenierswinkel geopen het. Die sentrum spog met meer as 300 winkels en beslaan drie straatblokke (220 Yonge Street, Unit 110). * Die '''[[CN-toring]]''' beskik oor uitkykplekke (die ''sky pod'' is 447 meter bo-oor die grond) en 'n roterende [[restaurant]] (omtrent 350 meter hoog) met die laer uitkykplekke ''indoor'' en ''outdoor deck''. Die '''Rogers Centre'''-stadion (vroeër: ''SkyDome'') benede die toring is een van die modernste ter wêreld. Die koepeldak bestaan uit vier komponente en kan binne twintig minute geopen of gesluit word. Die stadion bied sitplekke vir sowat 51&nbsp;000 toeskouers tydens 'n bofbal-spel of 67&nbsp;000 sitplekke vir konsertgangers. Die hotel digby die stadion bied kamers wat met 'n uitsig oor die speelveld spog. * Rondom die ou '''St. Lawrence'''-markgebou vind tydens die naweek Toronto se groot vlooimark plaas. * Toronto se '''Entertainment District''' met die '''John'''-straat as sy besige sentrum lok met sy bars en klubs. * Die '''Underground City''' is 'n toevlugsoord in die winter, met kantore, hotelle en winkels. Die afdelingswinkel '''First Canadian Shopping Center''' is een van die indrukwekkendste instellings van die ondergrondse stad. == Kuns en kultuur == * Die '''Roy Thomson Hall''' is die belangrikste konsertgebou in Toronto en een van die stad se bakens in die binnestad. Danksy die hipermoderne argitektoniese ontwerp lyk dit soos 'n ronde [[ruimtetuig]]. * '''The World's Biggest Bookstore''' oos van die Eaton Centre is die grootste boekhandel ter wêreld – sowat 150&nbsp;000 titels kan hier gekoop word. == Musea == * Die '''Royal Ontario Museum''' dek 'n verskeidenheid onderwerpe van kuns tot wetenskap (100 Queen's Park Crescent). == Sport == Toronto was een van die Kanadese gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} {{fr}} [https://www.toronto.ca/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Toronto|title=Toronto|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 April 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/toronto|title=Toronto|publisher=The Canadian Encyclopedia|accessdate=25 April 2025}} {{Hoofstede van Kanada}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hoofstede in Kanada]] [[Kategorie:Toronto| ]] bxhzgo73naz11c3eubtqrve6zeis79e 0 7793 2918455 2740696 2026-07-20T12:21:29Z Aliwal2012 39067 /* Kyk ook */ 2918455 wikitext text/x-wiki 'n '''Meervoud''' is die vorm van 'n [[selfstandige naamwoord]] wat dui op meer as een entiteit. In [[Afrikaans]] word dit meestal gevorm deur 'n agtervoegsel of 'n verbuiging van die [[enkelvoud]]vorm van die selfstandige naamwoord. In Afrikaans is die [[lidwoord]] wat meervoude voorafgaan ''die''. Die lidwoord '''n'' word nooit voor meervoude gebruik nie. In vele ander tale beïnvloed meervoudigheid ander woorde in die sin, maar in Afrikaans bly die meeste ander woorde onveranderd met die gebruik van enkelvoud teenoor meervoud. == Voorbeelde in Afrikaans == [[lêer:Afrikaanse meervoudsvorme.png|duimnael|regs|180px|In aanpassing by "oplaag" ontstaan woorde soos "bylaag" en "toelaag", wat groot verwarring omtrent die korrekte meervoudsvorm meebring.<ref name=vdm1>{{cite book |last1=Van der Merwe |first1=H.J.J.M. |title=Die Korrekte Woord – Afrikaanse Taalkwessies |date=1977 |publisher=J.L. van Schaik Bpk |location=Pretoria |isbn=0-627-00141-6 |page=60 |edition=6de}}</ref> ]] Hier volg enkele voorbeelde van meervoude in Afrikaans: * hoofweg, hoofweë * vlag, vlae * hemp, hemde * voog, voogde * slagding, slaggoed * sakeman, sakemanne === Uitgang op -f === Wanneer 'n woord op 'n '''-f''' eindig, val die -f soms weg, dan sit ons 'n -we in plek van die -f, byvoorbeeld: * geloof, gelowe * stof, stowwe * hof, howe === Afkappingsteken === Sekere woorde kry 'n afkappingsteken (of apostroof) (''' ' ''') voor die '''s''' (gewoonlik wanneer die enkelvoud geëindig het op 'n e, i, o, u of beklemtoonde a). * karba's (klem is op die "a") * oumas, paddas, malvas (klem is nie op die "a" nie) * relê's * sari's (Indiese uitrusting) * foto's; disko's (eintlik "diskoteke") * risiko's * balju's * senu's * leeus (Leeus eindig nie met 'n "u" nie, maar 'n "eeu") === Geen enkelvoud === Daar is sekere woorde wat net in die meervoud gebruik word, byvoorbeeld: * fiemies * semels * [[masels]] * [[pampoentjies]] (kindersiekte) === Geen meervoud === [[Lêer:Water drop 001.jpg|duimnael|277x277px|''[[Water]]'' het geen meervoudsvorm nie. ]] [[Lêer:Aureus, Auguste, Lyon, btv1b104440369.jpg|duimnael|279x279px|''[[Goud]]'' het geen meervoudsvorm nie. ]] Sekere enkelvoude het geen ooreenstemmende meervoudsvorm nie. In sulke gevalle kan die lidwoord '''n'' ook nie gebruik word nie, byvoorbeeld: * [[goud]] * [[water]] == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|meervoud}} {{Normdata}} [[Kategorie:Morfologie (taalkunde)]] [[Kategorie:Taalkunde]] sgd7b6m3gp7n59e4wv9qnl11caiaer3 0 8384 2918850 2911926 2026-07-22T21:00:14Z SpesBona 2720 /* Ekonomiese groeipunt */ + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918850 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''City of Los Angeles'''<br /> [[Lêer:LA.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LA County Incorporated Areas Los Angeles highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Los Angeles.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Los Angeles, California.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|23px]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Los Angeles County]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|34|03|N|118|15|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 September]] [[1781]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 April]] [[1850]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;301,970 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 71&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (City of LA 2015) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;031&nbsp;000<ref>{{en}} [http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2016PressRelease.pdf Persverslag van die Kaliforniese Departement van Finansies, uitgereik op 2 Mei 2016. Besoek op 7 Junie 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604031730/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2016PressRelease.pdf |date=4 Junie 2016}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;096/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 15&nbsp;250&nbsp;000 |- | &nbsp;- ''Combined statistical area (CSA)'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17&nbsp;786&nbsp;419 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 16,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12,5 / 20,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 379,2&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Karen Bass ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.lacity.org/ ''lacity.org''] |} '''Los Angeles''' ([[Engels]]: [lɒs ˈændʒələs], {{Audio|En-us-los-angeles.ogg|luister}}; [[Spaans]]: [los ˈaŋxeles], letterlik: "die Engele" <ref>{{Cite book |last=Buntin |first=John |url=http://archive.org/details/lanoirstrugglefo0000bunt_t9r1 |title=L.A. noir : the struggle for the soul of America's most seductive city |date=2009 |publisher=New York:Harmony Books |others=Internet Archive |isbn=978-0-307-35207-1}}</ref>) is 'n groot, uitgestrekte [[metropool]] aan die weskus van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die administratiewe setel van die [[Los Angeles County|Los Angeles-distrik]] (''Los Angeles County'') in [[Suid-Kalifornië]]. [[Lêer:Echo Park Lake with Downtown Los Angeles Skyline.jpg|duimnael|links|Echo Park Lake op 'n helder Desemberoggend, met die silhoeët van Downtown Los Angeles teen die agtergrond]] [[Lêer:Downtown LA at night (4284824408).jpg|duimnael|links|'n Nagtelike uitsig oor die middestad]] [[Lêer:Aerial Getty Museum.jpg|duimnael|links|Stad van kuns en kultuur: Getty Center in die Santa Monica-berge. Die Kaliforniese sonlig skitter tussen sonop en sononder in alle skakerings van wit op die fasades van Italiaanse travertyn]] [[Lêer:Interior of the Millennium Biltmore Hotel-24651397143.jpg|duimnael|links|Millennium Biltmore Hotel, sedert 1923 'n gunsteling-verblyfplek vir staatshoofde en rolprentsterre]] [[Lêer:Disney Concert Hall (10920404614).jpg|duimnael|links|Walt Disney Concert Hall: ouditorium]] Die stad is in 1781 deur die [[Spanje|Spaanse]] kaptein Rivera y Moncada onder die naam ''El Pueblo de Nuestra Señora Reina de los Ángeles de la Porciúncula'' ("Stad van Onse Dame, Koningin van die Engele van die Porciúncularivier" – die nedersetting se presiese naam kan deur geskiedkundiges tans nie bepaal word nie<ref>{{en}} Bob Pool: ''City of Angels' First Name Still Bedevils Historians''. In: ''Los Angeles Times'', 26 Maart 2005. Aanlyn beskikbaar: [http://articles.latimes.com/2005/mar/26/local/me-name26 ''articles.latimes.com'']. Alternatiewe name of spellings, wat deur historici voorgestel is, is ''El Pueblo de Nuestra Señora de los Angeles'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora de los Angeles de la Porciuncula'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles del Rio Porciuncula'', ''El Pueblo de la Reina de los Angeles Sobre el Rio de Porciuncula'', ''Pueblo del Rio de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles de Porciuncula''</ref>) met elf Spaanse gesinne (altesaam 44 siele) langs die Los Angeles-rivier gestig, maar dit is eers op 4 April 1850 – vyf maande voordat [[Kalifornië]] amptelik tot die Unie toegelaat is – as 'n munisipaliteit geïnkorporeer. Los Angeles is by verre die grootste stedelike nedersetting in [[Kalifornië]], en sedert 1990, toe dit die tradisionele ''Second City'' [[Chicago]] verbygesteek het, op een na die grootste metropool in die Verenigde State, met 'n inwonertal wat in 2015 vir die eerste keer in sy geskiedenis die viermiljoenkerf verbygesteek het. Die metropolitaanse gebied van Los Angeles (wat naas Los Angeles ook die distrikte San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange County bevat) huisves 'n bevolking van meer as 17 miljoen met uiteenlopende etniese en ekonomiese agtergronde. Die stad is in die 20ste eeu as die prototipe van 'n toekomstige metropool beskou wat alle voor- en nadele van 'n uitgestrekte metropolitaanse gebied in hom verenig het. Die stad, waarvan die naam dikwels afgekort word tot ''LA'', is 'n wêreldsentrum vir sake en internasionale [[Handel (ekonomie)|handel]], [[vermaak]], [[kultuur]], [[Media (kommunikasie)|media]], [[mode]], [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[onderwys]]. Dit is die setel van bekende professionele liggame, kulturele organisasies en tersiêre onderwysinstellings soos die ''University of Southern California'' en die ''University of California'' en een van die kragtigste ekonomiese spilpunte in die VSA. Los Angeles word gelys as die wêreld se derde welvarendste en vyfde magtigste en invloedrykste metropool wat in die VSA net deur [[New York Stad|New York]] oortref word. Die gekombineerde statistieke gebied (''combined statistical area, CSA'') van Los Angeles-Long Beach-Anaheim sal in 2020 na beraming 'n bruto metropolitaanse produk van $1207,3 miljard genereer wat van die stad die tweede grootste ekonomiese sentrum in die Verenigde State na die metropolitaanse gebied van New York maak.<ref>{{en}} [https://www.statista.com/statistics/183808/gmp-of-the-20-biggest-metro-areas/ ''Statista.com: Forecasted Gross Metropolitan Product (GMP) of the United States in 2020, by metropolitan area'']</ref> Met [[Hollywood]] het Los Angeles daarnaas tot die "Wêreldhoofstad van Vermaak" ontwikkel en speel steeds 'n leidende rol in die [[rolprent]]-, [[televisie]]-, [[videospeletjie]]- en musiekbedryf, al word die meeste belangrike ateljees tans in die stadsdeel Burbank aangetref. Die belangrikheid van die plaaslike vermaakbedryf maak van Los Angeles en sy voorstede gewilde woonplekke vir bekende vermaakpersoonlikhede. Die betowering van die Amerikaanse Droomfabriek, Hollywood, Hollywood Boulevard met sy beroemde ''[[Hollywood Walk of Fame|Walk of Fame]]'', Sunset Strip, en [[Beverly Hills, Kalifornië|Beverly Hills]], asook die natuurskoon van sy strande het van Los Angeles die sinnebeeld van die Kaliforniese droom gemaak en tot sy vinnige groei bygedra. Dekades lank was Los Angeles se stadsgeskiedenis 'n verhaal van suksesvolle selfbemarking en grootskaalse binnemigrasie. Aanvanklik was die droom van vryheid en onafhanklikheid beperk tot 'n klein laag welvarendes. Kort voor lank het die stad 'n trekpleister vir honderdduisende Amerikaners uit die Middelweste geword wat 'n voorstedelike lewe in die enkelgesinshuise van Southland, die sonnige suide van Kalifornië, kon bekostig, vry van die beperkings wat 'n lewe in die digbevolkte Amerikaanse metropole van die Ooskus hulle sou opgelê het. Uiteindelik het Los Angeles ook 'n toevlugsoord vir ontworteldes geword wat slagoffers van die ''Dust Bowl'', een van die grootste natuurrampe in die geskiedenis van die VSA, geword het, en met niks meer as hul motors, vol gepak met hul besittings, hier aangekom het. Die stadsgebied, wat deur 'n netwerk van oënskynlik eindelose snelweë deurkruis word, behels 'n groot verskeidenheid boustyle wat van die stadsentrum met sy wolkekrabbers tot luukse villas in die klowe van die omgewing strek. Sy bewoners, na wie in die Verenigde State as ''Angelenos'' verwys word, geniet 'n gematigde en sonnige klimaat, ook in die [[winter]]. Groen ruimtes en strande langs die Stille Oseaan-kuslyn soos [[Venice, Los Angeles|Venice-]] en Huntington Beach is gewilde ontspanningsplekke. Disneyland is ook in die buurt van Los Angeles en was die eerste vermaaklikheidspark van sy soort. Los Angeles het as gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele 1932|Olimpiese Somerspele van 1932]] en [[Olimpiese Somerspele 1984|1984]] opgetree en sal naas [[Londen]] en [[Parys]] in [[Olimpiese Somerspele 2028|2028]] die derde stad wees wat vir 'n derde keer as gasheerstad vir die [[Olimpiese Somerspele]] optree.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/sports/olympics/la-sp-la-olympics-approved-20170913-story.html ''Los Angeles Times, 13 September 2017: L.A. Officially Awarded 2028 Games. Besoek op 14 September 2017'']</ref> == Etimologie == [[Lêer:Felipe de Neve (Gobernador de las Californias).png|duimnael|links|upright|Felipe de Neve, stigter van Los Angeles en vierde goewerneur van Kalifornië]] Op 4 September 1781 het 'n groep van 44 setlaars, bekend as die ''Los Pobladores'' ("die inwoners") die ''pueblo'' ("stad") gestig wat hulle ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles'' ("Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele") genoem het.<ref name="almanac">{{en}} {{cite web |url=http://www.laalmanac.com/history/hi03b.php |title=Settlement of Los Angeles |publisher=Los Angeles Almanac |accessdate=2 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902084302/http://www.laalmanac.com/history/hi03b.php |archive-date=2 September 2018|url-status=live}}</ref> Die oorspronklike naam van die nedersetting is onduidelik; die [[Guinness World Records]] gee dit weer as ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula'' ("Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele van Porciúncula");<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-12-12-me-2-story.html |title=Ooh L.A. L.A. |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=12 Desember 1991 |accessdate=11 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111235047/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-12-12-me-2-story.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-status=live}}</ref> ander bronne gee verkorte of alternatiewe weergawes van die langer naam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-mar-26-me-name26-story.html |title=City of Angels' First Name Still Bedevils Historians |publisher=[[Los Angeles Times]] |author=Bob Pool |date=26 Maart 2005 |accessdate=21 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021233935/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-mar-26-me-name26-story.html |archive-date=21 Oktober 2021 |url-status=live}}</ref> == Geografie == === Geografiese ligging === [[Lêer:Los Angeles Basin JPLLandsat.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Los Angeles-bekken]] [[Lêer:LA Skyline Mountains2.jpg|duimnael|Die stadshorison van Los Angeles teen die agtergrond van die San Gabriel Mountains]] Die stadskern van Los Angeles en 'n vyftigtal voorstede<ref>{{en}} ''NFT Not For Tourists Guide to Los Angeles''. 13de uitgawe. New York, NY: Skyhorse Publishing 2014, bl. 316</ref> – met 'n totale beboude gebied van meer as 6&nbsp;000&nbsp;km² – lê uitgestrek oor 'n wye woestynvlakte temidde van 'n heuwelagtige kusgebied met dig beboste uitlopers van bergreekse, teen 'n gemiddelde hoogte van 32 meter bo seevlak. Die stad grens in die weste en suide aan die Santa Monica-baai van die [[Stille Oseaan]]. Los Angeles word in die ooste en noorde deur bergreekse omring. Noord van Los Angeles lê ook die San Fernando-vallei, wat sowat een derde van die inwoners huisves. Die vallei word deur die Griffithpark en die Santa Monica-berge afgesny van Hollywood en die stadsentrum. Die administratiewe stadsgebied van Los Angeles strek oor 1&nbsp;290,6 vierkante kilometer (71 kilometer in noord-suidelike en 47 kilometer in oos-westelike rigting), en die stadswyke en voorstede word deur 'n moderne stelsel van snelpaaie met mekaar verbind. Los Angeles se bevolking is die mees gemotoriseerde ter wêreld, maar dit bring mee dat skadelike uitlaatgasse van motors en nywerhede lankal tot een van die kwellendste probleme van die stad ontwikkel het. Soms word na Los Angeles as 'n "horisontale stad" verwys, aangesien daar min [[wolkekrabber]]s is en die stadsgebied oor 'n groot oppervlakte uitgebrei het. Grondpryse begin nou egter ook in die stadsentrum die hoogte inskiet en bevorder die oprigting van 'n groter aantal toringgeboue. Los Angeles is allesbehalwe 'n stad in die oorspronklike betekenis van die term, maar eerder 'n konglomeraat van kleiner en groter nedersettings wat almal hul spesifieke karakter ontwikkel het. Die stad deel 'n besondere aspek van sy groei met [[Londen]] en "Metroland", die Britse hoofstad se uitgestrekte voorstadsones wat eers deur die bou van 'n uitgebreide moltreinnetwerk vir pendelaars ontsluit is. Los Angeles se voorstede het hul ontstaan eweneens aan die bou van 'n gesofistikeede openbare vervoerstelsel en – later – aan die mobiliteit te danke wat motors en 'n uitgebreide padnetwerk aan inwoners verskaf het. Die skertsende opmerking dat Los Angeles niks meer sou wees as "'n mengelmoes voorstede op soek na 'n middestad" nie mag bevraagteken word aangesien daar altyd 'n middestad was. Maar anders as Manhattan (geleë op 'n eiland) of Philadelphia (ingeperk tussen twee riviere) of Chicago (waar 'n meer uitbreiding beperk) kon eiendomsontwikkelaars in Los Angeles weswaarts uitbrei soos hulle dit goedgedunk het sonder om bestaande strukture te vernietig.<ref>{{en}} Doug Gelbert: ''Look Up, Los Angeles! 5 Walking Tours in the City Of Angels (Look Up, America!)''. walkthetown.com. Kindle-e-boek-uitgawe, pos. 235</ref> Daar is 173 onafhanklike stede in die metropolitaanse gebied van Los Angeles, wat die ''counties'' (distrikte) Los Angeles, San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange bevat. Die gebied strek tot by die grens van die deelstaat [[Nevada]] en het 'n totale oppervlakte van 87&nbsp;972 vierkante kilometer. Slegs 'n klein gedeelte hiervan is beboude gebiede. Die grootste deel van die oppervlakte word deur onbewoonde gedeeltes van die Mojave-woestyne en die Nasionale Joshua Treepark in die ''counties'' Riverside en San Bernardino beslaan. Los Angeles is in topografiese opsig die enigste Amerikaanse metropool wat deur 'n bergreeks in twee helftes verdeel word. Mount Lukens in die noordoostelike uithoeke van die San Fernando-vallei, wat ook as Sister Elsie Peak bekend staan, is met 'n hoogte van 1&nbsp;548 meter bo seevlak die hoogste bergpiek in die stadsgebied. === Geologie === [[Lêer:Los Angeles City Hall 20.jpg|duimnael|links|Die ikoniese Raadsaal van Los Angeles is van 'n wit terracotta- en granietfasade voorsien. Die toring is ontwerp as 'n 20ste eeuse weergawe van die [[Mausoleum van Halikarnassos]], een van die antieke [[Sewe wonders van die wêreld]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dunnedwards.com/colors/specs/posts/historic-la-the-los-angeles-city-hall |title=Historic LA: The Los Angeles City Hall |publisher=www.dunnedwards.com |accessdate=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421140615/https://www.dunnedwards.com/colors/specs/posts/historic-la-the-los-angeles-city-hall |archive-date=21 April 2020 |url-status=dead}}</ref>]] [[Lêer:Capitol Records sunset.jpg|duimnael|220px|Die [[Capitol Records]]-gebou in Hollywood, ontwerp om soos 'n stapel plate te lyk, is een van talle strukture wat oor 'n aktiewe breuklyn opgerig is]] Teen die oostelike rand van die metropolitaanse gebied loop die [[San Andreas-breuk]], net sowat 30&nbsp;myl van Los Angeles se middestad af.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-california-mexico-earthquake-20170908-htmlstory.html#nws=mcnewsletter ''Los Angeles Times, 9 September 2017: California could be hit by an 8.2 mega-earthquake, and damage would be catastrophic. Besoek op 10 September 2017'']</ref> [[Plaattektoniek|Tektoniese spanning]] bou deurgaans op as die Pasifiese of Stille Oseaanplaat, waarop Los Angeles en Orange County geleë is, in 'n noordwestelike rigting beweeg en teen die Noord-Amerikaanse plaat skuif wat in 'n suidoostelike rigting beweeg. Die gevaar van [[aardbewing]]s, wat hieruit voortspruit, het tot streng bouvoorskrifte in Suid-Kalifornië gelei. Los Angeles is sedert 1800 deur nege groot aardbewings met 'n intensiteit van ses of meer op die [[Richterskaal]] en duisende kleiner bewings geskud. 'n Groot aantal geboue is versterk om hulle so goed moontlik bestand te maak teen aardbewings. Tot 1958 is geboue beperk tot 'n maksimumhoogte van 45 meter of 14 verdiepings. Die enigste uitsondering was die raadsaal uit die jaar 1928 met 'n hoogte van 128 meter. Veiliger geboue het hierdie wet later oorbodig gemaak. Naas die bedreiging deur aardbewings was ook die konsep van 'n [[tuinstad]] en minder verdigte stadswyke die dryfveer agter hierdie wet. Uiteindelik het dit die bestendige uitbreiding van die stadsgebied bevorder. ''California Geological Survey'' het laat in 2014 vir die eerste keer in twee dekades 'n amptelike finale kaart van die Hollywood-breuklynsone asook materiaal ten opsigte van beraamde breuklyne vrygestel sodat 'n aardbewing-breuklynsone volgens Kaliforniese wet vasgestel kon word. Die presiese verloop van die Hollywood-breuklyn kon op baie plekke nie presies bepaal word nie. Daar moet ook rekening gehou word met uitlopers van die hooflyn. Vir elke beplande gebou moet die ondergrond ondersoek en seismiese toetse gedoen word. Eiendomsontwikkelaars, wat nuwe projekte in Los Angeles beplan, moet bewys lewer dat hulle geen gebou oor 'n bestaande breuklyn oprig nie.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/visuals/graphics/la-me-g-hollywood-fault-map-20141106-htmlstory.html ''Los Angeles Times, 6 November 2014: Do you live in the Hollywood fault zone? Besoek op 2 Junie 2016'']</ref> Die nuwe kaartmateriaal het geen betrekking op bestaande geboue nie, behalwe vir beplande uitbreidings. Volgens beramings is sowat 12&nbsp;000 eiendomme in Los Angeles binne 'n afstand van vyfhonderd voet aan weerskante van die nuut bepaalde breuklyne geleë, waaronder ikoniese geboue soos die Capitol Records-toringgebou in Hollywood, die Mondrian- en Standard-hotelle in West Hollywood, drie elementêre skole, 'n kollege vir uitvoerende kunste asook Immaculate Heart High School en Middle School. Moderne ingenieurswese bied geen oplossing aan waardeur strukture grondbewegings in teenoorgestelde rigtings sal kan weerstaan nie. 'n Vroeë seismiese waarskuwingstelsel vir die Amerikaanse Weskus word deur die ''U.S. Geological Survey'', die VSA se leidende agentskap vir navorsing en waarneming van aardbewings, ontwikkel. Hierdie soort stelsels funksioneer volgens 'n eenvoudige beginsel – seismiese golwe beweeg teen die spoed van klank deur gesteentes en sodoende stadiger as moderne kommunikasiestelsels. 'n 7.8 magnitude-aardbewing wat in die [[Saltonmeer]], sowat 150&nbsp;myl van die middestad af, begin en langs die San Andreas-breuklyn (die langste in Kalifornië) beweeg, sal Los Angeles eers ná sowat een minuut tref – genoeg tyd om bewoners teen die dreigende gevaar te waarsku.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/world/la-me-mexico-quake-earth-warning-20170908-htmlstory.html#nws=mcnewsletter ''Los Angeles Times, 8 September 2017: Mexico got early warning before deadly earthquake struck. When will California get that system? Besoek op 10 September 2017'']</ref> Sommige geboue in Los Angeles is reeds van oudio-waarskuwingstelsels voorsien wat bewoners of werknemers vooraf teen dreigende gevare kan waarsku – tussen enkele sekondes of meer as 'n minuut voordat 'n groot aardbewing se skuddings begin. Daar is ook stelsels wat hysbakke outomaties op die naaste verdieping stopsit sodat gebruikers nie daarin sal vassit nie. Ondanks alle tegnologiese vooruitgang is dit onmoontlik om te voorspel watter strukturele skade 'n sterk aardbewing uiteindelik sal aanrig. Besoekers word, net soos inheemses, in die onwaarskynlike geval van 'n aardbewing aangeraai om op 'n veilige afstand te bly van groot glasvoorwerpe soos vensters of glasfasades en skuiling te soek onder massiewe tafels of deurrame. Terwyl 'n groot aardbewing 'n geskatte 1&nbsp;800 menselewens sal kan eis, bly die herstelling van beskadigde infrastruktuur die grootste uitdaging. Veral watervoorsiening is kwesbaar. Ná die Northridge-aardbewing van 1994 was bewoners vir 'n maksimum van twee weke van watervoorsiening afgesny. In die geval van 'n massiewe aardbewing sal herstelwerk tot ses maande kan neem.<ref>{{en}} [https://www.kcrw.com/news/shows/greater-la/in-altadena-the-sierra-madre-fault-rises-to-the-surface/you-may-survive-the-big-one-but-las-water-supply-may-not ''KRCW News, 9 Julie 2019: You may survive the Big One, but LA’s water supply may not. Besoek op 16 Julie 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716170747/https://www.kcrw.com/news/shows/greater-la/in-altadena-the-sierra-madre-fault-rises-to-the-surface/you-may-survive-the-big-one-but-las-water-supply-may-not |date=16 Julie 2019 }}</ref> Een van die belangrikste waterreservoirs aan Los Angeles se kant van die San Andreas-breuklyn, die ''Headworks Reservoir'', is tien myl vanaf Altadena en die Sierra Madre-breuklyn naby Burbank geleë. Dit bestaan uit twee massiewe betonbekkens wat bestand is teen sterk aardskuddings, met 'n totale kapasiteit van 110 miljoen gellings (meer as 500 miljoen liter). Dit sal inwoners tydens 'n noodtoestand van water kan voorsien sonder dat dramatiese ontruimings noodsaaklik word. Ander maatreëls sluit die vervanging van duisende myl se waterpype, wat die Headworks Reservoirs met stedelike verbruiksgebiede verbind, met nuwe soorte pype wat eweneens meer bestand is teen aardbewings. Een van hierdie projekte, die ''Foothill Trunk Line'' in die San Fernandovallei, kruis die San Fernando-breuklyn, maar is ontwerp om saam met aardverskuiwings van tot tien voet te beweeg sonder dat dit breek. === Klimaat === [[Lêer:Grand Park and Los Angeles City Hall-3.jpg|duimnael|Grand Park in April, met die ''City Hall'' op die agtergrond]] [[Lêer:Los Angeles Pollution.jpg|duimnael|400px|'n Uitsig oor Los Angeles in rookmis gehul, soos gesien vanaf die Hollywood Hills. Links is die [[Griffith-sterrewag]]]] Los Angeles lê in die subtropiese klimaatsone. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 16,5&nbsp;°C en die gemiddelde jaarlikse reënval 295 millimeter. Augustus is die warmste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 20,8&nbsp;°C, Januarie die koudste met 'n gemiddelde van 12,5&nbsp;°C. [[Reën]]val is gewoonlik beperk tot die tydperk tussen November en April. Die maande tussen Mei en Oktober word deur droë weerstoestande gekenmerk. Die ligging digby die Stille Oseaan en winde, wat vanuit die see waai, skep 'n aangename klimaat in die [[somer]], wanneer die kwik tot by 28&nbsp;°C styg. Die wintermaande is kouer, alhoewel dagtemperature gewoonlik nie benede 15&nbsp;°C daal nie. Nagtemperature is sowat 10&nbsp;°C laer en die lugvogtigheid beloop tussen 50 en 75 persent. Hittegolwe met temperature tot by 40&nbsp;°C kom gereeld elke twee jaar voor en word veroorsaak deur die sogenaamde Santa-Ana-winde, wat uit die gelyknamige woestyn oos van die stad waai. In die tydperk tussen 1940 en die 1990's het die gemiddelde temperature in die stadsgebied met 5&nbsp;°F gestyg. Hierdie ontwikkeling word egter nie aan [[aardverwarming]] toegeskryf nie, maar eerder aan die dramatiese verlies van boorde en landbougebiede wat plek moes maak vir nuwe paaie en geboue. Hoe groter die totale beboude oppervlak van [[beton]] en asfalt word, hoe meer sonenergie word geabsorbeer. As gevolg hiervan het die [[atmosfeer]] in die omgewing warmer geword en is 'n massiewe "stedelike warmte-eiland" geskep. Volgens wetenskaplike studies sal 'n massiewe boomplantingsprogram in die San Fernando-vallei van stapel gestuur moet word om die gemiddelde temperature met tot 5&nbsp;°C te laat daal.<ref>{{en}} [http://www.laalmanac.com/weather/we05.htm ''LA Almanac: Die verwarming van Los Angeles'']</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Los Angeles |jan_gem_max=20.1 |feb_gem_max=20.3 |mrt_gem_max=21.2 |apr_gem_max=22.6 |mei_gem_max=23.6 |jun_gem_max=25.6 |jul_gem_max=28.4 |aug_gem_max=29.1 |sep_gem_max=28.4 |okt_gem_max=25.8 |nov_gem_max=22.7 |dec_gem_max=19.8 |jaar_gem_max=24.0 |jan_gem_min=8.8 |feb_gem_min=9.6 |mrt_gem_min=10.6 |apr_gem_min=11.9 |mei_gem_min=13.9 |jun_gem_min=15.7 |jul_gem_min=17.6 |aug_gem_min=17.8 |sep_gem_min=17.3 |okt_gem_min=14.8 |nov_gem_min=11.1 |dec_gem_min=8.6 |jaar_gem_min=13.1 |jan_gem_ns=79.2 |feb_gem_ns=96.5 |mrt_gem_ns=61.7 |apr_gem_ns=23.1 |mei_gem_ns=6.6 |jun_gem_ns=2.3 |jul_gem_ns=0.3 |aug_gem_ns=1.0 |sep_gem_ns=6.1 |okt_gem_ns=16.8 |nov_gem_ns=26.4 |dec_gem_ns=59.2 |jaar_gem_ns=379.2 |rdjan=6.1 |rdfeb=6.4 |rdmrt=5.5 |rdapr=3.2 |rdmei=1.3 |rdjun=0.6 |rdjul=0.3 |rdaug=0.3 |rdsep=1.0 |rdokt=2.5 |rdnov=3.3 |rddec=5.2 |bron = World Weather Information Service<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=269 |title=Los Angeles, California |publisher=World Weather Information Service |accessdate=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911012251/http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=269 |archive-date=11 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geskiedenis == === Stigting === [[Lêer:Downtown LA from GP Obs.jpg|duimnael|Die middestad van Los Angeles, soos gesien vanuit die Griffith Park-sterrewag]] Los Angeles is op 4 September 1781 deur die Spaanse goewerneur van Kalifornië, Felipe de Neve, as 'n ''pueblo'' ('n Spaanse vakterm wat na 'n burgerlike nedersetting verwys – in teenstelling met godsdienstige sendingstasies of ''misiones''<ref>{{en}} [https://www.visitcalifornia.com/uk/feature/california-missions ''Visit California: California Missions. Besoek op 22 April 2020'']</ref> en militêre buiteposte of ''presidios'' wat opgerig is ter beskerming van ''pueblos'' en ''misiones'' teen buitelandse invallers of inheemses wat ontevrede was met die sendingstelsel<ref>{{en}} [http://californiamissionsfoundation.org/presidios/ ''California Missions Foundation: Presidios. Besoek op 22 April 2020'']</ref>) met 44 setlaars op die gebied van die Tongvá-[[Indiane]] gestig. Destyds was veeteelt die hoofbron van inkomste vir die bewoners. Die naam Los Angeles is van Spaanse oorsprong en beteken letterlik "die engele". Dit is 'n verkorting van die oorspronklike ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula'' ([[Afrikaans]]: "Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele van Porciúncula"). In 1835 het die Meksikaanse regering stadstatus aan Los Angeles toegeken; gelyktydig is die nedersetting verhef tot hoofstad van Alta California, die mees noordelike gewes van [[Meksiko]]. Die bevolking het tot by die jaar 1836 tot 2&nbsp;228 gegroei, maar daarna weer 'n tyd lank gekrimp. Los Angeles was tot by die middel van die 19de eeu 'n Meksikaanse munisipaliteit met 'n bevolking wat oorwegend uit Amerikaanse setlaars, arm Chinese werkers en 'n klein aantal welvarende Meksikaanse landbesitters bestaan het. Tydens die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] tussen 1846 en 1848 is die stad saam met Alta California deur Amerikaanse soldate beset en by die VSA ingelyf. Los Angeles het op 4 April 1850 Amerikaanse stadstatus in verband met die stigting van die deelstaat Kalifornië gekry; destyds was die inwonertal 1&nbsp;610. === Laat 19de eeuse groeifase === [[Lêer:The California Club, 538 South Flower St. Downtown Los Angeles 7.jpg|duimnael|Die ''[[California Club]]'' (links), gestig in 1887 deur uitstaande persoonlikhede in Los Angeles se openbare lewe, is vandag steeds een van die mees prestigieuse sosiale verenigings in die Verenigde State]] Die laaste drie dekades van die 19de eeu was 'n tydperk van tegnologiese vooruitgang en vinnige ekonomiese groei wat deur drie faktore aangedryf is: die groot vraag na eiendomme wat stygende pryse en die opdeling van ou ''ranchos'' – uitgestrekte [[bees]]plase – in kleiner en meer winsgewende erwe tot gevolg gehad het; die bou van spoorlyne wat Los Angeles met ander Weskusmetropole soos [[San Francisco]] (sedert 1875) verbind het, maar ook vervoer binne die stadsgebied vergemaklik het, byvoorbeeld tussen die middestad en San Pedro; en die grootskaalse vestiging van Amerikaners uit die Midweste wat die strawwe winters daar wou ontduik – onder wie talle welgestelde afgetredenes wat bygedra het tot die groeiende ekonomiese betekenis van gesondheidsdienste en ontspanningsgeriewe. Nuwe aankomelinge is onder meer vanweë Los Angeles se reputasie as 'n sonnige plek met skoon lug na die weskus gelok – in 'n tyd toe die bevolking in meeste Amerikaanse nywerheidstede nog deur ongekende lug- en waterbesoedeling geteister is. Die stad was destyds sinoniem met goeie gesondheid, 'n skoon omgewing, sonskyn volop en eindelose [[sitrus]]plantasies. Nadat [[besproeiing]]dtegnieke getoets is om die geskikte [[landbou]]produkte vir die gebied bepaal, is duisende [[lemoen]]- en [[suurlemoen]]bome geplant. Met die voltooiing van twee transkontinentale spoorlyne – en Los Angeles as hul Weskus-terminus – is in die 1880's die voorvereiste vervul om die stad by die nasionale ekonomie in te skakel.<ref>{{en}} Janet L. Abu-Lughod: ''New York, Chicago, Los Angeles. America's Global Cities''. Minneapolis – London: University of Minnesota Press 1999, bl. 11</ref> Los Angeles het in dié tydperk nog nie oor 'n nywerheidsbasis beskik nie. Landbou, veral veeteelt, was by verre die belangrikste ekonomiese sektor, alhoewel die uitgestrekte landgoedere van die vroeëre Meksikaanse elite intussen gekonfiskeer was of – teen betreklik lae pryse – van eienaar gewissel het. Dié ontwikkeling was die fondament vir 'n nuwe soort stadsontwikkeling – vir die eerste keer was die grond, wat hiervoor benodig is, in besit van een enkele privaat eienaar of onderneming. Die groot stroom migrante uit die Midweste, wat deur advertensie-plakkate en gesubsidieerde treinkaartjies aangewakker is, het in die laat 19de eeu grondspekulasie die botoon laat voer. Ná die aansluiting by die spoorweg van die ''Union Pacific Railroad'' in 1876 en die spoorweglyn na [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fé]] in 1885, asook die begin van [[steenkool]]ontginning in 1890 en [[ru-olie]]produksie in 1892 het Los Angeles vinnige groei getoon. In 1900 het die inwonertal reeds op 100&nbsp;000 gestaan (met 'n verdere 70&nbsp;000 buite die stadsgrense), en hierdie getal het in die tydperk tot 1910 verdriedubbel – hierdie styging van 211 persent was die hoogste in die geskiedenis van Los Angeles.<ref>{{en}} Abu-Lughod (1999), bl. 11</ref> Migrante uit die Middel-Weste (en hier veral uit deelstate soos [[Iowa]] en [[Indiana]]) het die ou Meksikaanse elite geleidelik vervang om self die nuwe leidende politieke klas van Los Angeles te vorm. === Die vroeë 20ste eeu === [[Lêer:La-et-ms-los-angeles-sheet-music-20130529-dto-002.jpg|duimnael|200px|''Glorious Southern California''<br /><small>Bladmusiek (1907), gekomponeer deur G.T. Fallis en N.L. Ridderhof</small>]] Die eerste twee dekades van die 20ste eeu was een van die beslissendste tydperke in die geskiedenis van Los Angeles waartydens die belangrikste struikelblokke uit die weg geruim kon word wat die stad se groei tot 'n Weskusmetropool nog belemmer het: ontoereikende watervoorsiening, die gebrek aan 'n natuurlike diepwaterhawe, die afgeleë ligging wat Los Angeles se deelname aan die florerende Atlantiese handel gekniehalter het, en die gebrek aan bekostigbare energiebronne. Tenminste op kort termyn is oplossings vir dié probleme gevind met die bou van 'n akweduk wat water uit die Owensvallei na die metropool in wording vervoer het (dié waterleiding is reeds in 1905 beplan, maar kon eers in 1913 voltooi word); die inlywing van San Pedro-hawe by Los Angeles (teen die wil van sy inwoners) en sy grootskaalse uitbreiding gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarvoor federale fondse beskikbaar gestel is; die opening van die [[Panamakanaal]] in 1914 wat die vaartyd tussen Suid-Kalifornië en die kuste van die Suidstate en die Amerikaanse Ooste merkbaar verkort het; en die opwekking van hidroëlektrisiteit deur die akweduk-projek vanaf 1917 wat die snelle groei van nywerhede moontlik gemaak het. [[Lêer:LuminariesofPantheism.jpg|duimnael|links|''Luminaries of Pantheism''<br /><small> Muurskildery deur Levi Ponce in Venice, Los Angeles</small>]] Ná die inlywing van aangrensende nedersettings het Los Angeles se stadsgebied ook 'n aantal oorspronklik selfstandige munisipaliteite soos Wilmington (1909), San Pedro (1909), Hollywood (1910), Sawtelle (1922), Hyde Park (1923), Eagle Rock (1923), Venice (1925), Watts (1926), Barnes City (1927) en Tujunga (1932) ingesluit. In die 1920's was Los Angeles reeds op pad na wêreldstadstatus. Sy ongekende groei het aanleiding gegee tot 'n tweede grootskaalse golf van grondspekulasie waartydens steeds meer ''ranchos'' of beesplase onderverdeel is om nuwe nedersettings te vestig. Om hul watervoorsiening te verseker, was sommige van dié nuwe nedersettings bereid om by die groeiende metropool aan te sluit; ander het dié druk, wat op hulle uitgeoefen is, weerstaan. Sodoende is die huidige verstedelikingspatrone geskep waarby die gebied van Groter Los Angeles as 'n gefragmenteerde metropool gevestig is waar talle munisipaliteite hul administratiewe onafhanklikheid bewaar het, al maak hulle deel uit van die samehangende beboude gebied in die Los Angeles-bekken. So het byvoorbeeld [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] en Beverly Hills, wat in ekonomiese en kulturele opsig as dele van Los Angeles beskou word, tot vandag toe hul status as selfregerende nedersettings verdedig. In 1924 het die bevolking van Los Angeles County die miljoenkerf oorskry, maar hiervan was slegs sowat sestig persent binne die ''City of Los Angeles'' se stadsgrense woonagtig. 'n Verdere belangrike fondament vir die ontwikkeling van Los Angeles was die oliebedryf. Plaaslike oliebronne is reeds in die 1880's ontdek en ontgin, terwyl 'n eerste bloeifase in dié bedryf in 1892 begin het, maar eers vyf jaar later is Suid-Kaliforniese ruolie op groot skaal ontgin, verwerk en bemark. In die twintigerjare het Los Angeles se olievelde in Signal Hill, Huntington Beach en Santa Fe Springs sowat 'n kwart van die wêreldproduksie van ruolie opgelewer. Olie het die belangrikste uitvoergoed geword wat in San Pedro-hawe gehanteer is.<ref>{{en}} Abu-Lughod (1999), bl. 12</ref> Tegelykertyd het, danksy die inisiatief van plaaslike entrepreneurs soos Donald Douglas en die gebroeders Loughead (Lockheed), 'n plaaslike vliegtuigbedryf ontstaan.<ref>{{en}} Allen J. Scott en Edward W. Soja (reds.): ''The City. Los Angeles and Urban Theory at the End of the Twentieth Century''. Sagteband-uitgawe. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press 1998, bl. 5</ref> === Ekonomiese groeipunt === [[Lêer:Staples Center LA Live.jpg|duimnael|200px|'n Nagtelike uitsig oor die middestad, met die ''Staples Center'', 'n veeldoelige sportarena, op die voorgrond]] Vanaf 1910 het die rolprentbedryf 'n sterk groei beleef, en in 1932 was Los Angeles die gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele]]. Die grootskaalse ekonomiese groei het met die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin, toe die lug- en ruimtevaartnywerhede hulle in die stad gevestig en 'n groot aantal migrante gelok het. Die stad het die grootste groei van alle gebiede in Kalifornië vertoon, en in die dekade tussen 1940 en 1950 het sy bevolking met 49,8 persent toegeneem. Teen hierdie tydperk het ook die klein voorstadhuis met swembad en dubbelmotorhuis 'n simbool van Los Angeles geword en die stad het in die rigting van die San Fernando-vallei begin uitbrei. Die stadshorison is in 1960 met die oprigting van die eerste wolkekrabber, 'n kantoorgebou, vir die eerste keer sedert die bou van die raadsaal in 1928 merkbaar verander. Maar die sestigerjare is ook gekenmerk deur etniese en sosiale spannings. Die rasseonluste, wat op 11 Augustus 1965 in die Swart woonbuurt Watts uitgebreek het, was van die ergstes in die geskiedenis van Amerika. Tydens die geweldpleging het 34 mense hulle lewens verloor en honderde is beseer. Die skade, wat berokken is, het VSA-$ 200 miljoen beloop. In 1984 was Los Angeles vir die tweede keer die gasheerstad van die Olimpiese Somerspele, wat deur die boikotaksie van die Oosbloklande oorskadu is. Nadat in April 1992 vier blanke polisiemanne vrygespreek is op aanklag dat hulle 'n swart burger, Rodney King, mishandel het, het onluste in Los Angeles uitgebreek, wat by die ergste in die geskiedenis van die Verenigde State gereken word. Sedert die negentigerjare is Los Angeles deur 'n aantal natuurrampe soos bosbrande en oorstromings getref. 57 mense het as gevolg van die [[Northridge-aardbewing]] gesterf wat die stad op 17 Januarie 1994 geskud het en duisende geboue is beskadig of verniel. Los Angeles was een van die gasheerstede tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook die [[vrouesokkerwêreldbeker]]toernooie in [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]. Die einde van die [[Koue Oorlog]] het in dié dekade 'n nadelige uitwerking op die plaaslike lug- en ruimtevaartnywerhede gehad aangesien dié bedryf onder meer gespesialiseer het in militêre toerusting. === Bevolkingsgroei === [[Lêer:Griffith Observatory, Los Angeles 2011.jpg|duimnael|links|Die [[Griffith-sterrewag]], ontwerp in die Art Deco-styl en voltooi in 1935, is een van LA se gewildste uitsigpunte – oor die stad en oor die sterrehemel. Die tonele van tientalle rolprente is hier verfilm, waaronder ''Rebel Without a Cause'' waarin [[James Dean]] in 1955 sy laaste hoofrol vertolk het]] [[Lêer:LawrenceScarpa Cherokee 8268.jpg|duimnael|Moderne residensiële boukuns – [[Lawrence Scarpa]] se ''Cherokee Lofts'' in West Hollywood is geïnspireer deur ''Prospectivity'', 'n reeks skilderye deur die Britse kunstenaar [[Patrick Hughes (kunstenaar)|Patrick Hughes]]<ref>{{en}} [https://www.arthitectural.com/brooks-scarpa-cherokee-lofts/ ''www.architectural.com: Brooks + Scarpa | Cherokee Lofts. Besoek op 20 April 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711182214/https://www.arthitectural.com/brooks-scarpa-cherokee-lofts/ |date=11 Julie 2017}}</ref><ref>{{en}} [http://www.brooksscarpa.com/cherokee-studios ''Brooks + Scarpa: Cherokee Studios. Besoek op 20 April 2017'']</ref>]] [[Lêer:Case Study House 22 (5902490232).jpg|duimnael|Meeste van die tydskrif ''Arts & Architecture'' se modelhuise in die reeks ''[[Case Study Houses]]'' het in Los Angeles ontstaan: Pierre Koenig se ''Stahl House'' in die Hollywood Hills]] [[Lêer:Los Altos Apartments, 4121 Wilshire Blvd. Mid-City 5.jpg|duimnael|Binnehof van die historiese Los Altos-woonstelgebou, Wilshire Boulevard]] Los Angeles, wat in 1900 slegs 100&nbsp;000 inwoners gehad het, het tydens die 20ste eeu 'n ware bevolkingsontploffing beleef, sonder dat daar enige stadsbeplanning plaasgevind het. Die vinnige bevolkingsgroei duur nog steeds voort en sowat 'n derde van die inwoners is in die buiteland gebore. 'n Groot rol by die bevolkingsgroei speel immigrante uit [[Latyns-Amerika]], veral [[Meksiko]], en [[Asië]]. Die inwoners van Los Angeles kom uit 140 lande en praat 224 tale. Sowat die helfte van die bevolking of twee miljoen mense is immigrante uit Latyns-Amerika (Latino's) en daar word beraam dat Spaans weens die hoër geboortesyfers en groot aantal immigrante Engels as belangrikste huistaal sal verdring. 'n Ander etniese groep, wat hoë groeisyfers toon, is Asiate en immigrante van eilande in die [[Stille Oseaan]]. Hulle verteenwoordig net soos [[Afro-Amerikaners]] sowat tien persent van die totale bevolking. Die grootste groepe is [[Japanners]], [[Han-Chinese]], [[Koreane]], [[Viëtnamese]], [[Thai (volk)|Thais]], Filipino's en [[Perse]]. Indiane speel 'n kleiner rol met sowat 100&nbsp;000 mense. Sowat dertig persent van die inwoners is Blankes (sonder Latino's). === Behuisingskrisis === Vinnig stygende huispryse en huurgelde is een van die grootste dryfkragte agter Kalifornië en Los Angeles se demografiese verskuiwings sedert die 1980's. Groter Los Angeles het met 121 persent tussen 2000 en 2014 die hoogste stygings in behuisingskoste van alle metropolitaanse gebiede in die VSA getoon, terwyl die gebied die ergste behuisingskrisis sedert die Tweede Wêreldoorlog ervaar.<ref>{{en}} [http://la.curbed.com/archives/2014/12/la_housing_prices_have_gone_up_more_than_anywhere_else_in_the_last_14_years.php ''la.curbed.com, 10 Desember 2014: Los Angeles Housing Prices Have Gone Up More Than Anywhere Else in the Last 14 Years. Besoek op 31 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626173248/http://la.curbed.com/archives/2014/12/la_housing_prices_have_gone_up_more_than_anywhere_else_in_the_last_14_years.php |date=26 Junie 2015 }}</ref> Ontleders skryf die probleem onder meer toe aan die tekort aan nuwe behuising en die voorstedelike mentaliteit in die hoër inkomstegroepe. So gee welvarendes die voorkeur aan nuwe enkelgesinshuise in voorstede bo nuwe hoëdigtheidsbehuisingsprojekte in hul destydse buurte. Terwyl hoogs gekwalifiseerde Amerikaners uit ander landsdele steeds na Kalifornië stroom, is daar 'n groeiende aantal Kaliforniërs in middel- en laerinkomstegroepe wat behuising in hul eie deelstaat nie meer kan bekostig nie en hulle in ander deelstate (veral [[Texas]], [[Arizona]], [[Nevada]], [[Washington (deelstaat)|Washington]] en [[Oregon]]) moet hervestig.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/business/la-fi-california-migration-20150101-story.html ''Los Angeles Times, 1 Januarie 2015: California's high housing costs drive out poor, middle-income workers. Besoek op 31 Maart 2015'']</ref> In Los Angeles word sowat 600&nbsp;000 inwoners as ''severely rent burdened'' geklassifiseer – dit wil sê hulle moet meer as die helfte van hul maandelikse inkomste aan huurgeld bestee. Volgens die ''Los Angeles Homeless Services Authority'' se verslag vir 2017 het meer as 8&nbsp;000 mense in dié jaar vir die eerste keer in hul lewe dakloos geword.<ref>{{en}} [https://www.npr.org/2018/04/16/601970552/californias-housing-crisis-working-but-on-the-brink-of-homelessness ''npr.org, 16 April 2018: California Housing Crisis: Working But On The Brink Of Homelessness. Besoek op 12 Augustus 2018'']</ref> {| class="wikitable" |+ Gemiddelde huurgelde in Los Angeles (in 2018) en Los Angeles County (in 2019)<ref>{{en}} [https://www.apartmentguide.com/apartments/California/Los-Angeles/ ''apartmentguide.com: California | Los Angeles. Besoek op 15 Mei 2018'']</ref><ref>{{en}} [https://la.curbed.com/2019/8/13/20804519/los-angeles-rental-prices-data ''LA Curbed, 13 Augustus 2019: LA rental prices keep on climbing. Besoek op 22 April 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408023629/https://la.curbed.com/2019/8/13/20804519/los-angeles-rental-prices-data |date= 8 April 2020 }}</ref> ! Woonstel || $ per maand (Los Angeles) || $ per maand (LA County) |- | Studio || $2283 || − |- | Eenkamer || $2592 || $1755 |- | Tweekamer || $3247 || $2235 |- | Driekamer || $4186 || − |} === Huurbeheer === [[Lêer:Ranchosanpedro1.JPG|duimnael|Openbare behuising vir huishoudings met baie lae inkomste is skaars. Die foto wys munisipale wonings in San Pedro]] In 2019 was daar in Los Angeles sowat 624&nbsp;000 wooneenhede waarop munisipale huurbeheer toegepas is. Huurgeldverhogings vir hierdie wonings is gekoppel aan veranderinge in die plaaslike verbruikersprysindeks (VPI) en mag in 'n band tussen drie en agt persent beweeg (met 'n bykomende een persent vir respektiewelik gas- en elektrisiteitsvoorsiening as hierdie dienste by die huurgeld ingesluit word). As gevolg van laer inflasiekoerse in die nasleep van die Groot Resessie van 2009 het hulle 'n dekade lank teen die minimumvlak beweeg. Met ingang van 1 Julie 2019 is huurgeldverhogings van vier persent aan verhuurders toegestaan nadat die inflasiekoers in 2018 versnel het. In Los Angeles dien die gemiddelde verandering in die VPI vir die mees onlangse periode van twaalf maande as maatstaf vir verhogings, afgerond tot die naaste persent. Huurgelde mag net een keer per fiskale jaar verhoog word. Volgens Kaliforniese wetgewing mag huurbeheer deur munisipaliteite gewoonlik net op ouer woonstelgeboue en bestaande huurkontrakte toegepas word. Vir leegstaande wooneenhede, waarvoor 'n nuwe huurkontrak gesluit word, mag verhuurders enige huurgeld vra wat potensiële huurders bereid is om te betaal.<ref>{{en}} ''Los Angeles Times, 3 Julie 2019: Rents on controlled apartments in Los Angeles can now rise 4%. Blame inflation''</ref> === Openbare behuising === Die ''Housing Authority of the City of Los Angeles (HACLA)'' bestuur veertien groot openbare behuisingsprojekte dwarsoor die stadsgebied met altesaam sowat 6&nbsp;500 wooneenhede om behuising aan huishoudings met baie lae inkomste te verskaf.<ref>{{en}} [http://www.hacla.org/aboutpublichousing ''www.hacla.org: About Public Housing. Besoek op 28 Julie 2019'']</ref> == Ekonomie == === Oorsig === [[Lêer:Hollywood Hills - panoramio - Colin W (5).jpg|duimnael|links|Hollywood Hills en Griffith-sterrewag]] Kalifornië speel 'n eersterangse rol in die Verenigde State as broeikas van nuwe idees, nuwe produkte en ondernemersgees.<ref>{{en}} [http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Los-Angeles-Economy.html ''City-Data.com: Los Angeles: Economy. Besoek op 10 September 2017'']</ref> In die suide van die deelstaat het Los Angeles danksy sy mannekrag, onderwysinstellings, aangename klimaat en moderne infrastruktuur in die vroeë 20ste eeu naas New York en [[Chicago]] tot die derde van die land se drie vooruitstrewende globale metropole gegroei. Die stad is in die vroeë 21ste eeu steeds die vernaamste nywerheidsentrum in die Amerikaanse Weste, een van die wêreld se besigste seehawens wat voordeel trek uit die gigantiese handelstrome met Asiatiese nywerheidsreuse in die Stille Oseeaangebied soos [[Volksrepubliek China|China]], [[Japan]], Taiwan ([[Republiek China]]) en [[Suid-Korea]], 'n belangrike finansiële sentrum, die grootste stedelike kleinhandelmark in die VSA asook 'n eersterangse kulturele en kreatiewe sentrum. [[Lêer:LA morning - financial district.jpg|duimnael|Sonop oor die Finansiële Distrik. Die grootskaalse toevloei van Japannese en Kanadese kapitaal vanaf die 1980's het Los Angeles se middestad ingrypend verander]] Sy vernaamste nywerhede is [[chemie]], elektroniese toerusting, [[tekstiel]]e, voedselverwerking, metaalverwerking, die boubedryf en die uitgewersbedryf. Maar die stad staan veral bekend as die wêreld se grootste sentrum van die lug- en ruimtevaartnywerhede, die rolprent-, televisie-, radio- en musiekbedryf. Daarnaas is ook [[toerisme]] 'n belangrike bron van inkomste. 'n Groot aantal ondernemings, banke en navorsingsinstellings het hulle hoofkwartiere in Los Angeles, waaronder bekende maatskappye van die vermaaklikheidsbedryf soos 20th Century Fox, DreamWorks SKG, Paramount Pictures, The Walt Disney Company en Warner Bros., die Academy of Motion Picture Arts and Sciences (bekend deur sy jaarlikse ''[[Oscar]]''-toekennings), die speelgoedvervaardiger Mattel, vervaardigers van rekenaarspele soos Activision en THQ, die lug- en ruimtevaartonderneming Northrop Grumman, die ruimtevaart-konsortium Sea Launch, die olie- en gasverskaffer Unocal, die RAND Corporation ('n navorsingsinstelling vir die [[Amerikaanse Gewapende Magte]]), die ICANN (wat name en adresse op die internet beheer), die hotelgroep Hilton, die uitgewery Tokyopop en die beleggingsbestuurmaatskappy [[Capital Group Companies]]. === Lugbesoedeling === Los Angeles het sy eie tipe rookmis, 'n bruin of fotochemiese variant wat merkbaar van die befaamde grys Londense rookmis in Europa verskil – die kleur is aan [[stikstofdioksied]] (NO₂) te danke, terwyl fotochemiese reaksies tot sy ontstaan bydra.<ref>{{en}} Oladele Ogunseitan (General editor) and Paul Robbins (Series editor): ''Green Health. An A-to-Z Guide''. Los Angeles | London | New Delhi | Singapore | Washington DC: SAGE Publications 2011, bl. 439</ref> Die halfdroë klimaat, sonstraling, atmosferiese spoorgasse en die topografie van die gebied is belangrike faktore. Die hoë vlakke van [[lugbesoedeling]] in die stad is een van sy sorgwekkendste vraagstukke, aangesien die plaaslike nywerhede en motorvervoer hoë konsentrasies van [[osoon]], [[stikstofoksied]] en [[koolwaterstof]] veroorsaak. Die lugsirkulasie in die stadsgebied word deur die bergreekse, wat dit in die noorde en ooste omring, beperk, terwyl die Stille Oseaan-seewind nouliks 'n skoonmaak-effek op groot skaal kan uitoefen nie. Die gebrek aan 'n effektiewe openbare vervoerstelsel bly een van die hoofprobleme met die bestryding van lugbesoedeling. === Motorvervaardiging – 'n historiese bedryf === [[Lêer:Van Nuys Boulevard Street Scene2.JPG|duimnael|Van Nuys Boulevard is een van die belangrikste verkeersare in die sentrale San Fernando-vallei wat in noord-suidelike rigting loop. In 1979 het dit internasionale bekendheid verwerf danksy die rolprent ''Van Nuys Blvd.'']] In 1902 het die ''Auto Vehicle Company'' in Los Angeles die eerste motors in Kalifornië vervaardig. Die maatskappy het egter net tot 1910 bestaan, met 'n totale produksiesyfer wat 3&nbsp;000 eenhede nie oorskry het nie. In die tydperk tussen die 1940's en die 1960's het Los Angeles County motorbedryf tot die tweede grootste in die land ná [[Detroit]] gegroei. Vervaardigers soos Studebaker, [[Chrysler]], [[Ford]], Kaiser-Frazer, [[General Motors]] en Willys-Overland het aanlegte in Los Angeles en omgewing gevestig. Op sy hoogtepunt het die plaaslike motorbedryf met meer as 15&nbsp;000 werkers hier meer as 'n halfmiljoen voertuie per jaar vervaardig. 'n Verslag in die plaaslike dagblad ''[[Los Angeles Times]]'' het in 1965 selfs daarop gewys dat Los Angeles op dié tydstip Detroit as die Verenigde State se motorhoofstad vervang het. Weens die stygende persentasie ingevoerde motors het die plaaslike bedryf vanaf die 1970's moeilike tye beleef. Die Chrysler-aanleg in die City of Commerce was die eerste groot motorfabriek wat sy deure in 1971 om ekonomiese redes moes sluit. Geleidelik het ook ander vervaardigers produksie in die gebied gestaak. Die laaste motoraanleg – General Motors se fabriek in Van Nuys – is in 1992 gesluit.<ref>{{en}} [http://www.laalmanac.com/transport/tr04.htm ''LA Almanac – Los Angeles’ Auto Manufacturing Past. Besoek op 25 Junie 2016'']</ref> == Boukuns == === ''Garden apartments'' === [[Lêer:South-Los-Angeles-garden-apartments-near-Crenshaw-Boulevard-view-from-north-August-2014.jpg|duimnael|'n Middeldigtheid-tuinwoonstelkompleks naby Crenshaw Boulevard in South Los Angeles]] Los Angeles se ''garden apartments'' of tuinwoonstelle het hulle oorsprong in 19de eeuse Britse stads- en landskapsbeplanningskonsepte wat in die vroeë 20ste eeu deur twee plaaslike stadsbeplanners, Clarence S. Stein en Henry Wright, in die Verenigde State as 'n vorm van laedigtheidbehuising toegepas is. Hulle het een van die mees kenmerkende voorbeelde van Kalifornië se binnens- en buitenshuise woon- en leefideaal geword.<ref>{{en}} [https://www.laconservancy.org/history-garden-apartments ''Los Angeles Conservancy: History of Garden Apartments. Besoek op 16 Mei 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428220529/https://www.laconservancy.org/history-garden-apartments |date=28 April 2016 }}</ref> Die streek se warm en sonnige klimaat was uiters geskik vir die verwesenliking van 'n behuisingsideaal waarin natuur en oop groen ruimtes sentraal gestaan het. Sorgvuldig beplande tuinwoonstelkomplekse was 'n aantreklike en bekostigbare alternatief tot laestandaardbehuising gedurende die [[Groot Depressie]] en het later, ná die VSA se toetrede tot die Tweede Wêreldoorlog, groter getalle werkers van krygstuigfabrieke asook, vanaf 1945, oorlogsveterane en hul gesinne gehuisves. Hoofkenmerke van tuinwoonstelkomplekse in Los Angeles was die ontwikkeling van erwe as superstraatblokke, die skeiding van motor- en voetgangerlane, gestandaardiseerde tipes huise wat as lae- tot middeldigtheidsbehuising opgerig is en die klemtoon op oop ruimtes en tuinagtige landskapargitektuur. === ''Los Angeles Freestyle'' === [[Lêer:Walt Disney Concert Hall (1609904186).jpg|duimnael|Frank Gehry se [[Dekonstruktivisme|dekonstruktivistiese]] argitektoniese ontwerpe lok soms humoristiese kommentaar uit. Vir sommige waarnemers lyk hulle soos "geboue die oggend ná 'n groot aardbewing" (''Newsweek'')<ref>{{de}} ''Los Angeles – Südkalifornien''. München: Verlag C. J. Bucher 2000, bl. 46</ref>]] Dit was 'n invloedryke en prominente groep van Weskus-argitekte en binnenshuise ontwerpers, onder wie Frank Gehry, Eric Moss, Brian Murphy, Thom Mayne en Michael Rotondi wat van Los Angeles Amerika se vernaamste laboratorium vir radikale ontwerpstrominge gemaak het. In die laat 1970's het die argitek [[Frank Gehry]], 'n boorling van [[Kanada]], met die renovasie van 'n ou woonhuis 'n argitektoniese en ontwerprewolusie begin toe hy – in plaas van konvensionele boumateriale – met staaldraadhekke en sinkplate geëksperimenteer het. Gehry se opgeknapte huis was nie soseer die beginpunt van 'n nuwe ontwerpskool nie, maar eerder die aanleiding en voorbeeld vir 'n hele reeks ongewone kleurryke en ietwat anargistieste ontwerpstyle wat onder meer van punk-estetiek gebruik gemaak het en waarna as "nuwe golf" (''new wave'') verwys is. Alhoewel dit sekere ooreenkomste toon met die Memphis-styl, is dit 'n styl wat eie is aan Kalifornië en aangepas by dié deelstaat se leefstyl en klimaat. Een van die bekendste voorbeelde vir dié styl is die Petal House, 'n ou woonhuis waarvan die dak opgeknap en op 'n ongewone manier van binne na buite gekeer is soos oop blomblare om plek te skep vir 'n jacuzzi-swembad en 'n reeks kubiese ateljees wat met piramides bekroon is.<ref>{{en}} Tim Street Porter: ''Freestyle. The New Architecture and Design from Los Angeles''. New York, NY: Stewart, Tabori & Chang 1986</ref> == Vervoer == === Historiese ontwikkeling === [[Lêer:Pac-elec-depot-1910.jpg|duimnael|links|Die hoofdepot van ''Pacific Electric'' in 1910]] [[Lêer:P line Alameda Street.jpg|duimnael|'n Trollie in Alamedastraat, [[Little Tokyo, Los Angeles|Little Tokyo]], omstreeks 1918]] [[Lêer:Pacific Electric Railway 1299.JPG|duimnael|''Pacific Electric 1299 Business Car'']] [[Lêer:Los Angeles Pacific Electric Railways (Red Cars).svg|duimnael|links|''Pacific Electric'' se netwerk]] [[Lêer:Pacific Electric Replica 501 in San Pedro.jpg|duimnael|'n Namaaksel van 'n ''Pacific Electric Car 501'' in San Pedro]] [[Lêer:Pacific-Electric-Red-Cars-Awaiting-Destruction.jpg|duimnael|''Pacific Electric'' se befaamde "rooi waens" (''Red Cars'') is gereed om op 'n skrootwerf vernietig te word]] Die eerste gemeganiseerde openbare vervoerstelsels in Los Angeles en sy omgewing het in die tweede helfte van die 19de eeu ontstaan. Soos in ander groot Amerikaanse stede het hierdie stelsels op spoorgebonde voertuie gebaseer. Die eerste perdetremlyn, wat oor 'n afstand van twee en 'n half myl tussen die Old Plaza en 6de Straat geloop het, is in 1874 geopen. Later is kabeltreine en die eerste eenvoudige elektriese trems ingevoer – interessant genoeg dikwels danksy die insiatief van eiendomsontwikkelaars wat belangstellendes na nuwe huise in voorstedelike gebiede wou lok. Maar sonder 'n gesonde ekonomiese basis het hierdie vroeë treinstelsels vinnig in tegniese en finansiële moeilikhede beland. Eers in die 1880's het Frank Sprague 'n meer gesofistikeerde tremstelsel ontwikkel wat binnekort die belangrikste openbare vervoermiddel vir die hele Los Angeles County geword het. Omstreeks 1900 het 'n aantal nedersettings in Suid-Kalifornië oor elektriese tremstelsels beskik. Hulle is aangevul deur treinlyne wat die middestad van Los Angeles met voorstede en aangrensende nedersettings verbind het. Ondanks hulle gewildheid by die publiek was die bou en onderhoud van elektriese treine baie kapitaalintensief sodat maatskappye dikwels deur bankrotskap bedreig is. Toe een van hierdie ondernemings in finansiële moeilikhede beland het, het [[Henry E. Huntington]], die neef en erfgenaam van ''South Pacific Railroad'' se president Collis P. Huntington, sy kans gegryp en aandele gekoop. Nadat hy nie toegelaat is om ná die afsterwe van sy oom in 1900 die pos van president te oorneem nie, het Henry E. Huntington hom op eiendomme en die ontwikkeling van Suid-Kalifornië se vervoerstelsel toegespits. In 1901 is sy befaamde ''Pacific Electric Railroad Company'', meestal kort ''PE'' genoem, geïnkorporeer. In die volgende nege jaar het Huntington sy treinnetwerk stelselmatig uitgebou: nuwe lyne is gebou, nuwe spoorwegmaatskappye geïnkorporeer en bestaande lyne van mededingers oorgeneem. Net soos ander Amerikaanse tremlyn-eienaars het ook Huntington sy vervoerstelsel ingespan om eiendomme te bemark en winsgewend te maak. So het hy op groot skaal bougrond buite Los Angeles gekoop en vervolgens tremlyne laat bou wat die behuisingsprojekte met die middestad verbind het. Vir Huntington was dit duidelik dat die bou van nuwe lyne die ontwikkeling van woonbuurte steeds moes voorspring. Indien vervoermiddels nie al klaar sou wees wanneer die eerste belangstellende kopers sou opdaag nie, sou hulle liewer huise in 'n gebied met ontwikkelde vervoerinfrastruktuur koop. En al het Huntington aansienlike verliese in die vervoerbedryf gely, het hy nogal miljoene met sy eiendomme verdien. Ná 'n bouprogram, wat nege jaar sou voortduur, en pogings van ''Southern Pacific'' om die beheer oor ''PE'' te kry, het Huntington die meeste van sy aandele aan sy mededinger verkoop. Met hierdie samesmelting het die twee groot vervoermaatskappye ontstaan wat die spoorwegbedryf in Los Angeles en sy omgewing in die volgende jare sou oorheers. ''PE'' is nou as 'n dogtermaatskappy van ''Southern Pacific'' bestuur en het nog oor enkele plaaslike tremlyne beskik, maar hom andersins op die bedryf van sneltreindienste tussen Los Angeles en ander nedersettings in Suid-Kalifornië toegespits. In sy beste tye het ''PE'' 1&nbsp;164&nbsp;myl se elektriese spoorlyne in vier counties beheer en was sodoende die grootste elektriese spoormaatskappy ter wêreld.<ref>{{en}} Scott L. Bottles: ''Los Angeles and the Automobile. The Making of the Modern City''. Berkeley en Los Angeles: University of California Press 1987, bl. 31</ref> As deel van die ooreenkoms met ''Southern Pacific'' het Huntington die volledige beheer oor die ''Los Angeles Railway Company (LARY)'' gekry, 'n smalspoorstelsel wat die meeste van Los Angeles se tremlyne bedryf – en negentig persent van alle spoorpassasiers in die stad vervoer het. Beide, ''PE'' en ''LARY'', het 'n beslissende rol by die vinnige groei van Los Angeles in die laat 19de en vroeë 20ste eeu gespeel. Die groot stroom immigrante het hulle veral in voorstedelike gebiede gevestig. Die agteruitgang van spoorgebonde openbare vervoer in die 1940's word deur sommige outeurs as 'n sameswering van die motor- en oliebedryf, veral ''General Motors (GM)'', beskryf. ''LARY'' is in 1944 as deel van Henry E. Huntington se boedel aan ''American City Lines'', 'n dogtermaatskappy van ''National City Lines'', verkoop. Groot ondernemings uit die motorbedryf soos ''GM'', ''Standard Oil of California'', ''Firestone Tire and Rubber Company'', ''Phillips Petroleum Company'' en ''Mack Truck'' het oor 'n minderheid aandele in ''National City Lines'' beskik, en daar is onmiddellik begin om trem- met buslyne te vervang.<ref>{{en}} Bottles (1987), bl. 2</ref> In voorstedelike gebiede van Suid-Kalifornië het motorbusse die oorspronklike tremlyne egter al twee dekades vroeër, vanaf 1921, begin vervang. So het ook ''LARY'' se bestuurders reeds in 1940, vier jaar voordat die onderneming verkoop is, besluit om hul trems ten gunste van busse uit te faseer. Hierdie proses is vanweë die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog en die gepaardgaande tekort aan gom en ruolie vertraag. Pendelaars het al jare vroeër begin om die voorkeur aan privaat motors te gee, en die persentasie was groter hoe verder hul voorstedelike woonbuurte van die middestad af geleë was. In die eerste drie dekades van die 20ste eeu was daar steeds besware oor die gehalte van openbare vervoerdienste, hoë tariewe en stampvol trems en treine. So is tremmaatskappye daarvan beskuldig dat hulle te weinig waens ingespan het om hul bedryf meer winsgewend te maak. Nuwe lyne dwarsdeur die stad is nie gebou nie en yl bevolkte voorstedelike gebiede is nie by die spoornetwerk ingesluit nie. Terwyl veiligheidstandaarde verlaag is, was daar ook beskuldigings van korrupsie. Die sukses van motors as belangrikste vervoermiddels was daarnaas nou verbonde met sosio-ekonomiese faktore en die destydse stadsbeplanning. Ouer metropolitaanse gebiede in die ooste van die Verenigde State, maar ook San Francisco in Noord-Kalifornië, het 'n meer gesentraliseerde groeipatroon van voorstede getoon wat rondom die middestad ontstaan het. Daarenteen het Los Angeles eers relatief laat tot 'n groter metropool begin ontwikkel – en dit was nooit 'n mekka vir voetgangers nie. Weens die gebrek aan natuurlike grense soos riviere en berge kon die stadsgebied steeds verder uitbrei om as hoogs gedesentraliseerde ekonomie op motors te steun. Ander Amerikaanse metropole het uiteindelik dieselfde pad geloop, met die verskil dat dié proses hier eers ná die Tweede Wêreldoorlog begin het. In Los Angeles was trems en motors aanvanklik mededingers aangesien daar nie ruimte vir albei was nie. Die stadsregering het met streng wette gereageer en in 1920 'n verbod op parkering in die middestad geplaas, maar moes dit ná proteste en ekonomiese druk van burgers herroep. Strate in Los Angeles is verbreed om die groter getal motors te kan hanteer. Verkeersopeenhopings was steeds 'n groot vraagstuk. Groter mobiliteit danksy die besit van motors het die verskuiwing van baie geriewe na die voorstede moontlik gemaak waar hulle gemaklik bereik kon word en waar parkeerplekke volop was. Nuwe snelweë het die verskillende voorstedelike gebiede met mekaar verbind. Die bou van 'n uitgebreide moltreinstelsel was 'n tweede opsie. So het ''Pacific Electric'' in 1926 met die bou van 'n sodanige stelsel begin. In die 1920's en 1930's het steeds meer belangegroepe hulle ten gunste van 'n moltreinnetwek uitgespreek, maar finansiële oorwegings was die hoofrede vir die besluit om nie met die bou daarvan voort te gaan nie. Die bevolkingsdigtheid van Los Angeles was te laag om moltreine ekonomies vatbaar te maak sodat hulle, in teenstelling met snelweë, van subsidies afhanklik sou gewees het. === Huidige situasie === [[Lêer:LA freeway 2009.jpg|duimnael|'n Snelweg in Los Angeles]] Los Angeles se interstedelike vervoernetwerk dien as 'n gewestelike, nasionale en internasionale spil vir die vervoer van passasiers en goedere. Dit sluit die Verenigde State se grootste hawekompleks, 'n uitgebreide spoorinfrastruktuur vir passasiers- en vragtreine, talle lughawens en 'n uitgebreide padnetwerk in. Vir doeltreffende binnestedelike vervoer in die metropolitaanse gebied van Los Angeles is daar 'n netwerk van snelweë, paaie, buslyne, trein- en moltreinlyne. Hoë volumes verkeer veroorsaak nogtans [[verkeersopeenhoping]]s en gepaardgaande vertragings vir pendelaars. === Padvervoer === Los Angeles beskik oor 'n eersterangse netwerk van snelpaaie wat die stad met alle ander Amerikaanse metropole verbind. Die vernaamste snelweë en grootpaaie sluit in: ''Interstate 5'' wat in suidelike rigting deur [[San Diego]] tot by [[Tijuana]] in [[Meksiko]] loop en daarna in noordelike rigting deur [[Sacramento]], [[Portland]] en [[Seattle]] tot by die [[Kanada|Kanadese]] grens loop; ''Interstate 10'', die suidelikste ''Interstate Highway'' in die VSA wat in oos-westelike rigting van kus tot kus deur onder meer [[Phoenix]] in Arizona tot by [[Jacksonville]] in [[Florida]] loop; die ''Interstate 15'' wat Los Angeles met [[Las Vegas]] in Nevada en [[Salt Lake City]] in Utah verbind; die Interstate 40 wat onder meer deur [[Oklahoma City]] en [[Memphis]] loop; en die ''U.S. Route 101'' wat na die Sentrale Kusgebied van Kalifornië, San Francisco, die ''Redwood Empire'' en die kusgebied van die deelstate Oregon en Washington loop. Die ''Pacific Coast Highway'' (''State Highway 1'') verbind Los Angeles in noordelike rigting met kusstede soos [[Santa Barbara, Kalifornië|Santa Barbara]] en San Francisco. === Lugvervoer === [[Lêer:TheThemeBuildingLosAngeles.jpg|duimnael|Los Angeles-lughawe ("LAX") se bekende ''Theme Building'']] [[Lêer:LAX Tom Bradley Aerial.jpg|duimnael|LAX se nuwe Tom Bradley Internasionale Terminaal]] Die [[Los Angeles Internasionale Lughawe|Internasionale Lughawe van Los Angeles (LAX)]] is in Westchester, 'n suidwestelike stadsbuurt sowat 26 kilometer van die middestad, geleë. Met meer as 74 miljoen passasiers in 2015 is dit die vierde besigste lughawe ter wêreld.<ref>{{en}} [http://www.airport-la.com/info/airport.html ''www.airport-la.com: Airport info. Besoek op 29 Mei 2016'']</ref> Die lughawe is volgens 'n besluit van Los Angeles se stadsraad in die laat 1920's gebou en het eers in die laat 1940's by Burbank-lughawe verbygesteek om Los Angeles se grootste lughawe te word. Tegelykertyd is die naam in 1949 na ''Los Angeles International Airport'' gewysig. In 1958 het die argitekte-ateljee Pereira & Luckman die opdrag gekry om die lughawe volgens die vereistes van die nuwe stralertydperk uit te brei. Daar is voorsiening gemaak vir 'n massiewe reeks terminaalgeboue en parkeerplekke in die sentrale gedeelte van die lughaweterrein wat deur 'n sentrale koepel van staal en glas met mekaar verbind sou word. Dié bouplan is egter nooit ten volle uitgevoer nie en in plaas van die beplande koepel is in 1961 die kenmerkende wit ''Theme Building'' opgerig. Die gebou, wat ook 'n restaurant huisves, herinner aan 'n "vlieënde piering" wat op sy vier bene geland het en is deur die stadsraad in 1992 as 'n kulturele en historiese monument aangewys. Alhoewel LAX verreweg die grootste lughawe in die metropolitaanse gebied van Los Angeles is, word die gebied vanweë sy groot oppervlak deur 'n bykomende stelsel van kleiner lughawens bedien wat dikwels nader aan belangrike toeristetrekpleisters geleë is. Hollywood en Griffith Park kan byvoorbeeld maklik deur die nabygeleë Bob Hope-lughawe in Burbank bedien word, terwyl Disneyland, die Honda Center, die Angel-stadion in [[Anaheim]] en ander besienswaardighede in Orange County deur die plaaslike John Wayne-lughawe bereik kan word. Bestemmings langs die kus soos Palos Verdes en Huntington Beach is naby [[Long Beach]] se lughawe geleë, terwyl die groter nedersettings van die [[Inland Empire]], Riverside en San Bernardino deur die Internasionale Los Angeles-Ontario-lughawe bedien word.<ref name="ng">{{en}} [http://www.nationalgeographic.com/places/places-of-a-lifetime/losangeles-thebasics.html ''National Geographic: People and Places – Los Angeles: The Basics'']</ref> Die stedelike lughawe van Santa Monica, Zampernini Field-lughawe in Torrance en Van Nuys-lughawe is veral vir kleiner privaat vliegtuie van belang. === Openbare vervoer === [[Lêer:Los Angeles (California, USA), Union Station -- 2012 -- 4938.jpg|duimnael|links|''Union Station'' (geopen in 1939)]] [[Lêer:Metro Picture.jpg|duimnael|Vier voorbeelde van ''Metro'' se openbare vervoermiddels. Kloksgewys vanaf links bo: ligte spoorweë, busse, snelbusse en moltreine]] [[Lêer:Union-Station-LA-Waiting-Ro.jpg|duimnael|links|Die wagkamer van ''Union Station'']] [[Lêer:Big Blue Bus 10 express.jpg|duimnael|''Big Blue Bus'' – 'n snelbus op die roete nommer 10 in Santa Monica]] Ondanks die groot oppervlakte van die stad is openbare vervoer tans nog swak ontwikkel. Daar is net vier moltreinlyne wat in 2000 ingewy is en die sowat 200 buslyne is ongeag hul uitgebreide netwerk vanweë hul relatief lae spoed meestal geen alternatief nie.<ref name="ng" /> Tremlyndienste is in 1963 gestaak. Die ''Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority (Metro)'', wat die openbare vervoer in die Distrik van Los Angeles beheer, is egter tans besig om die bus- en stadstreinnetwerk uit te brei; die Eastside-uitbreiding is in 2009 voltooi en bied 'n regstreekse stadstreinverbinding tussen East Los Angeles en die [[San Gabriel Valley]]. 28 nuwe Metro Rapid-buslyne het reistye vanaf 2009 met sowat 25 persent verminder en die snelbusnetwerk verbind met sy totale lengte van 400&nbsp;myl 34 stede en 11 nie-geïnkorporeerde nedersettings in Los Angeles County met mekaar.<ref>{{en}} [http://www.metro.net/projects_programs/srtp.htm ''www.metro.net: 2003 Short Range Transportation Plan 2003''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211220857/http://www.metro.net/projects_programs/srtp.htm |date=11 Februarie 2008}}</ref> ''Metro'' vervoer daagliks sowat 1,7 miljoen pendelaars op sy bus-, moltrein- en ligte spoorweglyne. Die busnetwerk is met 1,4 miljoen passasiers per dag die tweede besigste in die Verenigde State. In 2005 het sowat 'n tiende van alle pendelaars in Los Angeles gebruik gemaak van openbare vervoermiddels. Los Angeles is nog steeds 'n belangrike spoorwegsentrum vir plaaslike en transkontinentale spoorweë, terwyl Los Angeles se Pasifiese seehawe in San Pedrobaai oor die grootste houerterminaal in [[Noord-Amerika]] beskik. Interstedelike treindienste onder beheer van ''Amtrak'' verbind Los Angeles met ander metropole en stede. ''Union Station'', die hoofstasie van Los Angeles, is net noord van die middestad geleë. Na ''Union Station'', wat in Mei 1939 geopen is, word dikwels as die "Laaste van die Groot Spoorwegstasies" verwys wat in die Verenigde State opgerig is. Die stasie is deur die argitekte Donald B. en John Parkinson bewustelik in 'n soort [[Neogotiese styl|Neogotiese boustyl]] met elemente van Spaanse sendingstasie-, Moorse en Streamline Moderne-boukuns ontwerp wat met die "brutale realisme" van treinstasies aan die Amerikaanse Ooskus sou kontrasteer.<ref>{{en}} ''MERIAN Kalifornien''. Nommer 4, volume 51, April 1998. Hamburg: Hoffmann und Campe, bl. 10</ref><ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/blog/classic-downtown-la-architecture ''Classic Downtown L.A. Architecture. Besoek op 14 Mei 2017'']</ref> Sy massiewe, ryk versierde wagkamer met sy groot vensters, wat die Kaliforniese lig laat binnestroom, herinner met sy ligte styl, aardkleure en versierpatrone wat aan Indiaanse voorbeelde ontleen is, in baie opsigte aan 'n kerkskip. Nogtans is dit kleiner as vergelykbare ''union stations'' in ander Amerikaanse metropole. Vandag is ''Union Station'' 'n belangrike terminus en tussenstasie vir nasionale en Kaliforniese ''Amtrak''-passasierstreine, ''Metrolink'' se pendelaarstreine en ligte spoorlyne. ''Union Station'' dien daarnaas ook as busstasie vir 'n aantal buslyne. === Hawefasiliteite === [[Lêer:Korean Friendship Bell Roof - Los Angeles.JPG|duimnael|links|'n Gedetailleerde aansig van die Vriendskapsklok se dakkonstruksie]] [[Lêer:Korean Bell of Friendship in San Pedro.jpg|duimnael|Die ''Korean Bell of Friendship'' (Koreaanse Vriendskapsklok) in San Pedro is deur Korea aan Los Angeles geskenk]] Die seehawe van Los Angeles in San Pedro is die grootste in die Verenigde State ten opsigte van vraghouervolume en vragwaarde. In die kalenderjaar 2015 is 8,1 miljoen twintig-voet-ekwivalente eenhede (TEU) se vrag gehanteer. As die leidende poort vir handel tussen die VSA en Asië beskik die hawe oor 'n hoogs moderne houerterminaal; die grootste werkmag van gekwalifiseerde hawearbeiders; stoorgeriewe en bergplek wat in alle behoeftes van vragrederye kan voorsien; die grootste en nuutste vloot van vragvoertuie in die hele VSA asook gereelde spoorverbindings na die belangste vragspilpunte dwarsoor die land wat maklike en vinnige toegang tot die nasionale mark verseker.<ref>{{en}} [https://www.portoflosangeles.org/idx_history.asp ''The Port of Los Angeles: History – The Port Today. Besoek op 7 Junie 2016'']</ref> == Vermaak- en mediabedryf == === Die rolprentbedryf === [[Lêer:ハリウッドサイン.jpg|duimnael|links|Die [[Hollywood-kenteken]] is in 1923 as 'n soort aanplakbord vir erwe opgerig. Die oorspronklike letters is van hout gemaak en in 2010 op 'n openbare veiling verkoop. Hulle is deur bladmetaal-letters vervang]] [[Lêer:Highsmithmaycompanywilshire.jpg|duimnael|links|Die vroeëre ''May Company''-[[afdelingswinkel]] op Wilshire Boulevard, ontwerp in die Art Deco-Streamline Moderne-styl en geleë teen die westelike eindpunt van die ''Miracle Mile'', het later deel uitgemaak van die ''Los Angeles County Museum'' se kampus. Dit is herontwikkel om 'n rolprentmuseum te huisves, ''The Academy Museum of Motion Pictures'', wat sy deure in 2019 sal open]] [[Lêer:Leo the MGM lion 1928.jpg|duimnael|Elke rolprent van die MGM-ateljees begin met "Leo die leeu" se gebrul. Oor die jare het meer as een leeu die rol vertolk]] [[Lêer:Hollywood boulevard from kodak theatre.jpg|duimnael|Hollywood Boulevard se Walk of Fame vereer bekende film- en musieksterre met 'n ster op die sypaadjie]] Hollywood, 'n stadswyk van Los Angeles, het lankal 'n sinoniem vir die Amerikaanse rolprentbedryf (die "droommasjien") geword. Die plek is op 1 Februarie 1887 deur die Wilcox-gesin gestig en het vroeër bekend gestaan vir sy Presbiteriaanse kerk, die grootste in die land. Oorspronklik was Hollywood sowat dertien kilometer van Los Angeles af geleë, en die vinnige groei het eers met die oprigting van die eerste rolprentateljee deur David Horsley se Nestor Company in 1911 begin. Die ateljee huisves nou 'n museum en vertoon 'n versameling van voorwerpe uit die tydperk van die stomfilm. In 1911 het 'n verdere vyftien onafhanklike filmateljees (''Independents'') van New York, die destydse sentrum van die rolprentbedryf, na Los Angeles verhuis. Hulle is veral deur die aangename klimaat en die langer dae gelok – destyds was daar nog geen kunslig beskikbaar nie en rolprente is dus buite of in ateljees met 'n glasdak geskiet. Daarnaas het die groot afstand van New York ook teen voordeel van kleiner filmmaatskappye gestrek, wat nie by die magtige, New York-gebaseerde ''Motion Pictures Patents Company (MPPC)'' wou aansluit nie en as gevolg hiervan met hoë boetes en lisensiegelde bedreig is. Die nuwe filmbedryf het vinnig gegroei en sy ekonomiese sukses het welvaart vir die stad gebring. Talle regisseurs en produsente soos Cecil B. DeMille, Samuel Goldwyn, Jesse L. Lasky en Adolph Zukor het kantore in Hollywood geopen. Maar eers met David Griffith se epiese stomfilm ''The Birth of A Nation'' (1915) het die bedryf tot 'n selfstandige nywerheid met sy eie tegnieke en spesialisering ontwikkel. Teen hierdie tyd was baie kleiner maatskappye besig om bankrot te gaan of is deur groter filmateljees oorgeneem, wat hulle in die dertigerjare byna almal in voorstede soos Culver City, Burbank of West Los Angeles gevestig het. Paramount Pictures was die enigste groot rolprentateljee wat in Hollywood aangebly het. Die nuwe wetgewing teen kartelle (deur die sogenaamde Paramount-wet van die jaar 1948 is filmateljees onder meer gedwing om van hulle rolprentteaters ontslae te raak), die groei van die buitelandse filmnywerhede ná die Tweede Wêreldoorlog en veral die gewildheid van televisie het tot die ekonomiese agteruitgang van Los Angeles se filmbedryf in die vyftigerjare gelei, en eers in die 1970's en 1980's het die rolprentnywerheid danksy regisseurs soos [[Steven Spielberg]] en [[George Lucas]] 'n nuwe opswaai beleef. Hulle het die konsep van die trefferrolprent (Engels: ''blockbuster'') ontwikkel – monumentale filmproduksies, wat met hulle spesiale effekte talle besoekers na die rolprentteaters gelok het. Danksy hierdie konsep het Hollywood die sinoniem van die Amerikaanse rolprentbedryf met sy professionele en vermaaklike rolprentproduksies gebly, wat op bekende akteurs en 'n gelukkige slot steun. === Gedrukte media === [[Lêer:One Wilshire Building (Unsplash).jpg|duimnael|links|Die sentrale sakekern van Los Angeles]] [[Lêer:Los-angeles-central-library.jpg|duimnael|Los Angeles se openbare biblioteek – een van die grootstes ter wêreld met ses miljoen boekdele in sy magasyne – is in die finansiële distrik geleë]] Die belangrikste dag- en weekblaaie, wat in Los Angeles uitgegee word, is die ''[[Los Angeles Times]]'', ''La Opinión'' ('n Spaansmedium-koerant), ''L.A. Weekly'', ''L.A. City Beat'', ''Los Angeles Business Journal'', ''Los Angeles Daily Journal'', ''Variety'', ''Los Angeles Downtown News'', ''Daily News'', ''Daily Breeze'' en ''Long Beach Press-Telegram''. Verskeie immigrante-gemeenskappe beskik oor hul eie media. So word sedert 1984 'n weekblad vir immigrante uit die Verenigde Koninkryk, ''The British Weekly'', met 'n weeklikse sirkulasie van sowat 30&nbsp;000 in Los Angeles en Orange County in Santa Monica gepubliseer.<ref>{{en}} [http://www.british-weekly.com/?page_id=15313 ''The British Weekly – About Us. Besoek op 10 Mei 2018'']</ref> Die ''Los Angeles Times'' is een van die nasionale dagblaaie in die VSA en met 'n sirkulasiesyfer van byna een miljoen eksemplare per dag ook die tweede grootste koerant in die land na ''[[The New York Times]]''. Die ''Los Angeles Times'' het as ''Los Angeles Daily Times'' vir die eerste keer op 4 Desember 1881 verskyn, maar het kort daarna bankrot gegaan. Eers die befaamde uitgewer Harrison Gray Otis het daarin geslaag om van die nuusblad onder sy huidige naam 'n groot sukses te maak. Die LA Times was aanvanklik eerder 'n konserwatiewe koerant wat die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] gesteun het, en Otis se mediaveldtog teen die vakbonde het op 1 Oktober 1910 tot 'n bomaanslag gelei waarin 21 mense gedood en die redaksiekantore volledig verwoes is. In 1917 is Otis as uitgewer deur sy skoonseun Harry Chandler opgevolg. Die Chandler-dinastie het die ''LA Times'' vervolgens tot die 1980's oorheers. Onder hul bestuur het die nuusblad reeds in die 1960's begin om meer liberale standpunte in te neem. In 2000 is die nuusblad deur die ''Tribune Company'' oorgeneem, een van die grootste media-ondernemings in die VSA. Die publikasie van die laaste mededingende dagblad op die plaaslike mark, die ''Los Angeles Herald Examiner'', is in 1989 gestaak. Nogtans was daar teen die begin van die 21ste eeu 'n daling in die ''LA Times'' se sirkulasiesyfer. Desondanks het die ''Times'' lankal 'n reputasie as een van die leidende Amerikaanse dagblaaie opgebou en het net in 2004 vyf [[Pulitzerprys]]toekennings gewen. Slegs die ''New York Times'' het in hierdie opsig nog beter gevaar. == Kultuur == [[Lêer:Girl's Dress LACMA 37.24.67.jpg|duimnael|links|220px|Mode vir meisies. VSA, omstreeks 1890<br /><small>''Los Angeles County Museum of Art''</small>]] [[Lêer:Image-Disney Concert Hall by Carol Highsmith edit.jpg|duimnael|Walt Disney Concert Hall]] [[Lêer:Summer 2016.png|duimnael|Los Angeles Fashion Week (LAFW) in 2016.<br />Los Angeles se modeweek word deur sy organiseerders as deel van die stad se kulturele hergeboorte beskou wat van Los Angeles een van die voorste kulturele metropole ter wêreld maak<ref>{{en}} [https://lafw.net/ ''LA Fashion Week – Who We Are. Besoek op 17 Augustus 2017'']</ref>]] Los Angeles het meer museums en teaters as enige ander Amerikaanse stad,<ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/what-to-do/culture ''Discover Los Angeles: Culture. Besoek op 29 Februarie 2016'']</ref> terwyl die gesiene dagblad ''New York Times'' Los Angeles se Filharmoniese Orkes (''Los Angeles Philharmonic'', of kort ''LA Phil'' genoem) as die "belangrikste" in die Verenigde State beskryf het.<ref>{{en}} [https://www.nytimes.com/2017/04/18/arts/music/los-angeles-has-americas-most-important-orchestra-period.html?_r=0 Zachary Woolfe: ''Los Angeles Has America’s Most Important Orchestra. Period''. In: ''New York Times'', 18 April 2017]</ref> Die futuristiese ''Walt Disney Concert Hall'' is volgens 'n ontwerp van die bekende Kanadees-Amerikaanse argitek Frank Gehry gebou en op 23 Oktober 2003 ingewy. Die konsertgebou het danksy 'n vennootskap van Los Angeles County en privaat borge soos onder meer Lillian Disney (1899–1997) en ander lede van die Disney-familie ontstaan en huisves die Filharmoniese Orkes van Los Angeles onder leiding van Gustavo Dudamel en die ''LA Master Chorals''. Die Theater District langs die Broadway staan bekend vir sy pragtige rolprentteaters. Die ''[[Bradbury Building]]'', wat in 1893 opgerig is, pronk met sy sonverligte atrium en stylvolle tralies van smeedyster om sy balkonne. In 1982 is die Bradbury net soos die nabygeleë rolprentteater ''Million Dollar Theater'' uit die jaar 1918 as argitektoniese agtergrond vir die Britse regisseur [[Ridley Scott]] se wetenskapsfiksie-rolprent ''[[Blade Runner]]'' gebruik. Die eerste rolprentteater van die Verenigde State, die ''Electric Theatre'' wat in 1902 geopen is, is in Los Angeles geleë. Ander ekstravagante rolprentteaters sluit die ''Los Angeles Theater'', wat in 1931 binne 'n tydperk van slegs 90 dae vir die première van [[Charlie Chaplin]] se ''City Lights'' opgerig is, en die ''Orpheum'' in, 'n pragtige voorbeeld van die Neorenaissance-boustyl met breë trappe en elegante ligkrone. Die ''Hollywood Bowl'', 'n natuurlike amfiteater, is in die heuwellandskap buite Los Angeles geleë en huisves die Filharmoniese Orkes van Los Angeles en die Hollywood Bowl-orkes. Kunstenaars soos die [[Beatles]], [[Frank Sinatra]] en [[Mikhail Baryshnikov]] het al hier opgetree. === Museums === [[Lêer:Getty Center Central Garden.jpg|duimnael|links|Die sentrale tuin van die Getty Center]] [[Lêer:Getty Museum (2344713792).jpg|duimnael|Getty Museum]] Los Angeles beskik oor 'n groot aantal beduidende museums soos die ''History Center of the California Historical Society'', die ''Armand Hammer Museum of Art and Cultural Center'', die ''Southwest Museum'' met sy versameling van Eerste Nasies-kuns, die ''J. Paul Getty Museum'' en die ''Los Angeles County Museum of Art (LACMA)''. Die ''Museum of Contemporary Art (MOCA)'' is in 1986 op die Grand Avenue se California Plaza geopen. Die gebouekompleks, 'n speelse ontwerp met rooierige, geometriese blokke, is deur die Japannese argitek [[Arata Isozaki]] geskep wat na die gebou as "'n klein dorp in die vallei van wolkekrabbers" verwys het. Die museum vertoon 'n indrukwekkende versameling van skilderye en beelde van Franz Kline, [[Mark Rothko]], Robert Rauschenberg, Claes Oldenburg en Antoni Tapies. Die ''Santa Monica Museum of Art'' in die voorstad Santa Monica lok kunsliefhebbers met sy versameling van eietydse kuns. Die ''Getty Museum'', 'n instelling van wêreldfaam, is in Brentwood geleë, 'n distrik van West Los Angeles in die Santa Monica-berge. Die sentrum huisves sedert 1997 die ''J. Paul Getty Museum'' en ander wetenskaplike instellings soos die ''Getty Conservation Institute'' wat veral restourasiewerk doen, en die ''Getty Leadership Institute'', 'n opleidingsentrum vir vakpersoneel van musea. Die miljardêr J. Paul Getty se persoonlike versameling van sowat 50&nbsp;000 kunswerke, waaronder veral klassieke kuns soos beeldhouwerke, skilderye, tekeninge, manuskripte en foto's, word in die ''[[J. Paul Getty Museum]]'' vertoon wat vrye toegang aan besoekers bied. Die gebouekompleks is deur die Amerikaanse argitek Richard Meier ontwerp en in die tydperk tussen 1991 en 1997 opgerig. === Groen ruimtes === ==== Griffith Park ==== [[Lêer:Los Angeles Cathedral.jpg|duimnael|links|Rooms-Katolieke Katedraal van Ons Dame van die Engele]] [[Lêer:Skyline from Griffith Observatory.jpg|duimnael|Die sterrehemel en LA se stadshorison soos gesien vanuit die Griffith-sterrewag]] [[Lêer:Travel Town, Los Angeles-7079764681.jpg|duimnael|Historiese lokomotiewe in die ''Travel Town Museum'']] Griffith Park, geleë in die Hollywood Hills net noord van die stadsbuurt Los Feliz, is die tiende grootste Amerikaanse park in munisipale besit en een van die mees uitgestrekte stedelike parke in Noord-Amerika met 'n oppervlakte van meer as 4&nbsp;300 akkers en landskapsvorme wat van sagte groen velde en heuwels tot ruwe berghellings strek. Die park, wat oorspronklik deel uitgemaak het van die landgoed Rancho Los Feliz, is genoem na sy vroeëre eienaar, "kolonel" Griffith J. Griffith, 'n [[Wallis|Walliese]] nyweraar en filantroop.<ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/blog/guide-las-griffith-park ''Discover Los Angeles: The Guide to Griffith Park. Besoek op 5 Junie 2017'']</ref> In 1896 het Griffith vyf vierkante myl se grond op sy landgoed aan die inwoners van Los Angeles (of, soos hy dit gestel het, die stad se ''plain people''<ref>{{en}} [https://www.kcet.org/shows/lost-la/the-complex-life-of-griffith-j-griffith ''KCET.org: History & Society – The Complex Life of Griffith J. Griffith. Besoek op 25 Maart 2020'']</ref>) bemaak. Die park is danksy verdere grondskenkings, munisipale grondaankope en privaat grond, wat in die publieke domein geval het, uitgebrei tot sy huidige grootte. Tans is sommige van Los Angeles se besienswaardighede in Griffith Park geleë: Los Angeles se diere- en botaniese tuin, die Griffith-sterrewag, die [[Hollywood-kenteken]], die opelugteater ''The Greek Theatre'', die Autrey-museum van die Amerikaanse Weste, die spoorwegmuseum ''Travel Town Museum'' en ''Sunset Ranch Hollywood''. ==== Los Angeles se dieretuin en botaniese tuin ==== ''Los Angeles Zoo and Botanical Gardens'' is in 1966 op 'n perseel van 133 akkers in Griffith Park gevestig. Tans word in die dieretuin 1&nbsp;100 diere van meer as 250 spesies aangehou, insluitende 29 wat as bedreig beskou word. Die botaniese tuin se versamelings sluit verskeie plantetuine in waar meer as 7&nbsp;400 plante van meer as 800 spesies besigtig kan word. Die dieretuin, wat jaarliks meer as 1,5 miljoen besoekers lok, word deur bestuur deur sy eienaar, die Stad Los Angeles. Belangrike afdelings sluit in LAIR (met lewende [[Amfibie|amfibieë]], werwelloses en [[reptiel]]e), [[olifant]]e van Asië, die Campo-Gorillareservaat, die ''Tom Mankiewicz Conservation Carousel'' en die nuwe uitstalling oor die "Reënwoude van die Amerikas". Die dieretuin is daarnaas aktief betrokke by die bewaring van Kaliforniese kondors, alhoewel hulle nie in die tuin vertoon word nie. Hierdie inheemse roofvoël is van uitwissing bedreig nadat meedoënlose jag op hom gemaak is met loodkoeëls en vergiftigde karkasse, terwyl ook kragleidings en die organochloorproduk [[DDT]] hul tol geëis het. Eers in die laat 1990's is enkeles vrygelaat om weer hul plek in hul natuurlike habitat, die klowe van die [[Grand Canyon]], in te neem.<ref>{{af}} [http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2000/07/28/44/1.html Gerhard Verdoorn: ''Sasol se aasvoël- en boerereeks (7): Gifplanters saai ellende onder aasvreters''. In: ''Landbouweekblad'', 28 Julie 2000. Besoek op 17 Augustus 2017] {{dooie skakel}}</ref> == Susterstede == [[Lêer:Los Angeles City Hall with sister cities 2006.jpg|duimnael|upright|'n Teken naby die stadsaal wys na Los Angeles se susterstede]] {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Israel}} [[Eilat]], [[Israel]], sedert 1959.<ref name="Susterstede">{{en}} {{cite web |url=https://sistercities.lacity.org |title=Sister Cities of Los Angeles |publisher=Los Angeles |accessdate=21 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Japan}} [[Nagoja]], [[Japan]], sedert 1959.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Brasilië}} [[Salvador da Bahia]], [[Brasilië]], sedert 1962.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Bordeaux]], [[Frankryk]], sedert 1964.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]], sedert 1967.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Zambië}} [[Lusaka]], [[Zambië]], sedert 1968.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1969.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Auckland]], [[Nieu-Seeland]], sedert 1971.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Busan]], [[Suid-Korea]], sedert 1971.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indië}} [[Mumbai]], [[Indië]], sedert 1972.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Iran}} [[Teheran]], [[Iran]], sedert 1972.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Republiek China}} [[Taipei]], [[Republiek China]], sedert 1979.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Guangzhou]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1981.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], [[Rusland]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]], [[Kanada]], sedert 1986.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Egipte}} [[Giza]], [[Egipte]], sedert 1989.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indonesië}} [[Djakarta]], [[Indonesië]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Litaue}} [[Kaunas]], [[Litaue]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Filippyne}} [[Makati]], [[Filippyne]], sedert 1992.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kroasië}} [[Split]], [[Kroasië]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|El Salvador}} [[San Salvador]], [[El Salvador]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Libanon}} [[Beiroet]], [[Libanon]], sedert 2006.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Italië}} [[Ischia, Kampanië|Ischia]], [[Italië]], sedert 2006.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Armenië}} [[Jerewan]], [[Armenië]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.lacity.org/ ''Amptelike webwerf''] * {{en}} [http://www.laalmanac.com/index.php ''Los Angeles Almanac''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Los-Angeles-California|title=Los Angeles|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2024}} ; Argitektuur en stadsbeplanning ---- * {{en}} [https://www.laconservancy.org/explore-la/curating-city/modern-architecture-la/history-la-modernism ''Los Angeles Conservancy: History of L.A. Modernism''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/gallery/2017/feb/09/unbuilt-los-angeles-city-might-have-been-in-pictures ''The Guardian, Manchester, 9 Februarie 2017: Unbuilt Los Angeles: the city that might have been – in pictures''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/24/radical-alternative-reyner-banham-man-changed-perception-los-angeles ''The Guardian, Manchester, 24 Augustus 2016: A 'radical alternative': how one man changed the perception of Los Angeles''] * {{en}} [http://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/04/reading-la-banhams-four-ecologies-turns-40.html ''Los Angeles Times, 22 April 2011: Reading L.A.: A Reyner Banham classic turns 40''] * {{en}} [https://www.laconservancy.org/ ''Los Angeles Conservancy''] * {{en}} [http://plan.lamayor.org/ ''The Sustainable City pLAn''] * {{en}} [https://www.architecturaldigest.com/gallery/architectural-landmarks-los-angeles/all ''Architectural Digest: 25 Must-See Architectural Landmarks in Los Angeles''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/gallery/2019/jan/09/concrete-city-beauty-los-angeles-in-pictures ''The Guardian, 9 Januarie 2019: Concrete city: the beauty of Los Angeles' most popular material – in pictures''] * {{en}} [https://www.re-thinkingthefuture.com/architects-lounge/a1159-autobiography-of-walt-disney-concert-hall/ ''Rethinking the Future: Autobiography of Walt Disney Concert Hall''] ; Los Angeles en sy veranderende fisieke omgewing ---- * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-i-mobility/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A. - Part I: Mobility''] * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-ii-the-impresario/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A.- Part II: The Impresario''] * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-iii-pluralist-infrastructure/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A. - Part III: Pluralist Infrastructure''] ; Musiek ---- * {{en}} [https://www.theguardian.com/music/ng-interactive/2017/feb/07/los-angeles-music-artists-playlist-kendrick-lamar-warpaint-joanna-newsom ''The Guardian – The Sound of LA''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Los Angeles| ]] 9n7w6z96g6eev23821c9fxchn27f7tj 4 9344 2918889 2410961 2026-07-23T09:30:03Z SpesBona 2720 + Rewolusiedag in Egipte (1952) 2918889 wikitext text/x-wiki '''[[23 Julie]]''': Rewolusiedag in [[Egipte]] ([[1952]]); Geboortedag van Haile Selassie ([[Rastafarianisme]]). [[Lêer:Mittelholzer-haileselassie.jpg|regs|125px|Haile Selassie]] * [[685]] – [[Pous Johannes V]] volg [[pous Benedictus II]] op. * [[1164]] – [[Keulen]] ontwikkel tot een van die belangrikste bedevaartsoorde in die [[Heilige Romeinse Ryk]] nadat die relieke van die Drie Wyse Manne uit die Ooste daarheen gebring is. * [[1853]] – Die [[Voortrekkers|Voortrekkerleier]] [[Andries Pretorius]] sterf en sy seun, [[Marthinus Wessel Pretorius]], volg hom op as kommandant-generaal van die distrikte [[Potchefstroom]] en [[Rustenburg]]. * [[1892]] – Gebore: '''[[Haile Selassie]]''', [[keiser]] van [[Ethiopië]] en volgens aanhangers van [[Rastafarianisme]] die verpersoonliking van [[God]]. * [[1914]] – Die Ultimatum van [[Oostenryk-Hongarye]] aan [[Serwië]] lei tot die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. <!-- [[Lêer:Telstar.jpg|regs|100px|Telstarsattelliet]] * [[1962]] – [[Telstar]] versend die eerste lewendige [[transatlanties]]e [[televisie]]sein. --> egig2xqasj9tt220m9908j8232qrzux 4 9591 2918699 2918251 2026-07-21T21:15:35Z SpesBona 2720 /* Nuwe voorstelle */ + [[Vlag van Italië]] 2918699 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix is nou geskep! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) === [[Dooie-internetteorie]] === {{sperdatum|17 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:01, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) === [[Vlag van Italië]] === {{sperdatum|21 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Dié artikel is reeds meer as geskik vir 'n voorbladplasing. Kom ons gun [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] meer tyd vir die finale uitbreiding totdat dié artikel op die voorblad verskyn. Ek wil hom nie benadel deur langer te wag as nodig nie. Indien nodig help ek ook. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] hcm7yq8k2ln89l1efgyj63ht5nak0qb 2918717 2918699 2026-07-22T08:03:36Z Aliwal2012 39067 /* Nuwe voorstelle */ argiveer suksesvolles 2918717 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix is nou geskep! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) === [[Dooie-internetteorie]] === {{sperdatum|17 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:01, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) === [[Vlag van Italië]] === {{sperdatum|21 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Dié artikel is reeds meer as geskik vir 'n voorbladplasing. Kom ons gun [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] meer tyd vir die finale uitbreiding totdat dié artikel op die voorblad verskyn. Ek wil hom nie benadel deur langer te wag as nodig nie. Indien nodig help ek ook. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] glyizpzkr5ckwbvotsa8xdqt1cgtvgy 2918721 2918717 2026-07-22T09:35:25Z Oesjaar 7467 /* René Arnoux */ Ondersteun 2918721 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix is nou geskep! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:35, 22 Julie 2026 (UTC) === [[Dooie-internetteorie]] === {{sperdatum|17 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:01, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) === [[Vlag van Italië]] === {{sperdatum|21 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Dié artikel is reeds meer as geskik vir 'n voorbladplasing. Kom ons gun [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] meer tyd vir die finale uitbreiding totdat dié artikel op die voorblad verskyn. Ek wil hom nie benadel deur langer te wag as nodig nie. Indien nodig help ek ook. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] ctzhhk7s4v32emqv0gx8rdb5pxk5r1t 2918722 2918721 2026-07-22T09:35:49Z Oesjaar 7467 /* Dooie-internetteorie */ Ondersteun 2918722 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix is nou geskep! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:35, 22 Julie 2026 (UTC) === [[Dooie-internetteorie]] === {{sperdatum|17 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:01, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:35, 22 Julie 2026 (UTC) === [[Vlag van Italië]] === {{sperdatum|21 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Dié artikel is reeds meer as geskik vir 'n voorbladplasing. Kom ons gun [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] meer tyd vir die finale uitbreiding totdat dié artikel op die voorblad verskyn. Ek wil hom nie benadel deur langer te wag as nodig nie. Indien nodig help ek ook. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] k0w1077bhrmq99nwnjxnx58ad5m4jew 0 9908 2918485 2159427 2026-07-20T14:24:44Z GeniusElephant678 205531 2918485 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=[[Lêer:Flag of the former Region of Languedoc-Roussillon.svg|27px]] Languedoc-Roussillon [[Lêer:Flag of the former Region of Languedoc-Roussillon.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag ofmthe former Region of Languedoc-Roussillon.svg|140px]] [[Lêer:Arms of the French Region of Languedoc-Roussillon.svg|Blason du Languedoc Roussillon|100px]] | Hoofstad= [[Montpellier]] | Bevolking=2 548 000 | DatumBev=[[2007]] | Bevolkingsdigtheid=93 | Oppervlakte=27&nbsp;376 | Arrondissements=14 | Kantons=186 | Munisipaliteite=1&nbsp;545 | President=Damien Alary (PS) | Départements=[[Aude]] (11)<br />[[Gard]] (30)<br />[[Hérault (département)|Hérault]] (34)<br />[[Lozère]] (48)<br />[[Pyrénées-Orientales]] (66) | Ligging=[[Lêer:Languedoc-Roussillon-Position.png]] }} Die administratiewe gewes ([[Frans]]: ''région'') '''Languedoc-Roussillon''' [lɑ̃gˌdɔkʀusiˈjõ] ([[Oksitaans]]: '''Lengadoc-Rosselhon''' [ˌleŋgɔˈðɔk rruseˈʎu] , [[Katalaans]]: '''Llenguadoc-Rosselló''' [ˌʎeŋgwəˈðɔk rrusəˈʎo]) in Suid-[[Frankryk]] word gevorm deur vier départements, wat langs die [[Middellandse See]] lê – [[Aude]], [[Gard]], [[Hérault (département)|Hérault]] en [[Pyrenées-Orientales]] – en die binnelandse département [[Lozère]], wat deel uitmaak van die [[Sentraalmassief]]. Die région is 'n samesmelting van die historiese provinsies [[Languedoc]] met sy Oksitaanse en Roussillon met sy Katalaanse geskiedenis en tradisies. Die gewes word deur [[Spanje]], [[Andorra]], die golf van Lion en die régions [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]], [[Rhône-Alpes]], [[Auvergne]] en [[Midi-Pyrenées]] begrens. Sy natuurlike grense is die [[Pireneë]], die platorand van [[Lauragais]], die Cévennes en die [[Rhône]]rivier. Weens die geografie van die gewes met sy vlaktes langs die see en die gebergtes in die agterland word na Languedoc-Roussillon ook as die "amfiteater" langs die Middellandse See verwys. Languedoc-Roussillon beslaan 'n oppervlakte van 27&nbsp;376 [[vierkante kilometer]] en het in 2007 'n bevolking van 2&nbsp;548&nbsp;000 inwoners gehad. Die hoofstad van die gewes is [[Montpellier]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Peyrepertuse (66).jpg|duimnael|links|Peyrepertuse, een van die bekende kastele van die [[Kathaar|Kathare]]]] [[Lêer:Cevennes Florac Mimente depuis Causse Mejean.jpg|duimnael|links|Die Cévennes-gebergte]] Die vroegste bekende nedersetting in die gebied, Agathé (die huidige Agde), is omstreeks 560 v.C. deur Fenisiërs gestig. Ná die Romeinse verowering in die 2de eeu v.C. het Languedoc-Roussillon deel uitgemaak van die Romeinse provinsie [[Gallia Narbonensis]]. In 118 v.C. is die Colonia Narbo Martius (tans Narbonne) deur Romeinse koloniste gestig, en die [[Via Domitia]] is as 'n belangrike Romeinse grootpad in Suid-Gallië gebou. In die laat Romeinse periode tussen die 3de en 5de eeu het [[Alemanne]], [[Vandale]] en [[Wes-Gote]] in Languedoc-Roussillon ingeval. Die Wes-Gote, wat hulle in die 5de eeu n.C. in die streek gevestig het, het na die gebied as Septimanië verwys (die naam is afgelei van die destyds sewe belangrikste stede in die gewes – [[Carcassonne]], Narbonne, Béziers, Agde, Nîmes, Elne en Maguelone). Tog is die Wes-Gote reeds in 507 in die Slag van Vouillé deur die Frankiese heerser Clovis verslaan, en hul magsgebied was uiteindelik beperk tot Septimanië. Die gebied is tydelik deur die [[Arabiere]] (destyds meestal Sarasene genoem)beset (in 719 is Narbonne deur hulle ingeneem) en later deur [[Karel die Grote]] verower. Tydens die [[Franke|Frankiese]] bewind het dit ook as die Gotiese Mark bekend gestaan. Die tydperk van die [[feodalisme]] was deur politieke verdeeldheid gekenmerk. Tot in die Hoë Middeleeue was Languedoc – net soos ander groot dele van Suid-Frankryk – in politieke opsig onafhanklik van die Franse kroon; veral die Oksitaanse adel het krities teenoor Frankryk gestaan. Die graafskappe Roussillon en Cerdagne het onder die invloed van die Katalaanse Koninkryk [[Aragón]] gestaan, terwyl Neder-Languedoc deur die Oksitaanse Huis [[Trencavel]] oorheers is. Die gebied het 'n ekonomiese en kulturele bloeitydperk beleef, en die kritiese houding teenoor die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is deur die vinnige uitbreiding van die Kathaarse geloof weerspieël. Hierdie religieuse stroming is deur die pous as 'n kettery gebrandmerk, en die weiering van sy aanhangers om hul geloof af te sweer het as 'n voorwendsel gedien om die Oksitaanse beskawing te vernietig en die gebied by Frankryk in te lyf. Ná die [[kruistog]] teen die [[Kathaar|Kathare]], wat in 1209 met die verowering van Béziers en Carcassonne deur Noord-Franse leërs begin het, is die Trencavel-heersers opgevolg deur die Franse koning. Die Katharisme is tussen 1250 en 1320 deur die [[Inkwisisie]] feitlik uitgewis. Die politieke splitsing is in die ooreenkoms van [[Corbeil]] in die jaar [[1258]] bevestig; die Corbières is as grenslyn tussen die Koninkryk Frankryk en die Koninkryk Aragón bepaal. Met die Pireneeë-verdrag van [[1659]] is die Roussillon en die noorde van Cerdagne by Frankryk ingelyf, tog het die provinsies Languedoc en Roussillon hul status as selfstandige administratiewe eenhede bewaar. In die periode tussen 1666 en 1680 is die waterweg Canal du Midi gebou, wat die [[Atlantiese Oseaan]] met die Middellandse See verbind. Die kanaal is deur die [[UNESCO]] intussen as 'n [[wêrelderfenisgebied]] aangewys. Die huidige départements Aude, Gard, Hérault en Lozère was tot by die [[Franse Rewolusie]] van [[1789]] deel van die historiese provinsie [[Languedoc]], terwyl die département Pyrénées-Orientales oorspronklik deel uitgemaak het van die historiese provinsie [[Roussillon]]. Met die administratiewe hervorming van die jaar 1960 is die gewes Languedoc-Roussillon in sy huidige grense geskep. Die gebied het in 1972 die status van ''Établissement public'' met 'n gewestelike prefek as politieke administrateur gekry. Die desentraliseringswette van 1982 het die geweste as ''Collectivités territoriales'' in administratiewe opsig gelykgestel aan munisipaliteite en départements, en in 1986 het die erste regstreekse verkiesings van die gewestelike rade plaasgevind. Die Franse regering het sedertdien steeds meer politieke bevoegdhede aan die administratiewe geweste afgestaan. Die ontwikkeling van Languedoc-Roussillon se toerisme-infrastruktuur is in die 1960's deur die Franse owerhede beheer.<ref>Patitz, Axel: ''Languedoc-Roussillon, Cevennen''. Ostfildern: Mairdumont 2006, bl. 7</ref> Afgesien van enkele plekke, wat danksy hulle sandstrande reeds 'n aantal toeriste gelok het, was die grootste deel van die kusgebied vanweë die muggies wat hier in watergebiede voorgekom het, minder aantreklik vir besoekers. Die bou van La Grande-Motte, 'n futuristiese vakansieoord met kenmerkende piramideagtige toringblokke, het destyds wêreldwyd nuus gemaak.<ref>Patitz (2006), bl. 7</ref> == Kultuurhistoriese en landskapskarakter == === Languedoc === [[Lêer:Canigó.jpeg|duimnael|Die Pic du Canigou (Katalaans: ''Pica del Canigó'') in Roussillon is die mees oostelike van die Pireneë se bergspitse]] Languedoc het in geskiedkundige opsig geen vas-omlynde grense nie. As die Land van Oc, die ou Oksitaanse taal, wingerde en 'n trotse geskiedenis wat terugdateer tot die Romeinse tydperk sowat 2&nbsp;000 jaar gelede, strek die gewes vanuit die Rhônevallei tot by die Garonnerivier naby Toulouse en sluit beduidende stede soos Nîmes, Montpellier, Béziers en Carcassone in. Die snelweg ''La Languedocienne'' is die lewensaar van die gebied en loop langs die kus net soos sy antieke Romeinse voorloper Via Domitia wat destyds belangrike militêre en handelsposte met mekaar verbind het. Vandag bied die snelweg 'n regstreekse verbinding na die moderne vakansiedorpe – soos die futuristiese La Grande-Motte – wat tot by die Spaanse grens strek en van Languedoc 'n belangrike bestemming van die Franse massatoerisme gemaak het. === Roussillon === Roussillon is 'n land van kontraste: Sy kusstreek is danksy vakansiedorpe soos Leucate-Plage, Port-Barcarès, St-Cyprien en Argèles-sur-Mer een van die gewildstes aan die Middellandse See, terwyl in die ongerepte rotslandskap van die Corbières gedurende die Middeleeue afgeleë Kathaarse kastele ontstaan het. Narbonne en Perpignan is eduidende stede met 'n lang geskiedenis. Die laasgenoemde is ook die kulturele sentrum van die suide van Roussillon wat ook 300 jaar ná sy inlywing by Frankryk steeds sy Katalaanse erfenis bewaar het. Die Pireneë-bergreeks word deur hoog geleë valleie en ou bergdorpies gekenmerk. == Ekonomie == [[Lêer:Sete plage.jpg|duimnael|Le Lido, 'n smal strepie land tussen 'n ''étang'' (strandmeer) en die see, geleë tussen Sète en Agde]] Die ekonomiese basis van Languedoc-Roussillon is eintlik die son, aangesien die landbou en die toerisme die grootste werkverskaffers is. Die nywerheid en mynbou is van minder belang. Met die uitsondering van die département Lozère bly die werkloosheid van meer as twaalf persent 'n groot probleem vir die gewes. Die gewes is die tuiste van uitstekende wit, rosé- en [[rooiwyn]]e en 'n aantal bekende [[kaas]]soorte, wat veral van skaap- en bokmelk vervaardig word, waaronder ook die [[Roquefort]]. Langs die Mediterreense kuslyn van Languedoc-Roussillon, wat oor 'n lengte van 180 kilometer strek en 160 kilometer se sandstrande insluit, is talle hipermoderne vakansieoorde soos Cap d'Agde, Fleury d'Aude, Gruissan, [[La Grande-Motte]], Port Camargue, Port-Le-Barcarès, Port-Leucate en Saint-Cyprien opgerig. Meer as 20 jaghawens maak van Languedoc-Roussillon 'n belangrike Europese watersportgebied. Cap d'Agde beskik oor die grootste Europese sentrum vir naturisme. == Demografie == Languedoc-Roussillon vertoon die vinnigste bevolkingsgroei van alle Franse geweste. Die huidige bevolking word op 2,55 miljoen mense geskat, terwyl daar teen die jaar 2030 sowat 3,1 miljoen inwoners sal wees. Die bevolkingsaanwas word grotendeels deur binnelandse migrasie veroorsaak. == Stede == [[Lêer:Gorges Herault.jpg|duimnael|Die kloof van die Héraultrivier]] Die grootste stede van die région is: {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" |- bgcolor="#dddddd" ! rowspan="2" | ! colspan="2" | Inwoners¹ ! rowspan="2" | Département |- bgcolor="#dddddd" ! Munisipaliteit ! Agglomerasie |- bgcolor="#ececec" | [[Montpellier]] | 225 392 | 287 981 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Nîmes]] | 133 424 | 148 889 | [[Gard]] |- bgcolor="#ececec" | [[Perpignan]] | 105 115 | 162 678 | [[Pyrénées-Orientales]] |- bgcolor="#ececec" | [[Béziers]] | 69 153 | 77 996 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Narbonne]] | 46 510 | 46 510 | [[Aude]] |- bgcolor="#ececec" | [[Carcassonne]] | 43 950 | 43 950 | [[Aude]] |- bgcolor="#ececec" | [[Sète]] | 39 542 | 66 177 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Alès]] | 39 346 | 76 159 | [[Gard]] |} Die département Lozère is 'n oorwegend plattelandse gebied sonder groot stede; die grootste dorp is [[Mende]] met 11&nbsp;804 inwoners ¹. ¹: Gegewens van 1999, bron: http://splaf.free.fr/ == Tale == Languedoc behoort tot die [[Oksitaans]]e taalgebied, terwyl in Roussillon nog [[Katalaans]] gepraat word. [[Franse taal|Frans]] is die ampstaal van die région, alhoewel die inheemse tale as skool- en universiteitsvakke toegelaat word. == Kookkuns == [[Lêer:Cassoulet.cuit.jpg|duimnael|''Cassoulet'']] Die kookkuns van Languedoc-Roussillon behels 'n groot aantal plaaslike tradisies. Die Cévennes-bergreeks staan bekend vir sy skimmelkase soos die Roquefort, wat van skaapmelk gemaak word, en die Bleu des Causses, 'n koeimelkkaas wat teen laer pryse as die Roquefort verkoop word. Die bergriviere lewer [[forel]]le en kreefte op. Kastaiings het 'n merkwaardige rol in die plaaslike geskiedenis gespeel; hulle was vroeër 'n [[stapelvoedsel]] en in noodtye dikwels die enigste beskikbare kos vir die bergbewoners. Kastaaings (Frans: ''châtaignes'') word gewoonlik in Oktober en November ingesamel om saam met vleisgeregte soos ''garennes'' (wilde konyne) bedien te word. Kastaiings is daarnaas die belangrikste bestanddeel van spesialiseite soos ''pain chaud à la châtaigne'' (wat saam met slaai bedien word) en soet nageregte met [[kwark (suiwelproduk)|kwark]] of [[jogurt]]. Die kookkuns van Languedoc toon sterk Mediterreense invloede en word derhalwe deur talle seekosgeregte gekenmerk. Kruie soos [[tiemie]], [[roosmaryn]], salie, dragon en basilikum, wat veral in die barre landskap van Garrigue geoes word, word net soos olyfolie gebruik om geregte te verfyn. Die Middellandse See lewer vars seekos soos [[vis]] (veral [[ansjovis]] en [[sardyn]]e), [[mossel]]s en [[skaaldier]]e op. [[Oester]]s word op die oesterbanke van Bouzigues naby Sète geteel. ''Tellines'' is gewilde plat mossels wat met knoffel en pieterselie gekruie en ongekook geniet word. Vars seekos word dikwels by verkoopstalletjies aangebied. ''Bœuf à la gardianne'' is 'n bekende beesvleisspesialiteit; die beesvleis word eers enkele ure lank in 'n marinade met kruide gesit voordat dit gestoof word. ''Cassoulet'' is 'n tradisionele gereg wat in Toulouse, Castelnaudary en Carcassonne volgens plaaslike resepte berei word. Almal gebruik wit boontjies, spek, varkvleis en worsies as hul belangrikste bestanddele, maar verskil ten opsigte van hul bykomende bestanddele. Castelnaudary se cassoulet-resep word as die mees outentieke beskou; moontlik omdat die mees geskikte soort wit boontjies in sy omgewing geoes word. Die kookkuns van Roussillon word deur Katalaanse invloede oorheers. Die uitgestrekte kusvlakte suid van Perpignan is 'n beduidende sentrum van die vrugte- en groentebedryf en lewer onder meer artisjokke, aspersies, slaai en ertjies op. Vis en ander seekosse speel eweneens 'n belangrike rol. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage|Languedoc-Roussillon}} * {{fr}} [https://www.laregion.fr/ Die webwerf van Languedoc-Roussillon] {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Languedoc-Roussillon| ]] sec2bkx3zt1wm2pcshw2n97gv545for 2918486 2918485 2026-07-20T14:24:58Z GeniusElephant678 205531 2918486 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=[[Lêer:Flag of the former Region of Languedoc-Roussillon.svg|27px]] Languedoc-Roussillon [[Lêer:Flag of the former Region of Languedoc-Roussillon.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Languedoc-Roussillon.svg|140px]] [[Lêer:Arms of the French Region of Languedoc-Roussillon.svg|Blason du Languedoc Roussillon|100px]] | Hoofstad= [[Montpellier]] | Bevolking=2 548 000 | DatumBev=[[2007]] | Bevolkingsdigtheid=93 | Oppervlakte=27&nbsp;376 | Arrondissements=14 | Kantons=186 | Munisipaliteite=1&nbsp;545 | President=Damien Alary (PS) | Départements=[[Aude]] (11)<br />[[Gard]] (30)<br />[[Hérault (département)|Hérault]] (34)<br />[[Lozère]] (48)<br />[[Pyrénées-Orientales]] (66) | Ligging=[[Lêer:Languedoc-Roussillon-Position.png]] }} Die administratiewe gewes ([[Frans]]: ''région'') '''Languedoc-Roussillon''' [lɑ̃gˌdɔkʀusiˈjõ] ([[Oksitaans]]: '''Lengadoc-Rosselhon''' [ˌleŋgɔˈðɔk rruseˈʎu] , [[Katalaans]]: '''Llenguadoc-Rosselló''' [ˌʎeŋgwəˈðɔk rrusəˈʎo]) in Suid-[[Frankryk]] word gevorm deur vier départements, wat langs die [[Middellandse See]] lê – [[Aude]], [[Gard]], [[Hérault (département)|Hérault]] en [[Pyrenées-Orientales]] – en die binnelandse département [[Lozère]], wat deel uitmaak van die [[Sentraalmassief]]. Die région is 'n samesmelting van die historiese provinsies [[Languedoc]] met sy Oksitaanse en Roussillon met sy Katalaanse geskiedenis en tradisies. Die gewes word deur [[Spanje]], [[Andorra]], die golf van Lion en die régions [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]], [[Rhône-Alpes]], [[Auvergne]] en [[Midi-Pyrenées]] begrens. Sy natuurlike grense is die [[Pireneë]], die platorand van [[Lauragais]], die Cévennes en die [[Rhône]]rivier. Weens die geografie van die gewes met sy vlaktes langs die see en die gebergtes in die agterland word na Languedoc-Roussillon ook as die "amfiteater" langs die Middellandse See verwys. Languedoc-Roussillon beslaan 'n oppervlakte van 27&nbsp;376 [[vierkante kilometer]] en het in 2007 'n bevolking van 2&nbsp;548&nbsp;000 inwoners gehad. Die hoofstad van die gewes is [[Montpellier]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Peyrepertuse (66).jpg|duimnael|links|Peyrepertuse, een van die bekende kastele van die [[Kathaar|Kathare]]]] [[Lêer:Cevennes Florac Mimente depuis Causse Mejean.jpg|duimnael|links|Die Cévennes-gebergte]] Die vroegste bekende nedersetting in die gebied, Agathé (die huidige Agde), is omstreeks 560 v.C. deur Fenisiërs gestig. Ná die Romeinse verowering in die 2de eeu v.C. het Languedoc-Roussillon deel uitgemaak van die Romeinse provinsie [[Gallia Narbonensis]]. In 118 v.C. is die Colonia Narbo Martius (tans Narbonne) deur Romeinse koloniste gestig, en die [[Via Domitia]] is as 'n belangrike Romeinse grootpad in Suid-Gallië gebou. In die laat Romeinse periode tussen die 3de en 5de eeu het [[Alemanne]], [[Vandale]] en [[Wes-Gote]] in Languedoc-Roussillon ingeval. Die Wes-Gote, wat hulle in die 5de eeu n.C. in die streek gevestig het, het na die gebied as Septimanië verwys (die naam is afgelei van die destyds sewe belangrikste stede in die gewes – [[Carcassonne]], Narbonne, Béziers, Agde, Nîmes, Elne en Maguelone). Tog is die Wes-Gote reeds in 507 in die Slag van Vouillé deur die Frankiese heerser Clovis verslaan, en hul magsgebied was uiteindelik beperk tot Septimanië. Die gebied is tydelik deur die [[Arabiere]] (destyds meestal Sarasene genoem)beset (in 719 is Narbonne deur hulle ingeneem) en later deur [[Karel die Grote]] verower. Tydens die [[Franke|Frankiese]] bewind het dit ook as die Gotiese Mark bekend gestaan. Die tydperk van die [[feodalisme]] was deur politieke verdeeldheid gekenmerk. Tot in die Hoë Middeleeue was Languedoc – net soos ander groot dele van Suid-Frankryk – in politieke opsig onafhanklik van die Franse kroon; veral die Oksitaanse adel het krities teenoor Frankryk gestaan. Die graafskappe Roussillon en Cerdagne het onder die invloed van die Katalaanse Koninkryk [[Aragón]] gestaan, terwyl Neder-Languedoc deur die Oksitaanse Huis [[Trencavel]] oorheers is. Die gebied het 'n ekonomiese en kulturele bloeitydperk beleef, en die kritiese houding teenoor die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is deur die vinnige uitbreiding van die Kathaarse geloof weerspieël. Hierdie religieuse stroming is deur die pous as 'n kettery gebrandmerk, en die weiering van sy aanhangers om hul geloof af te sweer het as 'n voorwendsel gedien om die Oksitaanse beskawing te vernietig en die gebied by Frankryk in te lyf. Ná die [[kruistog]] teen die [[Kathaar|Kathare]], wat in 1209 met die verowering van Béziers en Carcassonne deur Noord-Franse leërs begin het, is die Trencavel-heersers opgevolg deur die Franse koning. Die Katharisme is tussen 1250 en 1320 deur die [[Inkwisisie]] feitlik uitgewis. Die politieke splitsing is in die ooreenkoms van [[Corbeil]] in die jaar [[1258]] bevestig; die Corbières is as grenslyn tussen die Koninkryk Frankryk en die Koninkryk Aragón bepaal. Met die Pireneeë-verdrag van [[1659]] is die Roussillon en die noorde van Cerdagne by Frankryk ingelyf, tog het die provinsies Languedoc en Roussillon hul status as selfstandige administratiewe eenhede bewaar. In die periode tussen 1666 en 1680 is die waterweg Canal du Midi gebou, wat die [[Atlantiese Oseaan]] met die Middellandse See verbind. Die kanaal is deur die [[UNESCO]] intussen as 'n [[wêrelderfenisgebied]] aangewys. Die huidige départements Aude, Gard, Hérault en Lozère was tot by die [[Franse Rewolusie]] van [[1789]] deel van die historiese provinsie [[Languedoc]], terwyl die département Pyrénées-Orientales oorspronklik deel uitgemaak het van die historiese provinsie [[Roussillon]]. Met die administratiewe hervorming van die jaar 1960 is die gewes Languedoc-Roussillon in sy huidige grense geskep. Die gebied het in 1972 die status van ''Établissement public'' met 'n gewestelike prefek as politieke administrateur gekry. Die desentraliseringswette van 1982 het die geweste as ''Collectivités territoriales'' in administratiewe opsig gelykgestel aan munisipaliteite en départements, en in 1986 het die erste regstreekse verkiesings van die gewestelike rade plaasgevind. Die Franse regering het sedertdien steeds meer politieke bevoegdhede aan die administratiewe geweste afgestaan. Die ontwikkeling van Languedoc-Roussillon se toerisme-infrastruktuur is in die 1960's deur die Franse owerhede beheer.<ref>Patitz, Axel: ''Languedoc-Roussillon, Cevennen''. Ostfildern: Mairdumont 2006, bl. 7</ref> Afgesien van enkele plekke, wat danksy hulle sandstrande reeds 'n aantal toeriste gelok het, was die grootste deel van die kusgebied vanweë die muggies wat hier in watergebiede voorgekom het, minder aantreklik vir besoekers. Die bou van La Grande-Motte, 'n futuristiese vakansieoord met kenmerkende piramideagtige toringblokke, het destyds wêreldwyd nuus gemaak.<ref>Patitz (2006), bl. 7</ref> == Kultuurhistoriese en landskapskarakter == === Languedoc === [[Lêer:Canigó.jpeg|duimnael|Die Pic du Canigou (Katalaans: ''Pica del Canigó'') in Roussillon is die mees oostelike van die Pireneë se bergspitse]] Languedoc het in geskiedkundige opsig geen vas-omlynde grense nie. As die Land van Oc, die ou Oksitaanse taal, wingerde en 'n trotse geskiedenis wat terugdateer tot die Romeinse tydperk sowat 2&nbsp;000 jaar gelede, strek die gewes vanuit die Rhônevallei tot by die Garonnerivier naby Toulouse en sluit beduidende stede soos Nîmes, Montpellier, Béziers en Carcassone in. Die snelweg ''La Languedocienne'' is die lewensaar van die gebied en loop langs die kus net soos sy antieke Romeinse voorloper Via Domitia wat destyds belangrike militêre en handelsposte met mekaar verbind het. Vandag bied die snelweg 'n regstreekse verbinding na die moderne vakansiedorpe – soos die futuristiese La Grande-Motte – wat tot by die Spaanse grens strek en van Languedoc 'n belangrike bestemming van die Franse massatoerisme gemaak het. === Roussillon === Roussillon is 'n land van kontraste: Sy kusstreek is danksy vakansiedorpe soos Leucate-Plage, Port-Barcarès, St-Cyprien en Argèles-sur-Mer een van die gewildstes aan die Middellandse See, terwyl in die ongerepte rotslandskap van die Corbières gedurende die Middeleeue afgeleë Kathaarse kastele ontstaan het. Narbonne en Perpignan is eduidende stede met 'n lang geskiedenis. Die laasgenoemde is ook die kulturele sentrum van die suide van Roussillon wat ook 300 jaar ná sy inlywing by Frankryk steeds sy Katalaanse erfenis bewaar het. Die Pireneë-bergreeks word deur hoog geleë valleie en ou bergdorpies gekenmerk. == Ekonomie == [[Lêer:Sete plage.jpg|duimnael|Le Lido, 'n smal strepie land tussen 'n ''étang'' (strandmeer) en die see, geleë tussen Sète en Agde]] Die ekonomiese basis van Languedoc-Roussillon is eintlik die son, aangesien die landbou en die toerisme die grootste werkverskaffers is. Die nywerheid en mynbou is van minder belang. Met die uitsondering van die département Lozère bly die werkloosheid van meer as twaalf persent 'n groot probleem vir die gewes. Die gewes is die tuiste van uitstekende wit, rosé- en [[rooiwyn]]e en 'n aantal bekende [[kaas]]soorte, wat veral van skaap- en bokmelk vervaardig word, waaronder ook die [[Roquefort]]. Langs die Mediterreense kuslyn van Languedoc-Roussillon, wat oor 'n lengte van 180 kilometer strek en 160 kilometer se sandstrande insluit, is talle hipermoderne vakansieoorde soos Cap d'Agde, Fleury d'Aude, Gruissan, [[La Grande-Motte]], Port Camargue, Port-Le-Barcarès, Port-Leucate en Saint-Cyprien opgerig. Meer as 20 jaghawens maak van Languedoc-Roussillon 'n belangrike Europese watersportgebied. Cap d'Agde beskik oor die grootste Europese sentrum vir naturisme. == Demografie == Languedoc-Roussillon vertoon die vinnigste bevolkingsgroei van alle Franse geweste. Die huidige bevolking word op 2,55 miljoen mense geskat, terwyl daar teen die jaar 2030 sowat 3,1 miljoen inwoners sal wees. Die bevolkingsaanwas word grotendeels deur binnelandse migrasie veroorsaak. == Stede == [[Lêer:Gorges Herault.jpg|duimnael|Die kloof van die Héraultrivier]] Die grootste stede van die région is: {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" |- bgcolor="#dddddd" ! rowspan="2" | ! colspan="2" | Inwoners¹ ! rowspan="2" | Département |- bgcolor="#dddddd" ! Munisipaliteit ! Agglomerasie |- bgcolor="#ececec" | [[Montpellier]] | 225 392 | 287 981 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Nîmes]] | 133 424 | 148 889 | [[Gard]] |- bgcolor="#ececec" | [[Perpignan]] | 105 115 | 162 678 | [[Pyrénées-Orientales]] |- bgcolor="#ececec" | [[Béziers]] | 69 153 | 77 996 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Narbonne]] | 46 510 | 46 510 | [[Aude]] |- bgcolor="#ececec" | [[Carcassonne]] | 43 950 | 43 950 | [[Aude]] |- bgcolor="#ececec" | [[Sète]] | 39 542 | 66 177 | [[Hérault]] |- bgcolor="#ececec" | [[Alès]] | 39 346 | 76 159 | [[Gard]] |} Die département Lozère is 'n oorwegend plattelandse gebied sonder groot stede; die grootste dorp is [[Mende]] met 11&nbsp;804 inwoners ¹. ¹: Gegewens van 1999, bron: http://splaf.free.fr/ == Tale == Languedoc behoort tot die [[Oksitaans]]e taalgebied, terwyl in Roussillon nog [[Katalaans]] gepraat word. [[Franse taal|Frans]] is die ampstaal van die région, alhoewel die inheemse tale as skool- en universiteitsvakke toegelaat word. == Kookkuns == [[Lêer:Cassoulet.cuit.jpg|duimnael|''Cassoulet'']] Die kookkuns van Languedoc-Roussillon behels 'n groot aantal plaaslike tradisies. Die Cévennes-bergreeks staan bekend vir sy skimmelkase soos die Roquefort, wat van skaapmelk gemaak word, en die Bleu des Causses, 'n koeimelkkaas wat teen laer pryse as die Roquefort verkoop word. Die bergriviere lewer [[forel]]le en kreefte op. Kastaiings het 'n merkwaardige rol in die plaaslike geskiedenis gespeel; hulle was vroeër 'n [[stapelvoedsel]] en in noodtye dikwels die enigste beskikbare kos vir die bergbewoners. Kastaaings (Frans: ''châtaignes'') word gewoonlik in Oktober en November ingesamel om saam met vleisgeregte soos ''garennes'' (wilde konyne) bedien te word. Kastaiings is daarnaas die belangrikste bestanddeel van spesialiseite soos ''pain chaud à la châtaigne'' (wat saam met slaai bedien word) en soet nageregte met [[kwark (suiwelproduk)|kwark]] of [[jogurt]]. Die kookkuns van Languedoc toon sterk Mediterreense invloede en word derhalwe deur talle seekosgeregte gekenmerk. Kruie soos [[tiemie]], [[roosmaryn]], salie, dragon en basilikum, wat veral in die barre landskap van Garrigue geoes word, word net soos olyfolie gebruik om geregte te verfyn. Die Middellandse See lewer vars seekos soos [[vis]] (veral [[ansjovis]] en [[sardyn]]e), [[mossel]]s en [[skaaldier]]e op. [[Oester]]s word op die oesterbanke van Bouzigues naby Sète geteel. ''Tellines'' is gewilde plat mossels wat met knoffel en pieterselie gekruie en ongekook geniet word. Vars seekos word dikwels by verkoopstalletjies aangebied. ''Bœuf à la gardianne'' is 'n bekende beesvleisspesialiteit; die beesvleis word eers enkele ure lank in 'n marinade met kruide gesit voordat dit gestoof word. ''Cassoulet'' is 'n tradisionele gereg wat in Toulouse, Castelnaudary en Carcassonne volgens plaaslike resepte berei word. Almal gebruik wit boontjies, spek, varkvleis en worsies as hul belangrikste bestanddele, maar verskil ten opsigte van hul bykomende bestanddele. Castelnaudary se cassoulet-resep word as die mees outentieke beskou; moontlik omdat die mees geskikte soort wit boontjies in sy omgewing geoes word. Die kookkuns van Roussillon word deur Katalaanse invloede oorheers. Die uitgestrekte kusvlakte suid van Perpignan is 'n beduidende sentrum van die vrugte- en groentebedryf en lewer onder meer artisjokke, aspersies, slaai en ertjies op. Vis en ander seekosse speel eweneens 'n belangrike rol. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage|Languedoc-Roussillon}} * {{fr}} [https://www.laregion.fr/ Die webwerf van Languedoc-Roussillon] {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Languedoc-Roussillon| ]] tg0y5jq1d53scv71n7hyue5sfy4awg1 0 10355 2918846 2869531 2026-07-22T21:00:19Z SpesBona 2720 /* Sport */ + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918846 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff ; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Vancouver'''<br /> [[Lêer:Vancouver Montage 2020.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Greater Vancouver Regional District, British Columbia Location.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Vancouver.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Vancouver.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Kanada}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of British Columbia.svg|20px]] [[Brits-Columbië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|49|16|N|123|08|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1866 (Gastown) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Inkorporasie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1886 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 114,67 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 603&nbsp;502 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;252/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2,3 miljoen |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -8 <br />(Pasifiese Standaardtyd) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gregor Robertson<br />(Vision Vancouver) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://vancouver.ca/ City of Vancouver] |} '''Vancouver''' [vænˈkuːvɚ] is 'n hawestad aan die [[Stille Oseaan]], in die weste van die provinsie [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 'n bevolking van 603&nbsp;502 in 2011. [[Lêer:Vancouver from Grouse mountain.jpg|duimnael|links|Vancouver, soos gesien vanuit Grouse Mountain]] Vancouver is die naamgewende [[metropool]] van die Groter Vancouver Streeksdistrik met 2,3 miljoen inwoners en die grootste stedelike nedersetting in westelike Kanada. Die stad is vernoem na die Britse kaptein George Vancouver wat in 1792 as opmeter in die gebied werksaam was. Vancouver is ook die naam van die groot eiland langs die kus, alhoewel dit nie deel van die stadsgebied is nie. [[Vancouver-eiland]] is met sy Fort Victoria die voormalige hoofkwartier van die Hudsonbaai-kompanjie (''[[Hudson's Bay Company]]'') in Wes-Kanada, wat later tot die administratiewe hoofstad van British Columbia, Victoria, ontwikkel. Vancouver lê op 'n skiereiland tussen die [[Fraserrivier]] en die inham Burrard Inlet, met pragtige groen berge, wat tot in die somer sneeubedek bly, in die agtergrond. Vancouver is vandag 'n kosmopolitiese stad, wat bekend staan vir sy aangename weskus-leefstyl en die vreedsame naasbestaan van 'n verskeidenheid kulture. Die stad met sy gematigde klimaat word dikwels met [[San Francisco]] vergelyk en kan danksy sy ligging en sy talle parke in baie opsigte met die Kaliforniese metropool meeding, alhoewel die naglewe van Vancouver nog nie regtig ontwikkel het nie. Die gematigde klimaat en aantreklike omgewing maak van Vancouver 'n gewilde woonplek in Wes-Kanada, en die stad het veral sedert die tagtigerjare van die 20ste eeu ongekende ekonomiese groei beleef. 'n Groot aantal nuwe immigrante het hulle in die stad gevestig, waaronder ook tienduisende voormalige burgers van [[Hongkong]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Vancouver-westend.jpg|duimnael|links|Vancouver West End, English Bay]] [[Lêer:Lion's Gate Bridge at Sunset.JPG|duimnael|links|Die misomhulde Lions Gate-brug teen sononder in Oktober 2013]] [[Lêer:Lifestyle (2432868269).jpg|duimnael|links|Al is dit een van die mees digbevolkte metropole in Noord-Amerika, is Vancouver nogtans 'n stad wat 'n hoë lewensgehalte vir sy bewoners bied]] Die sentrum van [[Brits-Columbië]] se goudkoors in 1858 is [[New Westminster]], 'n voorstad van Vancouver, wat toe nog 'n groot bosgebied is. In vergelyking met die Oos-Kanadese metropole is Vancouver 'n taamlike jong stad. Sy bakermat is die stadswyk Gastown, waar Jack Deighton en sy eggenote in 1866 met 'n whiskeyvat voet aan wal gesit en digby 'n saagmeule hul kroeg geopen het. Deighton, 'n egte praatgraag, kry vinnig die bynaam ''Gassy Jack'', en die nedersetting staan voortaan bekend as Gassy's Town (later Gastown). Toe die spoorwegmaatskappy ''Canadian Pacific Railroad'' in 1886 besluit om 'n spoorwegverbinding dwarsoor die vasteland tot by Vancouver se Burrard Inlet aan te lê, begin die ekonomiese groei van die stad, wat ter ere van kaptein George Vancouver sy huidige naam kry. 1886 is ook die amptelike stigtingsdatum van Vancouver. Vancouver se hawe word 'n belangrike voorpos in die handel met die [[Verenigde State]], [[China]] en [[Japan]]; veral [[koring]] en [[steenkool]] word hier vanaf uitgevoer. In hierdie tydperk verdubbel die inwonertal elke vyf jaar, en in 1912 het die inwonertal reeds 120&nbsp;000 beloop. In 1930 was Vancouver die derde grootste stad in Kanada, na [[Montréal]] en [[Toronto, Ontario|Toronto]]. In 1898 het duisende [[goud]]delwers in Vancouver-hawe aangekom wat tydens die stormloop na die nuwe goudvelde van die noorde ook hulle toerusting en voedselvoorrade hier gekoop het. Met die opening van die [[Panamakanaal]] in 1914 kry Vancouver 'n maklike toegang tot die Europese markte. Dit is tans verreweg die grootste uitvoerhawe vir graan in Noord-Amerika. Die wêreldtentoonstelling ''Expo 1986'' bring 'n groot ekonomiese oplewing vir die stad en staan aan die beginpunt van 'n massa-immigrasie uit onder meer [[Hongkong]]. Sowat 70&nbsp;000 welgestelde burgers van hierdie Chinese hawestad vestig hulle in Vancouver. Vandag is die stad Kanada se poort na die markte van die Stille Oseaan, en 'n groot aantal immigrante uit die Verre Ooste kom hulle nog steeds hier vestig. == Ekonomie == Alhoewel bosbou steeds die belangrikste ekonomiese sektor is, het Vancouver as 'n moderne metropool, wat deur gebiede van groot natuurskoon omring word, tot 'n belangrike [[toeriste]]bestemming in Kanada se weste ontwikkel. Toerisme is dan ook die tweede belangrikste bron van inkomste. Groot rolprentateljees in Vancouver en Burnaby maak van Groter Vancouver en omliggende gebiede een van die spilpunte van die [[rolprent]]- en televisiebedryf in Noord-Amerika, wat aan die stad byname soos ''Hollywood North'' en ''Brollywood'' besorg het. Gewilde televisiereekse soos ''Supernatural'' word plaaslik vervaardig.<ref>{{en}} [http://www.supernaturallocations.com/ Supernatural Locations Dot Com – For Everything Supernatural in Vancouver.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009015408/http://supernaturallocations.com/ |date= 9 Oktober 2016 }} Besoek op 8 Junie 2016</ref> == Sport == In 1954 het Vancouver die vyfde [[Statebondspele|Britse Ryk en Statebondspele]] aangebied. Vancouver het ook as die gasheerstad van die [[Olimpiese Winterspele 2010|Olimpiese Winterspele in Februarie 2010]] opgetree. Sommige van die wedstryde het plaasgevind in [[Whistler, Brits-Columbië|Whistler]], 'n dorp wat sowat 125 kilometer noordoos van Vancouver geleë is. Vancouver was die derde Kanadese gasheerstad vir [[Olimpiese Spele]] ná [[Montreal]] in [[Olimpiese Somerspele 1976|1976]] en [[Calgary]] in [[Olimpiese Winterspele 1988|1988]]. Dit was ook een van die Kanadese gasheerstede tydens die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://vancouver.ca/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Vancouver|title=Vancouver|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 April 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/vancouver|title=Vancouver|publisher=The Canadian Encyclopedia|accessdate=24 April 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Vancouver| ]] bmy3m534hcxmh89a05ndywv3py8stiz 0 10422 2918591 2899962 2026-07-21T09:33:02Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Drapeau_non-officiel_fr_département_Aude.svg" met "Drapeau_traditionnel_fr_département_Aude.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is 2918591 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Rennes-le-Château |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Rennes-le-Château.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Die Magdala-toring |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Blason ville fr Rennes-le-Château (Aude).svg |skildskakel= |skildgrootte=60px |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Région Occitanie.svg|22px]] [[Oksitanië]] |onderafdelingnaam2=[[Lêer:Drapeau traditionnel fr département Aude.svg|22px]] [[Aude (departement)|Aude]] |onderafdelingnaam3=Limoux |onderafdelingnaam4=Couiza |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Alexandre Painco |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=14.95 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=272–568 |hoogte_voet=892–1864 |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|42|55|41|N|2|15|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2018 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=77 |bevolkingsdigtheid_km2=5.2 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=11190 |skakelkode=11309 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.rennes-le-chateau.fr/ rennes-le-chateau.fr] }} '''Rennes-le-Château''' is 'n [[Frankryk|Franse]] nedersetting in die [[département]] [[Aude]] (région [[Languedoc-Roussillon]]) met 77 inwoners (2018). Dit speel danksy 'n aantal spekulatiewe teorieë in verband met die [[Heilige Graal]], die [[Orde van die Tempeliers]] en die [[Kathaar|Kathare]] 'n groot rol in esoteriese kringe. == Geografie == [[Lêer:Map commune FR insee code 11309.png|duimnael|center|300px]] == Geskiedenis == Rennes-le-Château verwerf sy bekendheid danksy die geestelike Abbé Bérenger Saunière ([[11 April]] [[1852]] - [[22 Januarie]] [[1917]]), wat teen die jaar [[1890]] onverwags 'n verbasende rykdom verwerf. Esoteriese kringe spekuleer nog steeds oor die bron van hierdie rykdom en vermoed dat hy 'n buitengewone histories-argeologiese vonds gemaak het. Die dorp is nou 'n gewilde bestemming vir nuuskieriges, die media en ook skatsoekers, alhoewel die dorpsbestuur enige uitgrawing lankal verbied het. == Demografie == {| class="wikitable" |- ! 1946 !! 1954 !! 1962 !! 1968 !! 1975 !! 1982 !! 1990 !! 1999 !! 2006 !! 2010 |- | 103 || 89 || 104 || 90 || 80 || 63 || 88 || 111 || 90 || 72 |} == Eksterne skakels == * [http://www.rennes-le-chateau.fr/ Die amptelike webwerf van Rennes-le-Château] {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Aude]] 7iiprwdd6h63zl4ovmw8a413xwtaefl 0 10744 2918634 2882003 2026-07-21T14:18:56Z GeniusElephant678 205531 2918634 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Toulouse'''<br /> [[Lêer:Montage Toulouse 2.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Toulouse map.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Armoiries de Toulouse.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Midi-Pyrénées.svg|90px|senter|border]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Frankryk}} |- style="border-top:1px solid #999;"0 |&nbsp;'''Région (Admin. gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] Oksitanië |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Department of Haute-Garonne.svg|20px]] [[Haute-Garonne]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|43|36|N|1|26|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Voor 2de eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 118,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 141 (115-263) m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 493&nbsp;465 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;200/vk km |- | &nbsp;- Agglomerasie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;035&nbsp;280 |- | &nbsp;- ''Aire urbaine'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;454&nbsp;158 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Jean-Luc Moudenc (LR) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.toulouse.fr/ www.toulouse.fr] |} '''Toulouse''' ([[Oksitaans]]: Tolosa) is 'n stad in die suidweste van [[Frankryk]], aan die oewer van die [[Garonnerivier]] en halfpad tussen die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Middellandse See]]. Die metropolitaanse gebied van Toulouse is met 1,1 miljoen inwoners die tweede grootste in Suid-Frankryk en een van die vinnigsgroeiende in [[Europa]]. Die stad is die hoofkwartier van die grootste ondernemings in die Europese lug- en ruimtevaartnywerheid, soos byvoorbeeld Alcatel Espace, EADS Space en Airbus S.A.S. en 'n belangrike onderwyssentrum met meer as 100&nbsp;000 studente. Toulouse is die voormalige hoofstad van die historiese provinsie [[Languedoc]], wat tot by die [[Franse Rewolusie]] bestaan. Vandag dien Toulouse as die hoofstad van die région (gewes) Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées en die prefektuur van die [[département]] [[Haute-Garonne]]. As die setel van die Académie des Jeux Floraux, die eweknie van die [[Franse Akademie]] in die Oksitaanstalige gebiede van Suid-Frankryk, het die stad ook 'n belangrike sentrum van die Oksitaanse kultuur geword. Die tradisionele Oksitaanse kruis dien as die simbool van die stad. == Geskiedenis == Die Romeine verower die Galliese stad Tolose in die jaar [[106 v.C.]]; onder die nuwe naam Tolosa dien dit as 'n belangrike administratiewe en militêre sentrum van die provinsie [[Gallia Narbonensis]]. Baie strate in die ou stadskern laat nog steeds die Romeinse roosterpatroon herken. Sedert die 4de eeu is Toulouse die setel van 'n biskop. Tussen [[418]] en [[507]] n.C. was Toulouse die hoofstad van die Tolosaanse Ryk, wat die [[Wes-Gote]] na Alaric I se Italiaanse veldtog stig. Die ryk strek tot by die Pireneë-gebergte en sluit groot dele van [[Spanje]] in. Dit word uiteindelik deur [[Clovis I]] vernietig. In die tydperk tussen [[781]] en [[843]] was Toulouse die hoofstad van die Koninkryk van [[Akwitanië]]. [[Lêer:Die Koninkryk van die Wes-Gotex.jpg|duimnael|links|Die Koninkryk van die Wes-Gote of Tolosaanse Ryk]] [[Lêer:Rue des Paradoux - Toulouse.jpg|duimnael|'n Tipiese straat in die ou stadskern]] Tydens die [[Middeleeue]] bly Toulouse oor 'n lang tydperk onafhanklik. Die grawe van Toulouse brei hulle magsgebied oor 'n groot deel van Suid-Frankryk uit, wat uiteindelik die provinsie Languedoc vorm. Toulouse word 'n sentrum van die Oksitaanse kultuur. As gevolg van die [[kruistog]] teen die [[Kathaar|Kathare]] word die provinsie in [[1271]] by Frankryk ingelyf. Toulouse self word deur Noord-Franse troepe geplunder. Toulouse is in die middeleeue ook een van die rykste stede in Frankryk. Die kalkgrond van sy omgewing is uiters geskik vir die wede-plant, wat destyds die enigste duursame blou verfstof lewer. Toulouse raak sy monopolie kwyt met die invoer van indigo uit die Portugese kolonies. Selfs onder die heerskappy van die Franse kroon bly die stad tot die jaar [[1790]] min of meer onafhanklik. Tydens die reformasie is die stad die tuiste van 'n groot aantal protestante, tog bly Toulouse in die godsdienstige oorloë steeds 'n bondgenoot van die Rooms-Katolieke partye. In [[1562]] word sowat 4&nbsp;000 [[Hugenote]] in die stad vermoor. Teen die middel van die 19de eeu neem die hedendaagse ekonomiese bloei van Toulouse 'n aanvang met die oprigting van die eerste nywerhede. Tussen [[1942]] en [[1944]] word Toulouse deur Duitse soldate beset. Die stad is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie die skouplek van militêre gevegte nie, tog is dit 'n belangrike sentrum van die Résistance, die Franse weerstandsbeweging. Die Duitse besettingstroepe ontruim die stad kort na die geallieerde landing in [[Normandië]]. Aan die begin van die sestigerjare vestig 'n groot aantal Franse setlaars, wat uit [[Algerië]] verdryf is, hulle in die stad. In die sewentigerjare kom 'n groot aantal Noord-Afrikaanse immigrante na Toulouse. Danksy die ekonomiese groei styg die inwonertal vinnig van 269&nbsp;000 in [[1954]] tot 380&nbsp;000 in [[1968]]. In [[2011]] het Toulouse reeds meer as 892&nbsp;000 inwoners. == Ekonomie == [[Lêer:Toulouse toits depuis Boulbonne.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die dakke van Toulouse vanuit die rue Boulbonne]] [[Lêer:Façade de la cathédrale Saint-Étienne de Toulouse.jpg|duimnael|Cathédrale Saint-Etienne]] Ná sy bloeitydperk as [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van die beroemde blou pastelkleure en die industrialisering tydens die 19de eeu bly Toulouse in sy onlangse geskiedenis 'n tyd lank 'n tweederangse stad wat nie tred kan hou met ander Franse metropole nie. Die stad het egter 'n lang tradisie as 'n lugvaartsentrum, en reeds in [[1919]] is daar lugposverbindings met [[Afrika]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. Die lughawe van Toulouse is ook die basis van die bekende skrywer en vlieënier [[Antoine de Saint-Exupéry]]. In die sestigerjare besluit die Franse regering om die lugvaartnywerheid se aktiwiteite in Toulouse te konsentreer. Die groot Europese vliegtuigvervaardiger Airbus Industrie het een van sy twee hoofkwartiere naby Toulouse se lughawe (die ander is in die Duitse hawestad [[Hamburg]]). Airbus is tans die grootste plaaslike werkgewer en monteer hier die reuse [[Airbus A380]] passasierstraler. Sedert die tagtigerjare is Toulouse een van die belangrikste sentrums van die ruimte- en lugvaartnywerheid ter wêreld, wat met die ''Concorde'', ''Airbus'' en ''Ariane'' vereenselwig word. Die plaaslike bedrywe verskaf werk aan meer as 35&nbsp;000 mense. Ander belangrike nywerhede is masjienbou, yster en tekstiel. Danksy die welvarende nywerhede het Toulouse sy skuldlas binne tien jaar ten volle afbetaal. Toulouse is daarnaas 'n handel- en vervoersentrum en die tweede grootste tersiêre onderwyssentrum van Frankryk. Blomteelt is 'n tradisionele ambag in Toulouse. Veral die plaaslike viooltjies word bemark, onder meer ook as reukwater en bestanddeel van likeur. == Onderwys == Toulouse het drie universiteite (Toulouse Capitole, Toulouse Jean Jaurès, Toulouse III Paul Sabatier) byeengebring binne die Universiteit van Toulouse. Die stad het ook drie groot lugvaartkundige ingenieurskole ([[École nationale de l'aviation civile|ENAC]], [[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA]], SUPAERO), algemene ingenieurskole (EPITA, INPT, INSA), 'n rekenaarwetenskapskool (EPITECH), 'n ekonomiese skool (Toulouse School of Economics), 'n ontwerpskool (e-artsup), 'n kommunikasieskool (ISEG), drie groot sakeskole (TBS, TSM, ISG), 'n meteorologieskool, 'n veeartsenykundige skool en 'n politieke wetenskappe. == Besienswaardighede == [[Lêer:Capitole Toulouse - Salle des Illustres.jpg|duimnael|Die Raadsaal van Toulouse]] * Toulouse staan vir sy pragtige sandsteengeboue geboue bekend en dra weens die kenmerkende rooi en rooskleurige argitektuur die bynaam ''la ville rose''. Die groot verskeidenheid kleure, wat as gevolg van verwering ontwikkel, word veral in die aandson sigbaar. Die plaaslike ''chansonnier'' Claude Nougaro het die rooi kleur in sy liedere besing. * Die romaanse '''basiliek Saint-Sernin''' uit die 11de en 12de eeu is een van die mooiste in Suid-Frankryk. * Die gotiese '''katedraal Saint-Etienne''' dateer uit die 12de eeu. * Die '''Musée des Augustins''' is 'n voormalige Augustynse klooster, wat vandag 'n kunsmuseum huisves. * Die '''universiteit van Toulouse''' is in [[1229]] gestig en die tweede oudste in Europa. * Toulouse beskik oor 'n groot aantal patrisiërhuise in die renaissance-boustyl, soos die '''Hôtel d’Assézat''' en die '''Hôtel de Bernuy'''. * Die '''Musée Georges Labit''' vertoon [[Romeinse Ryk (kuns)|Romeinse]], Egiptiese, Koptiese, Chinese en Japanse kuns. * Die '''Musée Saint-Raymond''' naby die basiliek Saint-Sernin spog met 'n grafkelder uit die Romeinse en vroeë christelike tydperk. Die boonste verdiepings huisves argeologiese uitgrawings uit die stad en sy omgewing. * Die '''Cité de l’espace''' (Ruimtestad) behandel onder meer die geskiedenis van die [[ruimtevaart]]. == Kultuur == [[Lêer:Ville Rose.jpg|duimnael|'n Tipiese sandsteenfasade in Toulouse teen sononder]] Baie ou nywerheidsgeboue is herskep tot kulturele sentrums. Die ou slagpale dien sedert die negentigerjare as die setel van die Museum vir Moderne Kuns. Die ou watertoring huisves nou 'n fotogalery. Die stad bestee sowat vyftien persent van sy jaarlikse begroting aan "Kultuur sonder grense", 'n ambisieuse kulturele fees. Alternatiewe feeste soos die musiekfees in die oewerpark van die Garonne geniet dieselfde aandag. Toulouse het 'n museum gewy aan [[lugvaartkunde]], [[Aeroscopia]], 'n museum gewy aan lugvaart, die [[L'Envol des pionniers]], en nog een gewy aan die verowering van die ruimte, [[Cité de l'Espace]]. == Kookkuns == Tipiese plaaslike geregte is die ''Cassoulet'', 'n bredie van wit boontjies en verskillende soorte vleis, wat met ''Confit d'oie'' – ingemaakte ganslewer en lamworsies – bedien word, ''Terrine de foie gras'' ('n ganslewergereg) en ''Magret de canard'' (eendborsies met groen boontjies). ''Violettes de Toulouse'' is gesuikerde viooltjies, wat ter versiering van plaaslike nageregte gebruik word. Viooltjieslikeur uit Toulouse is 'n drankspesialiteit. Die Marché Victor Hugo is die sentrum van die plaaslike ''chocolatiers'' en [[kaas]]winkels. == Sport == [[Lêer:Stadium de Toulouse.jpg|duimnael|Die [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] met 'n kapasiteit van sowat 33&nbsp;150 word vir beide rugby en sokker ingespan]] Stade Toulousain wat in die Top 14 speel is die suksesvolste [[rugby]]klub in die hele Europa, aangesien hulle die Europese kampioenskap vyf keer en die Franse kampioenskap 21-keer gewen het. Hulle speel kleiner tuiswedstryde op die Stade Ernest-Wallon wat ook tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] ingespan is. Vir belangrike wedstryde word egter van die groter [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] gebruik gemaak, wat ook wedstryde tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]], [[Rugbywêreldbeker 1999]], [[Rugbywêreldbeker 2007]], [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] en [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehuisves het. Die stad beskik ook oor 'n [[sokker]]span, Toulouse FC, wat in die Ligue 2 speel. Hulle het in 1957 die Franse beker gewen. Dié klub speel sy tuiswedstryde op die Stadium Municipal. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{fr}} [http://www.toulouse.fr/ Amptelike webwerf] {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Toulouse| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Oksitanië]] 3h0tqw7bdxd2lrg8qli1qmkpv5ceigu 2918636 2918634 2026-07-21T14:20:04Z GeniusElephant678 205531 2918636 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Toulouse'''<br /> [[Lêer:Montage Toulouse 2.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Toulouse map.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Armoiries de Toulouse.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Toulouse.svg|90px|senter|border]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Frankryk}} |- style="border-top:1px solid #999;"0 |&nbsp;'''Région (Admin. gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] Oksitanië |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Department of Haute-Garonne.svg|20px]] [[Haute-Garonne]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|43|36|N|1|26|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Voor 2de eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 118,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 141 (115-263) m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 493&nbsp;465 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;200/vk km |- | &nbsp;- Agglomerasie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;035&nbsp;280 |- | &nbsp;- ''Aire urbaine'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;454&nbsp;158 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Jean-Luc Moudenc (LR) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.toulouse.fr/ www.toulouse.fr] |} '''Toulouse''' ([[Oksitaans]]: Tolosa) is 'n stad in die suidweste van [[Frankryk]], aan die oewer van die [[Garonnerivier]] en halfpad tussen die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Middellandse See]]. Die metropolitaanse gebied van Toulouse is met 1,1 miljoen inwoners die tweede grootste in Suid-Frankryk en een van die vinnigsgroeiende in [[Europa]]. Die stad is die hoofkwartier van die grootste ondernemings in die Europese lug- en ruimtevaartnywerheid, soos byvoorbeeld Alcatel Espace, EADS Space en Airbus S.A.S. en 'n belangrike onderwyssentrum met meer as 100&nbsp;000 studente. Toulouse is die voormalige hoofstad van die historiese provinsie [[Languedoc]], wat tot by die [[Franse Rewolusie]] bestaan. Vandag dien Toulouse as die hoofstad van die région (gewes) Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées en die prefektuur van die [[département]] [[Haute-Garonne]]. As die setel van die Académie des Jeux Floraux, die eweknie van die [[Franse Akademie]] in die Oksitaanstalige gebiede van Suid-Frankryk, het die stad ook 'n belangrike sentrum van die Oksitaanse kultuur geword. Die tradisionele Oksitaanse kruis dien as die simbool van die stad. == Geskiedenis == Die Romeine verower die Galliese stad Tolose in die jaar [[106 v.C.]]; onder die nuwe naam Tolosa dien dit as 'n belangrike administratiewe en militêre sentrum van die provinsie [[Gallia Narbonensis]]. Baie strate in die ou stadskern laat nog steeds die Romeinse roosterpatroon herken. Sedert die 4de eeu is Toulouse die setel van 'n biskop. Tussen [[418]] en [[507]] n.C. was Toulouse die hoofstad van die Tolosaanse Ryk, wat die [[Wes-Gote]] na Alaric I se Italiaanse veldtog stig. Die ryk strek tot by die Pireneë-gebergte en sluit groot dele van [[Spanje]] in. Dit word uiteindelik deur [[Clovis I]] vernietig. In die tydperk tussen [[781]] en [[843]] was Toulouse die hoofstad van die Koninkryk van [[Akwitanië]]. [[Lêer:Die Koninkryk van die Wes-Gotex.jpg|duimnael|links|Die Koninkryk van die Wes-Gote of Tolosaanse Ryk]] [[Lêer:Rue des Paradoux - Toulouse.jpg|duimnael|'n Tipiese straat in die ou stadskern]] Tydens die [[Middeleeue]] bly Toulouse oor 'n lang tydperk onafhanklik. Die grawe van Toulouse brei hulle magsgebied oor 'n groot deel van Suid-Frankryk uit, wat uiteindelik die provinsie Languedoc vorm. Toulouse word 'n sentrum van die Oksitaanse kultuur. As gevolg van die [[kruistog]] teen die [[Kathaar|Kathare]] word die provinsie in [[1271]] by Frankryk ingelyf. Toulouse self word deur Noord-Franse troepe geplunder. Toulouse is in die middeleeue ook een van die rykste stede in Frankryk. Die kalkgrond van sy omgewing is uiters geskik vir die wede-plant, wat destyds die enigste duursame blou verfstof lewer. Toulouse raak sy monopolie kwyt met die invoer van indigo uit die Portugese kolonies. Selfs onder die heerskappy van die Franse kroon bly die stad tot die jaar [[1790]] min of meer onafhanklik. Tydens die reformasie is die stad die tuiste van 'n groot aantal protestante, tog bly Toulouse in die godsdienstige oorloë steeds 'n bondgenoot van die Rooms-Katolieke partye. In [[1562]] word sowat 4&nbsp;000 [[Hugenote]] in die stad vermoor. Teen die middel van die 19de eeu neem die hedendaagse ekonomiese bloei van Toulouse 'n aanvang met die oprigting van die eerste nywerhede. Tussen [[1942]] en [[1944]] word Toulouse deur Duitse soldate beset. Die stad is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie die skouplek van militêre gevegte nie, tog is dit 'n belangrike sentrum van die Résistance, die Franse weerstandsbeweging. Die Duitse besettingstroepe ontruim die stad kort na die geallieerde landing in [[Normandië]]. Aan die begin van die sestigerjare vestig 'n groot aantal Franse setlaars, wat uit [[Algerië]] verdryf is, hulle in die stad. In die sewentigerjare kom 'n groot aantal Noord-Afrikaanse immigrante na Toulouse. Danksy die ekonomiese groei styg die inwonertal vinnig van 269&nbsp;000 in [[1954]] tot 380&nbsp;000 in [[1968]]. In [[2011]] het Toulouse reeds meer as 892&nbsp;000 inwoners. == Ekonomie == [[Lêer:Toulouse toits depuis Boulbonne.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die dakke van Toulouse vanuit die rue Boulbonne]] [[Lêer:Façade de la cathédrale Saint-Étienne de Toulouse.jpg|duimnael|Cathédrale Saint-Etienne]] Ná sy bloeitydperk as [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van die beroemde blou pastelkleure en die industrialisering tydens die 19de eeu bly Toulouse in sy onlangse geskiedenis 'n tyd lank 'n tweederangse stad wat nie tred kan hou met ander Franse metropole nie. Die stad het egter 'n lang tradisie as 'n lugvaartsentrum, en reeds in [[1919]] is daar lugposverbindings met [[Afrika]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. Die lughawe van Toulouse is ook die basis van die bekende skrywer en vlieënier [[Antoine de Saint-Exupéry]]. In die sestigerjare besluit die Franse regering om die lugvaartnywerheid se aktiwiteite in Toulouse te konsentreer. Die groot Europese vliegtuigvervaardiger Airbus Industrie het een van sy twee hoofkwartiere naby Toulouse se lughawe (die ander is in die Duitse hawestad [[Hamburg]]). Airbus is tans die grootste plaaslike werkgewer en monteer hier die reuse [[Airbus A380]] passasierstraler. Sedert die tagtigerjare is Toulouse een van die belangrikste sentrums van die ruimte- en lugvaartnywerheid ter wêreld, wat met die ''Concorde'', ''Airbus'' en ''Ariane'' vereenselwig word. Die plaaslike bedrywe verskaf werk aan meer as 35&nbsp;000 mense. Ander belangrike nywerhede is masjienbou, yster en tekstiel. Danksy die welvarende nywerhede het Toulouse sy skuldlas binne tien jaar ten volle afbetaal. Toulouse is daarnaas 'n handel- en vervoersentrum en die tweede grootste tersiêre onderwyssentrum van Frankryk. Blomteelt is 'n tradisionele ambag in Toulouse. Veral die plaaslike viooltjies word bemark, onder meer ook as reukwater en bestanddeel van likeur. == Onderwys == Toulouse het drie universiteite (Toulouse Capitole, Toulouse Jean Jaurès, Toulouse III Paul Sabatier) byeengebring binne die Universiteit van Toulouse. Die stad het ook drie groot lugvaartkundige ingenieurskole ([[École nationale de l'aviation civile|ENAC]], [[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA]], SUPAERO), algemene ingenieurskole (EPITA, INPT, INSA), 'n rekenaarwetenskapskool (EPITECH), 'n ekonomiese skool (Toulouse School of Economics), 'n ontwerpskool (e-artsup), 'n kommunikasieskool (ISEG), drie groot sakeskole (TBS, TSM, ISG), 'n meteorologieskool, 'n veeartsenykundige skool en 'n politieke wetenskappe. == Besienswaardighede == [[Lêer:Capitole Toulouse - Salle des Illustres.jpg|duimnael|Die Raadsaal van Toulouse]] * Toulouse staan vir sy pragtige sandsteengeboue geboue bekend en dra weens die kenmerkende rooi en rooskleurige argitektuur die bynaam ''la ville rose''. Die groot verskeidenheid kleure, wat as gevolg van verwering ontwikkel, word veral in die aandson sigbaar. Die plaaslike ''chansonnier'' Claude Nougaro het die rooi kleur in sy liedere besing. * Die romaanse '''basiliek Saint-Sernin''' uit die 11de en 12de eeu is een van die mooiste in Suid-Frankryk. * Die gotiese '''katedraal Saint-Etienne''' dateer uit die 12de eeu. * Die '''Musée des Augustins''' is 'n voormalige Augustynse klooster, wat vandag 'n kunsmuseum huisves. * Die '''universiteit van Toulouse''' is in [[1229]] gestig en die tweede oudste in Europa. * Toulouse beskik oor 'n groot aantal patrisiërhuise in die renaissance-boustyl, soos die '''Hôtel d’Assézat''' en die '''Hôtel de Bernuy'''. * Die '''Musée Georges Labit''' vertoon [[Romeinse Ryk (kuns)|Romeinse]], Egiptiese, Koptiese, Chinese en Japanse kuns. * Die '''Musée Saint-Raymond''' naby die basiliek Saint-Sernin spog met 'n grafkelder uit die Romeinse en vroeë christelike tydperk. Die boonste verdiepings huisves argeologiese uitgrawings uit die stad en sy omgewing. * Die '''Cité de l’espace''' (Ruimtestad) behandel onder meer die geskiedenis van die [[ruimtevaart]]. == Kultuur == [[Lêer:Ville Rose.jpg|duimnael|'n Tipiese sandsteenfasade in Toulouse teen sononder]] Baie ou nywerheidsgeboue is herskep tot kulturele sentrums. Die ou slagpale dien sedert die negentigerjare as die setel van die Museum vir Moderne Kuns. Die ou watertoring huisves nou 'n fotogalery. Die stad bestee sowat vyftien persent van sy jaarlikse begroting aan "Kultuur sonder grense", 'n ambisieuse kulturele fees. Alternatiewe feeste soos die musiekfees in die oewerpark van die Garonne geniet dieselfde aandag. Toulouse het 'n museum gewy aan [[lugvaartkunde]], [[Aeroscopia]], 'n museum gewy aan lugvaart, die [[L'Envol des pionniers]], en nog een gewy aan die verowering van die ruimte, [[Cité de l'Espace]]. == Kookkuns == Tipiese plaaslike geregte is die ''Cassoulet'', 'n bredie van wit boontjies en verskillende soorte vleis, wat met ''Confit d'oie'' – ingemaakte ganslewer en lamworsies – bedien word, ''Terrine de foie gras'' ('n ganslewergereg) en ''Magret de canard'' (eendborsies met groen boontjies). ''Violettes de Toulouse'' is gesuikerde viooltjies, wat ter versiering van plaaslike nageregte gebruik word. Viooltjieslikeur uit Toulouse is 'n drankspesialiteit. Die Marché Victor Hugo is die sentrum van die plaaslike ''chocolatiers'' en [[kaas]]winkels. == Sport == [[Lêer:Stadium de Toulouse.jpg|duimnael|Die [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] met 'n kapasiteit van sowat 33&nbsp;150 word vir beide rugby en sokker ingespan]] Stade Toulousain wat in die Top 14 speel is die suksesvolste [[rugby]]klub in die hele Europa, aangesien hulle die Europese kampioenskap vyf keer en die Franse kampioenskap 21-keer gewen het. Hulle speel kleiner tuiswedstryde op die Stade Ernest-Wallon wat ook tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] ingespan is. Vir belangrike wedstryde word egter van die groter [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium Municipal]] gebruik gemaak, wat ook wedstryde tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]], [[Rugbywêreldbeker 1999]], [[Rugbywêreldbeker 2007]], [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] en [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehuisves het. Die stad beskik ook oor 'n [[sokker]]span, Toulouse FC, wat in die Ligue 2 speel. Hulle het in 1957 die Franse beker gewen. Dié klub speel sy tuiswedstryde op die Stadium Municipal. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{fr}} [http://www.toulouse.fr/ Amptelike webwerf] {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Toulouse| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Oksitanië]] bw1e6djxz0k53dgrreugh5en0gr8nrs 0 10914 2918843 2853929 2026-07-22T21:00:16Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918843 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''San Francisco'''<br /> [[Lêer:San Francisco California Montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:California county map (San Francisco County enlarged).svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of San Francisco.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of San Francisco, California.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|23px]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | City and County <br />of San Francisco |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|37|47|N|122|25|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[29 Junie]] [[1776]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[16 April]] [[1850]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 600,6 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;- waarvan land | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 121,4 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 16&nbsp;m (0–282&nbsp;m) |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (1 Januarie 2016) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 866&nbsp;583 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7&nbsp;138,2/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;335&nbsp;391 |- | &nbsp;- ''Combined statistical area (CSA)'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 8&nbsp;371&nbsp;000 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) <br /> Somertyd:<br /> PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Mediterreens |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 14,6&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 11,3 / 16,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 566 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | London Breed (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.sfgov.org/ ''sfgov.org''] |} '''San Francisco''' [ˌsænfɹənˈsɪskoʊ] is die vierde grootste stad van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] deelstaat [[Kalifornië]] na [[Los Angeles]], [[San Diego]] en [[San Jose, Kalifornië|San Jose]]. Die stad aan die weskus van die Verenigde State staan sedert die sestigerjare, toe dit die hoofstad van die hippie-beweging was, ook bekend onder sy [[diminutief]] Frisco. Bewoners van Noord-Kalifornië noem die metropool dikwels kortweg ''the City''. San Francisco is die tweede belangrikste toeristebestemming in die VSA na [[New York Stad|New York]]. [[Lêer:Sanfrancisco10182006.jpg|duimnael|400px|links|'n Uitsig oor San Francisco, soos gesien vanaf 'n hoogte van sowat 5&nbsp;000 meter]] San Francisco is aan die noordelike kant van die San Francisco-skiereiland geleë, met die [[Stille Oseaan]] en die San Franciscobaai aan weerskante, en het 'n bevolking van meer as 866&nbsp;000 (meer as 4,3 miljoen in die amptelike metropolitaanse gebied). Die nie-amptelike metropolitaanse gebied van San Francisco strek tot by San Jose in die suide en is met sowat 8,4 miljoen inwoners (2012) die vierde grootste in die Verenigde State na New York, Los Angeles en [[Chicago]]. Die bekendste bakens van die stad is die [[Golden Gate-brug]] met 'n lengte van 2,7 kilometer en 'n maksimale hoogte van 227 meter, die voormalige gevangeniseiland [[Alcatraz]], die Transamerica-gebou in die vorm van 'n piramide met 'n hoogte van 260 meter en die ''cable car''-trem. San Francisco was, as een van die snelste groeiende stede in die Unie, die eerste groot metropool in die jong deelstaat Kalifornië, sy kulturele hoofstad as "Parys van die Stille Oseaan", soos dit in die 19de eeu genoem is, en dekades lank die Verenigde State se vernaamste seehawe aan die Weskus. Los Angeles se ongekende groei het eers in die vroeë 20ste eeu begin. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die samespel van terugkerende soldate, grootskaalse immigrasie, liberaliserende houdings en ander faktore bygedra tot die rol wat San Francisco gedurende die ''[[Summer of Love]]'' en as hoofstad van die gay-regte-beweging gespeel het. Hierdie ontwikkelinge het van die stad 'n sentrum van liberale aktivisme in die Verenigde State gemaak. == Geografie == [[Lêer:San Francisco Sunset from the top of SalesForce Tower.jpg|duimnael|links|Sonop oor San Francisco]] [[Lêer:San Francisco downtown aerial 2015.jpg|duimnael|links|Die sakekern van San Francisco in 2015]] [[Lêer:Market Street San Francisco.jpg|duimnael|links|Market Street, soos gesien vanuit die Twin Peaks-heuwel. San Francisco is die mees digbevolkte metropool in die Amerikaanse Weste]] [[Lêer:The Painted Ladies 03.JPG|duimnael|links|Na die kleurryke Victoriaanse huise op Alamo Square word as ''Painted Ladies'' verwys. Hout vir San Francisco se laat 19de eeuse woongeboue is uit die [[Russian River (Kalifornië)|Russian River-gebied]] per boot na die San Francisco-baai vervoer. Huurgelde en huispryse in San Francisco het weens die vestiging van duisende goedbetaalde medewerkers van internetreuse soos ''[[Google|Google, Inc.]]'' stratosferiese hoogtes bereik]] Die stadsgebied beslaan die noordelike gedeelte van die San-Francisco-skiereiland wat hier sewe myl wyd is: Met die Stille Oseaan in die weste, die [[Golden Gate]] in die noorde en die Baai van San Francisco in die ooste is daar min ruimte vir uitbreiding sodat San Francisco tot 'n kompakte metropool met 'n verskeidenheid digbeboude en digbevolkte kwartiere ontwikkel het wat op heuwels sowel as in valleie en laer geleë terrein ontstaan het. San Francisco se ligging digby die geologiese [[San Andreas-breuk]], 'n bron van voortdurende seismiese aktiwiteite, maak van die stad 'n gebied wat in 'n groot mate deur aardbewegings bedreig word. Die grootste [[aardbewing]] in die moderne geskiedenis het die stad in 1906 getref. Die [[Loma Prieta-aardbewing]] in 1989 eis tientalle menselewens en berokken groot skade in die stad en sy omgewing. Die gevaar dat 'n soortgelyke aardbewing soos dié van 1906 die stad in die nabye toekoms sal kan skud spel 'n groot rol by die ontwikkeling van San Francisco se infrastruktuur. Nuwe geboue moet aan hoë veiligheidsvereistes voldoen om die strukturele skade van 'n groot bewing so klein moontlik te hou, terwyl miljoene dollar aan die opgradering van ouer geboue en brûe bestee word. Die mees sorgwekkende geologiese gebiede is die landaanwinningsprojekte in die San Franciscobaai soos byvoorbeeld Marina en Hunters Point; die ondergrond bestaan hier uit modder, sand en afval wat in die gevolg van vroeër aardbewings opgehoop is. Hierdie grond blyk uiters onstabiel te wees en lei in die geval van 'n nuwe aardbewing moontlik tot groot skade soos in die Loma Prieta-bewing. San Francisco staan bekend vir die oorspronklik sewe heuwels waarop dit uitgebrei het; in totaal is daar 42 heuwels van meer as 30 meter hoogte binne die stadsgrense. Sommige van die heuwels het tot woonbuurte ontwikkel, soos Nob Hill, Pacific Heights, [[Russian Hill]] en Telegraph Hill, terwyl ander soos Twin Peaks, Mount Sutro, Mount Davidson en Buena Vista-park as publieke parke en onbeboude gebiede bewaar is. Die bekende voormalige gevangeniseiland Alcatraz lê in die San Franciscobaai en is vandag 'n museum. == Geskiedenis == [[Lêer:A Trip Down Market Street.jpg|duimnael|'n Skermkiekie uit die stomfilm ''A Trip Down Street Market'' wat in 1906, kort voor die verwoestende aardbewing en brandramp, ontstaan het]] [[Lêer:Belvedere around San Francisco Yacht Club.jpg|duimnael|Die ''San Francisco Yacht Club'' is in 1869 as die oudste Amerikaanse [[Jag (plesierboot)|jagklub]] aan die Stille Oseaankus gestig. Sy klubhuis en tuishawe is in 1926 na Belvedere in Marin County (foto) verskuif]] [[Lêer:1 chinatown san francisco arch gateway.JPG|duimnael|Dragon Gate, die poort van Chinatown]] Die eerste bewoners van die San Franciscobaai was die Muwekma Ohlone ("die volk van die weste") wat nog in die 19de eeu byna uitgeroei is. Die oorspronklike 18de eeuse Indiaanse bevolking op die skiereiland, kort voordat hulle in aanraking met die eerste Spanjaarde gekom het, word op sowat 10&nbsp;000 beraam. Hulle het hoogs waarskynlik ander dele van die skiereiland bewoon as die huidige stadsgebied wat destyds hoofsaaklik uit winderige heuwels en sandduine bestaan het. Tydens die 16de eeu stuur die Spaanse veroweraars twee ekspedisies na die noorde om die weskus van Amerika te verken. Hernán Cortés het toe al "'n skiereiland tussen die golf en die oseaan" ontdek en dit California genoem, tog staan Juan Rodriguez Cabrillo, wat die gebied tien jaar later besoek, in die Spaanse geskiedenisskrywing as die ware ontdekker bekend. Ook ander Europese ekspedisies, onder meer een onder die leiding van sir [[Francis Drake]], verken die weskus tydens die 16de eeu, tog bly die baai van San Francisco weggesteek en onsigbaar vir die Europeërs agter sy tipiese misbanke. San Francisco word in 1776 as 'n sendingstasie van die Spaanse Fransiskaner-orde gestig. Aanvanklik dra die gebied die naam ''El Parage de Yerba Buena'' ("Vallei van die Goeie Kruid"). As 'n gevolg van die Amerikaans-Meksikaanse Oorlog, wat in 1846 uitbreek, verloor Meksiko sy gesag oor Kalifornië. In 1848, toe Spanje die gebied aan die VSA afstaan, word die naam van die nedersetting verander na San Francisco. Die Kaliforniese goudstormloop teen die middel van die 19de eeu lei tot 'n vinnige groei van die stad, wat van 'n klein dorpie met 900 inwoners tot 'n stad met 'n bevolking van 20&nbsp;000 ontwikkel. Die grafstene op die plaaslike begraafplase begin geleidelik meer Ierse as Spaanse name te toon. Die naam ''Golden Gate'' verwys nog steeds na hierdie tydperk. Baie immigrante laat hulle skepe na hul aankoms in die hawe agter; hulle word later saam met aarde en puin vir landaanwinningsprojekte gebruik. Groot dele van San Francisco se binnestad is op hierdie ''landfills'' opgerig. Die 19de eeu word ook deur die stigting van 'n aantal belangrike ondernemings gekenmerk, waaronder ''Wells Frago Bank'', ''Levi Stauss & Co.'' en ''Ghirardelli Chocolate Company''. San Francisco word die ekonomiese sentrum van Kalifornië. Vroeg soggens op 18 April 1906 is San Francisco deur 'n [[San Francisco-aardbewing|swaar aardbewing]] geskud. Stadsdele en geboue, wat nie deur die aardskudding vernietig of beskadig is nie, het in die daaropvolgende dae die verwoestende brande ten prooi geval wat ook die buurte van welvarendes op Nob Hill en in Pacific Heights sou verswelg. San Francisco se brandweer was in 1906 nie op 'n grootskaalse natuurramp voorbereid nie. Ook het die brandweerhoof een van die slagoffers van die aardbewing geword. Die amptelike dodetal was volgens statistieke van die stadsregering slegs 437, maar was waarskynlik baie keer hoër. Die stadsregering het geskroom om die ware syfers te publiseer – uit vrees dat dit voornemende beleggers kon afskrik. Honderde burgers het slagoffers van die skietbevel geword wat uitgereik is om plunderings te voorkom. Uiteindelik was dit vir soldate en polisiemanne onmoontlik om 'n onderskeiding te maak tussen plunderaars en inwoners wat net 'n poging onderneem het om hul besittings uit die ruïnes te red. Amptelike statistieke het melding van ses plunderaars gemaak wat geskiet is, naas 'n vrou wat nie bereid was om haar beurt af te wag toe dakloses tou gestaan het vir brood nie. Waarskynlik is omstreeks vyfhonderd persone doodgeskiet. In die weke en maande na die aardbewing het aansteeklike siektes, waaronder [[builepes]], duisende slagoffers geëis.<ref>{{en}} ''Disaster by the Bay: The Great San Francisco Earthquake and the Fire of 1906''. Dokumentêr, PDQ Films, VSA 2006</ref> Sterftes as gevolg van builepes is reeds in die periode tussen 1900 en 1904 aangeteken, veral onder die Chinese bevolking, maar die omvang van die probleem is doodgeswyg om nie beleggers af te skrik nie. Ná die aardbewing het San Francisco se rotbevolking vinnig gegroei. 'n Tweede builepes-pandemie in 1907 het slagoffers onder die hele bevolking geëis.<ref>{{en}} [https://www.historyandheadlines.com/may-27-1907-bubonic-plague-hits-san-francisco/ ''History & Headlines, 27 Mei 2017: May 27, 1907: Bubonic Plague Hits San Francisco, Again! Besoek op 24 Mei 2020'']</ref> San Francisco is in die volgende drie jare herbou. Tydens die Konferensie van San Francisco in 1945 is die [[Verenigde Nasies]] gestig, en met die Vrede van San Francisco, wat in 1951 gesluit is, is die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die [[Verre Ooste]] deur die VSA en [[Japan]] amptelik beëindig. Vanaf die sestigerjare is San Francisco die Amerikaanse sentrum van verskillende teenkulture, soos byvoorbeeld die hippie-beweging. Danksy die liberale maatskaplike klimaat vestig baie gay mans hulle in die stad. == Klimaat == [[Lêer:San francisco in fog with rays.jpg|duimnael|Digte mis is 'n gereelde verskynsel gedurende die somermaande. By die Golden Gate-landpunt ontmoet vogtige Stille Oseaan-winde die koue water wat uit die diepte van die San Franciscobaai opstyg. Die vog kondenseer soos waterdruppels op 'n glas met ysblokkies, en mis begin vorm. Gedurende die somermaande beweeg dié missluier teen 'n snelheid van tussen 10 en 20 myl per uur deur die Golden Gate as hoë temperature in Kalifornië se Sentrale Vallei warm lugmassas laat opstyg en gelykertyd die mis landinwaarts trek. Gedurende die wintermaande is dit juis andersom – laagliggende mis beweeg vanuit die binneland na die oop see]] San Francisco word aan drie kante deur water omring sodat sy klimaat sterk deur die koue stromings van die Stille Oseaan beïnvloed word. Die stad geniet 'n Mediterreense klimaat met gematigde temperature dwarsdeur die jaar en relatief klein temperatuurskommelinge. Die somers is relatief fris met temperature wat tussen 15° en 20&nbsp;°C lê en dikwels mistige weer, wat as gevolg van die kombinasie van koue Pasifiese en warm binnelandse lugmassas ontstaan, terwyl die winters deur gematigde temperature en hoë reënval gekenmerk word. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = San Francisco (Downtown), 1981–2010 gemiddeldes, uiterstes 1849–hede | bron = NOAA (son 1961–1974)<ref>{{en}} {{cite web| url = http://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=mtr| title = NowData – NOAA Online Weather Data| publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration| accessdate = 10 Junie 2016| archive-date = 26 Oktober 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20191026211635/https://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=mtr| url-status = dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USW00023272.normals.txt |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Station Name: CA SAN FRANCISCO DWTN |url-status=live |accessdate=10 Junie 2016}}</ref><ref>{{en}} {{cite web | title = San Francisco/Mission Dolores, CA Climate Normals 1961–1990| url = ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-IV/US/GROUP1/00047772.TXT| publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration| accessdate = 23 April 2013}}</ref> <!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) --> | jan_gem = | jan_gem_ns = 4.50 | feb_gem = | feb_gem_ns = 4.46 | mrt_gem = | mrt_gem_ns = 3.26 | apr_gem = | apr_gem_ns = 1.46 | mei_gem = | mei_gem_ns = 0.70 | jun_gem = | jun_gem_ns = 0.16 | jul_gem = | jul_gem_ns = 0.00 | aug_gem = | aug_gem_ns = 0.06 | sep_gem = | sep_gem_ns = 0.21 | okt_gem = | okt_gem_ns = 1.12 | nov_gem = | nov_gem_ns = 3.16 | dec_gem = | dec_gem_ns = 4.56 | jaar_gem = | jaar_gem_ns = 23.65 <!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) --> | jan_gem_min = 7.6 | jan_gem_max = 13.8 | feb_gem_min = 8.6 | feb_gem_max = 15.7 | mrt_gem_min = 9.2 | mrt_gem_max = 16.6 | apr_gem_min = 9.6 | apr_gem_max = 17.3 | mei_gem_min = 10.6 | mei_gem_max = 17.9 | jun_gem_min = 11.6 | jun_gem_max = 19.1 | jul_gem_min = 12.3 | jul_gem_max = 19.2 | aug_gem_min = 12.8 | aug_gem_max = 20.1 | sep_gem_min = 12.8 | sep_gem_max = 21.2 | okt_gem_min = 12.1 | okt_gem_max = 20.7 | nov_gem_min = 10.1 | nov_gem_max = 17.3 | dec_gem_min = 7.8 | dec_gem_max = 13.9 | jaar_gem_min = 10.4 | jaar_gem_max = 17.7 <!-- absolute minima en absolute maxima per maand (°C) --> | jan_a_min = −2 | jan_a_max = 26 | feb_a_min = −1 | feb_a_max = 27 | mrt_a_min = 1 | mrt_a_max = 31 | apr_a_min = 4 | apr_a_max = 34 | mei_a_min = 6 | mei_a_max = 36 | jun_a_min = 8 | jun_a_max = 39 | jul_a_min = 8 | jul_a_max = 37 | aug_a_min = 8 | aug_a_max = 37 | sep_a_min = 8 | sep_a_max = 38 | okt_a_min = 6 | okt_a_max = 39 | nov_a_min = 3 | nov_a_max = 30 | dec_a_min = −3 | dec_a_max = 24 | jaar_a_min = −3 | jaar_a_max = 39 <!-- gemiddeld aantal reëndae per maand --> | rdjan = 11.7 | rdfeb = 11.1 | rdmrt = 11.0 | rdapr = 6.5 | rdmei = 3.8 | rdjun = 1.5 | rdjul = 0.3 | rdaug = 1.0 | rdsep = 1.7 | rdokt = 3.9 | rdnov = 8.9 | rddec = 11.6 }} == Besienswaardighede == [[Lêer:Cable Car.jpg|duimnael|Kabelkarretjie]] [[Lêer:San Francisco aerial.jpg|duimnael|'n Lugaansig van San Francisco]] * Die '''sendingstasie''' uit die jaar 1776 is een van die gewildste historiese besienswaardighede in San Francisco. * Die '''Golden Gate-brug''', wat in 1936 voltooi is, is die bekendste baken van die stad. Die brug verbind die stad met die noordelike voorstede. * '''Chinatown''', die Sjinese stadsbuurt van San Francisco, word met sy 80&nbsp;000 inwoners as die grootste Sjinese nedersetting buite Asië beskou. Dit is 'n digbevolkte kwartier met talryke winkels, ateljees en restourante. Die ''Golden Gate Fortune Cookie Factory'' is 'n buitengewoon eksotiese bakkery wat besigtig mag word. * Die '''Cable Car''', San Francisco se bekende berg-en-dal-trem, is al in 1873 in diens gestel en ry teen 'n snelheid van hoogstens vyftien kilometer per uur. Die oudste van die waentjies, wat nog steeds in bedryf is, dateer uit die jaar 1887. * Die stad beskik oor 'n aantal eersterangse museums soos die '''M.H. de Young-museum vir Asiatiese kuns''', die '''Kaliforniese Museum''' en die '''Meksikaanse Museum'''. == Susterstede == {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Ivoorkus}} [[Abidjan]], [[Ivoorkus]], sedert 1986.<ref name="Susterstede">{{en}} {{cite web |url=http://oewd.org/san-francisco-sister-cities |title=San Francisco Sister Cities |publisher=Office of Economic and Workforce Development |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523192032/https://oewd.org/san-francisco-sister-cities |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]], sedert 2010.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Italië}} [[Assisi]], [[Italië]], sedert 1969.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indië}} [[Bangalore]], [[Indië]], sedert 2009.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Spanje}} [[Barcelona]], [[Spanje]], sedert 2010.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Ierland}} [[Cork]], [[Ierland]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Israel}} [[Haifa]], [[Israel]], sedert 1973.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Viëtnam}} [[Ho Chi Minh-stad]], [[Viëtnam]], sedert 1995.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pole}} [[Krakau]], [[Pole]], sedert 2009.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Filippyne}} [[Manila]], [[Filippyne]], sedert 1981.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]], sedert 1957.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Seoel]], [[Suid-Korea]], sedert 1975.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|China}} [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China|China]], sedert 1979.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Australië}} [[Sydney]], [[Australië]], sedert 1968.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Taiwan}} [[Taipei]], [[Republiek China|Taiwan]], sedert 1969.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Thessaloniki]], [[Griekeland]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Switserland}} [[Zürich]], [[Switserland]], sedert 2003.<ref name="Susterstede" /> }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Amptelike webtuiste ---- * {{en}} [http://www.sfgov.org/ ''Amptelike webtuiste''] ; Algemene inliging ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/San-Francisco-California|title=San Francisco|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.sftravel.com/ ''San Francisco Travel Association''] ; Vervoer ---- * {{en}} [http://londonist.com/london/history/san-francisco-cable-cars-from-london?rel=handpicked ''Londonist: San Francisco's Cable Cars Were Invented By A Londoner''] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:San Francisco| ]] j9qlnodkr1qnxs8qrenlrom4zpmbfg5 0 11538 2918611 2912495 2026-07-21T11:46:44Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918611 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Kaap Verde |volle_naam = <small>''República de Cabo Verde'' ([[Portugees]])</small> |algemene_naam = Kaap Verde |beeld_vlag = Flag of Cape Verde (10-17).svg |beeld_wapen = Coat of arms of Cape Verde.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg |leuse = <br />''Unidade, Trabalho, Progresso''<br /><small>''([[Portugees]] vir: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")''</small> |volkslied = ''[[Cântico da Liberdade]]''<br /><small>''(Portugees vir: "Lied van Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Portugees]] |hoofstad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] {{Koördinate|14|55|N|23|31|W}} |latd = 14 |latm = 55 |latNS = N |longd = 23 |longm = 31 |longEW = W |grootste_stad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref>{{en}} {{cite web |authors=Neto Octávio Amorim, Marina Costa Lobo |year=2010 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026 |title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries |publisher=Social Science Research Network |accessdate=20 November 2021}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[José Maria Neves]]<br />[[Francisco Carvalho]] |oppervlak_rang = 175^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 4&nbsp;033<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|title=Cabo Verde|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202021406/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 1&nbsp;557 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = 618&nbsp;014<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2025 |bevolking_rang = 171^ste |bevolking_sensus = 491&nbsp;233<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |title=CENSO 2021 |publisher=Kaap Verdiese Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=9 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209070954/https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |archive-date=9 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 153,2 |bevolkingsdigtheidmi² = 396,9 |bevolkingsdigtheidrang = 89^ste |BBP_PPP = $6,753&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Cabo Verde |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=19 Junie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 170^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $13&nbsp;063<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 125^ste |BBP = $2,979&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 181^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $5&nbsp;762<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 117^de |onafhanklikheidstipe = • van [[Portugal]]<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[5 Julie]] [[1975]]<br />[[14 Februarie]] [[1980]] |MOI = {{wins}} 0,668<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=19 Junie 2026}}</ref> |MOI_rang = 135^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 42,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CV |title=Gini index – Cabo Verde |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=19 Junie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Kaap Verdiese escudo|Escudo]] |geldeenheid_kode = CVE |land_kode = CV |tydsone = KVT |utc_afwyking = [[UTC-01:00|-1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-01:00|-1]] |internet_domein = [[.cv]] |skakelkode = 238 |voetskrif = }} '''Kaap Verde''' ([[Portugees]]: ''Cabo Verde'', [ˈkabu ˈveɾdɨ], {{Audio|Pt-CV Cabo Verde.ogg|luister}}; Kaap Verdiese Kreools: ''Kabu Verdi'', [ˈkabu ˈveɾdi]), amptelik die '''Republiek Kaap Verde''' (''República de Cabo Verde''), is 'n [[eilandstaat]] en [[republiek]] geleë op 'n [[argipel]] in die [[Makaronesië|Makaronesiese ekogebied]] van die Noord-[[Atlantiese Oseaan]], langs die westelike kus van [[Afrika]]. Die voorheen onbewoonde [[eiland]] is in die 15de eeu deur die [[Portugal|Portugese]] ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir [[slawerny|slawe]] uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van albei groepe af. Kaap Verde is genoem na [[Cap-Vert]], nou in [[Senegal]], die mees westelike punt van Afrika. Saam met die [[Asore]], die [[Kanariese Eilande]] en die [[Madeiraeilande]] vorm Kaap Verde 'n eie biogeografiese streek, [[Makaronesië]], wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon. == Geskiedenis == [[Lêer:Old postcard SaoVicente2.jpg|duimnael|links|Poskaard van Sao Vicente]] Kaap Verde was onbewoon toe die [[Portugese]] in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die [[Portugese Ryk]]. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel. In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van [[Guinee-Bissau]] en Kaap Verde ([[Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde|PAIGC]]). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001. == Politiek == Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die [[eerste minister]] en [[president]] gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die president en eerste minister deur die Hooggeregshof aangestel. == Geografie == [[Lêer:Kaap verde kaart.png|duimnael|links|Kaart van Kaap Verde]] [[Lêer:Satellite image of Cape Verde in December 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Kaap Verde in Desember 2002]] Kaap Verde is 'n [[argipel]] langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoofeilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is: ; [[Barlavento]]s (noordelike eilandgroep) * [[Santo Antão]] * [[São Vicente (dubbelsinnigheid)|São Vicente]] * [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia]] * [[São Nicolau]] * [[Ilha do Sal]] * [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] ; [[Sotavento]]s (suidelike eilandgroep) * [[Maio]] * [[Santiago, Kaap Verde]] * [[Fogo, Kaap Verde|Fogo]] * [[Brava, Kaap Verde|Brava]] Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is [[vulkaan|vulkanies]], maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande – Fogo. Van die klein eilande is [[Branco, Kaap Verde|Branco]] en [[Razo]]. == Munisipaliteite == [[Lêer:Mindelo-Aug2000.jpg|duimnael|São Vicente]] [[Lêer:Mindelo portogrande.jpg|duimnael|Porto Grande – die hawe van Mindelo, Sao Vicente Eiland]] [[Lêer:Praia aerialview.jpg|duimnael|'n Lugfoto van die hoofstad Praia]] [[Lêer:Fogo, Cape Verde Islands.jpg|duimnael|Die aktiewe vulkaan van Fogo-eiland in die suidelike Kaap Verde]] Kaap Verde word verdeel in 22 munisipaliteite: ; [[Santo Antão|Santo Antão-eiland]] * [[Paúl, Kaap Verde|Paúl]] * [[Porto Novo, Kaap Verde|Porto Novo]] * [[Ribeira Grande, Kaap Verde|Ribeira Grande]] ; São Vicente-eiland: * [[São Vicente, Kaap Verde|São Vicente]] ; [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia-eiland]] * São Nicolau eiland: * [[São Nicolau, Kaap Verde|São Nicolau]] * [[Tarrafal de Sao Nicolau]] ; Sal-eiland * [[Sal, Kaap Verde|Sal]] ; Boa Vista-eiland * [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] ; Maio-eiland: * [[Maio, Kaap Verde|Maio]] ; [[Santiago, Kaap Verde|Santiago-eiland]] * [[Praia, Kaap Verde|Praia]] * [[Ribeira Grande de Santiago]] * [[Santa Catarina, Kaap Verde|Santa Catarina]] * [[Santa Cruz, Kaap Verde|Santa Cruz]] * [[São Domingos, Kaap Verde|São Domingos]] * [[Sao Lourenco dos Orgaos]] * [[São Miguel, Kaap Verde|São Miguel]] * [[Sao Salvador do Mundo]] * [[Tarrafal, Kaap Verde|Tarrafal]] ; [[Fogo, Kaap Verde|Fogo-eiland]] * [[São Filipe, Kaap Verde|São Filipe]] * [[Mosteiros, Kaap Verde|Mosteiros]] * [[Santa Catarina do Fogo]] ; Brava-eiland * [[Brava, Kaap Verde|Brava]] == Ekonomie == [[Lêer:Pecheurs tarrafal.jpg|duimnael|Vissers in Kaap Verde]] [[Lêer:Sea-salt-minemaio.jpg|duimnael|Seesoutmyn in Kaap Verde]] [[Lêer:Santo Antao 01.jpg|duimnael|Santo Antão, Kaap Verde]] [[Lêer:Sao Vicente.jpg|duimnael|Sao Vicente, Kaap Verde]] [[Lêer:Santo-antao agaves.jpg|duimnael|Agaves à Santo Antão]] Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die land se [[bruto binnelandse produk]] (BBP) is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die [[Euro]] gekoppel het. Die voormalige Portugese eerste minister, [[José Manuel Durão Barroso]], destyds ook president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die [[Europese Unie]] se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het die voormalige Portugese president, [[Mário Soares]], 'n versoek aan die Europese Unie gerig dat samesprekings oor lidmaatskap met Kaap Verde begin word. == Demografie == Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (264&nbsp;900 Kaap Verdiërs), Portugal (80&nbsp;000) en [[Angola]] (45&nbsp;000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in [[São Tomé en Príncipe]], [[Senegal]], [[Frankryk]], [[Brasilië]] en [[Nederland]]. == Kultuur == Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos [[Morna]] (die Kaap Verdiese [[Fado]]) en die stedelike Kaap Verdiese [[kizomba]], en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die [[Funana]] – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van [[coladeira]] (letterlik "gegom"), en die Afrika [[Batuque]]dans. 'n Wêreldbekende sanger van Morna was [[Cesária Évora]]. Die musiek van Kaap Verde weerspieël die diverse oorsprong van die eilande se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur van die Kaap Verde te verwys. === Kaap Verdiese letterkunde === Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika. * Digters: [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Frusoni Sergio], [http://www.eugeniotavares.org/ Tavares Eugénio], B.Léza, João Cleofas Martins, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Ovídio Martins, Barbosa Jorge, Fortes Corsino António, [[Baltasar Lopes]] (Osvaldo Alcântara), João Vário, Oswaldo Osório, Arménio Vieira, Vadinho Velhinho, José Luís Tavares, ens. * Skrywers: [http://www.caboindex.com/claridade/ Manuel Lopes – Movimento Claridade], Almeida Germano, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Germano de Almeida, Orlanda Amarilis, Jorge Vera Cruz Barbosa, Pedro Cardoso, Mário José Domingues, Daniel Filipe, Mário Alberto Fonseca de Almeida, Corsino António Fortes, Arnaldo Carlos de Vasconcelos França, António Aurélio Gonçalves, Aguinaldo Brito Fonseca, Ovídio de Sousa Martins , Osvaldo Osório, Dulce Almada Duarte, Manuel Veiga * Komponiste: [http://www.caboverdeonline.com/contents/Port/2003/G/04/mn041503.asp Manuel de Novas], Vasco Martins * Gedigte in Portugees: [http://home.no.net/oaa/poesia.htm Capeverdean Poems], [http://geocities.yahoo.com.br/poesiaeterna/apepmd.htm Poesia] * [http://home.no/tabanka/literature.htm Capeverdean Literature] [http://www.tanboru.org/mito/sopinha/index.htm Sopinha de Alfabeto] * Bekende verhale: [http://www.minerva.uevora.pt/aprenderpt/jogoproj/tilobo.html Ti Lobo and Chibinho] == Taal == Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese [[Kreools]] (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie Kreools. Daar kan tussen twee hoofgroepe onderskei word: * Sotavento Kreole: Kreools van Santiago ([http://www.priberam.pt/dcvpo/dcvpo.aspx Badiu]), Maio, Fogo en [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# Brava]. * Barlavento Kreole: Kreools van São Vicente ([http://www.mindelo.info/dico_accueil.html Criol d'Soncente, Criol d' Saocente]), [http://www.terravista.pt/fernoronha/2651/crioulo.html São Nicolau], Sal, Boavista en [http://membres.lycos.fr/pontadosol/pontadosol/presentsite.htm Santo Antão] Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreoolstale is tussen die Kreools van Santiago en die Kreools van Santo Antão. Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die [[Nuwe Testament]] van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese Kreools van São Vicente vertaal onder die titel: '''Vangêle contód d 'nôs móda'''. Kaap Verdiese Kreoolstale is deur die volgende digters en outeurs bevorder: * Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel * Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola * Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva * Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo * Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins * Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint * Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada === Kaap Verdiese Kreools (Crioulo) skakels === * [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Sérgio Frusoni (Werk van Sergio Frusoni-Crioulo van São Vicente)] * [http://caboverdetimorpoesia.com.sapo.pt/ Adriano Gominho (Kreools van São Nicolau)] * [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# "Morna aguada" deur Eugénio Tavares (Kreools van Brava)] * [http://www.capeverdeancreoleinstitute.org/lusiadas_na_kriolu.htm Uitreksels van 'OS LUSÍADAS' in die Kreools van Santo Antão] * [http://www.clubetabanka.com/cv/creole.asp Perspektief op Kaap Verdiese Crioulo] == Koerante == * A Semana (Praia, 1991-) * Expresso das Ilhas * Jornal O Cidadao (São Vicente) * Jornal Horizonte (Praia, 1988-) * Terra Nova (S.Vicente, 1975-) * Artiletra (S.Vicente, 1991-) Aanlynkoerante * [http://www.vozdipovo-online.com/ VozDiPovo-Online :: A Voz + Jovem de Cabo Verde] * [http://www.asemana.cv/ A Semana] * [http://www.inforpress.cv/ Infopress] * [http://www.hostultra.com/~caboverde/cidadao/index.htm O Cidadao] * [http://www.paralelo14.com/p14/index.php Paralelo 14] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde|title=Cabo Verde|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Junie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|title=Cabo Verde|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=19 Junie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cape Verde|Kaap Verde}} === Geskiedenis === * {{en}} [http://virtualcapeverde.net/news2/modules/Downloads/docs/cv_chronological_references.htm#_1900-1997_1 Cabo Verde Chronological References] === Regering === * {{pt}} [http://www.governo.cv/ República de Cabo Verde] – Amptelike regeringswebwerf * {{pt}} [http://www.parlamento.cv/ Assembleia Nacional de Cabo Verde] – Amptelike parlementêre webwerf === Nuus === * {{en}} [http://allafrica.com/capeverde/ allAfrica.com – ''Cape Verde''] – Nuushooftrekkeskakels === Oorsigte === * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1021202.stm BBC News – ''Country Profile: Cape Verde''] === Toerisme === * {{en}} {{Wikivoyage|Cape_Verde|Kaap Verde}} * {{en}} [http://www.bela-vista.net/cape-verde.htm Reisinligting deur Lucete Fortes] * {{en}} [http://www.bela-vista.net/map-order-e.htm Kaarte en handleidings deur Lucete Fortes] * {{en}} [http://www.ecaboverde.com/ Kaap Verde foto's] {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaap Verde| ]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] d5n623hv1k6e7zvppe45ufd9nlcqk81 0 11905 2918833 2879005 2026-07-22T20:30:33Z SpesBona 2720 /* Sport */ + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918833 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die stad New York. Vir die gelyknamige deelstaat, sien gerus [[New York (deelstaat)]], en vir ander gebruike [[New York (dubbelsinnig)]].'' {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#e3e3e3; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Stad New York [[Lêer:NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg|290px]] |- bgcolor="#FFFFFF" align="center" |- ! style="background: #e3e3e3;" | Seël ! style="background: #e3e3e3;" | Vlag |- style="background: #ffffff;" align="center" | style="width: 145px;" | [[Lêer:Seal of New York City.svg|90px|senter|Seël van New York]] | style="width: 145px;" | [[Lêer:Flag of New York City.svg|100px|senter|Vlag van New York]] |- style="background: #e3e3e3;" ! colspan="2" | Basiese gegewens |- | Stigting: || [[1614]] |- | Land: || {{vlagland|Verenigde State}} |- | [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]: || [[Lêer:Flag of New York.svg|20px]] [[New York (deelstaat)|New York]] |- | Distrikte: || [[The Bronx]]<br />[[New York County|New York]] ([[Manhattan]])<br />[[Queens]]<br />[[Kings]] ([[Brooklyn, New York|Brooklyn]])<br />[[Richmond County (New York)|Richmond]] ([[Staten-eiland]]) |- | Koördinate: || {{Koördinate|40|42|N|74|00|W|aansig=inlyn,titel}} |- | [[Tydsone]]: || [[UTC]] -5 (OST) |- | [[Somertyd]]: || [[UTC]] -4 (ODT) |- | style="text-align:center;" | [[Lêer:Map of New York Highlighting New York City.svg|150px]]<br />Ligging in die deelstaat New York | style="text-align:left;" | [[Lêer:5 Boroughs Labels New York City Map.png|150px]]<br />Die 5 ''boroughs'' van New York:<br />{{Kleur|blue|●}} (1) [[Manhattan]],<br />{{Kleur|yellow|●}} (2) [[Brooklyn, New York|Brooklyn]],<br />{{Kleur|orange|●}} (3) [[Queens]],<br />{{Kleur|red|●}} (4) [[The Bronx]],<br />{{Kleur|purple|●}} (5) [[Staten-eiland]] |- | [[Bevolking]]:<br /> – Metropolitaanse gebied: || 8&nbsp;175&nbsp;133 <small>''(2010-sensus)''</small><ref name="Bevolking">{{en}} U.S. Census Bureau, [http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn122.html ''New York's 2010 Census Population Totals''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125061832/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn122.html |date=25 Januarie 2012 }}</ref> <br /> 18,7 miljoen<ref name="Metropolitaanse gebied">{{en}} Amerikaanse Statistiekkantoor, [http://www.census.gov/population/www/estimates/metropop/table01.xls Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2004]</ref> |- | [[Bevolkingsdigtheid]]:<br /> – Metropolitaanse gebied: || 10&nbsp;630 inwoners / km² <br /> 824 inwoners / km² |- | Hoogte bo seevlak: || 6&nbsp;m |- | [[Oppervlakte]]: || 1&nbsp;213&nbsp;[[vierkante kilometer|km²]] <br /> waarvan 784&nbsp;km² land |- | Administrasie: || 5 stadswyke |- | Poskodes (''zip codes''): || 10001-10292 |- | Skakelkode: || 212 |- | Amptelike webwerf: || [https://www.nyc.gov/ www.nyc.gov] <!--|- style="background: #ffffff;" | Vonkpos: || [mailto:info@example.org info@example.org]--> |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Politiek |- | [[Burgemeester]]: || [[Zohran Mamdani]] ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]) |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Satellietbeeld |- ! colspan="2" | [[Lêer:Aster newyorkcity lrg.jpg|300px|senter]] |} '''New York''' ([[Engels]]: [nuːˈjɔɹk ˈsɪɾi], {{Audio|En-us-New York.ogg|luister}}) of '''Nieu-York''', amptelik '''Stad New York''' (''City of New York'') en dikwels '''New York Stad''' (''New York City'', [nuːˈjɔɹk]) genoem, geleë in die [[New York (deelstaat)|deelstaat New York]], is die stad met die grootste bevolking in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Dit is ook die digsbevolkte van die groter stede in [[Noord-Amerika]]. [[Lêer:New York City Skyline at Dusk.jpg|duimnael|links|New York het ook in die tydperk van die groot weswaartse migrasie sy status as grootste stedelike nedersetting in die VSA gehandhaaf]] Die stad is 'n sentrum vir internasionale handel, politiek, vermaaklikheid, en kultuur, en is een van die wêreld se groot globale stede (saam met [[Londen]], [[Tokio]] en [[Parys]]). Die stad beskik oor 'n versameling van [[museum]]s, kunsgalerye, [[teater]]s, mediaondernemings, internasionale organisasies en korporasies, en [[Aandelebeurs|effektebeurse]]. Die stad is ook die tuiste van die [[Verenigde Nasies]], tesame met al die internasionale takke wat daarmee geassosieer word. New York het 'n bevolking van 8,55 miljoen in 'n area van ongeveer 800&nbsp;km². Dit is geleë in die hart van die New Yorkse Metropolitaanse Gebied, wat met 'n bevolking van ongeveer 22 miljoen een van die grootste stedelike konglomerasies ter wêreld vorm. Die stad beskik oor vyf ''boroughs'': [[The Bronx]], [[Brooklyn, New York|Brooklyn]], [[Manhattan]], [[Queens]] en [[Staten-eiland]]. Elkeen van hierdie ''boroughs'', behalwe vir Staten-eiland, bevat oor 'n miljoen inwoners en sou elkeen as een van die VSA se grootste stede gesien word, indien elkeen afsonderlik in ag geneem word. New York lok groot getalle immigrante van oor die 180 lande, sowel as groot getalle migrante van dwarsoor die VSA, wat na die stad kom vir die stad se kultuur, energie, kosmopolitiese karakter, en met die hoop om 'n sukses te wees in die "Big Apple." Die stad word ook beskou as een van die veiligste groot stede in die VSA, ten spyte van sy grootte en bevolkingsdigtheid. New York dien ook as 'n reuse aandrywer van die wêreld se ekonomie – met 'n geskatte bruto metropolitaanse produk van ongeveer $500 miljard binne die stad se grense. New York is ook die tuiste van meer Fortune 500-maatskappye as enige ander plek in die VSA. As die stad 'n land op sy eie was, sou dit die 17de grootste [[bruto binnelandse produk]] in die wêreld gehad het, groter as dié van [[Switserland]] ($377 miljard) en amper gelyk aan dié van [[Rusland]] ($586 miljard). == Etimologie == In 1664 is New York na die destydse hertog van York genoem (die latere koning [[Jakobus II van Engeland]]) genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |title=1664 New Amsterdam becomes New York Dutch rulers surrender to England |publisher=Queens Chronicle |author=Etta Badoe |date=11 November 2015 |accessdate=1 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201120328/https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |archive-date=1 Februarie 2017 |url-status=dead}}</ref> Jakobus se ouer broer, koning [[Karel II van Engeland|Karel II]], het hom as eienaar van die voormalige gebied [[Nieu-Nederland]] benoem, insluitende die stad [[Nieu-Amsterdam]], toe die [[Koninkryk van Engeland]] dit van [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Nederland]] oorgeneem het.<ref name="Archdeacon2013a">{{en}} {{cite book |author=Thomas J. Archdeacon |title=New York City, 1664–1710: Conquest and Change |url=https://books.google.com/books?id=9bTxAAAAQBAJ&pg=PT19 |publisher=Cornell University Press |year=2013 |isbn=978-0-8014-6891-9 |page=19}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Castelloplan.jpg|duimnael|links|Laer Manhattan in 1660, toe dit deel uitgemaak het van Nieu-Amsterdam]] [[Lêer:Freiheitsstatue NYC full.jpg|duimnael|links|Die [[Vryheidstandbeeld]] in New York]] [[Lêer:Old timer structural worker2.jpg|duimnael|links|Boubedrywighede by die [[Empire State-gebou]] (1930)]] [[Lêer:WTC-looking north.jpg|duimnael|links|Die [[Wêreldhandelsentrum]] in Julie 2001]] Toe die gebied van die huidige New York deur die eerste Europeër, die Italiaanse seevaarder Giovanni da Verrazzano verken is,<ref>{{en}} {{cite book|title=New York: The World's Capital City|last=Rodgers|first=Cleveland|publisher=Harper|year=1948}}</ref> is dit deur die Lenape-[[Indiane]] bewoon. 'n [[Nederland]]se pelshandelspos, wat later ''Nieuw Amsterdam'' genoem is, het in 1614 as die eerste Europese nedersetting aan die mees suidelike punt van die skiereiland Manhattan ontstaan. Die koloniale direkteur-generaal Peter Minuit het die skiereiland in 1626 na bewering vir glaskraletjies ter waarde van 24$ van die inheemse Canarsie-stam gekoop.<ref>{{en}} {{cite journal|last=Miller|first=Christopher L.|author2=George R. Hamell|year=1986|title=A New Perspective on Indian-White Contact: Cultural Symbols and Colonial Trade|journal=The Journal of American History|volume=73|issue=2|url=http://links.jstor.org/sici?sici=0021-8723%28198609%2973%3A2%3C311%3AANPOIC%3E2.0.CO%3B2-A|accessdate=21 Maart 2007}}</ref> In 1664 is die Nederlandse kolonie deur die Britte verower, en ter ere van die destydse Britse troonopvolger, die hertog van York en latere koning [[Jakobus II van Engeland]], is die stadnaam verander in New York. Onder die Britse heerskappy het New York tot 'n belangrike handelshawe ontwikkel. In 1754 het die Columbia-universiteit, tans een van die oudste tersiêre instellings in die VSA, 'n oktrooi van koning [[George II van Groot-Brittanje|George II]] as King's College in Laer Manhattan gekry. Gedurende die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog]] was die stad die toneel van 'n reeks belangrike veldslae, wat later as die New Yorkse Veldtog bekend sou staan. Die Kontinentale Kongres het in New York vergader, en in 1789 is die eerste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]], [[George Washington]], in die Federal Hall in Wall-straat ingesweer. New York is op 13 September 1788 tot [[hoofstad]] van die Verenigde State verklaar en het tot 1790, toe [[Philadelphia]] hierdie funksie oorgeneem het, as die administratiewe sentrum gedien.<ref>{{en}} Eleanor Berman: ''DK Eyewitness Travel 2016 – New York City''. New York: DK Publishing 2015, bl. 25</ref> Gedurende die 19de eeu is die stad deur grootskaalse immigrasie, 'n visionêre ontwikkelingsplan (die Commissioner's Plan van die jaar 1811, wat die stad se straatrooster oor die hele Manhattan uitgebrei het) en die opening van die [[Eriekanaal]] in 1819, wat die Atlantiese seehawe met die groot landboumarkte van die Amerikaanse binneland verbind het, volledig verander. In 1835 het New York die Pennsilvaniese [[metropool]] Philadelphia as die grootste stad in die Verenigde State verbygesteek. Die plaaslike politiek het destyds onder die sterk invloed van [[Ierland|Ierse]] immigrante gekom, terwyl welvarende koopmanne en handelaars die stigting van [[Central Park]] bevorder het – die eerste landskapstuin in 'n Amerikaanse stad, wat in 1857 geopen is. Die ontsteltenis van burgers oor die verpligte krygsdiens gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861–1865) het aanleiding gegee tot die New Yorkse Dienspligonluste van die jaar 1863, van die ergste onluste in die Amerikaanse geskiedenis. Die moderne New York is in 1898 deur die insluiting van Brooklyn, Manhattan en munisipaliteite in die ander stadswyke gevorm. Die opening van die nuwe [[moltrein]]stelsel (''New York City Subway'') in 1904 het die samesmelting van die voormalige onafhanklike stede met New York 'n aansienlike hupstoot gegee. New York het in die eerste helfte van die 20ste eeu tot 'n wêreldsentrum van nywerhede, handel en kommunikasie ontwikkel. Die brandramp in die ''Triangle Shirtwaist''-fabriek, wat in 1911 die lewens van 146 werkers geëis het, was die ergste in die industriële geskiedenis van New York en het die stigting van die Internasionale Vakbond van Vrouewerkers in die Tekstielbedryf (''International Ladies' Garment Workers Union'') en verbeterde veiligheidsmaatreëls in nywerhede bevorder. Gedurende die twintigerjare was New York 'n belangrike bestemming vir [[Afro-Amerikaners]], wat in die Groot Migrasie vanuit die Suide na die noordelike [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstate]] verhuis het. In 1916 het die stad oor die grootste stedelike swart bevolking van die VSA beskik. Tydens die Amerikaanse Prohibisie het New York sterk gegroei en sy stadshorison is deur 'n groter aantal [[wolkekrabber]]s heeltemal verander. New York het in 1925 [[Londen]] as die grootste stad ter wêreld verbygesteek. Die moeilike jare van die [[Groot Depressie]] het aanleiding gegee tot die verkiesing van Fiorello LaGuardia, 'n hervorminggesinde politikus. Terugkerende veterane van die [[Tweede Wêreldoorlog]] en immigrante uit [[Europa]] het 'n naoorlogse groeitydperk en die oprigting van groot woonstelblokke in die oostelike Queens bevorder. New York het vinnig sy posisie as die wêreld se beduidenste ekonomiese en finansiële sentrum begin inneem, en Wall-straat het met sy [[Aandelebeurs|effektebeurs]], banke en ander instellings die Verenigde State se ontwikkeling tot die belangrikste ekonomie ter wêreld bevorder. Die hoofkwartier van die [[Verenigde Nasies]], wat in 1952 opgerig is, het die stad se internasionale politieke invloed beklemtoon, terwyl die [[abstrakte ekspressionisme]], 'n kunsstyl wat deur plaaslike kunstenaars oorheers is, van New York die wêreld se kunshoofstad gemaak het.<ref>{{en}} {{cite book|title=The Center of the World – New York: A Documentary Film|first=Ric|last=Burns|publisher=PBS|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html|accessdate=20 Julie 2006|chapter=Transcript|date=22 Augustus 2003|archive-date=6 Augustus 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060806141938/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/index.html|url-status=dead}}</ref> Nogtans het die agteruitgang van die nywerheidsbedryf, groeiende misdaadsyfers en rasseonluste in die 1960's net soos in ander Amerikaanse stede baie blanke middelklasburgers uit die stad verdryf. In die 1980's het die finansiële sektor begin herstel en 'n groter belastinginkomste aan die stadsregering verskaf. Rassespannings het in die 1990's net soos misdaad duidelik afgeneem, en 'n nuwe golf immigrante uit [[Asië]] en [[Latyns-Amerika]] het hulle in New York gevestig. Nuwe tegnologieë en nywerheidsgebiede soos Silicon Alley het begin ontwikkel. In die Amerikaanse 2000-sensus het New York se bevolking die hoogste vlak ooit bereik. Die stad is die ergste in die [[Aanvalle op 11 September 2001|terreuraanvalle van 11 September 2001]] getref, toe naastenby 3&nbsp;000 mense in die twee torings van die [[Wêreldhandelsentrum]] gesterf het. Die nuwe Vryheidstoring (''Freedom Tower''), wat op die perseel opgerig is, is in Julie 2013 voltooi. == Geografie == [[Lêer:Waterways New York City Map.png|duimnael|Die waterweë van New York Stad: (1) [[Hudsonrivier]], (2) East River, (3) Long Island Sound, (4) Newarkbaai, (5) Opper-New Yorkbaai, (6) Laer-New Yorkbaai, (7) Jamaicabaai, (8) [[Atlantiese Oseaan]]]] New York lê in die noordoostelike Verenigde State, in die suidooste van die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[New York (deelstaat)|New York]] en halfpad tussen [[Washington, D.C.]] (228 myl van New York af) en [[Boston]] (217 myl). Sy ligging naby die monding van die [[Hudsonrivier]], wat eers in 'n natuurlike veilige hawe en uiteindelik in die [[Atlantiese Oseaan]] uitmond, het die ontwikkeling van die stad as 'n belangrike handelspos bevorder. 'n Groot deel van New York se stadsgebied is op die drie eilande [[Manhattan]], [[Staten-eiland]] en die westelike Long Island geleë, en die tekort aan grond het tot 'n hoë bevolkingsdigtheid gelei. Die Hudsonrivier vloei deur die Hudsonvallei en mond uit in New Yorkbaai. Tussen New York en [[Albany, New York|Albany]] word die riviermonding reeds deur die [[getye]] van die see geraak. Die Hudson dien ook as die grenslyn tussen New York Stad en die deelstaat [[New Jersey]]. Die East-rivier (eintlik 'n [[seestraat]] wat eweneens deur die getye geraak word) vloei vanuit Long Island Sound en skei [[The Bronx]] en Manhattan van Long Island. Die Haarlemrivier, nog 'n seestraat wat deur die getye geraak word en tussen die East- en Hudsonriviere lê, skei Manhattan van The Bronx. Die landoppervlakte van New York is in die loop van die geskiedenis verskeie kere deur menslike bedrywighede verander, en vanaf die [[Nederlandse koloniale ryk|Nederlandse koloniale tydperk]] is land langs die kuslyne gewen, veral in Laer Manhattan waar in die 1970's en 1980's bouprojekte soos Battery Park City ontstaan het. Sommige van die natuurlike variasies van die plaaslike topografie soos klein heuwels is gelyk gemaak, veral in Manhattan. Die stad se totale oppervlakte is 468,9 vierkante myl (1&nbsp;214,4 vierkante kilometer), waarvan 321 vk myl land en 159,88 vk myl water. Die hoogste punt bo seevlak is Todt Hill op Staten-eiland. Met 'n hoogte van 409,8 voet (124,9 meter) is dit ook die hoogste punt langs die Oostelike Kuslyn suid van die deelstaat [[Maine]]. Die bergspits se bosgebiede maak deel uit van die Staten Island Greenbelt. == Klimaat == [[Lêer:Storm at Manhattan.jpg|duimnael|'n Reënerige dag in Manhattan]] Alhoewel dit op dieselfde [[breedtegraad]] as [[Napels]] en [[Madrid]] in die gematigde klimaatsone geleë is, het New York vanweë die plaaslike windpatroon, wat koue lug van die binneland na die stadsgebied voer, 'n vogtige kontinentale klimaat met baie warm [[somer]]s en koue [[winter]]s. Nogtans is wintertemperature in die New Yorkse kusgebied hoër as in die Amerikaanse binneland en die jaarlikse [[sneeu]]val bly beperk tot tussen 25 en 35 duim (63,5 tot 88,9 sentimeter). Op sowat 199 dae van die jaar styg temperature bo vriespunt. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 12,5&nbsp;°C en die gemiddelde jaarlikse neerslag 1&nbsp;071 millimeter. Julie is die warmste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 24,7&nbsp;°C, Januarie die koudste met 'n gemiddelde van -0,4&nbsp;°C. Die meeste [[reën]]val word in Julie met 'n gemiddelde van 104 millimeter aangeteken, terwyl Januarie met 'n gemiddelde neerslag van 81 millimeter die droogste maand van die jaar is. Die hoogste temperatuur wat ooit aangeteken is, was 41&nbsp;°C in Julie, die laagste -26&nbsp;°C in Januarie. Watertemperature langs die New Yorkse kus wissel tussen 3&nbsp;°C en 23&nbsp;°C. In Januarie daal temperature soms tot minder as -20&nbsp;°C in sonnige, koue winterweer. Noordoostelike winde, die sogenaamde ''Northeasters'', voer soms vogtige seelug met sterk winde en swaar reën- of sneeuval na die kusgebied. Lente en najaar word deur baie wisselvallige weersomstandighede gekenmerk wat van warm en bedompige tot koue weer met sneeuval kan strek. Die somers is gewoonlik baie warm en bedompig met 'n gemiddelde 18 tot 25 dae waarop die kwik tot 32&nbsp;°C of meer kan styg. Reënval en donderbuie kom gereeld voor. New York se langtermyn-weerspatroon word deur die sogenaamde Atlantiese Multidekadale Osillasie beïnvloed, 'n siklus van sowat 70 jaar wat die Atlantiese Oseaan se temperature afwisselend laat styg en daal en die voorkoms en sterkte van [[Orkaan|orkane]] en kusstorms in die gebied bepaal. Volgens sommige wetenskaplikes sal die proses van [[aardverwarming]] hierdie weerpatroon moontlik in die toekoms verander. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = New York City (Central Park) | bron = NOAA/National Weather Service<ref>{{en}} {{cite web | url=http://www.erh.noaa.gov/okx/climate_cms.html |title=Average Weather for New York, NY – Temperature and Precipitation |accessdate=18 September 2008 |publisher=NOAA/National Weather Service}}</ref> <!-- maandeliks temperatuur- en neerslaggemiddelde--> | jan_gem_ns= 104.9 | feb_gem_ns= 80.0 | mrt_gem_ns= 111.0 | apr_gem_ns= 108.7 | mei_gem_ns= 119.1 | jun_gem_ns= 97.5 | jul_gem_ns= 117.3 | aug_gem_ns= 107.2 | sep_gem_ns= 107.4 | okt_gem_ns= 97.8 | nov_gem_ns= 110.7 | dec_gem_ns= 100.3 | jaar_gem_ns = 1261.9 <!-- gemiddelde minima en maxima --> | jan_gem_min= -3.3 | jan_gem_max= 3.3 | feb_gem_min= -2.2 | feb_gem_max= 5.0 | mrt_gem_min= 1.6 | mrt_gem_max= 10.0 | apr_gem_min= 6.6 | apr_gem_max= 16.1 | mei_gem_min= 12.2 | mei_gem_max= 21.6 | jun_gem_min= 17.2 | jun_gem_max= 26.1 | jul_gem_min= 20.5 | jul_gem_max= 28.9 | aug_gem_min= 20 | aug_gem_max= 27.8 | sep_gem_min= 15.5 | sep_gem_max= 23.8 | okt_gem_min= 10.0 | okt_gem_max= 17.8 | nov_gem_min= 5.0 | nov_gem_max= 11.7 | dec_gem_min= 0.0 | dec_gem_max= 6.1 | jaar_gem_min= 8.6 | jaar_gem_max= 14.9 <!-- weersextreme --> | jan_a_min= -21.1 | jan_a_max= 22.2 | feb_a_min= -26.1 | feb_a_max= 23.9 | mrt_a_min= -16.1 | mrt_a_max= 30 | apr_a_min= -11.1 | apr_a_max= 35.5 | mei_a_min= 0.0 | mei_a_max= 37.2 | jun_a_min= 6.7 | jun_a_max= 38.3 | jul_a_min= 11.1 | jul_a_max= 41.1 | aug_a_min= 10.0 | aug_a_max= 40.0 | sep_a_min= 3.8 | sep_a_max= 38.8 | okt_a_min= -2.2 | okt_a_max= 34.4 | nov_a_min= -13.9 | nov_a_max= 28.8 | dec_a_min= -25 | dec_a_max= 23.8 | jaar_a_min= -26.1 | jaar_a_max= 41.1}} == Omgewingsake == [[Lêer:Image-Grand central Station Outside Night 2.jpg|duimnael|Huurmotors voor Grand Central Station, die tweede besigste stasie in die land]] Die openbare vervoerstelsel van New York is die mees gebruikte in die VSA, terwyl die petrolverbruik gelykstaan aan die gemiddelde verbruik van die VSA in die 1920's.<ref>{{en}} Jervey, Ben: ''The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City''. Chester, CN: Globe Pequot Press 2006. {{ISBN|0-7627-3835-9}}</ref> Danksy die gewildheid van die openbare vervoer is 1,8 miljard gelling brandstof in 2006 gespaar – die helfte van alle petrol wat in die hele VSA danksy massavervoer bespaar is.<ref>{{en}} A Better Way to Go: Meeting America's 21st Century Transportation Challenges with Modern Public Transit. Uitgegee deur U.S. Public Interest Research Group, Maart 2008. Webwerf:[http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516180756/http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf |date=16 Mei 2008 }}</ref> Die stad se bevolkingsdigtheid, die gewildheid van massavervoer en die minder belangrike rol wat privaatmotors derhalwe speel, maak van New York die mees energie-doeltreffende stad in die VSA.<ref>{{en}} Owen, David: ''Green Manhattan''. In: The New Yorker, 18 Oktober 2004</ref> Die per capita-vrystelling van [[kweekhuisgas]]se beloop in New York slegs 7,1 metrieke ton, terwyl die gemiddelde Amerikaner jaarliks 24,5 metrieke ton vrystel. New Yorkers is gemenskaplik slegs vir een persent van die totale vrystelling van kweekhuisgasse in die VSA verantwoordelik, alhoewel hulle 2,7 persent van die totale Amerikaanse bevolking verteenwoordig.<ref>{{en}} ''New Yorkers are collectively responsible for one percent of the nation's total greenhouse gas emissions''. In: Inventory of New York City Greenhouse Gas Emissions (April 2007), uitgegee deur die New York City Office of Long-term Planning and Sustainability. Webwerf: [http://www.nyc.gov/html/om/pdf/ccp_report041007.pdf ''www.nyc.gov'']</ref> Die gemiddelde New Yorker verbruik minder as die helfte van die krag wat sy eweknie in [[San Francisco]] en net 'n kwart van wat 'n inwoner in [[Dallas]] ([[Texas]]) benodig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/planyc2030/html/challenge/faq.shtml |title=The City of New York: Global Warming and Greenhouse Gases |date=6 Desember 2006 |accessdate=19 Junie 2008 |archive-date=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225070759/http://www.nyc.gov/html/planyc2030/html/challenge/faq.shtml |url-status=dead}}</ref> In die vroeë 21ste eeu het die stad hom daarop gekonsentreer om die impak wat hy op die omgewing het, te verminder. Die grootskaalse [[lugbesoedeling]] lei nog steeds tot 'n hoë voorkoms van [[asma]] en ander asemhalingsiektes onder New Yorkers.<ref>{{en}} Coburn, Jason/Jeffrey Osleeb/Michael Porter: ''Urban Asthma and the Neighbourhood Environment in New York City''. In: Health & Place, jaargang 12(2), Junie 2006, bl. 167-179</ref> Die stadsregering het homself verbind om slegs die energie-doeltreffendste toerusting vir die gebruik in kantore en openbare behuising aan te koop.<ref>{{en}} DePalma, Anthony: ''It Never Sleeps, but It's Learned to Douse the Lights''. In: The New York Times, 11 Desember 2005, webwerf: [http://www.nytimes.com/2005/12/11/nyregion/11efficiency.html ''www.nytimes.com'']</ref> New York beskik oor die grootste vloot van omgewingsvriendelike diesel-hibried- en natuurgas-aangedrewe busse en ook sommige van die eerste hibried-huurmotors.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |title=Metropolitan Transportation Authority: A Century of Buses in New York City |accessdate=19 Junie 2008 |archive-date=25 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |url-status=dead}}</ref> == Kultuur == === Sport === Tussen middel Julie en vroeg Augustus word vir twee weke een van die mees prestigeryke kampioenskappe in [[tennis]] aangebied: Die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]]. Dit vorm saam met die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]], [[Franse Ope]] en [[Wimbledon-kampioenskap]] die vier "[[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]"-toernooie van elke jaar. New York was een van die gasheerstede tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. === Kookkuns === New York Stad se voedselkultuur sluit 'n verskeidenheid internasionale kookkuns in wat beïnvloed is deur die stad se lang immigrantgeskiedenis. === Mode === New York Stad is 'n globale modehoofstad, en die [[Mode|modebedryf]] het 4,6% van die stad se private werksmag in diens.<ref name="NYCFashionCapital">{{cite web |url=https://edc.nyc/industry/fashion |title=Global Center of Fashion |publisher=NYCEDC |access-date=November 10, 2024 |quote=With the industry employing 4.6 percent of the city's private sector workforce, fashion is a major driver of New York City's economy. }}</ref> "New York Fashion Week" (NYFW) is 'n hoëprofiel halfjaarlikse geleentheid waar [[modemodel|modelle]] die nuutste klerekaste wat deur modeontwerpers wêreldwyd geskep is, tentoonstel voordat hierdie modes na die mark betree.<ref name="NewYorkFashionWeekRetailTrendsetter">{{cite web |url=https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |title=New York Fashion Week 2023 {{!}} Retailers bring the runway to real-life |author=Naeme Elzein |work=Lightspeed |date=August 22, 2023 |access-date=November 26, 2023 |quote=Starting with world renown designers reading the winds of change through to buyers forecasting trends that feel 'right now', New York Fashion Week is the first big domino to fall in a succession of actions resulting in what ends up in your closet. }}</ref> === Museums === * [[Metropolitan Museum of Art]] ([[skildery]]e, [[Beeldhoukuns|beeldhouwerke]], [[argeologie]] -die mees besoekte museum in die Verenigde State van Amerika) * MoMa (Museum of Modern Art) * Solomon R. Guggenheim Museum * Frick Collection * American Museum of the Moving Image == Boukuns == Die [[wolkekrabber]], 'n nuwe argitektoniese konsep wat vir die eerste keer in [[Chicago]] verwesenlik is, het plaaslike boustyle van die tradisionele lae Europese bouwyse laat wegbeweeg en die ontstaan van die kenmerkende veelverdieping-kantoorgeboue van New York se sakebuurte bevorder. Aangesien die stadsgebied grotendeels deur water omring is, het die hoë bevolkingsdigtheid en stygende eiendomspryse in sakegebiede aanleiding gegee tot een van die wêreld se grootste opeenhopings van hoë sakegeboue en woonstelblokke. == Panoramabeelde == [[Lêer:Lower Manhattan from Staten Island Ferry Corrected Jan 2006.jpg|600px|duimnael|senter|Die stadshorison van New York, soos gesien vanaf die Staten-eiland-veerpont]] [[Lêer:NYC Top of the Rock Pano.jpg|600px|duimnael|senter|Uitsig in suidelike rigting vanaf die Rockefeller Center]] [[Lêer:Midtown, Uptown Skyline from Empire State Building Panoramic.jpg|600px|duimnael|senter|180°-panorama, Manhattan soos gesien vanaf die Empire State Building (snags)]] [[Lêer:Skyline-New-York-City.jpg|600px|duimnael|senter|360°-Panorama, Manhattan soos gesien vanaf die Empire State Building (bedags)]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New York City|New York}} * {{en}} {{Wikivoyage|New_York_City|New York}} * {{en}} [https://www.nyc.gov/ Amptelike webwerf van New York] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/New-York-City|title=New York City|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Januarie 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:New York (stad)| ]] batoxenjhzwyae7lh5cxbz82xaxfdxl 0 12327 2918819 2898965 2026-07-22T19:30:46Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2918819 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde Meksikaanse State |volle_naam = <small>''Estados Unidos Mexicanos'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Meksiko |beeld_vlag = Flag of Mexico.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Mexico.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Mexico (orthographic projection).svg |leuse = |volkslied = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''<br /><center>[[Lêer:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = Geen op federale vlak nie{{smallsup|a}}<br />[[Spaans]] (''[[de facto]]''){{smallsup|b}} |hoofstad = [[Meksikostad]] {{Koördinate|19|26|N|99|08|W}} |latd = 19 |latm = 26 |latNS = N |longd = 99 |longm = 08 |longEW = W |grootste_stad = [[Meksikostad]] |regeringsvorm = Federale presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref>{{es}} {{cite web |format=PDF |location=MX Q |url=http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511194922/http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-date=14 Augustus 2010 |title=Politieke Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State, titel 2, artikel 40 |publisher=SCJN |accessdate=14 Augustus 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]] |leiername = [[Claudia Sheinbaum]] |oppervlak_rang = 15^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;964&nbsp;375<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=18 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118235804/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/|archive-date=18 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 758&nbsp;449 |persent_water = 1,58 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 130&nbsp;739&nbsp;927<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 10^de |bevolking_sensus = 126&nbsp;014&nbsp;024<ref name="sensus">{{es}} {{cite web |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |title=Censo Población y Vivienda 2020 |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=26 Januarie 2021}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2020 |bevolkingsdigtheid = 66 |bevolkingsdigtheidmi² = 172,4 |bevolkingsdigtheidrang = 142^ste |BBP_PPP = $3&nbsp;518&nbsp;miljard<ref name="imf2">{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=273&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Mexico |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 13^de |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $26&nbsp;172<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 77^ste |BBP = $1&nbsp;775&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 13^de |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $13&nbsp;208<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 75^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Bereik<br />• Erken<br />• Eerste grondwet<br />• Tweede grondwet<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Spanje]]<br />[[16 September]] [[1810]]<ref name="Castro2000">{{en}} {{cite book|author=Rafaela Castro|title=Chicano Folklore: A Guide to the Folktales, Traditions, Rituals and Religious Practices of Mexican Americans|url=https://books.google.de/books?id=WdzY7YjhRroC&pg=PA83&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q&f=false|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514639-4|page=83|accessdate=1 Desember 2018}}</ref><br />[[27 September]] [[1821]]<br />[[28 Desember]] [[1836]]<br />[[4 Oktober]] [[1824]]<br />[[5 Februarie]] [[1857]]<br />[[5 Februarie]] [[1917]] |MOI = {{wins}} 0,789<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 81^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 42,6<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MX |title=Gini Index – Mexico |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#e0584e|hoog}} |geldeenheid = [[Meksikaanse peso|Peso]] |geldeenheid_kode = MXN |land_kode = 484 / MX / MEX |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-08:00|-8]] |tydsone_somer = |utc_afwyking_DST = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-07:00|-7]] |internet_domein = [[.mx]] |skakelkode = 52 |voetskrif = a. Spaans is ''[[de facto]]'' die [[amptelike taal]] van die federale Meksikaanse regering.<br />b. [[Majaans]], [[Mixteeks]], [[Nahuatl]], [[Zapoteeks]] en [[Tale van Meksiko|64 andere inheemse tale]] word sedert 2003 as nasionale tale erken.<ref>{{es}} {{cite web|url=https://www.inali.gob.mx/clin-inali/ |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Inali.gob.mx |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> }} '''Meksiko''' of '''Mexiko''' ([[Spaans]]: ''México'', [ˈmexiko], {{Audio|Es-mx-México.ogg|luister}}; [[Nahuatl]]: ''Mexihco'', [me:'ʃiʔko]), amptelik die '''Verenigde Meksikaanse State'''<ref>{{es}} {{cite web | url = https://embamex2.sre.gob.mx/eua/index.php/es/enterate/391-acerca-de-mexico | title = Acerca de México | publisher = Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State, Meksikaanse Departement van Buitelandse Betrekkinge | location = Washington, D.C. | accessdate = 21 Julie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> (Spaans: ''Estados Unidos Mexicanos'',<ref name="presidencia.gob.mx">{{es}} {{cite web |url=https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |publisher=Regering van Meksiko |title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (Politiese Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State) |location=MX |date=27 April 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714174713/https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Audio|Es-mx-Estados Unidos Mexicanos.ogg|luister}}; Nahuatl: ''Mexihco Tlacetililli Tlahtohcayotl''), is ’n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë in [[Noord-Amerika]]. Meksiko grens in die noorde aan die [[Verenigde State van Amerika]], in die suide en weste aan die [[Stille Oseaan]], in die suidooste aan [[Guatemala]], [[Belize]] en die [[Karibiese See]] en in die ooste aan die [[Golf van Meksiko]]. Meksiko strek oor ’n gebied van sowat 2 miljoen km² (sowat 760&nbsp;000 myl²), is die sesde grootste land van die [[Amerikas]] wat oppervlakte betref, en die [[Lys van lande volgens oppervlak|15de grootste onafhanklike land ter wêreld]]. Met ’n geskatte bevolking van sowat 130 miljoen in 2024<ref name="CIA" /> het die land die [[Lys van lande volgens bevolking|tiende grootste bevolking ter wêreld]], en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land, ook die tweede mees bevolkte land in [[Latyns-Amerika]] naas [[Brasilië]]. [[Lêer:Chichen Itza 3.jpg|duimnael|links|Die [[Maja]]stad [[Chichén Itzá]] op die [[Yucatán-skiereiland]], sedert 1988 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]]] Tydens die Voor-Colombiaanse tydperk, voor die aankoms van die [[Europa|Europeërs]] in die gebied van die huidige Meksiko, het verskeie belangrike beskawings soos die [[Olmeke]], [[Mixteke]], [[Tolteke]], [[Teotihuacán]]e, [[Zapoteke]], [[Maja]], [[Tlaxcalteke]] en [[Asteke]] hier bestaan. Teen 1521 het die [[Spaanse Ryk]] met die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|verowering]] en kolonisasie van die gebied vanuit hul basis in [[Tenochtitlan|México-Tenochtitlan]] begin en die [[Nieu-Spanje|Vise-Koninkryk Nieu-Spanje]] gestig. Met die onafhanklikheidsverklaring van Spanje op 16 September 1810 het die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, op 27 September 1821 het Meksiko sy onafhanklikheid verkry en op 28 Desember 1836 is dit deur Spanje erken. Ná die onafhanklikheidsoorlog het Meksiko sy eerste grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig en die huidige grondwet is tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] (1910–1920) op 5 Februarie 1917 aanvaar. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu met die onafhanklikheidsverklaring van die [[Sentraal-Amerika]]anse lande en ná oorloë teen die Verenigde State van Amerika meer as gehalveer. Die Verenigde Meksikaanse State is ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met ’n presidensiële stelsel en ’n tweekamerparlement, bekend as die kongres van die Unie (''Congreso de la Unión''), wat uit die senaat van die republiek (''Senado de la República'') en die huis van afgevaardigdes (''Cámara de Diputados'') bestaan. Die land se [[hoofstad]] en grootste stad is [[Meksikostad]], wat nie deel uitmaak van een van die [[Deelstate van Meksiko|31 deelstate]] nie, maar sedert onlangse strukturele hervormings ’n soortgelyke status het. Die stadsregering pleit egter vir die amptelike status van ’n deelstaat. == Etimologie == [[Lêer:CodexMendoza01.jpg|duimnael|links|Afbeelding van Meksiko-Tenochtitlan uit die ''Codex Mendoza'', 15de eeu]] [[Lêer:Acta Independencia Mexico 1821.jpg|duimnael|Die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1821]] Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje verkry het, is besluit om die land na sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: ''Mēxihco Tenōchtitlan'') gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis daarvan is onbekend. ''Mēxihco'' was die Nahuatl-term vir die hartland van die Asteekse Ryk,<ref name="Bright2004">{{en}} {{cite book|author=William Bright |title=Native American Placenames of the United States |url=https://books.google.de/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA281&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |year=2004 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3598-4 |page=281 |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die ''Mexica'' en die omliggende gebiede, wat later ’n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as ’n toponiem vir die Vallei, wat die primêre etnoniem vir die Asteekse Driebond geword het. Die amptelike naam van die land is saam met die regeringsvorm verander. Tydens twee geleenthede (1821–1823 en 1863–1867) het die land bekend gestaan as ''Imperio Mexicano'' ("Meksikaanse Keiserryk"). Al drie federale grondwette (van 1824, 1857 en 1917, die huidige) het die naam ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") gebruik. Met die grondwet van 1824 het die land ’n federale republiek met die amptelike name ''Nación Mexicana'' ("Meksikaanse Nasie") en ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") geword.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |title=Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824) |accessdate=12 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112071534/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |archive-date=12 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die grondwette van 1836 en 1857 is die amptelike naam ná ''República Mexicana'' ("Meksikaanse Republiek") verkort, maar vir amptelike geskrifte het die langnaam steeds in gebruik gebly.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |title=Leyes Constitucionales de 1836 |publisher=Cervantes Virtual |accessdate=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114182409/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |archive-date=14 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica57.pdf|title=Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Met die huidige grondwet van 1917 is die langnaam "Verenigde Meksikaanse State" weer ingevoer.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica1917.pdf|title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === {{Hoofartikel|Meso-Amerika}} [[Lêer:TenochtitlanModel.JPG|duimnael|links|’n Model van die [[Asteke|Asteekse]] hoofstad [[Tenochtitlan]] waar [[Meksikostad]] tans geleë is]] [[Lêer:Mexico's Territorial Evolution.png|duimnael|Territoriale ontwikkeling van Meksiko sedert die Onafhanklikheid van 1821]] Die eerste spore van menslike beskawing is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23&nbsp;000 jaar oud. Eers is [[mielie]]s en [[Boontjie|bone]] gekweek en omstreeks 7000 v.C. het die eerste nedersettings ontstaan. In 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer ontruim is. Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontwikkel en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos die Asteke, Maja, Mixteke, Olmeke, Tlaxcalteke en Tolteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko en die Mixteke [[Oaxaca]] oorheers, en die laagland as Maja-gebied het belangrikste sentrums in [[Calakmul]], [[Chichén Itzá]], [[Mayapán]], [[Palenque]] en [[Uxmal]] gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke in die gebied van die huidige Meksiko geheers. Meksiko het daarmee ’n lang geskiedenis waar die Asteke en Maja onder die Amerikaanse hoogkulture van die [[Middeleeue]] in Meso-Amerika tel. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad. Die sentrum van die Maja was Chichén Itzá op die [[Yucatán-skiereiland]]. Die meeste kennis omtrent die geskiedenis van die Asteke en Maja is aan verskeie codexe ontleen. === Die Spaanse koloniale bewind === {{Hoofartikel|Nieu-Spanje}} [[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1794).svg|duimnael|links|Kaart van Nieu-Spanje in 1794]] [[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1819).svg|duimnael|Kaart van Nieu-Spanje in 1819]] Met die ontdekking van die Amerikas deur [[Christophorus Columbus]] op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. Tussen 1517 en 1518 het die eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucatan-skiereiland bereik. Die "nuutontdekte" beskawings en die rykdom aan [[goud]]voorwerpe het die ''tierra firme'', die vasteland, vir die [[Spanjaarde]] aanloklik gemaak. Tussen 1519 en 1521 het [[Hernán Cortés]] die Asteekse Ryk met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir [[Spanje]] verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatan-skiereiland]] en Pedro de Alvarado vir Guatemala verower en die laaste Majastede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en [[silwer]]rykdom onder die belangrikste oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue heen het die Spanjaarde en hul sendelinge die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die Spaanse taal in Meksiko gevestig. === Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie === [[Lêer:Political divisions of Mexico 1824 (location map scheme).svg|duimnael|Die Republiek van Meksiko in 1824]] [[Lêer:Iturbide Emperador by Josephus Arias Huerta.jpg|duimnael|links|upright|[[Agustin de Iturbide]] het Meksiko tussen 1821 en 1822 as regent, en vanaf 1822 tot 1823 as keiser Augustin I regeer]] Ná die voorbeelde van die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog|Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring]] tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] op 4 Julie 1776 en die [[Franse Rewolusie]] op 14 Julie 1789, het die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring op 16 September 1810 die Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin, terwyl Spanje deur die [[Napoleontiese Oorloë|Franse besetting]] (1808–1814) onder [[Napoleon Bonaparte]] verswak is. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]] (1821–1823) is onder [[Agustin de Iturbide]] gestig, terwyl Spanje tot 1829 gepoog het om Meksiko te herower. Spanje het die onafhanklikheid van Meksiko eers op 28 Desember 1836 amptelik erken. Ná die Rewolusie op 19 Maart 1823 het Meksiko ’n republiek geword, terwyl die Sentraal-Amerikaanse lande [[Costa Rica]], [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Honduras]] en [[Nicaragua]] ook hul onafhanklikheid verklaar en die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika]] op 1 Julie 1823 gestig het, wat reeds op 31 Mei 1838 weer ontbind is. [[Chiapas]] is op 14 September 1824 deur Meksiko geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en [[Sonora]] op 8 Mei 1854. [[Lêer:Wpdms republic of texas.svg|duimnael|Die [[Republiek van Texas]] met geëiste gebiede]] In 1835 het die Verenigde State probeer om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die [[Republiek van Texas]], wat op 2 Maart 1836 gestig is, beëindig is. Tydens die [[Koekoorlog]] vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om ’n kompensasie vir ’n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is die [[Republiek van die Rio Grande]] op 17 Januarie 1840 gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. ’n Wyle later is op 16 Maart 1841 die [[Republiek van Yucatán]] gestig, wat ná die uitbreek van die [[Kasteoorlog]] deur die inheemse Majabevolking in 1847, militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer by Meksiko aangesluit het. Meksiko sou eers op 22 Januarie 1901 die hele Yucatan-skiereiland terugwen. [[Lêer:Mexican Cession.png|duimnael|links|Die Meksikaanse sessie van 1848 volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] ná die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]]]] Op 25 April 1846 het die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van die [[Republiek van Kalifornië]], die gebied van die huidige Amerikaanse deelstate [[Arizona]], [[Kalifornië]], [[Nevada]], [[Utah]] en die dele oos van die [[Rio Grande]]-rivier van [[Colorado]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Wyoming]] deur die Verenigde State beëindig is. Met die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] het die Rio Grande-rivier die huidige grens tussen Meksiko en die Verenigde State geword. [[Lêer:Gadsden Purchase Cities ZP.svg|duimnael|Kaart van die Gadsden-aankoop deur die Verenigde State in 1853]] Gadsden, ’n gebied suid van die [[Gilarivier]] wat vir ’n beplande, maar nie-geboude spoorwegverbinding benodig was, is op 30 Desember 1853 vir 10 miljoen [[Amerikaanse dollar|VS-dollar]] (sowat $260 miljoen in 2010) aan die Verenigde State verkoop. Die gebied maak deel uit van die huidige suidelike [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] Arizona en Nieu-Meksiko. [[Lêer:Maximilian by Winterhalter extrait.jpg|duimnael|links|upright|[[Maksimiliaan I van Meksiko|Ferdinand Maximilian Joseph Maria van Oostenryk]] het Meksiko tussen 1864 en 1867 as keiser Maksimiliaan I regeer]] Tydens die [[Hervormingsoorlog]] is op 5 Februarie 1857 ’n liberale grondwet in Meksiko afgekondig wat die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk beperk het, waarteen konserwatiewe kragte gestry het. In die winter van 1861/62 het Meksiko in ’n skuldkrisis beland wat tot die besetting van dele van die golfkus deur Frankryk, Spanje en die [[Verenigde Koninkryk]] gelei het. Op 1 Desember 1861 het die [[Franse inval in Meksiko|Franse inval]] onder keiser [[Napoleon III van Frankryk]] begin en die [[Tweede Meksikaanse Keiserryk]] (1864–1867) met die Oostenrykse aartshertog [[Maksimiliaan I van Meksiko|Maksimiliaan I]] van [[Habsburg]] as keiser is gestig. Die Republikeine onder [[Benito Juárez]] het na [[Monterrey]] gevlug. Ná die uitsetting van Franse soldate deur die Verenigde State en die teregstelling van Maksimiliaan I is die Tweede Republiek in 1867 uitgeroep, nadat Meksikostad op 15 Julie 1867 deur Benito Juárez bevry is. [[Lêer:Localisation de l'ile de Clipperton.png|duimnael|Ligging van die [[Clipperton]]-eiland voor die kus van Meksiko]] In 1905 is die suidelike [[Clipperton]]-eiland beset, wat ná ’n bemiddeling van die [[Italië|Italiaanse]] koning [[Viktor Emanuel III van Italië|Viktor Emanuel III]] in 1931 aan Frankryk oorhandig en op 12 Junie 1935 amptelik in besit geneem is. === Sedert die Meksikaanse Rewolusie === [[Lêer:Ejércitos rebeldes 1916-1920.svg|duimnael|links|Rebelle-gebiede tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] tussen 1916 en 1920]] Die lang diktatuur van [[Porfirio Diaz]] het in 1910 tot die Meksikaanse Rewolusie en sy bedanking gelei. Tydens die rewolusie is op 5 Februarie 1917 die huidige liberale grondwet ingevoer. ’n Opstand teen antiklerikale bepalings van die grondwet het tot die [[Cristero-oorlog]] tussen 1926 en 1929 gelei, maar die bepalings is eers met ’n omvattende grondwetlike hervorming in 1992 afgeskaf. In Januarie 1917 het die [[Duitse Keiserryk]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] ’n alliansie met Meksiko teen die Verenigde State probeer smee wat een van die oorsake van die Verenigde State se toetrede tot die oorlog en die besetting van die hawestad [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] was. [[Lêer:Wien - Mexikoplatz.JPG|duimnael|Die Meksikoplein met die [[Franciskus van Assisi]]-kerk aan die [[Donau]]-rivier in [[Wene]]]] Op 23 September 1931 het Meksiko by die [[Volkebond]] aangesluit, wat op 20 April 1946 weer ontbind is. Met die uitbreek van [[fascisme]] in Europa het Meksiko as ’n belangrike land van ballingskap gedien. In die [[Spaanse Burgeroorlog]] het die land saam met Frankryk, die [[Sowjetunie]] en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder [[Francisco Franco]], [[Italië]], [[Nazi-Duitsland]] en [[Portugal]] ondersteun. Die regering het op 19 Maart 1938 as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluiting van [[Oostenryk]] by Nazi-Duitsland protes aangeteken. Meksiko het daarop gewys dat die Duitse optrede ’n bedreiging vir die wêreldvrede sou inhou indien laasgenoemde sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die [[internasionale reg]] nie sou eerbiedig nie. Hiervoor is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in [[Wene]] op 20 Junie 1956 ná ''Meksikoplein'' gewysig. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Meksiko van 1939 tot 1941 neutraal gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en [[Japan]] verklaar, nadat Duitse duikbote die twee [[olietenker]]s ''Potrero del Llano'' en ''Faja de Oro'' vernietig het. Aan die einde van die oorlog het Meksiko op 7 November 1945 ’n stigterslid van die [[Verenigde Nasies]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.un.org/en/member-states/index.html |title=Member States of the United Nations |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509181158/https://www.un.org/en/member-states/index.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> op 31 Desember 1945 ’n lidland van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |title=List of Members |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=13 Junie 2012 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408152821/https://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[Wêreldbank]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |title=Member Countries |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519135757/https://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en op 30 April 1948 ’n stigterslid van die [[Organisasie van Amerikaanse Lande]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oas.org/DIL/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |title=Multilateral Treaties – Mexico |publisher=[[Organisasie van Amerikaanse Lande]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027141738/http://www.oas.org/dil/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:President Bush, Canadian Prime Minister Brian Mulroney and Mexican President Carlos Salinas participate in the... - NARA - 186460.jpg|duimnael|links|Ondertekening van die NAFTA-verdrag in Oktober 1992 (v.l.n.r., agter): president Carlos Salinas de Gortari (Meksiko), president [[George H.W. Bush]] (Verenigde State) en eerste minister Brian Mulroney (Kanada); voor: Jaime Serra Puche (Meksiko), Carla Hills (Verenigde State) en Michael Wilson (Kanada)]] Tydens die [[Koue Oorlog]] het Meksiko te danke aan sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (''Meksikaanse wonder'') en as die gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1968]], die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur ’n [[aardbewing]] getref, wat dele van die hoofstad vernietig het, en waarin meer as 10&nbsp;000 mense die lewe gelaat het. In November 1993 het die land by [[APEC]] aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|title=Member Economies|publisher=[[APEC]]|accessdate=7 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107172619/https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|archive-date=7 Januarie 2021|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Volgend op ’n ooreenkoms van 17 Desember 1992, het Meksiko saam met [[Kanada]] en die Verenigde State die [[NAFTA]]-vryehandelsone op 1 Januarie 1994 in die lewe geroep. Op dieselfde dag het ''indígenas'' in die Suid-Meksikaanse deelstaat [[Chiapas-konflik|Chiapas ’n opstand]] teen die uitwerking van [[globalisering]] en [[diskriminasie]] van Indios begin, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar tans (2020) nie opgelos is nie.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|title=Towards a history of events in Chiapas|accessdate=26 Januarie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110126161657/http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|archive-date=26 Januarie 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die [[OESO]] aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering nie die vaste [[Meksikaanse peso|peso]]-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon byhou nie. Die krisis is deur lenings van die Verenigde State, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig. Op 1 Januarie 1995 het Meksiko ’n stigterslid van die [[Wêreldhandelsorganisasie]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |title=Members and Observers |publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520094505/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1999 het Meksiko die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999|FIFA Sokker-Konfederasiebeker]] aangebied én gewen. [[Lêer:Mexican States with mafia conflicts.png|duimnael|Uitbreiding van die [[dwelmoorlog in Meksiko]]]] Sedert die 1990's word die land deur ’n [[Dwelmoorlog in Meksiko|dwelmoorlog]] geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met ''Operasie Michoacan'' van die Regering teen die [[Dwelmmiddel|dwelm]][[kartel]]le begin het. Die dwelmoorlog word nie net tussen die Meksikaanse Regering en die dwelmkartelle gevoer nie, maar ook onderling tussen die dwelmkartelle wat om invloed en smokkelroetes meeding.<ref>{{en}} {{cite web |first=Ioan |last=Grillo |title=Mexico cracks down on violence |date=11 Desember 2006 |url=http://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |work=Seattle Post-Intelligencer |agency=Associated Press |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512081417/https://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |title=Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones |publisher=Semanario Zeta |date=12 Desember 2011 |accessdate=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116230119/http://zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |archive-date=16 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit word verder aangehits deur wapensmokkelary uit die aangrensende Verenigde State, waar self oorlogswapens in deelstate soos Texas en Nieu-Meksiko by gelisensieerde handelaars vry te koop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |title=American citizen in Mexican custody on arms-trafficking |publisher=[[CNN]] |date=6 September 2011 |accessdate=1 Julie 2012 |archive-url=https://archive.is/20120701122948/http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |archive-date=1 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM:POLITICS |title=Study: U.S. lacks strategy to fight arms smuggling into Mexico |publisher=[[CNN]] |date=6 Maart 2012 |accessdate=6 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306224242/http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM%3APOLITICS |archive-date=6 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 2016 is die stadsregering van Meksikostad besig om aan die hoofstad die amptelike status van dié land se 32ste deelstaat te verleen, maar volgens die grondwet mag die hoofstad nie in een van die deelstate lê nie. In 2018 is Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State as mede-gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys. Vir Meksiko was dit die derde [[Sokker-Wêreldbeker]] wat in dié land aangebied is.<ref>{{en}} {{cite web |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |publisher=[[BBC]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230190605/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geografie == <!-- {{Hoofartikel|Geografie van Meksiko}} --> [[Lêer:Mexicofromspace.PNG|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Meksiko]] [[Lêer:Mexico 6 Volcanoes.jpg|duimnael|Die ses vulkane [[Iztaccíhuatl]], [[Popocatépetl]], [[Malintzin]], [[Cofre de Perote]], [[Citlaltépetl]] en [[Sierra Negra]], wat deel uitmaak van die [[Sierra Volcánica Transversal]]]] [[Lêer:Pico Orizaba1.jpg|duimnael|Die vulkaan Citlaltépetl of Pico de Orizaba, die hoogste berg in Meksiko]] [[Lêer:Mexico topographic map-blank.svg|duimnael|links|Topografiese kaart van Meksiko]] [[Lêer:Mexico sea limits.svg|duimnael|links|Kaart van Meksiko se eksklusiewe ekonomiese sone]] [[Lêer:Mexico-Popocatepetl.jpg|duimnael|Popocatépetl is die tweede hoogste berg in Meksiko asook die tweede hoogste vulkaan in Noord-Amerika]] In die weste is die skiereiland [[Neder-Kalifornië]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Coloradorivier]] geleë, wat in die [[Golf van Kalifornië]] uitmond. Die westelike vasteland word deur die [[Rotsgebergte]] en die suide deur [[reënwoud]]e gekenmerk. In die noordooste is die [[Rio Grande]] (in Meksiko ''Río Bravo del Norte'' genoem) geleë, wat die grens met die Verenigde State vorm, en in die oostelike [[Golf van Meksiko]] uitmond. Die noorde van Meksiko tussen die Stille Oseaan in die weste en die Rio Grande in die ooste word deur [[woestyn]]gebiede soos die Chihuahua- en die Sonora-woestyn gekenmerk. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die [[Karibiese See]]. 210 kilometer vanaf die oostelike kus van Yucatan is die [[eilandnasie]] [[Kuba]] geleë. Die land word gekenmerk deur die [[Sierra Madre]] wat die [[Meksikaanse Hoogland]] in die ooste (''[[Sierra Madre Oriental]]''), suide (''[[Sierra Madre del Sur]]'') en weste (''[[Sierra Madre Occidental]]'') omring. In die suidweste daarvan is die [[Landengte van Tehuantepec]] geleë, tussen die [[Golf van Campeche]] in die noorde en die [[Golf van Tehuantepec]] in die suide, wat in die ooste aan die Yucatan-skiereiland grens. Die Landengte van Tehuantepec vorm die geografiese en geologiese grens tussen Noord- en Sentraal-Amerika. Die totale lengte van die grenslyn is 4&nbsp;263&nbsp;km; daarvan vorm 3&nbsp;141&nbsp;km die gemeenskaplike grens met die Verenigde State in die noorde, waarvan 2&nbsp;008&nbsp;km die Rio Grande vorm. In die suidooste word Meksiko deur Guatemala (871&nbsp;km) en Belize (251&nbsp;km) begrens, waar Meksiko met beide lande die Yucatan-skiereiland deel. Meksiko het ’n kuslyn van 9&nbsp;330&nbsp;km, waarvan 7&nbsp;338&nbsp;km aan die Stille Oseaan en die Golf van Kalifornië en 2&nbsp;805&nbsp;km aan die Golf van Meksiko en die Karibiese See geleë is. Die hoogste [[berg]] in die land asook die hoogste vulkaan in Noord-Amerika is [[Citlaltépetl]] met ’n hoogte van 5&nbsp;636&nbsp;m bo [[seevlak|seespieël]], waarna [[Popocatépetl]] met 5&nbsp;462&nbsp;m en [[Iztaccíhuatl]] met 5&nbsp;286&nbsp;m. Die langste [[rivier]] is die Rio Grande wat 3&nbsp;034&nbsp;km lank is. Meksiko is op vier van die aarde se [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] geleë wat aardbewings en vulkaniese aktiwiteit veroorsaak. Dié land is dus een van die seismologies-aktiefste gebiede wêreldwyd. === Deelstate === {{Hoofartikel|Deelstate van Meksiko}} Meksiko bestaan uit 31 deelstate (''Estados'') en Meksikostad (''Ciudad de México''). Meksikostad is tans in oorgang om Meksiko se 32ste federale entiteit te word wat dit ’n vlak van outonomie soortgelyk aan dié van ’n deelstaat sal gee. ’n Klousule in die Grondwet van Meksiko verhoed egter dat dit ’n deeltaat kan word, aangesien dit die plek van mag in dié land is, tensy die hoofstad van dié land elders verskuif word. {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+<big>Die 31 deelstate en Meksikostad (''Ciudad de México'')</big> !Deelstaat !Hoofstad !Gestig op !Bevolking<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&s=est&c=6846|title=Instituto Nacional de Estadística Geografia e Informática|accessdate=28 Januarie 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070128233134/http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&s=est&c=6846|archive-date=28 Januarie 2007|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> !Oppervlakte (km²) |- | [[Meksikostad|Distrito Federal]] | [[Meksikostad]] | align="center"| 18 November 1824 | align="right" | 8&nbsp;839&nbsp;361 | align="right" | 1&nbsp;479 |- | [[Aguascalientes]] | [[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]] | align="center"| 5 Februarie 1857 | align="right" | 1&nbsp;133&nbsp;137 | align="right" | 5&nbsp;625 |- | [[Baja California]] | [[Mexicali]] | align="center"| 16 Januarie 1952 | align="right" | 3&nbsp;122&nbsp;408 | align="right" | 71&nbsp;546 |- | [[Baja California Sur]] | [[La Paz, Meksiko|La Paz]] | align="center" | 8 Oktober 1974 | align="right" | 558&nbsp;425 | align="right" | 73&nbsp;943 |- | [[Campeche]] | [[Campeche, Campeche|Campeche]] | align="center" | 29 April 1863 | align="right" | 791&nbsp;322 | align="right" | 57&nbsp;727 |- | [[Chiapas]] | [[Tuxtla Gutiérrez]] | align="center" | 14 September 1824 | align="right" | 4&nbsp;483&nbsp;886 | align="right" | 73&nbsp;681 |- | [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]] | [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]] | align="center" | 6 Julie 1824 | align="right" | 3&nbsp;376&nbsp;062 | align="right" | 247&nbsp;487 |- | [[Coahuila]] | [[Saltillo]] | align="center" | 7 Mei 1824 | align="right" | 2&nbsp;615&nbsp;574 | align="right" | 151&nbsp;445 |- | [[Colima]] | [[Colima, Colima|Colima]] | align="center" | 9 Desember 1856 | align="right" | 597&nbsp;043 | align="right" | 5&nbsp;627 |- | [[Durango]] | [[Victoria de Durango]] | align="center" | 22 Mei 1824 | align="right" | 1&nbsp;547&nbsp;597 | align="right" | 123&nbsp;367 |- | [[Guanajuato]] | [[Guanajuato, Guanajuato|Guanajuato]] | align="center" | 20 Desember 1823 | align="right" | 5&nbsp;033&nbsp;276 | align="right" | 30&nbsp;621 |- | [[Guerrero]] | [[Chilpancingo]] | align="center" | 27 Oktober 1849 | align="right" | 3&nbsp;143&nbsp;292 | align="right" | 63&nbsp;794 |- | [[Hidalgo]] | [[Pachuca de Soto]] | align="center" | 16 Januarie 1869 | align="right" | 2&nbsp;415&nbsp;461 | align="right" | 20&nbsp;856 |- | [[Jalisco]] | [[Guadalajara]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 6&nbsp;989&nbsp;304 | align="right" | 78&nbsp;630 |- | [[México (deelstaat)|México]] | [[Toluca]] | align="center" | 20 Desember 1823 | align="right" | 14&nbsp;739&nbsp;060 | align="right" | 22&nbsp;333 |- | [[Michoacán]] | [[Morelia]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 3&nbsp;971&nbsp;225 | align="right" | 58&nbsp;667 |- | [[Morelos]] | [[Cuernavaca]] | align="center" | 17 April 1869 | align="right" | 1&nbsp;668&nbsp;343 | align="right" | 4&nbsp;892 |- | [[Nayarit]] | [[Tepic]] | align="center" | 26 Januarie 1917 | align="right" | 968&nbsp;257 | align="right" | 27&nbsp;862 |- | [[Nuevo León]] | [[Monterrey]] | align="center" | 5 Julie 1824 | align="right" | 4&nbsp;420&nbsp;909 | align="right" | 64&nbsp;203 |- | [[Oaxaca]] | [[Oaxaca de Juárez]] | align="center" | 21 Desember 1823 | align="right" | 3&nbsp;551&nbsp;710 | align="right" | 93&nbsp;343 |- | [[Puebla]] | [[Puebla de Zaragoza]] | align="center" | 21 Desember 1823 | align="right" | 5&nbsp;624&nbsp;104 | align="right" | 34&nbsp;251 |- | [[Querétaro]] | [[Santiago de Querétaro]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;705&nbsp;267 | align="right" | 11&nbsp;658 |- | [[Quintana Roo]] | [[Chetumal]] | align="center" | 8 Oktober 1974 | align="right" | 1&nbsp;290&nbsp;323 | align="right" | 42&nbsp;535 |- | [[San Luis Potosí]] | [[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 2&nbsp;479&nbsp;450 | align="right" | 61&nbsp;165 |- | [[Sinaloa]] | [[Culiacán]] | align="center" | 14 Oktober 1830 | align="right" | 2&nbsp;650&nbsp;499 | align="right" | 57&nbsp;331 |- | [[Sonora]] | [[Hermosillo]] | align="center" | 10 Januarie 1824 | align="right" | 2&nbsp;499&nbsp;263 | align="right" | 184&nbsp;946 |- | [[Tabasco]] | [[Villahermosa]] | align="center" | 7 Februarie 1824 | align="right" | 2&nbsp;045&nbsp;294 | align="right" | 24&nbsp;747 |- | [[Tamaulipas]] | [[Ciudad Victoria]] | align="center" | 7 Februarie 1824 | align="right" | 3&nbsp;174&nbsp;134 | align="right" | 80&nbsp;148 |- | [[Tlaxcala]] | [[Tlaxcala, Tlaxcala|Tlaxcala]] | align="center" | 9 Desember 1856 | align="right" | 1&nbsp;127&nbsp;331 | align="right" | 3&nbsp;997 |- | [[Veracruz]] | [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 7&nbsp;270&nbsp;413 | align="right" | 71&nbsp;856 |- | [[Yucatán]] | [[Mérida, Yucatán|Mérida]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;909&nbsp;965 | align="right" | 39&nbsp;671 |- | [[Zacatecas]] | [[Zacatecas, Zacatecas|Zacatecas]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;380&nbsp;633 | align="right" | 75&nbsp;416 |} <gallery widths="200" heights="200"> Lêer:Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1821 Lêer:Political divisions of Mexico 1823 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1823 Lêer:Political divisions of Mexico 1836 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1836 Lêer:Political divisions of Mexico 1836-1845 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko tussen 1836 en 1845: {{sleutel|#ff8845|Gebied verklaar sy onafhanklikheid}} {{sleutel|#ff9843|Gebiede geëis deur die Republiek van Texas}} {{sleutel|#ffaa68|Gebiede geëis deur die Republiek van die Rio Grande}} {{sleutel|#998173|Rebelle-gebiede}} Lêer:Political divisions of Mexico 1865 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1865 Lêer:Political divisions of Mexico-en.svg|Die huidige 31 deelstate van Meksiko saam met Meksikostad (''Ciudad de México'') </gallery> === Nedersettings === [[Lêer:Mexico-City-Zocalo.jpg|duimnael|Die sentrum van [[Meksikostad]] met die twee vulkane Popocatépetl en Iztaccíhuatl op die agtergrond]] Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is [[Meksikostad]], [[Ecatepec de Morelos]], [[Puebla de Zaragoza]], [[Tijuana]], [[Guadalajara]], [[León, Meksiko|León]], [[Ciudad Juárez]], [[Zapopan]], [[Monterrey]], [[Nezahualcóyotl]] en [[Mexicali]]. Hulle is meestal in die binneland geleë. Die kusgebiede is in teenstelling hiermee yl bevolk.<ref>{{de}} {{cite book|last=Knox|first=Paul L.|last2=Marston|first2=Sallie A. |title=Humangeographie|publisher=Spektrum Akademischer Verlag|location=Berlyn|year=2001|isbn=3-8274-1109-2|pages=127}}</ref> In Meksiko is die verskil tussen die kern- en die randgebied baie opvallend. Meksikostad speel die oorheersende rol. Die metropolitaanse gebied huisves 18 persent van die land se bevolking en is in die kruispunt van die Westelike, Oostelike en die Suidelike Sierra Madre in die [[Vallei van Meksiko]] naby die sentrum van die land geleë. Veracruz is die belangrikste hawestad aan die Golf van Meksiko, terwyl [[Acapulco de Juárez]] die belangrikste hawestad aan die Stille Oseaan en [[Cancún]] die belangrikste hawestad aan die Karibiese See is. {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; background:#f5f5f5; margin-left:0px;" | colspan="9" align="center" style="background:#f8f8ff; font-size:120%;"| Metropolitaanse gebiede van Meksiko<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/en/CONAPO/Municipales|title=Población total de los municipios a mitad de año, 2005–2030|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> |- ! align="center" style="background:#ffffff;" | Nommer ! align="center" style="background:#ffffff;" | Naam ! align="center" style="background:#ffffff;" | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]] ! align="center" style="background:#ffffff;" | Bevolking ! align="center" style="background:#ffffff;" | Nommer ! align="center" style="background:#ffffff;" | Naam ! align="center" style="background:#ffffff;" | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]] ! align="center" style="background:#ffffff;" | Bevolking ! align="center" style="background:#ffffff;" | Beelde |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 1 || align="left" | '''[[Meksikostad]]''' || [[Meksikostad|Distrito Federal]] || 8&nbsp;851&nbsp;080 || align="center" style="background:#ffffff;" | 13 || align="left" | '''[[Mérida, Meksiko|Mérida]]''' || [[Yucatán]] || 777&nbsp;615 ! align="center" rowspan="12" | [[Lêer:Plaza de Armas y Catedral.jpg|border|110px|Guadalajara]]<br />[[Guadalajara]]<br />[[Lêer:Torre del Casino Agua Caliente.jpg|border|110px|Tijuana]]<br />[[Tijuana]]<br />[[Lêer:Plaza del Sol, Zapopan.jpg|border|110px|Zapopan]]<br />[[Zapopan]]<br />[[Lêer:IMG 2478.jpg|border|110px|Monterrey]]<br />[[Monterrey]] |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 2 || align="left" | '''[[Ecatepec de Morelos|Ecatepec]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&nbsp;655&nbsp;015 || align="center" style="background:#ffffff;" | 14 || align="left" | '''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''' || [[San Luis Potosí]] || 722&nbsp;772 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 3 || align="left" | '''[[Guadalajara]]''' || [[Jalisco]] || 1&nbsp;495&nbsp;182 || align="center" style="background:#ffffff;" | 15 || align="left" | '''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''' || [[Aguascalientes]] || 722&nbsp;250 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 4 || align="left" | '''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''' || [[Puebla]] || 1&nbsp;434&nbsp;062 || align="center" style="background:#ffffff;" | 16 || align="left" | '''[[Hermosillo]]''' || [[Sonora]] || 715&nbsp;061 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 5 || align="left" | '''[[Ciudad Juárez|Juárez]]''' || [[Chihuahua]] || 1&nbsp;321&nbsp;004 || align="center" style="background:#ffffff;" | 17 || align="left" | '''[[Saltillo]]''' || [[Coahuila]] || 709&nbsp;671 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 6 || align="left" | '''[[Tijuana]]''' || [[Baja California]] || 1&nbsp;300&nbsp;983 || align="center" style="background:#ffffff;" | 18 || align="left" | '''[[Mexicali]]''' || [[Baja California]] || 689&nbsp;775 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 7 || align="left" | '''[[León, Meksiko|León]]''' || [[Guanajuato]] || 1&nbsp;238&nbsp;962 || align="center" style="background:#ffffff;" | 19 || align="left" | '''[[Culiacán]]''' || [[Sinaloa]] || 675&nbsp;773 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 8 || align="left" | '''[[Zapopan]]''' || [[Jalisco]] || 1&nbsp;142&nbsp;483 || align="center" style="background:#ffffff;" | 20 || align="left" | '''[[Guadalupe]]''' || [[Nuevo León]] || 673&nbsp;616 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 9 || align="left" | '''[[Monterrey]]''' || [[Nuevo León]] || 1&nbsp;135&nbsp;512 || align="center" style="background:#ffffff;" | 21 || align="left" | '''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''' || [[Guerrero]] || 673&nbsp;479 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 10 || align="left" | '''[[Nezahualcóyotl]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&nbsp;104&nbsp;585 || align="center" style="background:#ffffff;" | 22 || align="left" | '''[[Tlalnepantla de Baz|Tlalnepantla]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 653&nbsp;410 |- | aligin center style="background:#ffffff;" | 11 || align="left" | '''[[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]''' || [[Chihuahua]] || 809&nbsp;232 || align="center" style="background:#ffffff;" | 23 || align="left" | '''[[Cancún]]''' || [[Quintana Roo]] || 628&nbsp;306 |- | aligin center style="background:#ffffff;" | 12 || align="left" | '''[[Naucalpan de Juárez|Naucalpan]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 792&nbsp;211 || align="center" style="background:#ffffff;" | 24 || align="left" | '''[[Santiago de Querétaro|Querétaro]]''' || [[Querétaro]] || 626&nbsp;495 |} === Klimaat === [[Lêer:Mexico Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Meksiko volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Meksiko se [[klimaat]] is baie uiteenlopend met een van die wêreld se mees diverse weerstelsels. Die klimaatstreke wissel van subtropiese, berg- tot [[woestyn]]toestande. Dit streek van die buitenste [[subtropiese klimaat]] met vogtige [[somer]]s in die suidooste van dié land oor die heeljaar droë subtrope langs die [[Kreefskeerkring]] tot die klimaat van Kalifornië met [[winter]]reën in die uiterste weste (Baja California). Meksiko word deur die Kreefskeerkring in gematigde en tropiese gebiede verdeel. Gebiede noord van die 24ste Breedtegraad ondervind laer temperature gedurende die [[winter]]maande, terwyl die temperature suid van die 24ste Breedtegraad heeljaar redelik konstant is en net van die ligging bo seevlak afhang. Die noorde van die land ontvang gewoonlik minder [[neerslag]] as die suide. Van Meksiko se groot stede is baie in die Vallei van Mexiko of in aangrensende valleie met hoogtes van gewoonlik meer as 2000&nbsp;m (6&nbsp;562&nbsp;voet) geleë. Dit gee hulle 'n heeljaar gematigde klimaat met gemiddelde temperature van 16 tot 18&nbsp;°C (60,8 tot 64,4&nbsp;°F) en koel nagtemperature. Van die stede in die noorde soos Monterrey, Hermosillo en Mexicali ondervind somertemperature van 40&nbsp;°C (104&nbsp;°F) of meer. In die Sonorawoestyn kan die kwik tot 50&nbsp;°C (122&nbsp;°F) en hoër styg. Albei Meksikaanse kuslyne, behalwe vir die suidkus van die Golf van Campeche en noordelike Neder-Kalifornië, is kwesbaar vir ernstige orkane gedurende somer en [[herfs]]. <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Bioklimatiese landskappe van Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Selva Lacandona.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Tamasopo7.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pantanos de Centla 03.JPG|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mulege oasis.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Reënwoud|Tropiese reënwoud]]<br />[[Lacandon reënwoud|Selva Lacandona]], [[Chiapas]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Droë bos<br />[[Tamasopo]], [[San Luis Potosí]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Vleiland]]<br />[[Pantanos de Centla]], [[Tabasco]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Oase<br />[[Mulegé]], [[Baja California Sur]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Paisaje con nieve.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Laguna del sol.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Oaxaca regiones sierra sur.png|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Sierra Madre.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Taiga]]<br />[[Sierra de Juárez]], [[Baja California]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Alpynse klimaat<br />[[Nevado de Toluca]], [[México (deelstaat)|México]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Subtropiese woud]]<br />[[Miahuatlán]], [[Oaxaca]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Gematigde woud]]<br />[[Ocoyoacac]], [[México (deelstaat)|México]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Llanos de Apan.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Arroyo de Michoacán.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Dunas samalayuca.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Baja California Desert.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Subtropiese hoogland<br />[[Apan]], [[Hidalgo]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Tropiese hoogland<br />[[Cuitzeo del Porvenir]], [[Michoacán]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Woestyne en duine<br />[[Samalayuca]], [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woestyn|Dorre woestyn]]<br />[[Cataviñá]], [[Baja California]] |} </div> === Flora en fauna === Meksiko is een van die 17 lande wat as die sogenaamde "biodiversiteit-brandpunte" bekendstaan. Dit is die habitat van 200&nbsp;000 verskillende [[spesie]]s, wat 10 tot 12% van die totale wêreldbiodiversiteit uitmaak. Meksiko het met sy 763 opgetekende reptielspesies die meeste, met 448 soogdierspesies die tweede meeste en met 290 opgetekende amfibiespesies die vierde meeste spesies ter wêreld. Die [[flora]] sluit 26&nbsp;000 verskillende spesies in. Ongeveer 2&nbsp;500 spesies geniet amptelike beskerming. In 2002 het Meksiko die tweede grootste vlak van ontbossing in die wêreld gehad, net ná Brasilië. Sowat 170&nbsp;000&nbsp;km² (65&nbsp;637&nbsp;myl²) is as "beskermde natuurgebiede" aangewys. Dit sluit 34 biosfeerreservate (onveranderde ekosisteme), 67 nasionale parke, 4 natuurlike monumente (weens hul estetiese, wetenskaplike of historiese waarde vir altyd beskerm), 26 gebiede met beskermde flora en fauna, 4 gebiede vir natuurlike hulpbronbeskerming (bewaring van grond, hidrologiese watergebiede en woude) en 17 heiligdomme (gebiede ryk aan diverse spesies). Die ontdekking van die Amerikas het aan die res van die wêreld baie algemeen gebruikte voedselgewasse en eetbare plante besorg. Van Meksiko se inheemse kulinêre bestanddele sluit in: [[sjokolade]], [[avokado]], [[tamatie]], mielies, [[vanielje]], [[guave]], [[chayote]], welriekende hondebossie, [[patats]], [[yamboon]], zucchini, sapote, baie variasies van boontjies, en ’n nog groter verskeidenheid van chilipeper soos habanero en jalapeño. Die meeste van hierdie name is van inheemse tale soos Nahuatl afkomstig. <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=675px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Biodiversiteit van Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mexico.Xoloitzcuintle.01.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Zalophus californianus - Morro Bay.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:MountainLion.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Axolote.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Xoloitzcuintle |style="background:#e9e9e9;" align=center|Kaliforniese seeleeu<br />''(Zalophus californianus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Poema]]<br />''(Puma concolor)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Axolotl<br />''(Ambystoma mexicanum)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Kaimanfische (Lepisosteus).jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Aquila chrysaetos Flickr.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Wild Turkey.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:American bison k5680-1 edit.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Lepisosteus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Steenarend]]<br />''(Aquila chrysaetos)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kalkoen]]<br />''(Meleagris gallopavo)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Amerikaanse bison]]<br />''(Bison bison)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:New Mexico Bighorn Sheep.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Schwarzbär-Omega Park.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Antilocapra americana.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Ovis canadensis'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Amerikaanse swartbeer]]<br />''(Ursus americanus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Gaffelbok<br />''(Antilocapra americana)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Suid-Amerikaanse ratelslang<br />''(Crotalus durissus)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mexican wolf lounging.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Standing jaguar.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Graywhale MMC.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Avocado fruitnfoliage.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Meksikaanse wolf]]<br />''(Canis lupus baileyi)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Jaguar]]<br />''(Panthera onca)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Gryswalvis]]<br />''(Eschrichtius robustus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Avokado]]<br />''(Persea americana)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Poinsettia 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Figa de moro 01.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cane cholla, with flower, Albuquerque.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Kersfeesster<br />''(Euphorbia pulcherrima)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Opuntia ficus-indica'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Echinocactus grusonii'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Cylindropuntia imbricata'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:RIMG0087.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Red eyed tree frog edit2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Monarch Butterfly Showy Male 3000px.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Caretta caretta 060417w2.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Dahlia'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Rooioogboompadda<br />''(Agalychnis callidryas)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Amerikaanse melkbosvlinder<br />''(Danaus plexippus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Valsskilpad<br />''(Caretta caretta)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Scarlet Macaw and Blue-and-gold Macaw.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pharomachrus mocinno -male.jpg|90px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Arbol de tejocote.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Taxodium mucronatum 01 by Line1.jpg|100px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Geelvlerk-ara<br />''(Ara macao)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Quetzal<br />''(Pharomachrus mocinno)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Crataegus mexicana'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Taxodium mucronatum'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Kapok tree Honolulu.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pinus ponderosa 9663.JPG|90px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Big saguaro.JPG|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cirio columnaris, boojum tree.jpg|100px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kapokboom]]<br />''(Ceiba pentandra)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Geeldenne<br />''(Pinus ponderosa)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Saguaro<br />''(Carnegiea gigantea)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Fouquieria columnaris'' |} </div> == Politiek == <!-- {{Hoofartikel|Politiek van Meksiko}} --> === Uitvoerende gesag === [[Lêer:Claudia Sheinbaum con la banda presidencial (cropped) (2).jpg|duimnael|links|upright|Claudia Sheinbaum, die huidige president van Meksiko]] [[Lêer:Portada Original de la Constitucion Mexicana de 1917.png|duimnael|upright|Voorblad van die oorspronklike kopie van die Meksikaanse grondwet in 1917]] Meksiko is volgens die grondwet van 1917 ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met die president as regeringshoof en hoogste verteenwoordiger van dié staat. Die grondwet het tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910–1920) ontstaan en is deur ’n grondwetgewende vergadering uitgewerk. Dit vorm ’n kompromis tussen verskeie belanghebbendes en bevat dus anti-klerklike, nasionale, anti-imperialistiese, republikeinse, paternalistiese en sosiale-hervormings-elemente. Daarbenewens omvat die grondwet liberale elemente soos burgerregte, wetlike sekuriteit, universele stemreg, staatswelsyn en die waarborg van private eiendom.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=392}}</ref> Die president word vir een sesjaartermyn, die ''sexenio'' verkies. ’n Herverkiesing is volgens die grondwet verbode. ’n Voortydige einde van die ampstermyn is nie moontlik nie en tree net by die afsterwe van die president in werking. Die president kombineer ’n baie hoë gesag. Hy het die inisiatiefreg in die wetgewende proses en die vetoreg by die wetgewende inisiatiewe van die kongres. Verder is hy die opperbevelvoerder van die Meksikaanse weermag, benoem die hoogste range, ’n aantal staatsamptenare en die Prokureur-generaal. Met die goedkeuring van die kongres en die ministersraad kan die Meksikaanse president ’n noodtoestand verklaar. Hy het die inisiatiefreg vir oorlogsverklaring, stel riglyne vir buitelandse beleid voor en onderteken internasionale verdrae.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=394}}</ref> === Wetgewende gesag === [[Lêer:Mexico Chamber of Deputies backdrop.jpg|duimnael|links|Binnekant van die Meksikaanse huis van afgevaardigdes]] [[Lêer:MexCity-palacio.jpg|duimnael|Die Palacio Nacional in Meksikostad aan die Plaza de la Constitución, (Zócalo)]] [[Lêer:Vicente Fox Congreso.jpg|duimnael|President Vicente Fox (2000–2006) spreek die Meksikaanse parlement toe]] [[Lêer:Mexican Senate.jpg|duimnael|links|Binnekant van die voormalige setel van die Meksikaanse senaat]] Die kongres van die Meksikaanse Unie bestaan uit twee kamers: die huis van afgevaardigdes met 500 lede en die senaat met 128 senatore. Die 500 afgevaardigdes word elke drie jaar verkies, 300 daarvan in ’n direkte verkiesing en 200 volgens partylyste. Die senatore word vir ’n termyn van ses jaar verkies. In elk van die 32 deelstate word drie senatore benoem, twee daarvan deur die meerderheid van stemme en die derde een word deur die grootste opposisieparty benoem. Die 32 ander senatorplekke word volgens ’n nasionale proporsionele verteenwoordiging-stelsel verkies.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=395}}</ref> Die senatore en die afgevaardigdes kan, soos die president, nie herverkies word na hul ampstermyn nie. Die belangrikste funksie van die huis van afgevaardigdes is die jaarlikse ondersoek, bespreking en goedkeuring van die federale begroting, waarby ’n verwerping nie aanvaarbaar is nie. Die belangrikste bevoegdhede van die senaat is die goedkeuring van internasionale verdrae en toestemming vir die ontplooiing van soldate in die buiteland. Daarbenewens het die kongres verantwoordelikheid oor die goedkeuring van wette en bevele, die ekonomiese, politieke en territoriale organisasie van die land, goedkeuring van oorlogsverklarings asook die bevordering van onderwys en arbeidswetgewing. Die sentrale regering het vir ’n lang tyd die deelstate se sake bestuur, en hierdie invloed is vandag nog in werking. Die goewerneurs is direk deur die volk verkies, maar was in hul bevoegdhede sterk deur hul kontak met die president beperk en van sy welwillendheid afhanklik. Dit volg uit die afhanklikheid van elke deelstaat van die federale regering, omdat die regering dié deelstate en munisipaliteite se belastinginkomste toewys. Daarbenewens het die ministeries verteenwoordigende kantore (''Delegaciones'') in die deelstate, administratiewe distrikte en munisipaliteite. In hierdie kantore word veral federale befondsing vir welsyn en ontwikkelingsprogramme toegeken. === Regsprekende gesag === [[Lêer:SupremeCourtBldgMexicoDF.JPG|duimnael|Die Hooggeregshof se setel in Meksikostad]] Die Hooggeregshof van Meksiko is die ''Suprema Corte de Justicia de la Nación''. Dit bestaan uit elf federale regters (''Ministros''), wie deur die president voorgestel en deur die senaat bevestig word. Hul ampstermyn is beperk tot 15 jaar, die president word uit eie geledere vir vier jaar verkies en kan nie direk daarna herverkies word nie.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=396}}</ref> In die 71 jaar gedurende die heerskappy van die PRI het die regsprekende gesag besonders gely. In die loop van die jare het dit meer en meer invloed verloor. Eers met die grondwetlike hervorming van 1995 het die Suprema Corte de Justicia de la Nación weer die bevoegdheid ontvang, om oor die grondwetlikheid van die beleid te oordeel. Sedert 2000 moet die Prokureur-generaal deur die senaat bevestig word. === Buitelandse beleid === [[Lêer:Border Mexico USA.jpg|duimnael|links|Sedert 2005 word die Meksikaanse grens tot die Verenigde State, soos hier tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Baja California]] (regs), versterk uitgebrei]] [[Lêer:Obama, Peña y Harper. IX Cumbre de Líderes de América del Norte.jpg|duimnael|Die Amerikaanse president [[Barack Obama]], Meksiko se president [[Enrique Peña Nieto]] en Kanada se eerste minister [[Stephen Harper]] tydens die NAFTA se spitsberaad in 2014]] [[Lêer:Diplomatic missions of Mexico.svg|duimnael|links|Buitelandse betrekkinge van Meksiko: {{sleutel|red|Meksiko}} {{sleutel|#006666|Lande met ’n Meksikaanse ambassade}}]] [[Lêer:Enrique Peña Nieto y Raúl Castro. Recepción en La Habana, Cuba.jpg|duimnael|Meksiko se president Enrique Peña Nieto tydens ’n staatsbesoek saam met die Kubaanse president [[Raúl Castro]] in [[Havana]] 2014]] [[Lêer:Countries with which Mexico has a FTA.svg|duimnael|links|Lande waarmee Meksiko ’n vryehandelsooreenkoms onderteken het]] [[Lêer:Bienvenida oficial a México (20546207665).jpg|duimnael|Chili se president [[Michelle Bachelet]] tydens ’n staatsbesoek saam met die Meksikaanse president Enrique Peña Nieto in 2015]] Meksiko se buitelandse beleid word deur die president se politiek gekenmerk<ref name="CPEUM89">{{es}} {{cite web | work=Politieke Grondwet van die Verenigde State van Meksiko | title=Artikel 89, Seksie 10 | date=5 Februarie 1917 | publisher=Kamer van Afgevaardigdes |url=http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | accessdate=25 Augustus 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070825041639/http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | archive-date=25 Augustus 2007 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en deur die ministerie van buitelandse sake bestuur.<ref name="SRE">{{es}} {{cite web |work=Interne Reëls van die Ministerie van Buitelandse Sake |title=Artikel 2, Seksie |date=10 Augustus 2001 |publisher=Ministerie van Buitelandse Sake |url=http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308105559/http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |archive-date= 8 Maart 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die beginsels van die buitelandse beleid word grondwetlik erken in artikel 89, seksie 10, insluitend: respek vir die internasionale reg en wetlike gelykheid van nasies, hul soewereiniteit en onafhanklikheid, nie-inmenging in die huishoudelike sake van ander lande, vreedsame oplossing van konflikte, en die bevordering van die gesamentlike veiligheid deur aktiewe deelname in internasionale organisasies.<ref name="CPEUM89" /> Sedert die 1930's het die ''Estrada''-doktrine gedien as ’n belangrike aanvulling tot hierdie beginsels.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=410}}</ref><ref name=estradadoctrine>{{es}} {{cite web |last=Palacios Treviño |first=Jorge |title=La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención |url=http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |accessdate=16 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160616192041/http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |archive-date=16 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Meksiko is een van die stigterslede van verskeie internasionale organisasies, veral die Verenigde Nasies, die Organisasie van Amerikaanse Lande, die Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande,<ref>{{es}} {{cite web |publisher=Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande |title=Members |url=https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509190148/https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die OPANAL<ref>{{es}} {{cite web | publisher=OPANAL | title=Estados Miembros del OPANAL | url=http://www.opanal.org/estados-miembros/ | accessdate=5 Desember 2018 | archive-date= 5 Desember 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181205160132/http://www.opanal.org/estados-miembros/ | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die Rio-groep.<ref>{{es}} {{cite web | publisher=Ministerie van Buitelandse Sake | title=El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río | date=7 Maart 2007 | url=http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823035712/http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archive-date=23 Augustus 2009 | accessdate=23 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Meksiko meer as 40 miljoen Amerikaanse dollar tot die Verenigde Nasies se gereelde begroting bygedra.<ref name="unbudget">{{en}} {{cite web |publisher=Verenigde Nasies |title=Regular Budget Payments |year=2008 |work=Global Policy |url=https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501233315/https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens was dit sedert sy toetreding in 1994 die enigste Latyns-Amerikaanse lidland van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) voordat Chili in 2010 ’n volle lid geword het.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chile signs up as first OECD member in South America |date=11 Januarie 2010 |publisher=[[OESO]] |url=http://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221164219/https://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko is ook ’n waarnemende lidland van internasionale organisasies soos die [[Andesgemeenskap]], die [[Beweging van Onverbonde Lande]], [[Mercosur]] en die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] (UNASUR). Meksiko word as streeksmoondheid beskou,<ref name="regionalpower">{{en}} {{cite web |title=Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan |url=https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |format=PDF |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520010945/https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="regionalpower2">{{en}} {{cite web |title=Latin America: Region is losing ground to competitors |publisher=Oxford Analytica |url=http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |accessdate=4 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024190633/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |archive-date=24 Oktober 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> weens sy teenwoordigheid in die groot ekonomiese groepe soos die G8 + 5 en die G20. Daarbenewens het Meksiko sedert die 1990's met die ondersteuning van Kanada, [[Italië]], [[Pakistan]], [[Suid-Korea]], [[Spanje]], [[Argentinië]], [[Turkye]] en [[Malta]], wat ’n informele groep, bekend as die Koffie-Klub,<ref name="coffeeclub">{{en}} {{cite web | author=Maggie Farley | title=Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council | date=22 Julie 2005 |work=Los Angeles Times | url=http://articles.latimes.com/2005/jul/22/world/fg-unreform22 | accessdate=21 Julie 2016}}</ref> vorm, gepoog om ’n hervorming van die Verenigde Nasies se [[veiligheidsraad]] en sy werksmetodes te stimuleer. Daarby vorm hulle ’n opposisie teen die lande van die G4-groep, bestaande uit Duitsland, Brasilië, [[Indië]] en Japan, wat aanspraak maak op permanente setels in die VN se veiligheidsraad. Meksiko se politiek is hoofsaaklik gerig teen die setel van Brasilië, omdat dit beskou word as bedreiging in die magstruktuur binne Latyns-Amerika. Sedert die onafhanklikheidsoorlog is die verhoudings van Meksiko hoofsaaklik gefokus op die Verenigde State van Amerika, sy noordelike buurland, grootste handelsvennoot,<ref>{{en}} {{cite web | title=Bilateral Trade | year=2006 | publisher=Amerikaanse Ambassade in Meksiko | url=http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20090827020501/http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-date=27 Augustus 2009 | accessdate=27 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die mees kragtige akteur in die westelike hemisfeer en wêreldsake.<ref>{{en}} {{cite web |author=Kim Richard Nossal |title=Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the Post-Cold War Era |date=29 Junie – 2 Julie 1999 |publisher=Queen's University |url=http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518001002/http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het die Kubaanse regering sedert hul stigting in die vroeë 1960's,<ref name="keller">{{en}} {{cite web |author=Renata Keller |title=Capitalizing on Castro: Mexico's Foreign Relations with Cuba, 1959–1969 |year=2009 |publisher=Latin American Network Information Center |url=http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |accessdate=22 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122051442/http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |archive-date=22 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die Sandinistiese rewolusie in Nicaragua in die laat 1970's,<ref name="salaverry">{{en}} {{cite web |author=Salaverry, Jorge |title=Evolution of Mexican Foreign Policy |date=11 Maart 1988 |publisher=The Heritage Foundation |url=https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209015700/https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en linkse rewolusionêre groepe in El Salvador gedurende die 1980's ondersteun.<ref name="elsalvador">{{en}} {{cite web |title=El Salvador in the 1980s |publisher=Historical Text Archive |url=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=345 |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314043156/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens Felipe Calderón se bewind is ’n groter klem op verhoudings met Latyns-Amerika en die [[Wes-Indië|Karibiese Eilande]] geleë.<ref name="Calderon FP">{{es}} {{cite web | work=Dirección General de Coordinación Política | title=Se hará política exterior de Estado: Patricia Espinosa | date=2 Desember 2008 | publisher=Senate of the Republic | url=http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008/12/04/1&documento=4 | accessdate=29 Maart 2009 | archive-date=13 Mei 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513104203/http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008%2F12%2F04%2F1&documento=4 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Ekonomie == <!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Meksiko}} --> === Algemene oorsig === [[Lêer:Mexico GDP per capita 2007.svg|duimnael|links|Meksikaanse deelstate volgens [[Bruto binnelandse produk]] in 2007]] [[Lêer:Mexico HDI states.svg|duimnael|Deelstate van Meksiko volgens [[Menslike ontwikkelingsindeks]] in 2004: {{sleutel|#006000|0,80 en hoër}} {{sleutel|#3fba00|0,750–0,799}} {{sleutel|#ffff00|0,70–0,749}}]] [[Lêer:TLCMexico.PNG|duimnael|links| {{sleutel|#006847|'''Meksiko'''.}} {{sleutel|#FF0000|Ander lande van die [[NAFTA]].}} {{sleutel|#0000FF|Ander lande wat met Meksiko ’n [[vryehandelsooreenkoms]] gesluit het.}} {{sleutel|#FFA000|Lande wat belangstelling getoon het in ’n handelsooreenkoms met Meksiko.}}]] [[Lêer:Mexico unemployment by state.svg|duimnael|[[Werkloosheid]] in Meksiko in 2011:<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |title=Indicadores de ocupación y empleo |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |date=19 Januarie 2012 |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630195053/https://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{col-begin}} {{col-break}} {{sleutel|#f4d7d7|≤2,5%}} {{sleutel|#e9afaf|≤3,0%}} {{sleutel|#de8787|≤3,5%}} {{col-break}} {{sleutel|#d35f5f|≤4,0%}} {{sleutel|#c83737|≤4,5%}} {{sleutel|#a02c2c|≤5,0%}} {{col-break}} {{sleutel|#782121|≤5,5%}} {{sleutel|#501616|≤6,0%}} {{sleutel|#280b0b|>6,1%}} {{col-end}}]] Meksiko beskik oor een van die grootste ekonomieë ter wêreld en word as ’n plaaslike mag asook 'n belangrike tussengangervennoot beskou. Daarbenewens het Meksiko in 1994 die eerste van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, vóór [[Chili]], geword en is volgens die Wêreldbank ’n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-gemiddelde inkomste<ref name="wb-upper-middle">{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519#Upper_middle_income |title=Country and Lending Groups |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |quote=Uppermiddle Income defined as a per capita income between $3,976 – $12,275 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092932/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519 |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en een van die opkomende magte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |title=G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power |publisher=ipsnews.net |date=5 Junie 2007 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002323/http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |archive-date=11 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko beskik oor die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|14de grootste nominale BBP]] en die [[Lys van lande volgens BBP (Koopkragpariteit)|11de grootste BBP]] volgens [[Koopkragpariteit]]. Die ekonomie is sterk gekoppel aan dié van sy NAFTA-vennote, Kanada en die Verenigde State. Meksiko is ook ’n lidland van die Organisasie van Amerikaanse Lande, van die [[Groep van Vyf]], van die [[Groep van Agt|Groep van Agt + Vyf]], van die [[Groep van 15]], van die [[Groep van 20]], van APEC en van die [[Latynse Unie]]. Meksiko se vernaamste handelsvennote volgens uitvoer sluit in (2013): die Verenigde State (78,5%), Kanada (2,9%), Spanje (2,4%), die [[Volksrepubliek China]] (1,5%), [[Duitsland]] (1,3%) en [[Colombia]] (1,2%). Die ses vernaamste handelsvennote volgens invoer is (2013): die Verenigde State (49,4%), die Volksrepubliek China (15,8%), [[Japan]] (4,8%), Duitsland (3,7%), [[Suid-Korea]] (3,4%) en Kanada (2,7%). Volgens die Amerikaanse multinasionale beleggingsbank [[Goldman Sachs]] word Meksiko as die wêreld se vyfde grootste ekonomie teen 2050 geprojekteer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world´s-fifth-largest-economy/ |title=Mexico 2050: The World´s Fifth Largest Economy |publisher=The Catalist |date=17 Maart 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708192657/http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world%C2%B4s-fifth-largest-economy/ |archive-date=8 Julie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC), ’n multinasionale professionele diensmaatskappy gevestig in [[Londen]] in die [[Verenigde Koninkryk]], het in Januarie 2013 beraam, dat Meksiko in 2050 die wêreld se sewende grootste ekonomie sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |title=World in 2050 |publisher=PricewaterhouseCoopers |date=Januarie 2013 |accessdate=10 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210171039/http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |archive-date=10 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Hulpbronne en produserende bedryf === [[Lêer:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|duimnael|links|Stadshorison van Meksikostad, die ekonomiese sentrum van sowel Meksiko asook Latyns-Amerika]] Meksiko is naas Brasilië en voor [[Argentinië]] Latyns-Amerika se tweede grootste [[staal]]produsent met sowat ’n kwart van die totale produksie en wêreldwyd die 13de grootste staalprodusent met omtrent 18&nbsp;995 miljoen metrieke ton in 2014. Dié land is tans met 2&nbsp;934&nbsp;000 vaatjies in 2013 die tiende grootste [[ruolie]]-produsent ter wêreld, ná ander Amerikaanse lande soos die Verenigde State, Kanada, [[Venezuela]] en nog voor Brasilië. Die grootste ontginner van ru-olie in Meksiko, die staatsmaatskappy PEMEX, is Meksiko se grootste maatskappy en die sewende grootste ruolie-ontginner ter wêreld. Meksiko is die sewende grootste mielie- (22&nbsp;663&nbsp;953 ton in 2013) en die vyfde grootste boontjie-produsent (1&nbsp;294&nbsp;634 ton in 2013) ter wêreld. Meksiko beskik oor die wêreld se sesde grootste elektroniese bedryf ná lande soos die Volksrepubliek China, die Verenigde State, Japan, Suid-Korea en die [[Republiek China]]. === Toerismebedryf === Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie is Meksiko een van die mees besoekte lande ter wêreld en die tweede mees besoekte land in die Amerikas na die Verenigde State. Die belangrikste plekke, wat deur toeriste besoek is, sluit in die Meso-Amerikaanse ruïnes, kulturele feeste, koloniale stede, natuurreservate en kusstede. Meksiko het die 23ste hoogste inkomste van [[toerisme]] in die wêreld en die hoogste een in Latyns-Amerika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |title=UNWTO Archive &#124; World Tourism Organization UNWTO |publisher=Unwto.org |accessdate=2 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002121112/http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die meeste toeriste, wat Meksiko besoek, kom veral uit die Verenigde State en Kanada, gevolg deur Europa en Asië asook ’n kleiner aantal uit Latyns-Amerika.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|title=Turismo de internación 2001–2005, Visitantes internacionales hacia México|publisher=Secretaría de Turismo (SECTUR)|accessdate=10 Junie 2008|year=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20080610233248/http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|archive-date=10 Junie 2008|url-status=live |df=dmy-all}} bl. 5</ref> Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Dié land beheer met 35 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e die meeste in die Amerikas en die sewende meeste ter wêreld,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldheritagesite.org/country/id/72 |title=World Heritage Sites in Mexico |publisher=Worldheritagesite.org |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410231815/https://www.worldheritagesite.org/country/id/72 |archive-date=10 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |title=Properties inscribed on the World Heritage List (34) |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415102355/http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/events/295 |title=Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520011006/http://whc.unesco.org/en/events/295 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is in 2010 met 22,5 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |title=Toerisme |publisher=Wêreldtoerismeorganisasie |format=PDF |date=Junie 2011 |accessdate=13 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113021355/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |archive-date=13 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=550px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Belangrike toeristetrekpleisters in Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Palacio de Bellas Artes.jpg|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Tulum.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cancun aerial photo by safa.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Palacio de Gobierno y Plaza de Armas.JPG|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Acapulco Bay 2010.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Meksikostad]]''<br />'''[[Meksikostad|Distrito Federal]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Riviera Maya]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cancún]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Guadalajara]]''<br />'''[[Jalisco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''<br />'''[[Guerrero]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cabo San Lucas Los Arcos 2.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Puerto vallarta skyline.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cerro del Topo Chico 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mazatlan valentinos.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Ver-Pal Mpal.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cabo San Lucas]]''<br />'''[[Baja California Sur]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Puerto Vallarta]]''<br />'''[[Jalisco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Monterrey]]''<br />'''[[Nuevo León]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Mazatlán]]''<br />'''[[Sinaloa]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Veracruz, Veracruz]]''<br />'''[[Veracruz]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Nuevo Vallarta 2.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Government Building In Puebla.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Acueducto de Noche y tormenta.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Gob-palace-mda-dr.JPG|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Aérea de la Plaza Principal - panoramio.jpg|130px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Nuevo Vallarta]]''<br />'''[[Nayarit]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''<br />'''[[Puebla]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Santiago de Querétaro]]''<br />'''[[Querétaro]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Mérida]]''<br />'''[[Yucatán]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[León, Meksiko|León]]''<br />'''[[Guanajuato]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Zona Hotelera Ixtapa.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:TIJ Newcity 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Oaxaca centro.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mirador laguna ilusiones.JPG|110px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cozumel Punta Sur View-27527.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Ixtapa Zihuatanejo|Ixtapa]]''<br />'''[[Guerrero]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Tijuana]]''<br />'''[[Baja California]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Oaxaca de Juárez]]''<br />'''[[Oaxaca]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Villahermosa (Tabasco)|Villahermosa]]''<br />'''[[Tabasco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[San Miguel de Cozumel|Cozumel]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Catedral de San Luis Potosi.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Plaza Bicentenario in Hermosillo, SON.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:ChihuahuaZocalo.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Plaza panoramica 2.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Bottlenose Dolphin KSC04pd0178.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''<br />'''[[San Luis Potosí]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Hermosillo]]''<br />'''[[Sonora]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Chihuahua, Chihuahua|Chihuahua]]''<br />'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''<br />'''[[Aguascalientes]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Santa María Huatulco|Huatulco]]''<br />'''[[Oaxaca]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:CatedralDeMorelia.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Isla Navidad.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Ciudad Juárez skyline.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Canyon sumidero entrada.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Toluca yunus.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Morelia]]''<br />'''[[Michoacán]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Manzanillo, Colima|Manzanillo]]''<br />'''[[Colima]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Ciudad Juárez]]''<br />'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cañón del Sumidero]]''<br />'''[[Chiapas]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Toluca de Lerdo]]''<br />'''[[Estado de México|México]]''' |} </div> === Mediabedryf === [[Lêer:TV-Azteca, Mérida, Yucatán (01).jpg|duimnael|links|Stasie van TV Azteca in Mérida, Yucatán]] [[Lêer:Televisa laguna.jpg|duimnael|Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila]] In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca", waarvan Televisa die grootste televisie-aanbieder in die Spaanssprekende wêreld is. In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV). Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat ’n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere. In noordoostelike Meksiko, het die "Multimedia"-netwerk sy eie ontwikkeling onderneem, wat alom bekend staan as "die derde netwerk in die land",<!--sin moet verbeter word--> wat uitsaai vanuit die stad Monterrey. Meksikostad (''Ciudad de México'') is tans (2018) op soek na ’n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek ’n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film. == Demografie == <!-- {{Hoofartikel|Demografie van Meksiko}} --> === Oorsig === [[Lêer:Mexico-demography.png|duimnael|Meksiko se bevolkingsgroei (1961–2003)]] Volgens die laaste sensusopname van 2010,<ref>{{es}} {{cite web|title=Censo de Población y Vivienda 2010 |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> wat deur die ''Instituto Nacional de Estadística y Geografía'' ("Nasionale Instituut vir Statistiek en Aardrykskunde"), oftewel INEGI, gehou is, het Meksiko ’n amptelike bevolking van 112&nbsp;336&nbsp;538 gehad. Meksiko is daarmee die 11de grootste bevolking ter wêreld, die derde grootste in die Amerikas (ná die Verenigde State en Brasilië) en die tweede grootste in Noord-Amerika. Die grootste stad met die meeste inwoners in sy omtrekgebied is die hoofstad Meksikostad, waar 8,9 miljoen mense binne die stadsgrense en 21,2 miljoen in die metropolitaanse gebied saamgetrek is. Die land waarheen die Meksikane hoofsaaklik heen verhuis is die aangrensende Verenigde State, waar 9,9 miljoen Meksikane bly. === Bevolking === [[Lêer:Mexico estados densidad.svg|duimnael|Meksikaanse deelstate volgens bevolkingsdigtheid]] Die Meksikaanse bevolking bestaan uit 65% Mestizo's, wat afstammelinge van mense met inheemse en Europese (veral vanuit Spanje) herkoms is, 17,5% Amer[[indiane]], 16,5% blankes en 1,0% ander etniese groepe. Die totale inheemse bevolking van Meksiko maak sowat 15,7 miljoen mense uit. Die grootste inheemse etniese groep is die [[Nahua]], die nasate van die Asteekse bevolking, met sowat 2,5 miljoen mense. Tweede op die lys is die Maja, met sowat 1,5 miljoen mense. Die Mixteke en Zapoteke is volke wat beide omtrent 750&nbsp;000 groot is. Die deelstate met die grootste inheemse bevolking is Yucatán met 59%, Quintana Roo met 39% en Campeche met 27%.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |title=Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. México |publisher=Cdi.gob.mx |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423102153/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die oorgrote meerderheid van die Meksikaanse bevolking word as ''Mestizo's'' geklassifikeer. Dit beteken dat hulle hulself nie as deel van die inheemse of deel van die Europese bevolking beskou nie, maar as nakomelinge van gemengde herkoms. Sedert die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk in 1521 het Europeërs, veral Spanjaarde, saam met Conquistadore na Meksiko geïmmigreer. Hulle was tydens die koloniale bewind die land se politieke elite, maar het nooit die meerderheid van die bevolking geword nie. === Tale === [[Lêer:Map of the languages of Mexico.png|duimnael|Kaart van die inheemse tale van Meksiko met meer as 100&nbsp;000 sprekers]] Die [[amptelike taal]] wat deur die regering gebruik word is ''[[de facto]]'' Spaans, terwyl in die huidige Meksikaanse grondwet van 1917 geen amptelike taal vir die federale vlak vasgelê is nie. Volgens die grondwet vorm Spaans saam met Majaans, Nahuatl en 65 ander inheemse tale Meksiko se landstale.<ref>{{es}} {{cite journal|author=INALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] |date=14 Januarie 2008 |accessdate=1 Desember 2018 |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |url=https://www.inali.gob.mx/pdf/CLIN_completo.pdf |format=PDF |journal=Diario Oficial de la Federación |location=Meksikostad |publisher=Regering van Meksiko, Ministerie van Binnelandse Sake |volume=652 |issue=9 |pages=22–78 (eerste afdeling), 1–96 (tweede afdeling), 1–112 (derde afdeling) |oclc=46461036}}</ref> Meksiko is die grootste Spaanssprekende land ter wêreld met omtrent ’n derde van alle moedertaalsprekers van Spaans;<ref>{{en}} {{cite web |title=Spanish Language History |publisher=Today Translations |url=https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923163344/https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |archive-date=23 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite journal |title=Título Primero, Capítulo I, De las garantías individuales |work=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |publisher=Kongres van die Unie van die Verenigde Meksikaanse State |url=http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |format=PDF |date=19 Junie 2007 |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014015716/http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in 2011 het 105 miljoen mense Spaans as hul moedertaal gebruik. Weens die Meksikaanse immigrasie na Kanada en die Verenigde State is Meksikaans-Spaans ook in albei lande gebruiklik. Omtrent 5,4% van die Meksikaanse bevolking praat inheemse tale, waarvan Nahuatl met sowat 1,45 miljoen moedertaalsprekers die grootste is,<ref>{{es}} {{cite book |year=2005 |title=Perfil sociodemográfica de la populación hablante de náhuatl |url=http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |format=PDF |series=XII Censo General de Población y Vivienda 2000 |edition=Publicación única |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |location=Aguascalientes, Mex. |isbn=970-13-4491-X |accessdate=2 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002122317/http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |archive-date=2 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> gevolg deur Majaans met 750&nbsp;000 moedertaalsprekers. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]] word beide deur sowat 400&nbsp;000 mense gepraat.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116035707/http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-date=16 November 2007 |title=Catalogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |date=16 November 2007 |accessdate=16 November 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Godsdiens === [[Lêer:Catedral de México.jpg|duimnael|links|Die Katedraal van Meksikostad; die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is verreweg die belangrikste godsdiens in Meksiko]] [[Lêer:1531 Nuestra Señora de Guadalupe anagoria.jpg|duimnael|upright|Onse liewe vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko]] Die belangrikste godsdiensgroep en denominasie is die Rooms-Katolieke Kerk met sowat 93 miljoen (83%) lede volgens die sensus van 2010, terwyl 10% (11 miljoen) lede van ander [[Christendom|Christelike]] kerke, soos Evangelikalisme (5%), Pinksterbeweging (1,6%), [[Jehovah se Getuies]] (1,4%), Sewendedagadventistekerk (0,6%) en die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] (0,3%) uitmaak.<ref name="2010-census">{{es}} {{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 – Cuestionario básico |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Volgens die grondwet van 1917 beskik Meksiko nie oor ’n staatsgodsdiens nie en godsdiensvryheid word gewaarborg. Meksiko het die derde grootste Christelike bevolking (107 miljoen) ter wêreld ná die Verenigde State en Brasilië, asook met 92&nbsp;924&nbsp;489 lidmate<ref name="2010-census" /> die tweede grootste Rooms-Katolieke bevolking ná Brasilië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |title=The Largest Catholic Communities |accessdate=1 Desember 2018 |work=Adherents.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321150325/https://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die persentasie Rooms-Katolieke van die landsbevolking (95,0%), staan Meksiko wêreldwyd op die sesde plek. 47% van die Rooms-Katolieke Meksikane besoek weekliks die kerk.<ref>{{en}} {{cite web |title=Church attendance |work=Study of worldwide rates of religiosity |year=1997 |publisher=University of Michigan |url=http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a |accessdate=25 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025222227/http://ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases%2F1997%2FDec97%2Fchr121097a |archive-date=25 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die feesdag van Onse Liewe Vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko, word op 12 Desember gevier en deur baie Meksikane as die belangrikste godsdienstige vakansiedag van hul land beskou.<ref>{{en}} {{cite web |title=Our Lady of Guadalupe |url=https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |publisher=Catholic Online |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511162738/https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die sensus van 2010 bly 67&nbsp;476 [[Jode]], 18&nbsp;185 aanhangers van die Oosterse godsdienste soos [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 300 [[Islam|Moslems]] in Meksiko.<ref name="2010-census" /> == Kultuur == <!-- {{Hoofartikel|Kultuur van Meksiko}} --> [[Lêer:PLAZA DE LAS TRES CULTURAS-1.jpg|duimnael|Plein van die drie kulture in Meksikostad. Dié plein versamel drie argitektoniese style wat die geskiedenis van Meksiko versinnebeeld: Meso-Amerikaans, Spaans-koloniaal en die onafhanklike nasie]] Meksiko se kultuur weerspieël die kompleksiteit van die land se geskiedenis deur die vermenging van inheemse kulture met die [[kultuur van Spanje]], meegedeel tydens Spanje se 300 jaar lange kolonisasie van Meksiko. Mettertyd is eksogene kulturele elemente in die Meksikaanse kultuur opgeneem. Die Porfiriose tydperk (''el Porfiriato'') in die laaste kwart van die 19de eeu en die eerste dekade van die 20ste eeu is gekenmerk deur ekonomiese vooruitgang en vrede. Ná vier dekades van burgerlike onrus en oorlog, het Meksiko die ontwikkeling van filosofie en kunste, bevorder deur president Díaz self, beleef. Sedert daardie tyd, soos beklemtoon tydens die Meksikaanse Rewolusie, het die kulturele identiteit sy oorsprong in die ''mestizaje'', waarvan die inheemse (d.w.s. Indiaanse) elemente die kern vorm. Aangesien van die verskillende etniese groepe wat die Meksikaanse bevolking vorm, het José Vasconcelos in sy publikasie ''La Raza Cósmica'' ("Die Kosmiese Wedren", 1925) Meksiko as smeltkroes van alle etniese groepe gedefinieer (en dus die definisie van die ''mestizo'' uitgebrei), nie net biologies maar sowel kultureel.<ref name="vasconcelos160">{{es}} {{cite book|last=Vasconcelos|first=José|others=Didier T. Jaén (vertaler)|title=La Raza Cósmica ("Die Kosmiese Wedren")|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=1997|isbn=0-8018-5655-8|page=160 }}</ref> === Literatuur === [[Lêer:NezahualcoyotlGardenTADF.JPG|duimnael|links|upright|[[Nezahualcoyotl]] word as ’n wyse koning en digter vereer]] [[Lêer:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|duimnael|upright|Die Meksikaanse digter [[Octavio Paz]], [[Nobelprys vir Letterkunde]]-wenner in 1990]] Die Meksikaanse literatuur is die Spaanstalige literatuur van Meksiko en behoort tot die Spaans-Amerikaanse literatuur. Dit is een van die mees omvattende, bekende en nie net sedert die toekenning van die Nobelprys aan Octavio Paz in 1990 internasionaal mees bekende Latyns-Amerikaanse literature. Teen die agtergrond van Meksiko se uiterste sosiale diversiteit is dit gekenmerk deur talle filosofiese en kulturele strydpunte, ’n moeilike soek na identiteit en van die koloniale tydperk tot die huidige dag herhalende eise vir geregtigheid en vergoeding.<ref>{{de}} {{cite journal|last=Kruip|first=Gerhard|title=Kirche und Gesellschaft im Prozeß ethisch historischer Selbstverständigung. Die mexikanische Kontroverse um die ‚Entdeckung Amerikas’.|work=Schriften des Instituts für Christliche Sozialwissenschaften der Westfälischen Wilhelms Universität Münster 34|location=Münster|publisher=Lit Verlag|date=1996|pages=325}}</ref> Die literatuur in Meksiko het sy oorsprong in die literatuur van die inheemse nedersettings van Meso-Amerika. Die mees bekende Voor-Spaanse digter is [[Nezahualcoyotl]]. Die moderne Meksikaanse literatuur is beïnvloed deur die konsepte van die Spaanse koloniasie van Meso-Amerika. Uitstaande koloniale skrywers en digters sluit in Juan Ruiz de Alarcón en Juana Ines de la Cruz. Ander belangrike skrywers sluit in Alfonso Reyes, José Joaquín Fernández de Lizardi, [[Ignacio Manuel Altamirano]], Carlos Fuentes, [[Octavio Paz]] (Nobelpryswenner), Renato Leduc, Carlos Monsiváis, Elena Poniatowska, Mariano Azuela ("Los de abajo") en Juan Rulfo ("Pedro Páramo"). Bruno Traven het ''Canasta de cuentos mexicanos'' ("Mandjie van Meksikaanse Stories") en ''El tesoro de la Sierra Madre'' ("Die skat van die Sierra Madre") geskryf. === Kuns === [[Lêer:Mexico City Palacio de bellas artes.jpg|duimnael|links|Die paleis van die skone kunste (''Palacio de Bellas Artes'') in Meksikostad, soos gesien vanaf die Latyns-Amerikaanse toring (''Torre Latinoamericana''), in 2006]] [[Lêer:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|duimnael|upright|[[Frida Kahlo]] saam met [[Diego Rivera]] in 1932, soos fotografeer deur [[Carl Van Vechten]]]] Die kuns van Meksiko word gekenmerk deur voor-Colombiaanse tradisies en die invloed van die Spaanse veroweraars. Hoewel die Spanjaarde gewelddadig met die hoë verteenwoordigers van die Indiese mag gebreek het, het ’n sterk verwysing na die voor-koloniale kuns behoue gebly. Daarbenewens het in Meksikostad onder die regering van die visekoning gemaskerde parades plaasgevind, wat die herinnering aan die Asteekse dinastie sou handhaaf.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=15}}</ref> Die tradisionele kunsvorme is sodoende met nuwe ontwerpe verbind. Byvoorbeeld het veerbeelde met Maria-voorstellings ontstaan, wat na die Christelike geloof verwys het wat deur die Spanjaarde ingevoer is.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=46}}</ref> Die hele veerkuns, wat alvorens net tot die adellikes beperk was, het ’n Christelike herinterpretasie beleef en is byvoorbeeld gebruik vir Biskopkappies en altaardoeke, waarby die tradisionele Asteekse kleurbetekenis bewaar gebly het. Tot in die 19de eeu was Pátzcuaro ’n sentrum van die veerverwerking met beduidende kunshandwerklike fasiliteite. Nog ’n gebied van die beeldvorming met tradisionele grondslae was kaarte en genealogiese voorstellings. Daarby is elemente van Europese kartografie saam met Meksikaanse glyfe gebruik.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=47–49}}</ref> Tydens die 19de eeu het Europese kunstenaars na Meksiko gereis en die land in sy diversiteit tentoongestel. Die belangrikste hiervan was waarskynlik Johann Moritz Rugendas, wie landskappe, genre-tonele en studies van die natuur en die bevolking gemaak het.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=54}}</ref> Die Meksikaanse kuns het ná die Meksikaanse Rewolusie ’n bloeitydperk beleef. Kunstenaars soos David Alfaro Siqueiros, José Clemente Orozco en Juan O'Gorman was deur hul werk betrokke by die Meksikaanse Rewolusie en sosiale kwessies, sowel as die Meksikaanse geskiedenis tot by die voor-Colombiaanse tydperk. Die bekendste Meksikaanse kunstenaars is [[Diego Rivera]] en [[Frida Kahlo]]. Diego Rivera het saam met andere die Muralisme gestig, ’n kunsvorm van monumentale openbare muurskilderye, wat in Meksiko wye inslag gevind het en vandag nog gesien kan word in baie openbare geboue in Latyns-Amerika en in die Verenigde State. Beduidende muurskilderye van Riviera kan gevind word in die Palacio Nacional en vertoon gebeurtenisse in die Meksikaanse geskiedenis. Die huidige kuns in Meksiko beeld hoofsaaklik sosiale kwessies soos geweld en misdaad uit, en voorbeelde hiervan is werke deur Teresa Margolles, Daniel Guzmán en Eduardo Abaroa. === Musiek === [[Lêer:Santana Acer Arena (5558151833) (cropped).jpg|duimnael|upright|links|Die Meksikaans-Amerikaanse rocksanger [[Carlos Santana]] in 2011]] [[Lêer:Lila Downs en 2009.JPG|duimnael|upright|Die Meksikaanse aktrise en sangeres [[Lila Downs]] in 2009]] Populêre musiek in Meksiko bestaan uit ’n wye verskeidenheid van musikale style en genres. Dit het sy oorsprong in die voor-Colombiaanse en Europese, veral Spaanse, kultuur. Die belangrikste style is die Meksikaanse Son en die Corrido, wat beide reeds in die 18de eeu ontstaan het. Elemente van die Corrido kan ook in die Narcocorrido gevind word, wat sedert die begin van die 21ste eeu die tipiese Meksikaanse volksmusiek verpersoonlik. Die Ranchera het tydens die Meksikaanse Rewolusie in die vroeë 20ste eeu ontstaan en vind sy manifestasie as Norteña in die noorde van Meksiko. In die 1920's is die oorspronklik Kubaanse dansstyle Bolero en Danzon verder ontwikkel tot onafhanklike vorme. Agustin Lara, ’n skepper van die Meksikaanse bolero, het ook die klankbaan vir die eerste Meksikaanse klankfilm "Santa" (1932) gekomponeer. Wêreldbekende volksliedjies sluit in: ''Bésame mucho'' (Bolero), ''Cielito lindo'' (Ranchera), ''El Rey'' (Ranchera), ''Granada'' (Bolero), ''La Bamba'' (Volkslied), ''La Cucaracha'' (Corrido), ''Las mañanitas'' (Volkslied), ''México Lindo y Querido'' (Ranchera), ''Solamente una vez'' (Bolero) en ''Somos Novios'' (Bolero). ’n Musiekgroep wat die verskillende style van tradisionele musiek speel, word Mariachi genoem. Die Mariachi-musiek is in 2011 deur Unesco in die verteenwoordigende lys van die mondelinge en ontasbare erfenis van die mensdom opgeneem. Die vader van die Meksikaanse rockmusiek (''rock nacional'') is Carlos Santana, wie die Latynse rock in die 1960's geskep het. Ander bekende popmusikante sluit in: Maná, Luis Miguel, Alejandro Fernandez, Thalia, Marco Antonio Solis, Pepe Aguilar, Paulina Rubio, Angelica Maria, Alejandra Guzmán, Gloria Trevi en Cristian Castro. In klassieke musiek is die eerste Meksikaanse opera, ''La Partenope'', gekomponeer deur Manuel de Sumaya, in 1711 vir die eerste keer opgevoer. In die 19de eeu was die wals gewild en Meksikaanse komponiste (Ernesto Elorduy, Juventino Vázquez, Felipe Villanueva) het ’n onafhanklike Meksikaanse vorm geskep. Die Meksikaanse simfonieorkes ''Orquesta Sinfónica Mexicana'' is in 1928 deur Carlos Chávez gestig. Een van die internasionaal-bekendste tenore van die huidige tydperk is Rolando Villazón. === Kookkuns === [[Lêer:Carnitas.jpg|duimnael|links|Tacos met carnitas-vulling]] [[Lêer:Hot chocolate.jpg|duimnael|[[Sjokolade]] is ’n oorspronlik Meksikaanse drank en was ’n belangrike deel in die Asteekse kookkuns]] Die Meksikaanse kookkuns word gekenmerk deur ’n sintese van die Asteekse en Spaans-koloniale, en in die suide ook deur die Majatradisies. Plaaslik is daar groot verskille tussen die kus en die sentrale hoogland, die brandrissie-liewende suide en die beesvleis-georiënteerde noorde. Die belangrikste maaltyd van die dag is middagete, dienooreenkomstig is die middagete-pouse lank binne ’n gewone werksdag. Die aandete is dan slegs ’n klein happie soos vrugte, tacos of iets soortgelyks. In ’n warm, tropiese land met ’n welige plantegroei speel vars vrugte en sekere groente ’n dominante rol. Tipies vir Meksiko, hoort tortillas by elke maaltyd. Gewoonlik is rissies of rissiesouse ook op die tafel, waarvan die skerpheid baie kan verskil. Die skerpste rissie is die Chili Habanero, ’n meestal groen, ongeveer drie duim groot verteenwoordiger van die [[genus]]. Baie ligter is die Chili Jalapeño, wat in tradisionele restaurante by die maaltyd gevoeg word. Nog ’n gewilde gereg in Meksiko is die sogenaamde churros. Dit is lang, diepgebraaide deegstukkies wat tradisioneel bedien word met suiker of sjokolade. [[Drinkwater]] word gewoonlik in bottels of blikkies verkoop omdat kraanwater dikwels nie drinkbaar is nie. Horchata word graag gedrink en is deur die Spanjaarde ingevoer. Dit is ’n soet rys/kaneel-drank wat verkoel bedien word. Die gewone alkoholiese drankies is [[bier]], tequila, mezcal en pulque. Meksikaanse kos geniet sedert die afgelope dekades ’n toenemende gewildheid en sommige geregte is, soortgelyk aan die Italiaanse kookkuns, internasionaal bekend. == Sport == <!-- {{Hoofartikel|Sport in Meksiko}} --> [[Lêer:Estadio de beisbol en Monterrey.jpg|duimnael|links|Die Bofbal-stadion in Monterrey, tuisveld van die Monterrey Sultans]] [[Lêer:1968 Mexico emblem.svg|duimnael|Kenteken van die [[Olimpiese Somerspele 1968]]]] [[Lêer:Estadio Azteca1706p2.jpg|duimnael|Die Estadio Azteca is die sesde grootste stadion en derde grootste sokkerstadion ter wêreld]] [[Lêer:First game of the 2010 FIFA World Cup, South Africa vs Mexico4.jpg|duimnael|links|Wedstryd tussen Meksiko en [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]]] [[Lêer:Nigel Mansell 1991 USA.jpg|duimnael|Nigel Mansell het in 1987 en 1992 die [[Meksikaanse Grand Prix]] op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in Meksikostad gewen]] Meksiko se nasionale sport is ''Charrería''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |title=La Charrería "Nuestro Deporte Nacional" |publisher=Meksikaanse Departement van Toerisme |accessdate=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218123852/http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |archive-date=18 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en dit is veral in die noorde van dié land gewild. Dié sport is gebaseer op die aktiwiteite van ''Charro'' en bestaan uit verskeie puntwedstryde, soortgelyk aan Rodeo. Nog ’n tradisionele sportsoort, wat deur die Spanjaarde in Meksiko gevestig is, is die stiergeveg. Ander gewilde sportsoorte in Meksiko sluit in [[sokker]], [[boks]], [[bofbal]] en [[basketbal]]. Die Meksikaanse stoeiskou, wat bekend staan as ''Lucha Libre'', is ook uniek. Sokker is die gewildste sportsoort in Meksiko en is op klubvlak in ’n nasionale ligastelsel georganiseer. Die topsokkerliga is die [[Meksikaanse Primera División|Primera División]], wat in 1943 gestig is. Tans ding 18 spanne mee, die kampioen word in ’n uitspeelwedstrydstelsel van agt spanne bepaal. Die suksesvolste spanne is [[Club América]] uit Meksikostad met 13 ligatitels, gevolg deur Club Deportivo Guadalajara uit Guadalajara met twaalf titels en Deportivo Toluca FC met tien titels.<ref>{{en}} {{cite web |title=Mexico – List of Champions |publisher=Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation |url=http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420014544/http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het as gasheer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree, en albei eindstryde is op die Estadio Azteca, tans die derde grootste sokkerstadion ter wêreld, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |title=About CONCACAF |publisher=The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF) |url=https://www.concacaf.com/about.asp |accessdate=10 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410025839/http://www.concacaf.com/about.asp |archive-date=10 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Meksikaanse nasionale sokkerspan het aan 17 uit die 22 moontlike Wêreldbekertoernooie deelgeneem, en is saam met Argentinië en Brasilië, een van die beste nasionale spanne in die Amerikas. Meksiko het ook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999]] aangebied én gewen. Daarbenewens het hulle die [[CONCACAF]] se goue beker al nege keer gewen. Die Suid-Amerikaanse [[CONMEBOL]] het Meksiko vir tien Copas América uitgenooi en hulle het twee keer as naaswenner geëindig (in 1993 in 2001). Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in [[Hugo Sanchez]], [[Rafael Marquez]], [[Ricardo Osorio]] en [[Pavel Pardo]]. In 2018 is Meksiko deur FIFA saam met Kanada en die Verenigde State as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die derde vir Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515074954/https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir die eerste keer het 48 spanne aan ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Bofbal in Meksiko het in die 1940's gevestig. Die topbofballiga is die ''Liga Mexicana de Béisbol'', wat in 1925 gestig is en die hoogste klassifikasie vir die Major League Baseball het, en dit word beskou as een van die beste ligas ter wêreld. Tans neem 18 spanne daaraan deel, die kampioenspan is Leones de Yucatán uit Mérida. Sowat 100 spelers het daarin geslaag om in die Amerikaanse-Kanadese Major League Baseball te speel, waaronder Fernando Valenzuela, Vinny Castilla en Aurelio Rodríguez. Die nasionale span het vier silwermedaljes by die bofbalwêreldbeker en vier bronsmedaljes by die Pan-Amerikaanse Spele gewen. Die topbasketballiga in Meksiko is die ''Liga Nacional de Baloncesto Profesional'', wat in 2000 gestig is en tans uit 14 spanne bestaan. Boks is nog ’n gewilde en suksesvolle sport en Meksikaanse boksers het al wêreldkampioenskappe en Olimpiese medaljes gewen. Daar bestaan tradisioneel ’n besonderse wedywering met boksers uit [[Puerto Rico]].<ref>{{en}} {{cite web|url=http://articles.latimes.com/2008/jul/15/sports/sp-prmex15|author=Kevin Baxter|title=This rivalry packs real punch – When boxers from Mexico and Puerto Rico face each other, winning for their homeland is key|publisher=LA Times|date=15 Julie 2008|accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Vanaf 1962 tot 1970 en vanaf 1986 tot 1992 het die [[Formule Een]] [[Meksikaanse Grand Prix]] in Meksikostad plaasgevind; van 2015 tot 2019 en weer sedert 2021 word die Grand Prix op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.racefans.net/2014/07/22/five-year-mexican-grand-prix-deal-signed-report/|title=Five-year Mexican Grand Prix deal signed – report|date=22 Julie 2014|accessdate=1 Desember 2018}}</ref> As gevolg van sy sukses is die gholfspeler Lorena Ochoa, wat sedert 2007 die LPGA Tour lei, baie gewild.<ref>{{en}} {{cite web |title=LPGA Rolex Women's World Golf Rankings |date=1 Oktober 2007 |url=http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |format=PDF |accessdate=16 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016174101/http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |archive-date=16 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het die [[Olimpiese Somerspele 1968]] in Meksikostad aangebied, die eerste Latyns-Amerikaanse gasheerland, en die [[Olimpiese Somerspele]] is eers weer in [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]] in [[Rio de Janeiro]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web|title=2016 Binational Olympics|date=Desember 2003|publisher=San Diego Metropolitan|url=http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|accessdate=30 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043448/http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|archive-date=30 September 2007|url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 112 Lande het in Meksikostad deelgeneem met ’n totaal van 5&nbsp;516 atlete en 172 kompetisies in 20 sportsoorte. Die wêreldrekord in die verspring deur Bob Beamon en die Fosbury-flop in die hoogspring was uitstaande tydens hierdie spele. Meksikaanse atlete het tot op hede 69 medaljes by Olimpiese Spele gewen, waarmee Meksiko die 43ste plek in die alle-tye lys van medaljes beklee. Die medaljes is in ’n verskeidenheid van sportsoorte soos [[ruitersport]], [[sierduik]], [[swem]], boks, [[polo]] en [[Skermsport|skerm]] gewen. == Bekende Meksikane == {{Col-start}}{{Col-break}} * [[David Alfaro Siqueiros]] (1896–1974), skilder en grafiese kunstenaar * [[Luis Barragán Morfín]] (1902–1988), argitek * [[Porfirio Díaz]] (1830–1915), president * [[Lila Downs]] (* 1968), sangeres * [[Salma Hayek]] (* 1966), aktrise * [[Miguel Hidalgo]] (1753–1811), priester en rewolusionêr * [[Agustin de Iturbide]] (1783–1824), keiser * [[Benito Juárez]] (1806–1872), president * [[Frida Kahlo]] (1907–1954), skilderes * [[Maksimiliaan I van Meksiko]] (1832–1867), keiser {{Col-break}} * [[Rafael Marquez]] (* 1979), sokkerspeler * [[Mario J. Molina]] (* 1943), chemikus en [[Nobelprys vir Chemie|nobelpryswenner]] * [[Ximena Navarrete]] (* 1988), mej heelal 2010 * [[Juan O’Gorman]] (1905–1982), argitek en skilder * [[José Clemente Orozco]] (1883–1949), skilder * [[Octavio Paz]] (1914–1998), skrywer en [[Nobelprys vir Letterkunde|nobelpryswenner]] * [[Elena Poniatowska]] (* 1932), skryfster * [[Diego Rivera]] (1886–1957), skilder * [[Alfonso García Robles]] (1911–1991), politikus en [[Nobelprys vir Vrede|nobelpryswenner]] * [[Selena]] (1971–1995), sangeres {{col-end}} <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse akteurs"> Ramon Novarro.jpg|[[Ramón Novarro]] Dolores del Rio Argentinean Magazine AD.jpg|[[Dolores del Río]] Gael García Bernal (Guadalajara Film Festival) 3.jpg|[[Gael García Bernal]] Salma Hayek 2004.jpg|[[Salma Hayek]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse politici"> Porfirio Diaz in uniform.jpg|[[Porfirio Díaz]] Miguel Hidalgo y Costilla.png|[[Miguel Hidalgo]] Benito Pablo Juárez García.png|[[Benito Juárez]] Alfonso Garcia Robles 1981.jpg|[[Alfonso García Robles]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse regisseurs"> Luis Buñuel.JPG|[[Luis Buñuel]] Ripstein.jpg|[[Arturo Ripstein]] Guillermo del Toro by Gage Skidmore.jpg|[[Guillermo del Toro]] Alejandro González Iñarritu cropped.jpg|[[Alejandro González Iñárritu]] </gallery> </div> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mexico|title=Mexico|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}} ; Geskiedenis ---- * {{en}} {{cite book |author=Enrique Krauze |title=Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996 |publisher=Harper Perennial |location=New York |year=1998 |isbn=0-06-092917-0 |page=896}} * {{en}} {{cite book |authors=Michael C. Meyer; William H. Beezley |title=The Oxford History of Mexico |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=0-19-511228-8 |page=736}} * {{en}} {{cite book |author=Henry Bamford Parkes |title=A History of Mexico |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |year=1972 |edition=3de |isbn=0-395-08410-5}} * {{en}} {{cite book |author=William H. Prescott |title=History of the Conquest of Mexico |publisher=Continuum |location=Londen/New York | year=2009 |isbn=978-1-4411-4699-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Mexico|Meksiko}} * {{en}} {{Wikivoyage|Mexico|Meksiko}} * {{es}} [http://www.gob.mx/ Regering van Meksiko] * {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/ Presidentskap van Meksiko] * {{es}} [http://www.senado.gob.mx/ Senaat van Meksiko] * {{es}} [http://www.congreso.gob.mx/ Kongres van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524065850/http://www.congreso.gob.mx/ |date=24 Mei 2012}} * {{es}} [http://www.ife.org.mx/portal/site/ifev2 Verkiesingskommissie van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704152701/http://www2.ife.org.mx/portal/site/ifev2 |date=4 Julie 2012}} * {{es}} [http://www.inegi.org.mx/default.aspx? Nasionale Instituut van Statistiek en Aardrykskunde] * {{en}} [http://www.mex99.com/ Inligtingsblad oor Meksiko] {{dooie skakel}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Meksiko}} | Noord = {{vlagland|Verenigde State}} | Noordoos = {{vlagland|Verenigde State}} | Oos = [[Golf van Meksiko]] • {{vlagland|Kuba}} | Suidoos = [[Karibiese See]] • {{vlagland|Belize}} • {{vlagland|Guatemala}} | Suid = [[Stille Oseaan]] | Suidwes = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Clipperton]] • [[Stille Oseaan]] | Wes = {{vlagland|Hawaii}} • [[Stille Oseaan]] | Noordwes = [[Stille Oseaan]] }} {{Deelstate van Meksiko}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{NAFTA}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Meksiko| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] nju4jh03730yi1g76hzmg5pmxbjhcf1 2918821 2918819 2026-07-22T19:35:31Z SpesBona 2720 Jammer! 2918821 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde Meksikaanse State |volle_naam = <small>''Estados Unidos Mexicanos'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Meksiko |beeld_vlag = Flag of Mexico.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Mexico.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Mexico (orthographic projection).svg |leuse = |volkslied = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''<br /><center>[[Lêer:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = Geen op federale vlak nie{{smallsup|a}}<br />[[Spaans]] (''[[de facto]]''){{smallsup|b}} |hoofstad = [[Meksikostad]] {{Koördinate|19|26|N|99|08|W}} |latd = 19 |latm = 26 |latNS = N |longd = 99 |longm = 08 |longEW = W |grootste_stad = [[Meksikostad]] |regeringsvorm = Federale presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref>{{es}} {{cite web |format=PDF |location=MX Q |url=http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511194922/http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-date=11 Mei 2011 |title=Politieke Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State, titel 2, artikel 40 |publisher=SCJN |accessdate=11 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]] |leiername = [[Claudia Sheinbaum]] |oppervlak_rang = 15^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;964&nbsp;375<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=18 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118235804/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/|archive-date=18 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 758&nbsp;449 |persent_water = 1,58 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 130&nbsp;739&nbsp;927<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 10^de |bevolking_sensus = 126&nbsp;014&nbsp;024<ref name="sensus">{{es}} {{cite web |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |title=Censo Población y Vivienda 2020 |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=26 Januarie 2021}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2020 |bevolkingsdigtheid = 66 |bevolkingsdigtheidmi² = 172,4 |bevolkingsdigtheidrang = 142^ste |BBP_PPP = $3&nbsp;518&nbsp;miljard<ref name="imf2">{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=273&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Mexico |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 13^de |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $26&nbsp;172<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 77^ste |BBP = $1&nbsp;775&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 13^de |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $13&nbsp;208<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 75^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Bereik<br />• Erken<br />• Eerste grondwet<br />• Tweede grondwet<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Spanje]]<br />[[16 September]] [[1810]]<ref name="Castro2000">{{en}} {{cite book|author=Rafaela Castro|title=Chicano Folklore: A Guide to the Folktales, Traditions, Rituals and Religious Practices of Mexican Americans|url=https://books.google.de/books?id=WdzY7YjhRroC&pg=PA83&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q&f=false|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514639-4|page=83|accessdate=1 Desember 2018}}</ref><br />[[27 September]] [[1821]]<br />[[28 Desember]] [[1836]]<br />[[4 Oktober]] [[1824]]<br />[[5 Februarie]] [[1857]]<br />[[5 Februarie]] [[1917]] |MOI = {{wins}} 0,789<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 81^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 42,6<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MX |title=Gini Index – Mexico |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#e0584e|hoog}} |geldeenheid = [[Meksikaanse peso|Peso]] |geldeenheid_kode = MXN |land_kode = 484 / MX / MEX |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-08:00|-8]] |tydsone_somer = |utc_afwyking_DST = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-07:00|-7]] |internet_domein = [[.mx]] |skakelkode = 52 |voetskrif = a. Spaans is ''[[de facto]]'' die [[amptelike taal]] van die federale Meksikaanse regering.<br />b. [[Majaans]], [[Mixteeks]], [[Nahuatl]], [[Zapoteeks]] en [[Tale van Meksiko|64 andere inheemse tale]] word sedert 2003 as nasionale tale erken.<ref>{{es}} {{cite web|url=https://www.inali.gob.mx/clin-inali/ |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Inali.gob.mx |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> }} '''Meksiko''' of '''Mexiko''' ([[Spaans]]: ''México'', [ˈmexiko], {{Audio|Es-mx-México.ogg|luister}}; [[Nahuatl]]: ''Mexihco'', [me:'ʃiʔko]), amptelik die '''Verenigde Meksikaanse State'''<ref>{{es}} {{cite web | url = https://embamex2.sre.gob.mx/eua/index.php/es/enterate/391-acerca-de-mexico | title = Acerca de México | publisher = Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State, Meksikaanse Departement van Buitelandse Betrekkinge | location = Washington, D.C. | accessdate = 21 Julie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> (Spaans: ''Estados Unidos Mexicanos'',<ref name="presidencia.gob.mx">{{es}} {{cite web |url=https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |publisher=Regering van Meksiko |title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (Politiese Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State) |location=MX |date=27 April 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714174713/https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Audio|Es-mx-Estados Unidos Mexicanos.ogg|luister}}; Nahuatl: ''Mexihco Tlacetililli Tlahtohcayotl''), is ’n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë in [[Noord-Amerika]]. Meksiko grens in die noorde aan die [[Verenigde State van Amerika]], in die suide en weste aan die [[Stille Oseaan]], in die suidooste aan [[Guatemala]], [[Belize]] en die [[Karibiese See]] en in die ooste aan die [[Golf van Meksiko]]. Meksiko strek oor ’n gebied van sowat 2 miljoen km² (sowat 760&nbsp;000 myl²), is die sesde grootste land van die [[Amerikas]] wat oppervlakte betref, en die [[Lys van lande volgens oppervlak|15de grootste onafhanklike land ter wêreld]]. Met ’n geskatte bevolking van sowat 130 miljoen in 2024<ref name="CIA" /> het die land die [[Lys van lande volgens bevolking|tiende grootste bevolking ter wêreld]], en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land, ook die tweede mees bevolkte land in [[Latyns-Amerika]] naas [[Brasilië]]. [[Lêer:Chichen Itza 3.jpg|duimnael|links|Die [[Maja]]stad [[Chichén Itzá]] op die [[Yucatán-skiereiland]], sedert 1988 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]]] Tydens die Voor-Colombiaanse tydperk, voor die aankoms van die [[Europa|Europeërs]] in die gebied van die huidige Meksiko, het verskeie belangrike beskawings soos die [[Olmeke]], [[Mixteke]], [[Tolteke]], [[Teotihuacán]]e, [[Zapoteke]], [[Maja]], [[Tlaxcalteke]] en [[Asteke]] hier bestaan. Teen 1521 het die [[Spaanse Ryk]] met die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|verowering]] en kolonisasie van die gebied vanuit hul basis in [[Tenochtitlan|México-Tenochtitlan]] begin en die [[Nieu-Spanje|Vise-Koninkryk Nieu-Spanje]] gestig. Met die onafhanklikheidsverklaring van Spanje op 16 September 1810 het die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, op 27 September 1821 het Meksiko sy onafhanklikheid verkry en op 28 Desember 1836 is dit deur Spanje erken. Ná die onafhanklikheidsoorlog het Meksiko sy eerste grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig en die huidige grondwet is tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] (1910–1920) op 5 Februarie 1917 aanvaar. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu met die onafhanklikheidsverklaring van die [[Sentraal-Amerika]]anse lande en ná oorloë teen die Verenigde State van Amerika meer as gehalveer. Die Verenigde Meksikaanse State is ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met ’n presidensiële stelsel en ’n tweekamerparlement, bekend as die kongres van die Unie (''Congreso de la Unión''), wat uit die senaat van die republiek (''Senado de la República'') en die huis van afgevaardigdes (''Cámara de Diputados'') bestaan. Die land se [[hoofstad]] en grootste stad is [[Meksikostad]], wat nie deel uitmaak van een van die [[Deelstate van Meksiko|31 deelstate]] nie, maar sedert onlangse strukturele hervormings ’n soortgelyke status het. Die stadsregering pleit egter vir die amptelike status van ’n deelstaat. == Etimologie == [[Lêer:CodexMendoza01.jpg|duimnael|links|Afbeelding van Meksiko-Tenochtitlan uit die ''Codex Mendoza'', 15de eeu]] [[Lêer:Acta Independencia Mexico 1821.jpg|duimnael|Die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1821]] Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje verkry het, is besluit om die land na sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: ''Mēxihco Tenōchtitlan'') gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis daarvan is onbekend. ''Mēxihco'' was die Nahuatl-term vir die hartland van die Asteekse Ryk,<ref name="Bright2004">{{en}} {{cite book|author=William Bright |title=Native American Placenames of the United States |url=https://books.google.de/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA281&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |year=2004 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3598-4 |page=281 |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die ''Mexica'' en die omliggende gebiede, wat later ’n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as ’n toponiem vir die Vallei, wat die primêre etnoniem vir die Asteekse Driebond geword het. Die amptelike naam van die land is saam met die regeringsvorm verander. Tydens twee geleenthede (1821–1823 en 1863–1867) het die land bekend gestaan as ''Imperio Mexicano'' ("Meksikaanse Keiserryk"). Al drie federale grondwette (van 1824, 1857 en 1917, die huidige) het die naam ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") gebruik. Met die grondwet van 1824 het die land ’n federale republiek met die amptelike name ''Nación Mexicana'' ("Meksikaanse Nasie") en ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") geword.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |title=Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824) |accessdate=12 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112071534/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |archive-date=12 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die grondwette van 1836 en 1857 is die amptelike naam ná ''República Mexicana'' ("Meksikaanse Republiek") verkort, maar vir amptelike geskrifte het die langnaam steeds in gebruik gebly.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |title=Leyes Constitucionales de 1836 |publisher=Cervantes Virtual |accessdate=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114182409/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |archive-date=14 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica57.pdf|title=Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Met die huidige grondwet van 1917 is die langnaam "Verenigde Meksikaanse State" weer ingevoer.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica1917.pdf|title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === {{Hoofartikel|Meso-Amerika}} [[Lêer:TenochtitlanModel.JPG|duimnael|links|’n Model van die [[Asteke|Asteekse]] hoofstad [[Tenochtitlan]] waar [[Meksikostad]] tans geleë is]] [[Lêer:Mexico's Territorial Evolution.png|duimnael|Territoriale ontwikkeling van Meksiko sedert die Onafhanklikheid van 1821]] Die eerste spore van menslike beskawing is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23&nbsp;000 jaar oud. Eers is [[mielie]]s en [[Boontjie|bone]] gekweek en omstreeks 7000 v.C. het die eerste nedersettings ontstaan. In 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer ontruim is. Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontwikkel en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos die Asteke, Maja, Mixteke, Olmeke, Tlaxcalteke en Tolteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko en die Mixteke [[Oaxaca]] oorheers, en die laagland as Maja-gebied het belangrikste sentrums in [[Calakmul]], [[Chichén Itzá]], [[Mayapán]], [[Palenque]] en [[Uxmal]] gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke in die gebied van die huidige Meksiko geheers. Meksiko het daarmee ’n lang geskiedenis waar die Asteke en Maja onder die Amerikaanse hoogkulture van die [[Middeleeue]] in Meso-Amerika tel. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad. Die sentrum van die Maja was Chichén Itzá op die [[Yucatán-skiereiland]]. Die meeste kennis omtrent die geskiedenis van die Asteke en Maja is aan verskeie codexe ontleen. === Die Spaanse koloniale bewind === {{Hoofartikel|Nieu-Spanje}} [[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1794).svg|duimnael|links|Kaart van Nieu-Spanje in 1794]] [[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1819).svg|duimnael|Kaart van Nieu-Spanje in 1819]] Met die ontdekking van die Amerikas deur [[Christophorus Columbus]] op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. Tussen 1517 en 1518 het die eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucatan-skiereiland bereik. Die "nuutontdekte" beskawings en die rykdom aan [[goud]]voorwerpe het die ''tierra firme'', die vasteland, vir die [[Spanjaarde]] aanloklik gemaak. Tussen 1519 en 1521 het [[Hernán Cortés]] die Asteekse Ryk met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir [[Spanje]] verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatan-skiereiland]] en Pedro de Alvarado vir Guatemala verower en die laaste Majastede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en [[silwer]]rykdom onder die belangrikste oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue heen het die Spanjaarde en hul sendelinge die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die Spaanse taal in Meksiko gevestig. === Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie === [[Lêer:Political divisions of Mexico 1824 (location map scheme).svg|duimnael|Die Republiek van Meksiko in 1824]] [[Lêer:Iturbide Emperador by Josephus Arias Huerta.jpg|duimnael|links|upright|[[Agustin de Iturbide]] het Meksiko tussen 1821 en 1822 as regent, en vanaf 1822 tot 1823 as keiser Augustin I regeer]] Ná die voorbeelde van die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog|Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring]] tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] op 4 Julie 1776 en die [[Franse Rewolusie]] op 14 Julie 1789, het die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring op 16 September 1810 die Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin, terwyl Spanje deur die [[Napoleontiese Oorloë|Franse besetting]] (1808–1814) onder [[Napoleon Bonaparte]] verswak is. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]] (1821–1823) is onder [[Agustin de Iturbide]] gestig, terwyl Spanje tot 1829 gepoog het om Meksiko te herower. Spanje het die onafhanklikheid van Meksiko eers op 28 Desember 1836 amptelik erken. Ná die Rewolusie op 19 Maart 1823 het Meksiko ’n republiek geword, terwyl die Sentraal-Amerikaanse lande [[Costa Rica]], [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Honduras]] en [[Nicaragua]] ook hul onafhanklikheid verklaar en die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika]] op 1 Julie 1823 gestig het, wat reeds op 31 Mei 1838 weer ontbind is. [[Chiapas]] is op 14 September 1824 deur Meksiko geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en [[Sonora]] op 8 Mei 1854. [[Lêer:Wpdms republic of texas.svg|duimnael|Die [[Republiek van Texas]] met geëiste gebiede]] In 1835 het die Verenigde State probeer om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die [[Republiek van Texas]], wat op 2 Maart 1836 gestig is, beëindig is. Tydens die [[Koekoorlog]] vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om ’n kompensasie vir ’n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is die [[Republiek van die Rio Grande]] op 17 Januarie 1840 gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. ’n Wyle later is op 16 Maart 1841 die [[Republiek van Yucatán]] gestig, wat ná die uitbreek van die [[Kasteoorlog]] deur die inheemse Majabevolking in 1847, militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer by Meksiko aangesluit het. Meksiko sou eers op 22 Januarie 1901 die hele Yucatan-skiereiland terugwen. [[Lêer:Mexican Cession.png|duimnael|links|Die Meksikaanse sessie van 1848 volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] ná die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]]]] Op 25 April 1846 het die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van die [[Republiek van Kalifornië]], die gebied van die huidige Amerikaanse deelstate [[Arizona]], [[Kalifornië]], [[Nevada]], [[Utah]] en die dele oos van die [[Rio Grande]]-rivier van [[Colorado]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Wyoming]] deur die Verenigde State beëindig is. Met die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] het die Rio Grande-rivier die huidige grens tussen Meksiko en die Verenigde State geword. [[Lêer:Gadsden Purchase Cities ZP.svg|duimnael|Kaart van die Gadsden-aankoop deur die Verenigde State in 1853]] Gadsden, ’n gebied suid van die [[Gilarivier]] wat vir ’n beplande, maar nie-geboude spoorwegverbinding benodig was, is op 30 Desember 1853 vir 10 miljoen [[Amerikaanse dollar|VS-dollar]] (sowat $260 miljoen in 2010) aan die Verenigde State verkoop. Die gebied maak deel uit van die huidige suidelike [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] Arizona en Nieu-Meksiko. [[Lêer:Maximilian by Winterhalter extrait.jpg|duimnael|links|upright|[[Maksimiliaan I van Meksiko|Ferdinand Maximilian Joseph Maria van Oostenryk]] het Meksiko tussen 1864 en 1867 as keiser Maksimiliaan I regeer]] Tydens die [[Hervormingsoorlog]] is op 5 Februarie 1857 ’n liberale grondwet in Meksiko afgekondig wat die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk beperk het, waarteen konserwatiewe kragte gestry het. In die winter van 1861/62 het Meksiko in ’n skuldkrisis beland wat tot die besetting van dele van die golfkus deur Frankryk, Spanje en die [[Verenigde Koninkryk]] gelei het. Op 1 Desember 1861 het die [[Franse inval in Meksiko|Franse inval]] onder keiser [[Napoleon III van Frankryk]] begin en die [[Tweede Meksikaanse Keiserryk]] (1864–1867) met die Oostenrykse aartshertog [[Maksimiliaan I van Meksiko|Maksimiliaan I]] van [[Habsburg]] as keiser is gestig. Die Republikeine onder [[Benito Juárez]] het na [[Monterrey]] gevlug. Ná die uitsetting van Franse soldate deur die Verenigde State en die teregstelling van Maksimiliaan I is die Tweede Republiek in 1867 uitgeroep, nadat Meksikostad op 15 Julie 1867 deur Benito Juárez bevry is. [[Lêer:Localisation de l'ile de Clipperton.png|duimnael|Ligging van die [[Clipperton]]-eiland voor die kus van Meksiko]] In 1905 is die suidelike [[Clipperton]]-eiland beset, wat ná ’n bemiddeling van die [[Italië|Italiaanse]] koning [[Viktor Emanuel III van Italië|Viktor Emanuel III]] in 1931 aan Frankryk oorhandig en op 12 Junie 1935 amptelik in besit geneem is. === Sedert die Meksikaanse Rewolusie === [[Lêer:Ejércitos rebeldes 1916-1920.svg|duimnael|links|Rebelle-gebiede tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] tussen 1916 en 1920]] Die lang diktatuur van [[Porfirio Diaz]] het in 1910 tot die Meksikaanse Rewolusie en sy bedanking gelei. Tydens die rewolusie is op 5 Februarie 1917 die huidige liberale grondwet ingevoer. ’n Opstand teen antiklerikale bepalings van die grondwet het tot die [[Cristero-oorlog]] tussen 1926 en 1929 gelei, maar die bepalings is eers met ’n omvattende grondwetlike hervorming in 1992 afgeskaf. In Januarie 1917 het die [[Duitse Keiserryk]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] ’n alliansie met Meksiko teen die Verenigde State probeer smee wat een van die oorsake van die Verenigde State se toetrede tot die oorlog en die besetting van die hawestad [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] was. [[Lêer:Wien - Mexikoplatz.JPG|duimnael|Die Meksikoplein met die [[Franciskus van Assisi]]-kerk aan die [[Donau]]-rivier in [[Wene]]]] Op 23 September 1931 het Meksiko by die [[Volkebond]] aangesluit, wat op 20 April 1946 weer ontbind is. Met die uitbreek van [[fascisme]] in Europa het Meksiko as ’n belangrike land van ballingskap gedien. In die [[Spaanse Burgeroorlog]] het die land saam met Frankryk, die [[Sowjetunie]] en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder [[Francisco Franco]], [[Italië]], [[Nazi-Duitsland]] en [[Portugal]] ondersteun. Die regering het op 19 Maart 1938 as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluiting van [[Oostenryk]] by Nazi-Duitsland protes aangeteken. Meksiko het daarop gewys dat die Duitse optrede ’n bedreiging vir die wêreldvrede sou inhou indien laasgenoemde sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die [[internasionale reg]] nie sou eerbiedig nie. Hiervoor is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in [[Wene]] op 20 Junie 1956 ná ''Meksikoplein'' gewysig. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Meksiko van 1939 tot 1941 neutraal gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en [[Japan]] verklaar, nadat Duitse duikbote die twee [[olietenker]]s ''Potrero del Llano'' en ''Faja de Oro'' vernietig het. Aan die einde van die oorlog het Meksiko op 7 November 1945 ’n stigterslid van die [[Verenigde Nasies]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.un.org/en/member-states/index.html |title=Member States of the United Nations |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509181158/https://www.un.org/en/member-states/index.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> op 31 Desember 1945 ’n lidland van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |title=List of Members |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=13 Junie 2012 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408152821/https://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[Wêreldbank]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |title=Member Countries |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519135757/https://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en op 30 April 1948 ’n stigterslid van die [[Organisasie van Amerikaanse Lande]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oas.org/DIL/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |title=Multilateral Treaties – Mexico |publisher=[[Organisasie van Amerikaanse Lande]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027141738/http://www.oas.org/dil/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:President Bush, Canadian Prime Minister Brian Mulroney and Mexican President Carlos Salinas participate in the... - NARA - 186460.jpg|duimnael|links|Ondertekening van die NAFTA-verdrag in Oktober 1992 (v.l.n.r., agter): president Carlos Salinas de Gortari (Meksiko), president [[George H.W. Bush]] (Verenigde State) en eerste minister Brian Mulroney (Kanada); voor: Jaime Serra Puche (Meksiko), Carla Hills (Verenigde State) en Michael Wilson (Kanada)]] Tydens die [[Koue Oorlog]] het Meksiko te danke aan sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (''Meksikaanse wonder'') en as die gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1968]], die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur ’n [[aardbewing]] getref, wat dele van die hoofstad vernietig het, en waarin meer as 10&nbsp;000 mense die lewe gelaat het. In November 1993 het die land by [[APEC]] aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|title=Member Economies|publisher=[[APEC]]|accessdate=7 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107172619/https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|archive-date=7 Januarie 2021|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Volgend op ’n ooreenkoms van 17 Desember 1992, het Meksiko saam met [[Kanada]] en die Verenigde State die [[NAFTA]]-vryehandelsone op 1 Januarie 1994 in die lewe geroep. Op dieselfde dag het ''indígenas'' in die Suid-Meksikaanse deelstaat [[Chiapas-konflik|Chiapas ’n opstand]] teen die uitwerking van [[globalisering]] en [[diskriminasie]] van Indios begin, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar tans (2020) nie opgelos is nie.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|title=Towards a history of events in Chiapas|accessdate=26 Januarie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110126161657/http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|archive-date=26 Januarie 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die [[OESO]] aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering nie die vaste [[Meksikaanse peso|peso]]-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon byhou nie. Die krisis is deur lenings van die Verenigde State, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig. Op 1 Januarie 1995 het Meksiko ’n stigterslid van die [[Wêreldhandelsorganisasie]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |title=Members and Observers |publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520094505/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1999 het Meksiko die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999|FIFA Sokker-Konfederasiebeker]] aangebied én gewen. [[Lêer:Mexican States with mafia conflicts.png|duimnael|Uitbreiding van die [[dwelmoorlog in Meksiko]]]] Sedert die 1990's word die land deur ’n [[Dwelmoorlog in Meksiko|dwelmoorlog]] geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met ''Operasie Michoacan'' van die Regering teen die [[Dwelmmiddel|dwelm]][[kartel]]le begin het. Die dwelmoorlog word nie net tussen die Meksikaanse Regering en die dwelmkartelle gevoer nie, maar ook onderling tussen die dwelmkartelle wat om invloed en smokkelroetes meeding.<ref>{{en}} {{cite web |first=Ioan |last=Grillo |title=Mexico cracks down on violence |date=11 Desember 2006 |url=http://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |work=Seattle Post-Intelligencer |agency=Associated Press |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512081417/https://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |title=Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones |publisher=Semanario Zeta |date=12 Desember 2011 |accessdate=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116230119/http://zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |archive-date=16 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit word verder aangehits deur wapensmokkelary uit die aangrensende Verenigde State, waar self oorlogswapens in deelstate soos Texas en Nieu-Meksiko by gelisensieerde handelaars vry te koop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |title=American citizen in Mexican custody on arms-trafficking |publisher=[[CNN]] |date=6 September 2011 |accessdate=1 Julie 2012 |archive-url=https://archive.is/20120701122948/http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |archive-date=1 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM:POLITICS |title=Study: U.S. lacks strategy to fight arms smuggling into Mexico |publisher=[[CNN]] |date=6 Maart 2012 |accessdate=6 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306224242/http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM%3APOLITICS |archive-date=6 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 2016 is die stadsregering van Meksikostad besig om aan die hoofstad die amptelike status van dié land se 32ste deelstaat te verleen, maar volgens die grondwet mag die hoofstad nie in een van die deelstate lê nie. In 2018 is Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State as mede-gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys. Vir Meksiko was dit die derde [[Sokker-Wêreldbeker]] wat in dié land aangebied is.<ref>{{en}} {{cite web |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |publisher=[[BBC]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230190605/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geografie == <!-- {{Hoofartikel|Geografie van Meksiko}} --> [[Lêer:Mexicofromspace.PNG|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Meksiko]] [[Lêer:Mexico 6 Volcanoes.jpg|duimnael|Die ses vulkane [[Iztaccíhuatl]], [[Popocatépetl]], [[Malintzin]], [[Cofre de Perote]], [[Citlaltépetl]] en [[Sierra Negra]], wat deel uitmaak van die [[Sierra Volcánica Transversal]]]] [[Lêer:Pico Orizaba1.jpg|duimnael|Die vulkaan Citlaltépetl of Pico de Orizaba, die hoogste berg in Meksiko]] [[Lêer:Mexico topographic map-blank.svg|duimnael|links|Topografiese kaart van Meksiko]] [[Lêer:Mexico sea limits.svg|duimnael|links|Kaart van Meksiko se eksklusiewe ekonomiese sone]] [[Lêer:Mexico-Popocatepetl.jpg|duimnael|Popocatépetl is die tweede hoogste berg in Meksiko asook die tweede hoogste vulkaan in Noord-Amerika]] In die weste is die skiereiland [[Neder-Kalifornië]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Coloradorivier]] geleë, wat in die [[Golf van Kalifornië]] uitmond. Die westelike vasteland word deur die [[Rotsgebergte]] en die suide deur [[reënwoud]]e gekenmerk. In die noordooste is die [[Rio Grande]] (in Meksiko ''Río Bravo del Norte'' genoem) geleë, wat die grens met die Verenigde State vorm, en in die oostelike [[Golf van Meksiko]] uitmond. Die noorde van Meksiko tussen die Stille Oseaan in die weste en die Rio Grande in die ooste word deur [[woestyn]]gebiede soos die Chihuahua- en die Sonora-woestyn gekenmerk. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die [[Karibiese See]]. 210 kilometer vanaf die oostelike kus van Yucatan is die [[eilandnasie]] [[Kuba]] geleë. Die land word gekenmerk deur die [[Sierra Madre]] wat die [[Meksikaanse Hoogland]] in die ooste (''[[Sierra Madre Oriental]]''), suide (''[[Sierra Madre del Sur]]'') en weste (''[[Sierra Madre Occidental]]'') omring. In die suidweste daarvan is die [[Landengte van Tehuantepec]] geleë, tussen die [[Golf van Campeche]] in die noorde en die [[Golf van Tehuantepec]] in die suide, wat in die ooste aan die Yucatan-skiereiland grens. Die Landengte van Tehuantepec vorm die geografiese en geologiese grens tussen Noord- en Sentraal-Amerika. Die totale lengte van die grenslyn is 4&nbsp;263&nbsp;km; daarvan vorm 3&nbsp;141&nbsp;km die gemeenskaplike grens met die Verenigde State in die noorde, waarvan 2&nbsp;008&nbsp;km die Rio Grande vorm. In die suidooste word Meksiko deur Guatemala (871&nbsp;km) en Belize (251&nbsp;km) begrens, waar Meksiko met beide lande die Yucatan-skiereiland deel. Meksiko het ’n kuslyn van 9&nbsp;330&nbsp;km, waarvan 7&nbsp;338&nbsp;km aan die Stille Oseaan en die Golf van Kalifornië en 2&nbsp;805&nbsp;km aan die Golf van Meksiko en die Karibiese See geleë is. Die hoogste [[berg]] in die land asook die hoogste vulkaan in Noord-Amerika is [[Citlaltépetl]] met ’n hoogte van 5&nbsp;636&nbsp;m bo [[seevlak|seespieël]], waarna [[Popocatépetl]] met 5&nbsp;462&nbsp;m en [[Iztaccíhuatl]] met 5&nbsp;286&nbsp;m. Die langste [[rivier]] is die Rio Grande wat 3&nbsp;034&nbsp;km lank is. Meksiko is op vier van die aarde se [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] geleë wat aardbewings en vulkaniese aktiwiteit veroorsaak. Dié land is dus een van die seismologies-aktiefste gebiede wêreldwyd. === Deelstate === {{Hoofartikel|Deelstate van Meksiko}} Meksiko bestaan uit 31 deelstate (''Estados'') en Meksikostad (''Ciudad de México''). Meksikostad is tans in oorgang om Meksiko se 32ste federale entiteit te word wat dit ’n vlak van outonomie soortgelyk aan dié van ’n deelstaat sal gee. ’n Klousule in die Grondwet van Meksiko verhoed egter dat dit ’n deeltaat kan word, aangesien dit die plek van mag in dié land is, tensy die hoofstad van dié land elders verskuif word. {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+<big>Die 31 deelstate en Meksikostad (''Ciudad de México'')</big> !Deelstaat !Hoofstad !Gestig op !Bevolking<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&s=est&c=6846|title=Instituto Nacional de Estadística Geografia e Informática|accessdate=28 Januarie 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070128233134/http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&s=est&c=6846|archive-date=28 Januarie 2007|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> !Oppervlakte (km²) |- | [[Meksikostad|Distrito Federal]] | [[Meksikostad]] | align="center"| 18 November 1824 | align="right" | 8&nbsp;839&nbsp;361 | align="right" | 1&nbsp;479 |- | [[Aguascalientes]] | [[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]] | align="center"| 5 Februarie 1857 | align="right" | 1&nbsp;133&nbsp;137 | align="right" | 5&nbsp;625 |- | [[Baja California]] | [[Mexicali]] | align="center"| 16 Januarie 1952 | align="right" | 3&nbsp;122&nbsp;408 | align="right" | 71&nbsp;546 |- | [[Baja California Sur]] | [[La Paz, Meksiko|La Paz]] | align="center" | 8 Oktober 1974 | align="right" | 558&nbsp;425 | align="right" | 73&nbsp;943 |- | [[Campeche]] | [[Campeche, Campeche|Campeche]] | align="center" | 29 April 1863 | align="right" | 791&nbsp;322 | align="right" | 57&nbsp;727 |- | [[Chiapas]] | [[Tuxtla Gutiérrez]] | align="center" | 14 September 1824 | align="right" | 4&nbsp;483&nbsp;886 | align="right" | 73&nbsp;681 |- | [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]] | [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]] | align="center" | 6 Julie 1824 | align="right" | 3&nbsp;376&nbsp;062 | align="right" | 247&nbsp;487 |- | [[Coahuila]] | [[Saltillo]] | align="center" | 7 Mei 1824 | align="right" | 2&nbsp;615&nbsp;574 | align="right" | 151&nbsp;445 |- | [[Colima]] | [[Colima, Colima|Colima]] | align="center" | 9 Desember 1856 | align="right" | 597&nbsp;043 | align="right" | 5&nbsp;627 |- | [[Durango]] | [[Victoria de Durango]] | align="center" | 22 Mei 1824 | align="right" | 1&nbsp;547&nbsp;597 | align="right" | 123&nbsp;367 |- | [[Guanajuato]] | [[Guanajuato, Guanajuato|Guanajuato]] | align="center" | 20 Desember 1823 | align="right" | 5&nbsp;033&nbsp;276 | align="right" | 30&nbsp;621 |- | [[Guerrero]] | [[Chilpancingo]] | align="center" | 27 Oktober 1849 | align="right" | 3&nbsp;143&nbsp;292 | align="right" | 63&nbsp;794 |- | [[Hidalgo]] | [[Pachuca de Soto]] | align="center" | 16 Januarie 1869 | align="right" | 2&nbsp;415&nbsp;461 | align="right" | 20&nbsp;856 |- | [[Jalisco]] | [[Guadalajara]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 6&nbsp;989&nbsp;304 | align="right" | 78&nbsp;630 |- | [[México (deelstaat)|México]] | [[Toluca]] | align="center" | 20 Desember 1823 | align="right" | 14&nbsp;739&nbsp;060 | align="right" | 22&nbsp;333 |- | [[Michoacán]] | [[Morelia]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 3&nbsp;971&nbsp;225 | align="right" | 58&nbsp;667 |- | [[Morelos]] | [[Cuernavaca]] | align="center" | 17 April 1869 | align="right" | 1&nbsp;668&nbsp;343 | align="right" | 4&nbsp;892 |- | [[Nayarit]] | [[Tepic]] | align="center" | 26 Januarie 1917 | align="right" | 968&nbsp;257 | align="right" | 27&nbsp;862 |- | [[Nuevo León]] | [[Monterrey]] | align="center" | 5 Julie 1824 | align="right" | 4&nbsp;420&nbsp;909 | align="right" | 64&nbsp;203 |- | [[Oaxaca]] | [[Oaxaca de Juárez]] | align="center" | 21 Desember 1823 | align="right" | 3&nbsp;551&nbsp;710 | align="right" | 93&nbsp;343 |- | [[Puebla]] | [[Puebla de Zaragoza]] | align="center" | 21 Desember 1823 | align="right" | 5&nbsp;624&nbsp;104 | align="right" | 34&nbsp;251 |- | [[Querétaro]] | [[Santiago de Querétaro]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;705&nbsp;267 | align="right" | 11&nbsp;658 |- | [[Quintana Roo]] | [[Chetumal]] | align="center" | 8 Oktober 1974 | align="right" | 1&nbsp;290&nbsp;323 | align="right" | 42&nbsp;535 |- | [[San Luis Potosí]] | [[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 2&nbsp;479&nbsp;450 | align="right" | 61&nbsp;165 |- | [[Sinaloa]] | [[Culiacán]] | align="center" | 14 Oktober 1830 | align="right" | 2&nbsp;650&nbsp;499 | align="right" | 57&nbsp;331 |- | [[Sonora]] | [[Hermosillo]] | align="center" | 10 Januarie 1824 | align="right" | 2&nbsp;499&nbsp;263 | align="right" | 184&nbsp;946 |- | [[Tabasco]] | [[Villahermosa]] | align="center" | 7 Februarie 1824 | align="right" | 2&nbsp;045&nbsp;294 | align="right" | 24&nbsp;747 |- | [[Tamaulipas]] | [[Ciudad Victoria]] | align="center" | 7 Februarie 1824 | align="right" | 3&nbsp;174&nbsp;134 | align="right" | 80&nbsp;148 |- | [[Tlaxcala]] | [[Tlaxcala, Tlaxcala|Tlaxcala]] | align="center" | 9 Desember 1856 | align="right" | 1&nbsp;127&nbsp;331 | align="right" | 3&nbsp;997 |- | [[Veracruz]] | [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] | align="center" | 22 Desember 1823 | align="right" | 7&nbsp;270&nbsp;413 | align="right" | 71&nbsp;856 |- | [[Yucatán]] | [[Mérida, Yucatán|Mérida]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;909&nbsp;965 | align="right" | 39&nbsp;671 |- | [[Zacatecas]] | [[Zacatecas, Zacatecas|Zacatecas]] | align="center" | 23 Desember 1823 | align="right" | 1&nbsp;380&nbsp;633 | align="right" | 75&nbsp;416 |} <gallery widths="200" heights="200"> Lêer:Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1821 Lêer:Political divisions of Mexico 1823 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1823 Lêer:Political divisions of Mexico 1836 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1836 Lêer:Political divisions of Mexico 1836-1845 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko tussen 1836 en 1845: {{sleutel|#ff8845|Gebied verklaar sy onafhanklikheid}} {{sleutel|#ff9843|Gebiede geëis deur die Republiek van Texas}} {{sleutel|#ffaa68|Gebiede geëis deur die Republiek van die Rio Grande}} {{sleutel|#998173|Rebelle-gebiede}} Lêer:Political divisions of Mexico 1865 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1865 Lêer:Political divisions of Mexico-en.svg|Die huidige 31 deelstate van Meksiko saam met Meksikostad (''Ciudad de México'') </gallery> === Nedersettings === [[Lêer:Mexico-City-Zocalo.jpg|duimnael|Die sentrum van [[Meksikostad]] met die twee vulkane Popocatépetl en Iztaccíhuatl op die agtergrond]] Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is [[Meksikostad]], [[Ecatepec de Morelos]], [[Puebla de Zaragoza]], [[Tijuana]], [[Guadalajara]], [[León, Meksiko|León]], [[Ciudad Juárez]], [[Zapopan]], [[Monterrey]], [[Nezahualcóyotl]] en [[Mexicali]]. Hulle is meestal in die binneland geleë. Die kusgebiede is in teenstelling hiermee yl bevolk.<ref>{{de}} {{cite book|last=Knox|first=Paul L.|last2=Marston|first2=Sallie A. |title=Humangeographie|publisher=Spektrum Akademischer Verlag|location=Berlyn|year=2001|isbn=3-8274-1109-2|pages=127}}</ref> In Meksiko is die verskil tussen die kern- en die randgebied baie opvallend. Meksikostad speel die oorheersende rol. Die metropolitaanse gebied huisves 18 persent van die land se bevolking en is in die kruispunt van die Westelike, Oostelike en die Suidelike Sierra Madre in die [[Vallei van Meksiko]] naby die sentrum van die land geleë. Veracruz is die belangrikste hawestad aan die Golf van Meksiko, terwyl [[Acapulco de Juárez]] die belangrikste hawestad aan die Stille Oseaan en [[Cancún]] die belangrikste hawestad aan die Karibiese See is. {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; background:#f5f5f5; margin-left:0px;" | colspan="9" align="center" style="background:#f8f8ff; font-size:120%;"| Metropolitaanse gebiede van Meksiko<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/en/CONAPO/Municipales|title=Población total de los municipios a mitad de año, 2005–2030|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> |- ! align="center" style="background:#ffffff;" | Nommer ! align="center" style="background:#ffffff;" | Naam ! align="center" style="background:#ffffff;" | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]] ! align="center" style="background:#ffffff;" | Bevolking ! align="center" style="background:#ffffff;" | Nommer ! align="center" style="background:#ffffff;" | Naam ! align="center" style="background:#ffffff;" | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]] ! align="center" style="background:#ffffff;" | Bevolking ! align="center" style="background:#ffffff;" | Beelde |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 1 || align="left" | '''[[Meksikostad]]''' || [[Meksikostad|Distrito Federal]] || 8&nbsp;851&nbsp;080 || align="center" style="background:#ffffff;" | 13 || align="left" | '''[[Mérida, Meksiko|Mérida]]''' || [[Yucatán]] || 777&nbsp;615 ! align="center" rowspan="12" | [[Lêer:Plaza de Armas y Catedral.jpg|border|110px|Guadalajara]]<br />[[Guadalajara]]<br />[[Lêer:Torre del Casino Agua Caliente.jpg|border|110px|Tijuana]]<br />[[Tijuana]]<br />[[Lêer:Plaza del Sol, Zapopan.jpg|border|110px|Zapopan]]<br />[[Zapopan]]<br />[[Lêer:IMG 2478.jpg|border|110px|Monterrey]]<br />[[Monterrey]] |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 2 || align="left" | '''[[Ecatepec de Morelos|Ecatepec]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&nbsp;655&nbsp;015 || align="center" style="background:#ffffff;" | 14 || align="left" | '''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''' || [[San Luis Potosí]] || 722&nbsp;772 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 3 || align="left" | '''[[Guadalajara]]''' || [[Jalisco]] || 1&nbsp;495&nbsp;182 || align="center" style="background:#ffffff;" | 15 || align="left" | '''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''' || [[Aguascalientes]] || 722&nbsp;250 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 4 || align="left" | '''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''' || [[Puebla]] || 1&nbsp;434&nbsp;062 || align="center" style="background:#ffffff;" | 16 || align="left" | '''[[Hermosillo]]''' || [[Sonora]] || 715&nbsp;061 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 5 || align="left" | '''[[Ciudad Juárez|Juárez]]''' || [[Chihuahua]] || 1&nbsp;321&nbsp;004 || align="center" style="background:#ffffff;" | 17 || align="left" | '''[[Saltillo]]''' || [[Coahuila]] || 709&nbsp;671 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 6 || align="left" | '''[[Tijuana]]''' || [[Baja California]] || 1&nbsp;300&nbsp;983 || align="center" style="background:#ffffff;" | 18 || align="left" | '''[[Mexicali]]''' || [[Baja California]] || 689&nbsp;775 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 7 || align="left" | '''[[León, Meksiko|León]]''' || [[Guanajuato]] || 1&nbsp;238&nbsp;962 || align="center" style="background:#ffffff;" | 19 || align="left" | '''[[Culiacán]]''' || [[Sinaloa]] || 675&nbsp;773 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 8 || align="left" | '''[[Zapopan]]''' || [[Jalisco]] || 1&nbsp;142&nbsp;483 || align="center" style="background:#ffffff;" | 20 || align="left" | '''[[Guadalupe]]''' || [[Nuevo León]] || 673&nbsp;616 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 9 || align="left" | '''[[Monterrey]]''' || [[Nuevo León]] || 1&nbsp;135&nbsp;512 || align="center" style="background:#ffffff;" | 21 || align="left" | '''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''' || [[Guerrero]] || 673&nbsp;479 |- | align="center" style="background:#ffffff;" | 10 || align="left" | '''[[Nezahualcóyotl]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&nbsp;104&nbsp;585 || align="center" style="background:#ffffff;" | 22 || align="left" | '''[[Tlalnepantla de Baz|Tlalnepantla]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 653&nbsp;410 |- | aligin center style="background:#ffffff;" | 11 || align="left" | '''[[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]''' || [[Chihuahua]] || 809&nbsp;232 || align="center" style="background:#ffffff;" | 23 || align="left" | '''[[Cancún]]''' || [[Quintana Roo]] || 628&nbsp;306 |- | aligin center style="background:#ffffff;" | 12 || align="left" | '''[[Naucalpan de Juárez|Naucalpan]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 792&nbsp;211 || align="center" style="background:#ffffff;" | 24 || align="left" | '''[[Santiago de Querétaro|Querétaro]]''' || [[Querétaro]] || 626&nbsp;495 |} === Klimaat === [[Lêer:Mexico Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Meksiko volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Meksiko se [[klimaat]] is baie uiteenlopend met een van die wêreld se mees diverse weerstelsels. Die klimaatstreke wissel van subtropiese, berg- tot [[woestyn]]toestande. Dit streek van die buitenste [[subtropiese klimaat]] met vogtige [[somer]]s in die suidooste van dié land oor die heeljaar droë subtrope langs die [[Kreefskeerkring]] tot die klimaat van Kalifornië met [[winter]]reën in die uiterste weste (Baja California). Meksiko word deur die Kreefskeerkring in gematigde en tropiese gebiede verdeel. Gebiede noord van die 24ste Breedtegraad ondervind laer temperature gedurende die [[winter]]maande, terwyl die temperature suid van die 24ste Breedtegraad heeljaar redelik konstant is en net van die ligging bo seevlak afhang. Die noorde van die land ontvang gewoonlik minder [[neerslag]] as die suide. Van Meksiko se groot stede is baie in die Vallei van Mexiko of in aangrensende valleie met hoogtes van gewoonlik meer as 2000&nbsp;m (6&nbsp;562&nbsp;voet) geleë. Dit gee hulle 'n heeljaar gematigde klimaat met gemiddelde temperature van 16 tot 18&nbsp;°C (60,8 tot 64,4&nbsp;°F) en koel nagtemperature. Van die stede in die noorde soos Monterrey, Hermosillo en Mexicali ondervind somertemperature van 40&nbsp;°C (104&nbsp;°F) of meer. In die Sonorawoestyn kan die kwik tot 50&nbsp;°C (122&nbsp;°F) en hoër styg. Albei Meksikaanse kuslyne, behalwe vir die suidkus van die Golf van Campeche en noordelike Neder-Kalifornië, is kwesbaar vir ernstige orkane gedurende somer en [[herfs]]. <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Bioklimatiese landskappe van Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Selva Lacandona.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Tamasopo7.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pantanos de Centla 03.JPG|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mulege oasis.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Reënwoud|Tropiese reënwoud]]<br />[[Lacandon reënwoud|Selva Lacandona]], [[Chiapas]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Droë bos<br />[[Tamasopo]], [[San Luis Potosí]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Vleiland]]<br />[[Pantanos de Centla]], [[Tabasco]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Oase<br />[[Mulegé]], [[Baja California Sur]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Paisaje con nieve.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Laguna del sol.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Oaxaca regiones sierra sur.png|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Sierra Madre.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Taiga]]<br />[[Sierra de Juárez]], [[Baja California]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Alpynse klimaat<br />[[Nevado de Toluca]], [[México (deelstaat)|México]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Subtropiese woud]]<br />[[Miahuatlán]], [[Oaxaca]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Gematigde woud]]<br />[[Ocoyoacac]], [[México (deelstaat)|México]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Llanos de Apan.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Arroyo de Michoacán.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Dunas samalayuca.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Baja California Desert.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Subtropiese hoogland<br />[[Apan]], [[Hidalgo]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Tropiese hoogland<br />[[Cuitzeo del Porvenir]], [[Michoacán]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|Woestyne en duine<br />[[Samalayuca]], [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woestyn|Dorre woestyn]]<br />[[Cataviñá]], [[Baja California]] |} </div> === Flora en fauna === Meksiko is een van die 17 lande wat as die sogenaamde "biodiversiteit-brandpunte" bekendstaan. Dit is die habitat van 200&nbsp;000 verskillende [[spesie]]s, wat 10 tot 12% van die totale wêreldbiodiversiteit uitmaak. Meksiko het met sy 763 opgetekende reptielspesies die meeste, met 448 soogdierspesies die tweede meeste en met 290 opgetekende amfibiespesies die vierde meeste spesies ter wêreld. Die [[flora]] sluit 26&nbsp;000 verskillende spesies in. Ongeveer 2&nbsp;500 spesies geniet amptelike beskerming. In 2002 het Meksiko die tweede grootste vlak van ontbossing in die wêreld gehad, net ná Brasilië. Sowat 170&nbsp;000&nbsp;km² (65&nbsp;637&nbsp;myl²) is as "beskermde natuurgebiede" aangewys. Dit sluit 34 biosfeerreservate (onveranderde ekosisteme), 67 nasionale parke, 4 natuurlike monumente (weens hul estetiese, wetenskaplike of historiese waarde vir altyd beskerm), 26 gebiede met beskermde flora en fauna, 4 gebiede vir natuurlike hulpbronbeskerming (bewaring van grond, hidrologiese watergebiede en woude) en 17 heiligdomme (gebiede ryk aan diverse spesies). Die ontdekking van die Amerikas het aan die res van die wêreld baie algemeen gebruikte voedselgewasse en eetbare plante besorg. Van Meksiko se inheemse kulinêre bestanddele sluit in: [[sjokolade]], [[avokado]], [[tamatie]], mielies, [[vanielje]], [[guave]], [[chayote]], welriekende hondebossie, [[patats]], [[yamboon]], zucchini, sapote, baie variasies van boontjies, en ’n nog groter verskeidenheid van chilipeper soos habanero en jalapeño. Die meeste van hierdie name is van inheemse tale soos Nahuatl afkomstig. <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=675px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Biodiversiteit van Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mexico.Xoloitzcuintle.01.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Zalophus californianus - Morro Bay.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:MountainLion.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Axolote.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Xoloitzcuintle |style="background:#e9e9e9;" align=center|Kaliforniese seeleeu<br />''(Zalophus californianus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Poema]]<br />''(Puma concolor)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Axolotl<br />''(Ambystoma mexicanum)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Kaimanfische (Lepisosteus).jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Aquila chrysaetos Flickr.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Wild Turkey.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:American bison k5680-1 edit.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Lepisosteus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Steenarend]]<br />''(Aquila chrysaetos)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kalkoen]]<br />''(Meleagris gallopavo)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Amerikaanse bison]]<br />''(Bison bison)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:New Mexico Bighorn Sheep.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Schwarzbär-Omega Park.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Antilocapra americana.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Ovis canadensis'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Amerikaanse swartbeer]]<br />''(Ursus americanus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Gaffelbok<br />''(Antilocapra americana)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Suid-Amerikaanse ratelslang<br />''(Crotalus durissus)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mexican wolf lounging.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Standing jaguar.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Graywhale MMC.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Avocado fruitnfoliage.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Meksikaanse wolf]]<br />''(Canis lupus baileyi)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Jaguar]]<br />''(Panthera onca)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Gryswalvis]]<br />''(Eschrichtius robustus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Avokado]]<br />''(Persea americana)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Poinsettia 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Figa de moro 01.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cane cholla, with flower, Albuquerque.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Kersfeesster<br />''(Euphorbia pulcherrima)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Opuntia ficus-indica'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Echinocactus grusonii'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Cylindropuntia imbricata'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:RIMG0087.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Red eyed tree frog edit2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Monarch Butterfly Showy Male 3000px.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Caretta caretta 060417w2.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Dahlia'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Rooioogboompadda<br />''(Agalychnis callidryas)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Amerikaanse melkbosvlinder<br />''(Danaus plexippus)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Valsskilpad<br />''(Caretta caretta)'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Scarlet Macaw and Blue-and-gold Macaw.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pharomachrus mocinno -male.jpg|90px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Arbol de tejocote.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Taxodium mucronatum 01 by Line1.jpg|100px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|Geelvlerk-ara<br />''(Ara macao)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Quetzal<br />''(Pharomachrus mocinno)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Crataegus mexicana'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Taxodium mucronatum'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Kapok tree Honolulu.jpg|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Pinus ponderosa 9663.JPG|90px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Big saguaro.JPG|100px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cirio columnaris, boojum tree.jpg|100px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kapokboom]]<br />''(Ceiba pentandra)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Geeldenne<br />''(Pinus ponderosa)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Saguaro<br />''(Carnegiea gigantea)'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Fouquieria columnaris'' |} </div> == Politiek == <!-- {{Hoofartikel|Politiek van Meksiko}} --> === Uitvoerende gesag === [[Lêer:Claudia Sheinbaum con la banda presidencial (cropped) (2).jpg|duimnael|links|upright|Claudia Sheinbaum, die huidige president van Meksiko]] [[Lêer:Portada Original de la Constitucion Mexicana de 1917.png|duimnael|upright|Voorblad van die oorspronklike kopie van die Meksikaanse grondwet in 1917]] Meksiko is volgens die grondwet van 1917 ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met die president as regeringshoof en hoogste verteenwoordiger van dié staat. Die grondwet het tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910–1920) ontstaan en is deur ’n grondwetgewende vergadering uitgewerk. Dit vorm ’n kompromis tussen verskeie belanghebbendes en bevat dus anti-klerklike, nasionale, anti-imperialistiese, republikeinse, paternalistiese en sosiale-hervormings-elemente. Daarbenewens omvat die grondwet liberale elemente soos burgerregte, wetlike sekuriteit, universele stemreg, staatswelsyn en die waarborg van private eiendom.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=392}}</ref> Die president word vir een sesjaartermyn, die ''sexenio'' verkies. ’n Herverkiesing is volgens die grondwet verbode. ’n Voortydige einde van die ampstermyn is nie moontlik nie en tree net by die afsterwe van die president in werking. Die president kombineer ’n baie hoë gesag. Hy het die inisiatiefreg in die wetgewende proses en die vetoreg by die wetgewende inisiatiewe van die kongres. Verder is hy die opperbevelvoerder van die Meksikaanse weermag, benoem die hoogste range, ’n aantal staatsamptenare en die Prokureur-generaal. Met die goedkeuring van die kongres en die ministersraad kan die Meksikaanse president ’n noodtoestand verklaar. Hy het die inisiatiefreg vir oorlogsverklaring, stel riglyne vir buitelandse beleid voor en onderteken internasionale verdrae.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=394}}</ref> === Wetgewende gesag === [[Lêer:Mexico Chamber of Deputies backdrop.jpg|duimnael|links|Binnekant van die Meksikaanse huis van afgevaardigdes]] [[Lêer:MexCity-palacio.jpg|duimnael|Die Palacio Nacional in Meksikostad aan die Plaza de la Constitución, (Zócalo)]] [[Lêer:Vicente Fox Congreso.jpg|duimnael|President Vicente Fox (2000–2006) spreek die Meksikaanse parlement toe]] [[Lêer:Mexican Senate.jpg|duimnael|links|Binnekant van die voormalige setel van die Meksikaanse senaat]] Die kongres van die Meksikaanse Unie bestaan uit twee kamers: die huis van afgevaardigdes met 500 lede en die senaat met 128 senatore. Die 500 afgevaardigdes word elke drie jaar verkies, 300 daarvan in ’n direkte verkiesing en 200 volgens partylyste. Die senatore word vir ’n termyn van ses jaar verkies. In elk van die 32 deelstate word drie senatore benoem, twee daarvan deur die meerderheid van stemme en die derde een word deur die grootste opposisieparty benoem. Die 32 ander senatorplekke word volgens ’n nasionale proporsionele verteenwoordiging-stelsel verkies.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=395}}</ref> Die senatore en die afgevaardigdes kan, soos die president, nie herverkies word na hul ampstermyn nie. Die belangrikste funksie van die huis van afgevaardigdes is die jaarlikse ondersoek, bespreking en goedkeuring van die federale begroting, waarby ’n verwerping nie aanvaarbaar is nie. Die belangrikste bevoegdhede van die senaat is die goedkeuring van internasionale verdrae en toestemming vir die ontplooiing van soldate in die buiteland. Daarbenewens het die kongres verantwoordelikheid oor die goedkeuring van wette en bevele, die ekonomiese, politieke en territoriale organisasie van die land, goedkeuring van oorlogsverklarings asook die bevordering van onderwys en arbeidswetgewing. Die sentrale regering het vir ’n lang tyd die deelstate se sake bestuur, en hierdie invloed is vandag nog in werking. Die goewerneurs is direk deur die volk verkies, maar was in hul bevoegdhede sterk deur hul kontak met die president beperk en van sy welwillendheid afhanklik. Dit volg uit die afhanklikheid van elke deelstaat van die federale regering, omdat die regering dié deelstate en munisipaliteite se belastinginkomste toewys. Daarbenewens het die ministeries verteenwoordigende kantore (''Delegaciones'') in die deelstate, administratiewe distrikte en munisipaliteite. In hierdie kantore word veral federale befondsing vir welsyn en ontwikkelingsprogramme toegeken. === Regsprekende gesag === [[Lêer:SupremeCourtBldgMexicoDF.JPG|duimnael|Die Hooggeregshof se setel in Meksikostad]] Die Hooggeregshof van Meksiko is die ''Suprema Corte de Justicia de la Nación''. Dit bestaan uit elf federale regters (''Ministros''), wie deur die president voorgestel en deur die senaat bevestig word. Hul ampstermyn is beperk tot 15 jaar, die president word uit eie geledere vir vier jaar verkies en kan nie direk daarna herverkies word nie.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=396}}</ref> In die 71 jaar gedurende die heerskappy van die PRI het die regsprekende gesag besonders gely. In die loop van die jare het dit meer en meer invloed verloor. Eers met die grondwetlike hervorming van 1995 het die Suprema Corte de Justicia de la Nación weer die bevoegdheid ontvang, om oor die grondwetlikheid van die beleid te oordeel. Sedert 2000 moet die Prokureur-generaal deur die senaat bevestig word. === Buitelandse beleid === [[Lêer:Border Mexico USA.jpg|duimnael|links|Sedert 2005 word die Meksikaanse grens tot die Verenigde State, soos hier tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Baja California]] (regs), versterk uitgebrei]] [[Lêer:Obama, Peña y Harper. IX Cumbre de Líderes de América del Norte.jpg|duimnael|Die Amerikaanse president [[Barack Obama]], Meksiko se president [[Enrique Peña Nieto]] en Kanada se eerste minister [[Stephen Harper]] tydens die NAFTA se spitsberaad in 2014]] [[Lêer:Diplomatic missions of Mexico.svg|duimnael|links|Buitelandse betrekkinge van Meksiko: {{sleutel|red|Meksiko}} {{sleutel|#006666|Lande met ’n Meksikaanse ambassade}}]] [[Lêer:Enrique Peña Nieto y Raúl Castro. Recepción en La Habana, Cuba.jpg|duimnael|Meksiko se president Enrique Peña Nieto tydens ’n staatsbesoek saam met die Kubaanse president [[Raúl Castro]] in [[Havana]] 2014]] [[Lêer:Countries with which Mexico has a FTA.svg|duimnael|links|Lande waarmee Meksiko ’n vryehandelsooreenkoms onderteken het]] [[Lêer:Bienvenida oficial a México (20546207665).jpg|duimnael|Chili se president [[Michelle Bachelet]] tydens ’n staatsbesoek saam met die Meksikaanse president Enrique Peña Nieto in 2015]] Meksiko se buitelandse beleid word deur die president se politiek gekenmerk<ref name="CPEUM89">{{es}} {{cite web | work=Politieke Grondwet van die Verenigde State van Meksiko | title=Artikel 89, Seksie 10 | date=5 Februarie 1917 | publisher=Kamer van Afgevaardigdes |url=http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | accessdate=25 Augustus 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070825041639/http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | archive-date=25 Augustus 2007 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en deur die ministerie van buitelandse sake bestuur.<ref name="SRE">{{es}} {{cite web |work=Interne Reëls van die Ministerie van Buitelandse Sake |title=Artikel 2, Seksie |date=10 Augustus 2001 |publisher=Ministerie van Buitelandse Sake |url=http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308105559/http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |archive-date= 8 Maart 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die beginsels van die buitelandse beleid word grondwetlik erken in artikel 89, seksie 10, insluitend: respek vir die internasionale reg en wetlike gelykheid van nasies, hul soewereiniteit en onafhanklikheid, nie-inmenging in die huishoudelike sake van ander lande, vreedsame oplossing van konflikte, en die bevordering van die gesamentlike veiligheid deur aktiewe deelname in internasionale organisasies.<ref name="CPEUM89" /> Sedert die 1930's het die ''Estrada''-doktrine gedien as ’n belangrike aanvulling tot hierdie beginsels.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=410}}</ref><ref name=estradadoctrine>{{es}} {{cite web |last=Palacios Treviño |first=Jorge |title=La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención |url=http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |accessdate=16 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160616192041/http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |archive-date=16 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Meksiko is een van die stigterslede van verskeie internasionale organisasies, veral die Verenigde Nasies, die Organisasie van Amerikaanse Lande, die Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande,<ref>{{es}} {{cite web |publisher=Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande |title=Members |url=https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509190148/https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die OPANAL<ref>{{es}} {{cite web | publisher=OPANAL | title=Estados Miembros del OPANAL | url=http://www.opanal.org/estados-miembros/ | accessdate=5 Desember 2018 | archive-date= 5 Desember 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181205160132/http://www.opanal.org/estados-miembros/ | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die Rio-groep.<ref>{{es}} {{cite web | publisher=Ministerie van Buitelandse Sake | title=El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río | date=7 Maart 2007 | url=http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823035712/http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archive-date=23 Augustus 2009 | accessdate=23 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Meksiko meer as 40 miljoen Amerikaanse dollar tot die Verenigde Nasies se gereelde begroting bygedra.<ref name="unbudget">{{en}} {{cite web |publisher=Verenigde Nasies |title=Regular Budget Payments |year=2008 |work=Global Policy |url=https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501233315/https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens was dit sedert sy toetreding in 1994 die enigste Latyns-Amerikaanse lidland van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) voordat Chili in 2010 ’n volle lid geword het.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chile signs up as first OECD member in South America |date=11 Januarie 2010 |publisher=[[OESO]] |url=http://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221164219/https://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko is ook ’n waarnemende lidland van internasionale organisasies soos die [[Andesgemeenskap]], die [[Beweging van Onverbonde Lande]], [[Mercosur]] en die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] (UNASUR). Meksiko word as streeksmoondheid beskou,<ref name="regionalpower">{{en}} {{cite web |title=Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan |url=https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |format=PDF |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520010945/https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="regionalpower2">{{en}} {{cite web |title=Latin America: Region is losing ground to competitors |publisher=Oxford Analytica |url=http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |accessdate=4 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024190633/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |archive-date=24 Oktober 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> weens sy teenwoordigheid in die groot ekonomiese groepe soos die G8 + 5 en die G20. Daarbenewens het Meksiko sedert die 1990's met die ondersteuning van Kanada, [[Italië]], [[Pakistan]], [[Suid-Korea]], [[Spanje]], [[Argentinië]], [[Turkye]] en [[Malta]], wat ’n informele groep, bekend as die Koffie-Klub,<ref name="coffeeclub">{{en}} {{cite web | author=Maggie Farley | title=Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council | date=22 Julie 2005 |work=Los Angeles Times | url=http://articles.latimes.com/2005/jul/22/world/fg-unreform22 | accessdate=21 Julie 2016}}</ref> vorm, gepoog om ’n hervorming van die Verenigde Nasies se [[veiligheidsraad]] en sy werksmetodes te stimuleer. Daarby vorm hulle ’n opposisie teen die lande van die G4-groep, bestaande uit Duitsland, Brasilië, [[Indië]] en Japan, wat aanspraak maak op permanente setels in die VN se veiligheidsraad. Meksiko se politiek is hoofsaaklik gerig teen die setel van Brasilië, omdat dit beskou word as bedreiging in die magstruktuur binne Latyns-Amerika. Sedert die onafhanklikheidsoorlog is die verhoudings van Meksiko hoofsaaklik gefokus op die Verenigde State van Amerika, sy noordelike buurland, grootste handelsvennoot,<ref>{{en}} {{cite web | title=Bilateral Trade | year=2006 | publisher=Amerikaanse Ambassade in Meksiko | url=http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20090827020501/http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-date=27 Augustus 2009 | accessdate=27 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die mees kragtige akteur in die westelike hemisfeer en wêreldsake.<ref>{{en}} {{cite web |author=Kim Richard Nossal |title=Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the Post-Cold War Era |date=29 Junie – 2 Julie 1999 |publisher=Queen's University |url=http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518001002/http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het die Kubaanse regering sedert hul stigting in die vroeë 1960's,<ref name="keller">{{en}} {{cite web |author=Renata Keller |title=Capitalizing on Castro: Mexico's Foreign Relations with Cuba, 1959–1969 |year=2009 |publisher=Latin American Network Information Center |url=http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |accessdate=22 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122051442/http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |archive-date=22 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die Sandinistiese rewolusie in Nicaragua in die laat 1970's,<ref name="salaverry">{{en}} {{cite web |author=Salaverry, Jorge |title=Evolution of Mexican Foreign Policy |date=11 Maart 1988 |publisher=The Heritage Foundation |url=https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209015700/https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en linkse rewolusionêre groepe in El Salvador gedurende die 1980's ondersteun.<ref name="elsalvador">{{en}} {{cite web |title=El Salvador in the 1980s |publisher=Historical Text Archive |url=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=345 |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314043156/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens Felipe Calderón se bewind is ’n groter klem op verhoudings met Latyns-Amerika en die [[Wes-Indië|Karibiese Eilande]] geleë.<ref name="Calderon FP">{{es}} {{cite web | work=Dirección General de Coordinación Política | title=Se hará política exterior de Estado: Patricia Espinosa | date=2 Desember 2008 | publisher=Senate of the Republic | url=http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008/12/04/1&documento=4 | accessdate=29 Maart 2009 | archive-date=13 Mei 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513104203/http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008%2F12%2F04%2F1&documento=4 | url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Ekonomie == <!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Meksiko}} --> === Algemene oorsig === [[Lêer:Mexico GDP per capita 2007.svg|duimnael|links|Meksikaanse deelstate volgens [[Bruto binnelandse produk]] in 2007]] [[Lêer:Mexico HDI states.svg|duimnael|Deelstate van Meksiko volgens [[Menslike ontwikkelingsindeks]] in 2004: {{sleutel|#006000|0,80 en hoër}} {{sleutel|#3fba00|0,750–0,799}} {{sleutel|#ffff00|0,70–0,749}}]] [[Lêer:TLCMexico.PNG|duimnael|links| {{sleutel|#006847|'''Meksiko'''.}} {{sleutel|#FF0000|Ander lande van die [[NAFTA]].}} {{sleutel|#0000FF|Ander lande wat met Meksiko ’n [[vryehandelsooreenkoms]] gesluit het.}} {{sleutel|#FFA000|Lande wat belangstelling getoon het in ’n handelsooreenkoms met Meksiko.}}]] [[Lêer:Mexico unemployment by state.svg|duimnael|[[Werkloosheid]] in Meksiko in 2011:<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |title=Indicadores de ocupación y empleo |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |date=19 Januarie 2012 |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630195053/https://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{col-begin}} {{col-break}} {{sleutel|#f4d7d7|≤2,5%}} {{sleutel|#e9afaf|≤3,0%}} {{sleutel|#de8787|≤3,5%}} {{col-break}} {{sleutel|#d35f5f|≤4,0%}} {{sleutel|#c83737|≤4,5%}} {{sleutel|#a02c2c|≤5,0%}} {{col-break}} {{sleutel|#782121|≤5,5%}} {{sleutel|#501616|≤6,0%}} {{sleutel|#280b0b|>6,1%}} {{col-end}}]] Meksiko beskik oor een van die grootste ekonomieë ter wêreld en word as ’n plaaslike mag asook 'n belangrike tussengangervennoot beskou. Daarbenewens het Meksiko in 1994 die eerste van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, vóór [[Chili]], geword en is volgens die Wêreldbank ’n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-gemiddelde inkomste<ref name="wb-upper-middle">{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519#Upper_middle_income |title=Country and Lending Groups |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |quote=Uppermiddle Income defined as a per capita income between $3,976 – $12,275 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092932/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519 |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en een van die opkomende magte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |title=G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power |publisher=ipsnews.net |date=5 Junie 2007 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002323/http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |archive-date=11 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko beskik oor die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|14de grootste nominale BBP]] en die [[Lys van lande volgens BBP (Koopkragpariteit)|11de grootste BBP]] volgens [[Koopkragpariteit]]. Die ekonomie is sterk gekoppel aan dié van sy NAFTA-vennote, Kanada en die Verenigde State. Meksiko is ook ’n lidland van die Organisasie van Amerikaanse Lande, van die [[Groep van Vyf]], van die [[Groep van Agt|Groep van Agt + Vyf]], van die [[Groep van 15]], van die [[Groep van 20]], van APEC en van die [[Latynse Unie]]. Meksiko se vernaamste handelsvennote volgens uitvoer sluit in (2013): die Verenigde State (78,5%), Kanada (2,9%), Spanje (2,4%), die [[Volksrepubliek China]] (1,5%), [[Duitsland]] (1,3%) en [[Colombia]] (1,2%). Die ses vernaamste handelsvennote volgens invoer is (2013): die Verenigde State (49,4%), die Volksrepubliek China (15,8%), [[Japan]] (4,8%), Duitsland (3,7%), [[Suid-Korea]] (3,4%) en Kanada (2,7%). Volgens die Amerikaanse multinasionale beleggingsbank [[Goldman Sachs]] word Meksiko as die wêreld se vyfde grootste ekonomie teen 2050 geprojekteer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world´s-fifth-largest-economy/ |title=Mexico 2050: The World´s Fifth Largest Economy |publisher=The Catalist |date=17 Maart 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708192657/http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world%C2%B4s-fifth-largest-economy/ |archive-date=8 Julie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC), ’n multinasionale professionele diensmaatskappy gevestig in [[Londen]] in die [[Verenigde Koninkryk]], het in Januarie 2013 beraam, dat Meksiko in 2050 die wêreld se sewende grootste ekonomie sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |title=World in 2050 |publisher=PricewaterhouseCoopers |date=Januarie 2013 |accessdate=10 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210171039/http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |archive-date=10 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Hulpbronne en produserende bedryf === [[Lêer:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|duimnael|links|Stadshorison van Meksikostad, die ekonomiese sentrum van sowel Meksiko asook Latyns-Amerika]] Meksiko is naas Brasilië en voor [[Argentinië]] Latyns-Amerika se tweede grootste [[staal]]produsent met sowat ’n kwart van die totale produksie en wêreldwyd die 13de grootste staalprodusent met omtrent 18&nbsp;995 miljoen metrieke ton in 2014. Dié land is tans met 2&nbsp;934&nbsp;000 vaatjies in 2013 die tiende grootste [[ruolie]]-produsent ter wêreld, ná ander Amerikaanse lande soos die Verenigde State, Kanada, [[Venezuela]] en nog voor Brasilië. Die grootste ontginner van ru-olie in Meksiko, die staatsmaatskappy PEMEX, is Meksiko se grootste maatskappy en die sewende grootste ruolie-ontginner ter wêreld. Meksiko is die sewende grootste mielie- (22&nbsp;663&nbsp;953 ton in 2013) en die vyfde grootste boontjie-produsent (1&nbsp;294&nbsp;634 ton in 2013) ter wêreld. Meksiko beskik oor die wêreld se sesde grootste elektroniese bedryf ná lande soos die Volksrepubliek China, die Verenigde State, Japan, Suid-Korea en die [[Republiek China]]. === Toerismebedryf === Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie is Meksiko een van die mees besoekte lande ter wêreld en die tweede mees besoekte land in die Amerikas na die Verenigde State. Die belangrikste plekke, wat deur toeriste besoek is, sluit in die Meso-Amerikaanse ruïnes, kulturele feeste, koloniale stede, natuurreservate en kusstede. Meksiko het die 23ste hoogste inkomste van [[toerisme]] in die wêreld en die hoogste een in Latyns-Amerika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |title=UNWTO Archive &#124; World Tourism Organization UNWTO |publisher=Unwto.org |accessdate=2 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002121112/http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die meeste toeriste, wat Meksiko besoek, kom veral uit die Verenigde State en Kanada, gevolg deur Europa en Asië asook ’n kleiner aantal uit Latyns-Amerika.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|title=Turismo de internación 2001–2005, Visitantes internacionales hacia México|publisher=Secretaría de Turismo (SECTUR)|accessdate=10 Junie 2008|year=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20080610233248/http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|archive-date=10 Junie 2008|url-status=live |df=dmy-all}} bl. 5</ref> Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Dié land beheer met 35 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e die meeste in die Amerikas en die sewende meeste ter wêreld,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldheritagesite.org/country/id/72 |title=World Heritage Sites in Mexico |publisher=Worldheritagesite.org |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410231815/https://www.worldheritagesite.org/country/id/72 |archive-date=10 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |title=Properties inscribed on the World Heritage List (34) |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415102355/http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |archive-date=15 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/events/295 |title=Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520011006/http://whc.unesco.org/en/events/295 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is in 2010 met 22,5 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |title=Toerisme |publisher=Wêreldtoerismeorganisasie |format=PDF |date=Junie 2011 |accessdate=13 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113021355/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |archive-date=13 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=550px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Belangrike toeristetrekpleisters in Meksiko''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Palacio de Bellas Artes.jpg|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Tulum.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cancun aerial photo by safa.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Palacio de Gobierno y Plaza de Armas.JPG|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Acapulco Bay 2010.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Meksikostad]]''<br />'''[[Meksikostad|Distrito Federal]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Riviera Maya]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cancún]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Guadalajara]]''<br />'''[[Jalisco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''<br />'''[[Guerrero]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cabo San Lucas Los Arcos 2.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Puerto vallarta skyline.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cerro del Topo Chico 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mazatlan valentinos.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Ver-Pal Mpal.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cabo San Lucas]]''<br />'''[[Baja California Sur]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Puerto Vallarta]]''<br />'''[[Jalisco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Monterrey]]''<br />'''[[Nuevo León]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Mazatlán]]''<br />'''[[Sinaloa]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Veracruz, Veracruz]]''<br />'''[[Veracruz]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Nuevo Vallarta 2.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Government Building In Puebla.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Acueducto de Noche y tormenta.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Gob-palace-mda-dr.JPG|115px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Aérea de la Plaza Principal - panoramio.jpg|130px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Nuevo Vallarta]]''<br />'''[[Nayarit]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''<br />'''[[Puebla]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Santiago de Querétaro]]''<br />'''[[Querétaro]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Mérida]]''<br />'''[[Yucatán]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[León, Meksiko|León]]''<br />'''[[Guanajuato]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Zona Hotelera Ixtapa.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:TIJ Newcity 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Oaxaca centro.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Mirador laguna ilusiones.JPG|110px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Cozumel Punta Sur View-27527.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Ixtapa Zihuatanejo|Ixtapa]]''<br />'''[[Guerrero]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Tijuana]]''<br />'''[[Baja California]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Oaxaca de Juárez]]''<br />'''[[Oaxaca]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Villahermosa (Tabasco)|Villahermosa]]''<br />'''[[Tabasco]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[San Miguel de Cozumel|Cozumel]]''<br />'''[[Quintana Roo]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Catedral de San Luis Potosi.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Plaza Bicentenario in Hermosillo, SON.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:ChihuahuaZocalo.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Plaza panoramica 2.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Bottlenose Dolphin KSC04pd0178.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''<br />'''[[San Luis Potosí]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Hermosillo]]''<br />'''[[Sonora]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Chihuahua, Chihuahua|Chihuahua]]''<br />'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''<br />'''[[Aguascalientes]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Santa María Huatulco|Huatulco]]''<br />'''[[Oaxaca]]''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:CatedralDeMorelia.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Isla Navidad.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Ciudad Juárez skyline.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Canyon sumidero entrada.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Lêer:Toluca yunus.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Morelia]]''<br />'''[[Michoacán]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Manzanillo, Colima|Manzanillo]]''<br />'''[[Colima]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Ciudad Juárez]]''<br />'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Cañón del Sumidero]]''<br />'''[[Chiapas]]''' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Toluca de Lerdo]]''<br />'''[[Estado de México|México]]''' |} </div> === Mediabedryf === [[Lêer:TV-Azteca, Mérida, Yucatán (01).jpg|duimnael|links|Stasie van TV Azteca in Mérida, Yucatán]] [[Lêer:Televisa laguna.jpg|duimnael|Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila]] In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca", waarvan Televisa die grootste televisie-aanbieder in die Spaanssprekende wêreld is. In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV). Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat ’n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere. In noordoostelike Meksiko, het die "Multimedia"-netwerk sy eie ontwikkeling onderneem, wat alom bekend staan as "die derde netwerk in die land",<!--sin moet verbeter word--> wat uitsaai vanuit die stad Monterrey. Meksikostad (''Ciudad de México'') is tans (2018) op soek na ’n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek ’n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film. == Demografie == <!-- {{Hoofartikel|Demografie van Meksiko}} --> === Oorsig === [[Lêer:Mexico-demography.png|duimnael|Meksiko se bevolkingsgroei (1961–2003)]] Volgens die laaste sensusopname van 2010,<ref>{{es}} {{cite web|title=Censo de Población y Vivienda 2010 |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> wat deur die ''Instituto Nacional de Estadística y Geografía'' ("Nasionale Instituut vir Statistiek en Aardrykskunde"), oftewel INEGI, gehou is, het Meksiko ’n amptelike bevolking van 112&nbsp;336&nbsp;538 gehad. Meksiko is daarmee die 11de grootste bevolking ter wêreld, die derde grootste in die Amerikas (ná die Verenigde State en Brasilië) en die tweede grootste in Noord-Amerika. Die grootste stad met die meeste inwoners in sy omtrekgebied is die hoofstad Meksikostad, waar 8,9 miljoen mense binne die stadsgrense en 21,2 miljoen in die metropolitaanse gebied saamgetrek is. Die land waarheen die Meksikane hoofsaaklik heen verhuis is die aangrensende Verenigde State, waar 9,9 miljoen Meksikane bly. === Bevolking === [[Lêer:Mexico estados densidad.svg|duimnael|Meksikaanse deelstate volgens bevolkingsdigtheid]] Die Meksikaanse bevolking bestaan uit 65% Mestizo's, wat afstammelinge van mense met inheemse en Europese (veral vanuit Spanje) herkoms is, 17,5% Amer[[indiane]], 16,5% blankes en 1,0% ander etniese groepe. Die totale inheemse bevolking van Meksiko maak sowat 15,7 miljoen mense uit. Die grootste inheemse etniese groep is die [[Nahua]], die nasate van die Asteekse bevolking, met sowat 2,5 miljoen mense. Tweede op die lys is die Maja, met sowat 1,5 miljoen mense. Die Mixteke en Zapoteke is volke wat beide omtrent 750&nbsp;000 groot is. Die deelstate met die grootste inheemse bevolking is Yucatán met 59%, Quintana Roo met 39% en Campeche met 27%.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |title=Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. México |publisher=Cdi.gob.mx |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423102153/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die oorgrote meerderheid van die Meksikaanse bevolking word as ''Mestizo's'' geklassifikeer. Dit beteken dat hulle hulself nie as deel van die inheemse of deel van die Europese bevolking beskou nie, maar as nakomelinge van gemengde herkoms. Sedert die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk in 1521 het Europeërs, veral Spanjaarde, saam met Conquistadore na Meksiko geïmmigreer. Hulle was tydens die koloniale bewind die land se politieke elite, maar het nooit die meerderheid van die bevolking geword nie. === Tale === [[Lêer:Map of the languages of Mexico.png|duimnael|Kaart van die inheemse tale van Meksiko met meer as 100&nbsp;000 sprekers]] Die [[amptelike taal]] wat deur die regering gebruik word is ''[[de facto]]'' Spaans, terwyl in die huidige Meksikaanse grondwet van 1917 geen amptelike taal vir die federale vlak vasgelê is nie. Volgens die grondwet vorm Spaans saam met Majaans, Nahuatl en 65 ander inheemse tale Meksiko se landstale.<ref>{{es}} {{cite journal|author=INALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] |date=14 Januarie 2008 |accessdate=1 Desember 2018 |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |url=https://www.inali.gob.mx/pdf/CLIN_completo.pdf |format=PDF |journal=Diario Oficial de la Federación |location=Meksikostad |publisher=Regering van Meksiko, Ministerie van Binnelandse Sake |volume=652 |issue=9 |pages=22–78 (eerste afdeling), 1–96 (tweede afdeling), 1–112 (derde afdeling) |oclc=46461036}}</ref> Meksiko is die grootste Spaanssprekende land ter wêreld met omtrent ’n derde van alle moedertaalsprekers van Spaans;<ref>{{en}} {{cite web |title=Spanish Language History |publisher=Today Translations |url=https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923163344/https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |archive-date=23 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{es}} {{cite journal |title=Título Primero, Capítulo I, De las garantías individuales |work=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |publisher=Kongres van die Unie van die Verenigde Meksikaanse State |url=http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |format=PDF |date=19 Junie 2007 |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014015716/http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in 2011 het 105 miljoen mense Spaans as hul moedertaal gebruik. Weens die Meksikaanse immigrasie na Kanada en die Verenigde State is Meksikaans-Spaans ook in albei lande gebruiklik. Omtrent 5,4% van die Meksikaanse bevolking praat inheemse tale, waarvan Nahuatl met sowat 1,45 miljoen moedertaalsprekers die grootste is,<ref>{{es}} {{cite book |year=2005 |title=Perfil sociodemográfica de la populación hablante de náhuatl |url=http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |format=PDF |series=XII Censo General de Población y Vivienda 2000 |edition=Publicación única |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |location=Aguascalientes, Mex. |isbn=970-13-4491-X |accessdate=2 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002122317/http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |archive-date=2 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> gevolg deur Majaans met 750&nbsp;000 moedertaalsprekers. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]] word beide deur sowat 400&nbsp;000 mense gepraat.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116035707/http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-date=16 November 2007 |title=Catalogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |date=16 November 2007 |accessdate=16 November 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Godsdiens === [[Lêer:Catedral de México.jpg|duimnael|links|Die Katedraal van Meksikostad; die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is verreweg die belangrikste godsdiens in Meksiko]] [[Lêer:1531 Nuestra Señora de Guadalupe anagoria.jpg|duimnael|upright|Onse liewe vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko]] Die belangrikste godsdiensgroep en denominasie is die Rooms-Katolieke Kerk met sowat 93 miljoen (83%) lede volgens die sensus van 2010, terwyl 10% (11 miljoen) lede van ander [[Christendom|Christelike]] kerke, soos Evangelikalisme (5%), Pinksterbeweging (1,6%), [[Jehovah se Getuies]] (1,4%), Sewendedagadventistekerk (0,6%) en die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] (0,3%) uitmaak.<ref name="2010-census">{{es}} {{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 – Cuestionario básico |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Volgens die grondwet van 1917 beskik Meksiko nie oor ’n staatsgodsdiens nie en godsdiensvryheid word gewaarborg. Meksiko het die derde grootste Christelike bevolking (107 miljoen) ter wêreld ná die Verenigde State en Brasilië, asook met 92&nbsp;924&nbsp;489 lidmate<ref name="2010-census" /> die tweede grootste Rooms-Katolieke bevolking ná Brasilië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |title=The Largest Catholic Communities |accessdate=1 Desember 2018 |work=Adherents.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321150325/https://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die persentasie Rooms-Katolieke van die landsbevolking (95,0%), staan Meksiko wêreldwyd op die sesde plek. 47% van die Rooms-Katolieke Meksikane besoek weekliks die kerk.<ref>{{en}} {{cite web |title=Church attendance |work=Study of worldwide rates of religiosity |year=1997 |publisher=University of Michigan |url=http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a |accessdate=25 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025222227/http://ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases%2F1997%2FDec97%2Fchr121097a |archive-date=25 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die feesdag van Onse Liewe Vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko, word op 12 Desember gevier en deur baie Meksikane as die belangrikste godsdienstige vakansiedag van hul land beskou.<ref>{{en}} {{cite web |title=Our Lady of Guadalupe |url=https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |publisher=Catholic Online |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511162738/https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die sensus van 2010 bly 67&nbsp;476 [[Jode]], 18&nbsp;185 aanhangers van die Oosterse godsdienste soos [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 300 [[Islam|Moslems]] in Meksiko.<ref name="2010-census" /> == Kultuur == <!-- {{Hoofartikel|Kultuur van Meksiko}} --> [[Lêer:PLAZA DE LAS TRES CULTURAS-1.jpg|duimnael|Plein van die drie kulture in Meksikostad. Dié plein versamel drie argitektoniese style wat die geskiedenis van Meksiko versinnebeeld: Meso-Amerikaans, Spaans-koloniaal en die onafhanklike nasie]] Meksiko se kultuur weerspieël die kompleksiteit van die land se geskiedenis deur die vermenging van inheemse kulture met die [[kultuur van Spanje]], meegedeel tydens Spanje se 300 jaar lange kolonisasie van Meksiko. Mettertyd is eksogene kulturele elemente in die Meksikaanse kultuur opgeneem. Die Porfiriose tydperk (''el Porfiriato'') in die laaste kwart van die 19de eeu en die eerste dekade van die 20ste eeu is gekenmerk deur ekonomiese vooruitgang en vrede. Ná vier dekades van burgerlike onrus en oorlog, het Meksiko die ontwikkeling van filosofie en kunste, bevorder deur president Díaz self, beleef. Sedert daardie tyd, soos beklemtoon tydens die Meksikaanse Rewolusie, het die kulturele identiteit sy oorsprong in die ''mestizaje'', waarvan die inheemse (d.w.s. Indiaanse) elemente die kern vorm. Aangesien van die verskillende etniese groepe wat die Meksikaanse bevolking vorm, het José Vasconcelos in sy publikasie ''La Raza Cósmica'' ("Die Kosmiese Wedren", 1925) Meksiko as smeltkroes van alle etniese groepe gedefinieer (en dus die definisie van die ''mestizo'' uitgebrei), nie net biologies maar sowel kultureel.<ref name="vasconcelos160">{{es}} {{cite book|last=Vasconcelos|first=José|others=Didier T. Jaén (vertaler)|title=La Raza Cósmica ("Die Kosmiese Wedren")|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=1997|isbn=0-8018-5655-8|page=160 }}</ref> === Literatuur === [[Lêer:NezahualcoyotlGardenTADF.JPG|duimnael|links|upright|[[Nezahualcoyotl]] word as ’n wyse koning en digter vereer]] [[Lêer:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|duimnael|upright|Die Meksikaanse digter [[Octavio Paz]], [[Nobelprys vir Letterkunde]]-wenner in 1990]] Die Meksikaanse literatuur is die Spaanstalige literatuur van Meksiko en behoort tot die Spaans-Amerikaanse literatuur. Dit is een van die mees omvattende, bekende en nie net sedert die toekenning van die Nobelprys aan Octavio Paz in 1990 internasionaal mees bekende Latyns-Amerikaanse literature. Teen die agtergrond van Meksiko se uiterste sosiale diversiteit is dit gekenmerk deur talle filosofiese en kulturele strydpunte, ’n moeilike soek na identiteit en van die koloniale tydperk tot die huidige dag herhalende eise vir geregtigheid en vergoeding.<ref>{{de}} {{cite journal|last=Kruip|first=Gerhard|title=Kirche und Gesellschaft im Prozeß ethisch historischer Selbstverständigung. Die mexikanische Kontroverse um die ‚Entdeckung Amerikas’.|work=Schriften des Instituts für Christliche Sozialwissenschaften der Westfälischen Wilhelms Universität Münster 34|location=Münster|publisher=Lit Verlag|date=1996|pages=325}}</ref> Die literatuur in Meksiko het sy oorsprong in die literatuur van die inheemse nedersettings van Meso-Amerika. Die mees bekende Voor-Spaanse digter is [[Nezahualcoyotl]]. Die moderne Meksikaanse literatuur is beïnvloed deur die konsepte van die Spaanse koloniasie van Meso-Amerika. Uitstaande koloniale skrywers en digters sluit in Juan Ruiz de Alarcón en Juana Ines de la Cruz. Ander belangrike skrywers sluit in Alfonso Reyes, José Joaquín Fernández de Lizardi, [[Ignacio Manuel Altamirano]], Carlos Fuentes, [[Octavio Paz]] (Nobelpryswenner), Renato Leduc, Carlos Monsiváis, Elena Poniatowska, Mariano Azuela ("Los de abajo") en Juan Rulfo ("Pedro Páramo"). Bruno Traven het ''Canasta de cuentos mexicanos'' ("Mandjie van Meksikaanse Stories") en ''El tesoro de la Sierra Madre'' ("Die skat van die Sierra Madre") geskryf. === Kuns === [[Lêer:Mexico City Palacio de bellas artes.jpg|duimnael|links|Die paleis van die skone kunste (''Palacio de Bellas Artes'') in Meksikostad, soos gesien vanaf die Latyns-Amerikaanse toring (''Torre Latinoamericana''), in 2006]] [[Lêer:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|duimnael|upright|[[Frida Kahlo]] saam met [[Diego Rivera]] in 1932, soos fotografeer deur [[Carl Van Vechten]]]] Die kuns van Meksiko word gekenmerk deur voor-Colombiaanse tradisies en die invloed van die Spaanse veroweraars. Hoewel die Spanjaarde gewelddadig met die hoë verteenwoordigers van die Indiese mag gebreek het, het ’n sterk verwysing na die voor-koloniale kuns behoue gebly. Daarbenewens het in Meksikostad onder die regering van die visekoning gemaskerde parades plaasgevind, wat die herinnering aan die Asteekse dinastie sou handhaaf.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=15}}</ref> Die tradisionele kunsvorme is sodoende met nuwe ontwerpe verbind. Byvoorbeeld het veerbeelde met Maria-voorstellings ontstaan, wat na die Christelike geloof verwys het wat deur die Spanjaarde ingevoer is.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=46}}</ref> Die hele veerkuns, wat alvorens net tot die adellikes beperk was, het ’n Christelike herinterpretasie beleef en is byvoorbeeld gebruik vir Biskopkappies en altaardoeke, waarby die tradisionele Asteekse kleurbetekenis bewaar gebly het. Tot in die 19de eeu was Pátzcuaro ’n sentrum van die veerverwerking met beduidende kunshandwerklike fasiliteite. Nog ’n gebied van die beeldvorming met tradisionele grondslae was kaarte en genealogiese voorstellings. Daarby is elemente van Europese kartografie saam met Meksikaanse glyfe gebruik.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=47–49}}</ref> Tydens die 19de eeu het Europese kunstenaars na Meksiko gereis en die land in sy diversiteit tentoongestel. Die belangrikste hiervan was waarskynlik Johann Moritz Rugendas, wie landskappe, genre-tonele en studies van die natuur en die bevolking gemaak het.<ref>{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=54}}</ref> Die Meksikaanse kuns het ná die Meksikaanse Rewolusie ’n bloeitydperk beleef. Kunstenaars soos David Alfaro Siqueiros, José Clemente Orozco en Juan O'Gorman was deur hul werk betrokke by die Meksikaanse Rewolusie en sosiale kwessies, sowel as die Meksikaanse geskiedenis tot by die voor-Colombiaanse tydperk. Die bekendste Meksikaanse kunstenaars is [[Diego Rivera]] en [[Frida Kahlo]]. Diego Rivera het saam met andere die Muralisme gestig, ’n kunsvorm van monumentale openbare muurskilderye, wat in Meksiko wye inslag gevind het en vandag nog gesien kan word in baie openbare geboue in Latyns-Amerika en in die Verenigde State. Beduidende muurskilderye van Riviera kan gevind word in die Palacio Nacional en vertoon gebeurtenisse in die Meksikaanse geskiedenis. Die huidige kuns in Meksiko beeld hoofsaaklik sosiale kwessies soos geweld en misdaad uit, en voorbeelde hiervan is werke deur Teresa Margolles, Daniel Guzmán en Eduardo Abaroa. === Musiek === [[Lêer:Santana Acer Arena (5558151833) (cropped).jpg|duimnael|upright|links|Die Meksikaans-Amerikaanse rocksanger [[Carlos Santana]] in 2011]] [[Lêer:Lila Downs en 2009.JPG|duimnael|upright|Die Meksikaanse aktrise en sangeres [[Lila Downs]] in 2009]] Populêre musiek in Meksiko bestaan uit ’n wye verskeidenheid van musikale style en genres. Dit het sy oorsprong in die voor-Colombiaanse en Europese, veral Spaanse, kultuur. Die belangrikste style is die Meksikaanse Son en die Corrido, wat beide reeds in die 18de eeu ontstaan het. Elemente van die Corrido kan ook in die Narcocorrido gevind word, wat sedert die begin van die 21ste eeu die tipiese Meksikaanse volksmusiek verpersoonlik. Die Ranchera het tydens die Meksikaanse Rewolusie in die vroeë 20ste eeu ontstaan en vind sy manifestasie as Norteña in die noorde van Meksiko. In die 1920's is die oorspronklik Kubaanse dansstyle Bolero en Danzon verder ontwikkel tot onafhanklike vorme. Agustin Lara, ’n skepper van die Meksikaanse bolero, het ook die klankbaan vir die eerste Meksikaanse klankfilm "Santa" (1932) gekomponeer. Wêreldbekende volksliedjies sluit in: ''Bésame mucho'' (Bolero), ''Cielito lindo'' (Ranchera), ''El Rey'' (Ranchera), ''Granada'' (Bolero), ''La Bamba'' (Volkslied), ''La Cucaracha'' (Corrido), ''Las mañanitas'' (Volkslied), ''México Lindo y Querido'' (Ranchera), ''Solamente una vez'' (Bolero) en ''Somos Novios'' (Bolero). ’n Musiekgroep wat die verskillende style van tradisionele musiek speel, word Mariachi genoem. Die Mariachi-musiek is in 2011 deur Unesco in die verteenwoordigende lys van die mondelinge en ontasbare erfenis van die mensdom opgeneem. Die vader van die Meksikaanse rockmusiek (''rock nacional'') is Carlos Santana, wie die Latynse rock in die 1960's geskep het. Ander bekende popmusikante sluit in: Maná, Luis Miguel, Alejandro Fernandez, Thalia, Marco Antonio Solis, Pepe Aguilar, Paulina Rubio, Angelica Maria, Alejandra Guzmán, Gloria Trevi en Cristian Castro. In klassieke musiek is die eerste Meksikaanse opera, ''La Partenope'', gekomponeer deur Manuel de Sumaya, in 1711 vir die eerste keer opgevoer. In die 19de eeu was die wals gewild en Meksikaanse komponiste (Ernesto Elorduy, Juventino Vázquez, Felipe Villanueva) het ’n onafhanklike Meksikaanse vorm geskep. Die Meksikaanse simfonieorkes ''Orquesta Sinfónica Mexicana'' is in 1928 deur Carlos Chávez gestig. Een van die internasionaal-bekendste tenore van die huidige tydperk is Rolando Villazón. === Kookkuns === [[Lêer:Carnitas.jpg|duimnael|links|Tacos met carnitas-vulling]] [[Lêer:Hot chocolate.jpg|duimnael|[[Sjokolade]] is ’n oorspronlik Meksikaanse drank en was ’n belangrike deel in die Asteekse kookkuns]] Die Meksikaanse kookkuns word gekenmerk deur ’n sintese van die Asteekse en Spaans-koloniale, en in die suide ook deur die Majatradisies. Plaaslik is daar groot verskille tussen die kus en die sentrale hoogland, die brandrissie-liewende suide en die beesvleis-georiënteerde noorde. Die belangrikste maaltyd van die dag is middagete, dienooreenkomstig is die middagete-pouse lank binne ’n gewone werksdag. Die aandete is dan slegs ’n klein happie soos vrugte, tacos of iets soortgelyks. In ’n warm, tropiese land met ’n welige plantegroei speel vars vrugte en sekere groente ’n dominante rol. Tipies vir Meksiko, hoort tortillas by elke maaltyd. Gewoonlik is rissies of rissiesouse ook op die tafel, waarvan die skerpheid baie kan verskil. Die skerpste rissie is die Chili Habanero, ’n meestal groen, ongeveer drie duim groot verteenwoordiger van die [[genus]]. Baie ligter is die Chili Jalapeño, wat in tradisionele restaurante by die maaltyd gevoeg word. Nog ’n gewilde gereg in Meksiko is die sogenaamde churros. Dit is lang, diepgebraaide deegstukkies wat tradisioneel bedien word met suiker of sjokolade. [[Drinkwater]] word gewoonlik in bottels of blikkies verkoop omdat kraanwater dikwels nie drinkbaar is nie. Horchata word graag gedrink en is deur die Spanjaarde ingevoer. Dit is ’n soet rys/kaneel-drank wat verkoel bedien word. Die gewone alkoholiese drankies is [[bier]], tequila, mezcal en pulque. Meksikaanse kos geniet sedert die afgelope dekades ’n toenemende gewildheid en sommige geregte is, soortgelyk aan die Italiaanse kookkuns, internasionaal bekend. == Sport == <!-- {{Hoofartikel|Sport in Meksiko}} --> [[Lêer:Estadio de beisbol en Monterrey.jpg|duimnael|links|Die Bofbal-stadion in Monterrey, tuisveld van die Monterrey Sultans]] [[Lêer:1968 Mexico emblem.svg|duimnael|Kenteken van die [[Olimpiese Somerspele 1968]]]] [[Lêer:Estadio Azteca1706p2.jpg|duimnael|Die Estadio Azteca is die sesde grootste stadion en derde grootste sokkerstadion ter wêreld]] [[Lêer:First game of the 2010 FIFA World Cup, South Africa vs Mexico4.jpg|duimnael|links|Wedstryd tussen Meksiko en [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]]] [[Lêer:Nigel Mansell 1991 USA.jpg|duimnael|Nigel Mansell het in 1987 en 1992 die [[Meksikaanse Grand Prix]] op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in Meksikostad gewen]] Meksiko se nasionale sport is ''Charrería''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |title=La Charrería "Nuestro Deporte Nacional" |publisher=Meksikaanse Departement van Toerisme |accessdate=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218123852/http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |archive-date=18 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en dit is veral in die noorde van dié land gewild. Dié sport is gebaseer op die aktiwiteite van ''Charro'' en bestaan uit verskeie puntwedstryde, soortgelyk aan Rodeo. Nog ’n tradisionele sportsoort, wat deur die Spanjaarde in Meksiko gevestig is, is die stiergeveg. Ander gewilde sportsoorte in Meksiko sluit in [[sokker]], [[boks]], [[bofbal]] en [[basketbal]]. Die Meksikaanse stoeiskou, wat bekend staan as ''Lucha Libre'', is ook uniek. Sokker is die gewildste sportsoort in Meksiko en is op klubvlak in ’n nasionale ligastelsel georganiseer. Die topsokkerliga is die [[Meksikaanse Primera División|Primera División]], wat in 1943 gestig is. Tans ding 18 spanne mee, die kampioen word in ’n uitspeelwedstrydstelsel van agt spanne bepaal. Die suksesvolste spanne is [[Club América]] uit Meksikostad met 13 ligatitels, gevolg deur Club Deportivo Guadalajara uit Guadalajara met twaalf titels en Deportivo Toluca FC met tien titels.<ref>{{en}} {{cite web |title=Mexico – List of Champions |publisher=Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation |url=http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420014544/http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het as gasheer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree, en albei eindstryde is op die Estadio Azteca, tans die derde grootste sokkerstadion ter wêreld, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |title=About CONCACAF |publisher=The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF) |url=https://www.concacaf.com/about.asp |accessdate=10 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410025839/http://www.concacaf.com/about.asp |archive-date=10 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Meksikaanse nasionale sokkerspan het aan 17 uit die 22 moontlike Wêreldbekertoernooie deelgeneem, en is saam met Argentinië en Brasilië, een van die beste nasionale spanne in die Amerikas. Meksiko het ook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999]] aangebied én gewen. Daarbenewens het hulle die [[CONCACAF]] se goue beker al nege keer gewen. Die Suid-Amerikaanse [[CONMEBOL]] het Meksiko vir tien Copas América uitgenooi en hulle het twee keer as naaswenner geëindig (in 1993 in 2001). Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in [[Hugo Sanchez]], [[Rafael Marquez]], [[Ricardo Osorio]] en [[Pavel Pardo]]. In 2018 is Meksiko deur FIFA saam met Kanada en die Verenigde State as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die derde vir Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515074954/https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir die eerste keer het 48 spanne aan ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}</ref> Bofbal in Meksiko het in die 1940's gevestig. Die topbofballiga is die ''Liga Mexicana de Béisbol'', wat in 1925 gestig is en die hoogste klassifikasie vir die Major League Baseball het, en dit word beskou as een van die beste ligas ter wêreld. Tans neem 18 spanne daaraan deel, die kampioenspan is Leones de Yucatán uit Mérida. Sowat 100 spelers het daarin geslaag om in die Amerikaanse-Kanadese Major League Baseball te speel, waaronder Fernando Valenzuela, Vinny Castilla en Aurelio Rodríguez. Die nasionale span het vier silwermedaljes by die bofbalwêreldbeker en vier bronsmedaljes by die Pan-Amerikaanse Spele gewen. Die topbasketballiga in Meksiko is die ''Liga Nacional de Baloncesto Profesional'', wat in 2000 gestig is en tans uit 14 spanne bestaan. Boks is nog ’n gewilde en suksesvolle sport en Meksikaanse boksers het al wêreldkampioenskappe en Olimpiese medaljes gewen. Daar bestaan tradisioneel ’n besonderse wedywering met boksers uit [[Puerto Rico]].<ref>{{en}} {{cite web|url=http://articles.latimes.com/2008/jul/15/sports/sp-prmex15|author=Kevin Baxter|title=This rivalry packs real punch – When boxers from Mexico and Puerto Rico face each other, winning for their homeland is key|publisher=LA Times|date=15 Julie 2008|accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Vanaf 1962 tot 1970 en vanaf 1986 tot 1992 het die [[Formule Een]] [[Meksikaanse Grand Prix]] in Meksikostad plaasgevind; van 2015 tot 2019 en weer sedert 2021 word die Grand Prix op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.racefans.net/2014/07/22/five-year-mexican-grand-prix-deal-signed-report/|title=Five-year Mexican Grand Prix deal signed – report|date=22 Julie 2014|accessdate=1 Desember 2018}}</ref> As gevolg van sy sukses is die gholfspeler Lorena Ochoa, wat sedert 2007 die LPGA Tour lei, baie gewild.<ref>{{en}} {{cite web |title=LPGA Rolex Women's World Golf Rankings |date=1 Oktober 2007 |url=http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |format=PDF |accessdate=16 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016174101/http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |archive-date=16 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Meksiko het die [[Olimpiese Somerspele 1968]] in Meksikostad aangebied, die eerste Latyns-Amerikaanse gasheerland, en die [[Olimpiese Somerspele]] is eers weer in [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]] in [[Rio de Janeiro]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web|title=2016 Binational Olympics|date=Desember 2003|publisher=San Diego Metropolitan|url=http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|accessdate=30 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043448/http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|archive-date=30 September 2007|url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 112 Lande het in Meksikostad deelgeneem met ’n totaal van 5&nbsp;516 atlete en 172 kompetisies in 20 sportsoorte. Die wêreldrekord in die verspring deur Bob Beamon en die Fosbury-flop in die hoogspring was uitstaande tydens hierdie spele. Meksikaanse atlete het tot op hede 69 medaljes by Olimpiese Spele gewen, waarmee Meksiko die 43ste plek in die alle-tye lys van medaljes beklee. Die medaljes is in ’n verskeidenheid van sportsoorte soos [[ruitersport]], [[sierduik]], [[swem]], boks, [[polo]] en [[Skermsport|skerm]] gewen. == Bekende Meksikane == {{Col-start}}{{Col-break}} * [[David Alfaro Siqueiros]] (1896–1974), skilder en grafiese kunstenaar * [[Luis Barragán Morfín]] (1902–1988), argitek * [[Porfirio Díaz]] (1830–1915), president * [[Lila Downs]] (* 1968), sangeres * [[Salma Hayek]] (* 1966), aktrise * [[Miguel Hidalgo]] (1753–1811), priester en rewolusionêr * [[Agustin de Iturbide]] (1783–1824), keiser * [[Benito Juárez]] (1806–1872), president * [[Frida Kahlo]] (1907–1954), skilderes * [[Maksimiliaan I van Meksiko]] (1832–1867), keiser {{Col-break}} * [[Rafael Marquez]] (* 1979), sokkerspeler * [[Mario J. Molina]] (* 1943), chemikus en [[Nobelprys vir Chemie|nobelpryswenner]] * [[Ximena Navarrete]] (* 1988), mej heelal 2010 * [[Juan O’Gorman]] (1905–1982), argitek en skilder * [[José Clemente Orozco]] (1883–1949), skilder * [[Octavio Paz]] (1914–1998), skrywer en [[Nobelprys vir Letterkunde|nobelpryswenner]] * [[Elena Poniatowska]] (* 1932), skryfster * [[Diego Rivera]] (1886–1957), skilder * [[Alfonso García Robles]] (1911–1991), politikus en [[Nobelprys vir Vrede|nobelpryswenner]] * [[Selena]] (1971–1995), sangeres {{col-end}} <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse akteurs"> Ramon Novarro.jpg|[[Ramón Novarro]] Dolores del Rio Argentinean Magazine AD.jpg|[[Dolores del Río]] Gael García Bernal (Guadalajara Film Festival) 3.jpg|[[Gael García Bernal]] Salma Hayek 2004.jpg|[[Salma Hayek]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse politici"> Porfirio Diaz in uniform.jpg|[[Porfirio Díaz]] Miguel Hidalgo y Costilla.png|[[Miguel Hidalgo]] Benito Pablo Juárez García.png|[[Benito Juárez]] Alfonso Garcia Robles 1981.jpg|[[Alfonso García Robles]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Bekende Meksikaanse regisseurs"> Luis Buñuel.JPG|[[Luis Buñuel]] Ripstein.jpg|[[Arturo Ripstein]] Guillermo del Toro by Gage Skidmore.jpg|[[Guillermo del Toro]] Alejandro González Iñarritu cropped.jpg|[[Alejandro González Iñárritu]] </gallery> </div> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mexico|title=Mexico|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}} ; Geskiedenis ---- * {{en}} {{cite book |author=Enrique Krauze |title=Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996 |publisher=Harper Perennial |location=New York |year=1998 |isbn=0-06-092917-0 |page=896}} * {{en}} {{cite book |authors=Michael C. Meyer; William H. Beezley |title=The Oxford History of Mexico |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=0-19-511228-8 |page=736}} * {{en}} {{cite book |author=Henry Bamford Parkes |title=A History of Mexico |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |year=1972 |edition=3de |isbn=0-395-08410-5}} * {{en}} {{cite book |author=William H. Prescott |title=History of the Conquest of Mexico |publisher=Continuum |location=Londen/New York | year=2009 |isbn=978-1-4411-4699-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Mexico|Meksiko}} * {{en}} {{Wikivoyage|Mexico|Meksiko}} * {{es}} [http://www.gob.mx/ Regering van Meksiko] * {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/ Presidentskap van Meksiko] * {{es}} [http://www.senado.gob.mx/ Senaat van Meksiko] * {{es}} [http://www.congreso.gob.mx/ Kongres van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524065850/http://www.congreso.gob.mx/ |date=24 Mei 2012}} * {{es}} [http://www.ife.org.mx/portal/site/ifev2 Verkiesingskommissie van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704152701/http://www2.ife.org.mx/portal/site/ifev2 |date=4 Julie 2012}} * {{es}} [http://www.inegi.org.mx/default.aspx? Nasionale Instituut van Statistiek en Aardrykskunde] * {{en}} [http://www.mex99.com/ Inligtingsblad oor Meksiko] {{dooie skakel}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Meksiko}} | Noord = {{vlagland|Verenigde State}} | Noordoos = {{vlagland|Verenigde State}} | Oos = [[Golf van Meksiko]] • {{vlagland|Kuba}} | Suidoos = [[Karibiese See]] • {{vlagland|Belize}} • {{vlagland|Guatemala}} | Suid = [[Stille Oseaan]] | Suidwes = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Clipperton]] • [[Stille Oseaan]] | Wes = {{vlagland|Hawaii}} • [[Stille Oseaan]] | Noordwes = [[Stille Oseaan]] }} {{Deelstate van Meksiko}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{NAFTA}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Meksiko| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] 0zxo3x4pw5f8mjb05bypblyn0fsruof 0 12691 2918747 2864988 2026-07-22T12:42:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918747 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas sterrestelsel2 | naam= Melkweg | beeld= Milky Way 2005.jpg | onderskrif= ’n Kunstenaarsvoorstelling van hoe die Melkweg vir ’n waarnemer van buite die sterrestelsel sou lyk. | soort= Staafspiraalstelsel | sterrebeeld= | messier= | tipe= SBc | RK= | Dek= | magnitude= | skynmagnitude= | absolute magnitude= | afstand= | ouderdom= | grootte= 100–120 [[Ligjaar|kiloligjaar]] (31–37 [[Parsek|kiloparsek]]) breed<ref name="ask-astro" /> | sterre= 200&nbsp;miljard – 400&nbsp;miljard<ref name=nasa20071129/><ref name=ut20081216/><ref name=odenwald/> | rooiverskuiwing= | kenmerke= Oudste bekende ster is 13,6&nbsp;miljard jaar oud<ref>H.E. Bond; E.P. Nelan; D.A. Van den Berg; G.H. Schaefer; D. Harmer (13 Februarie 2013). "HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang". ''The Astrophysical Journal'' 765 (1): L12.arXiv:1302.3180. Bibcode:2013ApJ...765L..12B.doi:10.1088/2041-8205/765/1/L12</ref> | massa= 1–1,5×10¹² [[Sonmassa|M_☉]] | name= | koo= N.V.T. }} [[Lêer:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|duimnael|262px|’n Foto van die Melkweg se galaktiese middelpunt aan die naghemel bo die [[Paranal-sterrewag]] in [[Chili]].]] Die '''Melkweg''' is die [[sterrestelsel]] wat ons [[sonnestelsel]] bevat. Die naam verwys na sy voorkoms as ’n dowwe, gloeiende strook teen die uitspansel waarin die menslike oog nie individuele sterre kan onderskei nie. Dit is ’n vertaling van die [[Latyn]]se ''Via Lactea'', wat afgelei is van die [[Grieks]]e woord γαλαξίας, ''galaxías''. Van die [[aarde]] af gesien, lyk die Melkweg langwerpig omdat ons sy skyfvorm van binne die sterrestelsel sien. [[Galileo Galilei]] het in 1610 met sy teleskoop die strook lig die eerste keer onderskei as individuele sterre. Tot in die vroeë 1920's het die meeste sterrekundiges geglo alle sterre in die [[heelal]] kom in die Melkweg voor. Ná die [[Groot Debat]] in 1920 tussen die sterrekundiges [[Harlow Shapley]] en [[Heber Curtis]],<ref name=shapley_curtis>{{cite journal | title=The Scale of the Universe | last1=Shapley | first1=H. | last2=Curtis | first2=H. D. | journal=Bulletin of the National Research Council | volume=2 | pages=171–217 |year=1921 | bibcode=1921BuNRC...2..171S}}</ref> het waarnemings deur [[Edwin Hubble]] gewys die Melkweg is beslis net een van baie miljarde sterrestelsels.<ref name=jrasc83_6>{{cite journal | last=Sandage | first=Allan | authorlink=Allan Sandage | title=Edwin Hubble, 1889–1953 | journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada | year=1989 | volume=83 | issue=6 | bibcode=1989JRASC..83..351S | url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-data_query?bibcode=1989JRASC..83..351S&link_type=ARTICLE&db_key=AST&high= }}</ref> Die Melkweg is ’n [[Sterrestelsel#Klassifikasie|staafspiraalstelsel]] met tussen 200&nbsp;miljard en 400&nbsp;miljard sterre. Dit kan ook minstens net soveel [[Planeet|planete]] hê.<ref>Cassan, A. et al. (11 Januarie 2012). "One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations". Nature 481 (7380): 167–169.arXiv:1202.0903. Bibcode:2012Natur.481..167C.doi:10.1038/nature10684. {{PMID|22237108}}</ref><ref name="Space-20130102">{{cite web |author=Staff |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=2 Januarie 2013 |publisher=Space.com |access-date=3 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520101507/https://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy absolute ligsterkte, wat nie regstreeks gemeet kan word nie, word geraam op sowat -20,5. Die helderste gedeelte van die sterrestelsel lê in die rigting van die [[sterrebeeld]] [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]], waar die middelpunt van die Melkweg geleë is. Die oudste bekende ster in die sterrestelsel is minstens 13,6&nbsp;miljard jaar oud en is dus gevorm kort ná die [[Groot Knal]].<ref name=HD_140283_(arXiv)>{{cite journal |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |date=13 Februarie 2013 |author1=H.E. Bond |author2=E. P. Nelan |author3=D. A. VandenBerg |author4=G. H. Schaefer |author5=D. Harmer |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |pages=L12 |issue=1 |arxiv=1302.3180|bibcode = 2013ApJ...765L..12B }}</ref> Die Sonnestelsel lê sowat 27&nbsp;000 [[ligjare]] van die middelpunt van die Melkweg, aan die binnekant van een van die spiraalvormige konsentrasies van [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]] wat die [[Orion-Cygnus-arm]] genoem word. Die [[ster]]re in die binneste sowat 10&nbsp;000 ligjare van die Melkweg vorm ’n [[galaktiese uitbulting]] en een of meer stawe. Die middelpunt self bestaan uit ’n intense [[radio]]bron genaamd [[Sagittarius A*]], wat waarskynlik ’n [[supermassiewe swartkolk]] is. Die Melkweg word omring deur verskeie [[dwergsterrestelsel]]s en is deel van die [[Plaaslike Groep]] sterrestelsels, wat weer deel vorm van die [[Virgo-superswerm]]. == Voorkoms == Die term "Melkweg" is beperk tot die dowwe strook wit lig van sowat 30º breed wat oor die naghemel strek.<ref name=pasachoff1994>{{cite book | last1=Pasachoff | first1=Jay M. | authorlink=Jay Pasachoff | title=Astronomy: From the Earth to the Universe | publisher=Harcourt School | year=1994 | isbn=0-03-001667-3 | page=500 }}</ref> Hoewel alle sterre wat met die blote oog van die aarde af gesien kan word, deel van die Melkweg-sterrestelsel is,<ref>{{cite book | author=H. A. Rey | title=The Stars |pages=145 | year=1976 | isbn= 0-395-24830-2 | publisher= Houghton Mifflin Harcourt}}</ref> kom die lig in hierdie strook van sterre en ander materiaal wat in die rigting van die galaktiese vlak lê. Donker dele in die strook word gevorm waar interstellêre stof verafgeleë sterre verberg. Die Melkweg het ’n relatief dowwe oppervlakhelderheid. Sy sigbaarheid kan grootliks verminder word deur ligbesoedeling of die [[maan]] se lig. Dus is dit moeilik om die Melkweg in stedelike gebiede te sien, maar op die platteland is dit baie prominent wanneer die maan agter die horison is. Die ligstrook van die galaktiese vlak beslaan ’n deel van die ruimte wat 30 [[sterrebeeld]]e insluit. Die middelpunt van die Melkweg lê in die sterrebeeld [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]]; dit is waar die Melkweg op sy helderste is. Van die Boogskutter lyk dit of die ligstrook weswaarts strek na die [[galaktiese antisentrum]] in die [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetser]]. Van daar strek die strook verder weswaarts reg om die naghemel tot terug by die Boogskutter. Dit verdeel die naglug in twee rofweg ewe groot halfrondes. [[Lêer:Milky Way Arch.jpg|duimnael|senter|600px|’n Visooglens-mosaïek van die Melkweg wat oor die uitspansel strek. (Foto geneem in Chili.)]] == Grootte en massa == [[Lêer:Milky way profile af.svg|links|duimnael|’n Skematiese voorstelling van die profiel van die Melkweg.]] Die sterreskyf van die Melkweg-sterrestelsel het ’n deursnee van sowat 100&nbsp;000 ligjare (30&nbsp;000 [[parsek]]) en is gemiddeld sowat 1&nbsp;000 ligjare (300 parsek) dik.<ref name="ask-astro" /><ref name="Rix_Bovy">{{cite journal | author=Rix, Hans-Walter and Bovy, Jo | title= The Milky Way's Stellar Disk | journal= The Astronomy and Astrophysics Review | year=2013 | volume=in press | arxiv=1301.3168|doi = 10.1007/s00159-013-0061-8 |bibcode = 2013A&ARv..21...61R }}</ref> ’n Eenvoudige vergelyking verduidelik die skaal van die sterrestelsel: as sy deursnee verklein sou word tot 100 meter, sou ons sonnestelsel, insluitende die hipotetiese [[Oort-wolk]], net 1&nbsp;mm breed wees, omtrent so groot soos ’n sandkorrel. Die naaste ster, [[Proxima Centauri]], sou 4,2&nbsp;mm ver gewees het. Ramings vir die [[massa]] van die Melkweg wissel, afhangend van die metode en data wat gebruik word. Die kleinste raming is 5,8{{e|11}}&nbsp;[[sonmassa]]s (M_☉), effens kleiner as die [[Andromeda-sterrestelsel]].<ref name="mass" /> Volgens metings in 2009 is snelhede van tot 254&nbsp;km/s gemeet vir sterre aan die buitekant van die Melkweg.<ref name=nrao20090105 /> Aangesien die wentelsnelheid afhang van die totale massa in die wentelradius, beteken dit die Melkweg het ’n groter massa, min of meer dieselfde as dié van Andromeda teen 7{{e|11}}&nbsp;M_☉ binne 160&nbsp;000 ligjare van sy sentrum af. Die grootste deel van die sterrestelsel se massa is oënskynlik onbekende materie (bekend as [[donker materie]]) in wisselwerking met ander materie deur [[swaartekrag]], maar nie elektromagnetiese kragte nie. ’n [[Galaktiese halo]] sprei taamlik eenvormig uit tot ’n afstand van sowat 300 ligjare van die sentrum af. Volgens wiskundige modelle van die Melkweg is die totale massa in die omgewing van 1–1,5{{e|12}}&nbsp;M_☉. Meer onlangse studies toon ’n massa van tot 4,5{{e|12}}&nbsp;M_☉ aan.<ref>{{cite web |url=http://arxiv.org/abs/1306.4013 |access-date=6 Februarie 2014 |title=The mass of the Milky Way and M31 using the method of least action |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412033634/https://arxiv.org/abs/1306.4013 |archive-date=12 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sterre en planete == [[Lêer:Wide Field Imager view of a Milky Way look-alike NGC 6744.jpg|duimnael|’n Foto van die sterrestelsel [[NGC 6744]], wat volgens sterrekundiges baie soos die Melkweg lyk.]] Die Melkweg bevat minstens 100&nbsp;miljard planete<ref name=villard20120111 /> en tussen 200&nbsp;miljard en 400&nbsp;miljard sterre.<ref name=frommert_kronberg2005 /><ref name=wethington2010 /> Die presiese getal hang af van die hoeveelheid [[dwergster]]re, wat moeilik is om waar te neem, veral op afstande van meer as 300 ligjare van die Son af. In vergelyking hiermee bevat die Andromeda-sterrestelsel sowat ’n biljoen (10¹²) sterre.<ref name=young2006 /> Tussen die sterre is ’n skyf van gas en stof wat die [[interstellêre medium]] genoem word. Waarnemings dui daarop dat daar feitlik net soveel planete wat aan sterre gebonde is, as sterre in die Melkweg kan wees,<ref name=borenstein2011 /> terwyl daar meer losstaande planete (wat nie aan sterre gebonde is nie) as sterre kan wees.<ref name=nasa20110526 /> Volgens ’n studie van die [[Kepler-ruimteteleskoop]] in Januarie 2013 bevat die Melkweg minstens 1 planeet vir elke ster – dit beteken 200&nbsp;miljard tot 400&nbsp;miljard planete.<ref name="Space-20130102" /> Volgens ’n ander studie van Kepler-data in Januarie 2013 is daar minstens 17&nbsp;miljard [[Aarde|aardgrootte]] [[eksoplaneet|eksoplanete]] in die sterrestelsel.<ref name="Space-20130107"/> Op 4 November 2013 het sterrekundiges aangekondig volgens Kepler-data kan daar tot 40&nbsp;miljard aardgrootte-planete wees in die [[bewoonbare sone]]s van [[son]]agtige sterre en [[rooidwerg]]e.<ref name="NYT-20131104">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy |url=http://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |date=4 November 2013 |work=New York Times |access-date=5 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509030547/https://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PNAS-20131031">{{cite journal |last1=Petigura |first1=Eric A.|last2=Howard |first2=Andrew W. |last3=Marcy |first3=Geoffrey W. |title=Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars |url=http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110|date=31 Oktober 2013 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |doi=10.1073/pnas.1319909110 |accessdate=5 November 2013 }}</ref> Sowat 11&nbsp;miljard van hierdie planete kan om sonagtige sterre wentel.<ref name="LATimes-20131104">{{cite news |last=Khan |first=Amina |title=Milky Way may host billions of Earth-size planets |url=http://www.latimes.com/science/la-sci-earth-like-planets-20131105,0,2673237.story |date=4 November 2013 |work=Los Angeles Times |accessdate=5 November 2013 }}</ref> Die naaste sodanige planeet kan 12 ligjare ver wees.<ref name="NYT-20131104" /><ref name="PNAS-20131031" /> Benewens eksoplanete kom ook eksokomete ([[Komeet|komete]] buite die Sonnestelsel) voor en hulle kan algemeen in die Melkweg wees.<ref name="Space-20130107">{{cite web |author=Staff |title='Exocomets' Common Across Milky Way Galaxy |url=http://www.space.com/19156-exocomets-alien-solar-systems.html |date=7 Januarie 2013 |publisher=Space.com |access-date=8 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520101532/https://www.space.com/19156-exocomets-alien-solar-systems.html |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skyf sterre in die Melkweg het nie ’n duidelike rand waarbuite geen sterre voorkom nie. Die konsentrasie sterre neem geleidelik af van die middel van die sterrestelsel af. Vanaf 40&nbsp;000 ligjare van die sentrum af neem die getal sterre per kubieke parsek baie vinniger af, om onbekende redes. Om die galaktiese skyf is ’n [[galaktiese halo]] van sterre en [[bolswerm]]s. Die grootte daarvan word beperk deur twee satelliete van die Melkweg, die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], waarvan die naaste afstand van die galaktiese sentrum sowat 180&nbsp;000 ligjare is. Op hierdie afstand en verder sal enige voorwerpe in die halo se wentelbaan deur die [[Magellaanse Wolke]] ontwrig word, en dit sal waarskynlik uit die nabyheid van die Melkweg gewerp word. Die totale [[absolute magnitude]] van visuele [[lig]] van die Melkweg word op sowat −20,9 geraam.<ref name=coffey /> == Die struktuur van die Melkweg == [[Lêer:COBE's Milky Way Map in False-color.jpg|duimnael|250px|Hierdie infrarooi-opname van die satelliet COBE gee ’n indruk van die Melkweg se struktuur.]] Die Melkweg bestaan uit ’n staafstruktuur in die middel, omring deur ’n skyf van [[gas]], [[Ruimtestof|stof]] en [[ster]]re wat gerangskik is in [[Spiraalsterrestelsel|spirale]] (sien [[#Spiraalarms|Spiraalarms]] hier onder). Die verspreiding van massa stem ooreen met ’n tipe SBc in die [[Hubble-klassifikasie]]; dit beteken die arms is relafief los. Sterrekundiges het in die 1990's vir die eerste keer begin vermoed dit is ’n staafspiraalstelsel en nie ’n gewone spiraalstelsel nie.<ref name=ssr120_315 /> Hul vermoedens is in 2005 deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] bevestig.<ref name="fn3" /> Dit het gewys die sterrestelsel se sentrale staaf is groter as wat voorheen vermoed is. === Galaktiese sentrum === [[Lêer:800 nasa structure renderin2.jpg|duimnael|’n Illustrasie van die twee reusagtige X-straal/gammastraal-borrels, met die Melkweg in die middel.]] Die Son is 26&nbsp;000-28&nbsp;000 ligjare van die galaktiese sentrum. In die binneste sowat 10&nbsp;000 ligjare is ’n digte konsentrasie van meestal ou sterre in ’n rofweg sferoïdale vorm wat die [[galaktiese uitbulting]] genoem word.<ref name="Galactic bulge" /> Die galaktiese sentrum word gekenmerk deur ’n intense [[radio]]bron, [[Sagittarius A*]] (uitgespreek Sagittarius A-ster). Die beweging van materiaal om die sentrum dui daarop dat Sagittarius A* ’n massiewe, kompakte voorwerp huisves.<ref name=Jones2004 /> Dit word die beste verduidelik aan die hand van ’n [[supermassiewe swartkolk]] met ’n geraamde massa van 4,1&nbsp;miljoen tot 4,5&nbsp;miljoen keer dié van die Son. Volgens waarnemings is daar supermassiewe swartkolke in die middel van die meeste normale sterrestelsels.<ref name=blandford1999 /><ref name=frolov_zelnikov2011 /> Daar word redelik bespiegel oor die aard van die Melkweg se staaf, en sommige sterrekundiges glo selfs dat daar twee stawe is, die een binne die ander. In 2010 is twee reusagtige sferiese borrels van hoë-energieuitstralings waargeneem noord en suid van die Melkweg se sentrum in data van die [[Fermi-ruimteteleskoop]]. Die deursnee van elk van die borrels is sowat 25&nbsp;000 ligjare; hulle strek tot by die sterrebeelde [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] en [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]].<ref name=overbye2010 /><ref name=sz2010 /> Waarnemings by radiofrekwensies met die [[Parkes-teleskoop]] dui daarop dat dit ’n magnetiese uitvloei kan wees wat aangedryf word deur stervorming in die sentrale 640 ligjare van die sterrestelsel. === Spiraalarms === Buite die swaartekraginvloed van die galaktiese stawe verdeel die [[interstellêre medium]] en sterre in die skyf in vier spiraalarms. Spiraalarms bevat gewoonlik ’n groter konsentrasie van gas en stof as die res van die stelsel, asook ’n groter konsentrasie van stervorming in [[H II-gebied]]e en [[molekulêre wolk]]e. Sowat 150 jaar nadat die eerste keer voorgestel is dat die Melkweg ’n spiraalstelsel is, is daar steeds geen ooreenstemming oor hoe die spiraalarms lyk nie.<ref name=two_arms /><ref name="majaess09b" /> Daar word geglo daar is vier spiraalarms, wat almal naby die galaktiese sentrum begin. Hulle word soos volg genoem (die posisies word in die diagram regs aangedui): [[Lêer:Milky Way Arms af.svg|duimnael|Die struktuur van die spiraalarms word aangedui met normale en spikkellyne. Die grys lyne wat van die Son se posisie (middel bo) na buite uitsprei, wys na die afkortings van die ooreenstemmende sterrebeelde se Latynse name.]] {|class="wikitable" |- !Kleur !Arm(s) |- | style="background:#28c7b4;"|cyan |[[3 kpk-arm]] en [[Perseus-arm]] |- | style="background:#928bff;"|pers |[[Norma-Cygnus-arm]] (saam met die uitbreiding wat in 2004 ontdek is) |- | style="background:#07c459;"|groen |[[Scutum-Centaurus-arm]] |- | style="background:#ff6c6c;"|pienk |[[Carina-Sagittarius-arm]] |- |colspan="2" style="text-align:center;"|''Daar is minstens twee kleiner arms, insluitende:'' |- | style="background:#ff9b00;"|oranje |[[Orion-Cygnus-arm]] (wat die Sonnestelsel bevat) |} [[Lêer:Southerncross gb.gif|duimnael|250px|Die Melkweg, soos gesien in die rigting van die Carina-Sagittarius-arm, met die Eta Carinae-newel (NGC 3372), ’n [[H II-gebied]], regs]] Twee spiraalarms, die Scutum-Centaurus- en die Carina-Sagittarius-arm, het raakpunte in die Son se wentelbaan om die sentrum van die Melkweg. As hierdie arms ’n groter digtheid van sterre het in vergelyking met dié in die galaktiese skyf, sou dit waargeneem kon word deur die sterre naby die raakpunte te tel. Twee opnames van [[infrarooi|naby-infrarooilig]], wat veral sensitief is vir [[rooireus]]esterre, het die voorspelde oorvloed in die Scutum-Centaurus-arm waargeneem, maar nie in die Carina-Sagittarius-arm nie: die Scutum-Centaurus-arm bevat sowat 30% meer rooireuse as wat verwag sou word in die afwesigheid van ’n spiraalarm.<ref name="Drimmel2000" /> In 2008 het Robert Benjamin van die Universiteit van Wisconsin-Whitewater hierdie waarnemings gebruik om voor te stel dat die Melkweg net twee groot spiraalarms het: die Perseus- en die Scutum-Centaurus-arm. Die res van die arms bevat ’n oormaat gas, maar nie ’n oormaat ou sterre nie.<ref name=two_arms /> In Desember 2013 het sterrekundiges bevind die verspreiding van jong sterre en stervormende gebiede dui daarop dat die Melkweg vier arms het.<ref>[http://www.leeds.ac.uk/news/article/3470/massive_stars_mark_out_milky_ways_missing_arms "Massive stars mark out Milky Way's 'missing' arms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131218150156/http://www.leeds.ac.uk/news/article/3470/massive_stars_mark_out_milky_ways_missing_arms |date=18 Desember 2013 }}, University of Leeds. 17 Dec 2013. Retrieved 18 Dec 2013.</ref><ref>Russell Westerholm, [http://www.universityherald.com/articles/6299/20131218/milky-way-galaxy-has-four-arms-reaffirming-old-data-and-contradicting-recent-research.htm "Milky Way Galaxy Has Four Arms, Reaffirming Old Data and Contradicting Recent Research"], ''University Herald''. 18 Dec 2013. Retrieved 18 Dec 2013.</ref><ref name="urquart2013">{{cite journal | arxiv=1310.4758 | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=in press | year=2013 |author=J. S. Urquhart, C. C. Figura, T. J. T., Moore, M. G. Hoare, S. L. Lumsde, J. C. Mottram, M. A. Thompson, R. D. Oudmaijer | title= The RMS Survey: Galactic distribution of massive star formation}}</ref> Dit lyk dus of die sterrestelsel twee spiraalarms het soos aangetoon deur ou sterre en vier spiraalarms soos aangetoon deur gas en jong sterre. Die verduideliking vir hierdie oënskynlike teenstrydigheid is onduidelik.<ref name="urquart2013" /> Buite die groot spiraalarms is die [[Monoceros-ring]] geleë, ’n ring van gas en sterre wat miljarde jare gelede uit ander sterrestelsels geruk is. === Halo === Die galaktiese skyf word omring deur ’n [[Galaktiese halo|sferoïdale halo]] van ou sterre en [[bolswerm]]s, waarvan 90% binne 100&nbsp;000 ligjare van die galaktiese sentrum lê.<ref name=harris2003 /> ’n Paar bolswerms is egter tot 200&nbsp;000 ligjare van die galaktiese sentrum gevind. Sowat 40% van die Melkweg se [[sterreswerm]]s is in retrograde wentelbane, wat beteken dit beweeg in die teenoorgestelde rigting as waarin die Melkweg roteer.<ref name=aaa313_119 /> Terwyl die skyf stof bevat wat die uitsig in sommige golflengtes belemmer, bevat die halo geen stof nie. Aktiewe stervorming vind in die skyf plaas, veral in die spiraalarms, maar nie in die halo nie omdat daar min gas in die halo is wat koel genoeg is om sterre te vorm. Oop sterreswerms kom hoofsaaklik in die skyf voor.<ref name=aj108>{{cite journal | author=Janes, K.A.; Phelps, R.L. | year=1980 | title=The galactic system of old star clusters: The development of the galactic disk | journal=The Astronomical Journal | volume=108 | pages=1773–1785 | doi=10.1086/117192 | bibcode=1994AJ....108.1773J }}</ref> Ontdekkings in die vroeë 21ste eeu het bygedra tot kennis oor die Melkweg se struktuur. Met die ontdekking dat die skyf van die Andromeda-sterrestelsel (M31) veel verder strek as wat voorheen geglo is, is dit duidelik dat dieselfde vir die Melkweg kan geld. Dit word ondersteun deur die ontdekking in 2004 van die Buite-arm-uitbreiding van die Cygnus-arm.<ref name="fn6" /> Saam met die [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] is ’n strook galaktiese afval ontdek wat gevorm word terwyl die poolwentelbaan van die dwergstelsel en sy wisselwerking met die Melkweg, hom uitmekaarruk. Net so is met die ontdekking van die [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] gevind ’n ring van galaktiese afval wat deur sy wisselwerking met die Melkweg gevorm word, omsirkel die galaktiese skyf. Op 9 Januarie 2006 het Mario Jurić en ander van die [[Princeton-universiteit]] aangekondig dat die [[Sloan Digitale Lugopname]] van die noordelike uitspansel ’n groot, uitgespreide struktuur in die Melkweg ontdek het (wat strek oor ’n area van sowat 5&nbsp;000 keer die grootte van ’n [[volmaan]]) wat nie lyk of dit met enige bestaande modelle ooreenstem nie. Die versameling sterre is feitlik loodreg met die vlak van die spiraalarms. Die voorgestelde, waarskynlike verduideliking is dat ’n [[dwergsterrestelsel]] met die Melkweg saamsmelt. Dié stelsel is voorlopig die [[Virgo-sterrestroom]] genoem en word in die rigting van die sterrebeeld [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] aangetref. ==== Gas-halo ==== Benewens die halo van sterre, het die [[Chandra-X-straalsterrewag]], [[XMM-Newton]] en [[Suzaku]] inligting verskaf dat daar ’n gas-halo is met ’n enorme hoeveelheid warm gas. Dit strek honderdduisende ligjare ver, tot naby die Groot en Klein Magellaanse Wolk. Die massa van hierdie warm gas is byna gelyk aan die massa van die Melkweg self.<ref name="chandra_hotgas">{{cite web |last=Boen |first=Brooke |title=NASA's Chandra Shows Milky Way is Surrounded by Halo of Hot Gas09.24.12 |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/H-12-331.html |publisher=Brooke Boen |access-date=28 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201145146/https://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/H-12-331.html |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://chandra.si.edu/photo/2012/halo/ |work=Smithsonian Astrophysical Observatory |title=Galactic Halo: Milky Way is Surrounded by Huge Halo of Hot Gas |date=24 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125073656/https://chandra.si.edu/photo/2012/halo/ |archive-date=25 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die temperatuur daarvan wissel van 1&nbsp;miljoen tot 2,5&nbsp;miljoen [[kelvin]], ’n paar honderd keer warmer as die oppervlak van die Son.<ref>{{cite web |last=Communications |first=Discovery |title=Our Galaxy Swims Inside A Giant Pool Of Hot Gas |url=http://news.discovery.com/space/massive-pocket-of-hot-gas-envelopes-milky-way-120924.html |publisher=Discovery Communications |access-date=28 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029004855/http://news.discovery.com/space/massive-pocket-of-hot-gas-envelopes-milky-way-120924.html |archive-date=29 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Waarnemings van verafgeleë sterrestelsels dui daarop dat die heelal sowat ’n sesde soveel [[barion]]iese (gewone) materie as donker materie bevat het toe dit net ’n paar miljard jaar oud was. Daar kan egter net van die helfte van dié barione rekenskap gegee word in die moderne heelal, gebaseer op waarnemings van nabygeleë sterrestelsels soos die Melkweg.<ref name=Harrington_feature>{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/H-12-331.html |author=J.D. Harrington |author2=Janet Anderson |author3=Peter Edmonds |title=NASA's Chandra Shows Milky Way is Surrounded by Halo of Hot Gas |date=24 September 2012 |work=NASA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023023929/http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/H-12-331.html |archive-date=23 Oktober 2012}}</ref> As die bevindings dat die gas-halo se massa omtrent net so groot soos die Melkweg s’n is, bevestig kan word, kan dit die identifikasie wees van die vermiste barione om die Melkweg.<ref name="chandra_hotgas" /> === Die Son se posisie === Die Son lê naby die binneste rand van die Melkweg se [[Orion-Cygnus-arm|Orion-arm]], sowat 27&nbsp;200 ligjare van die galaktiese sentrum. Die Son is tans 16-98 ligjare van die sentrale vlak van die galaktiese skyf. Die afstand tussen die plaaslike arm en die naaste ander een, die Perseus-arm, is sowat 6&nbsp;500 ligjare.<ref name="fn9" /> Die Son, en dus die Sonnestelsel, lê in die Melkweg se [[Bewoonbare sone#Galaktiese sone|galaktiese bewoonbare sone]]. Daar is sowat 208 sterre helderder as ’n [[absolute magnitude]] van 8,5 binne ’n sfeer met ’n radius van 48,9 ligjare van die Son af, en dit gee ’n digtheid van sowat een ster per 2&nbsp;360 kubieke ligjaar. Aan die ander kant is daar 64 bekende sterre van enige magnitude binne 16,3 ligjare van die Son af, en dit gee ’n digtheid van een ster per 284 kubieke ligjare. Dit duur 240&nbsp;miljoen jaar vir die Son om een wentelbaan om die Melkweg se sentrum te voltooi; In sy leeftyd het die Son dus 18 tot 20 wentelbane voltooi (en 1/1250ste van ’n wentelbaan sedert die oorsprong van die mens. Die wentelspoed van die Son is sowat 220&nbsp;km/s, of 0,073% van die [[spoed van lig|ligsnelheid]]. Teen dié spoed beweeg die Son dus een ligjaar in sowat 1&nbsp;400 jaar, of 1 [[AE]] (die afstand na die Aarde toe) in agt dae.<ref name=garlick2002 /> === Rotasie === Die sterre en gas in die Melkweg draai differensieel om sy sentrum; dit beteken die rotasieperiode hang af van die ligging. Soos tipies is van spiraalsterrestelsels, hang die spoed van die meeste sterre in die sterrestelsel nie baie af van hul afstand van die sentrum nie. Weg van die sentrale uitbulting is die tipiese stellêre spoed tussen 210 en 240&nbsp;km/s.<ref name="fn4" /> Daarom is die wentelperiode van die tipiese ster net direk proporsioneel tot die lengte van die pad wat gevolg word. Dis is anders as die situasie in die Sonnestelsel, waar verskillende snelhede verbind word met verskillende wentelbane. As die Melkweg net uit die massa van sigbare sterre, gas en ander barioniese (gewone) materiaal bestaan het, sou die rotasiesnelheid afgeneem het met die afstand van die sentrum af. Dit gebeur egter nie, en dit dui op ’n bykomende massa wat nie regstreeks met elektromagnetiese straling waargeneem kan word nie. Hierdie teenstrydigheid word verduidelik aan die hand van donker materie.<ref name=Koupelis_Kuhn2007 /> [[Lêer:Milkyway pan1.jpg|duimnael|600px|senter|’n Panorama van 360º van die Melkweg (saamgestelde foto's).]] == Vorming == Die Melkweg het ontstaan uit een of meer opeenhopings in die massaverspreiding van die heelal ná die [[Groot Knal]]. Van hierdie opeenhopings was die oorsprong van [[bolswerm]]s waarin die oudste oorblywende sterre gevorm het van wat nou die Melkweg is. Hierdie sterre en bolswerms maak nou die stellêre halo van die Melkweg uit. Binne ’n paar miljard jaar ná die ontstaan van die eerste sterre, was die massa van die Melkweg groot genoeg dat dit relatief vinnig gedraai het. Dit het veroorsaak dat die gasagtige interstellêre medium saamgepers is van ’n rofweg sferoïdale vorm tot ’n skyf. Latere sterre het dus in hierdie skyf gevorm. Die meeste jonger sterre, insluitende die Son, kom in die skyf voor.<ref name=ut20090527 /> Sedert die eerste sterre begin vorm het, het die Melkweg gegroei vanweë beide die samesmelting van sterrestelsels (veral aan die begin) en die aangroei van gas regstreeks uit die galaktiese halo. Die Melkweg trek tans materiaal aan van twee van sy naaste [[satelliet-sterrestelsel]]s, die [[Magellaanse Wolke|Groot en Klein Magellaanse Wolk]], deur die [[Magellaanse Stroom]]. Eienskappe van die Melkweg soos stellêre massa, [[hoekmomentum]] en [[Metaal (astronomie)|metaalgehalte]] in sy verste streke dui daarop dat dit nie in die laaste 10&nbsp;miljard jaar met groot sterrestelsels saamgesmelt het nie. Dit is ongewoon onder soortgelyke spiraalstelsels; die naburige Andromeda-sterrestelsel het oënskynlik ’n meer tipiese geskiedenis waarin dit meer onlangs met ander relatief groot stelsels saamgesmelt het.<ref>{{cite journal | doi=10.1051/0004-6361/200912316 | title=Milky Way versus Andromeda: a tale of two disks | year=2009 | author=Yin, J. | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=505 | issue=2 | pages=497–508 | last2=Hou | first2=J.L | last3=Prantzos | first3=N. | last4=Boissier | first4=S. | last5=Chang | first5=R. X. | last6=Shen | first6=S. Y. | last7=Zhang | first7=B. |bibcode =2009A&A...505..497Y|arxiv = 0906.4821 }}</ref><ref>{{cite journal | doi=10.1086/516727 | title=The Milky Way, an Exceptionally Quiet Galaxy: Implications for the Formation of Spiral Galaxies | year=2007 | author=Hammer, F. | journal=The Astrophysical Journal | volume=662 | issue=1 | pages=322–334 | last2=Puech | first2=M. | last3=Chemin | first3=L. | last4=Flores | first4=H. | last5=Lehnert | first5=M. D. |bibcode =2007ApJ...662..322H|arxiv = astro-ph/0702585 }}</ref> Onlangse studies toon die Melkweg en Andromeda val albei in die sogenaamde "groen vallei", ’n streek waar sterrestelsels oorgaan van die "blou wolk", met baie stervorming, in die "rooi reeks", sterrestelsels sonder stervorming. Die stervorming in "groen valleie" neem af omdat hul stervormende gas opraak. Volgens gesimuleerde sterrestelsels met soortgelyke eienskappe, sal stervorming in die Melkweg en Andromeda binne sowat 5&nbsp;miljard jaar ophou, selfs as die verwagte korttermyn-toename in stervorming in ag geneem word wanneer die twee stelsels oor ’n paar miljard jaar gaan bots.<ref>{{cite journal | doi=10.1088/0004-637X/736/2/84 | title=The Mid-life Crisis of the Milky Way and M31 | year=2011 | author=Mutch, S.J. | journal=The Astrophysical Journal | volume=736 | issue=2 | last2=Croton | first2=D.J. | last3=Poole | first3=G.B. |bibcode = 2011ApJ...736...84M|arxiv = 1105.2564 }}</ref> === Ouderdom === Die ouderdom van individuele sterre in die Melkweg kan geraam word deur die omvang van langbestaande [[radioaktiwiteit|radioaktiewe elemente]] soos [[Torium|torium-232]] en [[uraan-238]] te meet en die resultate te vergelyk met ramings van hul oorspronklike omvang. Daarvolgens is CS 31082-001 12,5&nbsp;miljard jaar oud.<ref>{{cite journal | journal=Nature| year=2001 | volume=409 | pages=691 | arxiv=astro-ph/0104357 | bibcode=2001Natur.409..691C | author=Cayrel | title=Measurement of stellar age from uranium decay}}</ref> In 2007 is ’n ster in die galaktiese halo, [[HE 1523-0901]], se ouderdom geraam op 13,2&nbsp;miljard jaar, wat sowat 0,6 miljard jaar minder is as die ouderdom van die heelal. Dit was toe die oudste bekende ster in ons sterrestelsel. Tans is die heel oudste bekende ster in die Melkweg en in die heelal [[SMSS J031300.36-670839.3]], waarvan die ontdekking op 9&nbsp;Februarie 2014 in die tydskrif ''Nature'' aangekondig is.<ref name="nature">{{cite journal| url =http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature12990.html| title =A single low-energy, iron-poor supernova as the source of metals in the star SMSS J031300.36−670839.3| journal =Nature|publisher =Nature|arxiv=1402.1517|doi=10.1038/nature12990|date=9 Februarie 2014| accessdate =10 Februarie 2014| last1 =Keller| first1 =S. C.| last2 =Bessell| first2 =M. S.| last3 =Frebel| first3 =A.| last4 =Casey| first4 =A. R.| last5 =Asplund| first5 =M.| last6 =Jacobson| first6 =H. R.| last7 =Lind| first7 =K.| last8 =Norris| first8 =J. E.| last9 =Yong| first9 =D.| last10 =Heger| first10 =A.| last11 =Magic| first11 =Z.| last12 =Da Costa| first12 =G. S.| last13 =Schmidt| first13 =B. P.| last14 =Tisserand| first14 =P.}}</ref> Dit is sowat 13,6&nbsp;miljard jaar oud<ref>{{cite web | url =http://www.smh.com.au/technology/sci-tech/new-star-found-by-anu-reserchers-may-lead-to-universal-truth-20140209-32ae2.html| title =New star found by ANU reserchers may lead to universal truth |publisher =The Sydney Morning Herald| author=Larissa Nicholson|date=9 Februarie 2014|accessdate = 9 Februarie 2014}}</ref> en 6&nbsp;000 ligjare van die Aarde af. == Omgewing == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = 5 Local Galactic Group (ELitU).png | alt1 = | caption1 = Diagram van die sterrestelsels in die Plaaslike Groep waarin die Melkweg val. | image2 = 6 Virgo Supercluster (ELitU).png | alt2 = | caption2 = Die posisie van die Plaaslike Groep in die Virgo-superswerm. }} Die Melkweg en die Andromeda-sterrestelsel lê in die [[Plaaslike Groep]] van 50 sterrestelsels wat deur hul swaartekrag bymekaargehou word. Dit vorm weer deel van die [[Virgo-superswerm]]. Twee kleiner sterrestelsels en verskeie [[dwergsterrestelsel]]s in die Plaaslike Groep wentel om die Melkweg. Die grootste hiervan is die Groot Magellaanse Wolk, met ’n deursnee van 14&nbsp;000 ligjare. Dit het ’n metgesel, die Klein Magellaanse Wolk. Die [[Magellaanse Stroom]] is ’n stroom van neutrale [[waterstof]]gas wat van hierdie Magellaanse Wolke af strek oor 100° van die uitspansel. Daar word geglo die stroom word vanweë wisselwerkings met die Melkweg van die Magellaanse Wolke af aangetrek. Van die dwergsterrestelsels wat om die Melkweg wentel, is die [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] (die naaste), die [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]], die [[Ursa Minor-dwergsterrestelsel]], [[Sculptor-dwergsterrestelsel|Sculptor]], [[Sextans-dwergsterrestelsel|Sextans]], [[Fornax-dwergsterrestelsel|Fornax]] en [[Leo I-dwergsterrestelsel|Leo I]]. Die kleinste dwergstelsels het ’n deursnee van net 500 ligjare. Hulle sluit in [[Carina-dwergsterrestelsel|Carina]], [[Draco-dwergsterrestelsel|Draco]] en [[Leo II-dwergsterrestelsel|Leo II]]. Daar kan nog onbekende dwergsterrestelsels wees wat aan die Melkweg verbind is, asook ander wat reeds deur die Melkweg opgeneem is, soos [[Omega Centauri]]. In Januarie 2006 het navorsers aangekondig dat die voorheen onverklaarbare buiging in die Melkweg se skyf toegeskryf kan word aan vibrasies deur die Magellaanse Wolke terwyl hulle die Melkweg omsirkel. Tot in dié tyd is geglo die Magellaanse Wolke, met ’n massa van 2% van dié van die Melkweg, is te klein om ons sterrestelsel te beïnvloed. In ’n rekenaarmodel beïnvloed die beweging van die sterrestelsels egter die donker materie, wat hul invloed op die Melkweg vergroot.<ref name=berkeley20060109 /> Volgens metings pyl die Andromeda-sterrestelsel teen 100-140&nbsp;km/s op die Melkweg af. Binne sowat 4&nbsp;miljard jaar kan die twee stelsels bots. Indien daar ’n botsing is, is die kans klein dat individuele sterre sal bots, hoewel die twee stelsels kan saamsmelt en oor ’n tydperk van sowat ’n miljard jaar ’n enkele [[elliptiese sterrestelsel]] vorm.<ref name=wong20000414 /> == Snelheid == Hoewel daar volgens [[spesiale relatiwiteit]] geen "verkore" [[Inersiestelsel|inersie-verwysingsraamwerk]] in die ruimte is waarmee die Melkweg vergelyk kan word nie, het ons sterrestelsel ’n snelheid met betrekking tot kosmologiese verwysingsraamwerke. Een so ’n verwysingsraamwerk is die [[Wet van Hubble|uitdying van die heelal]], die oënskynlike beweging van hemelliggame weg van die middelpunt van die heelal. Individuele sterrestelsels, insluitende die Melkweg, het ’n eie snelheid met betrekking tot die gemiddelde uitdyingsnelheid. Sterrekundiges glo die Melkweg beweeg teen sowat 630&nbsp;km per sekonde met betrekking tot hierdie gemiddelde snelheid.<ref name=Jones2>{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |page= 298 |isbn=0-521-54623-0 |author=Mark H. Jones, Robert J. Lambourne, David John Adams |year=2004 |url=http://books.google.com/?id=36K1PfetZegC&pg=PA4&dq=movement+%22Milky+Way%22 |publisher=Cambridge University Press}}</ref> Dit beweeg in die algemene rigting van die [[Groot Aantrekker]] en ander sterrestelselgroepe daaragter, insluitend die [[Shapley-superswerm]]. Die [[Plaaslike Groep]] (’n groep of swerm sterrestelsels wat deur hul swaartekrag bymekaargehou word en onder meer die Melkweg en die [[Andromeda-sterrestelsel]] insluit) is deel van die [[Virgo-superswerm]], waarvan die middelpunt naby die [[Virgo-sterrestelselswerm]] lê: hoewel die Plaaslike Groep en die Virgo-sterrestelselswerm teen 967&nbsp;km/s van mekaar af wegbeweeg as deel van die algemene uitdying van die heelal, is hierdie snelheid kleiner as wat verwag sou word as ’n mens die afstand van 16,8&nbsp;miljoen parsek in ag neem, en dit is vanweë die swaartekrag-aantrekking tussen die twee swerms.<ref>{{cite journal | doi=10.1016/j.newast.2005.08.008 | title=Mass determination of groups of galaxies: Effects of the cosmological constant | year=2006 | author=Peirani, S | journal=New Astronomy | volume=11 | issue=4 | page=325 | last2=Defreitaspacheco | first2=J|arxiv = astro-ph/0508614 |bibcode = 2006NewA...11..325P }}</ref> Nog ’n verwysingsraamwerk is die [[Kosmiese straling|kosmiese mikrogolf-agtergrondstraling]] (KMA). Die Melkweg beweeg teen {{nowrap|552 ± 6&nbsp;km/s}} met betrekking tot die [[foton]]e in die KMA, in die rigting van 10,5 [[regte klimming]], -24° [[deklinasie]] ([[Epog (sterrekunde)|J2000-epog]], naby die sentrum van die sterrebeeld [[Noordelike Waterslang]]). == Mitologie en oorsprong van die naam == [[Lêer:Awatoceanofmilk01 - color corrected.JPG|regs|duimnael|200px|In die [[Hindoe]]-[[mitologie]] word die Melkweg gekarring deur middel van ’n slang om die nektar van die lewe te kry (vlakreliëf in die Angkor Wat in [[Kambodja]]).]] In die antieke tyd was die Melkweg reeds as ’n helder, smal strook aan die naghemel bekend. Die meeste volke het hul eie mitologie oor die oorsprong van die Melkweg ontwikkel. Volgens ’n [[Griekse mitologie|Griekse mite]] was die godin [[Hera]] besig om haar peetkind [[Herakles]] te borsvoed. Toe hy haar opeens hewig begin byt, het die [[melk]] oor die hele hemel gespat. Die Griekse woord ''gala'' (melk) is die wortel van die Griekse term γαλαξίας (''galaxías'', "die melkagtige sternewel"), wat ook in Afrikaans (galaksie) gebruik word. Ander antieke Grieks-Romeinse mites verwys na die Melkweg as die pad na die tuiste van [[Zeus]]/[[Jupiter (mitologie)|Jupiter]] of die pad waarop Phaeton met sy sonnewa gery het.<ref>Milton D. Heifetz en Wil Tirion: ''A walk through the Heavens. A Guide to Stars and Constellations and their Legends.'' Derde uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press 2004, bl. 69</ref> In die Noorse mitologie word die Melkweg as die pad beskou waarop die siele van oorledenes na [[Valhalla]] gaan, terwyl die Kelties-Walliese legendes dit as die silwerpad na die [[kasteel]] van die elfkoningin Caer Groyden beskryf. Ook enkele van die [[Suid-Amerika]]anse [[Andes]]-Indianevolke beskou die Melkweg in hul legendes as ’n soort bonatuurlike pad wat deur die siele van die oorledenes gebruik word om die lewendes te besoek. Die [[Polinesië]]rs van die [[Suidsee]] noem die Melkweg "die water van die lewe". Hul legendes vertel van ’n pragtige blou haai, ’n troeteldier van die gode wat daarvan hou om mense te vreet. Toe twee jong mans besluit om die haai te gaan doodmaak, het die gode hulle na die hemel verplaas waar hulle nou langs die Melkweg swem. Die [[San]] van Suider-Afrika verwys na die Melkweg as die "ruggraat van die nag". Een van hul legendes vertel van ’n beroemde jagter, wat eens in die bosveld verdwaal het. Hy het aan die oewer van ’n rivier gerus en die gode om hulp gesmeek. Ure later het hy ’n stroom van skitterende sterre gewaar wat duidelik in een rigting wys. Hy het dit onmiddellik gevolg en uiteindelik sy dorp bereik. Sy vrou vertel toe dat sy kole van die kampvuur na die hemel gegooi het om vir hom die pad huis toe te wys. Die [[Dogon]] van die noordelike [[Sentraal-Afrika]] glo dat hul god Amma aardeballetjies na die hemel gegooi het om sodoende die Melkweg te skep. == Waarnemingsgeskiedenis == [[Lêer:Herschel-Galaxy.png|duimnael|Die vorm van die Melkweg soos in 1785 deur William Herschel afgelei nadat hy sterre getel het; hy het aangeneem die Sonnestelsel is naby die middel van die sterrestelsel.]] [[Aristoteles]] (384-322 v.C.) het geskryf die [[Griekeland|Griekse]] filosowe [[Anaxagoras]] (omstreeks 500–428 v.C.) en [[Demokritos]] (460–370 v.C.) het gemeen die Melkweg bestaan dalk uit verafgeleë sterre. Aristoteles self het egter geglo dit is die ontvlamming van die plofbare uitstraling van sommige sterre wat groot, talryk en na aan mekaar geleë is, en dat die ontvlamming in die boonste deel van die [[atmosfeer]] plaasvind.<ref name=Montada /> Die filosoof [[Olimpiodorus die Jongere]] (omstreeks 495–570 n.C.) het egter dié siening gekritiseer en gesê as die Melkweg in die atmosfeer geleë was, sou dit op verskillende plekke en tye verskillend op Aarde gelyk het, en dat dit [[parallaks]] sou moes hê, wat dit nie het nie. Volgens hom was die Melkweg in die hemelruim geleë. Die [[Persië|Persiese]] sterrekundige [[Al-Biruni]] (973–1048) het voorgestel die Melkweg is ’n versameling "oneindige fragmente van die aard van [[newel]]agtige sterre".<ref name=mactutor_albirundi /> Ander sterrekundiges het gemeen die Melkweg bestaan uit baie sterre wat lyk of hulle aaneenloop vanweë die effek van refraksie in die Aarde se atmosfeer,<ref name=Montada /> uit "talle klein sterre wat saamgepak is in die sfeer van vaste sterre" en dat hierdie sterre groter as planete is,<ref name=Livingston /> of "uit ’n groot aantal klein konsentrasies sterre wat weens hul nabyheid soos wolkerige kolle lyk".<ref name=ragep1993 /> Die eindelike bewys dat die Melkweg uit baie sterre bestaan, is in 1610 gelewer toe [[Galileo Galilei]] ’n [[teleskoop]] gebruik het om die sterrestelsel te bestudeer en ontdek het dit bestaan uit ’n groot aantal dowwe sterre.<ref>Galileo Galilei, ''Sidereus Nuncius'' (Venesië, (Italië): Thomas Baglioni, 1610), [https://archive.org/stream/Sidereusnuncius00Gali#page/n37/mode/2up ble. 15 en 16. archive.org]</ref><ref name=oconnor_robertson2002 /> In 1755 het [[Immanuel Kant]] na aanleiding van die vroeëre werk van die sterrekundige [[Thomas Wright]]<ref>Thomas Wright, ''An Original Theory or New Hypothesis of the Universe'' (Londen, Engeland: H. Chapelle, 1750)</ref> (reg) voorspel dat die Melkweg ’n roterende skyf sterre is wat byeengehou word deur [[swaartekrag]] net soos in die Sonnestelsel, maar op ’n baie groter skaal.<ref>Immanuel Kant, [http://books.google.com/books?id=nCcaAQAAMAAJ&pg=PP9#v=onepage&q&f=false Kant, Immanuel. ''Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels''] (Koenigsberg en Leipzig, Duitsland, 1755).</ref> Dié skyf sterre sou as ’n strook aan die uitspansel gesien word uit ons perspektief van binne die skyf. Kant het ook voorgestel dat van die [[newel]]s wat in die lug sigbaar is, eintlik aparte sterrestelsels kan wees, soortgelyk aan ons eie. Hy het na ons sterrestelsel en die "ekstragalaktiese newels" verwys as "eiland-heelalle", ’n term wat tot in die 1930's gebruik is. Die eerste poging om die vorm van die Melkweg te beskryf en die posisie van die Sonnestelsel vas te stel, was in 1785 deur [[William Herschel|Wilhelm Herschel]]; hy het die sterre in verskillende gebiede van die lugruim versigtig getel. Hy het ’n diagram van die sterrestelsel opgestel, met die Sonnestelsel naby die middel.<ref>William Herschel (1785) "On the Construction of the Heavens," ''Philosophical Transactions of the Royal Society of London'', '''75''' : 213-266.</ref> In 1845 het [[William Parsons]] ’n nuwe teleskoop gebou en hy was in staat om te onderskei tussen elliptiese en spiraalvormige newels. Hy het ook individuele puntbronne in van hierdie newels uitgemaak, en dit het geloofwaardigheid verleen aan Kant se vroeëre waarneming oor aparte sterrestelsels.<ref name=abbey /> [[Lêer:Pic iroberts1.jpg|duimnael|’n Foto uit 1899 van die "Groot Andromeda-newel, wat later geïdentifiseer is as die Andromeda-sterrestelsel.]] In 1917 het Heber Curtis die [[nova]] "S Andromedae" in die [[Andromeda-sterrestelsel|Groot Andromeda-newel]] (Messier 31) gesien. Deur sy foto's te ondersoek, het hy nog 11 novas ontdek. Hy het opgelet die novas is gemiddeld 10 [[magnitude]]s dowwer as dié in die Melkweg. Hy het hul afstand geskat op 150&nbsp;000 parsek en ’n voorstander van die idee geword dat die newels eintlik aparte sterrestelsels is. In 1920 het die Groot Debat plaasgevind tussen Harlow Shapley en Heber Curtis oor die aard van die Melkweg, spiraalnewels en die afmetings van die heelal. Om sy teorie te steun het Curtis gewys op die donker bane in Andromeda soortgelyk aan die stofwolke in die Melkweg, sowel as die aansienlike [[Doppler-effek|Doppler-verskuiwing]].<ref name=weaver /> Die saak is in die vroeë 1920's deur [[Edwin Hubble]] besleg deur middel van die Mount Wilson-sterrewag se Hooker-teleskoop van 2,5&nbsp;m. Met die ligopbouingskrag van dié nuwe teleskoop kon hy foto's neem wat wys die buitenste dele van sommige spiraalnewels bestaan uit versamelings individuele sterre. Hy het ook ’n paar [[Cepheïed|Cepheïed- verandelike sterre]] ontdek wat hy gebruik het om die afstand na die newels te meet. Hy het gemeet Andromeda is 275&nbsp;000 parsek van die Son af – te ver om deel te wees van die Melkweg.<ref name=jrasc83_6 /> == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{verwys | column-count = |3| | refs = <ref name="ask-astro">{{cite web |last1=Christian |first1=Eric |last2=Safi-Harb |first2=Samar |publisher=NASA: Ask an Astrophysicist |title=How large is the Milky Way? |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980317b.html |access-date=28 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141116012938/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980317b.html |archive-date=16 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name=nasa20071129>{{cite web |title=NASA – Galaxy |publisher=Nasa.gov |work=NASA and World Book |date=29 November 2007 |url=http://mynasa.nasa.gov/worldbook/galaxy_worldbook.html |access-date=6 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412172631/http://mynasa.nasa.gov/worldbook/galaxy_worldbook.html |archive-date=12 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name=ut20081216>{{cite web | author=Staff | date=16 Desember 2008 | title=How Many Stars are in the Milky Way? | publisher=Universe Today | url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ | accessdate=10 Augustus 2010 }}</ref> <ref name=odenwald>{{cite web | author=Odenwald, S. | date=17 Maart 2014 | title=Counting the Stars in the Milky Way | publisher=The Huffington Post | url=http://www.huffingtonpost.com/dr-sten-odenwald/number-of-stars-in-the-milky-way_b_4976030.html/ | accessdate=9 Junie 2014 }}</ref> <ref name=pasachoff1994/> <ref name="mass">{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |year=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=9 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416003016/https://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=nrao20090105>{{cite web |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=5 Januarie 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=20 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416003009/https://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=villard20120111>{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=11 Januarie 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=11 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107193212/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=7 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=frommert_kronberg2005>{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=25 Augustus 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=9 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416002914/http://www.messier.seds.org/more/mw.html |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=wethington2010>{{cite web | url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ | title=How Many Stars are in the Milky Way? | first1=Nicholos | last1=Wethington | accessdate=9 April 2010 }}</ref> <ref name=young2006>{{cite web |last=Young |first=Kelly |date=6 Junie 2006 |url=http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |publisher=NewScientist |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701201726/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=borenstein2011>{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |date=19 Februarie 2011 |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226164937/http://www.webcitation.org/5wg3VVKg4 |archive-date=26 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 6 Julie 2014 }}</ref> <ref name=nasa20110526>{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=18 Februarie 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111209115031/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date= 9 Desember 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 6 Julie 2014 }}</ref> <ref name=coffey>{{cite web | url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ | title=Absolute Magnitude | first1=Jerry | last1=Coffey | accessdate=9 April 2010}}</ref> <ref name=ssr120_315>{{cite journal | last1=Chen | first1=W. | last2=Gehrels | first2=N. | last3=Diehl | first3=R. | last4=Hartmann | first4=D. | title=On the spiral arm interpretation of COMPTEL ^26^Al map features | journal=Space Science Reviews | year=1996 | volume=120 | pages=315–316 | bibcode=1996A&AS..120C.315C }}</ref> <ref name="fn3">{{cite news |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |publisher=New Scientist |date=16 Augustus 2005 |url=http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=17 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701170354/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Galactic bulge">{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |year=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=9 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002155909/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date= 2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name=Jones2004>{{cite book | title=An Introduction to Galaxies and Cosmology | pages=50–51 | publisher=Cambridge University Press | year=2004 | isbn=0-521-54623-0 | first1=Mark H. | last1=Jones | first2=Robert J. | last2=Lambourne | first3=David John | last3=Adams | url=http://books.google.com/?id=36K1PfetZegC&pg=PA50 }}</ref> <ref name=blandford1999>{{cite conference | first=R. D. | last=Blandford | title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei | booktitle=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, 8–12 August 1998, ASP Conference Series vol. 182 | year=1999 | bibcode=1999ASPC..182...87B}}</ref> <ref name=frolov_zelnikov2011>{{cite book | first1=Valeri P. | last1=Frolov | first2=Andrei | last2=Zelnikov | title=Introduction to Black Hole Physics | publisher=Oxford University Press | year=2011 | pages=11, 36 | isbn=0-19-969229-7 | url=http://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&lpg=PA34 }}</ref> <ref name="majaess09b">{{cite journal | last1=Majaess | first1=D. J. | last2=Turner | first2=D. G. | last3=Lane | first3=D. J. | journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers | title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms | year=2009 | volume=37 | page=179 | bibcode=2009JAVSO..37..179M | arxiv=0909.0897 }}</ref> <ref name="Drimmel2000">{{cite journal | last1=Drimmel | first1=R. | title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2000 | volume=358 | pages=L13–L16 | bibcode=2000A&A...358L..13D | arxiv=astro-ph/0005241 }}</ref> <ref name=two_arms>{{cite conference | last1=Benjamin | first1=R. A. | title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... | booktitle=Massive Star Formation: Observations Confront Theory | year=2008 | publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series | volume=387 | editor=Beuther, H.; Linz, H.; Henning, T. (ed.) | pages=375 | bibcode=2008ASPC..387..375B }}<br />Sien ook {{cite news | url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html | title= New Images: Milky Way Loses Two Arms | work=Space.com | accessdate=4 Junie 2008 | date=3 Junie 2008 | last1=Bryner | first1=Jeanna }}</ref> <ref name=harris2003>{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=Februarie 2003 |url=http://www.seds.org/messier/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=10 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20000910105550/http://seds.org/messier/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=10 September 2000 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name="fn4">{{cite web |last=Imamura |first=Jim |date=10 Augustus 2006 |url=http://zebu.uoregon.edu/~imamura/123/lecture-2/mass.html |title=Mass of the Milky Way Galaxy |publisher=University of Oregon |access-date=10 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916155533/http://zebu.uoregon.edu/~imamura/123/lecture-2/mass.html |archive-date=16 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name=aaa313_119>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Dauphole | first1=B. | last2=Geffert | first2=M. | last3=Colin | first3=J. | last4=Ducourant | first4=C. | last5=Odenkirchen | first5=M. | last6=Tucholke | first6=H.-J. | title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=313 | pages=119–128 |date=September 1996 | bibcode=1996A&A...313..119D }}</ref> <ref name="fn6">{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=10 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416003043/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=overbye2010>{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=9 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416003048/https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=sz2010>{{cite news |url=http://www.sueddeutsche.de/wissen/astronomie-raetselhafte-blasen-im-all-1.1022020 |title=Rätselhafte Blasen im All |work=Süddeutsche Zeitung |access-date=10 November 2010 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119075401/https://www.sueddeutsche.de/wissen/astronomie-raetselhafte-blasen-im-all-1.1022020 |archive-date=19 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="fn9">{{cite news |last=English |first=Jayanne |date=14 Januarie 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=10 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151743/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Koupelis_Kuhn2007>{{cite book |title=In Quest of the Universe | first1=Theo | last1=Koupelis | first2=Karl F. | last2=Kuhn | page=492; Figure 16-13 | url=http://books.google.com/?id=6rTttN4ZdyoC&pg=PA491 | isbn=0-7637-4387-9 |year=2007 | publisher=Jones & Bartlett Publishers }}</ref> <ref name=garlick2002>{{cite book | last=Garlick | first=Mark Antony | title=The Story of the Solar System | publisher=Cambridge University | year=2002 | isbn=0-521-80336-5 | page=46 }}</ref> <ref name=ut20090527>{{cite web | url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ | work=Universe Today | title=Formation of the Milky Way | first1=Nicholas | last1=Wethington | date=27 Mei 2009 }}</ref> <ref name=berkeley20060109>{{cite press release | title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum | publisher=University of California, Berkeley | date=9 Januarie 2006 | url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml | accessdate=18 Oktober 2007 }}</ref> <ref name=wong20000414>{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=14 April 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=11 Januarie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411192639/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |archive-date=11 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Montada>{{cite web |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=28 September 2007 |access-date=11 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316085852/https://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja/ |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Livingston>{{cite journal | first1=John W. | last1=Livingston | title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation | journal=Journal of the American Oriental Society | volume=91 | issue=1 | year=1971 | pages=96–103 [99] | doi=10.2307/600445 | publisher=American Oriental Society | jstor=600445 }}</ref> <ref name=ragep1993>{{cite book | last1=Ragep | first1=Jamil | title=''Nasir al-Din al-Tusi’s Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi `ilm al-hay’ a'') | publisher=Springer-Verlag | location=New York | year=1993 | page=129 }}</ref> <ref name=oconnor_robertson2002>{{cite web | last1=O'Connor | first1=J. J. | last2=Robertson | first2=E. F. | date=November 2002 | url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html | title=Galileo Galilei | publisher=University of St. Andrews | accessdate=8 Januarie 2007 | archive-date= 3 September 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160903211607/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html | url-status=dead }}</ref> <ref name=mactutor_albirundi>{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}</ref> <ref name=abbey>{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=4 Januarie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-date=19 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name=jrasc83_6/> <ref name=weaver>{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=5 Januarie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224112329/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=24 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=shapley_curtis/> }}</div> {{Verwysings}} == Bronne == * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Milky Way|Engelse Wikipedia]] {{Commons-kategorie inlyn|Milky Way Galaxy}} {{Wikt-inlyn|Melkweg}} * {{en}} Geoffrey Cornelius: ''The Starlore Handbook. An Essential Guide to the Night Sky''. San Francisco: Chronicle Books 1997 * {{en}} Milton D. Heifetz en Wil Tirion: ''A Walk through the Heavens. A Guide to Stars and Constellations and their Legends''. Cambridge University Press: Derde uitgawe 2004 * {{en}} Dieter B. Herrmann: ''Entdecker des Himmels''. Leipzig/Jena/Berlyn: Urania-Verlag 1978 * {{en}} John Sanford: ''Observing the Constellations. The Mitchell Beazley Guide to the Stars''. Londen: Mitchell Beazley Publishers 1989 == Verdere leeswerk == * Thorsten Dambeck in ''Sky and Telescope'', "Gaia's Mission to the Milky Way", Maart 2008, bl. 36–39. * [http://www.astro.caltech.edu/~george/ay20/Chiappini-MilkyWay.pdf Cristina Chiappini, The Formation and Evolution of the Milky Way, American Scientist, November/Desember 2001, bl. 506–515] {{Sterre}} {{Melkweg}} {{Aarde-posisie}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Melkweg| ]] 7iouma7ghfyzl4hsfrzn3tdnqs2l0w1 0 12932 2918839 2505108 2026-07-22T21:00:12Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918839 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Houston'''</span><br /> [[Lêer:Houston montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Harris County Houston.svg|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Houston, Texas.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Houston, Texas.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Texas.svg|22px]] [[Texas]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]s''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fort Bend<br />Harris<br />Montgomery |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|29|46|N|95|23|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Augustus [[1836]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[5 Junie]] [[1837]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;625,2 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;304&nbsp;580<ref>{{en}} {{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_event=ChangeGeoContext&geo_id=16000US4835000&_geoContext=01000US%7C04000US48%7C16000US4835000&_street=&_county=Houston%2C+Tx&_cityTown=Houston2C+Tx&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=population_0&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry=link |title=Houston city, Texas, US Census |access-date=11 Maart 2013 |archive-date= 4 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904022318/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_event=ChangeGeoContext&geo_id=16000US4835000&_geoContext=01000US%7C04000US48%7C16000US4835000&_street=&_county=Houston%2C+Tx&_cityTown=Houston2C+Tx&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=population_0&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry=link |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;505/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7&nbsp;122&nbsp;240 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST / [[UTC-6]] |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT / [[UTC-5]] |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropies-vogtig<ref>{{de}} [http://www.klimadiagramme.de/Namerika/houston.html ''Bernhard Mühr: Klimagramme - Houston'']</ref> |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 20&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,2 / 28,1&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;170 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Sylvester Turner |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.houstontx.gov houstontx.gov] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Houston''' is 'n stad in die deelstaat [[Texas]] ([[Verenigde State]]). Dit is die vierde grootste stad van die VSA met 2,3 miljoen inwoners en naas [[Dallas]]-Fort Worth een van die twee groot ekonomiese sentrums van Texas. Die metropolitaanse gebied van Houston het 'n bevolking van meer as sewe miljoen. [[Lêer:Samuel houston.jpg|duimnael|links|upright|Sam Houston]] Houston staan veral bekend vir sy petrochemiese en lug- en ruimtevaartnywerhede. [[NASA]] het sy belangrikste kontrolesentrum in die stad opgerig, sodat "Houston" ook die eerste woord geword het wat op die [[maan]] gepraat is. Die metropolitaanse gebied van Houston beskik oor die grootste konsentrasie van mediese navorsingsinstitute in die VSA soos byvoorbeeld die ''Texas Medical Center'' en een van die besigste Amerikaanse seehawens aan die [[Golf van Meksiko]]. Met 'n bevolking, wat tussen [[1900]] en [[2005]] van 45&nbsp;000 tot meer as 5,2 miljoen gegroei het, is die metropolitaanse gebied van Houston een van die snelgroeiendste van die VSA. Die agglomerasie strek nou oor tien ''counties'' en is die sewende grootste in die land. Houston is in Augustus [[1836]] deur die broers Augustus Chapman Allen en John Kirby Allen gestig en is genoem na [[Sam Houston]], die gewilde generaal van die Slag van San Jacinto tydens die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]], wie in September 1836 tot die president van die [[Republiek van Texas]] gekies is. Die stad is op [[5 Junie]] [[1837]] geïnkorporeer en James S. Holman het die eerste [[burgemeester]] geword. In dieselfde jaar het Houston die hoofstad van die Republiek van Texas geword. Houston was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Texas]] h1ha67e1q6wvlq7evh2p6i0zydozli4 0 13102 2918835 2609334 2026-07-22T20:30:49Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918835 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Kansas City'''<br /> [[Lêer:Kansas City Collage 2016.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Kenteken''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:US-MO-Kansas City-Entire City.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Logo of Kansas City, Missouri.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Kansas City, Missouri.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Missouri.svg|20px]] [[Missouri]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Jackson, Clay,<br /> Platte, Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|39|06|N|94|35|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[28 Maart]] [[1853]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 823,7 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 227 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (Stad en county 2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 508&nbsp;090 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 905/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;392&nbsp;035 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) <br /> Somertyd: CDT (UTC -5) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gem. jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 11&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -4 / 26&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 977,6 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Quinton Lucas (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.kcmo.org ''kcmo.org''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Kansas City''' lê weerskante van die [[Missouri-rivier]] in die deelstate [[Kansas]] en [[Missouri]]. Die ligging van die stad aan die rivier maak dit die poort na die Weste. Dit is 'n vooraanstaande mark vir graan en lewende hawe. Die bevolking van die metropolitaanse gebied word in 2020 op sowat 2,39 miljoen beraam. Kansas City was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Missouri]] k1v6q10r5liouiiqeyk0matp6qg7hjj 0 13460 2918548 2915128 2026-07-21T03:52:43Z CommonsDelinker 1161 "Han_Seong-suk's_portrait_(2025.07).jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Krd|Krd]] verwyder is omrede: No permission since 5 July 2026 2918548 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Korea |volle_naam = <small>대한민국 / 大韓民國 ([[Koreaans]])<br />''Daehanminguk''</small> |algemene_naam = Suid-Korea |beeld_vlag = Flag of South Korea.svg |beeld_wapen = Coat of arms of South Korea.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Republic of Korea (orthographic projection).svg |leuse = 홍익인간/弘益人間<ref name="lie">{{en}} {{cite journal |url=https://www.fssp.uaic.ro/argumentum/Numarul%2010%20(2)/Articol%20Cozmiuc.pdf |page=6 |format=PDF |title=A New Way of Seeing Country Social Responsibility |journal=Faculty of Philosophy and Social-Political Sciences |publisher=Alexandru Ioan Cuza University |accessdate=1 Julie 2026}}</ref><br /><small>''([[Koreaans]] vir: "Bring voordeel vir die mensdom"'')</small> |volkslied = ''[[Aegukga]]''<br />애국가<br /><small>''(Koreaans vir: "Die Patriotiese Lied")''</small><br /><center>[[Lêer:National anthem of South Korea, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |amptelike_tale = [[Koreaans]] en [[gebaretaal]]<ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.law.go.kr/%EB%B2%95%EB%A0%B9/%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%88%98%ED%99%94%EC%96%B8%EC%96%B4%EB%B2%95/(13978,20160203) |title=[시행 2016.8.4.] [법률 제13978호, 2016.2.3., 제정] (Handhawing 2016.8.4. Wet No 13978, uitgevaardig op 3 Februarie 2016 |year=2016 |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311124649/http://www.law.go.kr/%EB%B2%95%EB%A0%B9/%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%88%98%ED%99%94%EC%96%B8%EC%96%B4%EB%B2%95/(13978,20160203) |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=live}}</ref> |hoofstad = [[Seoel]] {{Koördinate|37|33|N|126|58|O}} |latd = 37 |latm = 33 |latNS = N |longd = 126 |longm = 58 |longEW = O |grootste_stad = [[Seoel]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Lee Jae-myung]]<br />[[Han Seong-sook]] |oppervlak_rang = 109<sup>de</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 99&nbsp;720<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|title=Korea, South|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202173845/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 38&nbsp;502 |persent_water = 2,7 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=1 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 52&nbsp;081&nbsp;799<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 28<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = 48&nbsp;580&nbsp;000 |bevolking_sensus_jaar = 2010 |bevolkingsdigtheid = 522,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;352,7 |bevolkingsdigtheidrang = 15<sup>de</sup> |BBP_PPP = $3&nbsp;488&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=542&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Korea |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 14<sup>de</sup> |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $67&nbsp;589<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 27<sup>ste</sup> |BBP = $1&nbsp;852&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 15<sup>de</sup> |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $35&nbsp;880<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 36<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Gojoseon (mitologies)<br />• [[Drie koninkryke van Korea|Drie Koninkryke]]<br />• Balhae- en Silla-koninkryke<br />• [[Goryeo]]-dinastie<br />• [[Joseon]]-dinastie<br />• [[Koreaanse Keiserryk|Keiserryk]]<br />• [[Japannese Keiserryk|Japannese]] anneksasie<br />• Onafhanklikheidsverklaring<br />• Voorlopige regering<br />• Japannese oorgawe<br />• Amerikaanse administrasie<br />• Eerste republiek<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />2333 v.C.<br />[[57 v.C.]]<br />[[668]]<br />[[25 Julie]] [[918]]<br />[[13 Augustus]] [[1392]]<br />[[12 Oktober]] [[1897]]<br />[[29 Augustus]] [[1910]]<br />[[1 Maart]] [[1919]]<br />[[11 April]] [[1919]]<br />[[15 Augustus]] [[1945]]<br />[[8 September]] [[1945]]<br />[[15 Augustus]] [[1948]]<br />[[25 Februarie]] [[1988]] |MOI = {{wins}} 0,937<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 20<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#009900|baie hoog}} |Gini = 32,9<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=KR |title=Gini Index – Korea, Rep. |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = 93<sup>ste</sup> |Gini_jaar = 2021 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Suid-Koreaanse won|'''Won''']] (simbool: '''₩''') |geldeenheid_kode = KRW |land_kode = KR |tydsone = [[Korea Standaardtyd|KST]] |utc_afwyking = [[UTC+09:00|+9]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+09:00|+9]] |internet_domein = [[.kr]], .한국 |skakelkode = 82 |voetskrif = }} '''Suid-Korea''' ([[Koreaans]]: 한국, [[Hanja]]: 韓國, ''Hanguk''), amptelik die '''Republiek Korea''' (Koreaans: 대한민국, Hanja: 大韓民國, ''Daehanminguk'', {{Audio|Ko-Daehan Minguk.ogg|luister}}, letterlik: "Groot Han-Republiek" of "Groot Koreaanse Republiek"), is 'n [[grondwet]]like [[republiek]] in [[Oos-Asië]] wat die suidelike helfte van die [[Korea|Koreaanse Skiereiland]] en eilande langs die kus beslaan. [[Jeju]], die grootste eiland, is ongeveer 82&nbsp;km suid van die vasteland af geleë. Die land word in die noorde begrens deur die Demokratiese Volksrepubliek Korea ([[Noord-Korea]]), in die ooste deur die [[See van Japan]] (wat in Suid-Korea egter Oossee genoem word), die [[Oos-Chinese See]] in die suide en die [[Geelsee]] in die weste. Die land word in die suidooste deur die [[Straat van Korea]] van die [[Japan]]nese eiland Tsushima geskei. Die [[Volksrepubliek China]] is oorkant die Geelsee geleë. [[Lêer:Seoul sykline.jpg|duimnael|links|[[Seoel]], Suid-Korea se [[hoofstad]] en grootste stad]] [[Lêer:Satellite image of South Korea in January 2004.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Suid-Korea]] [[Lêer:KOCIS Korea Snowfall in Gyeongbokgung 03 (11318876484).jpg|duimnael|links|Korea staan tradisioneel as die "Land van die Oggendstilte" bekend]] [[Lêer:Lotte World Tower at sunset.jpg|duimnael|links|Lotte World Tower in Seoel in Augustus 2015 – een van die wêreld se hoogste wolkekrabbers]] Die [[hoofstad]] en grootste metropolitaanse gebied is [[Seoel]] aan die Hanrivier waar byna die helfte van die Suid-Koreaanse bevolking saamgetrek is. Seoel is die ekonomiese spilpunt van dié land en het sentraal gestaan in die sogenoemde "Wonder aan die Hanrivier", die vinnige industrialisering en verstedeliking van Suid-Korea ná die [[Korea-oorlog]] (1950–1953) wat van die republiek – oorspronklik 'n arm agrariese samelewing – binne enkele dekades een van die vernaamste en tegnologies gevorderdste nywerheidslande ter wêreld gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/South-Korea |title=South Korea |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Multinasionale ondernemings en konglomerate soos [[Samsung Groep|Samsung]], [[LG]], [[Hyundai Motormaatskappy|Hyundai]] en [[Kia]] het in globale rolspelers ontwikkel. Suid-Korea het, net soos sy buurland Japan, 'n etnies uiters homogene bevolking van meer as 52 miljoen. [[Koreane]] se nasionale identiteit en selfbeskouing as lotgemeenskap spruit voort uit hierdie eendersheid en 'n geskiedenis as 'n [[Onafhanklikheid|onafhanklike]] land wat tot in die 7de eeu n.C. terugstrek. So word die politieke verdeling van Korea ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] volgens 'n ooreenkoms tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Sowjetunie]] steeds as 'n traumatiese en smartvolle gebeurtenis ervaar. Die stigting van Suid-Korea in 1948 is voorafgegaan deur die Japannese besetting van Korea van 1910 af. Nadat die [[Kommunisme|kommunistiese]] Noord-Korea op 25 Junie 1950 die suide binnegeval het, het die Korea-oorlog as internasionale konflik, waarby ook [[Suid-Afrika]] militêr betrokke was, drie jaar lank op die skiereiland gewoed. Die oorlogshandelinge is in 1953 met 'n [[wapenstilstand]]sooreenkoms beëindig waarvolgens Noord- en Suid-Korea deur 'n gedemilitariseerde sone met 'n wydte van vier kilometer van mekaar geskei word. Dié sone, wat oor 'n afstand van 240&nbsp;km loop en ongeveer die 38ste noordelike breedtegraad vanaf die monding van die Hanrivier aan die weskus van die Koreaanse Skiereiland tot 'n punt aan die ooskus, net suid van die Noord-Koreaanse nedersetting Kosŏng, volg, kom grootliks ooreen met die wapenstilstandslyn van 1953. Sedert republiekwording het Suid-Korea vyf groot [[grondwet]]like veranderinge ondergaan wat dié land van outokrasieë en militêre diktature tot 'n volwaardige veelpartydemokrasie gelei het. == Etimologie == [[Lêer:History of Korea-476.PNG|duimnael|links|Die naam ''Korea'' is ontleen aan die verkorte vorm van ''Goguryeo'': ''Goryeo'' (''Koryŏ)'']] Die naam ''Korea'' is 'n [[eksoniem]] ontleen aan die naam van die historiese koninkryk ''[[Goryeo]]'' (hersiene romanisering) of ''Koryŏ'' (McCune-Reischauer-transkripsie). ''Goryeo'' is die verkorte naam wat deur [[Goguryeo]] in die vyfde eeu amptelik in gebruik geneem is<ref>{{en}} {{cite book|last1=Roberts|first1=John Morris|last2=Westad|first2=Odd Arne|title=The History of the World|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-993676-2|page=443|url=https://books.google.com/books?id=A2cfZkU5aQgC&q=koguryo+powerful+empire|accessdate=15 Julie 2016|year=2013|archive-date=14 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114234403/https://books.google.com/books?id=A2cfZkU5aQgC&q=koguryo+powerful+empire|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last1=Gardner|first1=Hall|title=Averting Global War: Regional Challenges, Overextension, and Options for American Strategy|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-60873-3|pages=158–159|url=https://books.google.com/books?id=acvGAAAAQBAJ&q=great+powers|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417203941/https://books.google.com/books?id=acvGAAAAQBAJ&q=great+powers|url-status=dead|archive-date=17 April 2021|accessdate=15 Julie 2016|date=27 November 2007}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last1=Laet|first1=Sigfried J. de|title=History of Humanity: From the seventh to the sixteenth century|publisher=UNESCO|isbn=978-92-3-102813-7|page=1133|url=https://books.google.com/books?id=PvlthkbFU1UC&pg=PA1133|accessdate=8 November 2016|year=1994|archive-date=14 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114234404/https://books.google.com/books?id=PvlthkbFU1UC&pg=PA1133|url-status=live}}</ref> en die naam van sy 10de-eeuse opvolgerstaat Goryeo.<ref name="Koryo1">{{en}} {{cite book|last1=Rossabi|first1=Morris|title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th–14th Centuries|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-04562-0|page=323|url=https://books.google.com/books?id=sNpD5UKmkswC&q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees%2C+many+of+them+of+Koguryo+origin%2C+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22|accessdate=8 November 2016|date=20 Mei 1983|archive-date=14 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114234928/https://books.google.com/books?id=sNpD5UKmkswC&q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees%2C+many+of+them+of+Koguryo+origin%2C+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22|url-status=live}}</ref><ref name="Koryo2">{{en}} {{cite book|last1=Yi|first1=Ki-baek|title=A New History of Korea|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-61576-2|page=103|url=https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&pg=PA103|accessdate=8 November 2016|year=1984|archive-date=14 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114234927/https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&pg=PA103|url-status=live}}</ref> Besoekende [[Arabiere|Arabiese]] en [[Perse|Persiese]] handelaars het die naam uitgespreek as "Korea".<ref>{{en}} {{citation |last = Yunn |first = Seung-Yong |year = 1996 |title = Religious culture of Korea |chapter = Muslims earlier contact with Korea |publisher = Hollym International |page = 99}}</ref> Die moderne naam Korea het in 1568 vir die eerste keer verskyn op die eerste [[Portugal|Portugese]] kaart deur João vaz Dourado as ''Conrai''<ref>{{pt}} {{cite web|last=Dourado|first=Fernão|title=Atlas de Fernão Vaz Dourado|url=https://digitarq.arquivos.pt/details?id=4162624|website=Arquivo nacional da Torre do Tombo|accessdate=13 Augustus 2020|archive-date=21 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621104001/http://digitarq.arquivos.pt/details?id=4162624|url-status=live}}</ref> en later in die laat 16de eeu en vroeë 17de eeu as ''Corea'' (Korea) op die kaarte deur Teixeira Albernaz in 1630.<ref>{{es}} {{cite web|title=1369MAPAS E ICONOGRAFIA DOS SÉCS. XVI E XVII|url=https://www.tdx.cat/bitstream/handle/10803/4951/fmpnro4de4.pdf?sequence=4&isAllowed=y|accessdate=13 Augustus 2020|archive-date=6 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206024701/https://www.tdx.cat/bitstream/handle/10803/4951/fmpnro4de4.pdf?sequence=4&isAllowed=y|url-status=live}}</ref> Die Koninkryk ''Goryeo'' het vir die eerste keer aan [[Weste]]rlinge bekend geword, toe [[Afonso de Albuquerque]] in 1511 [[Malacca]] verower en die mense beskryf het wat met dié wêrelddeel handel gedryf het, wat deur die Portugese die ''Gores'' genoem is.<ref>{{pt}} {{cite web|last=pato|first=Raymundo|title=Cartas de Afonso de Albuquerque, vol. 1|url=https://pt.scribd.com/doc/123188359/Cartas-de-Afonso-de-Albuquerque-vol-1|accessdate=13 Augustus 2020|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417213142/https://pt.scribd.com/doc/123188359/Cartas-de-Afonso-de-Albuquerque-vol-1|url-status=live}}</ref> Ondanks die naasbestaan van die spellings ''Corea'' en ''Korea'' in 19de-eeuse publikasies meen sommige Koreane, dat die [[Japannese Keiserryk]] tydens die Japannese besetting doelbewus die spelling na ''Korea'' gestandaardiseer het, waarvolgens Japan in die alfabet eerste verskyn.<ref name="UDN">{{zh}} {{cite web|date=5 Julie 2008|title=Korea原名Corea? 美國改的名|url=http://city.udn.com/54543/2933925|accessdate=28 Maart 2014|publisher=[[United Daily News]]|archive-date=6 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006101951/http://city.udn.com/54543/2933925|url-status=live}}</ref><ref name="LATimes0309">{{en}} {{cite web|url=https://articles.latimes.com/2003/sep/15/world/fg-corea15|title=A 'C' Change in Spelling Sought for the Koreas|publisher=[[Los Angeles Times]]|author=Barbara Demick|date=15 September 2003|accessdate=28 Maart 2016|archive-date=11 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411062040/http://articles.latimes.com/2003/sep/15/world/fg-corea15|url-status=live}}</ref> Nadat Goryeo in 1392 deur die Koninkryk [[Joseon]] (조선; 朝鮮; ''Chosŏn'') opgevolg is, het Joseon die amptelike naam vir die hele gebied geword, hoewel dit nie algemeen aanvaar is nie. Die nuwe amptelike naam het sy oorsprong in die antieke koninkryk [[Gojoseon]] (2333 v.C.). In 1897 het die Joseon-dinastie die land se amptelike naam verander van ''Joseon'' na [[Koreaanse Keiserryk]] (대한제국; 大韓帝國; ''Daehan Jeguk''; ''Taehan Cheguk''; letterlik: "Keiserryk Groot-Korea"). 'n Deel van die Koreaanse Keiserryk se naam ''Daehan'' (대한; 大韓; letterlik: "Groot Han") is afgelei van ''Samhan'' ("Drie Han") en verwys na die [[drie koninkryke van Korea]], maar nie na die antieke konfederasie in die Suidelike Koreaanse Skiereiland nie.<ref>{{ko}} {{cite web |last1=이기환 |title=[이기환의 흔적의 역사]국호논쟁의 전말…대한민국이냐 고려공화국이냐 |url=http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201708300913001&code=960100&www |website=경향신문 |publisher=Kyunghyang Shinmun |accessdate=2 Julie 2018 |date=30 Augustus 2017 |archive-date=12 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812154305/http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201708300913001&code=960100&www |url-status=live }}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |last1=이덕일 |title=[이덕일 사랑] 대~한민국 |url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2008/08/14/2008081401512.html |website=조선닷컴 |publisher=The Chosun Ilbo |accessdate=2 Julie 2018 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134345/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2008/08/14/2008081401512.html |url-status=live}}</ref> Hoewel dit nie meer die amptelike naam was nie, is die naam ''Joseon'' egter steeds gebruik deur die meeste Koreane om na hul land te verwys. Tydens die Japannese heerskap is die twee name ''Han'' en ''Joseon'' langs mekaar gebruik. Ná die oorgawe deur Japan in 1945 is Republiek Korea ([[Koreaans]]: 대한민국; 大韓民國, ''Daehan Minguk'', {{Audio|Ko-Daehan Minguk.ogg|luister}}, letterlik: "Groot Han-Republiek") goedgekeur as die amptelike [[Afrikaans]]e naam vir die nuwe land. Dit is egter nie 'n regstreekse vertaling van die Koreaanse naam nie.<ref name="unloved" /> Vervolgens word soms die Koreaanse naam "Daehan Minguk" deur Suid-Koreane as 'n [[metoniem]] gebruik om na die Koreaanse [[etniese groep]] (of "ras") in sy geheel te verwys pleks vir slegs die Suid-Koreaanse staat.<ref name="thefreelibrary.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.thefreelibrary.com/North+Korea%27s+state-loyalty+advantage.-a0274114570|archive-url=https://archive.today/20180520092751/https://www.thefreelibrary.com/North+Korea's+state-loyalty+advantage.-a0274114570|url-status=dead|last=Myers|first=Brian Reynolds|title=North Korea's state-loyalty advantage.|publisher=Free Online Library|date=20 Mei 2018|archive-date=20 Mei 2018|accessdate=26 Mei 2018}}</ref><ref name=unloved>{{en}} {{Cite web|url=http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/|title=Still the Unloved Republic|date=28 Desember 2016|accessdate=10 Junie 2019|last=Myers|first=Brian Reynolds|publisher=Sthele Press|archive-date=13 Maart 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313210134/http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/|url-status=dead}}</ref> == Geskiedenis == === Prehistoriese Korea === ==== Paleolitikum ==== [[Lêer:Stone hand axe. Imjin-Hantan river. Korea. Lower Paleolithic.jpg|duimnael|'n Ou Paleolitiese handbyl uit die [[Imjin]]-[[Hantan]]-gebied by die grens tussen Noord- en Suid-Korea]] Die Koreaanse Skiereiland is vermoedelik in die Ou Paleolitiese tydperk vir die eerste keer deur [[mens]]e bevolk. Daarop dui sowat 30 vondsplekke uit die [[Paleolitikum]] wat oor die hele Koreaanse Skiereiland en die grootste deel van Noordoos-China versprei is. 'n Groot deel van dié vondse bestaan uit steen-, horing- en beengereedskap, met gepoleerde klipgereedskap wat domineer. Ander vondse behels klipdierefigure of in klip gegraveerde dierefigure wat op kunssinnige of magies-religieuse handelinge dui. Daarbenewens is bene van ''[[Homo erectus]]'' opgegrawe, waaronder twee volledige kinderskelette. Volgens die [[radiokoolstofdatering]] is die vondse sowat 400&nbsp;000 tot 500&nbsp;000 jaar oud.<ref name="Kim1-3">{{de}} {{cite book |author=Hiyoul Kim |title=Koreanische Geschichte. Einführung in die Koreanische Geschichte von der Vorgeschichte bis zur Moderne |publisher=Asgard-Verlag |location=Bonn |year=2004 |ISBN=3-537-82040-2 |pages=1–3}}</ref><ref>{{de}} {{cite book |author=Dieter Kuhn |title=Neue Fischer-Weltgeschichte: Ostasien bis 1800 |publisher=Fischer |location=Frankfurt am Main |year=2014 |ISBN=978-3-10-010843-2 |pages=68}}</ref> Die Koreaanse Skiereiland se vroeë bewoners het gebly in grotte of hutte wat hulle self opgerig het, dikwels op sonnige plekke naby waterbronne. Hulle het vuur gebruik vir verhitting en kook en staat gemaak op jag, visvang en die versameling van vrugte, bessies en eetbare wortels. Deesdae se [[Koreane]] is meestal egter geen etniese nakomelinge van hierdie vroeë bewoners nie.<ref name="Kim1-3" /> ==== Jeulmun-tydperk ==== Argeologiese vondse dui daarop dat die skiereiland sowat 18&nbsp;000 tot 12&nbsp;000 jaar gelede bevolk was. Die skiereiland se ou bevolking het uit inheemse Noordoos-Asiatiese kusbewoners en aan die Jomon-verwante groepe bestaan. Sogenoemde Kamkeramiek met visgraatpatrone is in al die landsdele gevind. Die Jeulmun-kultuur, wat op 6000 tot 1500 v.C. gedateer word, toon groot ooreenkomste met die gelyktydige kultuur van die [[Japannese Argipel]].<ref>{{de}} {{cite book |author=Dieter Kuhn |title=Ostasien bis 1800 |publisher=Fischer |location=Frankfurt am Main |year=2014 |pages=71}}</ref> Die mense in hierdie tydperk het bestaan gemaak as [[jagter-versamelaar]]s en [[Vissery|vissers]] en het wilde rys, [[Manna (graan)|manna]], [[gars]] en [[sorghum]] verbou. Met garsverbouing is omstreeks 4500 v.C. begin.<ref name=":1">{{en}} {{cite book |author=John Whitman |title=Northeast Asian Linguistic Ecology and the Advent of Rice Agriculture in Korea and Japan |series=Rice |edition=4 |volume=3 |year=2012 |ISSN=1939-8433 |DOI=10.1007/s12284-011-9080-0 |pages=149–158 |url=https://thericejournal.springeropen.com/articles/10.1007/s12284-011-9080-0 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die Jomon-volk toon 'n groot genetiese verwantskap met Oos-Asiatiese kusvolke soos [[Ainoe]], Japannese, Koreane, [[Oeltsje]], [[Nifchers]] en die [[inheemse volke van Taiwan]] ([[Amis]] en [[Atayal]]).<ref>{{en}} {{cite book |authors=Naoki Osada, Yosuke Kawai |title=Exploring models of human migration to the Japanese archipelago using genome-wide genetic data |series=Anthropological Science |edition=129 |volume=1 |year=2021 |DOI=10.1537/ase.201215 |pages=45–58 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/129/1/129_201215/_html/-char/en |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die Jeulmun-Kultur het tussen 1500 v.C. en 700 v.C. tot 'n einde gekom. Gedurende die [[Neolitikum]] het die Mumun-kultuur ontstaan. === Mumun- en Bronstydperk === Aanvanklik is koudbestande droë [[rys]] verbou. Die verbouing van nat rys het later in Korea en Japan ontwikkel, vanuit [[Shandong]] en rondom 1500 v.C. oor die [[Liaodong]]-skiereiland Korea bereik. Hierdie verspreiding word met die Mumun-kultuur ná 1500 v.C. op die Koreaanse Skiereiland en die Yayoi-kultuur ná 950 v.C. op die Japannese Argipel geassosieer.<ref name=":1" /> Die vervaardiging van [[sy]], [[spin]] en [[weef]] dateer uit die eerste eeu v.C.<ref>{{de}} {{cite book |author=Dieter Kuhn |title=Ostasien bis 1800 |publisher=Fischer |location=Frankfurt am Main |year=2014 |pages=78}}</ref> Omtrent 35&nbsp;000 Dolmen, sowat 40% van al die megaliete wêreldwyd, bevind hulle in Korea, waarvolgens na Korea ook as die "Koninkryk van die Dolmen" verwys word. In hierdie dolmen is [[brons]]- en [[jade]]juweliersware gevind. 'n Genetiese studie deur Siska et al. (2017) dui daarop dat moderne Koreane 'n baie sterk verwantskap met beenvondse in die ''Devil’s Gate'' in Rusland, naby Noord-Korea toon, saam met die [[Oeltsje]], [[Oroqe]], [[Nanai]] en gedeeltelik ook met die [[Japannese]].<ref name="Siska-et-al-2017">{{en}} {{cite book |author=Veronika Siska |title=Genome-wide data from two early Neolithic East Asian individuals dating to 7700 years ago |publisher=Science Advances |edition=3 |series=2 |date=2017 |url=https://advances.sciencemag.org/content/3/2/e1601877.full |accessdate=21 Maart 2017 |DOI=10.1126/sciadv.1601877}}</ref> Bevolkingsgroepe uit die Mumun- en Yayoi-tydperk is [[Taalwetenskappe|taalkundig]] verwant aan die Koreaanse en [[Japannese tale]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.academia.edu/35280086/Origins_of_the_Japanese_Language |title=Origins of the Japanese Language |author=Alexander Vovin |accessdate=17 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117140020/https://www.academia.edu/35280086/Origins_of_the_Japanese_Language |archive-date=17 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> In die 3de eeu v.C. verdwyn rysverbouingsplekke uit argeologiese vondse en verskyn weer in die 1ste eeu n.C. Die onderbreking in die verbouing van nat rys gaan gepaard met die ontstaan van die Koreaanse Bronsdolk-kultuur in die 3de eeu v.C.<ref name=":1" /> Die met Gojoseon geassosieerde Bronsdolk-vondse van Liaoning se Bronsdolk-kultuur of Koreaanse Bronsdolk-kultuur verdwyn wes van die [[Liao]] ná die verowering van die boloop deur die [[Yan (staat)|Yan-staat]] in Noordoos-China. === Gojoseon === [[Lêer:History of Korea-108 BC.png|duimnael|'n Kaart van Korea in 108 v.C.]] Volgens die Samguk Yusa, oftewel Verhale van die Drie Koninkryke, is die eerste Koreaanse staat [[Gojoseon]] (고조선, 古朝鮮, letterlik: "Alt-Joseon") in die 2300's v.C. deur die mitologiese halfgod [[Dangun]] gestig. Die [[voorvoegsel]] ''Go-'' "oud" is 'n moderne konvensie om die antieke staat van die latere [[Joseon]] te onderskei. Die eintlike naam was Joseon. Na Joseon word vir die eerste keer in die Chinese skrifte uit die [[tydperk van die Lente en die Herfs]] (8ste tot 5de eeu v.C.) verwys en dit was volgens die bronne in die noordooste van die destydse China en die [[Bohai-baai]] geleë. Die histories verifieerbare Gojoseon se ontstaan word volgens argeologiese vondste op die laatste in die 7de eeu v.C. beraam. In die huidige geskiedskrywing word Gojoseon met die gelyktydige Bronstydperk, veral die verspreiding van blaarvormige bronsdolke in Noordoos-Asië, geassosieer.<ref name=":0">{{en}} {{cite book |authors=Michael D. Shin, Injae Lee |title=Korean History in Maps: From Prehistory to the Twenty-First Century |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2014 |ISBN=978-1-107-09846-6}}</ref> Soos dit uit 'n vonds van 'n bronsskild met 'n uitbeelding van 'n [[Sjamanisme|sjamanistiese]] paal blyk was daar teen 300 v.C. in Korea sogenoemde ''sottae'' met drie voëls bo-op waarmee op die eerste volmaandag van die jaar steeds talle dorpsingange versier word. Die voëls was gunstige draers van graansaad. In die werk Samguk Sagi word na sy hoofstad as ''Asadal'' (아사달, 阿斯達) verwys. In teenstelling met die naam van Wiman Joseon se hoofstad ''Wanggeomseong'' is die naam Asadal se fonetiese waarde uit die Oud-Koreaansse alfabet oorgedra pleks van 'n semantiese vertolking. Dit is dalk saamgestel uit die twee woorde ''*asa'' vir "opkomende (oggend-)son" (vergelyk Koreaans ''achim'' en Middel-Koreaans ''achóm'') en ''*dal'' wat "groot veld" beteken. ==== Wiman Joseon ==== [[Lêer:History of Korea-001.png|duimnael|'n Kaart van Korea in 1 n.C.]] Nadat [[Wei Man]] (Koreaans ''Wiman''), 'n generaal uit die Noordoos-Chinese [[Yan (staat)|Yan]] wat op sy eie opgetree het, in 194 v.C. na Gojoseon gekom en daar bewind oorgeneem het, is na die land onder hom en sy opvolgers as ''Wiman Joseon'' verwys. Dit het vir 'n rukkie langs die China onder die [[Han-dinastie]] bestaan, maar is uiteindelik deur dit verower en onder beheer van vier militêre kommandanture geplaas. Teen die einde van sy bestaan het 'n aantal deelstate weggebreek, waaronder [[Goguryeo]] in die noorde, [[Buyeo (staat)|Buyeo]] in Mantsjoerye asook [[Okjeo]] en [[Dongye]] in die noordooste van Korea, wat een-een by Goguryeo ingelyf is. Die [[Taoïsme]] was vermoedelik die eerste van die [[Oosterse filosofie|Oosterse filosofieë]] wat Korea bereik het. Daarteenoor bestaan vir Gija Joseon uit die 11de eeu v.C. geen historiese bronne nie en dit het in Joseon in 16de-eeuse in [[Nieu-Konfusianisme|Nieu-konfusianistiese]] geskrifte verskyn. Die [[Gija]]-verhaal is vermoedelik bedink om 'n niebestaande teenwoordigheid van die [[Konfusianisme]] te skep en sodoende 'n voorrang teenoor die ouer Koreaanse [[Boeddhisme]] te skep. === Jinguk en die Proto-Drie Koninkryke-tydperk === ==== Jinguk ==== Wiman Joseon het dele van die noordweste van Korea beheer; in die suide was daar die ryk ''Jin'' (辰), waaroor min bekend is, omdat dit nie oor 'n skryfstelsel beskik het nie of geen skriftelike optekeninge vervat is nie (nie verwant met die 金 van die Chinese Jin-dinastieë nie). Die konfederasie het kort ná die val van Gojoseon ontbind en saam met migrante uit Gojoseon die lande van die [[Samhan]]-tydperk gevorm. Voordat die groot aantal state tot Mahan, Jinhan en Byeonhan saamgesluit het, het daar volgens die Dongyi-hoofstuk van ''Sanguo zhi'' 70 state op die Koreaanse Skiereiland bestaan.<ref name=":0" /> ==== Die vier Han-kommandanture ==== [[Lêer:Hyondo-rom.png|duimnael|Die Han-kommandanture (Lelang, Zhenfan, Lintun, Xuantu)]] Die Han-kommandanture (Lelang, Zhenfan, Lintun, Xuantu en later die van Zhenfan afgestigte Daifang)<ref name=":0" /> is in die jare ná die verowering van Gojoseon in sy invloedsfeer deur [[Han Wudi]] gestig. In die noorde van die Koreaanse Skiereiland is die Koreaanse opvolgerstaat [[Buyeo]] gestig, wat wesentlik was in die vorming van Goguryeo tot 'n koninkryk. Lelang het die regstreeks deur Wiman Joseon beheerde gebied gekontroleer, terwyl Zhenfan en Lintun twee van Gojoseon afhanklike satellietstate vervang het. Xuantu is op die Yemaek se stamgebied gestig. Daifang is op die plek van die in 75 v.C. vernielde Zhenfan-kommandantur opgerig. Die Han-kommandanture is deur goewerneurs beheer wat deur die sentrale mag in China ontplooi is. Die goewerneurs het op hul beurt ondergeskikte burokrate uit die inheemse bevolking benoem. ==== Samhan ==== Uit Mahan en Jinhan het veral twee state voortgespruit, naamlik Saro/Seora/Seorabeol (Silla) en Baekje met sy hoofstad Soburi/Sabi, wat hul grondgebied plek-plek uitgebrei en uiteindelik met onderskeidelik Mahan en Jinhan verenig het. Byeonhan het by die Gaya-stadstatebond aangesluit. Silla is glo in 57 v.c. deur [[Hyeokgeose]] naby die huidige [[Gyeongju]] gestig en Baekje deur 'n migrant uit Goguryeo in die [[Hangang|Han]]-riviervallei. Volgens taalkundiges het in die suide van die Koreaanse Skiereiland sprekers van 'n Proto-Japannese taal gebly wat hulle tussen die 10de en 3de eeu v.C. hulle gedeeltelik op die [[Japannese Argipel]] gevestig het. Hul nasate het later die huidige Japannese geword. Na dié taal word ook as "Skiereilandse Japannees" verwys en dit word as 'n lid van die [[Japannese tale]] geklassifiseer. Die oorsake agter die Yayoi-migrasie is onduidelik, vermoedelik was dit die gevolg van 'n verdringing of assimilasie deur Proto-Koreaanse ruiternomades uit Suid-Siberië.<ref>{{en}} Vovin, Alexander: ''From Kogury to T’amna: Slowly riding to the South with speakers of Proto-Korean.'' 2013, Korean Linguistics. [[doi:10.1075/kl.15.2.03vov]].</ref> === Drie koninkryke van Korea === {{Hoofartikel|Drie koninkryke van Korea}} [[Lêer:Three Kingdoms of Korea Map.png|duimnael|Die drie koninkryke op die Koreaanse Skiereiland aan die einde van die 5de eeu]] In die eerste eeue n.C. kon die koninkryke [[Goguryeo]], [[Baekje]] en [[Silla]] hulle eindelik vestig – die sogenoemde drie koninkryke van Korea. Die [[Boeddhisme]] het in hierdie tydperk in die hele Korea versprei. Aanvanklik was Goguryeo in die noorde die magtigste ryk, maar dit het meer en meer in konflik gekom met China. In 313 het Goguryeo die Chinese kommandantuur Lelang verower, wat hom ongeveer op die grens tussen die twee Koreas bevind het. Daarmee het dit 'n buurstaat geword van Baekje en Silla, waarmee konflikte met dié twee kleiner ryke ontstaan het, wat oor baie eeue sou streek. Japan en China het in aanmerking gekom vir alliansies. In 655 het Silla 'n militêre alliansie gesluit met die Chinese [[Tang-dinastie]] en in 660 eers Baekje en in 668 ook Goguryeo verslaan. In albei gevalle het dit baat gevind by sy teenstanders se binnelandse meningsverskille. === Verenigde Silla en Balhae === [[Lêer:History of Korea-Inter-country Age-830 CE.gif|duimnael|Silla en Balhae in 830]] Ná sy oorwinning oor die ander deelryke het Silla tot aan die einde van die 9de eeu die skiereiland beheer. Die hoofstad ''Seorabeol'' (letterlik: "hoofstad"), ook ''Gyerim'' ("hanebos") of ''Geumseong'' ("goudstad") was op die plek van die huidige [[Gyeongju]] geleë en 'n vir sy rykdom en welvaart bekende metropool. Seorabeol was 'n deel van die [[Syroete]]netwerk en het deelgeneem aan die kulturele uitruil tot in die [[Islam]]itiese wêreld en die [[Sentraal-Asië|Sentraal-Asiatiese]] [[steppe]]. In Arabiese geografiese beskrywings oor Silla word daarna as 'n [[eilandstaat]] aan die oostelike hoek van die wêreld verwys.<ref>{{en}} {{cite book |author=Hee-soo Lee |title=Early Korea-Arabic Maritime Relations Based on Muslim Sources |publisher=Silk Road Programme, Knowledge Bank |location=Republiek Korea}}</ref> In die verre noorde van die Koreaanse Skiereiland en veral in Mantsjoerye het die koninkryk ''Balhae'' ontwikkel, wat die vlugtelinge uit Goguryeo deels opgeneem het. Aangesien Balhae ongeveer in dieselfde tyd as Silla ineengestort het, het baie Koreane vanuit die noorde na die Koreaanse Skiereiland geïmmigreer. === Dinastieë van rykseenheid === ==== Goryeo ==== {{Hoofartikel|Goryeo}} [[Lêer:History of Korea-Later three Kingdoms Period-915 CE.gif|duimnael|Die latere drie koninkryke van Korea]] Die nuut gestigte Goryeo-ryk (918–1392), wat aanvanklik die sentrale deel van die huidige Korea beheer het, het die Silla-ryk geannekseer en van 936 tot 1392 bestaan met die nuwe hoofstad van die verenigde Korea, [[Kaesong|Kaegyeong]]. In die 10de en vroeë 11de eeue was Goryeo in drie oorloë betrokke met die para-Mongoolse [[Liao-dinastie]] wat Goryeo kon wen. Die daaropvolgende tyd van die 11de en 12de eeu word as Goryeo se bloeitydperk beskou. Die 12de-eeuese internasionale balans in Oos-Asië is deur die [[Jin-dinastie (1115–1234)|Jin-dinastie]] se invalpogings teen Liao en Song gestuit. Die grootste deel van die skiereiland is ná die [[Mongole]] se invalle in 1231/32 en 1238 beset, nogtans het die destydse militêre regime (onder beheer van 'n militêre diktator pleks van 'n magtelose heerser) in die daaropvolgende 30 jaar en altesaam nege opeenvolgende invalle kwaai weerstand ontbied. Ná die omverwerping van die militêre diktatuur het die koninklike familie, wat aanvanklik gevlug het, ná jare se asiel op die eiland Gangwha oorgegee. Vir die daaropvolgende 150 jaar was Korea 'n vasalstaat van die Mongole wat [[tribuut]] moes betaal (''Quda'') en was ook deur afgedwonge huwelike en bloedbande (''Khüregen'') aan die Khagan se familie verbonde. Gevolglik was die Goryeo-dinastie ook betrokke by die Mongoolse pogings om Japan te annekseer en het bygedra met skepe en matrose. In 1356 het Goryeo ná 'n verrassingsaanval op die Mongoolse garnisoene by die [[Yalu|Amnok]] sy diplomatieke betrekkinge met die [[Yuan-dinastie]] beëindig en sodoende sy volle soewereiniteit herwin. ==== Joseon ==== {{Hoofartikel|Joseon}} [[Lêer:Paldochongdo dokdo.jpg|duimnael|'n Kaart van 1531]] [[Lêer:Stielers Handatlas 1891 63.jpg|duimnael|'n Kaart van 1891]] Nadat die regerende familie van Goryeo in die nasleep van binnelandse politieke krisisse asook 'n invalplan op die [[Liaodong]]-skiereiland in 1392 omvergewerp is, het generaal Yi Seong-gye die Koninkryk Joseon gestig. Joseon was betrokke in plaaslike militêre konflikte, waaronder die Oei-invasie op Tsushima om [[seerowery]] langs die Koreaanse kus te beëindig. In die 1390's tot 1410's is die noordelike grense tot by die [[Tumen]]-rivier verskuif, wat sedertdien die Koreaanse grens vorm. In 1443 is onder die bewind van koning [[Sejong]] die [[Hangul|Koreaanse alfabet]] ontwikkel. In 1592 het die onder [[Toyotomi Hideyoshi]] verenigde Japan met 'n groot strydmag Korea binnegeval. Die Imjin-oorlog het geduur van 1592 tot 1595 en van 1596 tot 1598, en is gewen deur Joseon, veral danksy generaal [[Yi Sun-sin]] se suksesse ter see. In 1637 het Joseon 'n vasalstaat geword van die [[Mantsjoes]] se [[Qing-dinastie]] wat tribuut moes betaal. Dit was van toepassing tot op 17 April 1895, toe China as deel van die konflik oor die Koreaanse Skiereiland die [[Eerste Chinees-Japannese Oorlog]] teen die [[Japannese Keiserryk]] verloor het. In die Verdrag van Shimonoseki het China sy tradisionele betrekkinge met Korea beëindig. In 1897 het koning [[Gojong van Korea|Gojong]] die [[Koreaanse Keiserryk]] gestig, waarmee die Koninkryk Joseon amptelik beëindig is. ==== Koreaanse Keiserryk ==== {{Hoofartikel|Koreaanse Keiserryk}} Ná die [[Russies-Japannese Oorlog]] (1904–1905) het Japan homself as oorheersende mag in Oos-Asië gevestig. In 1905 het Joseon met die Eulsa-verdrag (of Japan-Korea-Anneksasieverdrag van 1910) 'n Japannese protektoraat geword en onder Gojong se seun, keiser [[Sunjong van Korea|Sunjong]], is 'n Japannese generaal-resident vir Joseon benoem. Op 22 Augustus 1910 is die Koreaanse keiser deur die Japannese regering gedwing om te abdikeer, nadat die Japannese eerste minister [[Itō Hirobumi]] op 26 Oktober 1909 die slagoffer van 'n sluipmoordpoging geword het. === Koloniale tydperk === [[Lêer:China 1910.jpg|duimnael|'n Kaart uit 1910 met die Japannese Keiserryk se grondgebied (in grys). Dit het die Koreaanse Skiereiland as nuwe provinsie ''Chosen'' ingesluit.]] In 1910 is Korea deur Japan geannekseer. Deur die hele besettingstyd heen is min moeite gedoen om Korea te moderniseer en dit was tot aan die einde 'n verarmde landbouhinterland. Dit het gepaard gegaan met die onderdrukking van die Koreaanse kultuur en taal. Die algehele [[geletterdheid]]syfer het by 20% gestagneer, 'n vlak identies aan dié voor die besetting. Aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] op 15 Augustus 1945 het die Japannese Keiserryk oorgegee. Die [[Keiserlike Japannese Weermag]] se soldate in die noorde van Chosen (noord van die 38ste [[Breedtegraad]]) moes hulleself aan die [[Sowjetunie]] se magte oorgee, dié in die suide aan die Amerikaners. Die 15 Augustus 1945 word vandag in albei dele van Korea as [[Onafhanklikheid]]sdag (광복절, ''Gwangbokjeol'') gevier. === Verdeling in Noord- en Suid-Korea === Nadat die onderhandelinge tussen die Verenigde State en die Sowjetunie oor 'n verenigde Korea tot in 1947 misluk het, het die Verenigde State die Koreavraag by die [[Verenigde Nasies]] voorgelê. Die Verenigde State het op 14 November 1947 'n [[VN-resolusie]] bereik, wat vrye verkiesings, die onttrekking van al die buitelandse magte en die stigting van 'n VN-kommissie (UNTCOK: ''UN Temporary Commission on Korea'') vir Korea bedoel het. Die Verenigde State het hul troepe uit die suide onttrek en die USSR het hom volgens die vertrag tot aan die einde van 1948 uit Noord-Korea onttrek. Op 10 Mei 1948 is in die suide verkiesings gehou wat deur [[Syngman Rhee]] gewen is. Dié verkiesings is egter deur die linkse partye geboikot. Op 13 Augustus 1948 het Syngman Rhee amptelik bewind oorgeneem by die Amerikaanse militêre regering. Die Sowjetbeheerde noorde het dit op 9 September 1948 met die stigting van die [[Noord-Korea|Demokratiese Volksrepubliek Korea]] beantwoord, met [[Kim Il-sung]] as die eerste president. Albei regerings het hulleself as wettige regering oor die hele Korea beskou en verder aangekondig, dat hulle dié eis ook militêr wou afdwing. Aangemoedig deur 'n verklaring van die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Dean Acheson]], wat as sodanig geïnterpreteer kon word, dat die Verenigde State nie vir Korea sou veg nie, het Noord-Korea op 25 Junie 1950 Suid-Korea binnegeval en daarmee die [[Korea-oorlog]] ontketen. === Republiek Korea === [[Lêer:Kaart Korea Nederlands.PNG|duimnael|Korea sedert die Korea-oorlog]] Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het Amerikaanse troepe en troepe uit die Sowjetunie die suidelike en noordelike helftes van die Koreaanse Skiereiland onderskeidelik beset. Die Koreaanse Skiereiland is effektief langs die 38ste breedtelyn in twee verdeel. Ten spyte van beloftes van 'n onafhanklike en verenigde Korea tydens die [[Kaïro]]-Deklarasie van 1943 het die [[Koue Oorlog]] spoedig gelei tot die vestiging van twee afsonderlike regerings: 'n [[Kapitalisme|kapitalistiese]] Suid-Korea en 'n kommunistiese Noord-Korea. Die Sowjetunie het [[Kim Il-sung]] as die Noord-Koreaanse premier aangewys. Terwyl talle Koreane hulle vir 'n nasionale verkiesing beywer het om 'n regeerder vir die hele land te kies, het die Kommuniste geweier om aan die verkiesing deel te neem deur toegang tot Noord-Korea te blokkeer. Gevolglik is demokratiese verkiesings slegs in die Suide gehou en is [[Syngman Rhee]] as president verkies en die Republiek Korea as 'n wettige regering deur die [[Verenigde Nasies]] erken. Op 25 Junie 1950 het Noord-Korea die Suide binnegeval met die ondersteuning en goedkeuring van [[Josef Stalin]] en [[Mao Zedong]]. Dit het gelei tot 'n bloedige oorlog waarin meer as vier miljoen burgerlikes en soldate gesterf het. Die oorlog staan vandag bekend as die Korea-oorlog. Die Verenigde Nasies het ten behoewe van Suid-Korea ingegryp toe dit blyk dat die Kommunistiese magte die oorhand begin kry het. Noord-Korea is deur sy kommunistiese bondgenote gesteun en die Volksrepubliek China het miljoene troepe na Korea gestuur. Die oorlog is deur 'n wapenstilstand in 1953 beëindig en is tegnies gesproke nog aan die gang. Beide Suid- en Noord-Korea word verdeel deur 'n swaar bewapende gedemilitariseerde sone.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html |title=Koreas agree to military hotline |publisher=[[CNN]] |date=4 Junie 2004 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> In 1960 het 'n studenteopstand gelei tot die bedanking van president Syngman Rhee, wie se regering outokraties en korrup geword het. Dit het verder gelei tot 'n tydperk van burgerlike onrus en politieke onsekerheid. Generaal [[Park Chung-hee]] het die daaropvolgende jaar 'n militêre staatsgreep uitgevoer (die sogenoemde "5.16 staatsgreep") en is in 1961 as president aangestel. Hy het die pos beklee tot en met die [[sluipmoord]] op hom in 1979. Sy leierskap is gekenmerk deur die vestiging van 'n snelgroeiende uitvoerekonomie, maar ook politieke onderdrukking. Die jaar na die sluipmoord op Park is deur politieke onrus gekenmerk. In 1980 het Generaal [[Chun Doo-hwan]] 'n suksesvolle staatsgreep uitgevoer en die oorgangsregering van [[Choi Gyu Hwa]] (voormalige premier onder Park) omvergewerp. Chun se magsoorname het 'n nasionale protesaksie en 'n pleidooi vir demokratisering uitgelok. In [[Gwangju]] in die Suid-Jeolla provinsie het Chun sy spesiale magte die stad ingestuur om studente en burgerlikes wat onder die vaandel van 'n Burgerlike Weermag betoog het te stuit. 'n Beraamde 207 mense is deur sy magte gedood en 'n verdere duisend is beseer tydens die bekende [[Gwangju-slagting]] in Mei 1980. Hierdie slagting het 'n langtermyn demokratiese era vir Suid-Korea ingelei. Die regering het later formeel verskoning aangebied vir die slagting en 'n nasionale begraafplaas vir die slagoffers opgerig. Chun het hom daarna tot 'n enkele leierskapstermyn verbind en in 1988 weens druk van landwye opstand die eerste direkte presidensiële verkiesings toegelaat. In dieselfde jaar het Seoel as gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1988|XXIVste Olimpiese Somerspele]] en die [[Paralimpiese Somerspele 1988|VIIIste Paralimpiese Somerspele]] opgetree. In 2001 het Suid-Korea saam met Japan die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2001|3de FIFA Sokker-Konfederasiebeker]] aangebied en in 2002 saam met Japan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|17de FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]]. In 2018 is die [[Olimpiese Winterspele 2018|XXIIIste Olimpiese Winterspele]] en die [[Paralimpiese Winterspele 2018|XIIde Paralimpiese Winterspele]] in die Suid-Koreaanse stad [[Pyeongchang]] aangebied. === 2024-staatskrisis === {{Hoofartikel|Suid-Koreaanse krygswetafkondiging van 2024}} Op 3 Desember 2024 het die destydse Suid-Koreaanse president [[Yoon Suk-yeol]] die [[krygswet]] afgekondig om sy begroting teen die opposisie deur te druk, wat in die parlement oor 'n meerderheid beskik het. Met die Suid-Koreaanse krygswet is al die politieke aktiwiteite, vergaderings en saamtrekke verbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/south-korea-yoon-martial-law-997c22ac93f6a9bece68454597e577c1 |title=South Korea lifts president’s martial law decree after lawmakers reject military rule |publisher=Associated Press |author=Kim Tong-hyung |date=4 Desember 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Ná enkele ure het die parlement, deels nadat afgevaardigdes oor die heinings van die deur die polisie afgesperde parlementsgebou moes klim, die krygswet eenparig opgehef. Die daaropvolgende dag het die president Yoon op sy beurt die krygswet opgehef en die weermag het onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/live/cn38321180et |title=South Korean president faces impeachment vote as defence minister offers to resign |publisher=[[BBC]] |date=3 Desember 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die opposisie het die bedanking van die president geëis en met 'n [[mosie van wantroue]] gedreig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8rjd064012o |title=South Korea opposition files motion to impeach President Yoon |publisher=[[BBC]] |authors=Kelly Ng, Jake Kwon & Yuna Ku |date=4 Desember 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Op 14 Desember het die parlement met 204 teenoor 85 met agt ongeldige stemme asook drie onthoudings vir Yoon Suk-yeol se afsetting gestem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2024-12-14/south-korean-parliament-votes-to-impeach-president/104726176 |title=South Korean parliament votes to impeach President Yoon Suk Yeol |publisher=ABC News |date=14 Desember 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Einde Desember 2024 het die parlement ook gestem om die tussentydse president [[Han Duck-soo]] af te sit, waarvolgens [[Choi Sang-mok]] tydelik as president oorgeneem het. Einde Maart 2025 het Han Duck-soo weer in die amp oorgeneem. Op 4 April 2025 is Yoon Suk-yeol uiteindelik deur die Konstitusionele Hof uit sy amp verwyder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2025/04/03/asia/yoon-impeachment-verdict-south-korea-intl-hnk/index.html |title=South Korea’s impeached president is removed from office, four months after declaring martial law |publisher=[[CNN]] |authors=Yoonjung Seo, Gawon Bae, Mike Valerio, Jessie Yeung |date=4 April 2025 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> [[Lee Jae-myung]] het die daaropvolgende presidentsverkiesings op 3 Junie 2025 gewen en is die volgende dag as president ingehuldig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.koreatimes.co.kr/southkorea/politics/20250604/lee-jae-myung-to-take-presidential-oath-at-national-assembly-at-11-am |title=Lee Jae-myung to take presidential oath at National Assembly at 11 am |publisher=The Korea Times |date=4 Junie 2025 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Regering en politiek == [[Lêer:President Lee Jae Myung 20260306.jpg|duimnael|links|upright|[[Lee Jae-myung]], die huidige Suid-Koreaanse president]] [[Lêer:National Assembly Building of the Republic of Korea.png|duimnael|Die Nasionale Vergadering (국회, ''Gukhoe'') in Seoel]] [[Lêer:Main conference room of South korean national assembly building.JPG|duimnael|Die hoofkonferensiekamer van die nasionale vergadering]] Suid-Korea is 'n grondwetlike republiek en die grondwet definieer die land as 'n demokratiese republiek met 'n regering bestaande uit drie takke: wetgewende gesag, uitvoerende gesag en regsprekende gesag. Die uitvoerende gesag en wetgewing werk veral op nasionale vlak, hoewel baie departemente in die uitvoerende gesag ook plaaslike funksies waarneem. Die regsprekende gesag werk op beide nasionale en plaaslike vlak. Plaaslike regerings is halfoutonoom en beskik oor hul eie uitvoerende gesag en wetgewers. Die staatshoof van die Republiek Korea is die regstreeks deur die volk verkose president. Die president word vir 'n termyn van vyf jaar verkies en kan nie herkies word nie. Hy is die hoogste verteenwoordiger van die republiek en verteenwoordig dit binne en buite. Onder andere verwelkom hy buitelandse diplomate, ken medaljes toe en kan kwytskelding gee. Hy is ook die hoof van die administrasie en implementeer in hierdie hoedanigheid wette wat deur die Nasionale Vergadering goedgekeur is. Hy is die Weermag se Bevelvoerder en kan oorlog verklaar. Suid-Korea se wetgewende orgaan is die Gukhoe of Nasionale Vergadering, 'n eenkamerparlement. Die Nasionale Vergadering bestaan uit die hoofkonferensiekamer, met 300 setels, wat verkies word deur algemene verkiesings elke vier jaar of wanneer dit ontbind word. Die President van Suid-Korea is die regeringshoof, terwyl die eerste minister as sy adjunk dien en deur hom benoem word. Die kabinet bestaan uit tussen 15 en 30 lede, dit word ook deur die president saamgestel. Sowel die eerste minister asook die kabinetslede moet deur die parlement bevestig word. Die mees onlangse verkiesings is op 10 April 2024 gehou. Die regerende sosiaalliberale Demokratiese Party het 170 van die 300 setels gewen, terwyl die opposisie, konserwatiewe Volksmagparty 108 setels gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/south-korea-opposition-wins-landslide-parliamentary-vote-resounding-blow-yoon-2024-04-10/ |title=Opposition win in South Korea election to deepen policy stalemate for Yoon |publisher=[[Reuters]] |authors=Hyunsu Yim, Jack Kim |date=11 April 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> 'n Ander belangrike politieke liggaam in die Suid-Koreaanse stelsel is die Grondwetlike Hof. Dit hou toesig oor die Regeringswerk en beslis in gevalle van mosies van wantroue en dies meer. Die hof bestaan uit nege Hoofregters: Die President benoem drie regters, die parlement benoem ook drie regters wat deur die president bekragtig moet word en die oorblywende drie regters word deur die Grondwetlike Hof se Voorsitter benoem. == Buitelandse betrekkinge == Suid-Korea se buitelandse betrekkinge weerspieël sy 20ste-eeuse geskiedenis. Sedert die stigting van die Republiek Korea en veral ná die Korea-oorlog het Suid-Korea noue bande aangeknoop met Westerse liberale demokrasieë wat dié land ook in die oorlog bygestaan het, waaronder veral die Verenigde State. Sedert die Korea-oorlog en die veredeling van die Koreaanse Skiereiland maak beide Suid- en Noord-Korea aanspraak op die hele Korea en erken mekaar nie aan nie. Die verhouding met die noordelike aartsvyand wissel van hoogtepunte met noue besprekings oor 'n moontlike Koreaanse hereniging tussen albei leiers en 'n gesamentlike Koreaanse span op Olimpiese Spele onder die vlag van Koreaanse hereniging tot laagtepunte met voortgesette oorlogsdreigemente en Noord-Koreaanse kerntoetse, waarop Suid-Korea saam met sy nouste bondgenoot, die Verenigde State, met grootskaalse militêre oefeninge antwoord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/16/unification-with-south-korea-no-longer-possible-says-kim-jong-un |title=Unification with South Korea no longer possible, says Kim Jong-un |publisher=[[The Guardian]] |author=Justin McCurry |date=16 Januarie 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Hoewel beide Suid-Korea en Japan die vorste liberale demokrasieë met 'n belangrike en wêreldwyd invloedryke ekonomie is, is die betrekkinge tussen albei lande ook wisselvallig. Dit het sy oorsprong veral in die Japannese kolonisering van Korea, die plundering van Koreaanse grondstowwe vir die Japannese oorlogsekonomie tydens die Tweede Wêreldoorlog, die onderdrukking van die Koreaanse taal en kultuur en die vergryping aan vroue as sogenoemde "troosvroue". Daarbenewens is Suid-Korea betrokke in 'n gebiedsgeskil met Japan oor die [[Rotse van Liancourt|Liancourtrotse]]. Daar is egter ook baie ooreenkomste in albei lande se buitelandse beleid, aangesien albei lande die nouste bondgenote van die Verenigde State in die streek is en hulle dieselfde dreigemente deur Noord-Korea, die Volksrepubliek China en Rusland in die gesig staar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/05/07/world/asia/south-korea-japan-kishida-yoon.html |title=The Forces Behind South Korea's and Japan's Thaw |publisher=[[The New York Times]] |author=Sang-Hun Choe |date=7 Mei 2023 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2023/10/06/japan/south-korea-japan-strategic-dialogue/ |title=Japan and South Korea hold first strategic dialogue in nine years |publisher=The Japan Times |date=6 Oktober 2023 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Administratiewe streke == Die belangrikste administratiewe afdelings in Suid-Korea is die elf provinsies, drie spesiale selfregerende provinsies, ses metropolitaanse stede (selfregerende stede wat nie deel is van enige provinsie nie), een spesiale stad en een spesiale selfregerende stad. {| class="wikitable" !Kaart!!Stad!![[Hangul|Hangeul]]!![[Hanja]]!!Bevolking<sup>c</sup> |- |rowspan="28" |[[Lêer:Provinces of Korea (ROK point of view)-en+Inter-Korean border.svg|500px]] ! colspan="6"|Spesiale stad (''Teukbyeol-si'')<sup>a</sup> |- |[[Seoel]]||서울특별시||서울特別市<sup>b</sup>||9&nbsp;830&nbsp;452 |- ! colspan="6"|Metropolitaanse stad (''Gwangyeok-si'')<sup>a</sup> |- |[[Busan]]||부산광역시||釜山廣域市||3&nbsp;460&nbsp;707 |- |[[Daegu]]||대구광역시||大邱廣域市||2&nbsp;471&nbsp;136 |- |[[Incheon]]||인천광역시||仁川廣域市||2&nbsp;952&nbsp;476 |- |[[Gwangju]]||광주광역시||光州廣域市||1&nbsp;460&nbsp;972 |- |[[Daejeon]]||대전광역시||大田廣域市||1&nbsp;496&nbsp;123 |- |[[Ulsan]]||울산광역시||蔚山廣域市||1&nbsp;161&nbsp;303 |- ! colspan="6"|Spesiale selfregerende stad (''Teukbyeol-jachi-si'')<sup>a</sup> |- |[[Sejong]]||세종특별자치시||世宗特別自治市||295&nbsp;041 |- ! colspan="6"|Provinsie (''Do'')<sup>a</sup> |- |[[Gyeonggi]]||경기도||京畿道||12&nbsp;941&nbsp;604 |- |[[Noord-Chungcheong]]||충청북도||忠淸北道||1&nbsp;595&nbsp;164 |- |[[Suid-Chungcheong]]||충청남도||忠淸南道||2&nbsp;120&nbsp;666 |- |[[Suid-Jeolla]]||전라남도||全羅南道||1&nbsp;890&nbsp;412 |- |[[Noord-Gyeongsang]]||경상북도||慶尙北道||2&nbsp;682&nbsp;897 |- |[[Suid-Gyeongsang]]||경상남도||慶尙南道||3&nbsp;377&nbsp;126 |- ! colspan="6"|Spesiale selfregerende provinsie (''Teukbyeol-jachi-do'')<sup>a</sup> |- |[[Jeju]]||제주특별자치도||濟州特別自治道||661&nbsp;511 |- |[[Gangwon]]||강원특별자치도||江原特別自治道||1&nbsp;545&nbsp;452 |- |[[Jeonbuk]]||전북특별자치도||全北特別自治道||1&nbsp;847&nbsp;089 |- ! colspan="6"|Opgeëiste maar onbeheerde provinsie ([[Noord-Korea]]) |- |''[[Noord-Hamgyeong]]'' ||함경북도||咸鏡北道||— |- |''[[Suid-Hamgyeong]]''||함경남도||咸鏡南道||— |- |''[[Noord-Pyeongan]]''||평안북도||平安北道||— |- |''[[Suid-Pyeongan]]'' |평안남도||平安南道||— |- |''[[Hwanghae]]''||황해도||黃海道||— |} {{Kleiner|<sup>a</sup> hersiene romanisering; <sup>b</sup> Name van Seoel; <sup>c</sup> Teen Mei 2018;<ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.mois.go.kr/frt/sub/a05/totStat/screen.do |title=행정안전부> 정책자료> 통계> 주민등록 인구통계 |publisher=Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=20 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420175139/http://www.mois.go.kr/frt/sub/a05/totStat/screen.do |archive-date=20 April 2018 |url-status=dead}}</ref> <sup>d</sup> Gebiede wat volgens die Grondwet van die Republiek Korea tot sy grondgebied behoort, maar nog nie herwin is nie.}} == Geografie == [[Lêer:Korea south map.png|duimnael|Kaart van Suid-Korea]] Suid-Korea beslaan die suidelike deel van die Koreaanse Skiereiland, wat oor sowat 1&nbsp;100&nbsp;km van die [[Asië|Asiatiese]] hoofkontinent strek. Die bergagtige skiereiland word aan die westelike kant deur die [[Geelsee]] (wes) en aan die oostelike kant deur die [[See van Japan]] (Koreaans: Oossee) omring. Die suidelike punte van Korea is aan die [[Straat van Korea]] en die [[Oos-Chinese See]] geleë. Suid-Korea beslaan 'n oppervlakte van 99&nbsp;720 vierkante kilometer. [[Jeju]] is verreweg die grootste eiland van Suid-Korea en bevind hom in die suide van die land, sowat 80&nbsp;km van die kus af. Op dié eiland is ook Suid-Korea se hoogste berg, [[Hallasan]], geleë, 'n [[skildvulkaan]] met 'n hoogte van 1&nbsp;947&nbsp;m. In die ooste is die [[Rotse van Liancourt]] geleë, wat deur Suid-Korea beset en ook deur Japan opgeëis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4361343.stm |title=South Koreans vent fury at Japan |publisher=[[BBC]] |author=Charles Scanlon |date=18 Maart 2005 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Korea kan in vier algemene streke verdeel word: 'n oosterse streek met hoë bergreekse en nou kuslaagtes; 'n heuwelagtige westelike streek met breë kuslaagtes en rivierbekkens; 'n suidwestelike streek met berge en valleie en 'n suidoostelike streek waar die Nakdongrivier uitloop. Volgens die Suid-Koreaanse grondwet streek die grondgebied ook oor die noordelike deel van die Koreaanse Skiereiland tot by die grens met die Volksrepubliek China in die noorde en Rusland in die noordooste. Vervolgens vorm die [[Yalu]]- en [[Tumen]]-riviere volgens die siening van die regering in Seoel die noordelike grens van Suid-Korea. Tussen albei riviere se brongebiede en op die grens met die Volksrepubliek China is die hoogste berg van die hele Korea, [[Paektusan]], geleë met 'n hoogte van 2&nbsp;744&nbsp;m. == Klimaat == [[Lêer:Snow-covered Bukhansan.jpg|duimnael|links|'n Wintertoneel op die Bukhan-bergpiek (Bukhansan)]] [[Lêer:South Korea map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Suid-Korea volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Suid-Korea maak deel uit van die Suid-Asiatiese monsoensone en het 'n gematigde [[klimaat]] met vier verskillende seisoene. Kontinentale lugmassas, wat uit die noorde na die Koreaanse Skiereiland beweeg, oefen 'n groter invloed op Suid-Korea se weer uit as mariene lugmassas vanuit die [[Stille Oseaan]]. Koreaanse [[winter]]s is gewoonlik lank en koud, met droë weer, terwyl die kort [[somer]]s neig om warm en bedompig te wees, met baie neerslae. [[Lente]]- en [[herfs]]maande word deur aangename temperature gekenmerk, maar is betreklik kort. Die gemiddelde temperature in Seoel wissel van tussen -5,0 en -2,5&nbsp;°C in Januarie tot tussen 22,5 en 25&nbsp;°C in Julie. Die eiland Jeju het 'n meer gematigde klimaat as ander landsdele vanweë sy suidelike ligging temidde van die see. Hier beweeg die gemiddelde temperature tussen 2,5&nbsp;°C in Januarie en 25&nbsp;°C in Julie. == Omgewing == [[Lêer:CheonggyecheonSeoul.jpg|duimnael|Die Cheonggyecheon-rivier is 'n moderne openbare ontspanningsruimte in die middestad van Seoel]] Gedurende die eerste 20 jaar van Suid-Korea se ekonomiese opbloeiing is min moeite gedoen om die omgewing te beskerm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.american.edu/TED/KORPOLL.HTM |title=Korea Air Pollution Problems |publisher=Amerikaanse Universiteit van Washington |accessdate=9 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309142227/http://www1.american.edu/TED/KORPOLL.HTM |archive-date=9 Maart 2010 |url-status=dead}}</ref> Onbeheerste industrialisasie en stedelike ontwikkeling het gelei tot ontbossing en die voortdurende vernietiging van vleilande soos die Songdo-getyvlakte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_opinion/373552.html |title=Letter to Lee administration: Save the Songdo Tidal Flat |publisher=The Hankyoreh |author=Randolph T. Hester |date=28 Augustus 2009 |accessdate=11 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511181051/http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_opinion/373552.html |archive-date=11 Mei 2011 |url-status=dead}}</ref> Daar is egter onlangse pogings om hierdie probleme te balanseer, insluitende 'n regeringsbestuurde vyfjaar groengroeiprojekt ter waarde van $84&nbsp;miljard wat daarop mik om energiedoeltreffendheid en groen tegnologieë te bevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.greentechmedia.com/articles/south-korea-to-boost-renewable-energy-investments-by-60-1191.html |title=South Korea Boosts Renewable-Energy Investments by 60% |publisher=Greentechmedia |author=Ucilla Wang |date=28 Julie 2008 |accessdate=16 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216145303/http://www.greentechmedia.com/articles/south-korea-to-boost-renewable-energy-investments-by-60-1191.html |archive-date=16 Desember 2008}}</ref> Die groengebaseerde ekonomiese strategie is 'n omvattende hersiening van Suid-Korea se ekonomie wat sowat twee persent van die nasionale BBP bestee. Die vergroeningsinisiatief sluit voornemens in soos 'n landswye fietsnetwerk, [[Sonenergie|son-]] en [[windenergie]], die vermindering van olie-afhanklike vaartuie, die handhawing van dagligbesparingstyd en die uitgebreide gebruik van omgewingsvriendelike tegnologieë soos ligdiodes in elektronika en beligting. Die land — een van die mees bedrade ter wêreld — beplan ter vermindering van energiegebruik om 'n landwye volgende generasie netwerk te bou wat tien keer vinniger as breëbandfasiliteite sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2009/10/18/eok.lah.greening.korea.cnn?iref=videosearch |title=South Korea's green new deal |publisher=[[CNN]] |date=18 Oktober 2009 |accessdate=31 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831124519/http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2009/10/18/eok.lah.greening.korea.cnn?iref=videosearch |archive-date=31 Augustus 2010 |url-status=dead}}</ref> In 2017 was Suid-Korea die wêreld se sewende grootste vrysteller van [[kweekhuisgasse]] en die vyfde grootste vrysteller per inwoner. President Moon Jae-in het belowe om kweekhuisgasvrystelling teen 2050 tot nul te verminder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-southkorea-environment-newdeal-analys-idUSKBN23F0SV/ |title=Jobs come first in South Korea's ambitious 'Green New Deal' climate plan |publisher=[[Reuters]] |authors=Josh Smith, Sangmi Cha |date=8 Junie 2020 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200908000676 |title=Moon vows to shut down 30 more coal plants to bring cleaner air and battle climate change |publisher=The Korea Herald |author=Ko Jun-tae |date=8 September 2020 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Ekonomie == === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:South Korea's GDP (PPP) growth from 1911 to 2008.png|duimnael|Suid-Korea se ekonomiese groei van 1911 tot 2008, waarna dikwels as die "Wonder aan die Hanrivier" verwys word]] Van die 1960's af het Suid-Korea 'n ekonomiese en tegnologiese transformasieproses deurloop wat van dié land – nog in die 1950's een van die armste samelewings ter wêreld – een van die tien gevorderdste [[nywerheid]]slande gemaak het. Hierdie ontwikkeling is ongeëwenaar en teen 'n asemberowende snelheid voltrek.<ref>{{de}} Werner Pascha: ''Von der Agrargesellschaft zum IT-Staat: Der Aufstieg Südkoreas zur Wirtschaftsmacht''. In: Lee Eun-Jeung/Hannes B. Mosler (reds.): ''Länderbericht Korea''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung 2015, bl. 231</ref> Dié ekonomiese opswaai het van Suid-Korea een van die vier sogenoemde [[Vier Asiatiese Tiere]] gemaak, saam met [[Hongkong]], die [[Republiek China]] en [[Singapoer]].<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Day |first1=Dong-Ching |title=Four Asian Tigers' Political and Economic Development Revisited 1998–2017: From the Perspective of National Identity |journal=Asian Journal of Interdisciplinary Research |date=2021 |volume=4 |issue=4 |pages=54–61 |doi=10.54392/ajir2147 |doi-access=free}}</ref> In die 1950's was die ekonomie in Korea gekenmerk deur die Japannese kolonisasie se nalatenskap. Destyds het die ekonomie in die vrugbare Suid-Korea hom veral op [[landbou]] toegespits, terwyl die nywerhede veral in die ryk aan mineraalbronne Noord-Korea saamgetrek was. Vandag is Suid-Koreaanse nywerhede wêreldmarkleiers in [[skeepsbou]], [[halfgeleier]]s, [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]], platskerms en [[rekenaars]]. === Vervoer === [[Lêer:KTX-1.jpg|duimnael|Die Korea Train Express]] [[Lêer:Subway gwangju.jpg|duimnael|Die Metro van Gwangju]] Vervoer in Suid-Korea bestaan uit 'n uitgebreide netwerk van spoorweë, snelweë, skeeps-, bus- en lugroetes. Al die stede het plaaslike busdienste en word verder deur tussenstedelike busdienste met mekaar verbind. Suid-Korea se 3&nbsp;000 kilometer lange netwerk van snelweë bestaan uit snelweë (''expressways/motorways''), nasionale snelweë en ander sekondêre roetes. Die Koreaanse Snelwegkorporasie bedryf dié land se tolweë en belangrikste diensroetes. "Korail" bedryf treindienste met gereelde dienste na al die Suid-Koreaanse groot stede. 'n Spoorverbinding met Noord-Korea deur die Gyeongui- en Donghae Bukbu-lyne is in die herstelproses. Suid-Korea spog sedert 2004 met 'n hoëspoedtrein. Die KTX (Korea Train Express) bedryf gereelde sneldienste teen ongeveer 300&nbsp;km per uur via die Honam en Gyeongby-lyne na Suid-Korea se vernaamste stede, te wete Daejeon, Gwangju, Mokpo, Daegu en Busan. Seoel, Busan, Daegu, Incheon, Gwangju en Daejoen het ondergrondse treine. Die "Seoel Metropolitan Subway" is een van die besigstes ter wêreld, bestaan uit 23 lyne en 768 stasies en bedien 1,9 miljard passasiers per jaar. Die treine word deur Korail en die Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation (SMRT) bedryf. Die internasionale hooflughawe staan bekend as die [[Incheon Internasionale Lughawe]]. Suid-Korea het 'n verdere agt internasionale en sewe plaaslike lughawens. [[Korean Air]] en [[Asiana Airlines]] is Suid-Korea se vernaamste [[lugredery]]e. === Handelsvennote === [[Lêer:South Korea's Exclusive Economic Zone.png|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Suid-Korea]] Suid-Korea se hoofuitvoervennote is die Volksrepubliek China 25%, die Verenigde State 18%, Hongkong 4%, Japan 4% en die Republiek China 4% (in 2023). Suid-Korea se hoofuitvoere is geïntegreerde stroombane, motors, geraffineerde petroleum, plastiek en masjienonderdele. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Suid-Korea op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 31%, die Verenigde State 13%, Japan 9%, Duitsland 5% en Australië 4% (ook in 2023). Suid-Korea se hoofinvoere is geïntegreerde stroombane, [[aardgas]], [[ruolie]], masjinerie, motors geraffineerde petroleum en ander grondstowwe vir sy industrieë. Suid-Korea se algehele grootste handelsvennote is die Volksrepubliek China en die Verenigde State.<ref name="CIA" /> == Wetenskap en tegnologie == [[Lêer:KSLV-1 Naro Replica.jpg|duimnael|links|upright|'n Replika van [[Korea Space Launch Vehicle|Naro-1]]]] [[Lêer:Einstein-Hubo.jpg|duimnael|upright|Albert HUBO]] Suid-Korea het in 2014 4,3% van sy [[Bruto binnelandse produk|BBP]] vir navorsing en ontwikkeling spandeer en en daarmee meer as enige ander land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nature.com/articles/534020a |title=Why South Korea is the world’s biggest investor in research |publisher=[[Nature]] |author=Mark Zastrow |date=3 Junie 2016 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> In 2006 het die Suid-Koreaanse regering 'n regulasie geïmplementeer, waarvolgens skrywers van vakartikels in vername tydskrifte soos ''[[Science]]'', ''[[Nature]]'' en ''[[Cell]]'' drie miljoen won ontvang.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/51547613_Changing_Incentives_to_Publish |title=Changing Incentives to Publish |journal=[[Science]] |authors=Chiara Franzoni, Giuseppe Scellato, Paula E. Stephan |edition=333 |volume=6043 |date=2011 |pages=702 |format=PDF |accessdate=1 Julie 2026 |DOI=10.1126/science.1197286}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Paula E. Stephan |title=How Economics Shapes Science |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |year=2012 |ISBN=978-0-674-04971-0 |pages=44}}</ref> Ter ondersteuning van die navorsing is die ''Institute for Basic Science'' gestig, soortgelyk aan [[RIKEN]] in [[Japan]] en die [[Max Planck-geselskap]] in [[Duitsland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nature.com/articles/nature.2012.10667 |title=South Korean research centre seeks place at the top |publisher=[[Nature]] |author=Soo Bin Park |date=17 Mei 2012 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Korea is die [[OESO]]-lid met die hoogste graag aan gegradueerdes in [[natuurwetenskap]] en [[ingenieurswese]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd-ilibrary.org/science-and-technology/oecd-science-technology-and-industry-scoreboard-2015_sti_scoreboard-2015-en |title=OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2015. Innovation for growth and society |publisher=[[OESO]] |date=2015 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die land is ook eerste in die ''[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]-Innovasie-indeks''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-01-17/sweden-gains-south-korea-reigns-as-world-s-most-innovative-economies |title=These Are the World's Most Innovative Economies |publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] |authors=Michelle Jamrisko, Wei Lu |date=17 Januarie 2017 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens plaas Suid-Korea min perke op nuwe tegnologie en is derhalwe ook 'n toetsmark, veral vir [[slimfoon]]-tegniek. Talle uitvindings van nuwe media en toepassings, asook [[4G]]- en [[5G]]-infrastruktuur word in Suid-Korea opgerig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=3_cc-session_bf0e07a8-7c4b-4f3d-8f87-cfaf7c08d7ce |title=Can South Korean startups (and the government) save its flailing giant tech conglomerates? |publisher=TechCrunch |author=Martin Pasquier |date=17 Mei 2016 |accessdate=1 Julie 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Ná [[Japan]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Duitsland]] het Suid-Korea die vierde meeste industriële robotte wêreldwyd. Die aantal het van 2011 tot 2014 met sowat 59% gegroei op 'n totaal van 150&nbsp;505 industriële robotte.<ref>{{de}} {{cite book |title=Gutachten zu Forschung, Innovation und technologischer Leistungsfähigkeit Deutschlands 2016 |publisher=Expertenkommission Forschung und Innovation |location=Berlyn |year=2016 |ISBN=978-3-00-051948-2 |pages=52 |url=https://www.bmbf.de/files/EFI_Gutachten_2016.pdf |accessdate=11 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155923/https://www.bmbf.de/files/EFI_Gutachten_2016.pdf |archive-date=11 Februarie 2017 |url-status=dead}}</ref> Wat diensrobotte betref is Suid-Korea saam met Japan die leier.<ref>{{de}} {{cite book |title=Gutachten zu Forschung, Innovation und technologischer Leistungsfähigkeit Deutschlands 2016 |publisher=Expertenkommission Forschung und Innovation |location=Berlyn |year=2016 |ISBN=978-3-00-051948-2 |pages=53 |url=https://www.bmbf.de/files/EFI_Gutachten_2016.pdf |accessdate=11 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155923/https://www.bmbf.de/files/EFI_Gutachten_2016.pdf |archive-date=11 Februarie 2017 |url-status=dead}}</ref> In 2005 het navorsers van die Koreaanse Gevorderde Instituut vir Wetenskap en Tegnologie (''Korea Advanced Institute of Science and Technology'', KAIST) die wêreld se tweede lopende [[humanoïde robot]], [[HUBO]], ontwikkel. 'n Span van die Koreaanse Instituut vir Nywerheidstegnologie (''Korea Institute of Industrial Technology'', KITECH) het in Mei 2006 die eerste Koreaanse [[Androïde]], [[Ever-1]], ontwikkel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/android-korea-1.html |title=Photo in the News: Female Android Debuts in S. Korea |publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]] |author=Victoria Gilman |date=15 Mei 2006 |accessdate=14 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814135526/https://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/android-korea-1.html |archive-date=14 Augustus 2014}}</ref> Die ''Korea AeroSpace Administration'' (KASA) is die regeringsbefondsde ruimte- en lugvaartagentskap wat onder die Ministerie van Wetenskap en IKT gestig is. Dit hou toesig oor die Koreaanse Lugvaartnavorsingsinstituut en die Koreaanse Sterrekunde- en Ruimtewetenskapinstituut.<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.segye.com/newsView/20240108514061 |title=‘한국판 나사’ 우주항공청, 과기부에 설치… 항우연·천문연도 편입 |publisher=Segye |date=8 Januarie 2024 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Korea het planne in ruimteverkenning, insluitend 'n [[maan]]landing teen 2032 en 'n [[mars]]landing teen 2045.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ipdefenseforum.com/2025/01/south-korea-plans-mars-landing-in-2045-as-it-launches-space-agency/ |title=South Korea Plans Mars Landing In 2045 As It Launches Space Agency |publisher=Indo-Pacific Defense FORUM |date=27 Januarie 2025 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Sedert 1992 het Suid-Korea meer as 15 satelliete in die ruimte gelanseer, waaronder as deel van die [[KOMPSAT]]-program sedert 1999 in samewerking met Rusland ook twaalf afstandswaarnemingsatelliete.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.defencetalk.com/korea-russia-enter-full-fledged-space-partnership-12504/ |title=Korea, Russia Enter Full-Fledged Space Partnership |publisher=Defence Talk |date=5 Julie 2007 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die eerste van hierdie satelliete, ''Arirang-1'', het in 2008 ná nege jaar se gebruikstyd in die ruimte verlore gegaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://directory.eoportal.org/satellite-missions/kompsat-1#eop-quick-facts-section |title=KOMPSAT-1 (Korea Multi-Purpose Satellite-1) / Arirang-1 |publisher=eoPortal |date=1 Junie 2012 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> In April 2008 het [[Yi So-yeon]] die eerste Koreaanse ruimtevaarder geword wat aan boord van 'n Russiese [[Sojoes-program|Sojoes TMA-12]] die ruimte ingevlieg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7335874.stm |title=First S Korean astronaut launches |publisher=[[BBC]] |date=8 April 2008 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> In Junie 2009 is Suid-Korea se eerste [[ruimtehawe]], die [[Naro-Ruimtesentrum]], in Goheung (Jeollanam-do) ingewy.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/09/113_46562.html |title=S. Korea Completes Work on Naro Space Center |publisher=The Korea Times |date=10 Junie 2009 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die lansering van die Naro-1-vuurpyl in August 2009 het misluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.yonhapnews.co.kr/techscience/2009/08/26/15/0601000000AEN20090826005500320F.HTML |title=(3rd LD) S. Korean satellite lost shortly after launch: gov’t |publisher=Yonhap |date=26 Augustus 2009 |accessdate=1 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001085526/http://english.yonhapnews.co.kr/techscience/2009/08/26/15/0601000000AEN20090826005500320F.HTML |archive-date=1 Oktober 2018}}</ref> In Junie 2010 het ook die tweede poging misluk. Die derde lansering in Januarie 2013 het eindelik geslaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nasaspaceflight.com/2013/01/south-korea-stsat-2c-via-kslv-1/ |title=South Korea launch STSAT-2C via KSLV-1 |publisher=NASASpaceflight.com |author=Chris Bergin |date=30 Januarie 2013 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Demografie == === Etnogenese en samestelling === [[Lêer:Korea-Seoul-Royal wedding ceremony 1365-06.JPG|duimnael|'n Tradisionele Koreaanse koninklike troue]] Navorsers neem aan dat die Koreaanse volk oorspronklik 'n historiese verbintenis met [[etniese groep]]e in [[Sentraal-Asië]], die [[Baikalmeer]]gebied in [[Siberië]], [[Mongolië]] en die kusgebiede van die [[Geelsee]] gehad het. So toon werktuie uit die Paleolitiese tydperk wat in Sokchang naby Kongju ontdek is, baie ooreenkomste met soortgelyke argeologiese vondse in die Baikalmeergebied en in Mongolië. Vandag het Suid-Korea 'n uiters homogene bevolking van etniese [[Koreane]], met klein minderhede [[Han-Chinese]]. Weens Suid-Korea se militêre en ekonomiese bande met ander wêrelddele vestig steeds meer buitelanders hulle in stedelike gebiede, veral Amerikaners (waaronder lede van die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] wat hier gestasioneer is), [[Japannese]] en Han-Chinese. Enkele tienduisend Chinese en [[Suidoos-Asië|Suidoos-Asiate]] het hulle as buitelandse werknemers in Suid-Korea gevestig. Die Chinese gemeenskap in Suid-Korea besig onder andere tale soos [[Wu]]. Wat geloofsoortuiging betref, is sowat 60% van die bevolking ongebonde, terwyl die oorblywende helfte uit [[Christendom|Christene]] ([[Protestantisme|Protestante]] 17% en [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] 6%) en [[Boeddhisme|Boeddhiste]] (16%) bestaan.<ref name="CIA" /> === Demografiese ontwikkeling === [[Lêer:Korea Spring of Insadong 23 (13326968084).jpg|duimnael|links|upright|Kleurryke lentefeesviering in Insadong, Seoel]] [[Lêer:Seoul Suburbs (1366869739).jpg|duimnael|Seoel het ná die Korea-oorlog tot een van die grootste metropolitaanse gebiede ter wêreld gegroei. Die grootskaalse oprigting van woonstelblokke soos dié in 'n voorstad van Seoel het in die afgelope dekades die woningsnood verlig, maar intussen val die klemtoon op die verhoging van lewenskwaliteit en -waarde]] Suid-Korea se bevolking het in die tweede helfte van die 20ste eeu meer as verdubbel, maar intussen toon dié land se demografiese patrone baie ooreenkomste met dié van ander [[ontwikkelde land]]e van die [[Weste]]rse wêreld. So het die geboortekoers van 1960 af drasties begin daal en die natuurlike bevolkingsgroei in die vroeë 21ste eeu feitlik tot stilstand gekom. Steftesyfers het in dieselfde periode eweneens afgeneem – 'n tendens wat die algemene verhoging van lewenstandaarde in Suid-Korea weerspieël. Die vinnig groeiende stedelike bevolking en ontvolking van groot dele van die Suid-Koreaanse platteland is tans die belangrikste demografiese vraagstukke. Meer as vier vyfdes van die huidige bevolking is verstedelik en ongeveer die helfte van al die Suid-Koreane is in die sewe grootste stedelike nedersettings saamgetrek. Al is die natuurlike bevolkingsaanwas intussen laag, is Suid-Korea nogtans een van die digbevolkste lande op aarde. Sy bevolkingsdigtheid is twee en 'n half keer hoër as dié van Noord-Korea. Nóg 'n belangrike faktor in Suid-Korea se demografiese ontwikkeling was migrasie. Voor die Tweede Wêreldoorlog het groot getalle Koreane geëmigreer, waarby [[Mantsjoerye]] in Noordoos-China die belangrikste bestemming vir Noord- en Japan die vernaamste immigrasieland vir Suid-Koreane was. Daar word beraam dat die Koreaanse bevolking in Mantsjoerye en [[Siberië]] in 1945 op sowat twee miljoen gestaan het. Rofweg dieselfde aantal Koreane het hulle in Japan gevestig, waarvan sowat die helfte ná 1945 na Suid-Korea teruggekeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Sonia Ryang |title=Koreans in Japan: Critical Voices from the Margin |chapter=The North Korean homeland of Koreans in Japan |year=2000 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-136-35312-3 |url=https://books.google.de/books?id=ZUVGAQAAQBAJ&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die belangrikste migrasiepatroon was egter die vestiging van twee miljoen Noord-Koreane in die suide, hoofsaaklik gedurende en kort ná die Korea-oorlog. Die meeste binnelandse migrante het hulle in die metropolitaanse gebiede van Suid-Korea gevestig. Groot gemeenskappe Koreaanse immigrante word daarnaas ook in die Verenigde State (veral in [[Kalifornië]]), die Volksrepubliek China, Japan en [[Kanada]] aangetref.<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.mofa.go.kr/www/wpge/m_21509/contents.do |title=다수거주국가 |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Buitelandse Sake |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> === Taal === [[Lêer:Hangeul.svg|duimnael|''Hangeul'' in Koreaans]] [[Koreaans]] is 'n lid van die Koreaanse taalfamilie saam met die Jeju-taal of -[[dialek]]. Sommige taalkundiges het dit by die [[Altaïese tale|Altaïese]] familie ingesluit, maar die Altaïese voorstel het die meeste van sy vorige steun verloor.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Sungdai Cho, John Whitman |title=Korean: A Linguistic Introduction |publisher=Cambridge University Press |year=2020 |isbn=978-0-521-51485-9 |pages=11–12}}</ref> Koreaanse streek[[dialek]]te is onderling verstaanbaar, met die uitsondering van die dialek wat op die eiland Jeju gebesig word.<ref>{{en}} Andrea Matles Savada en William Shaw: ''South Korea: A Country Study''. Vierde uitgawe. Washington, DC: Federal Research Division / Library of Congress 1992, bl. xvi</ref> Die ontwikkeling van 'n eie [[alfabet]], wat die klanke van Koreaans stelselmatig weergee, ''[[Hangul|Hangeul]]'', is een van die grootste kulturele prestasies van Korea. Dié alfabet behels tien eenvoudige klinkers en veertien medeklinkers as fonetiese simbole. Koreaans word in Suid-Korea nogtans dikwels as 'n kombinasie van Chinese ideogramme en Hangeul-letters, waarby die gebruik van Chinese skriftekens tendensieel afneem. Die aanwesigheid van honderdduisende Amerikaanse troepe, sakemanne, ''Peace Corps''-vrywilligers en sendelinge sedert die einde van die Korea-oorlog word deur 'n groot aantal [[Engels]]e [[leenwoord]]e en uitdrukkings weerspieël wat óf regstreeks en onveranderd oorgeneem is óf by Koreaanse taalgebruik en uitspraakgewoontes aangepas is. Hulle bly onverstaanbaar vir Noord-Koreane. ''Hangeul'' is danksy die inisiatief van koning Sejong in 1443 deur 'n span geleerdes ontwikkel. ''Hunminjeongeum'', 'n historiese dokument met aanwysings vir die onderrig van ''Hangeul'', is in 1997 as 'n kulturele [[Unesco]]-wêrelderfenis gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/hunminjeongum-manuscript |title=Hunminjeongum Manuscript |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Unesco ken ter herdenking van die uitvinders van ''Hangeul'' jaarliks die Koning Sejong-literatuurprys toe.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393075 |title=Statutes of the UNESCO King Sejong Literacy Prize |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Onderwys en gesondheid == Vanweë Konfusianisme se groet invloed geniet opvoeding in Korea 'n baie groot reputasie. Opvoeding het 'n wesentlike invloed op 'n mens se latere sosiale status. Die hoë vlak aan entoesiasme vir onderwys word as 'n sleutelfaktor in die sterk ekonomiese opbloei beskou. Moderne skole is in die 1880's in Korea ingestel. Aan die begin van die 20ste eeu is moderne voorskoolse onderwys ingevoer. Met die stigting van Suid-Korea het die regering 'n moderne skoolstelsel volgens die Westerse model gevestig. Dit het 'n belangrike rol gespeel tydens die land se modernisering in die 1970's. Dit is sedert die 2000's hervorm en verder uitgebrei. Sowat 97% van 'n jaargroep voltooi hoërskool suksesvol, daarmee is Suid-Korea se onderwysstelsel die beste in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/4240668.stm |title=South Korea's education success |publisher=[[BBC]] |date=13 September 2005 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Korea beskik oor een van die vorste gesondheidsstelsel wêreldwyd. In 2022 het die land sowat 9,7% van by BBP vir gesondheid spandeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.XPD.CHEX.GD.ZS?locations=KR |title=Current health expenditure (% of GDP) |publisher=[[Wêreldbank]] |date=2022 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> In 2019 was daar 24,8 dokters per 10&nbsp;000 inwoners in Suid-Korea.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/health-workforce |title=Global Health Workforce statistics database |publisher=[[Wêreldgesondheidsorganisasie]] |date=2022 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Vir elke lewende geboortes was daar in 2022 drie sterftes by onder vyfjariges.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.MORT?locations=KR |title=Mortality rate, under-5 (per 1,000 live births) |publisher=[[Wêreldbank]] |date=2022 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Kuns en kultuur == [[Lêer:Kpop fans in poland.jpg|duimnael|links|K-pop-aanhangers by die Koreaanse Kultuursentrum in [[Warskou]], [[Pole]], 2011]] [[Lêer:Psy performing Gangnam Style at the Future Music Festival 2013.jpg|duimnael|Psy tydens 'n optrede in [[Sydney]], [[Australië]], 2013]] [[Lêer:Korean.food-Hanjungsik-01.jpg|duimnael|'n Tipiese Koreaanse maaltyd]] Suid-Korea deel 'n tradisionele kultuur met Noord-Korea, maar sedert die Korea-oorlog word dit veral deur die buurlande China en Japan beïnvloed, asook die Verenigde State. Nogtans het die land daarin geslaag om sy eie, onafhanklike kultuur te ontwikkel wat veral sedert die begin van die 21ste 'n ongekende wêreldwye gewildheid beleef, waarna dikwels as "K-golf" (''K-wave'') of ''Hallyu'' (한류) verwys word. Van die bekendste voorbeelde sluit in "K-dramas", wat na Suid-Koreaanse televisiedramas verwys en waarmee die Koreaanse golf sy aanvang geneem het. "[[K-pop]]" of ''gayo'' (가요) is 'n sambreelterm vir kontemporêre Suid-Koreaanse [[popmusiek]], veral musiekgroepe, maar ook solokunstenaars soos [[Psy]] met sy treffer ''Gangnam Style'', wat 'n wêreldwye gewildheid geniet. 'n Ander bestanddeel is televisiedramas en rolprente soos ''[[Squid Game]]'' en ''[[Parasite (2019-rolprent)|Parasite]]''; laasgenoemde kon 'n ''[[Oscar]]'' wen. Hierdie fenomeen het van Suid-Korea 'n "sagte mag" gemaak en genereer intussen 'n belangrike bydrae tot die Suid-Koreaanse ekonomie met die uitvoer van goedere en [[toerisme|toeriste]] wat Suid-Korea besoek.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Walsh |editor=Yasue Kuwahara |contribution=''Hallyu'' as a Government Construct: The Korean Wave in the Context of Economic and Social Development |title=The Korean Wave: Korean Popular Culture in Global Context |date=20 Februarie 2014 |pages=13–31 |publisher=Palgrave Macmillan |location=New York |isbn=978-1-137-35027-5 |doi=10.1057/9781137350282_2}}</ref> Die K-golf betrek intussen ook ander dele van die Suid-Koreaanse kultuur en samelewing wat wêreldwyd bekend is soos die Koreaanse taal, kookkuns ([[Kimchi]]), sportsoorte soos [[taekwondo]], maar ook maatskappye soos [[Samsung Groep|Samsung]]. Die Suid-Koreaanse kontemporêre letterkunde word veral deur drie hooftemas beïnvloed: Die verdeling van Korea, die Korea-oorlog en die industrialisasie van die land sedert die 1960's. Verder vind die vervreemding van die individu plaas in 'n kapitalistiese en verstedelikte samelewing wat worstel met sy tradisionele waardes. Na die generasie skrywers ná 1945 word ook verwys as die Hangul-generasie omdat hulle nie meer in die Japannese taal geskryf het nie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.deutschlandfunk.de/koreanische-literatur-ein-radio-essay-100.html |titel=Koreanische Literatur. Ein Radio-Essay |publisher=Deutschlandfunk |author=Claudia Kramatschek |date=28 Oktober 2002 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Koreaanse [[Strokiesverhaal|strokiesverhale]] word ''Manhwa'' (만화) genoem en geniet 'n groeiende belangstelling wêreldwyd. In Suid-Korea is daar talle sogenoemde ''Manhwabangs'' (만화방), waar Manhwas gelees en geleen kan woord. Deur ''Webtoons'' (웹툰) en toepassings soos ''Daum Webtoon'' en ''Line Webtoon'' kry Suid-Koreaanse strokiesverhale internasionale aandag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20151231000081 |title=‘It’s time for webtoons to go global in 2016’. Korean digital comic platforms zero in on overseas forays, cross-media deals |publisher=The Korea Herald |author=Park Hyong-ki |date=31 Desember 2015 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die term vir Suid-Koreaanse tradisionele volkskuns is ''Minhwa'' (민화), waarin veral die strewe na 'n gelukkige lewe uitgedruk word. In die Suid-Koreaanse kontemporêre kuns tree die tradisionele Koreaanse vormtaal in 'n dialoog met die Westerse moderne. Suid-Koreaanse kontemporêre kuns geniet die onlangse jare 'n toenemende belangstelling en genereer ook hoë pryse op groot kunsveilings, nadat dit vir 'n lang tydperk deur Chinese kuns oorskadu is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/10/10/arts/10iht-rcartkor.1.16840287.html |title=Korean art emerges from China's shadow |publisher=[[The New York Times]] |author=Sonia Kolesnikov-Jessop |date=10 Oktober 2008 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Aanlynspeletjies en die tradisionele bordspeletjie [[Baduk]] (Japannees: [[Go]]) het 'n belangrike deel van die Suid-Koreaanse kultuur geword. Onder andere word Baduk-wedstryde op televisie gebeeldsend en vir feitelike ontleding herhaal. Die Suid-Koreaanse nasionale gereg is [[Kimchi]] (김치), bestaande uit veral gefermenteerde geurige groente. Saam met die Koreaanse golf het ook die tradisionele Koreaanse braai wêreldwye bekendheid verwerf. Onder die Suid-Koreaanse hoofgeregte het [[Bulgogi]] (불고기, gebraaide beesvleisrepies) 'n besondere plek. Die repies vleis wat in 'n mengsel van [[sojasous]], [[sesam]] en [[spesery]]e gemarineer is, word oor 'n koolvuur gebraai. [[Galbi]] (갈비) is sagte stukkies ribbetjies, wat soos Bulgogi gemarineer en gebraai of gerooster word. In Suid-Korea is egter nie die vleis die hoofbestanddeel van die maaltyd nie, dit is steeds [[rys]] soos in die kookkunste van China, Japan en Viëtnam. In teenstelling met dié Asiatiese kookkunste speel soepe in die Koreaanse kookkuns 'n heelwat groter rol. == Sport en ontspanning == [[Lêer:Taekwondo1.jpg|duimnael|links|[[Taekwondo]], die nasionale sportsoort van Suid-Korea]] [[Lêer:South Korea national football team - October 2012.jpg|duimnael|Die [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan]] in 2012]] [[Lêer:ARC2016-Top3 JPN-KOR 20160430 korsb.jpg|duimnael|Die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2016]] [[Taekwondo]] is die nasionale [[sport]]soort van Suid-Korea<ref>{{en}} {{cite web |title=Taekwondo designated as South Korea's flagbearing national sport |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1063449 |publisher=insidethegames |date=4 April 2018 |accessdate=1 Julie 2026 |archive-date=14 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514230229/https://www.insidethegames.biz/articles/1063449 |url-status=dead}}</ref> en dit het in 2000 'n Olimpiese sportsoort geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/tae-kwon-do |title=Tae kwon do |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Ander Koreaanse [[vegkuns]]te sluit in taekkyeon, hapkido, Tang Soo Do, Kuk Sool Won, kumdo en subak. Ná onafhanklikheidwording is talle Westerse sportsoorte na Suid-Korea ingevoer en het dit deur die onderwysstelsel versprei. Gelyktydig het die Koreaanse vegkunste in Westerse lande gewild geword en word nou wêreldwyd beoefen. [[Sokker]] en [[bofbal]] word tradisioneel as die gewildste sportsoorte in Suid-Korea beskou.<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.news1.kr/articles/?2139988 |title=프로스포츠, 흥행 봄날 오나…야구·축구 인기몰이 중 |publisher=EBN |date=17 Maart 2015 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Die [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan]] is een van die suksesvolste spanne in Asië en het die [[AFC Asië-beker]] reeds twee keer gewen (in 1956 en 1960). Suid-Korea en Japan het die eerste Asiatiese lande geword wat 'n [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] gehuisves het en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002]] saam aangebied. Tydens dié toernooi het Suid-Korea die eerste nasionale sokkerspan van die [[AFC|Asiatiese Sokkerkonfederasie]] geword om die halfeindrondte van 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi te haal. Hulle kon tot dusver vir elke Sokker-Wêreldbeker sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]] kwalifiseer en het drie keer tot die uitklopfase deurgedring: in 2002, [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]], waar hulle die agtste eindrondte gehaal het. Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] is hulle in die groepfase uitgeskakel. Daarbenewens het hulle een keer aan 'n FIFA [[Sokker-Konfederasiebeker]]toernooi deelgeneem, maar hulle is in [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2001|2001]] in die groepfase uitgeskakel. Bofbal is in 1905 deur Amerikaanse sendelinge ná Korea saamgebring en dit het sedertdien 'n sterk groei getoon, ook tydens die Japannese besetting. Die Koreaanse Bofbal-kampioenskap is in 1982 gestig en dit is een van die gewildste bofballigas wêreldwyd. Die Suid-Koreaanse nasionale bofbalspan het tydens die 2006 World Baseball Classic derde geëindig en tydens die 2009-toernooi tweede. Die span se 2009-eindstryd teen Japan is wyd gekyk in Suid-Korea. [[Basketbal]] is ook 'n gewilde sport in Suid-Korea. Suid-Korea word tradisioneel as een van die beste basketbalspanne in Asië beskou en het een van die sterkste basketbalafdelings op die vasteland. [[Rugby]] word ook in Suid-Korea gespeel, maar die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] kon tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Hulle is tans Asië se derde sterkste span ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> en ding in die Asiatiese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi reeds vyf keer gewen (in 1982, 1986, 1988, 1990 en 2002), 18-keer in die derde en nege keer in die vierde plek geëindig. Ander ontspanningsaktiwiteite sluit ook die bordspeletjies [[Go]] en [[Janggi]] in. Go word deur tussen vyf en tien persent van die Suid-Koreaanse bevolking beoefen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.britgo.org/intro/history |title=History of Go |date=4 Mei 2014 |publisher=British Go Association |accessdate=30 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425115224/https://www.britgo.org/intro/history |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sowat 1,2 miljoen Koreane speel Janggi, waarvan 124 op professionele vlak.<ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.kja.or.kr/ |title=Koreaanse Janggivereniging |publisher=Koreaanse Janggivereniging |accessdate=1 Julie 2026}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.kja.or.kr/data_room/professional.php |title=프로기사 정보 ( 총 124 명 ) |publisher=Koreaanse Janggivereniging |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Suid-Korea is een van drie Asiatiese lande wat tot dusver beide [[Olimpiese Spele]] en [[Paralimpiese Spele]] gehuisves het. In Seoel is die [[Olimpiese Somerspele 1988]] en die [[Paralimpiese Somerspele 1988]] aangebied, die laaste tydens die Koue Oorlog. In [[Pyeongchang]] is die [[Olimpiese Winterspele 2018]] en daarna die [[Paralimpiese Winterspele 2018]] gehou. Boogskiet is 'n Olimpiese sportsoort wat sedert dekades deur Suid-Korea oorheers word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://olympics.com/en/news/south-korean-archers-extend-their-olympic-reign |title=Republic of Korea's archers extend their Olympic reign |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=7 Augustus 2016 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens vaar Suid-Korea gereeld goed in [[skyfskiet]], [[tafeltennis]], [[pluimbal]], [[kortbaanskaats]], [[handbal]], [[veldhokkie]], [[vrystylstoei]], [[Grieks-Romeinse stoei]], [[bofbal]], [[judo]], [[taekwondo]], [[langbaanskaats]], [[kunsskaats]] en [[gewigoptel]]. Die Olimpiese Museum Seoel behandel die Olimpiese Somerspele van 1988. Die [[Koreaanse Grand Prix]] is van 2010 tot 2013 as deel van die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap op die Koreaanse Internasionale renbaan van Yeongam beslis, maar dit het nie 'n breë ondersteuning geniet nie en is toe weer gekanselleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/25220593 |title=New Jersey, Mexico, and Korea dropped from 2014 F1 calendar |publisher=[[BBC]] |author=Andrew Benson |date=4 Desember 2013 |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Korea en Suid-Afrika == [[Lêer:War Memorial of Korea main building.JPG|duimnael|links|Oorlogsgedenkteken in Korea wat die Korea-oorlog (1950–1953) herdenk (let op die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] regs)]] [[Lêer:South Africa-Korean War Memorial01.jpg|duimnael|Gedenkteken vir Suid-Afrikaners wat gesneuwel het in die Korea-oorlog. Die gedenkteken kan gevind word op 'n muur in die tuine van die [[Uniegebou]] in [[Pretoria]]]] Weens Suid-Afrika se destydse militêre alliansie met [[Weste]]rse lande het 'n eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] aan die [[Korea-oorlog]] (1950–1953) deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.kwva.org/brief_account_of_the_korean_war.htm |title=A Brief Account of the Korean War |author=Jack D. Walker |work=Information |publisher=Korean War Veterans Association |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Volgens die webtuiste van die Suid-Afrikaanse ambassade in Suid-Korea het die twee lande in 1992 formele diplomatieke betrekkinge aangeknoop. In Julie 1995 en April 1998 het die eertydse President [[Nelson Mandela]] en [[Thabo Mbeki]] in sy hoedanigheid as adjunkpresident onderskeidelik besoeke aan Suid-Korea afgelê en daarmee ekonomiese bilaterale handelsbande verstewig. Suid-Afrika is Suid-Korea se grootste handelsvennoot in [[Afrika]] en Suid-Korea is Suid-Afrika se vierde grootste handelsvennoot in Asië. Suid-Afrika voer veral onverwerkte minerale soos [[ferrochroom]] of [[platinum]], halfverwerkte goedere soos [[staal]] en voedsel soos [[suiker]] uit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.southafrica-embassy.or.kr/eng/sankorea/bilateral.php |title=South African Embassy, Seoul |publisher=Suid-Afrikaanse Ambassade, Seoel |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> Twee groeiende gebiede van moderne uitruiling sluit in groen energie, waar Suid-Koreaanse en Suid-Afrikaanse maatskappye sonenergie en [[seldsame aardelement]]e uitruil,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saiia.org.za/wp-content/uploads/2022/08/Opening-remarks_Amb-Lyeo-Woon-ki_President-of-the-Korea-Africa-Foundation.pdf |title=Opening remarks at the seminar commemorating the 30th anniversary of the relations between South Korea and South Africa |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> en bilaterale beleggings. Vandag is daar heelwat gegradueerde Suid-Afrikaners wat aan Suid-Koreaanse privaat- en regeringskole Engels onderrig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/news/education/2021-08-25-teaching-english-in-south-korea--a-south-africans-journey/ |title=Teaching English in South Korea – a South African’s journey |publisher=[[IOL]] |accessdate=1 Julie 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/South-Korea|title=South Korea|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|title=Korea, South|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202173845/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}} ; Korea en Suid-Afrika ---- * {{en}} [http://www.korea.net/ Koreawebportaal] – Suid-Koreaanse Regeringsportaal == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Korea|Suid-Korea}} * {{en}} {{Wikivoyage|South_Korea|Suid-Korea}} * {{en}} [http://www.visitkorea.or.kr/intro.html KTO, die Koreaanse Toerisme-organisasie: Visit Korea] * {{en}} [http://www.koreainfogate.com/ Korea Infogate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102092655/http://www.koreainfogate.com/ |date= 2 Januarie 2015 }} Suid-Koreaanse Inligtingsportaal. * {{en}} [http://www.koreaherald.com/ The Korean Herald] Engelse dagblad. * {{en}} [https://www.koreasociety.org/ Die Korea Vereniging (The Korea Society)] * {{en}} {{ko}} [http://www.southafrica-embassy.or.kr/ Die Suid-Afrikaanse Ambassade in Seoel] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Suid-Korea}} | Noord = ({{vlagland|Noord-Korea}}) • {{vlagland|Volksrepubliek China}} | Noordoos = {{vlagland|Rusland}} | Oos = [[See van Japan]] (Oossee) | Suidoos = [[See van Japan]] (Oossee) • {{vlagland|Japan}} | Suid = [[Straat van Korea]] • {{vlagland|Republiek China}} | Suidwes = {{vlagland|Volksrepubliek China}} • [[Oos-Chinese See]] | Wes = {{vlagland|Volksrepubliek China}} • [[Geelsee]] | Noordwes = {{vlagland|Volksrepubliek China}} • [[Geelsee]] }} {{Lande van Asië}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Korea| ]] [[Kategorie:Voormalige Japannese kolonies]] isve9x0b4g5ds42fy6r0769gsjuv0pq 0 13797 2918637 2900138 2026-07-21T14:21:17Z GeniusElephant678 205531 /* Eksterne skakels */ 2918637 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Provence in France (1789 borders over modern Provence).png|duimnael|regs|Ligging van die graafskap van Provence in rooi bo-oor die moderne grense van [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] in pienk in moderne Frankryk.]] [[Lêer:Lever de soleil sur la promenade des anglais à Nice.JPG|duimnael|Sononder oor die ''Promenade des Anglais'', Nice]] '''Provence''' ([[Frans]]: [pʁɔvɑ̃s], {{Audio|LL-Q150 (fra)-Jules78120-La Provence.wav|luister}}) is 'n historiese landskap langs die Mediterreense kus van Suidoos-[[Frankryk]], geleë tussen die [[Rhône]]vallei in die weste en [[Italië]] in die ooste. In die noorde word dit deur die landskap Dauphiné (région Rhône-Alpes) begrens. Die huidige Franse naam is afgelei van die [[Latyn]]se ''Provincia'', soos hierdie deel van die provinsie [[Gallia Narbonensis]] in die omgangstaal van Romeine genoem is. In die Romeinse tydperk het 'n groot aantal veterane van die Romeinse leër hulle hier in nuutgestigte Romeinse nedersettings, sogenaamde ''coloniae'', gevestig en sodoende bygedra tot die vinnige Romanisering van die gebied en die daarstelling van moderne Romeinse infrastruktuur – met paaie, brûe, waterleidings, Romeinse baddens, tempels, amfiteaters en ander geriewe. Gedurende die 19de eeu het Provence se kusdorpe tot gewilde vakansieoorde ontwikkel wat welvarendes uit heel Europa gelok het. In 1834 het 'n Britse adellike, lord Brougham, Cannes met sy aangename Middellandse Seeklimaat as 'n geskikte verblyfplek gedurende die wintermaande ontdek. Steeds meer van sy welvarende landgenote het na Cannes gekom om die Engelse winternewels te ontvlug, en kort voor lank het ook welgestelde Franse en Russiese toeriste in sy voetspore gevolg. In 1887 het die Franse romanskrywer Stéphen Liégeard (1830–1925), wat self lankal in vergetelheid geraak het, in een van sy werke 'n treffende naam aan die Alpekuslandskap van Provence gegee wat 'n sinoniem vir die plaaslike simfonie van kleure, betowerende landskapsvorme en luukse toerisme met alle moderne gerieflikhede geword het – Côte d'Azur, die Asuurblou Kus.<ref>{{de}} Rolf Toman (red.): ''Provence. Kunst · Landschaft · Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 272</ref> == Etimologie == Die streek het sy naam in die [[Romeinse Ryk|Romeinse tydperk]] verkry, toe dit ''Provincia Romana'' genoem is, wat "die Romeinse provinsie" beteken. Hierdie naam is uiteindelik verkort na ''Provincia'' ("die provinsie")<ref>{{en}} [https://benvengudo.com/blog/en/a-history-of-provence/ A History of Provence]</ref> en soos die taal ontwikkel het van [[Latyn]] na [[Provensaals]], só het ook die uitspraak en spelling verander. == Geografie == [[Lêer:Mt ventoux sommet1.jpg|duimnael|links|Die bergpiek [[Mont Ventoux]]]] [[Lêer:Provence22.JPG|duimnael|'n Uitsig oor die baai van [[Saint-Tropez]]]] Die huidige [[département]]s [[Alpes-de-Haute-Provence]], [[Var]], [[Vaucluse]] en [[Bouches-du-Rhône]] maak deel uit van die historiese gebied Provence. Hulle vorm saam met die départements [[Hautes-Alpes]] en [[Alpes-Maritimes]] die administratiewe région [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Die onafhanklike vorstedom [[Monaco]] lê halfpad tussen [[Nice]] en die Frans-Italiaanse grens. Provence bevat 'n wye verskeidenheid landskapsvorme, wat van die vrugbare riviervallei van die Rhône in die weste tot by die berglandskap van die Seealpe in die ooste strek (met [[Mont Ventoux]], die [[Luberon]] en die Alpilles as die belangrikste berggebiede). Die suidelike kusgebiede langs die [[Middellandse See]] word onder meer deur die vleilandskap van [[Camargue]] gekenmerk. Die reliëf van Provence word deur heuwellandskappe oorheers. Erosie, wat as gevolg van die swaar somerreëns 'n tipiese verskynsel in Provence is, het diep bergklowe en ravyne gevorm. Die kusgebied van [[Cassis]] staan bekend vir sy steil rotswande, wat soms meer as 500 meter hoog is, en ''les calanques'', klein fjorde met soms skouspelagtige rotsformasies en grotte. [[Lêer:Lake of Serre-Ponçon from D900 1.jpg|duimnael|links|Die dam van Serre-Ponçon]] [[Lêer:Verdon-gorge-2004.jpg|duimnael|Die canyon van die Gorges du Verdon]] Die hoogland van Provence in die noorde spog met die hoogs geleë dorp in Europa (St. Veran, wat 2&nbsp;020 meter bo seevlak lê), die hoogs geleë stad (Briançon, 1&nbsp;326 meter bo seevlak) en die grootste kunsmatige meer van Frankryk, die Lac de Serre-Ponçon, wat ná die oprigting van 'n dam in die Durancerivier ontstaan het. Die Verdon, 'n takrivier van die Durance, het ravyne met 'n lengte van veertig kilometer en steil rotswande met 'n hoogte tussen 200 en 800 meter in die kalkgesteente van sy omgewing gesny. Grotte, watervalle en buitengewone rotsformasies kenmerk die gebied. Twee waterkragsentrales in die Verdonrivier, Castillon en Chaudanne, en een by die dam van die Sainte-Croixmeer lewer elektrisiteit vir die metropolitaanse gebied van Marseille op, terwyl die Sainte-Croixmeer Marseille van [[drinkwater]] voorsien. Danksy die baie gematigde klimaat het Provence tot een van die belangrikste Franse reisbestemmings ontwikkel. Die somers is baie warm en droog, terwyl die winters in die kusgebied baie mild, vogtig in die oostelike deel en koud in die berglandskap van die noorde is. Die temperatuurverskil tussen somer en winter is in die hoogland van die Verdonrivier net vier tot ses °C. Die flora in die warmer gedeelte langs die kus het by die droë klimaat aangepas en word veral deur die [[garrigue]] oorheers. Veldbrande kom dikwels voor in die gebied. Die belangrikste Provensaalse stede is [[Marseille]], die historiese hoofstad en huidige administratiewe sentrum van die département [[Bouches-du-Rhône]] en die région Provence-Alpes-Côte-d'Azur, [[Nice]], [[Toulon]], [[Cannes]], [[Aix-en-Provence]], [[Avignon]], [[Arles]] en [[Orange, Vaucluse|Orange]]. == Geskiedenis == In die antieke tydperk maak Provence deel uit van die Narbonensis. Sy oorspronklike bewoners is [[Liguriërs]] en later ook [[Kelte]], tog begin ook die Grieke en Fenisiërs sedert 600 v.C. kolonies langs die kus van Provence stig. Die Griekse stad Massilia (die huidige Marseille) ontwikkel tot een van die belangrikste handelsentrums van die [[Middellandse See]]. [[Lêer:Lavender Field Provence France 021.JPG|duimnael|links|Provence staan onder meer bekend vir sy laventel]] [[Lêer:Pro4.jpg|duimnael|'n Tipiese winkel in Provence]] Sedert die 2de eeu v.C. het 'n groot aantal Romeinse setlaars hulle in die gebied gevestig wat uiteindelik by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf is. Die naam Provence, afgelei van die Latynse ''provincia'' ("provinsie"), verwys enersyds na die feit dat Provence een van die eerste en mees geromaniseerde provinsies van die Romeinse Ryk was, maar insinueer ook dat die gebied veraf van die moederland of enige ander beduidende sentrum geleë was. Die Romeinse skrywer Plinius die Ouere het die streek as 'n "tweede Italië" beskryf wat, net soos die Romeinse kernland ''Italia'', groot hoeveelhede olyfolie en graan opgelewer het. Hier, veraf van Rome, was die lewe en klimaat vir hom aangenamer, en die land was vrugbaarder. Die [[Christendom]] is reeds vroeg in die gebied ingevoer, en teen die 3de eeu het Provence al 'n oorwegend Christelike bevolking gehad. 'n Groot aantal [[klooster]]s en kerke is in hierdie tydperk opgerig, terwyl die Benediktynse abdy van Lérins naby Cannes 'n belangrike rol by die bewaring van die kulturele erfenis van die antieke tydperk en by die uitbreiding van die Christelike godsdiens gespeel het. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk het die gebied onder die herhaalde invalle van vreemde volke gely. Die Wes-Gote het Provence in die 5de eeu verower, die [[Franke]] in die 6de eeu en die Arabiere in die 8ste eeu. In 843 het Provence 'n deel van die Frankiese ryk van Lothar I geword. Ná sy afsterwe in 855 het die gebied onder die heerskappy van Lothar se jongste seun Karel feitlik selfregerende status gekry danksy die selfbewuste optrede van die plaaslike adel. Die opkoms van die [[feodalisme]] teen die einde van die 9de eeu het tot politieke anargie gelei. In die tydperk tussen 1032 en 1246 het Provence deel uitgemaak van die [[Heilige Romeinse Ryk]], tog het destydse heersers min belang in die gebied gestel. Die moeilike politieke situasie en die gebrek aan militêre beskerming het van Provence 'n geskikte teiken vir die strooptogte van Berberse seerowers uit [[Noord-Afrika]] gemaak. [[Lêer:Gourdonam.jpg|duimnael|links|Die dorp [[Gourdon (Alpes-Maritimes)|Gourdon]] (département [[Alpes-Maritimes]])]] Tot by die einde van die 12de eeu is Provence feitlik deur plaaslike grawe oorheers, alhoewel die grawe van [[Toulouse]] net soos dié van [[Barcelona]] aanspraak gemaak het op die heerskappy oor Provence. Die grawe van Barcelona en Aragón het uiteindelik in 1154 daarin geslaag om Provence by hulle gebied in te lyf. Die groeiende seehandel in die Mediterreense gebiede het tot voordeel van die Provensaalse stede gestrek, en Marseille het vinnig tot die belangrikste handelspilpunt in die westelike Middellandse See gegroei. Die stad het handelsbetrekkinge met die Italiaanse stadstaat [[Genua]] en die [[Levant]]ynse gebied gesmee. Marseille se koopmanne het selfs 'n handelskolonie in die Latynse Koninkryk van Jerusalem gevestig. Met die uitsterwe van die Katalaanse grawe het Provence in die jaar 1246 'n leengebied van die Franse kroon geword en onder die heerskappy van Karel van Anjou, die hoof van die Angevin-dinastie en broer van die Franse koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], gestaan. Karel het hom vir die ekonomiese ontwikkeling van die gebied beywer en 'n gevorderde administratiewe en regstelsel ingestel. Hy het Provence in 1266 verlaat om eers in [[Napels]] en later in Palermo te bly. Provence is in hierdie tydperk deur Karel se bekwame beamptes regeer. Die noue handelsbande met Napels en die verskuiwing van die pouslike hoofkwartier vanuit Rome na Avignon het 'n baie gunstige uitwerking op die plaaslike ekonomie gehad. In die 14de eeu het Provence tot een van die welvarendste gebiede in Europa ontwikkel. Met die dood van Karel van [[Maine (Frankryk)|Maine]] in 1481 het die Franse koning [[Lodewyk XI van Frankryk|Lodewyk XI]] die gebied, wat sedert 1486 tot die Franse kroondomein behoort, aan sy opvolgelinge oorgeërf. Daar het egter 'n aantal belangrike [[enklawe]]s bestaan: [[Orange]], wat tot 1672 'n besitting van die huis Oranje-Nassou gebly het; die Comtat Venaissin met [[Avignon]] as sy sentrum, wat tot 1791 deur die Pousdom regeer is; en die stede Nice en [[Menton]], wat eers in 1860 by Provence ingelyf is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Provence-Alpes-Côte d'Azur|Provence}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Provence-region-France|title=Provence|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2024}} {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Provence.svg|20px]] Provence | Noord = [[Lêer:Flag of region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] | Noordoos = {{vlagland|Italië}} | Oos = {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Liguriese See]] • [[Lêer:Flag of Corsica.svg|20px|raam]] [[Korsika]] | Suid = {{vlagland|Monaco}} • [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Golf van Lion]] | Wes = [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] [[Oksitanië]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] }} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Frankryk]] 7tfrp59cu7htq3lusssqk3l4w2vbus4 2918638 2918637 2026-07-21T14:21:46Z GeniusElephant678 205531 /* Eksterne skakels */ 2918638 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Provence in France (1789 borders over modern Provence).png|duimnael|regs|Ligging van die graafskap van Provence in rooi bo-oor die moderne grense van [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] in pienk in moderne Frankryk.]] [[Lêer:Lever de soleil sur la promenade des anglais à Nice.JPG|duimnael|Sononder oor die ''Promenade des Anglais'', Nice]] '''Provence''' ([[Frans]]: [pʁɔvɑ̃s], {{Audio|LL-Q150 (fra)-Jules78120-La Provence.wav|luister}}) is 'n historiese landskap langs die Mediterreense kus van Suidoos-[[Frankryk]], geleë tussen die [[Rhône]]vallei in die weste en [[Italië]] in die ooste. In die noorde word dit deur die landskap Dauphiné (région Rhône-Alpes) begrens. Die huidige Franse naam is afgelei van die [[Latyn]]se ''Provincia'', soos hierdie deel van die provinsie [[Gallia Narbonensis]] in die omgangstaal van Romeine genoem is. In die Romeinse tydperk het 'n groot aantal veterane van die Romeinse leër hulle hier in nuutgestigte Romeinse nedersettings, sogenaamde ''coloniae'', gevestig en sodoende bygedra tot die vinnige Romanisering van die gebied en die daarstelling van moderne Romeinse infrastruktuur – met paaie, brûe, waterleidings, Romeinse baddens, tempels, amfiteaters en ander geriewe. Gedurende die 19de eeu het Provence se kusdorpe tot gewilde vakansieoorde ontwikkel wat welvarendes uit heel Europa gelok het. In 1834 het 'n Britse adellike, lord Brougham, Cannes met sy aangename Middellandse Seeklimaat as 'n geskikte verblyfplek gedurende die wintermaande ontdek. Steeds meer van sy welvarende landgenote het na Cannes gekom om die Engelse winternewels te ontvlug, en kort voor lank het ook welgestelde Franse en Russiese toeriste in sy voetspore gevolg. In 1887 het die Franse romanskrywer Stéphen Liégeard (1830–1925), wat self lankal in vergetelheid geraak het, in een van sy werke 'n treffende naam aan die Alpekuslandskap van Provence gegee wat 'n sinoniem vir die plaaslike simfonie van kleure, betowerende landskapsvorme en luukse toerisme met alle moderne gerieflikhede geword het – Côte d'Azur, die Asuurblou Kus.<ref>{{de}} Rolf Toman (red.): ''Provence. Kunst · Landschaft · Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 272</ref> == Etimologie == Die streek het sy naam in die [[Romeinse Ryk|Romeinse tydperk]] verkry, toe dit ''Provincia Romana'' genoem is, wat "die Romeinse provinsie" beteken. Hierdie naam is uiteindelik verkort na ''Provincia'' ("die provinsie")<ref>{{en}} [https://benvengudo.com/blog/en/a-history-of-provence/ A History of Provence]</ref> en soos die taal ontwikkel het van [[Latyn]] na [[Provensaals]], só het ook die uitspraak en spelling verander. == Geografie == [[Lêer:Mt ventoux sommet1.jpg|duimnael|links|Die bergpiek [[Mont Ventoux]]]] [[Lêer:Provence22.JPG|duimnael|'n Uitsig oor die baai van [[Saint-Tropez]]]] Die huidige [[département]]s [[Alpes-de-Haute-Provence]], [[Var]], [[Vaucluse]] en [[Bouches-du-Rhône]] maak deel uit van die historiese gebied Provence. Hulle vorm saam met die départements [[Hautes-Alpes]] en [[Alpes-Maritimes]] die administratiewe région [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Die onafhanklike vorstedom [[Monaco]] lê halfpad tussen [[Nice]] en die Frans-Italiaanse grens. Provence bevat 'n wye verskeidenheid landskapsvorme, wat van die vrugbare riviervallei van die Rhône in die weste tot by die berglandskap van die Seealpe in die ooste strek (met [[Mont Ventoux]], die [[Luberon]] en die Alpilles as die belangrikste berggebiede). Die suidelike kusgebiede langs die [[Middellandse See]] word onder meer deur die vleilandskap van [[Camargue]] gekenmerk. Die reliëf van Provence word deur heuwellandskappe oorheers. Erosie, wat as gevolg van die swaar somerreëns 'n tipiese verskynsel in Provence is, het diep bergklowe en ravyne gevorm. Die kusgebied van [[Cassis]] staan bekend vir sy steil rotswande, wat soms meer as 500 meter hoog is, en ''les calanques'', klein fjorde met soms skouspelagtige rotsformasies en grotte. [[Lêer:Lake of Serre-Ponçon from D900 1.jpg|duimnael|links|Die dam van Serre-Ponçon]] [[Lêer:Verdon-gorge-2004.jpg|duimnael|Die canyon van die Gorges du Verdon]] Die hoogland van Provence in die noorde spog met die hoogs geleë dorp in Europa (St. Veran, wat 2&nbsp;020 meter bo seevlak lê), die hoogs geleë stad (Briançon, 1&nbsp;326 meter bo seevlak) en die grootste kunsmatige meer van Frankryk, die Lac de Serre-Ponçon, wat ná die oprigting van 'n dam in die Durancerivier ontstaan het. Die Verdon, 'n takrivier van die Durance, het ravyne met 'n lengte van veertig kilometer en steil rotswande met 'n hoogte tussen 200 en 800 meter in die kalkgesteente van sy omgewing gesny. Grotte, watervalle en buitengewone rotsformasies kenmerk die gebied. Twee waterkragsentrales in die Verdonrivier, Castillon en Chaudanne, en een by die dam van die Sainte-Croixmeer lewer elektrisiteit vir die metropolitaanse gebied van Marseille op, terwyl die Sainte-Croixmeer Marseille van [[drinkwater]] voorsien. Danksy die baie gematigde klimaat het Provence tot een van die belangrikste Franse reisbestemmings ontwikkel. Die somers is baie warm en droog, terwyl die winters in die kusgebied baie mild, vogtig in die oostelike deel en koud in die berglandskap van die noorde is. Die temperatuurverskil tussen somer en winter is in die hoogland van die Verdonrivier net vier tot ses °C. Die flora in die warmer gedeelte langs die kus het by die droë klimaat aangepas en word veral deur die [[garrigue]] oorheers. Veldbrande kom dikwels voor in die gebied. Die belangrikste Provensaalse stede is [[Marseille]], die historiese hoofstad en huidige administratiewe sentrum van die département [[Bouches-du-Rhône]] en die région Provence-Alpes-Côte-d'Azur, [[Nice]], [[Toulon]], [[Cannes]], [[Aix-en-Provence]], [[Avignon]], [[Arles]] en [[Orange, Vaucluse|Orange]]. == Geskiedenis == In die antieke tydperk maak Provence deel uit van die Narbonensis. Sy oorspronklike bewoners is [[Liguriërs]] en later ook [[Kelte]], tog begin ook die Grieke en Fenisiërs sedert 600 v.C. kolonies langs die kus van Provence stig. Die Griekse stad Massilia (die huidige Marseille) ontwikkel tot een van die belangrikste handelsentrums van die [[Middellandse See]]. [[Lêer:Lavender Field Provence France 021.JPG|duimnael|links|Provence staan onder meer bekend vir sy laventel]] [[Lêer:Pro4.jpg|duimnael|'n Tipiese winkel in Provence]] Sedert die 2de eeu v.C. het 'n groot aantal Romeinse setlaars hulle in die gebied gevestig wat uiteindelik by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf is. Die naam Provence, afgelei van die Latynse ''provincia'' ("provinsie"), verwys enersyds na die feit dat Provence een van die eerste en mees geromaniseerde provinsies van die Romeinse Ryk was, maar insinueer ook dat die gebied veraf van die moederland of enige ander beduidende sentrum geleë was. Die Romeinse skrywer Plinius die Ouere het die streek as 'n "tweede Italië" beskryf wat, net soos die Romeinse kernland ''Italia'', groot hoeveelhede olyfolie en graan opgelewer het. Hier, veraf van Rome, was die lewe en klimaat vir hom aangenamer, en die land was vrugbaarder. Die [[Christendom]] is reeds vroeg in die gebied ingevoer, en teen die 3de eeu het Provence al 'n oorwegend Christelike bevolking gehad. 'n Groot aantal [[klooster]]s en kerke is in hierdie tydperk opgerig, terwyl die Benediktynse abdy van Lérins naby Cannes 'n belangrike rol by die bewaring van die kulturele erfenis van die antieke tydperk en by die uitbreiding van die Christelike godsdiens gespeel het. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk het die gebied onder die herhaalde invalle van vreemde volke gely. Die Wes-Gote het Provence in die 5de eeu verower, die [[Franke]] in die 6de eeu en die Arabiere in die 8ste eeu. In 843 het Provence 'n deel van die Frankiese ryk van Lothar I geword. Ná sy afsterwe in 855 het die gebied onder die heerskappy van Lothar se jongste seun Karel feitlik selfregerende status gekry danksy die selfbewuste optrede van die plaaslike adel. Die opkoms van die [[feodalisme]] teen die einde van die 9de eeu het tot politieke anargie gelei. In die tydperk tussen 1032 en 1246 het Provence deel uitgemaak van die [[Heilige Romeinse Ryk]], tog het destydse heersers min belang in die gebied gestel. Die moeilike politieke situasie en die gebrek aan militêre beskerming het van Provence 'n geskikte teiken vir die strooptogte van Berberse seerowers uit [[Noord-Afrika]] gemaak. [[Lêer:Gourdonam.jpg|duimnael|links|Die dorp [[Gourdon (Alpes-Maritimes)|Gourdon]] (département [[Alpes-Maritimes]])]] Tot by die einde van die 12de eeu is Provence feitlik deur plaaslike grawe oorheers, alhoewel die grawe van [[Toulouse]] net soos dié van [[Barcelona]] aanspraak gemaak het op die heerskappy oor Provence. Die grawe van Barcelona en Aragón het uiteindelik in 1154 daarin geslaag om Provence by hulle gebied in te lyf. Die groeiende seehandel in die Mediterreense gebiede het tot voordeel van die Provensaalse stede gestrek, en Marseille het vinnig tot die belangrikste handelspilpunt in die westelike Middellandse See gegroei. Die stad het handelsbetrekkinge met die Italiaanse stadstaat [[Genua]] en die [[Levant]]ynse gebied gesmee. Marseille se koopmanne het selfs 'n handelskolonie in die Latynse Koninkryk van Jerusalem gevestig. Met die uitsterwe van die Katalaanse grawe het Provence in die jaar 1246 'n leengebied van die Franse kroon geword en onder die heerskappy van Karel van Anjou, die hoof van die Angevin-dinastie en broer van die Franse koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], gestaan. Karel het hom vir die ekonomiese ontwikkeling van die gebied beywer en 'n gevorderde administratiewe en regstelsel ingestel. Hy het Provence in 1266 verlaat om eers in [[Napels]] en later in Palermo te bly. Provence is in hierdie tydperk deur Karel se bekwame beamptes regeer. Die noue handelsbande met Napels en die verskuiwing van die pouslike hoofkwartier vanuit Rome na Avignon het 'n baie gunstige uitwerking op die plaaslike ekonomie gehad. In die 14de eeu het Provence tot een van die welvarendste gebiede in Europa ontwikkel. Met die dood van Karel van [[Maine (Frankryk)|Maine]] in 1481 het die Franse koning [[Lodewyk XI van Frankryk|Lodewyk XI]] die gebied, wat sedert 1486 tot die Franse kroondomein behoort, aan sy opvolgelinge oorgeërf. Daar het egter 'n aantal belangrike [[enklawe]]s bestaan: [[Orange]], wat tot 1672 'n besitting van die huis Oranje-Nassou gebly het; die Comtat Venaissin met [[Avignon]] as sy sentrum, wat tot 1791 deur die Pousdom regeer is; en die stede Nice en [[Menton]], wat eers in 1860 by Provence ingelyf is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Provence-Alpes-Côte d'Azur|Provence}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Provence-region-France|title=Provence|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2024}} {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Provence.svg|20px]] Provence | Noord = [[Lêer:Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] | Noordoos = {{vlagland|Italië}} | Oos = {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Liguriese See]] • [[Lêer:Flag of Corsica.svg|20px|raam]] [[Korsika]] | Suid = {{vlagland|Monaco}} • [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Golf van Lion]] | Wes = [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] [[Oksitanië]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of the Region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] }} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Frankryk]] 8wuar6wuf8tpw6ft4tgqdauxfxd6dl8 2918639 2918638 2026-07-21T14:22:04Z GeniusElephant678 205531 /* Eksterne skakels */ 2918639 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Provence in France (1789 borders over modern Provence).png|duimnael|regs|Ligging van die graafskap van Provence in rooi bo-oor die moderne grense van [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] in pienk in moderne Frankryk.]] [[Lêer:Lever de soleil sur la promenade des anglais à Nice.JPG|duimnael|Sononder oor die ''Promenade des Anglais'', Nice]] '''Provence''' ([[Frans]]: [pʁɔvɑ̃s], {{Audio|LL-Q150 (fra)-Jules78120-La Provence.wav|luister}}) is 'n historiese landskap langs die Mediterreense kus van Suidoos-[[Frankryk]], geleë tussen die [[Rhône]]vallei in die weste en [[Italië]] in die ooste. In die noorde word dit deur die landskap Dauphiné (région Rhône-Alpes) begrens. Die huidige Franse naam is afgelei van die [[Latyn]]se ''Provincia'', soos hierdie deel van die provinsie [[Gallia Narbonensis]] in die omgangstaal van Romeine genoem is. In die Romeinse tydperk het 'n groot aantal veterane van die Romeinse leër hulle hier in nuutgestigte Romeinse nedersettings, sogenaamde ''coloniae'', gevestig en sodoende bygedra tot die vinnige Romanisering van die gebied en die daarstelling van moderne Romeinse infrastruktuur – met paaie, brûe, waterleidings, Romeinse baddens, tempels, amfiteaters en ander geriewe. Gedurende die 19de eeu het Provence se kusdorpe tot gewilde vakansieoorde ontwikkel wat welvarendes uit heel Europa gelok het. In 1834 het 'n Britse adellike, lord Brougham, Cannes met sy aangename Middellandse Seeklimaat as 'n geskikte verblyfplek gedurende die wintermaande ontdek. Steeds meer van sy welvarende landgenote het na Cannes gekom om die Engelse winternewels te ontvlug, en kort voor lank het ook welgestelde Franse en Russiese toeriste in sy voetspore gevolg. In 1887 het die Franse romanskrywer Stéphen Liégeard (1830–1925), wat self lankal in vergetelheid geraak het, in een van sy werke 'n treffende naam aan die Alpekuslandskap van Provence gegee wat 'n sinoniem vir die plaaslike simfonie van kleure, betowerende landskapsvorme en luukse toerisme met alle moderne gerieflikhede geword het – Côte d'Azur, die Asuurblou Kus.<ref>{{de}} Rolf Toman (red.): ''Provence. Kunst · Landschaft · Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 272</ref> == Etimologie == Die streek het sy naam in die [[Romeinse Ryk|Romeinse tydperk]] verkry, toe dit ''Provincia Romana'' genoem is, wat "die Romeinse provinsie" beteken. Hierdie naam is uiteindelik verkort na ''Provincia'' ("die provinsie")<ref>{{en}} [https://benvengudo.com/blog/en/a-history-of-provence/ A History of Provence]</ref> en soos die taal ontwikkel het van [[Latyn]] na [[Provensaals]], só het ook die uitspraak en spelling verander. == Geografie == [[Lêer:Mt ventoux sommet1.jpg|duimnael|links|Die bergpiek [[Mont Ventoux]]]] [[Lêer:Provence22.JPG|duimnael|'n Uitsig oor die baai van [[Saint-Tropez]]]] Die huidige [[département]]s [[Alpes-de-Haute-Provence]], [[Var]], [[Vaucluse]] en [[Bouches-du-Rhône]] maak deel uit van die historiese gebied Provence. Hulle vorm saam met die départements [[Hautes-Alpes]] en [[Alpes-Maritimes]] die administratiewe région [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Die onafhanklike vorstedom [[Monaco]] lê halfpad tussen [[Nice]] en die Frans-Italiaanse grens. Provence bevat 'n wye verskeidenheid landskapsvorme, wat van die vrugbare riviervallei van die Rhône in die weste tot by die berglandskap van die Seealpe in die ooste strek (met [[Mont Ventoux]], die [[Luberon]] en die Alpilles as die belangrikste berggebiede). Die suidelike kusgebiede langs die [[Middellandse See]] word onder meer deur die vleilandskap van [[Camargue]] gekenmerk. Die reliëf van Provence word deur heuwellandskappe oorheers. Erosie, wat as gevolg van die swaar somerreëns 'n tipiese verskynsel in Provence is, het diep bergklowe en ravyne gevorm. Die kusgebied van [[Cassis]] staan bekend vir sy steil rotswande, wat soms meer as 500 meter hoog is, en ''les calanques'', klein fjorde met soms skouspelagtige rotsformasies en grotte. [[Lêer:Lake of Serre-Ponçon from D900 1.jpg|duimnael|links|Die dam van Serre-Ponçon]] [[Lêer:Verdon-gorge-2004.jpg|duimnael|Die canyon van die Gorges du Verdon]] Die hoogland van Provence in die noorde spog met die hoogs geleë dorp in Europa (St. Veran, wat 2&nbsp;020 meter bo seevlak lê), die hoogs geleë stad (Briançon, 1&nbsp;326 meter bo seevlak) en die grootste kunsmatige meer van Frankryk, die Lac de Serre-Ponçon, wat ná die oprigting van 'n dam in die Durancerivier ontstaan het. Die Verdon, 'n takrivier van die Durance, het ravyne met 'n lengte van veertig kilometer en steil rotswande met 'n hoogte tussen 200 en 800 meter in die kalkgesteente van sy omgewing gesny. Grotte, watervalle en buitengewone rotsformasies kenmerk die gebied. Twee waterkragsentrales in die Verdonrivier, Castillon en Chaudanne, en een by die dam van die Sainte-Croixmeer lewer elektrisiteit vir die metropolitaanse gebied van Marseille op, terwyl die Sainte-Croixmeer Marseille van [[drinkwater]] voorsien. Danksy die baie gematigde klimaat het Provence tot een van die belangrikste Franse reisbestemmings ontwikkel. Die somers is baie warm en droog, terwyl die winters in die kusgebied baie mild, vogtig in die oostelike deel en koud in die berglandskap van die noorde is. Die temperatuurverskil tussen somer en winter is in die hoogland van die Verdonrivier net vier tot ses °C. Die flora in die warmer gedeelte langs die kus het by die droë klimaat aangepas en word veral deur die [[garrigue]] oorheers. Veldbrande kom dikwels voor in die gebied. Die belangrikste Provensaalse stede is [[Marseille]], die historiese hoofstad en huidige administratiewe sentrum van die département [[Bouches-du-Rhône]] en die région Provence-Alpes-Côte-d'Azur, [[Nice]], [[Toulon]], [[Cannes]], [[Aix-en-Provence]], [[Avignon]], [[Arles]] en [[Orange, Vaucluse|Orange]]. == Geskiedenis == In die antieke tydperk maak Provence deel uit van die Narbonensis. Sy oorspronklike bewoners is [[Liguriërs]] en later ook [[Kelte]], tog begin ook die Grieke en Fenisiërs sedert 600 v.C. kolonies langs die kus van Provence stig. Die Griekse stad Massilia (die huidige Marseille) ontwikkel tot een van die belangrikste handelsentrums van die [[Middellandse See]]. [[Lêer:Lavender Field Provence France 021.JPG|duimnael|links|Provence staan onder meer bekend vir sy laventel]] [[Lêer:Pro4.jpg|duimnael|'n Tipiese winkel in Provence]] Sedert die 2de eeu v.C. het 'n groot aantal Romeinse setlaars hulle in die gebied gevestig wat uiteindelik by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf is. Die naam Provence, afgelei van die Latynse ''provincia'' ("provinsie"), verwys enersyds na die feit dat Provence een van die eerste en mees geromaniseerde provinsies van die Romeinse Ryk was, maar insinueer ook dat die gebied veraf van die moederland of enige ander beduidende sentrum geleë was. Die Romeinse skrywer Plinius die Ouere het die streek as 'n "tweede Italië" beskryf wat, net soos die Romeinse kernland ''Italia'', groot hoeveelhede olyfolie en graan opgelewer het. Hier, veraf van Rome, was die lewe en klimaat vir hom aangenamer, en die land was vrugbaarder. Die [[Christendom]] is reeds vroeg in die gebied ingevoer, en teen die 3de eeu het Provence al 'n oorwegend Christelike bevolking gehad. 'n Groot aantal [[klooster]]s en kerke is in hierdie tydperk opgerig, terwyl die Benediktynse abdy van Lérins naby Cannes 'n belangrike rol by die bewaring van die kulturele erfenis van die antieke tydperk en by die uitbreiding van die Christelike godsdiens gespeel het. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk het die gebied onder die herhaalde invalle van vreemde volke gely. Die Wes-Gote het Provence in die 5de eeu verower, die [[Franke]] in die 6de eeu en die Arabiere in die 8ste eeu. In 843 het Provence 'n deel van die Frankiese ryk van Lothar I geword. Ná sy afsterwe in 855 het die gebied onder die heerskappy van Lothar se jongste seun Karel feitlik selfregerende status gekry danksy die selfbewuste optrede van die plaaslike adel. Die opkoms van die [[feodalisme]] teen die einde van die 9de eeu het tot politieke anargie gelei. In die tydperk tussen 1032 en 1246 het Provence deel uitgemaak van die [[Heilige Romeinse Ryk]], tog het destydse heersers min belang in die gebied gestel. Die moeilike politieke situasie en die gebrek aan militêre beskerming het van Provence 'n geskikte teiken vir die strooptogte van Berberse seerowers uit [[Noord-Afrika]] gemaak. [[Lêer:Gourdonam.jpg|duimnael|links|Die dorp [[Gourdon (Alpes-Maritimes)|Gourdon]] (département [[Alpes-Maritimes]])]] Tot by die einde van die 12de eeu is Provence feitlik deur plaaslike grawe oorheers, alhoewel die grawe van [[Toulouse]] net soos dié van [[Barcelona]] aanspraak gemaak het op die heerskappy oor Provence. Die grawe van Barcelona en Aragón het uiteindelik in 1154 daarin geslaag om Provence by hulle gebied in te lyf. Die groeiende seehandel in die Mediterreense gebiede het tot voordeel van die Provensaalse stede gestrek, en Marseille het vinnig tot die belangrikste handelspilpunt in die westelike Middellandse See gegroei. Die stad het handelsbetrekkinge met die Italiaanse stadstaat [[Genua]] en die [[Levant]]ynse gebied gesmee. Marseille se koopmanne het selfs 'n handelskolonie in die Latynse Koninkryk van Jerusalem gevestig. Met die uitsterwe van die Katalaanse grawe het Provence in die jaar 1246 'n leengebied van die Franse kroon geword en onder die heerskappy van Karel van Anjou, die hoof van die Angevin-dinastie en broer van die Franse koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], gestaan. Karel het hom vir die ekonomiese ontwikkeling van die gebied beywer en 'n gevorderde administratiewe en regstelsel ingestel. Hy het Provence in 1266 verlaat om eers in [[Napels]] en later in Palermo te bly. Provence is in hierdie tydperk deur Karel se bekwame beamptes regeer. Die noue handelsbande met Napels en die verskuiwing van die pouslike hoofkwartier vanuit Rome na Avignon het 'n baie gunstige uitwerking op die plaaslike ekonomie gehad. In die 14de eeu het Provence tot een van die welvarendste gebiede in Europa ontwikkel. Met die dood van Karel van [[Maine (Frankryk)|Maine]] in 1481 het die Franse koning [[Lodewyk XI van Frankryk|Lodewyk XI]] die gebied, wat sedert 1486 tot die Franse kroondomein behoort, aan sy opvolgelinge oorgeërf. Daar het egter 'n aantal belangrike [[enklawe]]s bestaan: [[Orange]], wat tot 1672 'n besitting van die huis Oranje-Nassou gebly het; die Comtat Venaissin met [[Avignon]] as sy sentrum, wat tot 1791 deur die Pousdom regeer is; en die stede Nice en [[Menton]], wat eers in 1860 by Provence ingelyf is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Provence-Alpes-Côte d'Azur|Provence}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Provence-region-France|title=Provence|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2024}} {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Provence.svg|20px]] Provence | Noord = [[Lêer:Flag of the Region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] | Noordoos = {{vlagland|Italië}} | Oos = {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Liguriese See]] • [[Lêer:Flag of Corsica.svg|20px|raam]] [[Korsika]] | Suid = {{vlagland|Monaco}} • [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Golf van Lion]] | Wes = [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] [[Oksitanië]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of the Region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] }} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Frankryk]] pzxr893ikpasg1g19qio7oay255d6wu 2918640 2918639 2026-07-21T14:22:24Z GeniusElephant678 205531 /* Eksterne skakels */ 2918640 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Provence in France (1789 borders over modern Provence).png|duimnael|regs|Ligging van die graafskap van Provence in rooi bo-oor die moderne grense van [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] in pienk in moderne Frankryk.]] [[Lêer:Lever de soleil sur la promenade des anglais à Nice.JPG|duimnael|Sononder oor die ''Promenade des Anglais'', Nice]] '''Provence''' ([[Frans]]: [pʁɔvɑ̃s], {{Audio|LL-Q150 (fra)-Jules78120-La Provence.wav|luister}}) is 'n historiese landskap langs die Mediterreense kus van Suidoos-[[Frankryk]], geleë tussen die [[Rhône]]vallei in die weste en [[Italië]] in die ooste. In die noorde word dit deur die landskap Dauphiné (région Rhône-Alpes) begrens. Die huidige Franse naam is afgelei van die [[Latyn]]se ''Provincia'', soos hierdie deel van die provinsie [[Gallia Narbonensis]] in die omgangstaal van Romeine genoem is. In die Romeinse tydperk het 'n groot aantal veterane van die Romeinse leër hulle hier in nuutgestigte Romeinse nedersettings, sogenaamde ''coloniae'', gevestig en sodoende bygedra tot die vinnige Romanisering van die gebied en die daarstelling van moderne Romeinse infrastruktuur – met paaie, brûe, waterleidings, Romeinse baddens, tempels, amfiteaters en ander geriewe. Gedurende die 19de eeu het Provence se kusdorpe tot gewilde vakansieoorde ontwikkel wat welvarendes uit heel Europa gelok het. In 1834 het 'n Britse adellike, lord Brougham, Cannes met sy aangename Middellandse Seeklimaat as 'n geskikte verblyfplek gedurende die wintermaande ontdek. Steeds meer van sy welvarende landgenote het na Cannes gekom om die Engelse winternewels te ontvlug, en kort voor lank het ook welgestelde Franse en Russiese toeriste in sy voetspore gevolg. In 1887 het die Franse romanskrywer Stéphen Liégeard (1830–1925), wat self lankal in vergetelheid geraak het, in een van sy werke 'n treffende naam aan die Alpekuslandskap van Provence gegee wat 'n sinoniem vir die plaaslike simfonie van kleure, betowerende landskapsvorme en luukse toerisme met alle moderne gerieflikhede geword het – Côte d'Azur, die Asuurblou Kus.<ref>{{de}} Rolf Toman (red.): ''Provence. Kunst · Landschaft · Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 272</ref> == Etimologie == Die streek het sy naam in die [[Romeinse Ryk|Romeinse tydperk]] verkry, toe dit ''Provincia Romana'' genoem is, wat "die Romeinse provinsie" beteken. Hierdie naam is uiteindelik verkort na ''Provincia'' ("die provinsie")<ref>{{en}} [https://benvengudo.com/blog/en/a-history-of-provence/ A History of Provence]</ref> en soos die taal ontwikkel het van [[Latyn]] na [[Provensaals]], só het ook die uitspraak en spelling verander. == Geografie == [[Lêer:Mt ventoux sommet1.jpg|duimnael|links|Die bergpiek [[Mont Ventoux]]]] [[Lêer:Provence22.JPG|duimnael|'n Uitsig oor die baai van [[Saint-Tropez]]]] Die huidige [[département]]s [[Alpes-de-Haute-Provence]], [[Var]], [[Vaucluse]] en [[Bouches-du-Rhône]] maak deel uit van die historiese gebied Provence. Hulle vorm saam met die départements [[Hautes-Alpes]] en [[Alpes-Maritimes]] die administratiewe région [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Die onafhanklike vorstedom [[Monaco]] lê halfpad tussen [[Nice]] en die Frans-Italiaanse grens. Provence bevat 'n wye verskeidenheid landskapsvorme, wat van die vrugbare riviervallei van die Rhône in die weste tot by die berglandskap van die Seealpe in die ooste strek (met [[Mont Ventoux]], die [[Luberon]] en die Alpilles as die belangrikste berggebiede). Die suidelike kusgebiede langs die [[Middellandse See]] word onder meer deur die vleilandskap van [[Camargue]] gekenmerk. Die reliëf van Provence word deur heuwellandskappe oorheers. Erosie, wat as gevolg van die swaar somerreëns 'n tipiese verskynsel in Provence is, het diep bergklowe en ravyne gevorm. Die kusgebied van [[Cassis]] staan bekend vir sy steil rotswande, wat soms meer as 500 meter hoog is, en ''les calanques'', klein fjorde met soms skouspelagtige rotsformasies en grotte. [[Lêer:Lake of Serre-Ponçon from D900 1.jpg|duimnael|links|Die dam van Serre-Ponçon]] [[Lêer:Verdon-gorge-2004.jpg|duimnael|Die canyon van die Gorges du Verdon]] Die hoogland van Provence in die noorde spog met die hoogs geleë dorp in Europa (St. Veran, wat 2&nbsp;020 meter bo seevlak lê), die hoogs geleë stad (Briançon, 1&nbsp;326 meter bo seevlak) en die grootste kunsmatige meer van Frankryk, die Lac de Serre-Ponçon, wat ná die oprigting van 'n dam in die Durancerivier ontstaan het. Die Verdon, 'n takrivier van die Durance, het ravyne met 'n lengte van veertig kilometer en steil rotswande met 'n hoogte tussen 200 en 800 meter in die kalkgesteente van sy omgewing gesny. Grotte, watervalle en buitengewone rotsformasies kenmerk die gebied. Twee waterkragsentrales in die Verdonrivier, Castillon en Chaudanne, en een by die dam van die Sainte-Croixmeer lewer elektrisiteit vir die metropolitaanse gebied van Marseille op, terwyl die Sainte-Croixmeer Marseille van [[drinkwater]] voorsien. Danksy die baie gematigde klimaat het Provence tot een van die belangrikste Franse reisbestemmings ontwikkel. Die somers is baie warm en droog, terwyl die winters in die kusgebied baie mild, vogtig in die oostelike deel en koud in die berglandskap van die noorde is. Die temperatuurverskil tussen somer en winter is in die hoogland van die Verdonrivier net vier tot ses °C. Die flora in die warmer gedeelte langs die kus het by die droë klimaat aangepas en word veral deur die [[garrigue]] oorheers. Veldbrande kom dikwels voor in die gebied. Die belangrikste Provensaalse stede is [[Marseille]], die historiese hoofstad en huidige administratiewe sentrum van die département [[Bouches-du-Rhône]] en die région Provence-Alpes-Côte-d'Azur, [[Nice]], [[Toulon]], [[Cannes]], [[Aix-en-Provence]], [[Avignon]], [[Arles]] en [[Orange, Vaucluse|Orange]]. == Geskiedenis == In die antieke tydperk maak Provence deel uit van die Narbonensis. Sy oorspronklike bewoners is [[Liguriërs]] en later ook [[Kelte]], tog begin ook die Grieke en Fenisiërs sedert 600 v.C. kolonies langs die kus van Provence stig. Die Griekse stad Massilia (die huidige Marseille) ontwikkel tot een van die belangrikste handelsentrums van die [[Middellandse See]]. [[Lêer:Lavender Field Provence France 021.JPG|duimnael|links|Provence staan onder meer bekend vir sy laventel]] [[Lêer:Pro4.jpg|duimnael|'n Tipiese winkel in Provence]] Sedert die 2de eeu v.C. het 'n groot aantal Romeinse setlaars hulle in die gebied gevestig wat uiteindelik by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf is. Die naam Provence, afgelei van die Latynse ''provincia'' ("provinsie"), verwys enersyds na die feit dat Provence een van die eerste en mees geromaniseerde provinsies van die Romeinse Ryk was, maar insinueer ook dat die gebied veraf van die moederland of enige ander beduidende sentrum geleë was. Die Romeinse skrywer Plinius die Ouere het die streek as 'n "tweede Italië" beskryf wat, net soos die Romeinse kernland ''Italia'', groot hoeveelhede olyfolie en graan opgelewer het. Hier, veraf van Rome, was die lewe en klimaat vir hom aangenamer, en die land was vrugbaarder. Die [[Christendom]] is reeds vroeg in die gebied ingevoer, en teen die 3de eeu het Provence al 'n oorwegend Christelike bevolking gehad. 'n Groot aantal [[klooster]]s en kerke is in hierdie tydperk opgerig, terwyl die Benediktynse abdy van Lérins naby Cannes 'n belangrike rol by die bewaring van die kulturele erfenis van die antieke tydperk en by die uitbreiding van die Christelike godsdiens gespeel het. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk het die gebied onder die herhaalde invalle van vreemde volke gely. Die Wes-Gote het Provence in die 5de eeu verower, die [[Franke]] in die 6de eeu en die Arabiere in die 8ste eeu. In 843 het Provence 'n deel van die Frankiese ryk van Lothar I geword. Ná sy afsterwe in 855 het die gebied onder die heerskappy van Lothar se jongste seun Karel feitlik selfregerende status gekry danksy die selfbewuste optrede van die plaaslike adel. Die opkoms van die [[feodalisme]] teen die einde van die 9de eeu het tot politieke anargie gelei. In die tydperk tussen 1032 en 1246 het Provence deel uitgemaak van die [[Heilige Romeinse Ryk]], tog het destydse heersers min belang in die gebied gestel. Die moeilike politieke situasie en die gebrek aan militêre beskerming het van Provence 'n geskikte teiken vir die strooptogte van Berberse seerowers uit [[Noord-Afrika]] gemaak. [[Lêer:Gourdonam.jpg|duimnael|links|Die dorp [[Gourdon (Alpes-Maritimes)|Gourdon]] (département [[Alpes-Maritimes]])]] Tot by die einde van die 12de eeu is Provence feitlik deur plaaslike grawe oorheers, alhoewel die grawe van [[Toulouse]] net soos dié van [[Barcelona]] aanspraak gemaak het op die heerskappy oor Provence. Die grawe van Barcelona en Aragón het uiteindelik in 1154 daarin geslaag om Provence by hulle gebied in te lyf. Die groeiende seehandel in die Mediterreense gebiede het tot voordeel van die Provensaalse stede gestrek, en Marseille het vinnig tot die belangrikste handelspilpunt in die westelike Middellandse See gegroei. Die stad het handelsbetrekkinge met die Italiaanse stadstaat [[Genua]] en die [[Levant]]ynse gebied gesmee. Marseille se koopmanne het selfs 'n handelskolonie in die Latynse Koninkryk van Jerusalem gevestig. Met die uitsterwe van die Katalaanse grawe het Provence in die jaar 1246 'n leengebied van die Franse kroon geword en onder die heerskappy van Karel van Anjou, die hoof van die Angevin-dinastie en broer van die Franse koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], gestaan. Karel het hom vir die ekonomiese ontwikkeling van die gebied beywer en 'n gevorderde administratiewe en regstelsel ingestel. Hy het Provence in 1266 verlaat om eers in [[Napels]] en later in Palermo te bly. Provence is in hierdie tydperk deur Karel se bekwame beamptes regeer. Die noue handelsbande met Napels en die verskuiwing van die pouslike hoofkwartier vanuit Rome na Avignon het 'n baie gunstige uitwerking op die plaaslike ekonomie gehad. In die 14de eeu het Provence tot een van die welvarendste gebiede in Europa ontwikkel. Met die dood van Karel van [[Maine (Frankryk)|Maine]] in 1481 het die Franse koning [[Lodewyk XI van Frankryk|Lodewyk XI]] die gebied, wat sedert 1486 tot die Franse kroondomein behoort, aan sy opvolgelinge oorgeërf. Daar het egter 'n aantal belangrike [[enklawe]]s bestaan: [[Orange]], wat tot 1672 'n besitting van die huis Oranje-Nassou gebly het; die Comtat Venaissin met [[Avignon]] as sy sentrum, wat tot 1791 deur die Pousdom regeer is; en die stede Nice en [[Menton]], wat eers in 1860 by Provence ingelyf is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Provence-Alpes-Côte d'Azur|Provence}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Provence-region-France|title=Provence|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2024}} {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Provence.svg|20px]] Provence | Noord = [[Lêer:Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] | Noordoos = {{vlagland|Italië}} | Oos = {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Liguriese See]] • [[Lêer:Flag of Corsica.svg|20px|raam]] [[Korsika]] | Suid = {{vlagland|Monaco}} • [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Golf van Lion]] | Wes = [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] [[Oksitanië]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg|20px]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]] }} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geografie van Frankryk]] p270z8n0wfuxje8rqunjdkm9r9aollk 10 13882 2918510 2918444 2026-07-20T18:00:53Z SpesBona 2720 - Keir Starmer; + Andy Burnham 2918510 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|regs|150px|Andy Burnham in 2026]] * '''[[Andy Burnham]]''' is ingehuldig as nuwe eerste minister van die [[Verenigde Koninkryk]]. * Tydens die eindstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldbekertoernooi]] in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] klop [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] die verdedigende kampioen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] met 1–0 in [[ekstra tyd]] en palm sodoende sy tweede titel ná [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] in. [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] eindig derde en [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] in die vierde plek. * In die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir die gasvroue [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel in. [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] was die ander twee semi-finaliste. * [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Siprus]] oor. * [[Pous Leo XIV]] publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Dieter Gerhardt]] • [[Lindsey Graham]] • [[Jayden Adams]] • [[Sam Neill]] • [[Guy Scott]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> 9ajqrhlvnog5d9rgj4rdpzit8soh08d 0 14873 2918734 2911790 2026-07-22T10:05:17Z JMK 649 korr skakel, teksdetails, hofies 2918734 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Matjiesfontein |nedersetting_tipe=[[Dorp]] |beeld_stadsilhoeët=Matjiesfontein train station sign, June 2026.jpg |beeldbyskrif= Matjiesfontein-stasienaambord in Junie 2026 |duimdrukkerkaart=Wes-Kaap |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]] |onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]] |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Sentraal Karoo-distriksmunisipaliteit|Sentraal Karoo]] |onderafdelingnaam3=[[Laingsburg Plaaslike Munisipaliteit|Laingsburg]] |oppervlak_totaal_km2=1.22 |hoogte_m= |koördinate = {{Koördinate|33|13|0|S|20|35|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=422 |bevolkingsdigtheid_km2=346 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode=6901 |skakelkode=023 |voetnotas= |webwerf= }} [[Lêer:Lord Milner Hotel at Matjiesfontein.jpg|duimnael|links|''Lord Milner''-hotel]] '''Matjiesfontein''' is 'n klein [[nedersetting]] in die [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] boustyl in die hartland van die [[Karoo]], sowat 100 kilometer noordoos van [[Worcester]] in die huidige [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Wes-Kaap]]. ==Ontstaan== Die gehug wat aanvanklik net 'n halte langs die spoorlyn was, waar [[stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]] van vars water voorsien is, is in 1884 deur die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrant James ("Jimmy") Douglas Logan gestig. In 1889 het Logan 'n mineraalwaternywerheid hier opgerig en water en ander verversings aan treinpassasiers verkoop. Logan se bekende ''Lord Milner-hotel'' is in 1899 geopen. Die lug van die Karoo-halfwoestyn is destyds ook as baie geskik vir die behandeling van longsiektes geag, en derhalwe het Matjiesfontein toe vinnig ook bekende persoonlikhede soos [[Cecil Rhodes]], [[Edgar Wallace]], [[lord Randolph Churchill]] en [[Rudyard Kipling]] as gaste ontvang. Die skryfster [[Olive Schreiner]] het ook tussen 1890 en 1892 op die dorp gewoon. ==Twintigste eeu== Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899-1902) het Logan se hotel as 'n Britse militêre hospitaal gedien. Met Jimmy Logan se afsterwe in 1920 raak Matjiesfontein uit die mode. Eers in 1968 herleef die dorpie met die heropening van die hotel. In 1970 is Matjiesfontein tot [[nasionale gedenkwaardigheid]] verklaar. ==Algemeen== Matjiesfontein met sy gerestoureerde stasie en 'n nuwe konferensiesentrum is deesdae weer 'n gewilde bestemming vir welgestelde Kapenaars. Die [[N1 (Suid-Afrika)|N1]] nasionale pad gaan digby die dorp verby. Die [[R354 (Suid-Afrika)|R354-provinsiale pad]] tak hier van die N1 af in 'n noordelike rigting na [[Calvinia]] via [[Sutherland]]. == Bibliografie == *Allen, Dean: Empire, war & cricket in South Africa. Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. {{ISBN|978-1-77022-847-4}} == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == {{Commonskat}} * [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bmatjiesfontein.htm Reis in Afrikaans - Matjiesfontein] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC5}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] gthaa66pvdkwgvwicu6z3no45bz08mv 10 17199 2918567 2032963 2026-07-21T07:10:57Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918567 wikitext text/x-wiki <br clear="all" /> {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em;" align="center" ! align="center" style="background:#ccccff" width="100%" | [[Kolonialisme|Koloniale ryke]] |- | align="center" class=small | {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse kolonies|Amerikaans]] {{•}} {{vlagikoon|Australië}} [[Papoea-Nieu-Guinee|Australies]] {{•}} {{vlagikoon|België}} [[Belgiese koloniale ryk|Belgies]] {{•}} {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk|Brits]] {{•}} {{vlagikoon|Denemarke}} [[Deense koloniale ryk|Deens]] {{•}} {{vlagikoon|Duitse Keiserryk}} [[Duitse koloniale ryk|Duits]] {{•}} {{vlagikoon|Engeland}} [[Engelse kolonies|Engels]] {{•}} {{vlagikoon|Frankryk}} [[Franse koloniale ryk|Frans]] {{•}} {{vlagikoon|Oostenryk-Hongarye}} [[Oostenryk-Hongarye|Habsburgs]] {{•}} {{vlagikoon|Italië|1861}} [[Italiaanse Ryk|Italiaans]] {{•}} {{vlagikoon|Japannese Keiserryk}} [[Japannese Keiserryk|Japannees]] {{•}} [[Lêer:Flag of Courland (state).svg|22px|border]] [[Koerse kolonies|Koers]] {{•}} {{vlagikoon|Nederland|pri}} [[Nederlandse koloniale ryk|Nederlands]] {{•}} {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Koninkryk van Nieu-Seeland|Nieu-Seelands]] {{•}} {{vlagikoon|Noorweë}} [[Noorse kolonies|Noors]] {{•}} {{vlagikoon|Ottomaanse Ryk}} [[Ottomaanse Ryk|Ottomaans]] {{•}} {{vlagikoon|Portugal|1707}} [[Portugese Ryk|Portugees]] {{•}} {{vlagikoon|Rusland}} [[Russiese Ryk|Russies]] {{•}} {{vlagikoon|Spanje|1506}} [[Spaanse Ryk|Spaans]] {{•}} {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Suidwes-Afrika|Suid-Afrikaans]] {{•}} [[Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|22px]] [[Sweedse kolonies|Sweeds]] |}<noinclude> [[Kategorie:Aardrykskundige reekssjablone]] [[Kategorie:Geskiedkundige reekssjablone]] </noinclude> tf32fuqus7wpn5mc945pj9inh5yk9kn 0 17735 2918642 2870164 2026-07-21T14:23:26Z GeniusElephant678 205531 2918642 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Montpellier'''<br /> [[Lêer:Montpellier PhotoMontage 01.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Montpellier dot.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Dessinblasonmontpellier.jpg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Montpellier.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Frankryk}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Région (gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|20px]] [[Oksitanië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Drapeau culturel fr département Hérault.svg|20px]] [[Hérault (département)|Hérault]] (prefektuur) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|43|36|N|3|52|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Eerste historiese verwysing''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 985 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 56,88 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7–57 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 295&nbsp;542 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;200/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MEST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Michaël Delafosse |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.montpellier.fr/ ''montpellier.fr''] |} '''Montpellier''' ([[Frans]]: [mɔ̃pəlje, -pɛl-], {{Audio|Fr-Montpellier.ogg|luister}}; [[Oksitaans]]: ''Montpelhièr'', [mumpeˈʎɛ]) is een van die grootste stede van [[Frankryk]] se [[Middellandse See|Mediterreense]] kusgebied en op sewe na die grootste in die land met 'n oppervlakte van 56,88 vierkante kilometer en 'n bevolking van 295&nbsp;542 in die stad en 472&nbsp;217 in die metropolitaanse gebied (''aire urbaine'', 2019). Montpellier is die prefektuur (hoofstad) van die gewes [[Languedoc-Roussillon]] en die [[département]] [[Hérault (département)|Hérault]]. Die stad, wat met sy [[Fin de siècle]]-argitektuur bekoor, is vandag 'n dinamiese universiteitstad en 'n wetenskaplike, kulturele en ekonomiese sentrum. == Geografie == [[Lêer:Montpellier fg06.jpg|duimnael|links|''Place de la Comédie'']] Montpellier lê in 'n heuwelland sowat tien kilometer van die Mediterreense kus af. Die etimologie van sy naam is nie duidelik nie. Oorspronklik is dit Monspessulanus genoem, wat of van Mont Pelé (letterlik "kaal heuwel") of Mont de la Colline, twee heuwels in die gebied, afgelei is. Montpellier is tans die agste grootste stad in Frankryk en die derde grootste van die sogenaamde ''axe méditerranéen'' ("Mediterreense spil") na [[Marseille]] en [[Nice]]. Dit is ook een van min Franse stede wat in die laaste vyftig jaar ononderbroke gegroei het – Montpellier se bevolking het in hierdie periode verdubbel tot meer as 253&nbsp;300 inwoners in 2007. Die stad is tussen twee rivierlope geleë – die Lezrivier in die ooste, en die Mossonrivier in die weste. Sy omgewing word oorheers deur die bergspits Saint-Loup wat sowat 25 kilometer noord van Montpellier verrys en vanuit die Promenade du Peyrou en die Corum-gebou se [[dakterras]] raakgesien kan word. Met die bou van nuwe woonkwartiere oos en suid van die middestad en die vasberadenheid van [[Georges Frêche]] wat in 1977 verklaar het dat hy van Montpellier die beduidendste sentrum an die Mediterreense kus tussen [[Genua]] en [[Barcelona]] sou maak het die stad steeds meer in rigting van die see uitgebrei. Ondanks die snelle verstedeliking word net drie vyfdes van die stadsgebied se 5&nbsp;688 hektaar deur beboude gebiede beslaan, terwyl die res uit groen terreine, natuurbewaringsgebiede (die rivieroewers van ''Rives du Lez'', die wildtuin ''Réserve zoologique Lunaret'' en die bosgebied Bois de Montmaur) en 180 hektaar se wyn- en landbougebiede bestaan. == Geskiedenis == [[Lêer:Tour de la Babote Montpellier.JPG|duimnael|links|Die ''Tour de la Balote'']] Montpellier is een van min stede in Frankryk wat nie uit 'n Gallies-Romeinse nedersetting ontwikkel het nie. In die vroeë [[Middeleeue]] was die nabygeleë biskopstad Maguelone die belangrikste sentrum in die gebied, maar as gevolg van seeroweraanvalle is die stad na die binneland verskuif. Die eerste historiese verwysing na Montpellier dateer uit die jaar 985. Die stad is onder die heerskappy van die grawe van Guillem uit [[Toulouse]] gestig, wat twee dorpies verenig en hulle met 'n stadsmuur en [[kasteel]] versterk het. Van die stadsmuur het net twee torings bewaar gebly, wat later opgerig is – die ''Tour des Pins'' en die ''Tour de la Babote''. Sedert die 10de eeu het Montpellier handelsbetrekkinge met ander Mediterreense gebiede, waaronder ook die [[kruistog|kruisvaarders]] se Koninkryk van Jerusalem, gehandhaaf en tot 'n belangrike ekonomiese sentrum ontwikkel. Die stad het ook bekend gestaan vir sy verdraagsaamheid teenoor die plaaslike gemeenskappe van Jode, Moslems, [[Kathaar|Kathare]] en later ook Protestante. Daarnaas het die [[Via Domitia]], een van die antieke Romeinse paaie in die suide van Frankryk, as deel van die [[Jakobsweg]]-pelgrimsroete na die Spaanse stad [[Santiago de Compostela]] gedien. Die kerk Notre-Dame-des-Tables in Montpellier was 'n belangrike stasie vir die destydse pelgrims, en die stad het ook ekonomiese voordeel uit die pelgrimstogte getrek. Die skare pelgrims en die verdrywing van die More en Jode uit Spanje het tot die stigting van 'n aantal hospitale en ander instellings gelei. [[Willem VII van Montpellier]] het in 1180 die Fakulteit Geneeskunde gestig, wat deur pous [[Nikolaas IV]] erken is, en die universiteit, wat in 1220 ingewy is, het tot een van die hoofsentrums vir die opleiding van geneeshere ontwikkel. As bruidskat van [[Marie van Montpellier]], wat in 1213 met [[Pieter II van Aragón]] getrou het, het die stad 'n besitting van die Aragonse konings geword. Montpellier het in 1204 'n oktrooi gekry, waarmee Pieter en Marie die tradisionele vryhede van die stad erken het. Montpellier is ook die reg toegestaan om jaarliks twaalf regerende konsuls te kies. [[Lêer:Street montpellier.jpg|duimnael|links|'n Tipiese straat in die historiese sentrum]] Montpellier is deur die Aragonse kroon later aan koning [[Jakob III van Mallorca]] oorgedra, wat die stad in 1349 aan die Franse koning [[Filips VI]] verkoop het om die fondse vir sy voortdurende stryd teen [[Pieter IV van Aragón]] te kry. Montpellier was destyds die belangrikste stad in Frankryk na [[Parys]]. In die tweede helfte van die 14de eeu het egter sowat 'n derde van die bevolking aan epidemieë beswyk. In die 14de eeu is 'n kerk opgerig, wat aan Sint Pieter gewy is, en danksy sy toenemende belangrikheid het Montpellier in 1536 ook 'n biskopstad geword, nadat die biskop van Maguelone sy setel na die buurstad Montpelliéret verskuif het, wat by Montpellier ingelyf is. In 1481 het Montpellier sy rol as die leidende ekonomiese sentrum van die Franse Mediterreense kus aan [[Marseille]] afgestaan. Baie van Montpellier se inwoners het in die tydperk van die [[reformasie]] die Protestantse geloof aangeneem, en die plaaslike [[Hugenote]] het van die stad 'n sentrum van die [[Protestant]]se weerstand teen die oorwegend [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] Franse kroon gemaak. In 1622 is Montpellier agt maande lank deur die Franse koning [[Lodewyk XIII]] beleër en uiteindelik ingeneem. Hy het die sitadel van Montpellier laat oprig om die stad te oorheers. Onder die heerskappy van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het Montpellier die hoofstad van Neder-Languedoc (Frans: ''Bas-Languedoc'') geword, en die nuwe politieke funksie is in argitektoniese opsig met die bou van die Promenade du Peyrou, die Esplanade en 'n groot aantal statige huise in die historiese sentrum beklemtoon. Ná die [[Franse Rewolusie]] het Montpellier die hoofstad van 'n kleiner gebied, die département Hérault, geword. Tydens die 19de eeu het Montpellier tot 'n nywerheidsentrum ontwikkel, en sedert die sestigerjare van die 20ste eeu het die stad se vinnige demografiese groei begin. Aanvanklik het talle vlugtelinge uit [[Algerië]], wat destyds sy onafhanklikheid van Frankryk verwerf het, hulle in die stad gevestig. In die 1980's en 1990's is 'n aantal herontwikkelingsprojekte soos die Corum en die Antigone-distrik aangepak. == Sport == Montpellier beskik met die Montpellier Hérault Rugby oor een van die vernaamste [[rugby]]klubs in die Top 14. Montpellier se [[Stade de la Mosson]] is tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]], die [[Rugbywêreldbeker 2007]] en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019]] vir wedstryde gebruik. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{fr}} [http://www.montpellier.fr/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Montpellier|title=Montpellier|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Januarie 2026}} {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Montpellier| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Oksitanië]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] 4ysi6xykzjv8kfjk1w7255tm1kw5qo4 0 19477 2918668 2747904 2026-07-21T15:45:48Z GeniusElephant678 205531 2918668 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Champenois |inheemsenaam=Champaignat |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Frankryk}}<br/>{{vlagland|België}}<br/>{{vlagland|Luxemburg}} |streek=[[Lêer:Champagne Ardenne flag.svg|22px]] [[Champagne-Ardenne]]<br/>[[Lêer:Flag of the Department of Aisne.svg|22px]] [[Aisne]]<br/>[[Lêer:Flag province namur.svg|22px]] [[Namur (provinsie)|Namur]]<br/>[[Lêer:Flag of the Province of Luxembourg (Belgium).svg|22px]] [[Luxemburg (provinsie)|Luxemburg]] |sprekers=700&nbsp;000 |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam2=[[Romaanse tale|Romaans]] |fam3=[[Wes-Romaanse tale|Wes-Romaans]] |fam4=[[Galloiberies]] |fam5=[[Galloromaans]] |fam6=[[Gallorhaeties]] |fam7=[[Langues d'oil|Oïl]] |nasie= |agentskap=''geen'' |iso1=-|iso2=-|iso3= |kaart=[[Lêer:Langues d'oïl.PNG|250px|Tale van Frankryk]] }} '''Champenois''' is 'n [[Romaanse taal]], wat deel is van die [[Langues d'oil]] en daarom naby verwant is aan [[Franse taal|Frans]] en die streekstale [[Lorreins]], [[Pikardies]] en [[Wallonies]]. Champenois is die omgangstaal van die historiese Franse provinsie Champagne en vir 'n klein stuk van [[Wallonië]], naamlik in suidelijk [[Namen, provinsie|Namen]], in die [[gemeente]] [[Vresse-sur-Semois]]. == Letterkunde == Die taal van die middeleeuse Franse digter en ''trouvère'' [[Chrétien de Troyes]] word gekenmerk deur Champenois trekke, maar die vroegste literatuur wat behou gebly het en doelbewus in Champenois geskryf is dateer uit die einde van die [[16de eeu]]. ''Le Bontemps de Carnaval de Chaumont'' is in [[1660]] opgedateer en heruitgegee - die taal wat daarin gebruik word kontrasteer die Frans wat deur die koning se boodskappers gebruik word met die Champenois van die plaaslike inwoners. 'n Kenmerk van [[18de eeu]]se Champenois letterkunde is die ''noëls'' (Kersliedere) wat kontemporêre en plaaslike verwysings in gewiede<!--pious--> tekste verweef het. {{Saadjie}} {{Romaans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Champagne-Ardenne]] [[Kategorie:Luxemburg (provinsie)]] [[Kategorie:Namen (provinsie)]] [[Kategorie:Pikardië]] [[Kategorie:Romaanse tale]] [[Kategorie:Tale van Frankryk]] [[Kategorie:Tale van Luxemburg (land)]] [[Kategorie:Tale van Wallonië]] [[Kategorie:Oïltale]] [[Kategorie:Tale van België]] 747o82rglke7x95x80hiijlzep9oftn 0 21166 2918720 1985750 2026-07-22T09:04:00Z BT1121 109898 Sinskonstruksie en grammatika is verbeter. 2918720 wikitext text/x-wiki {{Elementboks_opskrif | getal=39 | simbool=Y | naam=yttrium | links=[[stronsium]] | regs=[[sirkonium]] | bo=[[skandium|Sc]] | onder=[[lutesium|Lu]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks_groepperiodeblok | groep=3 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks_voorkoms_beeld | Y,39| silwerig wit}} {{Elementboks_atoommassa_gpm | 88.90585 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks_ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93;4d<sup>1</sup> 5s<sup>2</sup> }} {{Elementboks_eperskil | 2, 8, 18, 9, 2 }} {{Elementboks_afdeling_fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks_digtheid_gpcm3nkt | 4.472 }} {{Elementboks_digtheidvl_gpcm3sp | 4.24 }} {{Elementboks_smeltpunt | k=1799 | c=1526 | f=2779 }} {{Elementboks_kookpunt | k=3609 | c=3336 | f=6037 }} {{Elementboks_smeltwarm_kjpmol | 11.42 }} {{Elementboks_verdampwarm_kjpmol | 365 }} {{Elementboks_warmtekap_jpmolkteen25 | 26.53 }} {{Elementboks_dampdruk_katpa | 1883 | 2075 | (2320) | (2627) | (3036) | (3607) | kommentaar= }} {{Elementboks_afdeling_atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_kristalstruktuur | heksagonaal }} {{Elementboks Strukturbericht|A3}} {{Elementboks_oksiedtoest | 3<br />(swak [[basis|basiese]] oksied) }} {{Elementboks_elektroneg_pauling | 1.22 }} {{Elementboks_ioonenergie4 | 600 | 1180 | 1980 }} {{Elementboks_atoomradius_pm | 180 }} {{Elementboks_atoomradiusber_pm | 212 }} {{Elementboks_kovalenteradius_pm | 162 }} {{Elementboks_afdeling_diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_magneties | geen data }} {{Elementboks_eweerstand_ohmm | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli) 596 n}} {{Elementboks_termiesegeleiding_wpmkteen300k | 17.2 }} {{Elementboks_termieseuitsetting_umpmk | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli)<br />10.6 }} {{Elementboks_spoedvanklank_staafmpsteen20 | 3300 }} {{Elementboks_youngsemodulus_gpa | 63.5 }} {{Elementboks_skuifmodulus_gpa | 25.6 }} {{Elementboks_massamodulus_gpa | 41.2 }} {{Elementboks_poissonverhouding | 0.243 }} {{Elementboks_brinellhardheid_mpa | 589 }} {{Elementboks_cas_nommer | 7440-65-5 }} {{Elementboks_isotope_begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black |isotopevan=Yttrium }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=87 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.35 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=87 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.48, 0.38[[vertraagde kernstraling|D]] | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=88 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=106.6 d | vm1=e | ve1=- | pg1=88 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=? | ve2=1.83, 0.89 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_stabiel | mg=89 | sim=Y | nv=100% | n=50 }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=90 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.67 d | vm1=[[beta-verval|ß<sup>-</sup>]] | ve1=2.28 | pg1=90 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=2.18 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=91 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=58.5 d | vm1=ß<sup>-</sup> | ve1=1.54 | pg1=91 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=1.20 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_eindig}} {{Elementboks_voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Yttrium''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Y''' en [[atoomgetal]] van 39. Yttrium is 'n silwerige, metaalagtige [[oorgangsmetaal]] wat algemeen in [[seldsame aardelement|seldsame aardminerale]] aangetref word. Twee van sy verbindings word gebruik in die rooigekleurde [[fosforesensie|fosforeserende]] materiaal in [[katodestraalbuis]]e soos dié wat in [[televisie]]stelle gebruik word. == Kenmerkende eienskappe == Yttrium is 'n silwer metaalagtige, glansende [[seldsame aardelement|seldsame aardmetaal]] wat relatief stabiel in lug is. Die voorkoms is baie soortgelyk aan [[skandium]] en sy chemiese eienskappe stem ooreen met die [[lantanied]]e. Met blootstelling aan lug verkry dit 'n effense pienk glans. Fyn snysels van die materaail kan spontaan in lug ontbrand as dit warmer as 400 [[Celsius|°C]] verhit word. Fynverdeelde yttrium is hoogs onstabiel in lug. Die metaal het 'n lae [[neutrondeursnee]] vir kernvangs. Die algemene [[oksidasietoestand]] van yttrium is +3. == Gebruike == [[Yttrium(III)oksied]] is die belangrikste yttrium verbinding en word algemeen gebruik om Y[[vanadium|V]][[suurstof|O]]<sub>4</sub>: [[europium|Eu]] en Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>:[[europium|Eu]] [[fosforesensie|fosforeserende]] materiale te vervaardig wat die rooi kleur gee in [[televisie|kleurtelevisiebuise]]. Ander gebruike sluit in: * Yttriumoksied word ook gebruik om [[yttriumystergranaat|yttriumystergranate]] te vervaardig wat baie effektiewe [[mikrogolf]]-[[elektroniese filter|filters]] is. * Yttriumyster-, [[aluminium]]- en [[gadolinium]]granate (bv. Y<sub>3</sub>Fe<sub>5</sub>O<sub>12</sub> en Y<sub>3</sub>Al<sub>5</sub>O<sub>12</sub>) het interessante [[magnetisme|magnetiese]] eienskappe. [[Yttriumystergranaat]] is ook 'n baie doeltreffende akoestiese energie versender en oorvormer. [[Yttriumaluminiumgranaat]] het 'n hardheid van 8.5 en word ook gebruik as 'n [[edelsteen]] ([[diamant|kunsdiamant]]). * Klein hoeveelhede van die element (0.1 tot 0.2%) is al gebruik om die korrelgrootte van [[chroom]], [[molibdeen]], [[titaan]] en [[sirkonium]] te verminder. Dit word ook gebruik om van [[aluminium]]- en [[magnesium]][[legering]]s te [[sterkte van materiale|versterk]]. * Word gebruik as 'n [[katalisator]] vir die [[polimerisasie|polimerisering]] van [[etileen]]. * Yttriumaluminiumgranaat, [[yttriumlitiumfluoried]] en [[yttriumvanadaat]] word in kombinasie met ander [[doopmiddel]]s soos [[neodimium]] of [[erbium]] in [[infrarooi]] [[laser]]s gebruik. * Dit word in die elektrodes van sommige hoë werkverrigting [[vonkprop]]pe gebruik. * Die metaal kan gebruik word om [[vanadium]] en ander nie ysterbevattende metale te deoksideer. * Yttrium word ook gebruik in die vervaardiging van [[gasmantel]]s vir [[propaan]][[lantern]]s as 'n vervanging vir [[torium]] wat effe [[radio-aktiwiteit|radio-aktief]] is. * [[Serium]]-behandelde [[yttriumaluminiumgranaat]] (YAG:Ce) kristalle word gebruik as [[fosforesensie|fosforeserende materiale]] om wit [[LED]]'s te maak. * Yttrium-90 mikrosfere blyk belowend te wees as behandeling vir sekere kankers. * Yttrium is gebruik as 'n element in die [[supergeleier]] wat deur die [[Universiteit van Houston]] ontwikkel is, [[yttriumbariumkoperoksied|YBaCuO]]. Hierdie supergeleier is bo 90K bedryf, wat 'n betekenisvolle ontwikkeling is omdat dit hoër is as die kookpunt van [[vloeibare stikstof]] (-195.9&nbsp;°C). * Yttriumoksied word gebruik om die kubiese vorm van sirkonia te stabiliseer vir gebruik in juwele. == Geskiedenis == Yttrium (wat vernoem is na ''[[Ytterby]]'', 'n Sweedse dorp naby [[Vaxholm]]) is deur die Finse skeikundige, fisikus en mineraloog [[Johan Gadolin]] in [[1794]] ontdek en is geïsoleer deur [[Friedrich Wöhler]] in [[1828]] as 'n onsuiwer ekstrak van [[yttria]] deur die reduksie van anhidriese yttriumchloried (Y[[Chloor|Cl]]<sub>3</sub>) met [[kalium]]. Yttria (Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) is die oksied van yttrium en is deur Johan Gadolin in [[1794]] ontdek in 'n [[gadoliniet]] mineraal uit Ytterby. In [[1843]] het die Sweedse skeikundige [[Carl Mosander]] getoon dat yttria in drie verskillende oksiedes (of aardes) geskei kon word. "Yttria" is die naam wat behou is vir die mees [[basis|basiese]] oksied wat dan ook die grootste deel van die mengsel uitgemaak het (ongeveer twee derdes) en die ander twee oksiede is erbia en terbia genoem. Uitgrawings naby die dorp [[Ytterby]] het baie ongewone minerale opgelewer wat [[seldsame aardelement|seldsame aard]]- en ander elemente bevat het. Die elemente [[erbium]], [[terbium]], [[ytterbium]] en yttrium is almal na hierdie selfde dorpie vernoem. == Verspreiding == Die element kan gevind word in byna al die [[seldsame aardmineraal|seldsame aardminerale]] en ook in [[uraan]][[erts]]e maar word nooit in die natuur in onverbonde vorm aangetref nie. Yttrium word kommersieel ontgin vanuit [[monasiet]]sand (3% inhoud, <nowiki>[</nowiki>([[serium|Ce]], [[lantaan|La]], ens.)[[fosfaat|PO<sub>4</sub>]]<nowiki>]</nowiki>) en vanaf [[bastnäsiet]] (0.2% inhoud, <nowiki>[</nowiki>(Ce, La, ens.)([[koolstof|C]]O<sub>3</sub>)[[fluoor|F]]<nowiki>]</nowiki>). Dit word kommersieel vervaardig deur yttrium[[fluoried]] met [[kalsium]]-metaal te reduseer maar kan ook deur ander metodes vervaardig word. Die element wat moeilik is om van ander seldsame aardes geskei word kom voor as 'n donker grys poeier. Maanrotsmonsters wat deur die [[Apollo program]] geneem is het 'n relatief hoë yttrium inhoud gehad. == Isotope == Natuurlike yttrium bestaan slegs uit een [[isotoop]] (Y-89). Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is Y-88 met 'n halfleeftyd van 106.65 en Y-91 met 'n halfleeftyd van 58.51 dae. Al die ander isotope het halfleeftye van minder as 'n dag behalwe vir Y-87 wat 'n halfleeftyd van 79.8 uur het. Die dominante [[vervalmodus]] onder die stabiele Y-89 is [[elektronvangs]] en die dominante modus daarna is [[beta-uitstraling]]. Ses-en-twintig onstabiele isotope is al geëien. Y-90 bestaan in ewewig met sy moederisotoop [[stronsium]]-90, wat 'n produk van [[kernbom|kernontploffings]] is. == Voorsorgmaatreëls == Baie min mense kom verbindings wat hierdie element bevat teë, maar dit behoort gewoonlik as baie giftig beskou word al is baie van die verbindings nie baie skadelik nie. Yttrium soute kan [[Karsinogeen|karsinogenies]] wees. Die element word nie gewoonlik in menslike weefsel aangetref nie en het sover bekend geen biologiese rol nie. == Sien ook == * [[Erbium]] * [[Terbium]] * [[Ytterbium]] == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/39.html Los Alamos National Laboratory &ndash; Yttrium] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|yttrium}} {{CommonsKategorie}} * [https://www.webelements.com/yttrium/ WebElements.com &ndash; Yttrium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] g1hk44d74kcxx94a8mprxftaoto0w10 2918724 2918720 2026-07-22T09:38:22Z Oesjaar 7467 /* Gebruike */ Rooi word blou! 2918724 wikitext text/x-wiki {{Elementboks_opskrif | getal=39 | simbool=Y | naam=yttrium | links=[[stronsium]] | regs=[[sirkonium]] | bo=[[skandium|Sc]] | onder=[[lutesium|Lu]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks_groepperiodeblok | groep=3 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks_voorkoms_beeld | Y,39| silwerig wit}} {{Elementboks_atoommassa_gpm | 88.90585 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks_ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93;4d<sup>1</sup> 5s<sup>2</sup> }} {{Elementboks_eperskil | 2, 8, 18, 9, 2 }} {{Elementboks_afdeling_fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks_digtheid_gpcm3nkt | 4.472 }} {{Elementboks_digtheidvl_gpcm3sp | 4.24 }} {{Elementboks_smeltpunt | k=1799 | c=1526 | f=2779 }} {{Elementboks_kookpunt | k=3609 | c=3336 | f=6037 }} {{Elementboks_smeltwarm_kjpmol | 11.42 }} {{Elementboks_verdampwarm_kjpmol | 365 }} {{Elementboks_warmtekap_jpmolkteen25 | 26.53 }} {{Elementboks_dampdruk_katpa | 1883 | 2075 | (2320) | (2627) | (3036) | (3607) | kommentaar= }} {{Elementboks_afdeling_atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_kristalstruktuur | heksagonaal }} {{Elementboks Strukturbericht|A3}} {{Elementboks_oksiedtoest | 3<br />(swak [[basis|basiese]] oksied) }} {{Elementboks_elektroneg_pauling | 1.22 }} {{Elementboks_ioonenergie4 | 600 | 1180 | 1980 }} {{Elementboks_atoomradius_pm | 180 }} {{Elementboks_atoomradiusber_pm | 212 }} {{Elementboks_kovalenteradius_pm | 162 }} {{Elementboks_afdeling_diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_magneties | geen data }} {{Elementboks_eweerstand_ohmm | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli) 596 n}} {{Elementboks_termiesegeleiding_wpmkteen300k | 17.2 }} {{Elementboks_termieseuitsetting_umpmk | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli)<br />10.6 }} {{Elementboks_spoedvanklank_staafmpsteen20 | 3300 }} {{Elementboks_youngsemodulus_gpa | 63.5 }} {{Elementboks_skuifmodulus_gpa | 25.6 }} {{Elementboks_massamodulus_gpa | 41.2 }} {{Elementboks_poissonverhouding | 0.243 }} {{Elementboks_brinellhardheid_mpa | 589 }} {{Elementboks_cas_nommer | 7440-65-5 }} {{Elementboks_isotope_begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black |isotopevan=Yttrium }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=87 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.35 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=87 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.48, 0.38[[vertraagde kernstraling|D]] | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=88 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=106.6 d | vm1=e | ve1=- | pg1=88 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=? | ve2=1.83, 0.89 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_stabiel | mg=89 | sim=Y | nv=100% | n=50 }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=90 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.67 d | vm1=[[beta-verval|ß<sup>-</sup>]] | ve1=2.28 | pg1=90 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=2.18 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=91 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=58.5 d | vm1=ß<sup>-</sup> | ve1=1.54 | pg1=91 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=1.20 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_eindig}} {{Elementboks_voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Yttrium''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Y''' en [[atoomgetal]] van 39. Yttrium is 'n silwerige, metaalagtige [[oorgangsmetaal]] wat algemeen in [[seldsame aardelement|seldsame aardminerale]] aangetref word. Twee van sy verbindings word gebruik in die rooigekleurde [[fosforesensie|fosforeserende]] materiaal in [[katodestraalbuis]]e soos dié wat in [[televisie]]stelle gebruik word. == Kenmerkende eienskappe == Yttrium is 'n silwer metaalagtige, glansende [[seldsame aardelement|seldsame aardmetaal]] wat relatief stabiel in lug is. Die voorkoms is baie soortgelyk aan [[skandium]] en sy chemiese eienskappe stem ooreen met die [[lantanied]]e. Met blootstelling aan lug verkry dit 'n effense pienk glans. Fyn snysels van die materaail kan spontaan in lug ontbrand as dit warmer as 400 [[Celsius|°C]] verhit word. Fynverdeelde yttrium is hoogs onstabiel in lug. Die metaal het 'n lae [[neutrondeursnee]] vir kernvangs. Die algemene [[oksidasietoestand]] van yttrium is +3. == Gebruike == [[Yttrium(III)oksied]] is die belangrikste yttrium verbinding en word algemeen gebruik om Y[[vanadium|V]][[suurstof|O]]<sub>4</sub>: [[europium|Eu]] en Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>:[[europium|Eu]] [[fosforesensie|fosforeserende]] materiale te vervaardig wat die rooi kleur gee in [[televisie|kleurtelevisiebuise]]. Ander gebruike sluit in: * Yttriumoksied word ook gebruik om [[yttriumystergranaat|yttriumystergranate]] te vervaardig wat baie effektiewe [[mikrogolf]]-[[elektroniese filter|filters]] is. * Yttriumyster-, [[aluminium]]- en [[gadolinium]]granate (bv. Y<sub>3</sub>Fe<sub>5</sub>O<sub>12</sub> en Y<sub>3</sub>Al<sub>5</sub>O<sub>12</sub>) het interessante [[magnetisme|magnetiese]] eienskappe. [[Yttriumystergranaat]] is ook 'n baie doeltreffende akoestiese energie versender en oorvormer. [[Yttriumaluminiumgranaat]] het 'n hardheid van 8.5 en word ook gebruik as 'n [[edelsteen]] ([[diamant|kunsdiamant]]). * Klein hoeveelhede van die element (0.1 tot 0.2%) is al gebruik om die korrelgrootte van [[chroom]], [[molibdeen]], [[titaan]] en [[sirkonium]] te verminder. Dit word ook gebruik om van [[aluminium]]- en [[magnesium]][[legering]]s te [[sterkte van materiale|versterk]]. * Word gebruik as 'n [[katalisator]] vir die [[polimerisasie|polimerisering]] van [[etileen]]. * Yttriumaluminiumgranaat, [[yttriumlitiumfluoried]] en [[yttriumvanadaat]] word in kombinasie met ander [[doopmiddel]]s soos [[neodimium]] of [[erbium]] in [[infrarooi]] [[laser]]s gebruik. * Dit word in die elektrodes van sommige hoë werkverrigting [[vonkprop]]pe gebruik. * Die metaal kan gebruik word om [[vanadium]] en ander nie ysterbevattende metale te deoksideer. * Yttrium word ook gebruik in die vervaardiging van [[gasmantel]]s vir [[propaan]][[lantern]]s as 'n vervanging vir [[torium]] wat effe [[radio-aktiwiteit|radio-aktief]] is. * [[Serium]]-behandelde [[yttriumaluminiumgranaat]] (YAG:Ce) kristalle word gebruik as [[fosforesensie|fosforeserende materiale]] om wit [[Fotodiode|LED]]'s te maak. * Yttrium-90 mikrosfere blyk belowend te wees as behandeling vir sekere kankers. * Yttrium is gebruik as 'n element in die [[supergeleier]] wat deur die [[Universiteit van Houston]] ontwikkel is, [[yttriumbariumkoperoksied|YBaCuO]]. Hierdie supergeleier is bo 90K bedryf, wat 'n betekenisvolle ontwikkeling is omdat dit hoër is as die kookpunt van [[vloeibare stikstof]] (-195.9&nbsp;°C). * Yttriumoksied word gebruik om die kubiese vorm van sirkonia te stabiliseer vir gebruik in juwele. == Geskiedenis == Yttrium (wat vernoem is na ''[[Ytterby]]'', 'n Sweedse dorp naby [[Vaxholm]]) is deur die Finse skeikundige, fisikus en mineraloog [[Johan Gadolin]] in [[1794]] ontdek en is geïsoleer deur [[Friedrich Wöhler]] in [[1828]] as 'n onsuiwer ekstrak van [[yttria]] deur die reduksie van anhidriese yttriumchloried (Y[[Chloor|Cl]]<sub>3</sub>) met [[kalium]]. Yttria (Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) is die oksied van yttrium en is deur Johan Gadolin in [[1794]] ontdek in 'n [[gadoliniet]] mineraal uit Ytterby. In [[1843]] het die Sweedse skeikundige [[Carl Mosander]] getoon dat yttria in drie verskillende oksiedes (of aardes) geskei kon word. "Yttria" is die naam wat behou is vir die mees [[basis|basiese]] oksied wat dan ook die grootste deel van die mengsel uitgemaak het (ongeveer twee derdes) en die ander twee oksiede is erbia en terbia genoem. Uitgrawings naby die dorp [[Ytterby]] het baie ongewone minerale opgelewer wat [[seldsame aardelement|seldsame aard]]- en ander elemente bevat het. Die elemente [[erbium]], [[terbium]], [[ytterbium]] en yttrium is almal na hierdie selfde dorpie vernoem. == Verspreiding == Die element kan gevind word in byna al die [[seldsame aardmineraal|seldsame aardminerale]] en ook in [[uraan]][[erts]]e maar word nooit in die natuur in onverbonde vorm aangetref nie. Yttrium word kommersieel ontgin vanuit [[monasiet]]sand (3% inhoud, <nowiki>[</nowiki>([[serium|Ce]], [[lantaan|La]], ens.)[[fosfaat|PO<sub>4</sub>]]<nowiki>]</nowiki>) en vanaf [[bastnäsiet]] (0.2% inhoud, <nowiki>[</nowiki>(Ce, La, ens.)([[koolstof|C]]O<sub>3</sub>)[[fluoor|F]]<nowiki>]</nowiki>). Dit word kommersieel vervaardig deur yttrium[[fluoried]] met [[kalsium]]-metaal te reduseer maar kan ook deur ander metodes vervaardig word. Die element wat moeilik is om van ander seldsame aardes geskei word kom voor as 'n donker grys poeier. Maanrotsmonsters wat deur die [[Apollo program]] geneem is het 'n relatief hoë yttrium inhoud gehad. == Isotope == Natuurlike yttrium bestaan slegs uit een [[isotoop]] (Y-89). Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is Y-88 met 'n halfleeftyd van 106.65 en Y-91 met 'n halfleeftyd van 58.51 dae. Al die ander isotope het halfleeftye van minder as 'n dag behalwe vir Y-87 wat 'n halfleeftyd van 79.8 uur het. Die dominante [[vervalmodus]] onder die stabiele Y-89 is [[elektronvangs]] en die dominante modus daarna is [[beta-uitstraling]]. Ses-en-twintig onstabiele isotope is al geëien. Y-90 bestaan in ewewig met sy moederisotoop [[stronsium]]-90, wat 'n produk van [[kernbom|kernontploffings]] is. == Voorsorgmaatreëls == Baie min mense kom verbindings wat hierdie element bevat teë, maar dit behoort gewoonlik as baie giftig beskou word al is baie van die verbindings nie baie skadelik nie. Yttrium soute kan [[Karsinogeen|karsinogenies]] wees. Die element word nie gewoonlik in menslike weefsel aangetref nie en het sover bekend geen biologiese rol nie. == Sien ook == * [[Erbium]] * [[Terbium]] * [[Ytterbium]] == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/39.html Los Alamos National Laboratory &ndash; Yttrium] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|yttrium}} {{CommonsKategorie}} * [https://www.webelements.com/yttrium/ WebElements.com &ndash; Yttrium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] s6nt8hkr9ejh2n5qg058wkmc4bn934f 2918725 2918724 2026-07-22T09:39:51Z Oesjaar 7467 /* Isotope */ Rooi word blou! 2918725 wikitext text/x-wiki {{Elementboks_opskrif | getal=39 | simbool=Y | naam=yttrium | links=[[stronsium]] | regs=[[sirkonium]] | bo=[[skandium|Sc]] | onder=[[lutesium|Lu]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks_groepperiodeblok | groep=3 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks_voorkoms_beeld | Y,39| silwerig wit}} {{Elementboks_atoommassa_gpm | 88.90585 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks_ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93;4d<sup>1</sup> 5s<sup>2</sup> }} {{Elementboks_eperskil | 2, 8, 18, 9, 2 }} {{Elementboks_afdeling_fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks_digtheid_gpcm3nkt | 4.472 }} {{Elementboks_digtheidvl_gpcm3sp | 4.24 }} {{Elementboks_smeltpunt | k=1799 | c=1526 | f=2779 }} {{Elementboks_kookpunt | k=3609 | c=3336 | f=6037 }} {{Elementboks_smeltwarm_kjpmol | 11.42 }} {{Elementboks_verdampwarm_kjpmol | 365 }} {{Elementboks_warmtekap_jpmolkteen25 | 26.53 }} {{Elementboks_dampdruk_katpa | 1883 | 2075 | (2320) | (2627) | (3036) | (3607) | kommentaar= }} {{Elementboks_afdeling_atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_kristalstruktuur | heksagonaal }} {{Elementboks Strukturbericht|A3}} {{Elementboks_oksiedtoest | 3<br />(swak [[basis|basiese]] oksied) }} {{Elementboks_elektroneg_pauling | 1.22 }} {{Elementboks_ioonenergie4 | 600 | 1180 | 1980 }} {{Elementboks_atoomradius_pm | 180 }} {{Elementboks_atoomradiusber_pm | 212 }} {{Elementboks_kovalenteradius_pm | 162 }} {{Elementboks_afdeling_diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_magneties | geen data }} {{Elementboks_eweerstand_ohmm | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli) 596 n}} {{Elementboks_termiesegeleiding_wpmkteen300k | 17.2 }} {{Elementboks_termieseuitsetting_umpmk | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli)<br />10.6 }} {{Elementboks_spoedvanklank_staafmpsteen20 | 3300 }} {{Elementboks_youngsemodulus_gpa | 63.5 }} {{Elementboks_skuifmodulus_gpa | 25.6 }} {{Elementboks_massamodulus_gpa | 41.2 }} {{Elementboks_poissonverhouding | 0.243 }} {{Elementboks_brinellhardheid_mpa | 589 }} {{Elementboks_cas_nommer | 7440-65-5 }} {{Elementboks_isotope_begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black |isotopevan=Yttrium }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=87 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.35 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=87 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.48, 0.38[[vertraagde kernstraling|D]] | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=88 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=106.6 d | vm1=e | ve1=- | pg1=88 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=? | ve2=1.83, 0.89 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_stabiel | mg=89 | sim=Y | nv=100% | n=50 }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=90 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.67 d | vm1=[[beta-verval|ß<sup>-</sup>]] | ve1=2.28 | pg1=90 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=2.18 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=91 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=58.5 d | vm1=ß<sup>-</sup> | ve1=1.54 | pg1=91 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=1.20 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_eindig}} {{Elementboks_voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Yttrium''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Y''' en [[atoomgetal]] van 39. Yttrium is 'n silwerige, metaalagtige [[oorgangsmetaal]] wat algemeen in [[seldsame aardelement|seldsame aardminerale]] aangetref word. Twee van sy verbindings word gebruik in die rooigekleurde [[fosforesensie|fosforeserende]] materiaal in [[katodestraalbuis]]e soos dié wat in [[televisie]]stelle gebruik word. == Kenmerkende eienskappe == Yttrium is 'n silwer metaalagtige, glansende [[seldsame aardelement|seldsame aardmetaal]] wat relatief stabiel in lug is. Die voorkoms is baie soortgelyk aan [[skandium]] en sy chemiese eienskappe stem ooreen met die [[lantanied]]e. Met blootstelling aan lug verkry dit 'n effense pienk glans. Fyn snysels van die materaail kan spontaan in lug ontbrand as dit warmer as 400 [[Celsius|°C]] verhit word. Fynverdeelde yttrium is hoogs onstabiel in lug. Die metaal het 'n lae [[neutrondeursnee]] vir kernvangs. Die algemene [[oksidasietoestand]] van yttrium is +3. == Gebruike == [[Yttrium(III)oksied]] is die belangrikste yttrium verbinding en word algemeen gebruik om Y[[vanadium|V]][[suurstof|O]]<sub>4</sub>: [[europium|Eu]] en Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>:[[europium|Eu]] [[fosforesensie|fosforeserende]] materiale te vervaardig wat die rooi kleur gee in [[televisie|kleurtelevisiebuise]]. Ander gebruike sluit in: * Yttriumoksied word ook gebruik om [[yttriumystergranaat|yttriumystergranate]] te vervaardig wat baie effektiewe [[mikrogolf]]-[[elektroniese filter|filters]] is. * Yttriumyster-, [[aluminium]]- en [[gadolinium]]granate (bv. Y<sub>3</sub>Fe<sub>5</sub>O<sub>12</sub> en Y<sub>3</sub>Al<sub>5</sub>O<sub>12</sub>) het interessante [[magnetisme|magnetiese]] eienskappe. [[Yttriumystergranaat]] is ook 'n baie doeltreffende akoestiese energie versender en oorvormer. [[Yttriumaluminiumgranaat]] het 'n hardheid van 8.5 en word ook gebruik as 'n [[edelsteen]] ([[diamant|kunsdiamant]]). * Klein hoeveelhede van die element (0.1 tot 0.2%) is al gebruik om die korrelgrootte van [[chroom]], [[molibdeen]], [[titaan]] en [[sirkonium]] te verminder. Dit word ook gebruik om van [[aluminium]]- en [[magnesium]][[legering]]s te [[sterkte van materiale|versterk]]. * Word gebruik as 'n [[katalisator]] vir die [[polimerisasie|polimerisering]] van [[etileen]]. * Yttriumaluminiumgranaat, [[yttriumlitiumfluoried]] en [[yttriumvanadaat]] word in kombinasie met ander [[doopmiddel]]s soos [[neodimium]] of [[erbium]] in [[infrarooi]] [[laser]]s gebruik. * Dit word in die elektrodes van sommige hoë werkverrigting [[vonkprop]]pe gebruik. * Die metaal kan gebruik word om [[vanadium]] en ander nie ysterbevattende metale te deoksideer. * Yttrium word ook gebruik in die vervaardiging van [[gasmantel]]s vir [[propaan]][[lantern]]s as 'n vervanging vir [[torium]] wat effe [[radio-aktiwiteit|radio-aktief]] is. * [[Serium]]-behandelde [[yttriumaluminiumgranaat]] (YAG:Ce) kristalle word gebruik as [[fosforesensie|fosforeserende materiale]] om wit [[Fotodiode|LED]]'s te maak. * Yttrium-90 mikrosfere blyk belowend te wees as behandeling vir sekere kankers. * Yttrium is gebruik as 'n element in die [[supergeleier]] wat deur die [[Universiteit van Houston]] ontwikkel is, [[yttriumbariumkoperoksied|YBaCuO]]. Hierdie supergeleier is bo 90K bedryf, wat 'n betekenisvolle ontwikkeling is omdat dit hoër is as die kookpunt van [[vloeibare stikstof]] (-195.9&nbsp;°C). * Yttriumoksied word gebruik om die kubiese vorm van sirkonia te stabiliseer vir gebruik in juwele. == Geskiedenis == Yttrium (wat vernoem is na ''[[Ytterby]]'', 'n Sweedse dorp naby [[Vaxholm]]) is deur die Finse skeikundige, fisikus en mineraloog [[Johan Gadolin]] in [[1794]] ontdek en is geïsoleer deur [[Friedrich Wöhler]] in [[1828]] as 'n onsuiwer ekstrak van [[yttria]] deur die reduksie van anhidriese yttriumchloried (Y[[Chloor|Cl]]<sub>3</sub>) met [[kalium]]. Yttria (Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) is die oksied van yttrium en is deur Johan Gadolin in [[1794]] ontdek in 'n [[gadoliniet]] mineraal uit Ytterby. In [[1843]] het die Sweedse skeikundige [[Carl Mosander]] getoon dat yttria in drie verskillende oksiedes (of aardes) geskei kon word. "Yttria" is die naam wat behou is vir die mees [[basis|basiese]] oksied wat dan ook die grootste deel van die mengsel uitgemaak het (ongeveer twee derdes) en die ander twee oksiede is erbia en terbia genoem. Uitgrawings naby die dorp [[Ytterby]] het baie ongewone minerale opgelewer wat [[seldsame aardelement|seldsame aard]]- en ander elemente bevat het. Die elemente [[erbium]], [[terbium]], [[ytterbium]] en yttrium is almal na hierdie selfde dorpie vernoem. == Verspreiding == Die element kan gevind word in byna al die [[seldsame aardmineraal|seldsame aardminerale]] en ook in [[uraan]][[erts]]e maar word nooit in die natuur in onverbonde vorm aangetref nie. Yttrium word kommersieel ontgin vanuit [[monasiet]]sand (3% inhoud, <nowiki>[</nowiki>([[serium|Ce]], [[lantaan|La]], ens.)[[fosfaat|PO<sub>4</sub>]]<nowiki>]</nowiki>) en vanaf [[bastnäsiet]] (0.2% inhoud, <nowiki>[</nowiki>(Ce, La, ens.)([[koolstof|C]]O<sub>3</sub>)[[fluoor|F]]<nowiki>]</nowiki>). Dit word kommersieel vervaardig deur yttrium[[fluoried]] met [[kalsium]]-metaal te reduseer maar kan ook deur ander metodes vervaardig word. Die element wat moeilik is om van ander seldsame aardes geskei word kom voor as 'n donker grys poeier. Maanrotsmonsters wat deur die [[Apollo program]] geneem is het 'n relatief hoë yttrium inhoud gehad. == Isotope == Natuurlike yttrium bestaan slegs uit een [[isotoop]] (Y-89). Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is Y-88 met 'n halfleeftyd van 106.65 en Y-91 met 'n halfleeftyd van 58.51 dae. Al die ander isotope het halfleeftye van minder as 'n dag behalwe vir Y-87 wat 'n halfleeftyd van 79.8 uur het. Die dominante [[vervalmodus]] onder die stabiele Y-89 is [[elektronvangs]] en die dominante modus daarna is [[beta-uitstraling]]. Ses-en-twintig onstabiele isotope is al geëien. Y-90 bestaan in ewewig met sy moederisotoop [[stronsium]]-90, wat 'n produk van [[Kernwapen|kernontploffings]] is. == Voorsorgmaatreëls == Baie min mense kom verbindings wat hierdie element bevat teë, maar dit behoort gewoonlik as baie giftig beskou word al is baie van die verbindings nie baie skadelik nie. Yttrium soute kan [[Karsinogeen|karsinogenies]] wees. Die element word nie gewoonlik in menslike weefsel aangetref nie en het sover bekend geen biologiese rol nie. == Sien ook == * [[Erbium]] * [[Terbium]] * [[Ytterbium]] == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/39.html Los Alamos National Laboratory &ndash; Yttrium] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|yttrium}} {{CommonsKategorie}} * [https://www.webelements.com/yttrium/ WebElements.com &ndash; Yttrium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] 7m10lc9hcdxkt5ptyqx04l7hktiocp0 2918726 2918725 2026-07-22T09:40:37Z Oesjaar 7467 Verwyder duplikaat skakel 2918726 wikitext text/x-wiki {{Elementboks_opskrif | getal=39 | simbool=Y | naam=yttrium | links=[[stronsium]] | regs=[[sirkonium]] | bo=[[skandium|Sc]] | onder=[[lutesium|Lu]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks_groepperiodeblok | groep=3 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks_voorkoms_beeld | Y,39| silwerig wit}} {{Elementboks_atoommassa_gpm | 88.90585 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks_ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93;4d<sup>1</sup> 5s<sup>2</sup> }} {{Elementboks_eperskil | 2, 8, 18, 9, 2 }} {{Elementboks_afdeling_fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks_digtheid_gpcm3nkt | 4.472 }} {{Elementboks_digtheidvl_gpcm3sp | 4.24 }} {{Elementboks_smeltpunt | k=1799 | c=1526 | f=2779 }} {{Elementboks_kookpunt | k=3609 | c=3336 | f=6037 }} {{Elementboks_smeltwarm_kjpmol | 11.42 }} {{Elementboks_verdampwarm_kjpmol | 365 }} {{Elementboks_warmtekap_jpmolkteen25 | 26.53 }} {{Elementboks_dampdruk_katpa | 1883 | 2075 | (2320) | (2627) | (3036) | (3607) | kommentaar= }} {{Elementboks_afdeling_atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_kristalstruktuur | heksagonaal }} {{Elementboks Strukturbericht|A3}} {{Elementboks_oksiedtoest | 3<br />(swak [[basis|basiese]] oksied) }} {{Elementboks_elektroneg_pauling | 1.22 }} {{Elementboks_ioonenergie4 | 600 | 1180 | 1980 }} {{Elementboks_atoomradius_pm | 180 }} {{Elementboks_atoomradiusber_pm | 212 }} {{Elementboks_kovalenteradius_pm | 162 }} {{Elementboks_afdeling_diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_magneties | geen data }} {{Elementboks_eweerstand_ohmm | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli) 596 n}} {{Elementboks_termiesegeleiding_wpmkteen300k | 17.2 }} {{Elementboks_termieseuitsetting_umpmk | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli)<br />10.6 }} {{Elementboks_spoedvanklank_staafmpsteen20 | 3300 }} {{Elementboks_youngsemodulus_gpa | 63.5 }} {{Elementboks_skuifmodulus_gpa | 25.6 }} {{Elementboks_massamodulus_gpa | 41.2 }} {{Elementboks_poissonverhouding | 0.243 }} {{Elementboks_brinellhardheid_mpa | 589 }} {{Elementboks_cas_nommer | 7440-65-5 }} {{Elementboks_isotope_begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black |isotopevan=Yttrium }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=87 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.35 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=87 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.48, 0.38[[vertraagde kernstraling|D]] | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=88 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=106.6 d | vm1=e | ve1=- | pg1=88 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=? | ve2=1.83, 0.89 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_stabiel | mg=89 | sim=Y | nv=100% | n=50 }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=90 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.67 d | vm1=[[beta-verval|ß<sup>-</sup>]] | ve1=2.28 | pg1=90 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=2.18 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=91 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=58.5 d | vm1=ß<sup>-</sup> | ve1=1.54 | pg1=91 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=1.20 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_eindig}} {{Elementboks_voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Yttrium''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Y''' en [[atoomgetal]] van 39. Yttrium is 'n silwerige, metaalagtige [[oorgangsmetaal]] wat algemeen in [[seldsame aardelement|seldsame aardminerale]] aangetref word. Twee van sy verbindings word gebruik in die rooigekleurde [[fosforesensie|fosforeserende]] materiaal in [[katodestraalbuis]]e soos dié wat in [[televisie]]stelle gebruik word. == Kenmerkende eienskappe == Yttrium is 'n silwer metaalagtige, glansende [[seldsame aardelement|seldsame aardmetaal]] wat relatief stabiel in lug is. Die voorkoms is baie soortgelyk aan [[skandium]] en sy chemiese eienskappe stem ooreen met die [[lantanied]]e. Met blootstelling aan lug verkry dit 'n effense pienk glans. Fyn snysels van die materaail kan spontaan in lug ontbrand as dit warmer as 400 [[Celsius|°C]] verhit word. Fynverdeelde yttrium is hoogs onstabiel in lug. Die metaal het 'n lae [[neutrondeursnee]] vir kernvangs. Die algemene [[oksidasietoestand]] van yttrium is +3. == Gebruike == [[Yttrium(III)oksied]] is die belangrikste yttrium verbinding en word algemeen gebruik om Y[[vanadium|V]][[suurstof|O]]<sub>4</sub>: [[europium|Eu]] en Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>:[[europium|Eu]] fosforeserende materiale te vervaardig wat die rooi kleur gee in [[televisie|kleurtelevisiebuise]]. Ander gebruike sluit in: * Yttriumoksied word ook gebruik om [[yttriumystergranaat|yttriumystergranate]] te vervaardig wat baie effektiewe [[mikrogolf]]-[[elektroniese filter|filters]] is. * Yttriumyster-, [[aluminium]]- en [[gadolinium]]granate (bv. Y<sub>3</sub>Fe<sub>5</sub>O<sub>12</sub> en Y<sub>3</sub>Al<sub>5</sub>O<sub>12</sub>) het interessante [[magnetisme|magnetiese]] eienskappe. [[Yttriumystergranaat]] is ook 'n baie doeltreffende akoestiese energie versender en oorvormer. [[Yttriumaluminiumgranaat]] het 'n hardheid van 8.5 en word ook gebruik as 'n [[edelsteen]] ([[diamant|kunsdiamant]]). * Klein hoeveelhede van die element (0.1 tot 0.2%) is al gebruik om die korrelgrootte van [[chroom]], [[molibdeen]], [[titaan]] en [[sirkonium]] te verminder. Dit word ook gebruik om van [[aluminium]]- en [[magnesium]][[legering]]s te [[sterkte van materiale|versterk]]. * Word gebruik as 'n [[katalisator]] vir die [[polimerisasie|polimerisering]] van [[etileen]]. * Yttriumaluminiumgranaat, [[yttriumlitiumfluoried]] en [[yttriumvanadaat]] word in kombinasie met ander [[doopmiddel]]s soos [[neodimium]] of [[erbium]] in [[infrarooi]] [[laser]]s gebruik. * Dit word in die elektrodes van sommige hoë werkverrigting [[vonkprop]]pe gebruik. * Die metaal kan gebruik word om [[vanadium]] en ander nie ysterbevattende metale te deoksideer. * Yttrium word ook gebruik in die vervaardiging van [[gasmantel]]s vir [[propaan]][[lantern]]s as 'n vervanging vir [[torium]] wat effe [[radio-aktiwiteit|radio-aktief]] is. * [[Serium]]-behandelde [[yttriumaluminiumgranaat]] (YAG:Ce) kristalle word gebruik as [[fosforesensie|fosforeserende materiale]] om wit [[Fotodiode|LED]]'s te maak. * Yttrium-90 mikrosfere blyk belowend te wees as behandeling vir sekere kankers. * Yttrium is gebruik as 'n element in die [[supergeleier]] wat deur die [[Universiteit van Houston]] ontwikkel is, [[yttriumbariumkoperoksied|YBaCuO]]. Hierdie supergeleier is bo 90K bedryf, wat 'n betekenisvolle ontwikkeling is omdat dit hoër is as die kookpunt van [[vloeibare stikstof]] (-195.9&nbsp;°C). * Yttriumoksied word gebruik om die kubiese vorm van sirkonia te stabiliseer vir gebruik in juwele. == Geskiedenis == Yttrium (wat vernoem is na ''[[Ytterby]]'', 'n Sweedse dorp naby [[Vaxholm]]) is deur die Finse skeikundige, fisikus en mineraloog [[Johan Gadolin]] in [[1794]] ontdek en is geïsoleer deur [[Friedrich Wöhler]] in [[1828]] as 'n onsuiwer ekstrak van [[yttria]] deur die reduksie van anhidriese yttriumchloried (Y[[Chloor|Cl]]<sub>3</sub>) met [[kalium]]. Yttria (Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) is die oksied van yttrium en is deur Johan Gadolin in [[1794]] ontdek in 'n [[gadoliniet]] mineraal uit Ytterby. In [[1843]] het die Sweedse skeikundige [[Carl Mosander]] getoon dat yttria in drie verskillende oksiedes (of aardes) geskei kon word. "Yttria" is die naam wat behou is vir die mees [[basis|basiese]] oksied wat dan ook die grootste deel van die mengsel uitgemaak het (ongeveer twee derdes) en die ander twee oksiede is erbia en terbia genoem. Uitgrawings naby die dorp [[Ytterby]] het baie ongewone minerale opgelewer wat [[seldsame aardelement|seldsame aard]]- en ander elemente bevat het. Die elemente [[erbium]], [[terbium]], [[ytterbium]] en yttrium is almal na hierdie selfde dorpie vernoem. == Verspreiding == Die element kan gevind word in byna al die [[seldsame aardmineraal|seldsame aardminerale]] en ook in [[uraan]][[erts]]e maar word nooit in die natuur in onverbonde vorm aangetref nie. Yttrium word kommersieel ontgin vanuit [[monasiet]]sand (3% inhoud, <nowiki>[</nowiki>([[serium|Ce]], [[lantaan|La]], ens.)[[fosfaat|PO<sub>4</sub>]]<nowiki>]</nowiki>) en vanaf [[bastnäsiet]] (0.2% inhoud, <nowiki>[</nowiki>(Ce, La, ens.)([[koolstof|C]]O<sub>3</sub>)[[fluoor|F]]<nowiki>]</nowiki>). Dit word kommersieel vervaardig deur yttrium[[fluoried]] met [[kalsium]]-metaal te reduseer maar kan ook deur ander metodes vervaardig word. Die element wat moeilik is om van ander seldsame aardes geskei word kom voor as 'n donker grys poeier. Maanrotsmonsters wat deur die [[Apollo program]] geneem is het 'n relatief hoë yttrium inhoud gehad. == Isotope == Natuurlike yttrium bestaan slegs uit een [[isotoop]] (Y-89). Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is Y-88 met 'n halfleeftyd van 106.65 en Y-91 met 'n halfleeftyd van 58.51 dae. Al die ander isotope het halfleeftye van minder as 'n dag behalwe vir Y-87 wat 'n halfleeftyd van 79.8 uur het. Die dominante [[vervalmodus]] onder die stabiele Y-89 is [[elektronvangs]] en die dominante modus daarna is [[beta-uitstraling]]. Ses-en-twintig onstabiele isotope is al geëien. Y-90 bestaan in ewewig met sy moederisotoop [[stronsium]]-90, wat 'n produk van [[Kernwapen|kernontploffings]] is. == Voorsorgmaatreëls == Baie min mense kom verbindings wat hierdie element bevat teë, maar dit behoort gewoonlik as baie giftig beskou word al is baie van die verbindings nie baie skadelik nie. Yttrium soute kan [[Karsinogeen|karsinogenies]] wees. Die element word nie gewoonlik in menslike weefsel aangetref nie en het sover bekend geen biologiese rol nie. == Sien ook == * [[Erbium]] * [[Terbium]] * [[Ytterbium]] == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/39.html Los Alamos National Laboratory &ndash; Yttrium] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|yttrium}} {{CommonsKategorie}} * [https://www.webelements.com/yttrium/ WebElements.com &ndash; Yttrium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] 2j7a8zaso35ohccnwn5lxj9m6ah372t 2918727 2918726 2026-07-22T09:41:18Z Oesjaar 7467 /* Gebruike */ Nog een veryder... 2918727 wikitext text/x-wiki {{Elementboks_opskrif | getal=39 | simbool=Y | naam=yttrium | links=[[stronsium]] | regs=[[sirkonium]] | bo=[[skandium|Sc]] | onder=[[lutesium|Lu]] | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_reeks | [[oorgangsmetaal|oorgangsmetale]] }} {{Elementboks_groepperiodeblok | groep=3 | periode=5 | blok=d }} {{Elementboks_voorkoms_beeld | Y,39| silwerig wit}} {{Elementboks_atoommassa_gpm | 88.90585 [[Lys van elemente volgens atoommassa|(2)]] }} {{Elementboks_ekonfig | &#91;[[kripton|Kr]]&#93;4d<sup>1</sup> 5s<sup>2</sup> }} {{Elementboks_eperskil | 2, 8, 18, 9, 2 }} {{Elementboks_afdeling_fisieseiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks_digtheid_gpcm3nkt | 4.472 }} {{Elementboks_digtheidvl_gpcm3sp | 4.24 }} {{Elementboks_smeltpunt | k=1799 | c=1526 | f=2779 }} {{Elementboks_kookpunt | k=3609 | c=3336 | f=6037 }} {{Elementboks_smeltwarm_kjpmol | 11.42 }} {{Elementboks_verdampwarm_kjpmol | 365 }} {{Elementboks_warmtekap_jpmolkteen25 | 26.53 }} {{Elementboks_dampdruk_katpa | 1883 | 2075 | (2320) | (2627) | (3036) | (3607) | kommentaar= }} {{Elementboks_afdeling_atoomeiensk | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_kristalstruktuur | heksagonaal }} {{Elementboks Strukturbericht|A3}} {{Elementboks_oksiedtoest | 3<br />(swak [[basis|basiese]] oksied) }} {{Elementboks_elektroneg_pauling | 1.22 }} {{Elementboks_ioonenergie4 | 600 | 1180 | 1980 }} {{Elementboks_atoomradius_pm | 180 }} {{Elementboks_atoomradiusber_pm | 212 }} {{Elementboks_kovalenteradius_pm | 162 }} {{Elementboks_afdeling_diverse | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} {{Elementboks_magneties | geen data }} {{Elementboks_eweerstand_ohmm | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli) 596 n}} {{Elementboks_termiesegeleiding_wpmkteen300k | 17.2 }} {{Elementboks_termieseuitsetting_umpmk | ([[kamertemperatuur|k.t.]]) (a, poli)<br />10.6 }} {{Elementboks_spoedvanklank_staafmpsteen20 | 3300 }} {{Elementboks_youngsemodulus_gpa | 63.5 }} {{Elementboks_skuifmodulus_gpa | 25.6 }} {{Elementboks_massamodulus_gpa | 41.2 }} {{Elementboks_poissonverhouding | 0.243 }} {{Elementboks_brinellhardheid_mpa | 589 }} {{Elementboks_cas_nommer | 7440-65-5 }} {{Elementboks_isotope_begin | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black |isotopevan=Yttrium }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=87 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=3.35 [[dag|d]] | vm1=[[elektronvangs|e]] | ve1=- | pg1=87 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=[[gammastraling|?]] | ve2=0.48, 0.38[[vertraagde kernstraling|D]] | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=88 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=106.6 d | vm1=e | ve1=- | pg1=88 | ps1=[[stronsium|Sr]] | vm2=? | ve2=1.83, 0.89 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_stabiel | mg=89 | sim=Y | nv=100% | n=50 }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=90 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.67 d | vm1=[[beta-verval|ß<sup>-</sup>]] | ve1=2.28 | pg1=90 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=2.18 | pg2= | ps2=- }} {{elementboks_isotope_verval2 | mg=91 | sim=Y | nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=58.5 d | vm1=ß<sup>-</sup> | ve1=1.54 | pg1=91 | ps1=[[Sirkonium|Zr]] | vm2=? | ve2=1.20 | pg2= | ps2=- }} {{Elementboks_isotope_eindig}} {{Elementboks_voetskrif | kleur1=#ffc0c0 | kleur2=black }} '''Yttrium''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Y''' en [[atoomgetal]] van 39. Yttrium is 'n silwerige, metaalagtige [[oorgangsmetaal]] wat algemeen in [[seldsame aardelement|seldsame aardminerale]] aangetref word. Twee van sy verbindings word gebruik in die rooigekleurde [[fosforesensie|fosforeserende]] materiaal in [[katodestraalbuis]]e soos dié wat in [[televisie]]stelle gebruik word. == Kenmerkende eienskappe == Yttrium is 'n silwer metaalagtige, glansende [[seldsame aardelement|seldsame aardmetaal]] wat relatief stabiel in lug is. Die voorkoms is baie soortgelyk aan [[skandium]] en sy chemiese eienskappe stem ooreen met die [[lantanied]]e. Met blootstelling aan lug verkry dit 'n effense pienk glans. Fyn snysels van die materaail kan spontaan in lug ontbrand as dit warmer as 400 [[Celsius|°C]] verhit word. Fynverdeelde yttrium is hoogs onstabiel in lug. Die metaal het 'n lae [[neutrondeursnee]] vir kernvangs. Die algemene [[oksidasietoestand]] van yttrium is +3. == Gebruike == [[Yttrium(III)oksied]] is die belangrikste yttrium verbinding en word algemeen gebruik om Y[[vanadium|V]][[suurstof|O]]<sub>4</sub>: [[europium|Eu]] en Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>:[[europium|Eu]] fosforeserende materiale te vervaardig wat die rooi kleur gee in [[televisie|kleurtelevisiebuise]]. Ander gebruike sluit in: * Yttriumoksied word ook gebruik om [[yttriumystergranaat|yttriumystergranate]] te vervaardig wat baie effektiewe [[mikrogolf]]-[[elektroniese filter|filters]] is. * Yttriumyster-, [[aluminium]]- en [[gadolinium]]granate (bv. Y<sub>3</sub>Fe<sub>5</sub>O<sub>12</sub> en Y<sub>3</sub>Al<sub>5</sub>O<sub>12</sub>) het interessante [[magnetisme|magnetiese]] eienskappe. [[Yttriumystergranaat]] is ook 'n baie doeltreffende akoestiese energie versender en oorvormer. [[Yttriumaluminiumgranaat]] het 'n hardheid van 8.5 en word ook gebruik as 'n [[edelsteen]] ([[diamant|kunsdiamant]]). * Klein hoeveelhede van die element (0.1 tot 0.2%) is al gebruik om die korrelgrootte van [[chroom]], [[molibdeen]], [[titaan]] en [[sirkonium]] te verminder. Dit word ook gebruik om van [[aluminium]]- en [[magnesium]][[legering]]s te [[sterkte van materiale|versterk]]. * Word gebruik as 'n [[katalisator]] vir die [[polimerisasie|polimerisering]] van [[etileen]]. * Yttriumaluminiumgranaat, [[yttriumlitiumfluoried]] en [[yttriumvanadaat]] word in kombinasie met ander [[doopmiddel]]s soos [[neodimium]] of [[erbium]] in [[infrarooi]] [[laser]]s gebruik. * Dit word in die elektrodes van sommige hoë werkverrigting [[vonkprop]]pe gebruik. * Die metaal kan gebruik word om [[vanadium]] en ander nie ysterbevattende metale te deoksideer. * Yttrium word ook gebruik in die vervaardiging van [[gasmantel]]s vir [[propaan]][[lantern]]s as 'n vervanging vir [[torium]] wat effe [[radio-aktiwiteit|radio-aktief]] is. * [[Serium]]-behandelde [[yttriumaluminiumgranaat]] (YAG:Ce) kristalle word gebruik as fosforeserende materiale om wit [[Fotodiode|LED]]'s te maak. * Yttrium-90 mikrosfere blyk belowend te wees as behandeling vir sekere kankers. * Yttrium is gebruik as 'n element in die [[supergeleier]] wat deur die [[Universiteit van Houston]] ontwikkel is, [[yttriumbariumkoperoksied|YBaCuO]]. Hierdie supergeleier is bo 90K bedryf, wat 'n betekenisvolle ontwikkeling is omdat dit hoër is as die kookpunt van [[vloeibare stikstof]] (-195.9&nbsp;°C). * Yttriumoksied word gebruik om die kubiese vorm van sirkonia te stabiliseer vir gebruik in juwele. == Geskiedenis == Yttrium (wat vernoem is na ''[[Ytterby]]'', 'n Sweedse dorp naby [[Vaxholm]]) is deur die Finse skeikundige, fisikus en mineraloog [[Johan Gadolin]] in [[1794]] ontdek en is geïsoleer deur [[Friedrich Wöhler]] in [[1828]] as 'n onsuiwer ekstrak van [[yttria]] deur die reduksie van anhidriese yttriumchloried (Y[[Chloor|Cl]]<sub>3</sub>) met [[kalium]]. Yttria (Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) is die oksied van yttrium en is deur Johan Gadolin in [[1794]] ontdek in 'n [[gadoliniet]] mineraal uit Ytterby. In [[1843]] het die Sweedse skeikundige [[Carl Mosander]] getoon dat yttria in drie verskillende oksiedes (of aardes) geskei kon word. "Yttria" is die naam wat behou is vir die mees [[basis|basiese]] oksied wat dan ook die grootste deel van die mengsel uitgemaak het (ongeveer twee derdes) en die ander twee oksiede is erbia en terbia genoem. Uitgrawings naby die dorp [[Ytterby]] het baie ongewone minerale opgelewer wat [[seldsame aardelement|seldsame aard]]- en ander elemente bevat het. Die elemente [[erbium]], [[terbium]], [[ytterbium]] en yttrium is almal na hierdie selfde dorpie vernoem. == Verspreiding == Die element kan gevind word in byna al die [[seldsame aardmineraal|seldsame aardminerale]] en ook in [[uraan]][[erts]]e maar word nooit in die natuur in onverbonde vorm aangetref nie. Yttrium word kommersieel ontgin vanuit [[monasiet]]sand (3% inhoud, <nowiki>[</nowiki>([[serium|Ce]], [[lantaan|La]], ens.)[[fosfaat|PO<sub>4</sub>]]<nowiki>]</nowiki>) en vanaf [[bastnäsiet]] (0.2% inhoud, <nowiki>[</nowiki>(Ce, La, ens.)([[koolstof|C]]O<sub>3</sub>)[[fluoor|F]]<nowiki>]</nowiki>). Dit word kommersieel vervaardig deur yttrium[[fluoried]] met [[kalsium]]-metaal te reduseer maar kan ook deur ander metodes vervaardig word. Die element wat moeilik is om van ander seldsame aardes geskei word kom voor as 'n donker grys poeier. Maanrotsmonsters wat deur die [[Apollo program]] geneem is het 'n relatief hoë yttrium inhoud gehad. == Isotope == Natuurlike yttrium bestaan slegs uit een [[isotoop]] (Y-89). Die mees stabiele [[radio-isotoop|radio-isotope]] is Y-88 met 'n halfleeftyd van 106.65 en Y-91 met 'n halfleeftyd van 58.51 dae. Al die ander isotope het halfleeftye van minder as 'n dag behalwe vir Y-87 wat 'n halfleeftyd van 79.8 uur het. Die dominante [[vervalmodus]] onder die stabiele Y-89 is [[elektronvangs]] en die dominante modus daarna is [[beta-uitstraling]]. Ses-en-twintig onstabiele isotope is al geëien. Y-90 bestaan in ewewig met sy moederisotoop [[stronsium]]-90, wat 'n produk van [[Kernwapen|kernontploffings]] is. == Voorsorgmaatreëls == Baie min mense kom verbindings wat hierdie element bevat teë, maar dit behoort gewoonlik as baie giftig beskou word al is baie van die verbindings nie baie skadelik nie. Yttrium soute kan [[Karsinogeen|karsinogenies]] wees. Die element word nie gewoonlik in menslike weefsel aangetref nie en het sover bekend geen biologiese rol nie. == Sien ook == * [[Erbium]] * [[Terbium]] * [[Ytterbium]] == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/39.html Los Alamos National Laboratory &ndash; Yttrium] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|yttrium}} {{CommonsKategorie}} * [https://www.webelements.com/yttrium/ WebElements.com &ndash; Yttrium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] t5gi3f2scsa5298o9j7vljz7ep9zpof 0 21228 2918815 2391106 2026-07-22T19:00:27Z Aliwal2012 39067 /* Dood */ 2918815 wikitext text/x-wiki '''Koos Sas''' was 'n berugte skaapdief, gebore op [[Touwsrivier]] in die [[Kaapkolonie]], maar hy het veral berug geraak weens sy misdadige optrede in die distrik [[Montagu]]. Hier is hy verskeie kere weens die diefstal van [[Skaap|skape]] in hegtenis geneem, maar het hy ook talle kere daarin geslaag om te ontsnap. Dit is egter gebeure na sy dood wat bygedra het daartoe dat sy naam bly voortleef. == Misdaadrekord == [[Beeld:Ds DS Botha.jpg|duimnael|180px|regs|Ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]] in 1919, kort nadat Koos Sas sy seun vermoor het.]] In [[1917]] het hy begin werk by Boetatjie Botha, seun van ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], 'n [[Dominee|predikant]] van die [[NG gemeente Stellenbosch]], wat 'n padstal-winkeltjie bedryf het op die plaas Hoek-van-die-berg naby [[Montagu]]. Volgens oorvertellings het hy egter net een dag gewerk voordat hy deur sy werkgewer afgedank is. Later daardie selfde dag het hy na sy werkgewer teruggekeer om [[meel]] te vra uit die winkel. Toe die werkgewer omdraai om die meel te kry het Sas hom na bewering met 'n swaar voorwerp oor sy kop geslaan en sy keel met 'n mes oopgesny. Sas is weens die [[moord]] in hegtenis geneem, maar nadat die saak vir verhoor oorgeplaas was na 'n hoër hof op [[Worcester]], het hy weereens daarin geslaag om te ontsnap. Hy was hierna vyf jaar lank voortvlugtig en is deur die staat as 'n sogenaamde "voëlvrye" verklaar. == Dood == Op [[6 Februarie]] [[1922]] het 'n lid van die polisie op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] in [[Namakwaland]], konstabel Jurie Dreyer, tydens 'n patrollierit op die plaas Droodaap buite Springbok, vir Sas herken aan 'n [[Fotografie|foto]] wat aan polisiestasies versprei is. Sas het probeer vlug; Dreyer het hom twee dae later, op 8 Februarie, ingehaal en doodgeskiet. == Nadraai == Die verhaal van Koos Sas het hierna egter 'n nadraai gehad, want die dood van so 'n belangrike voortvlugtende moordenaar van 'n predikant se seun was groot nuus en die predikant van die [[NG gemeente Namakwaland]] (Springbok), dr. [[Willem Petrus Steenkamp|W.P. Steenkamp]], en sy seun was onder die nuuskieriges wat na die lyk van Sas kom kyk het. Die liggaam is toe deur omstanders opgelig sodat ds. Steenkamp se seun 'n foto hiervan kon neem. Hierdie foto is toe deur ds. Steenkamp en sy vrou in poskaartformaat laat druk met die volgende onderskrif daarby: ''Koos Sas, moordenaar van die seun van ds. Botha van Stellenbosch in 1917. Driemaal gevang en driemaal ontsnap, eindelik op [[8 Februarie]] [[1922]] in die weghardloop doodgeskiet deur poliesman Jurie Dreyer op Droodaap, nabij Springbok, Namakwaland. Opbrings van verkoop hiervan is vir die ACVV in Namakwaland.'' Die ACVV was die Afrikaanse Christelike Vrouevereniging van die kerk, waarvan mev. Steenkamp die voorsitster was. Die poskaarte se opbrengs sou aangewend word om blanke pleegkinders in [[Namakwaland]] te verwyder uit die huise van kleurling-pleegouers. Nadat Sas begrawe is, het dieselfde ds. Steenkamp toestemming van die destydse [[landdros]] verkry om die liggaam op te grawe en het hy na bewering die [[Skedel|kopbeen]] van die oorledene met hom saamgeneem toe hy daarna op [[Stellenbosch]] en in [[Amerika]] in 'n [[Geneeskunde|mediese]] rigting gaan studeer het. Na sy terugkeer uit Amerika het hy kort voor sy dood die skedel geskenk aan professor Hercules Brink van die [[Universiteit van Stellenbosch]], wat dit op sy beurt aan die [[museum]] op [[Montagu]] geskenk het waar dit daarna in 'n glaskas uitgestal is. Die skedel is op 18 April 2021 in 'n sarkofaag in die Montague-bergreservaat te ruste gelê.<ref name="groundup" /><ref name="globaldiasporanews" /> Die verhaal van Koos Sas is in [[2001]] deur die bekende musikant [[David Kramer]] in 'n musiekteaterstuk verwerk nadat hy ook 'n lied daaroor geskryf het, wat in [[1983]] op sy album ''Hanepootpad'' uitgegee is. == Bronne == *Bylae tot ''[[Die Burger]]'', Saterdag 12 Maart 1977: "Wit plakkers so gered" deur Vivia Ferreira *Berig in ''Die Landstem'', 25 September 1950. Artikel "Kyk vir oulaas na my , ek groet jou Ha-Ha-Ha" *Berig in ''[[Sunday Times]]'', 30 Julie 2000 : "Postcard from the edge" *Berig in ''Die Burger'', 8 November 2001, Landelike bladsy 9: "Sas wys op onreg van verlede - Musiekteater vermaak ondanks gebreke" *Poskaart: Laat druk deur ACVV, Namakwaland *Die Gemeente van Namakawaland: Eeufees Gedenkboek 1850-1950 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="groundup">https://www.groundup.org.za/article/koos-sas-skull-outlaw-hero-finally-laid-rest/</ref> <ref name="globaldiasporanews">https://www.globaldiasporanews.com/the-skull-of-the-outlaw-hero-koos-sas-finally-laid-to-rest/</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sas, Koos}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 1922]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Noord-Kaap]] ar0jxg3qyelzg94059yq8vvgm0zzdql 0 22558 2918508 2769763 2026-07-20T18:00:26Z SpesBona 2720 Hersien 2918508 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; font-size: 90%; clear:right;" cellspacing="5" !Die lidlande van die Groep van Agt (G8) en hulle verteenwoordigers tydens spitsberade. |- |[[Lêer:G8 organization.svg|senter|300px|Groep van Agt]] |- !Die lidlande van die G8, die G8+5, die [[Groep van 15|G15]], die [[Groep van 20|G20]] en die [[Groep van 33|G33]]. |- |[[Lêer:G-laender-weltkarte 2006.png|senter|300px|Wêreldkaart met G-lande]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] [[Duitsland]]&nbsp;– Bondskanselier [[Friedrich Merz]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]&nbsp;– President [[Emmanuel Macron]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italië]]&nbsp;– Eerste Minister [[Giorgia Meloni]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japan]]&nbsp;– Eerste Minister [[Sanae Takaichi]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]]&nbsp;– Eerste Minister [[Mark Carney]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rusland]]&nbsp;– President [[Wladimir Poetin]] (opgeskort)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |title=U.S., other powers kick Russia out of G8 |publisher=[[CNN]] |date=25 Maart 2014 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429124350/https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |title=Russia just quit the G8 for good |publisher=The Independent |date=13 Januarie 2017 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904014814/https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |archive-date=4 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Verenigde Koninkryk]]&nbsp;– Eerste Minister [[Andy Burnham]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]&nbsp;– President [[Donald Trump]] |} Die '''Groep van Agt (G8)''' is 'n internasionale forum vir die regerings van die sewe grootste ekonomieë ter wêreld – [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Italië]], [[Kanada]] (sedert 1976), die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], asook die [[Rusland|Russiese Federasie]] (tussen 1994 en 2014). Die groep het geen vaste organisasiestruktuur nie – die regeringshoofde van die lidlande vergader gereeld vir hul informele jaarlikse spitsberaad oor internasionale ekonomiese en politieke vraagstukke, terwyl daar op laer vlak dwarsdeur die jaar ook konferensies gehou en politieke navorsing gedoen word. Die Europese Gemeenskap (sedert 1993 die [[Europese Unie]]) neem sedert 1977 aan die spitsberade deel en word deur die Europese Kommissie en die land, wat op dié tydstip die roterende presidentskap van die Europese Unie beklee, verteenwoordig. Die forum het hom aanvanklik op die koördinasie van die lidlande se ekonomiese beleid toegespits, maar het later ook begin om internasionale vraagstukke soos die stryd teen armoede in die ontwikkelende lande, werkloosheid, die stryd teen misdaad en [[terrorisme]] en die proliferasie van massavernietigingswapens te behandel. Die eerste internasionale ekonomiese spitsberaad van die (destyds ses) leidende nywerheidslande het in 1975 as G6-spitsberaad op inisiatief van die Franse regering in die kasteel van Rambouillet (Frankryk) plaasgevind. == Geskiedenis == [[Lêer:Ten leaders at G8 summit, 2013.jpg|duimnael|links|Leiers van die G8 op 18 Junie 2013 in [[Lough Erne]], [[Noord-Ierland]], [[Verenigde Koninkryk]]]] Die konsep van 'n forum vir die leiers van die grootste nywerheidslande dateer uit die tydperk kort ná die oliekrisis van die jaar 1973 en die wêreldwye ressesie wat daarop gevolg het. Die Verenigde State het in 1974 die sogenaamde ''Library Group'' gestig, 'n informele vergadering van senior amptenare uit die Departemente van Finansies van die VSA, die Verenigde Koninkryk, [[Wes-Duitsland]] en Japan. Die Franse president [[Valéry Giscard d'Estaing]] het die regeringshoofde van Wes-Duitsland, Italië, Japan, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State in 1975 vir 'n spitsberaad na die Franse kasteel van Rambouillet uitgenooi. Die ses regeringsleiers het ingestem om jaarliks onder 'n roterende presidentskap te vergader en sodoende die Groep van Ses (G6) gevorm. Kanada het in die volgende jaar op versoek van die destydse Amerikaanse president [[Gerald Ford]] by die G6 aangesluit, wat nou as die G7 bekend gestaan het. Die Europese Unie is vir die eerste keer vir die spitsberaad van die jaar 1977 uitgenooi en het sindsdien elke jaar deelgeneem. Nadat die [[Sowjetunie]] met die einde van die [[Koue Oorlog]] in 1991 ontbind is, het amptenare van die Russiese Federasie ná die hoofvergadering van die 20ste G7-spitsberaad van 1994 in [[Napels]] (Italië) vir 'n afsonderlike vergadering met die Westerse regeringshoofde byeengekom. Hierdie groep is die Politieke 8 (P8) of "G7 plus 1" genoem. Die Russiese Federasie het op versoek van die Amerikaanse president [[Bill Clinton]] in 1997 formeel by die groep aangesluit en sodoende die Groep van Agt (G8) geskep. President Clinton het hiermee veral sy waardering aan die Russiese president [[Boris Jeltsin]] en sy vasbeslote beleid van ekonomiese hervorming en neutraliteit teenoor die [[NAVO]] se uitbreiding na [[Oos-Europa]] betoon. As gevolg van die [[Krim]]krisis in 2014 is Rusland se lidmaatskap in die G8 opgeskort en die groep van Agt het weer die [[groep van Sewe]] geword. === Lys van die Groep van Agt-spitsberade === {{Hoofartikel|Groep van Sewe#Lys van die Groep van Agt-spitsberade}} == Leiers van die G8 == <gallery class="center" widths="120px"> Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–084.jpg|{{vlagland|Duitsland}}<br />[[Friedrich Merz]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Emmanuel Macron 2023 (cropped).jpg|{{vlagland|Frankryk}}<br />[[Emmanuel Macron]],<br />[[President]] Lêer:Giorgia Meloni Official 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Italië}}<br />[[Giorgia Meloni]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Official portrait of Sanae Takaichi, Prime Minister of Japan (HD).jpg|{{vlagland|Japan}}<br />[[Sanae Takaichi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Mark Carney.jpg|{{vlagland|Kanada}}<br />[[Mark Carney]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Vladimir Putin (2017-07-08).jpg|{{vlagland|Rusland}}<br />[[Wladimir Poetin]],<br />[[President]] (opgeskort) Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4) 2.jpg|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />[[Andy Burnham]],<br />[[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|{{vlagland|Verenigde State}}<br />[[Donald Trump]],<br />[[President van die Verenigde State van Amerika|President]] Lêer:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[António Costa]],<br />President van die<br />[[Europese Raad]] Lêer:Ursula von der Leyen 2024.jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Ursula von der Leyen]],<br />President van die<br />Europese Kommissie </gallery> == Belangrike statistieke gegewens == {| class="wikitable sortable" ! Land ! Bevolking (miljoen) ! BGP per capita (VSA-$) in 2006 ! Jaarlikse storting van CO<sub>2</sub> per capita in ton (2003) ! Uitvoere in 2006 (miljard VSA-$) |---- |- ! [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | 301,1 | 43&nbsp;500 | 19,9 | 1&nbsp;037 |---- |- ! [[Kanada]] | 33,4 | 35&nbsp;200 | 17,2 | 388 |---- |- ! [[Rusland]] | 141,4 | 12&nbsp;100 | 10,9 | 305 |---- |- ! [[Duitsland]] | 82,4 | 31&nbsp;400 | 10,5 | 1&nbsp;112 |---- |- ! [[Japan]] | 127,4 | 33&nbsp;100 | 9,9 | 647 |---- |- ! [[Verenigde Koninkryk]] | 60,8 | 31&nbsp;400 | 9,3 | 443 |---- |- ! [[Italië]] | 58,1 | 29&nbsp;700 | 8,1 | 410 |---- |- ! [[Frankryk]] | 63,7 | 30&nbsp;100 | 6,6 | 490 |} (Bronne: afp, dpa, World Factbook, Resources Institute; uit: Berliner Morgenpost, 6 Junie 2007) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|G8|Groep van Agt}} * {{en}} [http://www.g7.utoronto.ca/ Die Universiteit van Toronto se G8-inligtingsentrum] * {{de}} [http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html Inligting oor die G8 op die Duitse regering se amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523091302/http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html |date=23 Mei 2007}} {{Huidige leiers van die G8}} {{Normdata}} [[Kategorie:G8| ]] 20zb49qro1ewm5f2v5x2zxuecavuigp 0 23462 2918841 2868639 2026-07-22T21:00:15Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918841 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die stad in die Verenigde State. Vir die dorp in Suid-Afrika, sien gerus [[Philadelphia, Wes-Kaap]].'' {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Philadelphia'''<br /><small>World Heritage City</small><br /> [[Lêer:Philadelphia Montage by Jleon 0310.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Map of Pennsylvania highlighting Philadelphia County.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Pennsylvania.svg|20px]] [[Pennsilvanië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Philadelphia |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|39|57|N|75|09|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[27 Oktober]] [[1682]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Inkorporasie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[25 Oktober]] [[1701]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 369,59 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;603&nbsp;797 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;608/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;245&nbsp;051 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -5 (OST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -4 (ODT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cherelle Parker ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.phila.gov/ ''phila.gov''] |} '''Philadelphia''' ([[Engels]]: [fɪləˈdɛlfiə], {{Audio|En-us-Philadelphia.ogg|luister}}), in die omgangstaal ook '''Philly''', is die grootste stad in die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[Pennsilvanië]] en die sesde grootste in die Verenigde State met 'n bevolking van sowat 1,6 miljoen. Philadelphia is die administratiewe setel van die Philadelphia-distrik ([[Engels]]: ''Philadelphia County'') en 'n belangrike nasionale handel-, onderwys- en kulturele sentrum. Die metropolitaanse gebied van Philadelphia-Camden-[[Wilmington, Delaware|Wilmington]] is die vyfde grootste in die Verenigde State met sowat 6,2 miljoen inwoners (2020). [[Lêer:Exterior of the Independence Hall, Aug 2019.jpg|duimnael|links|Independence Hall, noordfasade – 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]]]] [[Lêer:2012-07 ncc 04.JPG|duimnael|links|''Assembly Room, Independence Hall'', met lewensgroot figure van Benjamin Franklin en ander ondertekenaars van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring]] [[Lêer:Pope Francis visits Independence Hall (21772623705).jpg|duimnael|links|Sy Heiligheid [[Pous Franciskus]] het op 26 September 2016 'n historiese besoek aan die Independence Hall gebring. Hier gesels hy met U.S. Secretary of the Interior, Sally Jewell, en Jonathan B. Jarvis, direkteur van die Nasionale Parkdiens. Independence Hall maak deel uit van die ''Independence National Historic Park'' in die Old City-buurt van Philadelphia]] [[Lêer:Tomb of the Unknown Revolutionary War Soldier-27527.jpg|duimnael|links|''Freedom is a Light for Which Many Men Have Died in Darkness''<br />Graf van die Onbekende Rewolusionêre Soldaat, Washington Square]] [[Lêer:A view of the Philadelphia waterfront area.jpg|duimnael|links|''Delaware River Waterfront'']] [[Lêer:30th Street Station Philadelphia July 2016 002 edit.jpg|duimnael|links|Feestelike verligting van 30th Street Station ter geleentheid van die ''2016 Democratic National Convention'', die Nasionale Vergadering van die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] in 2016]] Philadelphia word dikwels ''The City of Brotherly Love'' ("Die Stad van Broederlike Liefde") genoem, afgelei van die betekenis van sy [[Grieks]]e naam: Φιλαδέλφεια, /fi.la.ˈdɛl.fɛj.a/, "broederlike liefde" van Grieks ''philos'' "liefde" en ''adelphos'' "broeder". Philadelphia, wat in die 18de eeu ook as die eerste Amerikaanse [[hoofstad]] gedien het, was destyds die grootste stad in die Verenigde State en die tweede grootste in die [[Britse Ryk]] ná [[Londen]]. Ten opsigte van sy politieke en sosiale belangrikheid het dit selfs [[Boston]] en [[New York]] oortref en het veral danksy die invloed van [[Benjamin Franklin]] tot die maatskaplike en geografiese sentrum van die oorspronklike dertien Amerikaanse kolonies ontwikkel. Die idee van 'n onafhanklike Amerikaanse nasie het in hierdie stad ontstaan, en Philadelphia was ook die toneel van belangrike gebeurtenisse gedurende die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Amerikaanse Rewolusie]], die beginpunt van die Amerikaanse vryheid, demokrasie en onafhanklikheid. == Sport == Philadelphia was een van die gasheerstede tydens die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Sien ook == * [[Philadelphia Orkes]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.phila.gov/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Philadelphia|title=Philadelphia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Januarie 2026}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.visitphilly.com/ ''Visit Philadelphia, The City of Brotherly and Sisterly Love''] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Pennsilvanië]] 6es7w2idudt5aax9zbg64nyy22f11qe 0 24016 2918788 2883635 2026-07-22T17:47:04Z Earthsunmoongalaxy 211463 2918788 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die [[plant]]soort. Vir die Namibiese nasionale rugbyspan met die bynaam Welwitschias, sien [[Namibiese nasionale rugbyspan]].'' {{Spesieboks | name= Tweeblaarkanniedood <!-- Afrikaanse naam --> | image = Welwitschia.png | image_caption = Die grootste bekende Welwitschia is 1,4&nbsp;m lank en meer as 4&nbsp;m breed. | status = CITES_A2 | status_system = CITES | genus = Welwitschia | parent_authority = [[Hook.f.]] | species = mirabilis | authority = [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]], (1862) | range_map = Welwitschia Mirabilis Area of Circulation.png | range_map_caption = Die verspreiding van die ''Welwitschia mirabilis''. | synonyms = *''Tumboa'' <small>Welw. ''nom. rej.''</small> *''Tumboa bainesii'' <small>Hook. f. ''nom. inval.''</small> *''Welwitschia bainesii'' <small>(Hook. f.) Carrière</small> *''Tumboa strobilifera'' <small>Welw. ex Hook. f. ''nom. inval.''</small> |synonyms_ref = <ref>[http://www.tropicos.org/Name/14300073?tab=synonyms Tropicos, ''Welwitschia mirabilis''] and [http://www.tropicos.org/Name/40020640 Topicos ''Tumboa'' Welw.]</ref> }} Die '''Welwitschia''', oftewel '''Tweeblaarkanniedood''' (''Welwitschia mirabilis''), is 'n besonderse [[plant]] wat voorkom in die kusstreke van [[Angola]] en [[Namibië]]. Dit is die enigste plant in die [[genus]] ''Welwitschia'' en daar word ook soms só na die plant verwys. Die genus is ook die enigste in die [[familie (biologie)|familie]] '''Welwitschiaceae''' en die kenmerkende plant is bekend vir sy gemiddelde leeftyd van 500 tot 600 jaar. Die plant word ook deur baie as 'n [[lewende fossiel]] beskou.<ref name="Lewington & Parker">{{en}} {{cite book | author = A. Lewington & E. Parker | title = ''Ancient Trees: Trees that Live for a Thousand Years'' | year = 1999 | publisher = Collins & Brown Ltd. | id = {{ISBN|1-85585-704-9}}}}</ref> Die boom se FSA-nommer is 21.1<ref>{{en}} https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Beskrywing == [[Lêer:Welwitschia mirabilis (female).jpg|duimnael|links|Vroulike keëls van 'n Welwitschia op die Welwitschiavlakte, Erongo, Namibië. Die plant is tweehuisig, d.w.s. manlike en vroulike bloeiwyses vorm op verskillende plante. Vlerksade vorm binne die vroulike keël. Hierdie plant se keëls is so te sê ryp en van hulle begin hulle sade versprei.]] [[Lêer:N-welwitschia-3.jpg|duimnael|links|Manlike plant en keëls]] [[Lêer:Welwitschia mirabilis MHNT.BOT.2015.2.2.jpg|duimnael|links|''Welwitschia mirabilis'']] Die Welwitschia bestaan uit 'n kort, vet stam, waaruit slegs twee [[blare]] groei, en 'n lang dik penwortel. Die plant groei uiters stadig: die gekombineerde reënval van 1 tot 100&nbsp;mm per jaar plus die kondensasie van mis wat gelyk is aan 50&nbsp;mm per jaar, is onvoldoende vir die plant se oorlewing en die ekstra water word verkry uit ondergrondse waterbronne en strome.<ref name="Jaarsveld">{{en}} Van Jaarsveld, Ernst (1990) 'The cultivation and care of ''Welwitschia mirabilis'', the exraordinary caudiciform from the Namib desert', in 'Aloe' 27, 3: 69-82</ref><ref name="Bornman">{{en}} Bornman, Chris H. (1978) 'Welwitschia. Paradox of a Parched Paradise'. Struik. Kaapstad. {{ISBN|0-86977-097-7}}</ref> Ná ontkieming groei die twee kiemblare tot 25-35 mm lank en word kort daarna gevolg deur die twee permanente blare. Hierdie blare groei onophoudelik langer vanaf hul basisse vir die volle leeftyd van die plant. Die blare word tussen 2 en 4&nbsp;m lank en skeur gewoonlik veelvuldig, wat die illusie skep dat die plant meer as net twee blare het. Na die blare ontstaan daar twee kiemblaaragtige ogies. Die groeipunt gaan hierna dood en veroorsaak 'n verlenging van die ogies. Groei gaan net sydelings voort, wat die obkoniese vorm van die stam voortbring. Die spesie dra manlike en vroulike keëls op aparte plante. [[Bestuiwing]], oftewel die oordra van stuifmeel van die manlike na die vroulike keëls ([[strobilus|strobili]]) word deur [[insek]]te uitgevoer wat na die plant gelok word deur nektar deur keëls van beide geslagte afgeskei.<ref name="Wetschnig and Depisch">{{en}} {{cite journal|author=Wetschnig, W; Depisch, B|year= 1999|title=Pollination biology of ''Welwitschia mirabilis'' Hook, F. (Welwitschiaceae, Gnetopsida)|journal=Phyton-Annales Rei Botanicae|volume=39|pages=167}}</ref> Dit is moeilik om die ouderdom van die plante vas te stel, maar hulle kan moontlik meer as 1&nbsp;000 jaar leef. Die gemiddelde plant word tussen 500 en 600 jaar oud geskat, alhoewel daar sommige plante is wat dalk meer as 2&nbsp;000 jaar oud is.<ref name=" Bornman" /> Die plant absorbeer water deur spesiale strukture op die blare om sodoende van dou, wat gedurende die nag neerslaan, gebruik te maak. 'n Verdere aanpassing tot droë toestande en hoë temperature gedurende die dag gebruik ''W. mirabilis'' die crassulaceae-suurmetabolisme (CAM) gedurende die vaslegging van koolstof in fotosintese.<ref name="von Willert et al">{{en}} {{cite journal|author=von Willert DJ, Armbruster N, Drees T, Zaborowski M |year= 2005|title=''Welwitschia mirabilis'': CAM or not CAM – what is the answer?|journal=Functional Plant Biology|volume=32|pages=389|doi=10.1071/FP01241}}</ref> ''W. mirabilis'' is die enigste keëldraende plant wat hierdie spesiale tipe metabolisme uitvoer. Alhoewel die plante as [[Bedreigde spesie|bedreigd]] beskou word as gevolg van hul baie stadige groeitempo, kom daar steeds 'n redelike aantal eksemplare in die natuur voor. == Naam en ontdekking == Die plant is vernoem na Dr. [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Friedrich Welwitsch]], wat die plant in [[1860]] ontdek het. Dr. Welwitsch was 'n [[Oostenryk]]se plantkundige en ontdekkingsreisiger wat in verskeie lande gewerk het. Hy het die plant ontdek toe hy deur die [[Portugal|Portugese regering]] na [[Angola]] (toe nog 'n Portugese kolonie) gestuur is. Ná dr. Welwitsch die plant aan die wetenskapgemeenskap bekendgestel het, het [[Charles Darwin]] daarna verwys as die "eendbekdier van die planteryk".<ref>{{en}} [http://home.intekom.com/africantravel/Domains/wildlifehunt/articles/march2007-nature.html ''Welwitschia – oerplant van die Namib-gruisaflope''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092945/http://home.intekom.com/africantravel/Domains/wildlifehunt/articles/march2007-nature.html |date=29 September 2007 }}. Wild & Jag. Maart 2007. Laaste besoek op 15 Julie 2007.</ref> In [[Afrikaans]] word daar soms na die plant verwys as die "tweeblaarkanniedood".<ref>{{en}} [http://www.weg.co.za/namibia/display.asp?Id=74&recId=2 WEG! Doendinge in Namibië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819203418/http://www.weg.co.za/namibia/display.asp?Id=74&recId=2 |date=19 Augustus 2007 }}. Laaste besoek op 25 Julie 2007.</ref> == Verspreiding == Die plant is 'n bewoner van die [[Namibwoestyn]], maar kom ook voor in ander kus-agtige gebiede van Namibië en Angola. Die Welwitschia se habitat begin in die noorde by die Nicolau-rivier (in Angola) en strek ongeveer 1200&nbsp;km na onder tot by die [[Kuisebrivier]] naby [[Gobabeb]] (in Namibië). Hulle word egter nie direk langs die kus aangetref nie. In sommige gebiede van Sentraal-Namibië is die Welwitschia die dominante plant. Die plantsoort bereik sy hoogste digtheid ongeveer 50 tot 60&nbsp;km vanaf die kus. == Voortplanting == ''W. mirabilis'' groei geredelik van saad, wat van spesialiskwekers bekom kan word. Die saad moet nat gehou word vir die eerste paar weke en aan soveel moontlik hitte en lig blootgestel word. Saad wat in die natuur geoes is, is dikwels swaar met ''[[Aspergillus niger]]'' spore besmet. Dié fungus kan die saailinge kort na ontkieming laat vrot. Gekweekte saad, van die [[Kirstenbosch|Kirstenbosch Nasionale Botaniese Tuine]] in Kaapstad of ander kwekers bekom, is skoner en minder geneig tot verrotting.<ref name="Whitaker et al 2008">{{en}} Whitaker, C., N. Pammenter, and P. Berjak (2008). Infection of the cones and seeds of ''Welwitschia mirabilis'' by ''Aspergillus niger'' var. ''phoenicis'' in the Namib-Naukluft Park. ''South African Journal of Botany'' 74:41-50</ref> == Nasionale embleem == Die Welwitschia verskyn op die [[wapen van Namibië]], [[Swakopmund]] en [[Kunene]]. Die [[Namibiese nasionale rugbyspan]] se bynaam "Welwitschias" is aan dié plant ontleen. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Welwitschia mirabilis|Welwitschia}} {{Wikispecies-inlyn|Welwitschia}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/plant/Welwitschiaceae|title=Welwitschiaceae|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Maart 2022}} * {{en}} [http://www.plantzafrica.com/plantwxyz/welwitschia.htm PlantZAfrica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219232132/http://www.plantzafrica.com/plantwxyz/welwitschia.htm |date=19 Februarie 2008 }} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Monotipiese takson]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Namibië]] [[Kategorie:Unieke plante]] [[Kategorie:Welwitschiaceae]] gss874qgf6wnrbw723jvzy8xowz1juz 2918797 2918788 2026-07-22T18:05:47Z NDG 194115 Wysiging deur [[Special:Contributions/Earthsunmoongalaxy|Earthsunmoongalaxy]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2883635 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die [[plant]]soort. Vir die Namibiese nasionale rugbyspan met die bynaam Welwitschias, sien [[Namibiese nasionale rugbyspan]].'' {{Spesieboks | name= Tweeblaarkanniedood <!-- Afrikaanse naam --> | image = Welwitschia mirabilis(2).jpg | image_caption = Die grootste bekende Welwitschia is 1,4&nbsp;m lank en meer as 4&nbsp;m breed. | status = CITES_A2 | status_system = CITES | genus = Welwitschia | parent_authority = [[Hook.f.]] | species = mirabilis | authority = [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]], (1862) | range_map = Welwitschia Mirabilis Area of Circulation.png | range_map_caption = Die verspreiding van die ''Welwitschia mirabilis''. | synonyms = *''Tumboa'' <small>Welw. ''nom. rej.''</small> *''Tumboa bainesii'' <small>Hook. f. ''nom. inval.''</small> *''Welwitschia bainesii'' <small>(Hook. f.) Carrière</small> *''Tumboa strobilifera'' <small>Welw. ex Hook. f. ''nom. inval.''</small> |synonyms_ref = <ref>[http://www.tropicos.org/Name/14300073?tab=synonyms Tropicos, ''Welwitschia mirabilis''] and [http://www.tropicos.org/Name/40020640 Topicos ''Tumboa'' Welw.]</ref> }} Die '''Welwitschia''', oftewel '''Tweeblaarkanniedood''' (''Welwitschia mirabilis''), is 'n besonderse [[plant]] wat voorkom in die kusstreke van [[Angola]] en [[Namibië]]. Dit is die enigste plant in die [[genus]] ''Welwitschia'' en daar word ook soms só na die plant verwys. Die genus is ook die enigste in die [[familie (biologie)|familie]] '''Welwitschiaceae''' en die kenmerkende plant is bekend vir sy gemiddelde leeftyd van 500 tot 600 jaar. Die plant word ook deur baie as 'n [[lewende fossiel]] beskou.<ref name="Lewington & Parker">{{en}} {{cite book | author = A. Lewington & E. Parker | title = ''Ancient Trees: Trees that Live for a Thousand Years'' | year = 1999 | publisher = Collins & Brown Ltd. | id = {{ISBN|1-85585-704-9}}}}</ref> Die boom se FSA-nommer is 21.1<ref>{{en}} https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Beskrywing == [[Lêer:Welwitschia mirabilis (female).jpg|duimnael|links|Vroulike keëls van 'n Welwitschia op die Welwitschiavlakte, Erongo, Namibië. Die plant is tweehuisig, d.w.s. manlike en vroulike bloeiwyses vorm op verskillende plante. Vlerksade vorm binne die vroulike keël. Hierdie plant se keëls is so te sê ryp en van hulle begin hulle sade versprei.]] [[Lêer:N-welwitschia-3.jpg|duimnael|links|Manlike plant en keëls]] [[Lêer:Welwitschia mirabilis MHNT.BOT.2015.2.2.jpg|duimnael|links|''Welwitschia mirabilis'']] Die Welwitschia bestaan uit 'n kort, vet stam, waaruit slegs twee [[blare]] groei, en 'n lang dik penwortel. Die plant groei uiters stadig: die gekombineerde reënval van 1 tot 100&nbsp;mm per jaar plus die kondensasie van mis wat gelyk is aan 50&nbsp;mm per jaar, is onvoldoende vir die plant se oorlewing en die ekstra water word verkry uit ondergrondse waterbronne en strome.<ref name="Jaarsveld">{{en}} Van Jaarsveld, Ernst (1990) 'The cultivation and care of ''Welwitschia mirabilis'', the exraordinary caudiciform from the Namib desert', in 'Aloe' 27, 3: 69-82</ref><ref name="Bornman">{{en}} Bornman, Chris H. (1978) 'Welwitschia. Paradox of a Parched Paradise'. Struik. Kaapstad. {{ISBN|0-86977-097-7}}</ref> Ná ontkieming groei die twee kiemblare tot 25-35 mm lank en word kort daarna gevolg deur die twee permanente blare. Hierdie blare groei onophoudelik langer vanaf hul basisse vir die volle leeftyd van die plant. Die blare word tussen 2 en 4&nbsp;m lank en skeur gewoonlik veelvuldig, wat die illusie skep dat die plant meer as net twee blare het. Na die blare ontstaan daar twee kiemblaaragtige ogies. Die groeipunt gaan hierna dood en veroorsaak 'n verlenging van die ogies. Groei gaan net sydelings voort, wat die obkoniese vorm van die stam voortbring. Die spesie dra manlike en vroulike keëls op aparte plante. [[Bestuiwing]], oftewel die oordra van stuifmeel van die manlike na die vroulike keëls ([[strobilus|strobili]]) word deur [[insek]]te uitgevoer wat na die plant gelok word deur nektar deur keëls van beide geslagte afgeskei.<ref name="Wetschnig and Depisch">{{en}} {{cite journal|author=Wetschnig, W; Depisch, B|year= 1999|title=Pollination biology of ''Welwitschia mirabilis'' Hook, F. (Welwitschiaceae, Gnetopsida)|journal=Phyton-Annales Rei Botanicae|volume=39|pages=167}}</ref> Dit is moeilik om die ouderdom van die plante vas te stel, maar hulle kan moontlik meer as 1&nbsp;000 jaar leef. Die gemiddelde plant word tussen 500 en 600 jaar oud geskat, alhoewel daar sommige plante is wat dalk meer as 2&nbsp;000 jaar oud is.<ref name=" Bornman" /> Die plant absorbeer water deur spesiale strukture op die blare om sodoende van dou, wat gedurende die nag neerslaan, gebruik te maak. 'n Verdere aanpassing tot droë toestande en hoë temperature gedurende die dag gebruik ''W. mirabilis'' die crassulaceae-suurmetabolisme (CAM) gedurende die vaslegging van koolstof in fotosintese.<ref name="von Willert et al">{{en}} {{cite journal|author=von Willert DJ, Armbruster N, Drees T, Zaborowski M |year= 2005|title=''Welwitschia mirabilis'': CAM or not CAM – what is the answer?|journal=Functional Plant Biology|volume=32|pages=389|doi=10.1071/FP01241}}</ref> ''W. mirabilis'' is die enigste keëldraende plant wat hierdie spesiale tipe metabolisme uitvoer. Alhoewel die plante as [[Bedreigde spesie|bedreigd]] beskou word as gevolg van hul baie stadige groeitempo, kom daar steeds 'n redelike aantal eksemplare in die natuur voor. == Naam en ontdekking == Die plant is vernoem na Dr. [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Friedrich Welwitsch]], wat die plant in [[1860]] ontdek het. Dr. Welwitsch was 'n [[Oostenryk]]se plantkundige en ontdekkingsreisiger wat in verskeie lande gewerk het. Hy het die plant ontdek toe hy deur die [[Portugal|Portugese regering]] na [[Angola]] (toe nog 'n Portugese kolonie) gestuur is. Ná dr. Welwitsch die plant aan die wetenskapgemeenskap bekendgestel het, het [[Charles Darwin]] daarna verwys as die "eendbekdier van die planteryk".<ref>{{en}} [http://home.intekom.com/africantravel/Domains/wildlifehunt/articles/march2007-nature.html ''Welwitschia – oerplant van die Namib-gruisaflope''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092945/http://home.intekom.com/africantravel/Domains/wildlifehunt/articles/march2007-nature.html |date=29 September 2007 }}. Wild & Jag. Maart 2007. Laaste besoek op 15 Julie 2007.</ref> In [[Afrikaans]] word daar soms na die plant verwys as die "tweeblaarkanniedood".<ref>{{en}} [http://www.weg.co.za/namibia/display.asp?Id=74&recId=2 WEG! Doendinge in Namibië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819203418/http://www.weg.co.za/namibia/display.asp?Id=74&recId=2 |date=19 Augustus 2007 }}. Laaste besoek op 25 Julie 2007.</ref> == Verspreiding == Die plant is 'n bewoner van die [[Namibwoestyn]], maar kom ook voor in ander kus-agtige gebiede van Namibië en Angola. Die Welwitschia se habitat begin in die noorde by die Nicolau-rivier (in Angola) en strek ongeveer 1200&nbsp;km na onder tot by die [[Kuisebrivier]] naby [[Gobabeb]] (in Namibië). Hulle word egter nie direk langs die kus aangetref nie. In sommige gebiede van Sentraal-Namibië is die Welwitschia die dominante plant. Die plantsoort bereik sy hoogste digtheid ongeveer 50 tot 60&nbsp;km vanaf die kus. == Voortplanting == ''W. mirabilis'' groei geredelik van saad, wat van spesialiskwekers bekom kan word. Die saad moet nat gehou word vir die eerste paar weke en aan soveel moontlik hitte en lig blootgestel word. Saad wat in die natuur geoes is, is dikwels swaar met ''[[Aspergillus niger]]'' spore besmet. Dié fungus kan die saailinge kort na ontkieming laat vrot. Gekweekte saad, van die [[Kirstenbosch|Kirstenbosch Nasionale Botaniese Tuine]] in Kaapstad of ander kwekers bekom, is skoner en minder geneig tot verrotting.<ref name="Whitaker et al 2008">{{en}} Whitaker, C., N. Pammenter, and P. Berjak (2008). Infection of the cones and seeds of ''Welwitschia mirabilis'' by ''Aspergillus niger'' var. ''phoenicis'' in the Namib-Naukluft Park. ''South African Journal of Botany'' 74:41-50</ref> == Nasionale embleem == Die Welwitschia verskyn op die [[wapen van Namibië]], [[Swakopmund]] en [[Kunene]]. Die [[Namibiese nasionale rugbyspan]] se bynaam "Welwitschias" is aan dié plant ontleen. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Welwitschia mirabilis|Welwitschia}} {{Wikispecies-inlyn|Welwitschia}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/plant/Welwitschiaceae|title=Welwitschiaceae|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Maart 2022}} * {{en}} [http://www.plantzafrica.com/plantwxyz/welwitschia.htm PlantZAfrica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219232132/http://www.plantzafrica.com/plantwxyz/welwitschia.htm |date=19 Februarie 2008 }} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Monotipiese takson]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Namibië]] [[Kategorie:Unieke plante]] [[Kategorie:Welwitschiaceae]] 2wrdy7wzdux166i8swh0dkv70a5oe9t 10 24131 2918612 1554159 2026-07-21T11:52:43Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg" met "Flag_of_Spain_(1873–1874).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] 2918612 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Filippyne | kortnaam alias = Filippyne | vlag alias = Flag of the Philippines.svg | vlag alias-1535 = Flag of Cross of Burgundy.svg | vlag alias-1821 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg | vlag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg | vlag alias-1875 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg | vlag alias-aguinaldo = Philippines Flag Original.svg | vlag alias-1898 = Flag of the United States (1896-1908).svg | vlag alias-1908 = US flag 46 stars.svg | vlag alias-1912 = US flag 48 stars.svg | vlag alias-1919 = Flag of the Philippines (1919-1936).svg | vlag alias-1936 = Flag of the Philippines (navy blue).svg | vlag alias-1985 = Flag of the Philippines (light blue).svg | vlag alias-1986 = Flag of the Philippines (navy blue).svg | skakel alias-vloot = Filippynse Vloot | landnaam = {{{landnaam|Filippyne<!-- MOET OOREENKOM MET AGTERVOEGSEL VAN BLADSYNAAM!! -->}}} | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1535 | var2 = 1821 | var3 = 1873 | var4 = 1875 | var5 = aguinaldo | var6 = 1898 | var7 = 1908 | var8 = 1912 | var9 = 1919 | var10 = 1936 | var11 = 1985 | var12 = 1986 </noinclude> }} oxtgnxgy95ey0l3vuyify11v7rd879k 0 26168 2918514 2867769 2026-07-20T19:24:53Z Oesjaar 7467 /* Mynbou ondergronds */ Skakel 2918514 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die aardkors, bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m<sup>3</sup> per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, chroom, mangaan, vanadium, [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met dinamiet los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] 02b52cfyw9lakhji1jwge45unygd718 2918517 2918514 2026-07-20T19:28:38Z Oesjaar 7467 /* Dagmynbou */ Verbeter 2918517 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die aardkors, bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m³ per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, chroom, mangaan, vanadium, [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met dinamiet los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] 3yqwc9gbx9wybbnv79604hubt0alzer 2918518 2918517 2026-07-20T19:29:03Z Oesjaar 7467 /* Mynbou ondergronds */ Skakel 2918518 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die aardkors, bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m³ per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, [[chroom]], mangaan, vanadium, [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met dinamiet los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] bvuwno1jbaj08c99au471n58wz45ep0 2918519 2918518 2026-07-20T19:30:04Z Oesjaar 7467 /* Mynbou ondergronds */ Skakels 2918519 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die aardkors, bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m³ per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, [[chroom]], [[mangaan]], [[vanadium]], [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met dinamiet los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] 4j3hei92niruwk51l8nvrn8dwazke83 2918520 2918519 2026-07-20T19:31:15Z Oesjaar 7467 /* Skaggrawing */ Skakel 2918520 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die aardkors, bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m³ per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, [[chroom]], [[mangaan]], [[vanadium]], [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met [[dinamiet]] los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] 2k5hqm8bt0fxtsirf0ksfftvvcfmt48 2918521 2918520 2026-07-20T19:33:12Z Oesjaar 7467 Skakel 2918521 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|duimnael|centre|900px|Panorama van 'n oopgroefmyn in Garzweiler, Duitsland.]] [[Lêer:Gold Reef City 005.jpg|duimnael|regs|300px|Die historiese [[Gold Reef City]]-mynskag.]] [[Lêer:Marcinelle0053.JPG|duimnael|regs|200px|Voorstelling van 'n ou myngang.]] '''Mynbou''' behels die ontginning, deur mynwerkers, van ekonomies-kosbare [[mineraal|minerale]] en ander [[geologie]]se materiaal van 'n soom, rif of aar in die [[aardkors]], bevattende die mineraalpakket van ekonomies-ontginbare erts. == Produksie == Stowwe waarvoor gemyn word sluit in [[metaal|metale]], [[steenkool]] en olie-skalie, [[edelsteen|edelstene]], kalk, [[Sout (chemiese stof)|rotssout]], [[kalium]] (potas), gruis en klei. Myn is meestal die enigste manier om sekere materiale te bekom, wat nie landboukundig gekweek en geoes, of kunsmatig in 'n [[laboratorium]] of [[fabriek]] vervaardig kan word nie. Mynbou in 'n breër sin sluit ook die ekstraksie van nie-hernubare bronne soos [[ru-olie]], [[petroleum]] en [[aardgas]] in. Die myn van gesteentes, minerale en metale het reeds sedert prehistoriese tye plaasgevind. Moderne mynbou behels die prospekteer vir ertsdraende rots, ontleding van die winspotensiaal van 'n beoogde myn, ekstraksie van die benodigde stowwe en laastens, maar nie die minste nie, die opruim en rehabilitasie van die grond en omgewing nadat die mynaktiwiteit gestaak is. Die taak van 'n myngeoloog is om geologiese data oor mineraalafsettings wat ontgin kan word te ontleed, sodat voorspel kan word waar om verder te myn en wat die geraamde gehalte en opbrengs van die erts sal wees. [[Steenkool]] word die meeste in Suid-Afrika gemyn. == Negatiewe invloed == Die metodes wat in mynprosesse gebruik word, het 'n potensieël-negatiewe invloed op die omgewing, beide tydens die myn se bedryf en selfs vir jare ná die myn reeds gesluit het. Hierdie inpak het daartoe gelei dat die meeste lande in die wêreld regulasies in plek gestel het om die negatiewe invloed van mynbou te versag. Die rehabilitasiefunksie word gewoonlik aan 'n spesialis-opruimingsfirma uitgekontrakteer, maar die oorspronklike mynmaatskappy behoort vir ten minste 20 jaar verantwoordelik gehou te word vir die koste a.g.v. enige skadelike uitvloeisels of ongewenste effekte van die mynaktiwiteit. Mynbou veroorsaak baie [[besoedeling]], in die lug, water en grond. Mynbou en [[landbou]] kan meestal nie saam bestaan nie. Landbou kan vir duisende jare lank onderhou word, terwyl mynbou die omgewing kan verwoes en meestal van korte duur is. [[Sianied]] is een van die stowwe wat gebruik word om [[goud]] tussen die fyngemaalde rotse te onttrek. Dit is skadelik vir die mens, diere en die omgewing. Nog 'n aspek van bekommernis is veiligheid in myne, maar moderne praktyke van mynbou het veiligheid heelwat verbeter. Minerale (nie-plantaardige of nie-dierlike grondstowwe) word meestal uit die aardkors ontgin. Dit kan sowel naby die aardoppervlak as diep ondergronds plaasvind. In albei gevalle word van mynbou gepraat. Na die vroegste primitiewe voorbeelde van mynbou, wat hoofsaaklik die optel van klippe of die grond behels het, is die tegnieke voortdurend verfyn in ooreenstemming met die toenemende behoefte aan meer soorte grondstowwe. Teenswoordig word besonder gevorderde metodes gebruik, waarvan veral die metodes van aardolie-ontginning 'n goeie voorbeeld is. Gedurende die laaste paar jaar het die mynboubedrywighede in toenemende mate teenkanting van omgewingsbewaarders begin kry. Die olie-ontginning ter see kan katastrofies wees en die afvalhope van myne ontsier dikwels die landskap uitermate. == Geskiedkundige oorsig == Klippe was van die eerste werktuie van die mens. Reeds gedurende die Paleolitiese Tydperk (die Ou Steentyd) is die meeste werktuie uit [[vuursteen]](SiO<sub>2</sub>.nH<sub>2</sub>O) vervaardig, wat goed gebruik kon word vanweë die hardheid en die buitengewone skerp rande wat verkry is wanneer die steen gebreek is. Mettertyd is die stene al hoe meer verwerk en in die [[Neolitikum]] (die Nuwe Steentyd) is pragtig gepoleerde en fyn afgewerkte voorwerpe (messe, pylpunte, byle, ensovoorts) gemaak. Die vuursteen wat hiervoor nodig was, is toe soms reeds deur 'n egte vorm van mynbou bekom. Vuursteenmyne is bekend uit onder meer [[Engeland]], [[Frankryk]], [[Pole]], [[België]] en [[Nederland]] (vuursteenknolle uit die Limburgse Kryt). Die vuursteen is soms ontgin uit steengroewe wat tot 20 m diep uitgegrawe is, en soms uit ondergrondse myne. 'n Groot omwenteling het plaasgevind toe die mens ook metale leer gebruik het. Die mynbou het toe ʼn alledaagse bedryf geword (Nieu-Neolitikum in Suid-Europa). Die gesogte erts is op twee maniere uit die myne verkry: deur die rotse in hanteerbare stukke te breek, of deur die rots met vure te verhit en daarna gou af te koel deur koue water oor die warm rots te gooi. Deur die skielike inkrimping van die rots het dit dan in stukke opgebreek. Dieselfde proses is toegepas gedurende die Vroeë Egiptiese tydperk. Die mynbou is toe nie slegs bedryf om grondstowwe te bekom nie, maar ook vir die vervaardiging van weeldeartikels (goud en edelstene). Gedurende die bloeityd van die Griekse en Romeinse beskawings is die mynbou meer sistematies aangepak. [[Yster]], [[koper]], goud, [[silwer]], [[kwik]], [[tin]] en [[lood]] is toe oral in Europa ontgin. Hierdie metale was ook in [[China]], [[Indië]] en [[Suid-Amerika]] bekend. Gelyktydig met die verval van die [[Romeinse Ryk]] het ook die mynbou in [[Europa]] agteruitgegaan, maar gedurende die [[Middeleeue]] het ʼn herlewing ingetree. Die eerste dokument oor die mynbou dateer uit [[745|745 n.C.]] en is afkomstig van die Hongaarse dorpie Schemnitz. Gedurende die 16e eeu is 'n belangrike stap voorwaarts gedoen toe dit moontlik geword het om groot hoeveelhede rots met 'n relatief klein hoeveelheid plofstof op te breek. Tegelykertyd het die kennis van die mynbou vinnig begin toeneem en dit is saamgevat in die beroemde werk van Georg Agricola (1494- 1555), ''De remetalica'', wat in 1556 gepubliseer is. Die Spaanse ontdekkingsreise het 'n oorvloed van kosbare metale aan Europa besorg, met die gevolg dat die ontginningstempo daarvan in Europa aansienlik afgeneem het. Die vraag na fossielbrandstof het egter toegeneem en gedurende die 17de, en veral die 18de eeu, het die ontginning van steenkool 'n belangrike bedryf geword - eers in Engeland en later in [[Duitsland]] en [[Frankryk]]. In Suid-Afrika was grotbewoners uit die Steentyd die eerste mense wat myne bewerk het. Uitgrawings in die Bomvu-rûens in [[Eswatini]] is ongeveer 40&nbsp;000 jaar gelede gedoen. Oop myne wat by [[Phalaborwa]] ontdek is, dateer uit die [[8ste eeu v.C.]]. Vroeë ontdekkingsreisigers langs die Suid-Afrikaanse kus is opdrag gegee om die legendariese ryk van Monomotapa te probeer opspoor, waar daar volgens oorlewering ryk goudafsettings en mynbedrywighede was. Hoewel die ryk blykbaar in die teenswoordige [[Zimbabwe]] was, het die kaarte van die vroeë reisigers melding gemaak van Vigiti Magna, Davagul, en ander stede wat geleë was aan 'n rivier wat naby [[Kaap Agulhas]] in die see sou gevloei het. Een van die kaarte is toegelig deur Johann van Linschoten, 'n Nederlandse reisiger wie se werk aan [[Jan van Riebeeck]] bekend was. Van Riebeeck het dit dus as deel van sy taak beskou om met Monomotapa in aanraking te kom. Hy het verskeie ontdekkingsreise gelas met die bepaalde doel om 'n deel van die goudhandel na Tafelbaai te lok. Die soektog na Monomotapa was onsuksesvol. maar [[Simon van der Stel]] het wel in 1685 'n suksesvolle ekspedisie na die sogenaamde koperberge in [[Namakwaland]] gelei. Drie skagte is gesink en goeie monsters is verkry, maar die koperberge was byna 600 km van Tafelbaai af en ontginning is deur die gebrek aan 'n gerieflike hawe gekortwiek. Die bepaalde probleme van steenkoolontginning (die lae was dikwels maar dun en die gesteentes erg gevou en gebreek) het 'n behoefte aan gespesialiseerde vaklui laat ontstaan. Die eerste amptelike opleiding het in 1763 in Schemnitz, Hongarye, begin, en later ook by die beroemde skole in Freiburg (1765, Sergbauschule) en Parys (1783, Ecole de Mines de Paris). Die belangrikheid van delf- en brandstowwe het veral gedurende die Industriële Revolusie vinnig toegeneem. In Suid-Afrika het sir James Alexander teen die middel van die 19e eeu geprobeer om koperafsettings naby die [[Oranjerivier]] te ontgin en teen 1855 is die eerste kopermyne naby [[Springbok]] begin. Later is myne ook by [[Okiep]] en [[Nababeep]] geopen. Die eerste grootskaalse goudontginning het in 1873 begin toe groot spoelgoudafsettings by [[Pelgrimsrus]] gevind is. Teen 1885 is die eerste goud uit die hoofrif verkry en in 1886 is die myndorp [[Johannesburg]] aangelê. Teen 1910 was daar 67 myne aan die [[Witwatersrand]], van [[Springs]] tot by [[Randfontein]]. Gedurende die 20ste eeu is steenkool, aardgas en aardolie op 'n al hoe groter skaal gebruik, maar dit het nou duidelik geword dat die olie- en gasreserwes beperk is. Gevolglik het die soektog na [[uraan]], wat 'n belangrike element in die ontwikkeling van [[kernkrag]] is, teen die middel van die 20ste eeu geweldig uitgebrei. == Mynboukunde == === Opleiding === Na die stigting van die eerste mynbouskole in die tweede helfte van die 18e eeu, het studieinrigtings vir die mynbedryf oral in [[Europa]] verrys. Die eerste opgeleide mynboukundiges het gedurende die eerste ontginnings en stormlope uit die buiteland na Suid-Afrika gekom, en vir geruime tyd het Suid-Afrika staatgemaak op die kennis van hierdie buitelandse ingenieurs. Veral die "Cousin Jacks", wat in die tinmyne van Redruth en Camborne hul ambag geleer het, het oor die hele wêreld en ook in [[Suid-Afrika]] hul stempel afgedruk. Die mynskool wat in 1896 by [[Kimberley]] gestig is, was gebaseer op die een by [[Redruth]]. 'n Afdeling van die [[Kimberley-skool]] is later in [[Johannesburg]] gestig, wat gelei het tot die stigting van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in 1922. Die meeste myningenieurs ontvang teenswoordig hul opleiding aan die universiteit of aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Dit geld ook vir die metaalkundige, wat ook ʼn belangrike bydrae lewer tot die bedryf. By die opleiding van mynboupersoneel word aandag gegee aan alle aspekte van die opsporing en ontginning van delfstowwe. Waar die mynbou in Suid-Afrika, met sy oorvloedige mineraalrykdom, die opbrengs van byna elke ander land oortref, is dit geen wonder nie dat Suid-Afrika ook op die gebied van die opleiding van personeel die voorste plek beklee. Suid-Afrikaanse mynboukundiges is vandag dwarsoor die wêreld in aanvraag en die land se kenners bedien mynmaatskappye wêreldwyd van raad. === Opsporing === Die proses vir die opsporing (prospektering) van delfstowwe het gedurende die 20ste eeu baie verander. Oorspronklik is daar net ondersoek ingestel na toevallige vondste. Dit is gevolg deur 'n fase waartydens die mens deur middel van ondersoeke na die geologiese geskiedenis van 'n gebied probeer bepaal het watter delfstowwe daar aanwesig is. Die ontginning van die aardrykdom is tans so ver gevorder dat daar digby die aardkors geen besondere vondste meer gedoen word nie. Gevolglik speel geochemiese en geofisiese opsporingsmetodes die grootste rol by die opsporing van minerale. By die geochemiese metodes word 'n ondersoek gedoen na die voorkoms van bepaalde elemente in 'n gebied. By die geofisiese ondersoek word die geologiese struktuur van die ondergrond bepaal. Dit is veral belangrik by die opsporing van olie en gas bronne, wat hoofsaaklik ophoop in die kruingebiede van antiklinale (plooirûe of boogvormige formasies). Wanneer die bevindings dui op die aanwesigheid van die gesogte delfstof, word daar voortgegaan met eksplorasie. === Eksplorasie === Die eksplorasie is die ondersoek na die gehalte en hoeveelheid van die delfstof. Dit is veral belangrik om vas te stel of ontginning ekonomies lewensvatbaar is. Vir die doel word verskeie monsters deur middel van duur boorprosesse by die betrokke terreine geneem. Op grond van die gegewens wat so verkry word, word bereken presies hoeveel van die delfstof aanwesig is. Die bepaling omvat 'n bewese reserwe sowel as 'n waarskynlike reserwe. Vir die dele van die ondergrond waarvan 'n mens weinig of geen gegewens het nie, word 'n moontlike reserwe ook soms beraam. Ekonomies-ontginbare reserwes word in groot mate bepaal deur die heersende pryse. Tydens die [[oliekrisis]] van 1973/1974, toe die prys van [[ruolie]] die hoogte ingeskiet het, het die ekonomies ontginbare reserwes skielik verdubbel. Sedertdien word daar ook aandag gegee aan die ontginning van olie: uit vaste gesteentes (olieskalie). Indien dit ekonomies ontgin kan word, sal die wêreld se reserwes weer verdubbel. Die grootste olieskaliereserwes is in die VSA. == Ontginning == Die metode van ontginning word bepaal deur die hoeveelheid en die aard van die delfstof. === Dagmynbou === Die eenvoudigste metode is die dagmynbou. Die delfstof word naby die grondoppervlak uit die steengroef ontgin. Wetlik behoort die ontginde delfstof aan die eienaar van die grond. In die meeste ontwikkelde lande word die metode slegs toegepas vir die verkryging van boumateriaal en vir padbou. In die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] word bykans 25% van die steenkool op die manier verkry. 'n Groot voordeel van dagmynbou is die lae produksiekoste, die hoë daaglikse opbrengs (in die groot groewe tot 100&nbsp;000 m³ per dag), en die relatief groter veiligheid. Die ontginning van dik lae is minder veilig omdat die gesteente in trappe bewerk word, dikwels gelyktydig op verskillende vlakke. 'n Soortgelyke metode word in Duitsland toegepas in die groot bruinkoolgroewe wat tussen Keulen en die Limburgse grens geleë is. Die gevaar van grondverskuiwings bestaan egter gedurig met die metode. 'n Spesiale vorm van dagmynbou word by baie diamantmyne aangetref. Dikwels lê die [[diamant]]e in bepaalde stollingsgesteentes, bekend as kimberliet. Die kimberlietpyp word geleidelik blootgelê en mettertyd ontstaan 'n nagenoeg ronde vertikale skag, byvoorbeeld die [[Groot Gat]] by Kimberley. Verskeie kimberlietpype word steeds in Kimberley ontgin. Dagmynbou word hoofsaaklik vir die ontginning van koper, steenkool en ystererts gebruik, asook vir die produksie van nie-metale soos klip, sand, klei, gips, ensovoorts. Die omvang van plofstofladings is gewoonlik groter as by ondergrondse ontginning. Skietpatrone word uitgewerk sodat groot gebiede op 'n slag oopgeskiet kan word, hoewel die omvang van die skietwerk in die geval van dagmynbou dikwels beperk word deur die nabyheid van woongebiede. 'n Groot deel van die uitgrawing word gedoen deur stootskrapers en meganiese grawe. Die verwydering van water uit oop myne, sowel as die gevaar van oorstromings, geniet baie aandag, veral waar die reënval hoog is en waterdraende rots voorkom. Sekere mineraalafsettings word deur 'n hidrouliese metode ontgin. Dit kom grootliks daarop neer dat die erts versit word deur middel van 'n sterk straal water uit 'n groot spuitkop. Die hidrouliese ontginningsmetode is verwant aan die baggermetode. Dit geskied met behulp van 'n bagger, gewoonlik op 'n dam of langs die kus. Die bagger het 'n verdigtingstoestel aan boord en nadat die grondstof deur die toestel gegaan het, word dit aan die ander kant van die bagger uitgestoot. 'n Variasie van die baggermetode is die "ontginning" van uraan uit die slykdam nadat al die goud aan die slyk onttrek is. By die ystermyn op [[Thabazimbi]] word sowel dagmynbou as ondergrondse mynbou beoefen, en die Donkerpoortmyn daar naby is van 'n ondergrondse myn in 'n dagmyn verander. === Mynbou ondergronds === Delfstowwe wat diep uit die ondergrond ontgin word, behoort wetlik meestal aan die Staat, wat 'n konsessie vir die ontginning aan 'n individu of 'n maatskappy kan verleen. Die ontginningsmetodes ondergronds kan baie verskil. Dié vir olie en gas is in beginsel baie eenvoudig. Die stowwe verkeer dikwels onder sulke geweldig hoe druk dat daar slegs 'n skag na die betrokke laag geboor hoef te word. Die gas of die olie kom dan sommer vanself boontoe. Die praktiese uitvoering van die eenvoudige beginsel is egter hoogs gekompliseer. Namate die olie ontgin word, daal die druk, en gevolglik moet die olie na die aardoppervlak gepomp word. Sodra die pompproses nie meer doeltreffend werk nie, word die druk dikwels verhoog deur water by 'n aangrensende boorgat in te spuit. By soutontginning word 'n soortgelyke tegniek gebruik. Warm water word deur 'n boorgat in die soutlaag ingepomp. Die sout los daarin op en kan na bo gepomp word. By die algemeenste vorm van mynbou word 'n ondergrondse ertsliggaam (bv. 'n uraanryke ekstrusie) of 'n stelsel van lae (byvoorbeeld steenkool) opgegrawe. Vir hierdie doel word vertikale skagte gesink, van waar die ertslae langs horisontale gange ontgin word. Hierdie metode vereis besondere tegniek ten opsigte van die bekamping van die hoë ondergrondse temperature, suurstoftoevoer, stof, gevaarlike gasse soos myngas, veral [[metaan]] (Ch<sub>4</sub>) en die gevaar van ineenstortings. In steenkoolmyne word daar 'n horisontale gang in 'n steenkoollaag gegrawe, wat aan die een sy ewewydig met die gang verbreed word. Op dié wyse word 'n nuwe tonnel, wat deur houtstutte ondersteun word, en 'n verlate gedeelte (die "ou man"), waaruit die stutte geleidelik verwyder word, gevorm. Die "ou man" word gou opgevul deur rotsstortings, waarvan die tekens dikwels by die oppervlak waargeneem kan word (mynskade). Nog 'n nuwe tegniek wat in steenkoolmyne toegepas word, is die vergassing van die steenkool, wat veral nuttig is in die ontginning van besondere dun lae steenkool. Die proses bring ook mee dat bykans geen materiaal na die bogrond gevoer hoef te word nie. 'n Groot verskeidenheid grondstowwe kom in Suid-Afrika voor. Die land het groot reserwes ystererts, [[chroom]], [[mangaan]], [[vanadium]], [[Platinum|platina]], goud, steenkool en baie meer. Bowendien het die mynbase reeds aan die begin van die eeu beset dat 'n wetenskaplike benadering tot die bedryf die beste langtermynvoordele sal verseker. Die stabiliteit van rotsmassas waarin die ertsafsettings voorkom, bepaal dikwels die metode van mynbou wat toegepas gaan word. Die strewe bly steeds 'n metode wat die beste finansiële voordele sal lewer, in ooreenstemming met 'n redelike mate van veiligheid. Wetenskaplike metodes word gebruik om die spanning, druk en verplasing van rotse in oop myne sowel as ondergronds te meet. Hierdeur word die stabiliteit van rotsstrukture bepaal en gevolglik kan die steunvereistes daarvoor bereken word. Verder word die geologiese faktore ook bestudeer, soos die grootte en vorm van die ertsliggaam, die diepte en aard van die bolaag, die ligging, die strekking en die helling van die afsetting. Die sterkte en die fisiese aard van die erts en van die omliggende gesteente, asook die aanwesigheid al dan nie van waterdraende rotse in die omgewing, het ook 'n invloed op die keuse van mynboutegniek. Hedendaags word daar grootskaals gebruik gemaak van rekenaars om die moontlike winste en risiko's te bereken en die omvang en aard van die beveiliging van die gekose mynboutegniek vas te stel. === Skaggrawing === Die grawe van 'n skag is waarskynlik die gevaarlikste operasie by die ontginning van 'n myn. Die eerste stap is om die boonste 50 m rots met [[dinamiet]] los te skiet. Sodra die los rots uit die gat verwyder is, word daar begin met die boor van die skag. Dit geskied na gelang van die aard van die gesteente waardeur daar geboor moet word. Afgesien van die skagboor wat tot 5 m in deursnee kan wees, word daar ook van plofstof en lugbore gebruik gemaak. 'n Enorme staal platform, wat soos 'n reuse-emmer in die skag hang, sak meter vir meter in die skag af namate dit dieper word. In die vloer van die platform is daar gate waardeur die groot hysemmers met die gebreekte rots na die oppervlak opgehys word. Namate die skag dieper in die aardkors insink, word die wande van die skag deur die werkers op die platform met gewapende beton uitgevoer. === Dwarsgange === Op vasgestelde dieptes in die skag word "stasies" uitgeskiet waar die sogenaamde skip (skaghysbak) sal stilhou wanneer die myn in werking is. Dit is ook van hierdie stasies af dat daar telkens horisontale tonnels of dwarsgange na die ertsdraende rif gegrawe word. Sodra 'n dwarsgang deur die rif gaan, word 'n gang reghoekig met die dwarsgang en ewewydig met en ietwat laer as die rif gegrawe. Die effense laer vlak van die ewewydige gang sal die laai van die koekepanne met ertsdraende klip vergemaklik. === Boorwerk === Afgesien van algemene boorwerk in die myn vorm boorwerk 'n integrerende deel van die skietwerk van die myn. Verskeie soorte bore word gebruik. Slagbore stamp die rots stukkend deur middel van 'n beitelvormige boorpunt van wolframkarbied. Die sleurpuntdraaiboor skaaf of ploeg die rots weg. Geoutomatiseerde boormasjiene met verskeie boorpunte, wat van 'n beheerpaneel af beheer word, word vandag algemeen gebruik. In oop myne word groter gate vir plofstof geboor as ondergronds. Die meeste ondergrondse skietwerk word gedoen in gate wat wissel tussen 3 cm tot 8 cm in deursnee. Spesiale boorpunte van etlike meters in deursnee word in spesiale gevalle gebruik, byvoorbeeld in uraanmyne en vir skaggrawing. In kwartsmyne word daar algemeen van die afsplinteringsmetode gebruik gemaak vir die boor of breek van rotse. Hiervoor word 'n vlamstraalboor gebruik wat die rots deur skielike verhitting laat versplinter. === Hysmetodes === Die ophys van die [[Hysbak|mynhyser]] met sy passasiers of die erts word gedoen deur 'n dubbele katrolstelsel wat twee mynhysers dra sodat die een mynhyser altyd afdaal terwyl die ander een na die oppervlak styg. Hierdeur word die stelsel gebalanseer. Die hyskabels moet gereeld ondersoek word, aangesien die spanning waaraan hulle onderwerp word, die veiligheid van die passasiers in gevaar kan stel. === Beveiliging === Waar die mure of plafonne van ondergrondse gange nie sterk genoeg is nie, word meestal van houtstutte gebruik gemaak om rotsstortings mee teen te werk. Vanweë die enorme drukking en onvoorspelbaarheid van die gesteentes in die bolaag word daar in Suid-Afrika van spesiale rekenaars gebruik gemaak om die eienskappe van die gesteentes in die bolaag te ontleed en sodoende ongelukke te voorkom. Navorsers in Suid-Afrika het ook 'n spesiale hidrouliese mynstut ontwikkel wat kan meegee sonder dat dit breek. Sir [[Humphry Davy]] se beroemde veiligheidslamp word steeds gebruik om die suurstof- en metaangasinhoud in die myn te monitor. Protospanne wat spesiaal opgelei is, staan altyd gereed om tydens mynongelukke die nodige reddingswerk te verrig. == Mynbou en die milieu == Byna oral waar mynbou beoefen word, word die landskap ontsier en die omgewing versteur. Veral die [[fauna]] en [[flora]] ly onder besoedeling, wat 'n onvermydelike deel vorm van die mynbou. Onder druk van omgewingsbewaarders word daar in toenemende mate probeer om die versteuring van die natuurlike milieu teen te werk. Die mynhope word met spesiale grassoorte beplant en die gedagte om mynafval in die myngange terug te plaas, wen steeds meer veld. Waar die gange met verloop van tyd ineenstort en verdere versteurings meebring, kan hulle eerder vir so 'n doel benut word. In Duitsland, waar [[bruinkool]] bogronds ontgin word, word die myneienaars verplig om uitgewerkte myne weer met die afvalgrond op te vul. Daarna word 'n bolaag landbougrond daaroor gegooi en dit word opnuut verbou. Indien steenkool ooit in die [[Krugerwildtuin]] ontgin word, sal dit waarskynlik slegs op hierdie voorwaarde mag gebeur. == Fitoremediëring en fito-ontginning == Fitoremediëring is 'n vorm van bioremediëring wat plante gebruik om besoedelde grond van sy gifstowwe ontslae te laat raak. Plante absorbeer dikwels metale uit die grond in hul weefsels. Daar is selfs ongeveer 400 plantspesies wat hiperabsorbeerders genoem kan word. Hulle stoor dikwels verkieslik slegs een element, maar in hoë konsentrasies. 'n Goeie voorbeeld is ''[[Berkheya coddii]]'', 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en wat hoofsaaklik [[nikkel]] stoor. In sy droë bogrondse massa kan dit tot 3.8% beloop. Dit bied die moontlikheid om die nikkel te herwin en sodoende fito-ontginning uit te voer.<ref>[https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/phytoremediation-17359669/ Greipsson, S. (2011) Phytoremediation. Nature Education Knowledge 3(10):7]</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Bronne == * Benadé, Johan: Rehabilitasie van oopmyne. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 12, nr. 4, April 1985 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409613}}, volume 20, bl. 38 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Mining}} * {{Wikt-inlyn|mynbou}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou| ]] 4hzdl92pnivgz7rc6pnzqahkaxf7p2w 0 26283 2918754 2878361 2026-07-22T13:56:41Z JMK 649 trivia 2918754 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Swazis dancing in a cultural village show in Eswatini, 2006.jpg|250px]] | onderskrif = Swazi-dansers | groep = Swazi's | bevolking = 2&nbsp;482&nbsp;046 | plek = {{vlagland|Suid-Afrika}} 1&nbsp;185&nbsp;000<br /> {{vlagland|eSwatini}} 1&nbsp;297&nbsp;046<br /> {{vlagland|Zimbabwe}} 71&nbsp;000<br /> {{vlagland|Mosambiek}} 1&nbsp;300 | taal = [[Swazi]], [[Engels]], [[Afrikaans]], [[Portugees]] | geloof = [[Christendom|Christene]], Tradisionele Afrika-godsdiens | verwante = Nguni, Sotho-Tswana, ander [[Bantoe]]-volke }} Die '''Swazi's''' is 'n [[Bantoevolke|Bantoevolk]] in [[Suider-Afrika]]. Hulle woon hoofsaaklik in [[Eswatini]] (voorheen Swaziland), [[Suid-Afrika]] en in die suide van [[Mosambiek]]. Die Swazi's se taal is [[Swazi]]. Van die 2,5 miljoen Swazi's woon 'n groot deel (ongeveer 50%) in Suid-Afrika. == Geskiedenis == [[Lêer:Swazi Warriors.jpg|duimnael|links|Swazi-krygers by incwala]] Die onafhanklike staat eSwatini het sy oorsprong in die agttiende eeu met die integrasie van Nguni- en Sotho-elemente. Oorspronklik het die Sotho die noordelike streke van eSwatini bewoon en die [[Nguni]] die suidelike streke. Sedert [[1820]] is hulle onderwerp aan die Nguni-stamhoof [[Sobhuza I]] van die Ngwane-stam. Sy seun, Mswati, wat uiteindelik die Sotho onderwerp het, het die unifikasieproses voltooi en [[Mswati III]] heers vandag oor die hele Swazi-koninkryk. Die Sotho-sprekende volke is òf deur die proses geabsorbeer òf weggedryf en groot getalle Nguni-vlugtelinge vanuit [[KwaZulu-Natal]] het hulle by die Swazi aangesluit. === Kraal- en hutuitleg === Die tradisionele Swazikraal is betreklik klein en word soms net deur een familie bewoon. Dit is gewoonlik naby die stam se gemeenskaplike weivelde geleë. Die middelpunt van 'n kraal is die beeskraal, wat in die geval van 'n stamkaptein se kraal 2 ingange het. Direk agter die beeskraal staan die hoofhut wat deur die kaptein of familiehoof se moeder bewoon word. As sy moeder oorlede is, word dit deur sy hoofvrou bewoon. Regs daarvan woon die eerste vrou as die moeder nog leef, of andersins die tweede vrou. Links van die hoofhut woon of die tweede vrou, of ander vroue van die kaptein of kraalhoof. Wanneer een van die vroue onvrugbaar is, neem die man 'n bykomende vrou en haar hut word net agter die van die onvrugbare vrou geplaas. Ongetroude seuns wat puberteit bereik, woon in 'n gesamentlike hut wat gewoonlik skuins agter die hutte van die belangrike vroue staan. Soortgelyke hutte word ook vir ongetroude meisies gebou, maar die posisie daarvan wissel. 'n Wooneenheid bestaan uit 'n woonhut, ʼn kookhut en 'n pakhut en word deur 'n heining van takke en bondels gras omhein. Aan die agterkant van die kraal kom platforms voor waarop die graan opgestapel word totdat dit gedors word. Daarna word dit in ondergrondse putte in en om die bees kraal gebêre. Elke kraal het ook 'n vuurmaakplek wat met spesiale "medisyne" behandel is en as weerligafleier moet dien. Die hut, wat 'n deursnee van sowat 4 m het, is byekorfvormig en die raamwerk van jong takke word met gras bedek. Die ingang is gewoonlik baie laag. In die middel van die hut is 'n vuurmaakplek. Die deel regs van die vuurmaakplek is tradisioneel die man se kant van die hut en die deel links daarvan die vrou s'n. Teenoor die ingang aan die agterkant van die hut word offers aan die voorvadergeeste gebring en die deel is met 'n walletjie om ring. Die huishouding se honde slaap altyd aan weerskante van die ingang. === Stam- en sosiale organisasie === Die Swazivolk is in sibbes georganiseer, wat elk van 'n gemeenskaplike voorouer sou afstam. Die rang en status wat 'n sibbe binne die volk geniet, word bepaal deur sy verwantskap met die regerende sibbe, die Nkosi Dlamini. Verwantskap word volgens die manlike lyn bereken. Tradisioneel mag 'n man met meer as een vrou trou, maar aangesien die bruidskat net in die vorm van beeste betaal kan word, is dit vir baie mans te duur en kom poligamie nie algemeen voor nie. Die Swazi's handhaaf streng reëls ten opsigte van die keuse van huweliksmaats. Buiten in die geval van die koning, word huwelike binne dieselfde sibbe nie toegelaat nie. 'n Man mag ook nie met die dogter van sy oom aan moederskant trou solank sy vader nog leef nie, aangesien hy moontlik met haar gaan trou. Daar word verwag dat 'n man verkieslik met ʼn meisie uit een van sy oumas se sibbes trou. Na die troue trek die bruid by haar man se familie in. Uniek van die Swazi's is dat hulle nie net deur 'n opperhoof of koning (die leeu) regeer word nie, maar ook deur die koning se moeder (die olifantkoei). Sy is net so magtig soos haar seun en word met dieselfde respek behandel, terwyl haar sibbe op die [[Nkosi Dlamini]] na die hoogste rangposisie in die volk beklee. Uit haar rol spruit ook die aansien wat die moeder van 'n kraal hoof of stamkaptein geniet. Die tradisionele regering is baie demokraties. Die koning en sy moeder word deur 2 rade bygestaan, naamlik 'n binneraad, wat uit 'n klein groep mans van adellike afkoms bestaan, en 'n groter algemene raad, met verteenwoordigers uit alle statusklasse. Laasgenoemde se besluite is deurslaggewend. === Tradisionele leefwyse === Die Swazi's is 'n herdersvolk by wie akkerbou ʼn ondergeskikte rol speel. Hulle heg groot waarde aan beeste, wat net vir baie spesiale geleenthede geslag word. Melk is egter 'n vername bestanddeel van hul dieet. Die belangrikste akkerbouprodukte is mielies, sorghum, suikerriet, pampoen, kalbas en waatlemoene. Die landerye word hoofsaaklik deur die vroue bewerk, wat elk met die geboorte van hul eerste kind 'n eie lappie grond kry. Die eerste oeste val min of meer saam met die sogenaamde [[incwala]], die Swazi's se belangrikste fees. Hoewel daar eers na die fees van die nuwe seisoen se oes geëet mag word, is dit nie in die eerste plek ʼn fees van die eerste vrugte, soos by ander Swart volke, nie, maar dien dit eerder om die koning se posisie te verstewig en die volk as 'n eenheid saam te snoer. Dit word in [[Desember]] gehou en die hoogtepunt duur 6 dae lank. Die voorbereidings strek oor sowat 3 weke. 'n Uitgesoekte groep mans word uitgestuur om bestanddele vir 'n "medisyne" te versamel waarmee die koning ritueel versterk word. Die mengsel bestaan onder meer uit seewater, water uit die land se belangrikste riviere, sekere plante, asook sekere dele van 'n swart bul wat tydens die fees geslag word. Die koning word daarmee gewas en moet ook ʼn mondvol daarvan in die 4 windrigtings spoeg. Die fees gaan met baie dansery en singery gepaard, terwyl sekere taboes ook deurentyd gehandhaaf moet word. Na die sesde dag van die fees is dit veronderstel om te reën aangesien die koning en sy moeder oor die reënmaakkuns sou beskik. 'n Ander belangrike fees is die van die rietdans waarby meisies wat puberteit bereik het, riete moet gaan sny om die windskerm om die huis van die koning se moeder op seremoniële wyse te gaan hernieu. Tydens die danse wat hulle dan uitvoer, hou hulle lang messe vas as teken van hul maagdelikheid. Jong mans mag nie trou voordat hulle in regimente geplaas en in oorlogvoering opgelei is nie. Die Swazi's se tradisionele leefwyse is egter nie so oorloggerig soos die van die [[Zoeloes]] nie, en strooptogte word eerder uitgevoer ten einde beeste te bekom en die mans die geleentheid te gee om hulle te onderskei, eerder as die opbou van 'n ryk. Net soos die ander Swart volke van [[Suid-Afrika]], glo die Swazi's in ʼn opperwese (die "eerste voorvader"), maar hy word nie regstreeks aanbid nie. Hul tradisionele godsdiens berus op die verering van die voorvadergeeste, onder meer deur middel van offers. === Kleredrag === Die tradisionele kleredrag is van beesvel en bestaan uit ʼn lang voorskoot en skouermantel. Vir spesiale geleenthede word dit ryklik met krale en uitgekamde beessterthare versier. Die hare kry besondere aandag by die Swazi's. Jong mans en meisies pluis dit uit totdat dit regop staan en versier dit dan met vere. Getroude vroue dui hul status aan deur die hare in 'n byekorfvormige bol te dra. Die hare word ook graag met 'n mengsel van vet en as van verbrande aalwynblare gebleik. Die gewone man moet egter sekere taboes ten opsigte van kleredrag en versierings handhaaf. Luiperdvel en rooi loerievere mag byvoorbeeld net tydens die incwalafees gedra word, andersins is dit tot die adellikes en kapteins beperk. Groot, pienk krale mag ook net deur adellikes gedra word. == Vandag == [[Lêer:Princess at the Reed Dance in Eswatini.jpg|duimnael|links|Prinses Sikhanyiso dans by Umhlanga]] Met die totstandkoming van eSwatini is baie etniese Swazi's uit die nuwe staat uitgesluit en 50% woon tans in Suid-Afrika. Die mense wat in hierdie klein koningkrykie woon, is nou verwant aan hul [[Zoeloe]]-bure, en daar is weinig verskil tussen hulle tale.<ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967</ref> Die Swazi's is tradisioneel landbouers en vee speel 'n belangrike rol. 'n Kenmerkende Swazi-tradisie is die jaarlikse [[rietdans]], wat gewoonlik in die lente begin. Jong maagde - waarvan een deur die Swazi-koning tot nuwe vrou gekies sal word - voer hierdie seremonie uit. Vandag betrek hierdie geleentheid honderde jong meisies, wat met varsgeplukte riete en geklee in kleurvolle tradisionele krale vir langer as sewe dae voor 'n groot gehoor swaai en sing. ==Trivia== Sibusiso Vilane is 'n bekende bergklimmer wat in Suid-Afrika gebore is en in Swaziland grootgeword het. In 2003 was hy die eerste swart man om die kruin van [[Everest]] te bereik. == Sien ook == * [[Vlag van eSwatini]] == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 49, 50 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Swazi people}} {{Navigasie etniese groepe in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Eswatini]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mosambiek]] [[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Zimbabwe]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] [[Kategorie:Bantoevolke]] i1cvrv4mv6gkrlhen3ju06wgehap5q1 10 26826 2918617 1319016 2026-07-21T12:06:51Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918617 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Kaap Verde | vlag alias = Flag of Cape Verde (10-17).svg | vlag alias-1975 = Flag of Cape Verde (1975-1992).svg | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1975 | redir1 = CPV </noinclude> }} 17v2tv02a3f3m9jfaccyv76f8cxu1vp 0 30054 2918844 2868638 2026-07-22T21:00:17Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918844 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Boston'''<br /> [[Lêer:Boston Montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Suffolk County Massachusetts incorporated and unincorporated areas Boston highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Boston, Massachusetts.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Boston.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Massachusetts.svg|20px|raam]] [[Massachusetts]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Suffolk |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|42|22|N|71|03|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[17 September]] [[1630]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 Maart]] [[1822]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 232,1 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;- waarvan land | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 125,2 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 43&nbsp;m (gem.) |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 675&nbsp;647 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;396/vk km |- | &nbsp;- Stedelik | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;382&nbsp;009 |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;941&nbsp;632 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -5 (OST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -4 (ODT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,7&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2,0 / 28,0&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1090 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Michelle Wu ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.boston.gov/ ''boston.gov''] |} '''Boston''' ([[Engels]]: [ˈbɒstən], {{Audio|En-us-Boston.ogg|luister}}) is 'n stad aan die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese kus]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Dit is die administratiewe sentrum en die grootste stad van sowel die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[Massachusetts|Commonwealth of Massachusetts]] asook die [[Nieu-Engeland|Nieu-Engeland-streek]] in die noordoostelike Verenigde State met 'n geskatte bevolking van 675&nbsp;647 in 2020. Boston word as die ekonomiese en kulturele sentrum van Nieu-Engeland beskou en vorm ook die middelpunt van die metropolitaanse gebied van Groter Boston wat stede soos [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] en Quincy insluit en met 'n bevolking van 4,9 miljoen die 11de grootste demografiese sentrum van die VSA vorm. [[Lêer:Flickr - Official U.S. Navy Imagery - Performers march during the "Sunset Parade" at the site of the USS Constitution during Boston Navy Week 2012. (1).jpg|duimnael|links|Sunset Parade tydens die Boston Navy Week in 2012 – een van die hoogtepunte van die tweehonderdjarige herdenking van die Brits-Amerikaanse Oorlog van 1812]] [[Lêer:Boston skyline from Longfellow Bridge September 2017 panorama 2.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor Back Bay en die Charlesrivier vanaf Longfellow-brug]] Die stad, wat in 1630 deur Engelse Puriteine van die ''Massachusetts Bay Company'' op die Shawmut-skiereiland gestig is, het in die laat 18de eeu 'n beduidende rol tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] gespeel. Net soos die [[Boston-slagting]] (''Boston Massacre'', 1770) en die [[Boston Teeparty]] (''Boston Tea Party'', 1773) het ook verskeie vroeë slae van die Rewolusionêre Oorlog soos die [[Slag van Bunker Hill]] en die Beleg van Boston hier en in die nabye omgewing plaasgevind. In die tydperk tussen 1830 en 1865 was Boston die sentrum van die Amerikaanse anti-slawerny-beweging. Ná die Amerikaanse onafhanklikheid het Boston tot 'n belangrike handelshawe en nywerheidsentrum ontwikkel. Boston het op verskeie terreine die voortou geneem en was byvoorbeeld die eerste Amerikaanse stad met 'n openbare skool (die ''Boston Latin School'' in 1635), 'n kollege (''Harvard College'' in 1636 in die buurstad Cambridge) en 'n [[moltrein]]stelsel. Vanaf die 19de eeu het Boston as 'n sentrum van kunste en geleerdheid gefloreer wat aan die stad die bynaam "Athene van Amerika" besorg het. 'n Verskeidenheid museums, biblioteke en simfonie-orkeste is in dié tyd gestig wat steeds 'n sentrale rol in Boston se kulturele lewe speel en aangevul word deur 'n lewendige moderne musiek- en kunsbedryf. Invloedryke akademiese instellings verseker dat Boston se leefstyl eerder deur innovatiewe kuns en argitektuur as deur geld of politiek gedryf word.<ref>{{en}} Mara Vorhees: ''Lonely Planet Boston City Guide''. 6de hersiene uitgawe. Lonely Planet 2015, bl. 5</ref> Die stad se ryk historiese en kulturele erfenis lok jaarliks meer as 16 miljoen toeriste. Danksy landaanwinningsprojekte en die inlywing van aangrensende nedersettings het Boston buite die skiereiland uitgebrei. Met sy talle kolleges en universiteite in die stads- en aangrensende gebiede is Boston vandag 'n sentrum vir hoër onderwys en gesondheidssorg. Die plaaslike ekonomie steun op navorsing, finansiële dienste en tegnologie (waaronder veral biotegnologie). As gevolg van sy opknappingsprogram het Boston talle stadsbuurte gerestoureer, maar tegelykertyd tot 'n stad met relatief hoë lewenskoste ontwikkel – veral nadat die beperking van huurvlakke deur owerheidsliggame in die 1990's gestaak is. Baie mense meen die stad is minder raserig en meer ontspanne as ander Amerikaanse stede. Dit is bekend vir sy mooi ou baksteengeboue (''Boston brownstones''). In en om Boston is daar vele beroemde universiteite en kolleges, onder meer Harvard en die Massachusetts Institute of Technology (MIT).<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Boston high spine aerial view, October 2015.jpg|duimnael|links|Die middestad van Boston in Oktober 2015]] [[Lêer:Boston Back Bay reflection.jpg|duimnael|links|Brownstone-huise, soos dié in Back Bay, is van die mees gesogte eiendomme in Boston]] [[Lêer:Courtyard, Isabella Stewart Gardner Museum, Boston.jpg|duimnael|links|'n Venesiaanse droomwêreld as kunsmuseum – Isabella Stewart Gardner Museum (binnehof)]] As gevolg van sy vroeë stigting beslaan die stadsgebied van Boston in vergelyking met die meeste ander Amerikaanse metropole slegs 'n relatief klein oppervlakte van 232,1 vierkante kilometer (waarvan slegs 125,4 vk km land is). Van stede met 'n vergelykbare bevolking is net [[San Francisco]] en [[Washington, D.C.]] kleiner. Volgens amptelike statistieke lê Boston – soos gemeet by die Internasionale Logan-lughawe – 5,8 meter bo seevlak. Bellevue Hill is die hoogste punt in die stadsgebied met 101 meter, terwyl die laagste punt op seevlak lê. Die topografie van Boston word deur die Charlesrivier oorheers wat in die Bostonhawe uitmond en Boston van sy buurstad Cambridge skei. Boston word deur die Groter Bostongebied omring en grens aan stede soos Winthrop, Revere, Chelsea, Everett, Somerville, Cambridge, Watertown, Newton, Brookline, Needham, Dedham, Canton, Milton en Quincy. Groot dele van plekke soos Back Bay en South End het eers ná [[landwinning]]sprojekte ontstaan – hiervoor is die hele rotsinhoud van twee van Boston se vroeëre drie heuwels (die "Trimount") gebruik, en net die kleinste van die oorspronklike heuwels, Beacon Hill, het gedeeltelik bewaar gebly aangesien net sowat die helfte van sy vroeëre hoogte vir landwinning afgegrawe is. Die stadskern en sy onmiddellike omgewing word deur laeverdieping baksteen- of klipgeboue oorheers waarvan baie ouer geboue in die sogenaamde ''Federal style''-argitektuur ontwerp is. Verskeie van hierdie historiese geboue meng met moderne [[wolkekrabber]]s, veral in die Finansiële Distrik, die Regeringsentrum, langs die waterfront van Suid-Boston en in Back Bay wat met talle bekende bakens soos die openbare biblioteek van Boston, die Christian Science Center met die moederkerk van die ''Church of Christ, Scientist'', Copleyplein, Newburystraat en die twee hoogste geboue van Nieu-Engeland, die John Hancocktoring en die Prudentialtoring pronk. Kleiner sakegebiede is tussen woonhuise geleë. Die historiese South End-distrik is tans die grootste [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] kwartier in die VSA wat volledig bewaar gebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |title=''South End Historical Society'' |accessdate=22 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222103817/http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |archive-date=22 Februarie 2007 |url-status=dead}}</ref> == Klimaat == [[Lêer:USA Massachusetts Boston Foliage.jpg|duimnael|[[Herfs]]kleure: Boston tydens die ''Indian summer'']] Boston is 'n streek geleë waar twee weerspatrone ontmoet – lugmassas uit die gebied van die [[Groot Mere]] en [[Kanada]] aan die een en gematigde lugstromings uit die Golfstroomgebied van die [[Atlantiese Oseaan]] aan die ander kant lei tot baie wisselvallige weer. Die klimaat in die stadsgebied kan ondanks Boston se ligging as kontinentaal en vogtig geklassifiseer word. September en Oktober word deur sonnige weer en baie blou-hemeldae gekenmerk, met oggende en aande wat al koeler raak, maar warm namiddae. Warmer weer kan tot in November voorkom en staan as ''Indian summer'' bekend. Alhoewel daar in vergelyking met ander gebiede in die oostelike Verenigde State met 104 sentimeter relatief min [[sneeu]]valle (met enkele [[blizzard|sneeustorms]]) aangeteken word, kan [[winter]]s in Boston nogal baie koud raak. [[Lente]]tyd kan soms kort wees voordat Boston bedompige, warm weer beleef. Die stad is daarnaas winderiger as byvoorbeeld [[Chicago]] en kry meer neerslae as [[Seattle]].<ref>{{en}} Kim Grant: ''Boston''. Footscray, Victoria (AUS): Lonely Planet 2000, bl. 22</ref> == Sport == Boston was een van die gasheerstede tydens die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://www.boston.gov/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Boston|title=Boston|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Januarie 2026}} ; Museums ---- * {{en}} [https://www.gardnermuseum.org/ ''Isabella Stewart Gardner Museum''] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.meetboston.com/ ''Meet Boston''] * {{en}} [https://visitboston.com/ ''Visit Boston, Hotel and Visitor Information for Greater Boston''] {{Hoofstede van die Verenigde State}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hoofstede in die Verenigde State]] [[Kategorie:Nedersettings in Massachusetts]] fjz1stzx361w8ouxvacf35c6tl58xjr 0 30506 2918593 2899963 2026-07-21T09:35:27Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Drapeau_non-officiel_fr_département_Aude.svg" met "Drapeau_traditionnel_fr_département_Aude.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is 2918593 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Carcassonne | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = | slagspreuk = | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Carcassonne-vignes.jpg | beeldgrootte = 250px | beeldbyskrif = Uitsig oor die Cité de Carcassonne | beeld_vlag = | vlaggrootte = | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Blason Carcassonne 11.svg | skildskakel = Wapen van Carcassonne | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = | kaartgrootte = <!-- 200px --> | kaartbyskrif = Ligging van Carcassonne in [[Frankryk]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = Frankryk | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Frankryk}} | onderafdelingtipe1 = [[Région]] | onderafdelingtipe2 = [[Département]] | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Languedoc-Roussillon2.svg|25px]] [[Languedoc-Roussillon]] | onderafdelingnaam2 = [[Lêer:Drapeau traditionnel fr département Aude.svg|25px]] [[Aude]] | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Gérard Larrat (DVD) | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = | stigtingsdatum = | stigtingstitel2 = | stigtingsdatum2 = | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 65.08 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = | oppervlak_metro_myl2 = | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 111 | hoogte_voet = | breedtegraad = 43 | breedtegraad_m = 13 | breedtegraad_s = | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 2 | lengtegraad_m = 21 | lengtegraad_s = | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2008 | bevolkingnotas = | bevolking_totaal = 47&nbsp;634 | bevolkingsdigtheid_km2 = 732 | bevolkingsdigtheid_myl2 = | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = | utcafset = | tydsone_DST = | uctafset_DST = | poskodetipe = | poskode = 5200-5249 | skakelkode = | leë_naam = | leë_inligting = | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [http://www.carcassonne.org/ www.carcassonne.org] }} '''Carcassonne''' ([[Frans]]: [kaʁkasɔn], {{Audio|LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-Carcassonne.wav|luister}}; plaaslik: [kaχkaˈsɔnə]; [[Oksitaans]]: ''Carcassona'', [kaɾkaˈsunɔ]; [[Latyn]]: ''Carcaso'') is 'n stad in die suide van [[Frankryk]] geleë in die [[département|departement]] [[Aude (departement)|Aude]] en die [[Franse geweste|regio]] [[Languedoc-Roussillon]]. Die stad is die [[prefektuur]] van Aude en is bekend vir die [[Cité de Carcassonne]], 'n goedbewaarde [[Middeleeue|Middeleeuse]] bouwerk wat as [[wêrelderfenisgebied|Wêrelderfenisterrein]] aangewys is deur [[Unesco]] in [[1997]].<ref name="unesco">{{fr}} {{lien web|url=http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=345|titre=Ville fortifiée historique de Carcassonne - UNESCO World Heritage Centre :|éditeur=Patrimoine mondiale de l'UNESCO|consulté le=23/05/2007}}</ref> [[Lêer:1 carcassonne aerial 2016.jpg|duimnael|links|'n Lugaansig van die historiese middestad of ''cité'']] Die inwoners van die stad staan as ''les Carcassonnais'' bekend. In die omgangstaal staan die stad plaaslik algemeen as "Carca" bekend. == Etimologie == Die vroegste verwysing dateer uit die eerste eeu v.C. as ''Carcasso'' ([[Julius Caesar|Caesar]]) en in die tweede eeu n.C. as ''Carcaso''.<ref name="Dauzat">{{fr}} {{cite book |author=Albert Dauzat; Charles Rostaing |title=Dictionnaire étymologique des noms de lieu en France |editor=Librairie Guénégaud |year=1979 |location=Parys |isbn=2-85023-076-6 |pages=147a}}</ref> [[Plinius die ouere]] gebruik hierdie naam meer spesifiek in die vrase ''Carcaso Volcarum Tectosage''.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Jean Guilaine, Daniel Fabre |title=Histoire de Carcassonne |publisher=Privat |isbn=2-7089-8328-8 |pages=4}}</ref> Die naam is moontlik ontleen aan die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] wortel ''*kar'' "rots" en ''*kass'', 'n moontlike [[Gallies]]e woord met 'n onduidelike betekenis wat die radikaal van die woord [[eik]]ebome sou wees: ''cass-anos'', [[Languedoc]]-[[Oksitaans]] ''casse'' wat "voetvormige eikehout" sou beteken.<ref name="Dauzat" /> Dit word gevolg deur die [[agtervoegsel]] in beide Gallies en [[Latyn]] ''-ona'' met 'n vaag betekenis. In Oksitaans is die stadsnaam direk afgelei van sy Latynse vorm wat ''Carcassona'' [karka'suno]. == Geskiedenis == === Stigting === Carcassonne was reeds vroeg die ligging van 'n aktiewe prehistoriese nedersetting geleë naby die Atax (die [[Aude (rivier)|Aude]]). Dit is in dié verband dat die toponiem ''Carcasso'' vir die eerste keer sy verskyning maak. Plinius die Ouere het die naam<ref>meer spesifiek gebruik hy die frase ''Carcaso Volcarum Tectosage''</ref> in die eerste eeu na Christus gebruik, maar dit blyk dat die term reeds voor dit in die 5de eeu v.C. bestaan het.<ref>''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine en Daniel Fabre, Privat uitgawe, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, bladsy 4</ref> Die oorspronklike ligging van Carcassonne was op die plato waar die A61-pad vandag loop. Dit is vervolgens in die [[6de eeu]] om onbekende redes verplaas na die hedendaagse ligging van die Cité de Carcassonne. Aan die einde van die 2de eeu v.C. was die terrein al 'n [[oppidum]] met gragte wat die Galliese inwoners geherberg het. In 118&nbsp;n.C het die Romeine die plek wat deur die ''Volques Tectosages''-stam gevestig is ingeneem en versterkings aan die oppidum aangebring. Vervolgens het die [[Wesgote]] die oppidum in die [[5de eeu]] ingeneem,<ref>{{fr}} verskillende datums word deur verskillende bronne aangegee: ''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine en Daniel Fabre, Privat uitgawe, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, bladsy 39 gee die datum as 462</ref> daarna die Sarasene in die [[8ste eeu]] wat dertig jaar lank in die omgewing vertoef het voor hulle deur die [[Franke]] verjaag is. Laasgenoemde het die naam ''Karkashuna'' agtergelaat. Ander name verskyn as ''Carcasona'' of ''Carcassione''.<ref>{{fr}} ''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine en Daniel Fabre, uitgawe Privat, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, bladsy 41</ref> Ná die verbrokkeling van die Carolingiese Ryk, is 'n feodale era gevestig met die Trencavel-familie aan die hoof daarvan wat daar as 'n dinastie regeer het van die [[11de eeu]] tot die [[13de eeu]]. Carcassonne het vooruitgegaan en 'n belangrike strategiese plek die [[Languedoc]] verwerf. === Middeleeue === [[Lêer:Carcassonne - Rempart de la Bastide saint-Louis (le bastion Saint-Martial).jpg|duimnael|Oorblyfsels van die Bastide wat tydens die heerskappy van Sint Lodewyk gebou is]] Die [[Katharisme]] het Carcassonne bereik waar dit 'n groot aantal volgelinge binne die stadsmure verwerf het. Die Kathare is beskerm deur die burggraaf (''vicomte'') Raimond-Roger Trencavel, die stad het uit die pous se oogpunt 'n kettergebied geword. Gevolglik het die stad swaar deurgeloop onder die vure van die kruistog wat deur Simon de Montfort gelei is. In Augustus [[1209]] het die kruisvaarderleër Carcassonne beleër. Die twee burge het vinnig geval, hulle is afgebrand en in puin gelê. Die stadsmure van die Cité het die aanvallers weerstaan, droogte en dors het egter die oorgawe van die Burgraaf van Carcassonne na twee weke se beleëring afgedwing. Hy is onmiddellik in die tronk gestop waar hy spoedig vermoor is.<ref>{{fr}} ''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine et Daniel Fabre, édition Privat, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, bladsy 56</ref> Na die inneming van die Cité is die grondgebied van die Trencavel aan 'n Baron in die noorde toegeken, die gevierde Simon de Montfort. Sy seuns het die gebied aan die koning van Frankryk geskenk wat dit in [[1224]] in die koninklike domein opgeneem het.<ref>{{fr}} Emmanuel Leroy Ladurie, ''Histoire du Languedoc'', ed. Presses universitaires de France, coll. Que sais-je ?, 1982, page 42</ref> Laasgenoemde gebeurtenis was van groot belang in die geskiedenis van Carcassonne. Ná die rebelliepoging van die Carcassonnais gelei deur die seun van die burggraaf Trencavel in 1240, het [[Lodewyk IX|Sint Lodewyk]] die bevolking van die stad verjaag en het hulle toegelaat om hulle aan die ander oewer van die rivier te vestig: dit het gelei tot die stigting van 'n nuwe stad. 'n Bastide is vervolgens geskep onder die Cité de Carcassonne.<ref>{{fr}} {{lien web|url=http://www.carcassonne.culture.fr/culture/carcassonne/fr/hc403.htm|titre=la dynastie des Trencavel|éditeur=Ministère de la culture|consulté le=27/05/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701053421/http://www.carcassonne.culture.fr/culture/carcassonne/fr/hc403.htm |date= 1 Julie 2007 }}</ref> Carcassonne het daarna ontwikkel tot 'n stad met twee sentrums en ekonomiese en maatskaplike wedywering tussen die Cité en die Bastide. Geleidelik het die Bastide Saint-Louis ekonomies vooruitgegaan totdat dit die Cité verbygesteek het, wat al sy mag en politieke gesag verloor het. Die onderste stad (''ville basse'') het in [[1248]] 'n ''consulat'', 'n middeleeuse plaaslike regeringsvorm, verkry. Ses konsuls het die stad regeer met die ondersteuning van stadsouderlinge. In die [[14de eeu]] was die stad die eerste tekstielproduksiesentrum, waar die roumateriaal wol afkomstig uit die [[Montagne Noire]] en die Corbières gebruik is. Die produksie is uitgevoer na [[Konstantinopel]] of [[Alexandrië]] deur die groot Europese handelaars.<ref>{{fr}} ''Carcassonne, histoire et architecture'' van Jean-Pierre Panouillé, éditions Ouest-France, {{ISBN|2737321948}}, page 52</ref> In [[1348]] is die stad soos die res van Europa deur die [[Swart Dood]] getref en die epidemie het herleef in die daaropvolgende eeu. In dieselfde tydperk het die [[Honderdjarige Oorlog]] talle rampe veroorsaak. Die Swart Prins het die onderste stad in [[1355]] deur brandstigting vernietig, maar die Cité de Carcassonne is gespaar.<ref>{{fr}} ''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine en Daniel Fabre, édition Privat, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, page 97</ref> 'n Beleg sou te lank neem en sou sy plundertog vertraag het. Die bastide is in [[1359]] heropgebou en versterk. Die tekstielnywerheid het herleef en verder ontwikkel. === Die 16de tot die 18de eeue === [[Lêer:France carcassonne cassini.png|duimnael|'n Kaart van Carcassonne uit 1780]] Aan die begin van dié tydperk het die onderste stad vinniger gegroei as die Cité wat ook sy militêre rol verloor het. In [[1531]] het die [[protestantisme]] sy verskyning gemaak, maar die Calviniste is uit die ''ville basse'', wat beter versterkings gehad het, verjaag. Dit het 'n basis geword vir die Katolieke wat in 'n stryd gewikkel was met die protestantse dorpies van die omgewing: Limoux, Bram, ens. Eskalering van die wedywering tussen die ''Cité'' en die ''ville basse'' het op die ou einde gelei tot die vernietiging van die ''ville basse''. Aan die begin van [[1560]] is die Protestante van die stad uitgemoor.<ref name="ReferenceA">{{fr}} {{Guerres de religion-Miquel}}, p 255</ref> [[Karel IX van Frankryk|Karel IX]] het die stad besoek tydens sy koninklike toer van Frankryk ([[1564]]-[[1566]]), vergesel van die hof en hoogeplaatstes in die koninkryk: sy broer die Hertog van Anjou, Hendrik van Navarre en die Kardinale van Bourbon en Lotharinge.<ref name="ReferenceA"/> In [[1659]] het die Verdrag van die Pireneë die grense van die provinsie Roussillon aan Frankryk toegeken, wat Carcassonne se militêre belangrikheid verminder het. Vestingwerke is verwaarloos en stadig maar seker het die ''Cité'' sy belangrikheid verloor met die oordrag van talle instansies na die ''ville basse'' wat toegeneem het. Die rykdom wat deur die handel in tekstiel bekom is, het die verfraaiing van die stad moontlik gemaak. Luukse geboue is opgerig, water is na die stad aangelê en plaveisel en beligting is op die strate aangebring wat die stad gemoderniseer het. Die ou stadsmure van die ''ville basse'' is in die [[18de eeu]] gesloop en die ''Portail des Jacobins'' ("Hek van die Jacobins") is in die tydperk opgerig. Ongelukkig vir die stad het verskeie probleme die agteruitgang van dié enkele nywerheid tot gevolg gehad. Onder die Restaurasie is die aktiwiteite gemeganiseer en het salarisse erg geval. Die stad se tekstielnywerheid het ook gely onder die sterk groeiende kompetisie van die wynbou. Tydens die [[Franse Rewolusie]] was die stad nouliks betrokke en die salarisse in die tekstielnywerheid het dramaties geval as gevolg van mededinging uit Engelens. Op [[29 Januarie]] [[1790]] is die ''[[département]]'' [[Aude (département)|Aude]] geskep en het Carcassonne die hoofstad van die streek geword.<ref>{{fr}} ''Histoire de Carcassonne'' van Jean Guilaine en Daniel Fabre, édition Privat, {{ISBN|2-7089-8328-8}}, page 164</ref> Die prys van voedsel het egter steeds gestyg en hongersnood en algemene ontevredenheid het ontstaan. Carcassonne het ''Carcassonne-Cité'' tussen [[1795]] en [[1800]] geabsorbeer. === Die 19de en 20ste eeue === [[Lêer:Carcassonne postcard place davilla.jpg|Place Davilla in Carcassonne|duimnael|regs|300px]] In die [[19de eeu]] het 'n verandering in mentaliteit posgevat ten opsigte van historiese monumente en pogings is aangewend om die Franse erfenis te restoureer en bewaar. Die Cité was geheel en al geruïneer en verwaarloos sou ondersteuning ontvang van die vakkundige uit die Aude en Carcassonne, Jean-Pierre Cros-Mayrevieille, wie ook ondersteun sou word deur Prosper Mérimée, die Inspekteur van geskiedkundige monumente. Die eerste restourasiewerk wat uitgevoer is was aan die Basiliek Saint-Nazaire-et-Saint-Celse. Verskeie onteienings het gevolg, alle wonings wat in die ''lices'' (oop spasies tussen die binneste en buitense mure van die sitadel) gebou is, is gesloop en 'n deel van die bevolking is uit die Cité verwyder. 'n Halfeeu se werk het die grootste Middeleeuse versterking in die Weste tot sy [[13de eeu]]se glorie herstel. Die argitek Viollet-le-Duc, 'n spesialis in Franse restourasie, het die leiding geneem in die restourasie. Hy het egter soms polemiek veroorsaak met sy restourasiekeuses en veral van sy persoonlike inisiatiewe. Die Cité de Carcassonne word egter wêreldwyd beskou as 'n toonbeeld van restourasiewerk: slegs 30% van die bouwerk was restourasie werk, veral dakke en inkepings langs die versterking se mure. In [[1907]] het die wynmakers van Carcassonne deelgeneem aan die wynbouers[[opstand]] om aandag te vestig op die probleme in die wynbou in Languedoc. Herhalende bedrog deur sekere produsente, oorproduksie, skimmel en kompetisie het daartoe gelei dat hulle hulle frustrasie op die regering uitgehaal het wat aanvanklik nie opgetree het en wynbouregulasies in plek gestel het nie. Carcassonne het in September 2007 by die ''Confédération générale des vignerons'' (CGV, "Algemene konfederasie van wynbouers"), die belangrikste sindikaatverening aangesluit.<ref>{{fr}} [http://www.cr-languedocroussillon.fr/uploads/Document/WEB_CHEMINACC_3673_1136451237.rtf Histoire de la viticulture en Languedoc-Roussillon - Conseil régional du Languedoc-Roussillon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195034/http://www.cr-languedocroussillon.fr/uploads/Document/WEB_CHEMINACC_3673_1136451237.rtf |date=27 September 2007 }}</ref> In [[1944]] is die [[Cité de Carcassonne]] deur Duitse troepe beset wat die kasteel gebruik het as 'n bergplek vir ammunisie en [[plofstof]]. Die inwoners is uit die ''cité'' verban. Joë Bousquet, aanvoerder van die [[Erelegioen]], was hoogs verontwaardig oor die besetting en het in 'n brief aan die prefek aangedring dat die ''cité'', wat deur alle lande as 'n kultuurerfenis beskou is, vrygestel moes word.<ref>{{fr}} {{lien web|titre=Le retour de l'Histoire|url=http://www.carcassonne.culture.fr/culture/carcassonne/fr/ii410.htm|éditeur=ministère de la Culture|consulté le=23/05/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701063848/http://www.carcassonne.culture.fr/culture/carcassonne/fr/ii410.htm |date= 1 Julie 2007 }}</ref> In [[1997]] het die Cité de Carcassonne bevestiging ontvang van die sitadel se klassifikasie as 'n wêrelderfenisterrein deur [[UNESCO]] en die onderste stad, "La Bastide Saint-Louis", as 'n bewaringsgebied. Vandag is dit met meer as drie miljoen toeriste een van die mees besoekte plekke in [[Europa]].<ref>{{fr}} [http://www.crtlr.com/Revue%20de%20presse%20CRT160305au290405.pdf Revue de presse du Languedoc-Roussillon sur le tourisme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928185525/http://www.crtlr.com/Revue%20de%20presse%20CRT160305au290405.pdf |date=28 September 2007 }} page 20</ref> == Geografie == === Ligging === [[Lêer:Plan carcassonne vectoriel.svg|duimnael|Kaart wat die ligging van Carcassonne aandui]] Carcassonne is in die suide van [[Frankryk]] geleë, 80&nbsp;km oos van [[Toulouse]]. Die stad se strategiese ligging op die roete tussen die [[Middellandse See]] en die [[Atlantiese Oseaan]] is reeds sedert die Neolitiese tydperk bekend. Die stad is geleë in 'n pas<!--couloir--> tussen die ''montagne Noire'' (Swartberge) in die noorde en die Corbières in die ooste, die Lauragais-vlakte in die weste en die Aude-vallei in die suide. Die natuurlike gebied word die Carcassès of ''le Carcassonnais'' genoem. [[Lêer:Carcassonne JPG01.jpg|duimnael|Die Aude met die Vieux-brug en die middeleeuse sitadel]] Die oppervlak van die ''commune'' (munisipaliteit / distrik) is 65&nbsp;km²; een van die groter munisipaliteite in vergelyking met die talle klein munisipaliteite van die Aude departement. Die naburige munisipaliteite is: Pennautier, Villemoustaussou, Villalier, Berriac, Villedubert, Trèbes, Montirat, Palaja, Cazilhac, Cavanac, Couffoulens, Lavalette, Roullens, Caux-et-Sauzens en Pezens. === Klimaat === Die weerstasie van Carcassonne-Salvaza verskaf reeds sedert [[1948]] daagliks verskeie weerparameters.<ref>{{fr}} [http://www.imprimerie-d3.com/sesa/Castel.pdf Divers aspects du climat de Carcassonne au cours du XIXe et début du XXe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928193611/http://www.imprimerie-d3.com/sesa/Castel.pdf |date=28 September 2007 }} par Henri Castel</ref> Maar gereelde meetings is reeds sedert [[1849]] op die inisiatief van Don de Cépian, 'n ingenieur van die département wat 'n [[reënmeter]] by Carcassonne opgerig het, geneem. Hierdie data verskaf kennis oor die weerstoestande aan die einde van die [[19de eeu]]. Die klimaat is tipies mediterreens. Dit word gekenmerk deur droë en warm [[somer]]s en matige [[herfs]] en [[winter]] sonder ys en lentes met min reën. Sneeu is raar, dit val omtrent 7 dae per jaar tussen Desember en Maart en smelt baie gou. Yskoue dae kom baie selde voor. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; font-size:95%;" !width="140px"| Stad !! Sonskyn !! Reën !! Sneeu !! Donderweer !! Mis |- |align="left"| [[Parys]] || 1 797 h/jaar || 642&nbsp;mm/jaar || 15 dae/jaar || 19 dae/jaar ||13 dae/jaar |- |align="left"| [[Nice]] || 2 694 h/jaar || 767&nbsp;mm/jaar || 1 dae/jaar || 31 dae/jaar || 1 dae/jaar |- |align="left"| [[Straatsburg]] ||1 637 h/jaar || 610&nbsp;mm/jaar || 30 dae/jaar || 29 dae/jaar ||65 dae/jaar |-style="background: #D1E8FF" |align="left"| Carcassonne || 2 190 h/jaar || 695&nbsp;mm/jaar || 7 dae/jaar || 19 dae/jaar || 14 dae/jaar |- |align="left"| Nasionale gemiddelde|| 1 973 h/jaar || 770&nbsp;mm/jaar || 14 dae/jaar || 22 dae/jaar || 40 dae/jaar |} Neerslag is die sterkste in van die herfs tot Oktober en in die lente in April. Somerreën kom as donderstorms voor wat soms geweldadig kan wees met hael wat wingerde kan beskadig. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:60%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" |Maande ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | J ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | F ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | M ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | A ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | M ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | J ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | J ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | A ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | S ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | O ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | N ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | D ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jaar |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" |Temperatuur <small>(in die skadu, normaal) °C</small> | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | 5,9 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | 7,2 | style="background: #B2FFFF; color:#000000;" | 9,1 | style="background: #B2FFFF; color:#000000;" | 11,7 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 15,3 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 19,1 | style="background: #FF8000; color:#000000;" | 22,1 | style="background: #FF8000; color:#000000;" | 21,5 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 19 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 14,8 | style="background: #B2FFFF; color:#000000;" | 9,6 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | 6,7 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 13,5 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Neerslag <small>(1961-1990)</small> | style="background: #E5E5E5; color: black;" | 67,3 | style="background: #E5E5E5; color: black;" | 67,7 | style="background: #E5E5E5; color: black;" | 64,8 | style="background: #B2B2B2; color: black;" | 71,5 | style="background: #E5E5E5; color: black;" | 62,3 | style="background: #DFDFDF; color: black;" | 43,0 | style="background: #ECECEC; color: black;" | 29,1 | style="background: #ECECEC; color: black;" | 43,2 | style="background: #ECECEC; color: black;" | 46,1 | style="background: #B2B2B2; color: black;" | 74,0 | style="background: #E5E5E5; color: black;" | 56,7 | style="background: #B2B2B2; color: black;" | 69,4 | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 695,1 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Bron: Météo France'' |} Carcassonne is baie winderig en gemiddeld 117 dae per jaar waai die wind sterker as 55&nbsp;km/h. Dit is die oostewind, die seewind of die westewind wat ''Cers'' genoem word. Carcassonne het verskeie oorstromings van die [[Aude (rivier)|Aude]] verduur in [[1872]] en [[1875]]. Die oorstromings van die jaar [[1891]] is onder die belangrikste met water wat 8&nbsp;m gestyg het<ref>{{fr}} [http://www.imprimerie-d3.com/sesa/Castel.pdf Divers aspects du climat de Carcassonne au cours du XIXe et au début du XXe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928193611/http://www.imprimerie-d3.com/sesa/Castel.pdf |date=28 September 2007 }} par Henri Castel, page 153</ref> in die onderste kwartier van die stad. In Augustus [[1912]] is Carcassonne deur 'n [[tornado]] getref wat verwoesting gesaai het: onder meer is bome is ontwortel en dakke vernietig. === Vervoerverbindings === [[Lêer:Carcassonne - Façade de la gare.jpg|duimnael|SNCF-stasie in Carcassonne]] [[Lêer:France carcassonne agglobus.jpg|duimnael|Agglo-busdiens in Carcassonne]] Carcassonne is geleë op die hoofroete tussen [[Toulouse]] en die [[Middellandse See]]. Die ''Canal du Midi'' wat dateer uit die [[17de eeu]] was vroeër 'n baie belangrike waterweg. Vandag loop die ''Autoroute des Deux Mers'' ("snelweg van die twee seë"), en meer spesifiek die oostelike tak van die A61 suid van die stad verby, wat direkte toegang aan Toulouse of [[Montpellier]] verskaf. Twee afritte ({{Sofr|23}} en {{Sofr|24}}) bedien die munisipaliteit. Op die sekondêre netwerk oorkruis die departementele 6113 (vroeër RN 113) Carcassonne en verskaf dit verbindings aan [[Toulouse]] in die weste en Narbonne in die ooste. In die suide bied die departementele 118 'n pad deur die Audevallei om by Limoux uit te kom. In die noorde strek dieselfde pad 118 tot by die Montagne Noire en verbind dit die stad met Mazamet. Carcassonne kan ook per trein bereik word te dank aan die Toulouse-[[Sète]]-spoorlyn, deur Narbonne. Die stad is ook verbind aan Quillan deur 'n gedeelte van die ou lyn Carcassonne-Rivesaltes. Carcassonne se stasie is geleë noord van die middestad naby oewer van die Canal du Midi. Dit is in [[1857]] gebou deur die ''Compagnie des chemins de fer du Midi'' ("Die Spoorwegmaatskappy van die Suide"). Die stasie se argitektuur is in die klassieke styl met 'n hoof deel en twee vleuels weerskante daarvan wat na agter strek en 'n klok aan die fasade sonder 'n tweede vloer.<ref>{{fr}} {{lien web|éditeur=lesgares.com|url=http://www.lesgares.com/typologie/gare_typo.php?req=CAS|titre=La gare de Carcassonne|consulté le=06/06/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200913/http://www.lesgares.com/typologie/gare_typo.php?req=CAS |date=30 September 2007 }}</ref> Die bou van die stasie het die begin van toerisme na die Cité de Carcassonne aangedui. L'hôtel Terminus is in [[1914]] deur die argitek Belin ingewy en is 'n merkwaardige gebou in die kwartier om die stasie<ref>{{fr}} [http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/85459425604751F9C12571AA00488A6A/$file/BastideMeconnue.pdf?OpenElement Carcassonne - Une Bastide méconnue. L'architecture contemporaine (XIX et XXe) de la Bastide Saint-Louis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212314/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/85459425604751F9C12571AA00488A6A/$file/BastideMeconnue.pdf?OpenElement |date=27 September 2007 }}</ref> waarvan die ontwikkelaar gebaat het by die instroming van toeriste. Die lughawe Carcassonne Salvaza, herdoop na ''Aaéroport de Carcassonne en Pays Cathare'' in 2004, is suidwes van die stad geleë in die bedryfsgebied van Salvaza. Dit bied vlugte na die [[Verenigde Koninkryk]] ([[Londen]], [[Liverpool]] en [[Nottingham]]), na [[Ierland]] ([[Dublin]], [[Cork]] en Shannon) en na [[België]] ([[Charleroi]]) deur die lugredery Ryanair.<ref>{{fr}} {{lien web|éditeur=CCI Carcassonne|titre=Aéroport de Carcassonne|url=http://www.carcassonne.aeroport.fr/|consulté le=21/05/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227073903/http://www.carcassonne.aeroport.fr/ |date=27 Februarie 2008 }}</ref> In 2002 is die lughawe toegelaat om sy hoofaanloopbaan langer te maak om groter vliegtuie te kan bedien. Die lughawe het in 2005 339&nbsp;505 passasiers bedien en teen 2007 466&nbsp;305: 'n styging van 37,4 % in twee jaar.<ref>{{fr}} [http://www.languedoc-roussillon.pref.gouv.fr/grandsdossiers/rapportactivite/pdf/rapport2005_chapitre3.pdf Rapport sur les transports en Languedoc-Roussillon]</ref>{{,}}.<ref name="pdf_ville">{{fr}} [http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/0F66DE06DD63A9C3C12571F00031211F/$file/ProjetsVilleCarcassonne.pdf?OpenElement Ville de Carcassonne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927211306/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/0F66DE06DD63A9C3C12571F00031211F/$file/ProjetsVilleCarcassonne.pdf?OpenElement |date=27 September 2007 }}</ref> In die middestad is die voorkeur vervoermiddel van die inwoners die motor. Die spitsverkeer in die omgewing is swaar, veral in die somer met die toestroming van toeriste. Die nasionale pad 113 wat direk in die stad in loop raak baie gou opeengehoop. 'n Eerste gedeelte van 'n westelike verbypad is in [[1980]] gebou wat 'n afrit na snelweg 23 en die nasionale pad 113 gebied het. Die noord-oos verbypad behoort in [[2008]] voltooi te word en sal toelaat dat die verkeer van die RN113 weggelei kan word deur 'n verbypad na die noorde. Hierdie padwerke het 'n brug oor die Auderivier genoodsaak.<ref>{{fr}} [http://www.piles.setra.equipement.gouv.fr/IMG/pdf/rocade_carcassonne_cle57e59b.pdf SETRA]</ref> In die middestad bied drie parkeergarages parkering.<ref>{{fr}} {{lien web|éditeur=site officiel de la ville de Carcassonne|url=http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/docVisiterTransport1?opendocument&FR&Visiter&Informations%20pratiques&3&&Informations%20pratiques|titre=Transports|consulté le=6/06/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212408/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/docVisiterTransport1?opendocument&FR&Visiter&Informations%20pratiques&3&&Informations%20pratiques |date=27 September 2007 }}</ref> Elf busdienslyne deurkruis Carcassonne en verbind die stad met die lughawe.<ref>{{fr}} {{lien web|éditeur=site officiel de la ville de Carcassonne|url=http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vuetitre/docVivreTransports1|titre=Transports en Commun|consulté le=6/06/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508171930/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/docVivreTransports1 |date= 8 Mei 2009 }}</ref> Die Agglo Busmaatskappy bestuur gesamentlik al die busse van die agglomerasie van Carcassonne. Gedurende die somervakansie word die ''bastide'' Saint-Louis gratis bedien deur klein elektriese voertuie wat ''Les Toucs'' genoem word. === Terrein === Carcassonne is geleë op die oewer van die rivier [[Aude (rivier)|Aude]] en word tradisioneel in twee verdeel: ''la ville basse'' ("onderdorp") wat aan die wesoewer van die rivier geleë is, en ''la ville haute'' ("bodorp") (of ''[[Cité de Carcassonne|cité]]'') wat geleë is teen die heuwel wat oor die Aude uitkyk. Die ''cité'' is gebou op 'n klein plato wat gevorm word deur die wyer wording van die Aude ongeveer 150 meter bo die ''ville basse''.<ref>{{fr}} ''Carcassonne, histoire et architecture'' de Jean-Pierre Panouillé, éditions Ouest-France, {{ISBN|2737321948}}, page 2</ref> Die ''ville basse'' is op die vlak van die Aude geleë op 'n hoogte van 100 m bo seespieël. Die Aude kom in Carcassonne aan nadat dit deur die berge slinger in diep klowe van die bovallei van die Aude en word dan 'n baie kalmer rivier. Dit gaan by Païcherou verby langs die Saint-Michel-begraafplaas, waarna dit in twee takke verdeel wat 'n eiland vorm wat "l'île du Roy" genoem word. Vier brûe oorkruis die rivier: Garigliano-brug, Vieux-brug (wat slegs deur voetgangers gebruik kan word), Neuf-brug en die de l'Avenir-brug. Die Canal du Midi loop ook noord van die stad verby tussen die stasie en die tuin vAndré-Chénier langs die ''bastide'' Saint-Louis. Die stad is geleë in 'n pas tussen die [[Montagne Noire]] in die noorde en die [[Pireneë]] in die suide. Die vlakte bestaan uit onlangse neerslae uit die Aude en van die Pireneë. Dit vorm die [[sandsteen]] van Carcassonne, wat gekenmerk word deur afwisseling van sandsteen, konglomerate en mergelsandsteen wat uit die Eoseen dateer. === Stedelike morfologie === [[Lêer:France carcassonne vue generale.jpg|duimnael|Uitsig oor die ''Quartier de la Trivalle'' en die ''ville basse'' vanaf die Cité de Carcassonne]] Die twee belangrikste kwartiere is die ''cité'' of ''ville haute'' en die ''bastide'' of ''ville basse''. Die twee dele van die stad word verbind deur die Trivalle met die Vieux-brug wat die Aude kruis.<ref>{{fr}} {{lien web|éditeur=Site officiel de la ville de Carcassonne|titre=La ville aux deux sites classés au Patrimoine Mondial|url=http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vuetitre/docpgeIntroPatrimoine|consulté le=21/05/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070510044702/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vuetitre/docpgeIntroPatrimoine |date=10 Mei 2007 }}</ref> Die ''Cité'' is geleë op 'n hoë heuwel wat deur stadsmure omring word wat in die [[Middeleeue]] gebou is. Die habitat hier is dig en oud. Verkeer is problematies, gereguleer en verbode tydens Julie en Augustus. Die ''ville basse'' is 'n ou ''bastide'' ("versterkte nedersetting") wat volgens 'n reëlmatige [[seshoek]]ige plan uitgelê is met bastions (bolwerk wat van 'n vestingwerk uitsteek) wat daaruit steek. Die strate sny mekaar loodreg en is om 'n sentrale plein gerangskik, die Place Carnot. 'n Boulevard omsirkel die bastide saam nadat die ou stadsmure in 1764 in opdrag van die biskop Armand Bazin de Bezons vernietig is. Die boulevard is breed en oop in teenstelling met die strate van die bastide wat heelwat smaller is. Baie van die strate van die bastide is tot voetgangerverkeer beperk. Die res van die stad is verdeel in 'n aantal kwartiere: La Conte et Joliot-Curie, Ozanam et Saint-Saëns, Saint-Georges, le Viguier, Saint-Jacques, la Cité Fleming, Grazailles-la Reille, la Cité la Prade, la Cité Albignac, le Palais, Gambetta, le Plateau, les Capucins, Bellevue en Pasteur. Die stad beskik oor talle uiters klein, geïntegreerde dorpies: Montlegun, Montredon, Grèzes, Herminis, Maquens en Villalbe. === Behuising === [[Lêer:France Carcassonne trivalle.jpg|Behuising in die ''la Trivalle''-kwartier|duimnael|regs|250px]] Carcassonne het teen [[1999]] 19&nbsp;399 wonings gehad. Min huise is sedert [[1999]] gebou en slegs 8,9% van die hoofwonings is na [[1990]] gebou. In teenstelling hiermee dateer 29,2% van alle bouwerk uit vóór [[1949]]. 88,3% van die wonings is hoofwonings, verdeel in 53,9% individuele wonings en 46,1 % woonstelle (onderskeidelik 59,1% en 40,9% in die regio). 47,6% van die inwoners is eienaars van hulle wonings teenoor 48,7% huurders (onderskeidelik 56,8% en 37,6% in die regio)<ref>{{fr}} [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/c_affiche.affiche?nivgeo=C&codgeo=11069&produit=P_LOGA&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR INSEE - Logements à Carcassonne : les occupants]</ref>{{'}}.<ref>{{fr}} [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/c_affiche.affiche?nivgeo=R&codgeo=91&produit=P_LOGA&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR INSEE - Logements en Languedoc-Roussillon : les occupants]</ref> Opmerklik het 3&nbsp;771 wonings of 19,4% onder huurbeheer (HLM of ''Habitation à loyer modéré'') geval in [[1999]] (9,6% in die regio), die stad voldoen dus nie aan die bepalings van artikel 55 van die wet op Solidariteit en stedelike vernuwing<ref>{{fr}} (Loi relative à la solidarité et au renouvellement urbains - SRU)</ref> van Desember [[2000]] nie, wat bepaal dat te minste 20% maatskaplike behuising vir die belangrikste munisipaliteite (bekend as ''communes'') opsy gesit moet word. Mens kan ook let op die aantal wonings wat leeg staan: in [[1999]] was 9,4% leeg teenoor 7,7% in die regio as geheel. Die HLM-kantoor van Aude het in 1988 deelgeneem aan programme vir die verbetering van behuising deur huise met geïntegreerde huisoutomatisering op te rig. Die wonings wat as "l'étoile" en "Roosevelt" bekendstaan in Carcassonne is die eerste HLM-wonings wat geoutomatiseerd is.<ref>{{lien web|url=http://www.ophlm11.fr/pages/savoir_faire.htm|éditeur=Office HLM de l'Aude|titre=Histoire de l'office|consulté le=20/08/07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009141144/http://www.ophlm11.fr/pages/savoir_faire.htm |date= 9 Oktober 2007 }}.</ref> Die kwartier Viguier en La Conte beslaan die grootste gros van die maatskaplike behuising in die stad en die meerderheid van die bevolking in die gebiede is dus immigrante of van immigrante-oorsprong. Die buurte bestaan uit HLM-wonings en woonstelle. Die meeste wonings het 4 kamers (63,8%), of 3 kamers (19,9%), gevolg deur 2 kamers (11,8%). Klein wonings bly min (studio's: 4,5%). Die stad beskik dus oor groot wonings aangesien ruimte vir behuising nie beperk is nie en daar geringe aanvraag vir klein wonings is<ref>{{fr}} [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/c_affiche.affiche?nivgeo=C&codgeo=11069&produit=P_LOGB&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR INSEE - Logements à Carcassonne : le parc]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{'}}.<ref>{{fr}} [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/c_affiche.affiche?nivgeo=R&codgeo=91&produit=P_LOGB&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR INSEE - Logements en Languedoc-Roussillon : le parc]</ref> Die wonings in die stad is oor die algemeen goed uitgeurs met byna 89,9% wat sentrale lugversorging het en 57,4% wat 'n motorhuis of parkeerplek het (onderskeidelik 76,5% en 61,7% vir die regio). === Ontwikkelingsprojekte === Verskeie stedelike ontwikkelingsprojekte is onderweg in die noorde van die stad. Die projekte is daarop gemik om nuwe kommersiële sones in plek te stel om nuwe sakeondernemings na Carcassonne te lok en om nuwe woongebiede daar te stel. Die ZAC (''zone d'aménagement concerté'', "sone vir gekoördineerde ontwikkeling") van Hauts de Grazailles, geleë tussen die ringpad en die Canal du Midi word oorweeg en sal dit moontlik maak om tussen 500 en 700 wonings en openbare dienste geboue soos skole op te rig op 27 hektaar. Die ZAC Montredon is 'n nuwe buurt wat geskep sal word deur die verskuiwing van die hospitaal in 2012. Die terrein sal die nuwe gesondheidssentrum huisves sowel as wonings en opebare geriewe. Ten slotte is die onderverdeling van Montredon onderweg om op 'n terrein van 17 hektaar in die klein dorpie Montredon die konstruksie van maatskaplike besuising en woonstelle moontlik te maak.<ref>{{lien web|éditeur=Site officiel de la ville de Carcassonne|titre=Les projets d'aménagement de la ville|url=http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/docVivreProjetAmenagementVille|consulté le=27/07/2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927210849/http://www.carcassonne.org/carcassonne2.nsf/vueTitre/docVivreProjetAmenagementVille |date=27 September 2007 }}</ref> == Susterstede == * {{vlagikoon|Spanje}} [[Baeza]], [[Spanje]].<ref name="Susterstede">{{fr}} {{cite web |url=https://www.carcassonne.org/association/commission-extra-municipale-des-jumelages |title=Commission extra-municipale des jumelages |publisher=Carcassonne |accessdate=18 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Eggenfelden]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Estland}} [[Tallinn]], [[Estland]].<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{Wikivoyage}} * {{fr}} [https://www.carcassonne.org/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Carcassonne|title=Carcassonne|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2024}} {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Carcassonne| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Oksitanië]] [[Kategorie:Munisipaliteite in Aude]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Frankryk]] ffj7rbn58vy4j864n5ld3ga1efjefqp 0 32257 2918842 2847114 2026-07-22T21:00:16Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918842 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Seattle'''<br /> [[Lêer:Space Needle002.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:King County Washington Incorporated and Unincorporated areas Seattle Highlighted.svg|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seattle_seal.png|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Seattle.png|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Washington.svg|20px]] [[Washington (deelstaat)|Washington]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | King County |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|47|36|N|122|19|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[14 Januarie]] [[1865]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[2 September]] [[1869]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 369,2 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0-158 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 753&nbsp;675 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;017,7/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;407&nbsp;848 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde seeklimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,6&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3,4 / 18,1&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 984 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Jenny Durkan (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.seattle.gov ''www.seattle.gov''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Seattle''' is die 23ste grootste stad in die [[Verenigde State van Amerika]] en die grootste stad in die deelstaat [[Washington (deelstaat)|Washington]] met 'n bevolking van meer as 700&nbsp;000 (sy inwoners word in Engels ''Seattleites'' genoem), geleë aan die Puget Sound-seestraat in die Pasifiese Noordweste. Die stad word omring deur water, bergpieke en immergroen bosse. Parke en ander groen ruimtes in die stadsgebied beslaan 'n oppervlakte van duisende hektaar. [[Lêer:Aerial Lake Union June 2012.jpg|duimnael|links|'n Lugfoto van Lake Union, 'n varswatermeer in die stadsgebied wat deel uitmaak van die ''Lake Washington Ship Canal'']] Baie groot ondernemings uit die tegnologiebedryf het hulle hoofkwartiere in Seattle en sy metropolitaanse gebied, waaronder [[Microsoft]] en [[Amazon.com|Amazon]]. Die futuristiese ''Space Needle'' ("Ruimtenaald"), 'n uitsig- en restauranttoring met 'n hoogte van 184 meter wat ter geleentheid van die [[wêreldtentoonstelling]] van 1962, die ''Century 21 Exposition'', opgerig is, is die bekendste baken van Seattle met jaarliks een miljoen besoekers. Die toring is in 2018 gerenoveer.<ref>{{en}} [https://www.spaceneedle.com/renovation/ ''spaceneedle.com: About the Renovation. Besoek op 7 Mei 2020'']</ref> == Ekonomie == Van die grootste vervaardingingsaanlegte van [[Boeing]] se vliegtuie in net buite Seattle geleë. Dit is die geboorteplek van [[Grunge Musiek]], [[Starbucks]] en [[Amazon.com]]. == Vervoer == === Lughawe === Die meeste nasionale en internasionale besoekers kom by die ''Sea-Tac International Airport'' aan wat 14 myl suid van Seattle geleë is en sedert sy opening in 1944 die metropolitaanse gebied van Seattle en [[Tacoma, Washington|Tacoma]] bedien. 'n Openbare vervoerdiens na die middestad word deur ''Link Light Rail'' verskaf. Die rit neem sowat veertig minute. Daar is nog twee kleiner lughawens in die omgewing. King County Internasionale lughawe, ook bekend as Boeing Field, en vyf myl suid van die middestad geleë, was tot 1944 Seattle se hooflughawe. Tans word dit deur kleiner lugrederye soos Kenmore Air bedien wat vlugte na bestemmings in ander dele van Washington bied, terwyl [[lugvrag]] ook hier gehanteer word. Paine Field, noord van Seattle in Everett geleë, is 'n klein lughawe vir privaatvliegtuie. Dit word ook deur 'n nabygeleë aanleg van die vliegtuigvervaardiger [[Boeing]] gebruik. == Sport == Seattle was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Sien ook == * [[Kougommuur]] * [[Universiteit van Washington]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Washington]] kpn2amwmjhrnues5398o7bjq917uhh3 0 32496 2918816 2851536 2026-07-22T19:10:29Z Aliwal2012 39067 verwyder oormaat datumskakels 2918816 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Audrey Blignault | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Audrey Bettie Blignault | geboortedatum = [[6 Julie]] [[1916]] | geboorteplek = [[Bredasdorp]] | dood_datum = [[1 Oktober]] [[2008]] | sterfteplek = [[Kaapstad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Boeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Andries Blignault<br />Attie de Villiers | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Audrey Blignault''' (1916–2008) was ’n [[Afrikaanse skrywer]] en [[joernalis]] wat veral bekend is vir haar sketse, essays en kortverhale. In die 1940’s was die aanbieder van die destydse ''Vrouerubriek''-radioprogram en sy het die leeskring-kultuur in Suid-Afrika gevestig. In 1961 is sy (vir haar bundels ''In klein maat: uit die dagboek van ’n vrou'' en ''Die vrolike lied'') met die [[Eugène Marais-prys]] bekroon, en in 1965 met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] vir ''Met ligter tred''. Sy het die ATKV se Prestigetoekenning in 2000 vir haar uitstaande bydrae tot die Afrikaanse joernalistiek en literatuur ontvang.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Biografie == Audrey Bettie Swart is op [[6 Julie]] [[1916]] op die plaas Heuningrug naby [[Bredasdorp]] gebore as die oudste kind van Johannes Jochemus Albertus Swart, prokureur en geruime tyd burgemeester van Bredasdorp, en Maria Kennedy, ’n Ierse musiekonderwyseres wat musiek studeer het onder professor [[Friederich Wilhelm Jannasch|Jannasch]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. Sy het ’n suster, Yvonne, en twee broers, Ken en Christopher. Haar moeder is Engels en haar vader Afrikaans<ref>Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/mond/blignault.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071109081733/http://www.oulitnet.co.za/mond/blignault.asp |date= 9 November 2007 }}</ref> en sy ondergaan haar skoolopleiding in Engels op Bredasdorp. Sy matrikuleer in [[1933]], waarna sy verder studeer aan die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Blignault,_Audrey_(Bettie){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hier behaal sy die B.A.-graad en ook die M.A.-graad in Afrikaans-Nederlands met onderskeiding en verwerf ook die Sekondêre Onderwysdiploma. Sy volg ook ’n tweetalige onderwyskursus, wat uitloop op ’n Diploma in Drama en Toneelkuns, wat sy ook met onderskeiding verwerf. Tydens haar studentejare dien sy op die redaksie van ''Die Stellenbosse Student'' saam met onder andere [[W.A. de Klerk]], [[F.A. Venter]], [[Ernst van Heerden]] en haar latere man, Andries Blignault. Vanaf 1940 is sy dosent aan die Wellington Opleidingskollege en later gee sy onderwys aan die Rynse Meisieskool op Stellenbosch. Op 28 Junie 1941 trou sy op Swellendam met Andries Blignault. Eers woon hulle op [[Graaff-Reinet]] waar haar man aan die Opleidingskollege verbonde is. Daarna word hy vanaf April 1942 tot Februarie 1945 hoof van die Jan Krielskool vir epileptici op [[Kuilsrivier]], waar hulle enigste dogter Marietjie gebore word (sy word later bekend as skryfster onder die naam [[Marié Heese]]<ref name=":1">Mieliestronk: http://www.mieliestronk.com/skryfaudblig.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190909063207/http://www.mieliestronk.com/skryfaudblig.html |date= 9 September 2019 }}</ref>). Haar man se werk by die Jan Krielskool laat hom besluit om in die medisyne te studeer met die oog op [[psigiatrie]] en hulle vestig hulle dan in [[Pinelands]] in [[Kaapstad]]. Terwyl hy studeer, is Audrey redaktrise van ''Die Huisvrou'' (’n pos wat sy vir elf jaar lank beklee).<ref name=":2">LitNet Argief: http://argief.litnet.co.za/article.php?news_id=53772</ref> Hier word sy in die diep kant ingegooi, omdat sy nie vorige redaksionele ondervinding gehad het nie en daar niemand by die uitgewer was wat haar kon help nie. Die vorige redakteur het die blad alleen behartig en is onverwags oorlede. Ten einde raad skryf sy aan [[M.E.R.|M.E.R]]. om haar hulp te vra, wat hierna gereeld die blad nagegaan het en voorstelle vir verbetering aan die hand gedoen het. In hierdie tyd maak Audrey ook op aandrang van die skrywer en radio-omroeper [[Willem van der Berg]] ’n begin met spesiale radioprogramme vir vroue-luisteraars. Van Februarie [[1946]] is sy dan verantwoordelik vir die ''Vrouerubriek'' van die Afrikaanse Program van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] in Kaapstad. Hierdie rubriek behartig sy, met slegs enkele onderbrekings, tot met haar uittrede in [[1992]]. Ander radioprogramme onder haar sorg sluit in ''Wat kan ek lees'' en ''Boeke vir ons kinders''.<ref name=":1" /> Van hierdie tyd af lewer sy gereeld praatjies by leeskringe, voor Vroue-Landbou-Unies en ander instansies waar sy met geesdrif mense aanmoedig om te lees. Sedert [[23 Augustus]] [[1950]] behartig sy die rubriek ''Uit die dagboek van ’n vrou'' in ''Sarie Marais'', wat sy volhou tot Mei 1972 en weer hervat vanaf 1976. In Mei 1955 word sy redaktrise van ''Naweekpos'' en in 1960 word sy ook redakteur van die reeks ''Juweelnovelles'', ’n reeks boeke wat uit die wêreldletterkunde in Afrikaans vertaal is. In 1966 onderneem sy saam met haar man ’n wêreldreis, waar hulle onder andere in [[Ierland]] [[William Butler Yeats]] se graf besoek, in [[Rome]] in [[Italië]] [[John Keats]] se spore volg en op die [[Aran-eilande]] Synge se geskiedenis naspeur. Haar man is op [[2 Mei]] 1967 in ’n motorongeluk oorlede<ref name=":3">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/blignault.html</ref> en sy word self in hierdie ongeluk baie ernstig beseer, sodanig dat sy vir lank in ’n koma is en daar vir haar lewe gevrees word. Sy trou hierna in 1970 met mnr. A.J. (Attie) de Villiers, onder-sekretaris van die Parlement, en nadat hulle lank in [[Kampsbaai]] woon, verhuis hulle in 1992 na die Berghof-aftreeoord in Tuine in Kaapstad.<ref name=":3" /> Audrey was lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], was in [[1973]] die eerste vrou wat tot die Fakulteitsraad van die Akademie verkies is en was ook vir lank lid van die Letterkundige Kommissie. Sy is op 1 Oktober 2008 in Kaapstad in die Medi-Clinic hospitaal aan [[longontsteking]] oorlede.<ref>Mail & Guardian: http://mg.co.za/article/2008-10-01-writer-audrey-blignault-dies-aged-92</ref> == Skryfwerk == Reeds op baie jong ouderdom begin sy lees en die rak met Afrikaanse boeke in die biblioteek op [[Bredasdorp]] lees sy gou deur. Op elfjarige ouderdom skryf sy ’n Engelse gediggie oor Bredasdorp wat haar juffrou in ''Die Bredasdorp en Napier Nuus'' laat publiseer. Op universiteit verskyn van haar eerste skryfsels in die studenteblad ''Die Stellenbosse Student''. === Essay bundels === Van die essays wat sy vanaf 1950 vir die rubriek ''Uit die dagboek van ’n vrou'' in ''Sarie Marais'' lewer, bied sy in [[1953]] ’n keur aan vir publikasie deur Nasionale Boekhandel. Hoewel die keurverslag positief is, word die manuskrip afgekeur omdat die uitgewer van mening is dat dit nie goed genoeg sal verkoop nie. Die besturende direkteur van Nasionale Boekhandel, Recht Malan, oordeel anders en na lang onderhandelings verskyn ’n keuse eindelik in 1955 in boekvorm onder die titel ''In klein maat''. Sy ontwikkel hier uit elke dag se gebeurtenisse, herinnering en mymering ’n aantal fraai stukke wat weer en weer gelees kan word. Dit is veral die wêreld en ervarings van die vrou wat onder die loep geneem word en op vermaaklike wyse word betekenis gehaal uit selfs onbenullige gebeurtenisse.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> Vir ''In klein maat'' ontvang sy saam met ander werke in 1961 die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]]. Na die sukses van hierdie eerste bundel word verskeie verdere keuses uit haar rubrieke gemaak en gebundel in ''Die vrolike lied'', ''Met ligter tred'', ''Die blye dae'', ''Die plesierboom'', ''Om die son te aanskou'', ''Die verlange loop ver'', ''Die rooi granaat'', ''Die wind van die see af'', ''Nogtans sal ek jubel'' en ''Pas op vir Jantatarat''. ''Die vrolike lied'' word in 1961 saam met ''In klein maat'' en haar bydrae tot die versamelbundel ''Die dammetjie'' met die Eugène Marais-prys bekroon. Benewens die daaglikse ervaring van die vrou verken sy in hierdie bundel ook die nostalgiese, met ''’n Kwessie van lewensbeskouing'' wat besin oor die bekoring wat uitgaan van vanmelewe se dinge. ''Met ligter tred'' word in [[1964]] met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] bekroon. [[Elize Botha]] neem uit hierdie boek die essays ''Die lekkerste lekker'' en ''Nogtans sal ek jubel'' op in haar versamelbundel oor ''Afrikaanse essayiste''. ''Die blye dae'' is ’n voortsetting van die beskrywing van die avontuur van die alledaagse, waaruit soms heel onverwagte gevolgtrekkinge gemaak word. Die essays munt uit in hulle skerpsinnige woordspel en wysheid en is toonaangewend vir die ontwikkeling van hierdie kunsvorm in Afrikaans. In ''Die plesierboom'' is elke dag se ervarings in die lewe van ’n huisvrou die boustof van die essays. Sy het die slag, verkry deur fyn te kyk en luister) om uit eenvoudige belewenisse van ’n huisvrou glansende avonture en kosbare kleinode van die gees op te tower. Die essays spreek van deernis vir die ewe-naaste, ’n vermoë om dieper as die oppervlakte en die onmiddellike te kyk, ’n sin vir die komiese, ’n breë leeservaring, ’n vaardigheid met ’n woord, maar veral ook van opregte lewensvreugde en die vaste geloof dat die lewe ’n rosekrans van blye dae is. ''Om die son te aanskou'' is die eerste bundel van haar na haar ernstige motorongeluk en haar man se dood. Hierin besin sy oor die verlies van ’n lewensmaat en vat sy weer die drade van haar lewe vas. Met kenmerkende optimisme sien sy weer die mooi en die hoop, al is die algemene toon van die bundel somberder as voorheen. Die essays gee dan ook waardevolle hulp aan mense wat deur soortgelyke smart worstel en briewe uit talle oorde nadat die essays oorspronklik in ''Sarie'' verskyn het, is stawing van hierdie waarde. ''Die verlange loop ver'' bevat essays van haar oorsese reise en sy vertel waar sy oral in die wêreld in die voetspore van skrywers en digters geloop het. ''Die ander ekke'' is ’n hoogtepunt met insiggewende selfspot oor die avontuurlustigheid wat deur die ervaring van vreemde plekke, klere en kosse gekweek word, maar wat tog perke het waaroor sy nie kan kom nie, al wil sy ook. ''Die rooi granaat'' bevat onder andere die puik kortverhaal ''Die Prinses Ponselle'', waar die storie uit die kind Amanda se gesigspunt beskryf word.  Ponselle is ’n pragtige pop wat aan Amanda se vriendin Patti behoort. Vir Amanda is dit die mooiste pop wat sy nog ooit gesien het en deur die beskrywing in die verhaal word die pop tot simbool van skoonheid en geluk verhef. Patti se ma is ’n sangeres wat oorsee konsertreise onderneem en Patti praat nooit oor haar nie. Wanneer Amanda en Patti saam vakansie hou by die see, kry Patti die nuus dat sy na Londen toe moet gaan na haar ma toe en besef die leser dat Patti se ouers besig was om te skei. Patti gooi die pop stukkend en wanneer die pop daar lê met ’n bars oor haar neus en wange, word die simbool van skoonheid en geluk ook opgehef. In ''Pasop vir Jantatara'' slaag Audrey weereens daarin om die alledaagse op besondere wyse aan te bied en oerwaarhede op verrassende wyse te herontdek. Die titelstuk beklemtoon die feit dat selfs die mooiste ding op die lang duur eentonig raak as daar nie afwisseling kom nie. ''Die druppel kwik'' openbaar die paradoksale waarheid dat mens dikwels iets verloor juis as gevolg van die krampagtige pogings om dit te probeer behou.<ref>Bornman, Renske “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981</ref><ref>Botha, Amanda “Die Transvaler” 12 Oktober 1979</ref> Elize Botha maak in ''Nogtans sal ek jubel'' in [[1977]] ’n keuse uit die essays in al haar bundels tot op daardie stadium (vergesel van ’n insiggewende inleiding),<ref name=":0" /> terwyl [[Berta Smit]] in [[1988]] nog ’n bloemlesing uit haar werk saamstel onder die titel ''Oulap se rooi'', met die klem op die humoristiese. Audrey se sketse ''Ons dorp'', ''Heuningrug se heuning'' en ''Die sug na die soutkossie'' word in die versamelbundel ''Die dammetjie en ander sketse en essays'' opgeneem. Hierdie werk van haar word in 1961 saam met ''In klein maat'' en ''Die vrolike lied'' met die Eugène Marais-prys bekroon. === Kortverhale === Audrey skryf ook toenemend volbloed kortverhale wat vanaf ''Mal Hansie'' in ''Die blye dae'' in haar volgende bundels saam met die essays gebundel word. Uit hierdie verhale soek [[Hennie Aucamp]] en Elize Botha ten tye van haar tagtigste verjaardag ’n keur uit en publiseer dit onder die titel ''Mal Hansie en ander verhale''. Hierin kom veral die pyn van menswees aan die bod, waar ''Die rooi granaat'' dit het oor die onsekerheid by die bewuswording van liefde, ''Die laaste pruime'' die angs van skuldgevoelens uitbeeld en ''Die wind van die see af'' die onherbergsaamheid van die lewe. ''Mal Hansie'' het die skrik van die eerste aanraking met die dood as tema.<ref name="ReferenceA">Kruger, Joan “Rapport” 1 September 1996</ref><ref name="ReferenceB">Wybenga, Gretel “Beeld” 14 Oktober 1996</ref> In dieselfde jaar verskyn ''Dit reën rose'' met ’n inleiding deur Hennie Aucamp. Dit is ’n bundel met vyf outobiografiese vertellings uit haar kinderjare, waarin die ekstase van menswees en die kinderlike opwinding, afwagting en ook teleurstelling by gebeure duidelik blyk.<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/><ref>Van Niekerk, Anneke “Insig” Oktober 1996</ref> Uit Audrey se wye kennis van die plaaslike en internasionale letterkunde skryf sy ''Van leser tot leser'' as ’n begeleiding vir leeskringe en ''Die eindelose avontuur'' (wat eers as rubriek in ''Insig'' verskyn en die subtitel het van ''’n Venster op die wêreldletterkunde'') oor prominente figure in die wêreldletterkunde en hulle werke. Op insiggewende wyse en in ’n boeiende en maklik verstaanbare, leesbare styl bespreek sy hier veral die romankuns en belangrike skrywers soos [[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostojefski]], [[Leo Tolstoi]], [[Emily Brontë|Emily Brönte]], [[Thomas Hardy]], [[Charles Dickens]], [[Herman Melville]], [[Saul Bellow]], [[Gustave Flaubert]], [[Albert Camus]] en [[Patrick White]].<ref>Hambidge, Joan “Insig” Desember 1993 / Januarie 1994</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 24 Oktober 1993</ref><ref>Müller, Petra “Die Burger” 23 November 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> === Godsdienstige lektuur === Godsdienstige lektuur uit haar pen is die boekie ''Die uitdaging van die huwelik'', terwyl sy ook ’n bydrae lewer tot die boekie ''Met eenheid van hart''. In ''’n Blywende vreugde'' word haar briewe aan familie en kennisse gebundel<ref>Greeff, Rachelle “Rapport” 18 Mei 2008</ref> en ''Uit die dagboek van ’n vrou'' is ’n versamelbundel saamgestel deur haar dogter, Marié Heese. Deur middel van al die essays wat Blignault deur die jare geskryf het, kry Heese dit reg om die essays so te rangskik dat dit in essay-vorm ’n outobiografie is.<ref>Rousseau, Leon “Beeld” 24 Augustus 2008</ref> === Versamelbundels === Van haar skryfwerk word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die bittereinder'' (oorspronklik gepubliseer in ''Sarie Marais'' van [[17 Maart]] [[1965]]) in ''Dames 17'' onder redaksie van C.J.M. Nienaber en etlike bydraes in Hennie Aucamp se versamelbundels ''Borde borde boordevol'' en ''Vuurslag''. ''Een vreemdeling op de aarde'', oorspronklik gepubliseer in ''Sarie Marais'' van [[26 April]] [[1967]], word deur [[A.P. Grové]] opgeneem in ''Trekvoëls'', ’n versamelbundel met reissketse, en haar skets oor ''Dublin'' verskyn in ''Stad en stedelig'', ’n versamelbundel met sketse en vertellinge oor wêreldstede. Ander versamelbundels waarin haar werk opgeneem word, sluit in ''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Uit die kontreie vandaan'' en ''Kort keur'' van [[Abraham H. de Vries]], ''Vertellers'' en ''Vertellers 2'' van Merwe Scholtz, ''Willekeur'' van [[Koos Human]] en ''Son op die land'', ’n versamelbundel van [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-Uitgewers]] met sketse en vertellings oor verskillende streke van die land. Sy stel self die bundel ''Die goue vreugde'' saam, waarin sy van haar gunsteling leesstof bundel. Ander boeke wat sy saamstel is ''Goedgeluk'', ’n verjaardagalbum (saam met [[Alba Bouwer]]) en ''M.E.R. Kom nader'', ’n keur uit die werke van M.E.R.<ref>Holzapfel, Johan “Beeld” 29 Julie 1985</ref><ref>Olivier, Fanie “Rapport” 28 Julie 1985</ref> Sy vertaal ook etlike van Jenny Partridge se kinderboeke in Afrikaans, insluitende ''Kolonel Knor'', ''Mnr. Skeel'', ''Sarel Snuifmeel'' en ''Springjan''. == Toekennings en eerbewyse == === Toekennings === Sy verwerf die [[Eugène Maraisprys]] in 1961 vir haar eerste twee boeke, die [[W.A. Hofmeyr-prys]] in 1965 vir ''Met ligter tred'' en ander prosa, die [[Italië|Italiaanse]] Adelaide Ristori-prys in [[1980]] vir haar waardevolle bydraes tot kultuur. === Eerbewyse === Benewens pryse vir haar boeke ontvang sy ook baie ander vererings, soos in 1980 die Adelaide Ristori-toekenning vir haar leidende rol in die kultuurlewe, in [[1982]] ’n Dekorasie vir Voortreflike Diens van die Staatspresident en in 1988 ereburgerskap van Bredasdorp. Haar tuisdorp ruim ook ’n Audrey Blignault-kamer in die plaaslike museum tot haar eer in. In [[1990]] ken die Universiteit van Stellenbosch ’n eredoktorsgraad aan haar toe en sy kry in [[1994]] erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns nadat sy in 1973 die eerste vrou was wat tot die Fakulteitsraad van die Akademie verkies is. In [[1997]] ontvang sy die hoogste nie-akademiese toekenning wat aan ’n oud-student van die Universiteit van Stellenbosch gemaak kan word, wanneer die Klub van Oud-Studenteraadsvoorsitters se Prestige-toekenning vir voortreflike diens aan die Universiteit en die Suid-Afrikaanse gemeenskap aan haar toegeken word. Vir haar uitstaande bydrae tot die Afrikaanse joernalistiek en literatuur kry sy in 2000 die ATKV Prestige-toekenning en die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] (KKNK) vereer haar in [[2005]] met ’n Afrikaans Onbeperkprys vir haar lewensbydrae. Verskeie huldigingsprogramme word aan haar toegewy. Daniel Hugo maak in [[1991]] ’n spesiale dokumentêre radioprogram oor haar. Die huldigingsbundel '' 'n Groet van Audrey'' word in ’n beperkte oplaag van 350 eksemplare gedruk en geskenk deur Tafelberg, as bydrae tot ’n spesiale huldegeleentheid deur die SAUK en ''Sarie'' by geleentheid van haar aftrede en aangebied op [[14 Augustus]] [[1992]]. Die boek bevat uitgesoekte gedagtes uit die skryfster se prosa, in haar eie handskrif. In [[2000]] bied Joanie Combrink, [[Susanne Beyers]] en Johann Nel die program ''Drafstap of drentel'' aan, wat woordkuns en poësie bevat geskoei op haar werk. Tydens die Woordfees in Maart [[2004]] op Stellenbosch stel [[Amanda Botha]] en die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Navorsingsentrum ([[NALN]]) ’n program saam waarin Audrey se bydrae tot die Afrikaanse boek- en leeskultuur gevier word en in 2008 bied [[Saartjie Botha]] die program ''Audrey'' by [[Aardklop]] aan geskoei op Audrey se briewe aan vriende, wat in ''’n Blywende vreugde'' saamgebundel word.<ref name=":2" /> == Bibliografie<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ABLIGNAULT%2C+Audrey+Bettie.&qt=hot_author</ref><ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/zuidafrika/auteur.php?id=blig001</ref> == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1955 |''In klein maat'' |- |1957 |''Die vrolike lied'' |- |1960 |''Die uitdaging van die huwelik'' |- |1961 |''Die dammetjie'' (saam met Alba Bouwer, Freda Linde, Elise Muller, M.E.R. en Rykie van Reenen) |- |1962 |''Met ligter tred'' |- |1965 |''Die blye dae'' |- |1967 |''Die plesierboom'' |- |1968 |''Om die son te aanskou'' |- |1969 |''Die verlange loop ver'' |- |1970 |''Die rooi granaat'' |- |1972 |''Die wind van die see af'' |- |1977 |''Nogtans sal ek jubel'' |- |1979 |''Pas op vir Jantatarat'' |- |1980 |''Van leser tot leser'' |- |1988 |''Oulap se rooi'' |- |1992 |''’n Groet van Audrey'' |- |1993 |''Die eindelose avontuur'' |- |1996 |''Dit reën rose'' ''Mal Hansie en ander verhale'' |- |2008 |''’n Blywende vreugde'' |- |2009 |''Uit die dagboek van ’n vrou'' |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1965 |''Kom nader: ’n keur uit die werke van M.E.R.'' |- |1969 |''Goedgeluk: verjaardagalbum'' (saam met Alba Bouwer) |- |1984 |''Die goue vreugde'' |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1981 |''Kolonel Knor'' – Jenny Partridge ''Mnr. Skeel'' – Jenny Partridge ''Sarel Snuifmeel'' – Jenny Partridge ''Springjan'' – Jenny Partridge |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Aucamp, Hennie “Bly te kenne” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 2001 * Aucamp, Hennie “Kort voor lank” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk1980 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize “Afrikaanse essayiste” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Vyfde druk 1975 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “Trekvoëls” Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Snyman, Henning “Kort keur: Abraham H. de Vries” Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Spies, Lina “Ontmoetings” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Steyn, J.C. “Die 100 jaar van MER” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “Audrey Blignault: ’n gees met drif” “Die Burger” 15 Desember 1990 * Botha, Elize “Audrey Blignault: Nogtans sal ek jubel” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * De Villiers, Izak “Die vrou wie se liefde vir boeke haar geliefd gemaak het” “Rapport” 11 Augustus 1996 * Hugo, Daniël “Sy bly leef… in haar boeke” “Beeld” 6 Oktober 2008 * Meiring, Martie “’n Mens kan mos nie dikmond lag nie” “Insig” Maart 2004 * Myburgh, Trudie “Audrey, die ouma wat tekkies dra” “Die Burger” 14 Desember 1990 * Spies, Lina “Audrey Blignault 60: Fynproe-wyn en borrel-sjampanje” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 14 no. 4, November 1976 * Van Rensburg, Cas “Audrey het derduisende leer lees” “Insig” Julie 1996 === Internet === * Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1990/12/15/8/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blignault, Audrey}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 2008]] 22760ym8wyv2p2h2s4boiavheyelbyp 0 32807 2918595 2899964 2026-07-21T09:37:49Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Drapeau_non-officiel_fr_département_Aude.svg" met "Drapeau_traditionnel_fr_département_Aude.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is 2918595 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Palaja |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe= |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Blason ville fr Palaja 11.svg |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Région Occitanie.svg|22px]] [[Oksitanië]] |onderafdelingnaam2=[[Lêer:Drapeau traditionnel fr département Aude.svg|22px]] [[Aude (departement)|Aude]] |onderafdelingnaam3=Carcassonne |onderafdelingnaam4=Carcassonne-Oos |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Alain Casellas |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=14.69 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=140–440 |hoogte_voet=460–1440 |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|43|10|25|N|2|23|09|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2007 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=2234 |bevolkingsdigtheid_km2=152 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=11570 |skakelkode=11272 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.mairie-palaja.fr/ mairie-palaja.fr] }} '''Palaja''' is 'n ''[[Franse commune|commune]]'' in die [[Aude (departement)|Aude]] ''[[département]]'' in suidwes [[Frankryk]]. Die dorpie het meer as 2000 inwoners en is teen die voetheuwels van die [[Corbières]] sowat 4 kilometer van die [[Cité de Carcassonne]] geleë.<ref>[http://www.mairie-palaja.fr/ns_index.php Ville de Palaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922061823/http://www.mairie-palaja.fr/ns_index.php |date=22 September 2008 }}, besoek op 26 Julie 2008</ref> Sedert Januarie [[2002]] vorm dit deel van die Communauté d'agglomération du Carcassonais. Die dorpie is 148 m bo seespieël met die hoogste punt in die commune "Montahut" (324 m), tussen Montrafet en die Estanave ruïnes. Die commune se oppervlak bedra 1505 hektaar wat verdeel word in wingerde, velde, woude en beboude gebiede. 11 [[écart]]s (gehuggies) in die commune is bewoon: Cazaban, Palajanel, Le Bordeur, Ste Hélène, Bazalac, Montgrand, Cassagnac, Montrafet, La Sauzette, Gondal en Rhode. == Geografie == [[Lêer:Map commune FR insee code 11272.png|duimnael|center|300px]] == Demografie == {| class="wikitable" |- ! 1946 !! 1954 !! 1962 !! 1968 !! 1975 !! 1982 !! 1990 !! 1999 !! 2006 !! 2010 |- | 250 || 281 || 288 || 269 || 585 || 1017 || 1503 || 1851 || 2128 || 2135 |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Oksitanië-geo-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Aude]] 3oo8uucsbql882q6k5eojgv1yy0qfy8 0 32814 2918596 2899965 2026-07-21T09:40:19Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Drapeau_non-officiel_fr_département_Aude.svg" met "Drapeau_traditionnel_fr_département_Aude.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is 2918596 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Salsigne |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe= |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Blason ville fr Salsigne (Aude).svg |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Région Occitanie.svg|22px]] [[Oksitanië]] |onderafdelingnaam2=[[Lêer:Drapeau traditionnel fr département Aude.svg|22px]] [[Aude (departement)|Aude]] |onderafdelingnaam3=Carcassonne |onderafdelingnaam4=Mas-Cabardès |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Claude Grabianowski |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=11.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=166–472 |hoogte_voet=545–1549 |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|43|19|50|N|2|21|29|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=1999 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=354 |bevolkingsdigtheid_km2=31 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=11600 |skakelkode=11372 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Salsigne''' is 'n [[Frankryk|Franse]] munisipaliteit in die [[département]] [[Aude (departement)|Aude]] en die [[Franse geweste|région]] [[Languedoc-Roussillon]]. Inwoners van Salsigne staan bekend as ''Salsignolais''. Salsigne is die laaste plek in Frankryk waar [[goud]] kommersieel gemyn is en op 'n stadium het die myn werk aan 600 mense verskaf wat dit die grootste werkgewer in die Aude gemaak het. Vandag werk 200 mense op die terrein in afval beheer en sekondêre ekstarksie van goud. Die hoof ekonomiese aktiwiteit in die commune is wynbou met die Cave Les Vignerons de Vigouroux en Domaine Alaux wat in die commune geleë is. Salsigne val in die Minervois [[Appellation d’origine contrôlée|Appellation d’origine contrôlée (AOC)]] wat ook 'n natuurlik gebied in Languedoc-Roussillon vorm.<ref>[http://www.le-minervois.com/territory/t-communes.php?sname=Salsigne SALSIGNE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050321180800/http://le-minervois.com/territory/t-communes.php?sname=Salsigne |date=2005-03-21 }}, Besoek op 26 Julie 2008</ref> Die [[16de eeu]]se Saint-Saturnin kerk in die dorpie het interessante sluitsteen versiering == Verwysings == {{Verwysings}} {{Oksitanië-geo-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Aude]] j5w3eklll5trss09cx1pj5tu09ujzhj 0 33025 2918832 2866672 2026-07-22T20:30:23Z SpesBona 2720 Hersien 2918832 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:120%;" | <span style="font-size:14pt">Meksikostad</span><br />''Ciudad de México''<br />''Altepetl Mexico''<br /> [[Lêer:Montaje de CDMX.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Mexico (city) in Mexico (zoom).svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Mexico City.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Mexico City.svg|20px|raam]] '''Distrito Federal''' |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|19|26|N|99|08|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting van México-Tenochtitlan''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[13 Maart]] [[1325]]<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |title=Secretaría de Relaciones Exteriores – México |publisher=Sre.gob.mx |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110603050523/http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |archive-date=3 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting van Meksikostad''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[13 Augustus]] [[1521]]<ref>{{es}} {{cite web |url=http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |title=De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan |publisher=Redescolar.ilce.edu.mx |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621023823/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |archive-date=21 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting van die Federale Distrik''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[18 November]] [[1824]]<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |title=Conmemora la SecretarĂ&shy;a de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de CreaciĂłn del Distrito Federal |publisher=Cultura.df.gob.mx |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030182410/http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |archive-date=30 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting van Meksikostad''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[29 Januarie]] [[2016]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |title=Mexico City officially changes its name to – Mexico City |publisher=[[The Guardian]] |author=David Agren |date=29 Januarie 2016 |accessdate=13 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424045620/https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;485 [[vierkante kilometer|vk km]]<ref>{{es}} {{cite web |title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-date=30 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130091033/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;240–3&nbsp;930&nbsp;m<ref>{{es}} {{cite web |title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-date= 2 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302151509/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |url-status=dead }}</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 9&nbsp;209&nbsp;944<ref>{{es}} {{cite web |title=Encuesta Intercensal 2015 |url=http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf |accessdate=8 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517093929/https://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;200/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 21&nbsp;804&nbsp;515<ref>{{es}} {{cite web |title=Mexico Demographics Profile 2018 |url=https://www.indexmundi.com/mexico/demographics_profile.html |accessdate=13 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403192007/https://www.indexmundi.com/mexico/demographics_profile.html |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC-6]] (CST) |- |&nbsp;'''[[Somertyd]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -5 (CDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 16&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13 / 19,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 832&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Clara Brugada<br />(Morena) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cdmx.gob.mx/ ''cdmx.gob.mx''] |} [[Lêer:Basin of Mexico 1519 map-es.svg|duimnael|links|Kaart van die Texcocomeer in 1519 in die vallei van Meksiko op die gebied van die huidige Meksikostad]] [[Lêer:Zona Metropolitana de México.svg|duimnael|links|Kaart van die metropolitaanse gebied van Meksikostad. 'n Groot deel van die stadsgebied is geleë in die deelstaat [[México (deelstaat)|México]]]] [[Lêer:Mexico-City 99.13396W 19.41997N.jpg|duimnael|links|Satellietbeeld van Meksikostad]] [[Lêer:Angel de la Independencia Mexico City.jpg|duimnael|links|Die Onafhanklikheidsengel (''El Ángel de la Independencia'') op die Paseo de la Reforma]] '''Meksikostad''' of '''Mexikostad''' ([[Spaans]]: ''Ciudad de México'', [sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko], {{Audio|Es-Ciudad de Mexico.ogg|luister}}, afgekort: ''CDMX''; [[Nahuatl]]: ''Altepetl Mexico'') is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Meksiko]], wat nie deel uitmaak van een van die [[Deelstate van Meksiko|31 Meksikaanse deelstate]] nie, maar in die Federale Distrik geleë is. Die stad is die setel van die federale magte van Meksiko<ref>{{es}} {{cite web |title=Artículo 44 |url=http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |publisher=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117163053/http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |archive-date=17 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dié land se belangrikste politieke, kulturele, opvoedkundige en finansiële sentrum. Die bynaam is ''La Ciudad de los Palacios'' (“die stad van paleise”), so genoem deur die [[Duitsland|Duitse]] natuurkundige [[Alexander von Humboldt]], wat die stad in die 19de eeu besoek het. As 'n alfa-wêreldstad<ref>{{en}} {{cite web |publisher=Foreign Policy |title=The 2008 Global Cities Index |year=2008 |url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107184223/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509 |archive-date= 7 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> is Meksikostad een van [[Noord-Amerika]] se belangrikste finansiële sentrums.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.world-exchanges.org/member-exchanges |title=WFE – Member Exchanges |publisher=World-exchanges.org |date=8 April 2003 |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919172928/http://www.world-exchanges.org/member-exchanges |archive-date=19 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Dit is geleë in die vallei van Meksiko (''Valle de México''), 'n groot vallei in die hoë plato by die sentrum van Meksiko, op 'n hoogte van 2240 meter bo [[seevlak]]. Die stad bestaan uit 16 munisipaliteite (Spaans: ''alcaldías''). Die historiese stadsentrum van Meksikostad is saam met die "swemmende tuine" (''Chinampa'') van Xochimilco in 1987 en die sentrale kampus van die Nasionale Outonome Universiteit van Meksiko in 2007 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Bevolking en ekonomie == Die stad het in 2020 'n bevolking van 9&nbsp;209&nbsp;944<ref name="ZMVM 2009">{{es}} {{cite web |url = http://www.edomex.gob.mx/poblacion/docs/2009/PDF/ZMVM.pdf |title = Mexico City Metropolitan Area |author = National Population Council |publisher = Government of the State of Mexico |accessdate = 27 Desember 2009 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110722144027/http://www.edomex.gob.mx/poblacion/docs/2009/PDF/ZMVM.pdf |archive-date = 22 Julie 2011}}</ref> en sowat 21&nbsp;804&nbsp;515 in die metropolitaanse gebied gehad en beslaan 'n oppervlakte van 1&nbsp;485&nbsp;km². Meksikostad is daarmee die sesde grootste agglomerasie ter wêreld, grootste stad in [[Noord-Amerika]], die tweede grootste metropolitaanse gebied in die [[Westelike Halfrond]] (na [[São Paulo]]) en die grootste Spaanssprekende stad ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |year=2019 |title=World Urbanization Prospects 2018 |author=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=11 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211222646/https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |archive-date=11 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Groter Meksikostad het 'n [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van VS$411 miljard in 2011 gehad en is dus die agtste rykste metropolitaanse gebied ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |title=Global MetroMonitor |publisher=Brookings Institution |accessdate=12 April 2014 |archive-url=https://www.webcitation.org/6H7Jql2A9?url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |archive-date=4 Junie 2013}}</ref> Die stad is verantwoordelik vir die opwekking van 21% van Meksiko se bruto binnelandse produk en die metropolitaanse gebied is verantwoordelik vir 34% van die totale [[bruto nasionale produk]] (BNP) van dié land.<ref name="GDP">{{en}} {{cite web |url=http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |title=Mexico City GDP as compared with national GDP |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608095620/http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |archive-date=8 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Indien dit 'n onafhanklike stadstaat was, sou Meksikostad in 2013 die vyfde grootste ekonomie in [[Latyns-Amerika]] gewees het, vyfkeer groter as dié van [[Costa Rica]] en omtrent so groot soos dié van [[Peru]].<ref>{{en}} {{cite web |last=Parish Flannery |first=Nathaniel |title=Mexico City Is Focusing On Tech Sector Development |url=https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/#39a82e7726a4 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=13 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912113645/https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/ |archive-date=12 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ontstaansgeskiedenis == [[Tenochtitlan|México-Tenochtitlan]] is op 13 Maart 1325 deur [[Asteke]] onder Ténoch gestig en het sedertdien as die hoofstad van die [[Asteekse Driebond|Asteekse Ryk]] gedien. Die huidige stad is op 13 Augustus 1521 deur [[Spanjaarde]] onder [[Hernán Cortés]] op die ruïnes van Tenochtitlan as ''México Tenochtitlán'', sedert 1585 ''La Ciudad de México'' (Meksikostad), gestig. Vanaf 1521 tot 1821 het Meksikostad as hoofstad van die Vise-Koninkryk [[Nieu-Spanje]] gedien en was een van die belangrikste politieke, administratiewe en finansiële sentrums van die [[Spaanse Ryk]].<ref name=UN>{{en}} {{cite web |author=[[Verenigde Nasies]] |title=Mexico City, Mexico |url=http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |accessdate=23 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009003324/http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |archive-date= 9 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die stad is sedert 1821 die hoofstad van Meksiko en die Federale Distrik (''Distrito Federal'') is ná die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse Onafhanklikheid]] van 1821 op 18 November 1824 gestig. Ná jare se eise vir groter politieke selfbeskikking, is inwoners die reg gegee om die regeringshoof en die verteenwoordigers van die eenkamerparlement deur 'n burgerstemming in 1997 direk te verkies. Sedertdien het die linkse Party van die Demokratiese Rewolusie (PRD) albei beheers.<ref>{{en}} Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. ''Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]''. Third Edition. Lonely Planet, 2008. bl. 288 (bl. 20-21). {{ISBN|978-1-74059-182-9}}.</ref> In onlangse jare het die plaaslike regering 'n rits van liberale beleid ingevoer, soos [[aborsie]]-op-aanvraag, 'n beperkte vorm van [[genadedood]], egskeidings en [[selfdegeslaghuwelik]]e. == Naamsverandering == Op 29 Januarie 2016 het Meksikostad opgehou om die "Federale Distrik" te heet (Spaans: ''Distrito Federal'' of D.F.) en is nou amptelik bekend as ''Ciudad de México'' (of ''CDMX''). Meksikostad is tans in oorgang om dié land se 32ste federale entiteit te word wat dit 'n vlak van outonomie vergelykbaar met dié van 'n staat gee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |title=Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital |publisher=Mexico News Daily |date=30 Januarie 2016 |accessdate=13 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508113239/https://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Klousule in die Grondwet van Meksiko verhoed egter dat dit 'n deelstaat word, aangesien dit die plek van mag in dié land is, tensy die hoofstad van die land elders heen verskuif word.<ref>{{es}} {{cite web |author=El Diario de México |title=La Ciudad de México no será estado, sino entidad federal autónoma |url=http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |accessdate=29 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101114357/http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-date= 1 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Sport == Meksikostad het tussen 12 en 27 Oktober 1968 die [[Olimpiese Somerspele 1968|Spele van die XIXde Olimpiade]] gehuisves, die eerste [[Olimpiese Spele]] in Latyns-Amerika, maar dit is deur baie gewelddadige onluste, soos studenteproteste, geteister. Dit was een van die gasheerstede tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999]]. {{clear}} [[Lêer:Zocalo Panorama seen from rooftop restaurant.jpg|duimnael|senter|800px|Zócalo (Plein van die Grondwet) met die [[Catedral Metropolitana de la Ciudad de México|Katedraal van Meksikostad]], die Nasionale Paleis en die regeringsgeboue van die Distrito Federal (stadsregering)]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Mexico City|Meksikostad}} * {{en}} {{Wikivoyage|Mexico_City|Meksikostad}} * {{es}} [http://www.cdmx.gob.mx/ Amptelike webwerf van die Federale Distrik se regering] * {{es}} [http://mexicocity.gob.mx/ Amptelike webwerf van die Ministerie van Toerisme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730034952/http://www.mexicocity.gob.mx/ |date=30 Julie 2013}} * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/412.htm Amptelike Unesco-bladsy oor die historiese stadsentrum van Meksikostad en die watertuine van Xochimilco] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1250.htm Amptelike Unesco-bladsy oor die sentrale campus van die nasionale outonome universiteit van Meksiko] * {{en}} [http://www.allaboutmexicocity.com/ Reisgids oor Meksikostad] {{Deelstate van Meksiko}} {{Hoofstede in Noord-Amerika}} {{Wêrelderfenisgebiede in Meksiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Meksikostad| ]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Meksiko]] hrlyo0g1hvbx7tb1sh75osd7gnzutr2 0 33297 2918756 2857463 2026-07-22T14:09:21Z JMK 649 /* Kommersiële ekspedisies */ details 2918756 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Everest | Foto = Everest kalapatthar crop.jpg | Foto onderskrif = Everest gesien vanaf Kala Patthar in Nepal | Hoogte = 8&nbsp;848,86<ref>{{en}} [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10640 "Mount Everest, China/Nepal"] Peakbagger.com. Besoek op 8 Desember 2020.</ref> | Ligging = Solukhumbu Distrik, Sagarmatha Sone, [[Nepal]]. Tingri-streek, Xigazê-prefektuur, [[Tibet]], [[Volksrepubliek China|China]] | Bergreeks = [[Himalaja]] | Prominensie = 8&nbsp;848,86 | Koördinate = {{Koördinate|27|59|17|N|86|55|31|O|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = | Rotsouderdom = | Laaste uitbarsting = | Eerste bestyging datum = [[29 Mei]] [[1953]] | Eerste bestyging persoon = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Edmund Hillary]]<br />{{vlagikoon|Nepal}} [[Tenzing Norgay]] | Maklikste klimroete = [[Rotsklim]]/[[sneeu]], Suidelike roete | Vertaling van naam = | Taal = | Uitspraak = | duimdrukkerkaart = Nepal | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | duimdrukkerkaartgrootte = 290 | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 27 | breedtegraad_m = 59 | breedtegraad_s = 17 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 86 | lengtegraad_m = 55 | lengtegraad_s = 31 | lengtegraad_OW = O }} '''Everest''' ([[Nepalees]]: सगरमाथा ''Sagarmāthā''; [[Chinees]]: 珠穆朗玛峰 ''Zhūmùlǎngmǎ Fēng''; [[Tibettaans]]: ཇོ་མོ་གླང་མ ''Chomolungma'') is 'n berg in die [[Himalaja]]gebergte wat op die grens tussen [[Nepal]] en [[Tibet]] geleë is. Met sy hoogte van 8&nbsp;848,86&nbsp;meter is dit die hoogste berg op land. Everest is egter nie die hoogste berg op [[aarde]] nie; [[Mauna Kea]] ([[Hawaii]]) is vanaf die seebodem gemeet die hoogste. Die berg is genoem na die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] geoloog sir [[George Everest]]. Everest se amptelike hoogte is in 2020 deur sowel Chinese as Nepalese gesaghebbendes op 8&nbsp;848,86&nbsp;meter (sneeuhoogte) bepaal.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/ |title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce |work=[[National Geographic Society|National Geographic]] |accessdate=8 Desember 2020}}</ref> Die Chinees-Nepalese grens verloop op die bergpiek. == Die berg wat op ’n kaart ontdek is == Op hierdie wyse is Everest meer as 'n eeu gelede gevind. Voor daardie tyd is die berg slegs van 'n groot afstand gesien, en aangesien dit deur talle ander hoë bergpieke omring word, kon niemand eintlik besef wat die ware hoogte van die berg is nie. Dit kon slegs bereken word van die gegewens op 'n kaart – en so het dit gebeur dat die hoogste berg ter wêreld eintlik agter 'n lessenaar ontdek is. Die landmeter-generaal in daardie stadium was sir Andrew Waugh. Hy het onmiddellik met Londen in verbinding getree en voorgestel dat die bergpiek na sy voorganger, sir George Everest, genoem word. Onder sir George se leiding is 'n opname van die belangrikste pieke in die [[Himalaja]] deur 'n reeks waarnemings en metings van verafgeleë Indiese vlaktes en heuwels gedoen. == Hoe lyk Everest? == Everest is nie 'n geïsoleerde bergpiek wat bo ander bergpieke uittoring nie. Trouens, dit lyk eerder asof Everest die hoogste van 'n hele gesin reuse is. Die hoofspits is deel van 'n reusagtige “perdehoef" wat deur drie kolossale pieke, Nuptse (7&nbsp;700&nbsp;m), [[Lhotse]] (8&nbsp;545&nbsp;m, op drie na die hoogste bergpiek ter wêreld), en Everest gevorm word. Hierdie drie reuse staan aan die bopunt van die Khomboe-gletser, waarlangs die eerste mense geklim het wat Everest oorwin het. Wanneer ons na die afbeelding van hierdie reuse-bergmassa kyk, kan ons maklik verstaan waarom die bergklimmer Mallory, die eerste persoon wat die westekant van Everest gesien het, die Khomboe-gletser en die kranse wat dit omring, beskryf het as “een van die ontsagwekkendste en mees afskrikwekkende tonele wat nog ooit deur 'n mens aanskou is". == Hoe en wanneer is Everest gevorm? == Die Himalaja-bergreeks is gevorm in die [[Tersiêr]]e Periode van die aarde se vorming, in dieselfde tyd as die [[Alpe]], die [[Andes]] en ander groot bergreekse. Die “fondament" van die Himalajas is 'n reusagtige boog van baie harde graniet, waarop dik lae afsettingsgesteentes rus. Gedurende die tydperk waarin die Himalaja-gebergte gevorm is, is die [[aardkors]] verplooi en het die graniet die afsettingsgesteentes opwaarts gedruk, sodat ’n enorme piramied gevorm is. Hierdie [[Piramide|piramied]] is met verloop van miljoene jare deur winde en woeste storms verweer om Everest te vorm. == Opwaarts na die Kruin == Everest se kruin kan deur twee hoofroetes bereik word – een teen die noordelike hang van die berg, en die ander teen die suidelike hang. Klimmers moet deur 'n lang akklimatiseringsproses gaan, wat behels om stelselmatig hoër teen die berg uit te klim, dan weer af tot 'n laer gedeelte, om hulle liggame tyd te gee om aan te pas. Die finale aanpassingsproses begin nadat klimmers een van die twee basiskampe bereik het (afhangende van watter roete hulle na die piek wil volg). Die basiskampe lê albei op 'n hoogte van net oor die 5000&nbsp;m, met die noordelike basiskamp in Tibet en die suidelike basiskamp in Nepal. Hierdie akklimatiseringsproses kan 4 tot 6 weke duur voordat 'n klimmer gereed is om die kruin aan te durf.<ref>{{en}} http://www.bodyresults.com/climbing-everest-training.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301205642/http://www.bodyresults.com/climbing-everest-training.asp |date= 1 Maart 2016 }}</ref> Naby die berg se kruin raak die lug te dun vir die menslike liggaam om behoorlik te funksioneer, met slegs ongeveer 30% van die suurstofinhoud wat jy op seevlak sou hê. Die meerderheid bergklimmers kan nie die kruin sonder ekstra [[suurstof]], wat in silinders op hulle rûe gedra word, bereik nie. Die onvoorspelbare weersomstandighede hoog teen die berg veroorsaak dikwels probleme, en die tydsberekening van 'n aanslag op die kruin het 'n groot invloed op die sukses daarvan. == Klimgeskiedenis == === Internasionale bergklimmers === Die [[Britse ekspedisie van 1922]] was die eerste wat geloods is met die uitsluitlike doel om die kruin van Everest te bereik. Dit was wel voorafgegaan deur nog 'n Britse ekspedisie in 1921, wat ten doel gehad het om moontlike roetes na die piek te identifiseer. Die 1922 ekspedisie het met 3 afsonderlike pogings om die kruin via die noordelike hang van die berg te bereik misluk. Tydens die derde poging lei 'n sneeustorting tot die dood van 7 draers, en beëindig die ekspedisie. Dit was die eerste aangetekende sterfgevalle op Everest. In 1924 loods die Britte weer 'n ekspedisie om die kruin van Everest te probeer bereik. Weereens is daar twee mislukte pogings voordat [[George Mallory]] (wat lid was van al die Britse ekspedisies na Everest in die 1920's) saam met die onervare klimmer [[Andrew Irvine]] 'n finale aanslag op die kruin maak. Irvine en Mallory word nie weer lewend gesien nie, en hulle lot is tot vandag toe nog in onsekerheid gehul. Die ontdekking van Mallory se lyk teen die noordelike hang van Everest in 1999 kon ongelukkig nie die tergendste vraag in hierdie berg se geskiedenis antwoord nie: was Mallory en Irvine die eerste mense op die kruin van Everest?<ref>{{en}} Hemmleb, Jochen – Ghosts of Everest: The Search for Mallory and Irvine</ref> Die volgende 9 ekspedisies (vyf in die 1930's, een in 1947 en drie in die vroeë 1950's), het almal misluk. Uiteindelik, op 29 Mei 1953, word die Brit [[Edmund Hillary]] en die Sherpa [[Tenzing Norgay]] amptelik die eerste mense om Everest suksesvol uit te klim, en wel via die suidelike roete. Op 8 Mei 1978 word Reinhold Messner en Peter Habeler die eerste klimmers om die kruin van Everest sonder die gebruik van ekstra suurstof te bereik.<ref>{{en}} http://earthsky.org/earth/this-date-in-science-mount-everest-without-supplemental-oxygen</ref> === Suid-Afrikaanse bergklimmers === Die eerste Suid-Afrikaner, wat Everest uitgeklim het, was 'n vrou – Cathy O'Dowd. Sy het die "bopunt van die wêreld" op 23 April 1996 bereik. In 2003 het Sibusiso Vilane, 'n Suid-Afrikaanse wildbewaarder en boorling van [[Swaziland]], die kruin van Everest as eerste swart Afrikaan bereik. In dieselfde jaar het die rolprentvervaardiger Sean Wisedale ook die piek as derde Suid-Afrikaner uitgeklim.<ref>{{af}}[[David van Lill|Van Lill, Dawid]]: ''Van Lill se Suid-Afrikaanse trivia''. Kaapstad: Zebra Press 2004, bl. 16</ref> == Kommersiële ekspedisies == Everest is 'n groot trekpleister vir klimmers, en kommersiële ekspedisies na die piek word al vir dekades onderneem. Die grootste skadu oor hierdie praktyk het tydens die 1996-klimseisoen geval, toe 'n katastrofale sneeustorm op die aand van 10 Mei tot die dood van 8 mense tydens hulle terugtog van die kruin gelei het.<ref>{{en}} Krakauer, John – Into Thin Air</ref> In totaal sterf 12 mense in 1996 teen die hange van Everest. Meer onlangs, op 18 April 2014, sterf 16 Nepalese gidse in 'n sneeustorting oor die Khumbu-gletserbreuk, net bo die suidelike basiskamp van Everest. Die kommersialisering van Everest bly 'n omstrede onderwerp. Die lyke van gestorwe klimmers lê teen die berg gesaai omdat dit onmoontlik is om hulle op daardie ekstreme hoogtes te herwin, en die versameling van menslike afval en rommel teen die berg word 'n groot probleem. Tot op hede het meer as 250 klimmers op Everest gesterf. == Galery == <gallery mode="packed" heights="140"> Lêer:Himalayas.jpg|Die Himalajas, soos vanuit die ruimte gesien, met Everest in die boonste sentrum Lêer:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg|Die noordekant van Everest soos gesien vanaf die basiskamp in Tibet Lêer:Sunny Everest.JPG|Oggendaansig van Everest Lêer:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|Lugfoto vanaf die suide; agter is die pieke Nuptse en [[Lhotse]] Lêer:MountEverestRelief.png|Ligging van Everest </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0824-X}}, volume 2, bl. 268, 269 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Mount Everest}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Everest|title=Mount Everest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 Junie 2017}} {{Normdata}} [[Kategorie:Berge van Nepal]] [[Kategorie:Berge van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Himalaja]] [[Kategorie:Tibet]] ldyrw1eh7bijyv58wgyl4gxi9f2ueys 0 33559 2918476 2916647 2026-07-20T13:17:01Z Aliwal2012 39067 /* 2021 – hede */ 2918476 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Fernando Alonso | image = Alonso 2016.jpg | caption = Alonso in 2016 | birth_name = Fernando Alonso Díaz | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1981|7|29|df=y}} | birth_place = Oviedo, [[Asturias]], [[Spanje]] | nationality = {{vlagikoon|ESP}} Spanjaard | Years = 2001, 2003–2018, 2021-tans | Old Team = [[Minardi]], [[Renault F1|Renault Sport]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]], [[Alpine F1-span|Alpine]] | 2026 Team = [[Aston Martin F1]] | Car number = 14 | Championships = 2 ([[2005 Formule Een-seisoen|2005]], [[2006 Formule Een-seisoen|2006]]) | Races = {{F1stat|ALO|entries}} ({{F1stat|ALO|starts}} begin) | Wins = {{F1stat|ALO|wins}} | Podiums = {{F1stat|ALO|podiums}} | Points = {{F1stat|ALO|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|ALO|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|ALO|fastestlaps}} | First race = [[2001 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2003 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = [[2013 Spaanse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 10de (56 punte) }} '''Fernando Alonso Díaz''' (gebore op [[29 Julie]] [[1981]] in Oviedo) is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Formule Een]]renjaer en 'n tweemalige wêreldrenkampioen. As 24-jarige wen hy sy eerste F1-titel in 2005 en word so die jongste persoon om 'n Grand Prix-seisoen te wen. Die rekord is in 2008 deur [[Lewis Hamilton]] en weer in 2010 deur [[Sebastian Vettel]] verbeter. [[Lêer:Kart Fernando Alonso.jpg|duimnael|links|300px|Fernando Alonso se eerste knortjor]] == Vroeë loopbaan == Alonso het vir verbasing gesorg oor die spoed waarmee hy daarin geslaag het om sy pad na die hoogste vlak van motorsport te vind. Alonso het reeds op driejarige ouderdom met knortjorre rondgerits. Hy het daarna in 1994–1997 knortjorwedrenne gewen in [[Spanje]], en is in 1996 as die wêreldknortjorkampioen gekroon. In 1999 het hy na enkelsitplekkers oorgeskakel en die Spaanse kampioen geword met ses oorwinnings in die Euro Ope MoviStar met Nissan. == Formule 3000 == Die jaar daarop – in 2000 – neem hy deel aan die internasionale Formule 3000 kampioenskap vir die span van Astromega. Na 'n tweede plek op die [[Hungaroring]] wen hy twee weke later die wedren op [[Circuit de Spa-Francorchamps]]. Hy eindig die seisoen in die vierde plek. == Formule 1-loopbaan == Hy het die wêreld van Formule Een in 2001 betree by die Minardispan, en verskuif na [[Renault F1|Renault]] as toetsbestuurder die volgende jaar. === Renault (2002–2006) === Alonso is in die 2003-seisoen bevorder tot 'n gereelde renjaer in die Franse span, ten koste van [[Jenson Button]]. Op 22 Maart 2003 stel hy die vinnigste tyd op tydens die kwalifisering vir die Maleisiese Grand Prix. Hy is ook die jongste jaer in Formule 1-geskiedenis wat paaltjieposisie behaal het. Hy voltooi die wedren self in die derde plek, sy eerste podium. ’n Paar weke later behaal hy ’n tweede plek voor sy tuisskare in die [[2003 Spaanse Grand Prix]] na [[Michael Schumacher]]. In Augustus wen hy die [[2003 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]]. Hy was toe die jongste jaer ooit om 'n Formule 1 Grand Prix te gewen. Hy eindig die seisoen in die sesde plek met 55 punte. In totaal staan hy vier keer op die podium. Die 2005-seisoen begin goed vir Alonso. Hy eindig derde in Australië en wen die daaropvolgende drie GP's: Maleisiese Grand Prix, Bahreinse Grand Prix en San Marino Grand Prix. Veral in laasgenoemde beïndruk hy deur ’n sterk Michael Schumacher in die slotrondtes agter hom te hou. Hy slaag weer nie daarin om sy tuis-Grand Prix te wen nie en in Monaco eindig hy slegs vierde. By die [[2005 Europese Grand Prix|Europese Grand Prix]] by die Nürburgring slaag hy egter daarin om ’n oorwinning te behaal ná ’n sterk herstel in die slotrondes nadat die voorloper [[Kimi Räikkönen]] in die laaste rondte op ’n skouspelagtige wyse van die baan gegaan het. Tydens die daaropvolgende Kanadese Grand Prix maak hy een van sy seldsame bestuursfoute. Hy tref die muur en moet tou opgooi. Sy groot mededinger in die stryd om die wêreldkampioenskap, Räikkönen, wen ook die wedren. Tog is hy steeds 22 punte voor Räikkönen in die wêreldkampioenskap-ranglys. Op 25 September 2005 het hy derde in die Brasiliaanse Grand Prix geëindig, genoeg om 'n onoorbrugbare gaping met Räikkönen in die Wêreldbeker te verklein. Op die ouderdom van 24 jaar en 58 dae word hy die jongste wêreldkampioen in Formule 1-geskiedenis, 'n rekord wat voorheen deur [[Emerson Fittipaldi]] gehou is. === McLaren (2007) === Tydens die 2007-seisoen het Alonso vir die [[McLaren]]span gejaag, maar is later terug na Renault vir twee seisoene in 2008–2009. === Ferrari (2010–2014) === Sedert die 2010-seisoen is Alonso in die [[Scuderia Ferrari|Ferrarispan]] opgeneem, om die Italiaanse span verder te versterk. Die salaris wat hy by Ferrari verdien het in die 2010-seisoen word geskat op 30 miljoen euro, en sedert die onttrekking van Kimi Räikkönen aan die einde van 2009, word Alonso die hoogsbesoldigde F1-bestuurder vir die 2010-seisoen. [[Lêer:AlonsoCanada2011.jpg|duimnael|regs|180px|Alonso in 2011 toe hy vir Ferrari deelgeneem het.]] Op Sondag, 14 Maart 2010, het Fernando Alonso die openingsren van die Formule 1-seisoen in [[2010 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] gewen. Alonso spring uit die derde plek op die rooster weg, met die wegspring is hy reeds verby spanmaat [[Felipe Massa]] (wat tweede eindig) en tydens die wedren steek hy ook vir [[Sebastian Vettel]] verby, wat met tegniese probleme sukkel. Ongelukkig vir Alonso presteer Vettel so goed in die laaste wedren dat hy Alonso aan die einde van die kampioenskap verbysteek en kampioen word. Op Sondag 10 Julie 2011, het Fernando Alonso Ferrari se enigste oorwinning by die Silverstone-baan verseker. Die seisoen is nie wat Alonso verwag het dit sou wees nie. Hy het die 2011-seisoen in die vierde plek afgesluit, 135 punte agter die wêreldkampioen Sebastian Vettel. Die 2012-seisoen het beter verloop as die jaar tevore. Alonso was weer Ferrari se beste jaer en het daardie jaar drie oorwinnings behaal. Hy was lank die kampioenskapvoorloper en het op pad gelyk na ’n derde wêreldtitel, maar dit het weer na Vettel gegaan. Die laaste ren het alles bepaal, Vettel het sesde geëindig in daardie ren. Alonso, wat tweede in die wedren geëindig het, het die wêreldtitel met 3 punte verloor. In 2014 het Alonso die voormalige wêreldkampioen Kimi Räikkönen as spanmaat gekry. Raikkonen is ingebring as 'n plaasvervanger vir Felipe Massa wat na Williams vertrek het. Dit was 'n moeilike seisoen vir Ferrari, waarin hy nie 'n enkele ren kon wen nie en Alonso net twee keer op die podium geëindig het. Aan die einde van die jaar is bevestig dat Alonso die span na vyf jaar sou verlaat.<ref>{{nl}} [https://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/319237/ferrari-bevestigt-vertrek-fernando-alonso/ Ferrari bevestigt vertrek Fernando Alonso]</ref> Fernando Alonso is die enigste jaer wat Michael Schumacher kon troef op sy hoogtepunt as sesmalige wêreldkampioen. === Terugkeer na McLaren === Op 11 Desember 2014 is aangekondig dat Alonso in 2015 na McLaren sou terugkeer, met Jenson Button as spanmaat.<ref>{{nl}} [http://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/320093/officieel-alonso-en-button-racen-in-2015-voor-mclaren/ Officieel: Alonso en Button racen in 2015 voor McLaren]</ref> McLaren het teruggekeer na die enjinverskaffer Honda, met wie hy in die laat 1980's en vroeë 1990's groot sukses behaal het. Weens 'n ongeluk tydens voorseisoense toetse was Alonso egter gedwing om die seisoen se opening in Australië mis te loop en is vervang deur Kevin Magnussen. Hy het van die tweede wedren in Maleisië teruggekeer. Die McLaren-Honda-kombinasie was nie sterk genoeg hierdie seisoen nie: beide Alonso en Button moes dikwels uittree weens enjinprobleme en die motor was nie vinnig genoeg om gereeld onder die top-10 te eindig nie. Alonso het in die sewentiende plek in die kampioenskap geëindig, met 'n vyfde plek by die Hongaarse Grand Prix as die hoogtepunt. In 2016 het die McLaren ietwat verbeter, maar die span het steeds nie genoeg spoed gehad om met die top mee te ding nie. Ten spyte hiervan het Alonso daarin geslaag om gereelde top 10-eindpunte aan te teken, met twee vyfde plekke in Monaco en die Verenigde State as hoogtepunte. Aan die ander kant, in die seisoen se opening in Australië, het hy 'n groot ongeluk gehad waar hy agter in Esteban Gutiérrez se Haas vasgejaag en omgeslaan het. Vir die tweede ren in Bahrein is hy deur Stoffel Vandoorne vervang, maar hy het in die derde ren in China teruggekeer. In 'n swak motor het Alonso die seisoen in die tiende plek in die kampioenskap afgesluit. In 2017 het Alonso 'n nuwe spanmaat in Vandoorne gekry, nadat Button aangekondig het om 'n sabbatsverlof te neem. Hierdie seisoen was die Honda-enjin weer minder betroubaar en Alonso het sewe keer in die eerste helfte van die seisoen uitgetree. In die Hongaarse Grand Prix het hy wel sesde geëindig en die vinnigste renrondte op die voorlaaste rondte opgestel. Ná die somervakansie het die McLaren minder probleme gehad en Alonso het drie punte in die laaste drie wedrenne van die seisoen aangeteken, wat hy nie voorheen in die drie vorige jare saam met McLaren behaal het nie. Hy het sewentien punte aangeteken en vyftiende in die kampioenskap geëindig. Alonso sal in 2018 aanhou om by McLaren te ry, ondanks gerugte dat hy dalk die span gaan verlaat. Nadat hy na Renault-enjins oorgeskakel het, het hy die besluit geneem om te bly. Dit het gelyk of prestasie verbeter, Alonso was dadelik vyfde in die eerste Grand Prix in Australië en het verskeie top 10-uitslae aan die begin van die jaar behaal, maar soos die seisoen gevorder het McLaren verder en verder gedaal. Op 14 Augustus 2018 het Alonso uiteindelik aangekondig dat hy nie in 2019 vir die span in Formule 1 sal jaag nie.<ref>{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/alonso-verlaat-f1-mclaren-2019/3158598/ Alonso verlaat de Formule 1 na 2018]</ref> === Alpine (2021–2022) === Op 8 Julie 2020 is aangekondig dat Alonso in 2021 'n terugkeer na Formule 1 sal maak by die Renault-span.<ref name="Alonso-Alpine">{{nl}} {{Cite web|title=Officieel: Alonso keert terug bij Renault in de F1|url=https://www.ad.nl/formule-1/officieel-alonso-keert-terug-bij-renault-in-de-f1~a5bfad4f/|date=8 Julie 2020|website=AD|url-status=live|access-date=8 Julie 2020}}</ref> Die span het vanaf 2021 as Alpine F1-span voortgaan.<ref>{{nl}} https://www.grandprixradio.nl/2020/09/06/renault-gaat-volgend-seizoen-verder-als-alpine-f1-team/</ref> === Aston-Martin (2023 – ) === Op 1 Augustus 2022 is aangekondig dat Alonso vanaf die 2023-seisoen vir Aston-Martin sal ry waar hy die afgetrede Sebastian Vettel sal vervang. Alonso het 'n meerjarige kontrak met die renspan gesluit.<ref>{{nl}} [https://www.gpfans.com/nl/f1-nieuws/88534/fernando-alonso-naar-aston-martin-meerjarig-contract-getekend/ Fernando Alonso naar Aston Martin: Meerjarig contract getekend]</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2001 – 2009 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 ! Plek ! Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | [[Minardi]] | [[Minardi]] <br />PS01 | [[Cosworth]] <br />3.0 V10 |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />12 |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />13 |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />13 |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Europese Grand Prix|EUR]]<br />14 |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Britse Grand Prix|GBR]]<br />16 |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />10 |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffff"| [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNS</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />13 |bgcolor="#efcfff"| [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />11 | | |style="background:#efefef"| '''23''' |style="background:#efefef"| '''0''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | [[Renault F1|Renault]] | [[Renault F1|Renault]] <br />R23 | [[Renault]] <br />RS23 3.0 V10 |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />7 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />6 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor="#efcfff"| [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Europese Grand Prix|EUR]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2003 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2003 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />4 |bgcolor="#ffffbf"| [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />8 |bgcolor="#efcfff"| [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>DNF</small> | | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''55''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | [[Renault F1|Renault]] | [[Renault F1|Renault]] <br />R24 | [[Renault]] <br />RS24 3.0 V10 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />7 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2004 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Europese Grand Prix|EUR]]<br />5 |bgcolor="#efcfff"| [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[2004 Franse Grand Prix|FRA]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#cfcfff"| [[2004 Britse Grand Prix|GBR]]<br />10 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />3 |bgcolor="#efcfff"| [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />4 | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''59''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | [[Renault F1|Renault]] | [[Renault F1|Renault]] <br />R25 | [[Renault]] <br />RS25 3.0 V10 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2005 Monaco Grand Prix|MON]]<br />4 |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffff"| [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNS</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1 |bgcolor="#cfcfff"| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />11 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />3 |bgcolor="#ffffbf"| [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffffbf"| '''{{Goud}}''' |style="background:#ffffbf"| '''133''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | [[Renault F1|Renault]] | [[Renault F1|Renault]] <br />R26 | [[Renault]] <br />RS26 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />5 |bgcolor="#efcfff"| [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />2 |bgcolor="#efcfff"| [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />2 | |style="background:#ffffbf"| '''{{Goud}}''' |style="background:#ffffbf"| '''134''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] <br />MP4-22 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br />FO 108T 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />5 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />3 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VST]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />7 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />3 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />3 |bgcolor="#efcfff"| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3 | | |style="background:#ffdf9f"| '''{{Brons}}''' |style="background:#ffdf9f"| '''109''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | [[Renault F1|Renault]] | [[Renault F1|Renault]] <br />R28 | [[Renault]] <br />RS27 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />8 |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />10 |bgcolor="#efcfff"| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />6 |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]]<br />10 |bgcolor="#efcfff"| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]]<br />8 |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]]<br />6 |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />11 |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />4 |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />1 |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />4 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />2 | |style="background:#efefef"| '''5''' |style="background:#efefef"| '''61''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |[[Renault F1|Renault]] |[[Renault F1|Renault]] <br />R29 |[[Renault]] <br />RS27 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />5 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />11 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />9 |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />8 |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />10 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]]<br />14 |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]]<br />6 |bgcolor="#efcfff"| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />5 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />10 |bgcolor="#efcfff"| [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />14 | | |style="background:#efefef"| '''9''' |style="background:#efefef"| '''26''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 ! Plek ! Punte |} === 2010 – 2018 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 ! Pos ! Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari Marlboro]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari F10]] |[[Ferrari]] <br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffffbf"|[[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />4 |bgcolor="#cfcfff"|[[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />13 |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />4 |bgcolor="#dfdfdf"|[[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Monaco Grand Prix|MON]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />8 |bgcolor="#ffdf9f"|[[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor="#cfcfff"|[[2010 Britse Grand Prix|GBR]]<br />14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"|[[2010 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"|[[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />2 |bgcolor="#efcfff"|[[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"|[[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"|[[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffdf9f"|[[2010 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />3 |bgcolor="#ffffbf"|[[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"|[[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"|[[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />7 | | |style="background:#dfdfdf"| '''{{Silwer}}''' |style="background:#dfdfdf"| '''252''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] <br />150° Italia | [[Ferrari]] <br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />7 |bgcolor="#ffdf9f"|[[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"|[[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br />2 |bgcolor="#efcfff"|[[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"|[[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br />2 |bgcolor="#ffffbf"|[[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"|[[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"|[[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />4 |bgcolor="#ffdf9f"|[[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />4 |bgcolor="#dfdfdf"|[[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />5 |bgcolor="#ffdf9f"|[[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br />3 |bgcolor="#dfdfdf"|[[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"|[[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />4 | | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''257''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] <br />F2012 | [[Ferrari]] <br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />5 |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />9 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />7 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />5 |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />3 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3 |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />3 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />3 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />2 | |style="background:#dfdfdf"| '''{{Silwer}}''' |style="background:#dfdfdf"| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari F138]] | [[Ferrari]] <br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfdfdf"| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2 |bgcolor="#efcfff"| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />8 |bgcolor="#ffffbf"| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />4 |bgcolor="#cfcfff"| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br />11 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />5 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3 | | |style="background:#dfdfdf"| '''{{Silwer}}''' |style="background:#dfdfdf"| '''242''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari F14 T]] | [[Ferrari]] <br />059/3 1.6 [[V6-enjin|V6]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />9 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />7 |bgcolor="#efcfff"| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />9 | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''161''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |[[McLaren|McLaren F1-span]] |[[McLaren]] MP4-30 |[[Renault]] <br />RA615H [[V6-enjin|V6 Turbo]] |bgcolor=| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> 12 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> 11 |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> 10 |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> 5 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> 13 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> 18† |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> 11 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> 11 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> 11 |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> 15 |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> 17 | | |style="background:#efefef"| '''17''' |style="background:#efefef"| '''11''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[McLaren|McLaren F1-span]] | [[McLaren]] MP4-31 | [[Renault]] <br />RA616H [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff|[[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=|[[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> |bgcolor=cfcfff|[[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />12 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />6 |bgcolor=efcfff|[[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|[[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />11 |bgcolor=efcfff|[[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />18 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />13 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />7 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />12 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />7 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|[[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />7 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />7 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />16 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />5 |bgcolor=cfcfff|[[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />13 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />10 |bgcolor=dfffdf|[[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />10 |style="background:#efefef"| '''10''' |style="background:#efefef"| '''54''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[McLaren|McLaren F1-span]] | [[McLaren]] MCL32 | [[Renault]] <br />RA617H [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />14 |bgcolor=|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />DNS |bgcolor=cfcfff|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />12 |bgcolor=|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br /> |bgcolor=cfcfff|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />16 |bgcolor=dfffdf|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />9 |bgcolor=efcfff|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />17 |bgcolor=efcfff|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />11 |bgcolor=cfcfff|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />11 |bgcolor=efcfff|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />10 |bgcolor=dfffdf|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />8 |bgcolor=dfffdf|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />9 | |style="background:#efefef"| '''15''' |style="background:#efefef"| '''17''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[McLaren|McLaren F1-span]] | [[McLaren]] MCL33 | [[Renault]] <br />R.E.18 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf|[[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />5 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />7 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />7 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />7 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />8 |bgcolor=efcfff|[[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|[[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />16 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />8 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />8 |bgcolor=cfcfff|[[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />16 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />8 |bgcolor=efcfff|[[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|[[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|[[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />7 |bgcolor=cfcfff|[[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />14 |bgcolor=cfcfff|[[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />14 |bgcolor=efcfff|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VST]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|[[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|[[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />17 |bgcolor=cfcfff|[[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />11 |style="background:#efefef"| '''11''' |style="background:#efefef"| '''50''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Inskrywer ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Plek ! Punte |} === 2021 – hede === {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center; font-size:85%;" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Alpine F1-span]] | Alpine A521 | [[Renault F1|Renault]]<br />E-Tech 20B [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />8 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />17 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br />13 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />9 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />6 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />16 |bgcolor=efcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />9 |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />9 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />13 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />8 | | |bgcolor=efefef|'''10''' |bgcolor=efefef|'''81''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Alpine F1-span]] | Alpine A522 | [[Renault F1|Renault]]<br />E-Tech RE22 [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />9 |bgcolor=efcfff| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />17 |bgcolor=efcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />9 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />9 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />6 |bgcolor=efcfff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />7 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />19 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />5 |bgcolor=efcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>DNF</small> | | |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''81''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR23 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />F1 M14 E<br /> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><sup>'''6'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=efcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>7 | | |bgcolor=efefef| '''4''' |bgcolor=efefef| '''206''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR24 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>13 |bgcolor=efcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>9 |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''70''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR25 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M16 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''6'''</sup>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=efefef|'''10''' |bgcolor=efefef|'''56''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR26 |[[Mercedes-AMG]]<br/>F1 M17 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>19 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ALO|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ALO|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} † Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/> ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<br/> '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Alonso, Fernando}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Spaanse renjaers]] e9ruq85kvkvgga66fh7tacv17v72ewx 0 34378 2918845 2908951 2026-07-22T21:00:18Z SpesBona 2720 /* Sport */ + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918845 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Miami'''<br /> [[Lêer:Miami collage 20110330.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Miami-Dade County Florida Incorporated and Unincorporated areas Miami Highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Miami, Florida.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Florida.svg|20px]] [[Florida]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|25|46|N|80|12|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1825]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[28 Julie]] [[1896]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 143,1 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2021) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 439&nbsp;890 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;299,6/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;091&nbsp;747 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | EST ([[UTC-5]]) <br /> Somertyd: EDT (UTC-4) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 27&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12,5 / 20,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1397 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Francis X. Suarez (R) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.miamigov.com/ City of Miami] |} '''Miami''' is 'n groot stad en kusmetropool geleë in Miami-Dade County in die suidooste van Florida. Met 'n bevolking van 442&nbsp;241 in die 2020-sensus,<ref name="QuickFacts">{{cite web |title=QuickFacts: Miami city, Florida |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/miamicityflorida/PST045219 |publisher=United States Census Bureau |access-date=March 23, 2022}}</ref> is dit die tweede grootste stad in die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van [[Florida]] ná [[Jacksonville]], die elfde-digsbevolkte stad in Suidoos-VSA, en die 44ste mees bevolkte stad in die land. Miami is die kern van die land se negende grootste en wêreld se 34ste grootste metropolitaanse gebied met 'n bevolking van 6,138 miljoen mense in 2020. Miami lê in die suidoostelike deel van Florida, tussen die Florida Everglades en die [[Atlantiese Oseaan]]. Die stad het die derde grootste luglyn in die Verenigde State met meer as 300 hoë geboue,<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/us-cities-with-the-most-skyscrapers.html|title=US Cities With the Most Skyscrapers|website=WorldAtlas|date=6 Februarie 2018|language=en|access-date=18 Junie 2019}}</ref> waarvan 58 hoër as 150 meter (491 vt) is.<ref>{{Cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/quick-lists#q=&page=1&type=building&status=COM&status=UCT&status=STO&min_year=0&max_year=9999&region=0&country=0&city=1632 |title=The Skyscraper Center: Buildings in Miami |website=skyscrapercenter.com |publisher=TBUH |language=en |access-date=18 Junie 2019}}</ref> Miami is 'n belangrike sentrum en leier in finansies, handel, seevervoer, kultuur, kuns en internasionale handel.<ref name=GaWC>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|publisher=Globalization and World Cities Study Group and Network, Loughborough University|access-date=March 3, 2009|archive-date=11 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html |title=Inventory of World Cities |publisher=Globalization and World Cities (GaWC) Study Group and Network |access-date=December 1, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014191556/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html |archive-date=October 14, 2013}}</ref> Die Miami-metropolitaanse gebied is verreweg die grootste stedelike ekonomie in Florida en die 12de grootste in die Verenigde State, met 'n BBP van $344,9 miljard teen 2017.<ref name="bea.gov1">{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2018-09/gdp_metro0918_0.pdf|title=Gross Domestic Product by Metropolitan Area, 2017|publisher=Bea.gov|access-date=October 23, 2018|archive-date= 9 Oktober 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.bea.gov/system/files/2018-09/gdp_metro0918_0.pdf|url-status=dead}}</ref> In 2020 is Miami deur die GaWC as 'n Beta + vlak wêreldstad geklassifiseer.<ref>{{cite web |title=The World According to GaWC 2020 |url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |website=GaWC – Research Network |publisher=Globalization and World Cities |access-date=August 31, 2020 |archive-date=24 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |url-status=dead }}</ref> In 2019 was Miami in die sewende plek in die Verenigde State en 31ste wêreldwyd in sakeaktiwiteite, mensekapitaal, inligtingsuitruiling, kulturele ervaring en politieke betrokkenheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.atkearney.com/documents/20152/2794549/A+Question+of+Talent%E2%80%942019+Global+Cities+Report.pdf/106f30b1-83db-25b3-2802-fa04343a36e4?t=1559144999157|title=2019 Global Cities Report|website=ATKearney}}</ref> Volgens 'n UBS-studie in 2018 van 77 wêreldstede, is Miami die tweede rykste stad in die Verenigde State en derde rykste wêreldwyd in koopkrag.<ref>{{Cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/richest-cities-world.html|title=City Mayors: Richest cities in the world|website=www.citymayors.com|access-date=June 18, 2019}}</ref> Miami is 'n meerderheid-minderheidstad met 'n Spaanse bevolking van 310 472, of 70,2 persent van die stad se bevolking.<ref name="2020Hispanic">{{cite web |title=P2: Hispanic or Latino |url=https://data.census.gov/cedsci/table?q=P2%3A%20HISPANIC%20OR%20LATINO,%20AND%20NOT%20HISPANIC%20OR%20LATINO%20BY%20RACE&g=0100000US%24160000_0400000US72%240500000&tid=DECENNIALPL2020.P2&hidePreview=true |website=2020 Census |publisher=United States Census Bureau |access-date=10 October 2021 |url-status=live}}</ref> Die middestad van Miami het een van die grootste konsentrasies van internasionale banke in die Verenigde State en is die tuiste van baie groot nasionale en internasionale maatskappye.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottbeyer/2015/05/07/welcome-to-brickell-miamis-wall-street-south/|title=Welcome To Brickell, Miami's "Wall Street South"|last=Beyer|first=Scott|website=Forbes|language=en|access-date=18 Junie 2019}}</ref> Die Gesondheidsdistrik is die tuiste van verskeie groot Universiteit van Miami-geaffilieerde hospitaal- en gesondheidsfasiliteite, insluitend Jackson Memorial Hospital, die land se grootste hospitaal met 1 547 beddens,<ref>[https://www.beckershospitalreview.com/100-of-the-largest-hospitals-and-health-systems-in-america-2021.html "100 of the largest hospitals and health systems in America,"] ''Becker's Hospital Review'', Julie 2010</ref> en die Leonard M. Miller School of Medicine, die Universiteit van Miami se akademiese mediese sentrum en onderrighospitaal, en ander wat betrokke is by gesondheidsverwante sorg en navorsing. PortMiami, die stad se seehawe, is die besigste vaarthawe in die wêreld in beide passasiersverkeer en vaartlyne, en verwys na homself as die "Cruise Capital of the World".<ref>{{Cite web|url=http://www.miamidade.gov/portmiami/library/2017-cruise-guide.pdf|title=PortMiami 2017 Cruise Guide|access-date=18 Augustus 2022|archive-date=28 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128061624/http://www.miamidade.gov/portmiami/library/2017-cruise-guide.pdf|url-status=dead}}</ref> Miami is ook 'n belangrike toerismekern vir internasionale besoekers, die tweede plek in die land na New York-stad.<ref>{{cite web|title=Miami Is The Second Most Popular Destination For International Visitors (And Growing Fast)|url=http://www.thenextmiami.com/miami-is-the-second-most-popular-destination-for-international-visitors-and-growing-fast/|publisher=TheNextMiami.com|access-date=5 November 2016}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Miami word soms die "poort na Latyns-Amerika" genoem vanweë die omvang van sy kommersiële en kulturele bande.<ref>{{Cite web|date=September 2017|title=Florida: Gateway to Latin America and the Caribbean|url=https://www.enterpriseflorida.com/wp-content/uploads/brief-florida-gateway-latin-america-caribbean.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707195916/https://www.enterpriseflorida.com/wp-content/uploads/brief-florida-gateway-latin-america-caribbean.pdf|archive-date=7 July 2021|access-date=29 November 2021}}</ref> Miami is in 1896 vernoem na die Miami-rivier, afgelei van die [[Tequesta]] woord ''Mayaimi'', die historiese naam van die Okeechobee-meer, wat ''soet water'' beteken. == Geskiedenis == Die Tequesta-stam het die Miami-gebied vir ongeveer 2 000 jaar bewoon voor kontak met Europeërs gemaak is. 'n Dorpie van honderde mense, wat dateer uit 500–600 v.C., was aan die monding van die Miami-rivier geleë. Daar word geglo dat die hele stam teen die middel van die 1700's na [[Kuba]] gemigreer het.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2014/02/04/us/florida-indian-village/index.html?hpt=hp_c3|title=Questions of preservation after ancient village found in downtown Miami|author=Smith, Matt|date=4 Februarie 2014|access-date=4 Februarie 2014|publisher=CNN}}</ref> In 1566 het admiraal Pedro Menéndez de Avilés, Florida se eerste goewerneur, die gebied vir Spanje opgeëis. 'n Spaanse sending is een jaar later gebou. Spanje en Brittanje het agtereenvolgens Florida regeer totdat Spanje dit in 1821 aan die Verenigde State afgestaan het. In 1836 het die VSA Fort Dallas op die oewer van die Miami-rivier gebou as deel van hul ontwikkeling van die Florida-gebied en hul poging om die Seminoles te onderdruk en te verwyder. As gevolg hiervan het die Miami-gebied 'n terrein geword van gevegte in die Tweede Seminole-oorlog. [[Lêer:Mouth of Miami River 20100211.jpg|duimnael|links|Die monding van die Miamirivier by Brickell Key, Februarie 2010]] Miami word beskou as die enigste groot stad in die Verenigde State wat deur 'n vrou gestig is. Julia Tuttle, 'n plaaslike sitruskweker en 'n ryk [[Cleveland, Ohio|Cleveland]]-boorling, was die oorspronklike eienaar van die grond waarop die stad gebou is.<ref>{{Cite web|url=https://parade.com/256292/claudiagryvatzcopquin/whats-the-one-major-american-city-founded-by-a-woman/|title=What's the One Major American City Founded by a Woman?|last=Copquin|first=Claudia Gryvatz|date=23 Januarie 2014|website=Parade|language=en|access-date=18 Junie 2019}}</ref> In die laat 19de eeu was die gebied bekend as "Biscayne Bay Country", en berigte het dit beskryf as 'n belowende wildernis en "een van die beste boupersele in Florida".<ref>{{cite news|title=The Day in St. Augustine&nbsp;— The Hack Line to Biscayne Bay|date=January 10, 1893|newspaper=The Florida Times-Union}}</ref><ref>{{cite news| title= A Trip to Biscayne Bay| work= The Tropical Sun| date= March 9, 1893}}</ref> Die Groot Vries van 1894–1895 het Miami se groei versnel, aangesien die oeste daar die enigste in Florida was wat oorleef het. Miami is op 28 Julie 1896 amptelik as 'n stad ingelyf, met 'n bevolking van net meer as 300.<ref>{{cite web|url=http://www.hmsf.org/history/south-florida-brief-history.htm |title=South Florida: A Brief History |author1=Williams, Linda K. |author2=George, Paul S. |publisher=Historical Museum of South Florida |access-date=August 24, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429002717/http://www.hmsf.org/history/south-florida-brief-history.htm |archive-date=April 29, 2010}}</ref> Afro-Amerikaanse arbeid het 'n deurslaggewende rol in Miami se vroeë ontwikkeling gespeel. Gedurende die vroeë 20ste eeu het migrante uit die Bahamas en Afro-Amerikaners 40 persent van die stad se bevolking uitgemaak. Ten spyte van hul rol in die stad se groei, was hul gemeenskap tot 'n klein ruimte beperk.<ref name="Concrete">{{Cite book|title = A World More Concrete: Real Estate and the Remaking of Jim Crow South Florida|last = Connolly|first = Nathan|publisher = University of Chicago Press|year = 2014|page= 25}}</ref> Nadat [[Fidel Castro]] ná die Rewolusie in 1959 in Kuba aan bewind gekom het, het baie ryk Kubane skuiling in Miami gesoek, wat die stad se bevolking verder vergroot het. Miami het in die 1980's en 1990's nuwe besighede en kulturele geriewe ontwikkel as deel van die Nuwe Suide. Rasse- en kulturele spanning het soms ontstaan, maar die stad het in die laaste helfte van die 20ste eeu ontwikkel as 'n belangrike internasionale, finansiële en kulturele sentrum. Dit is die tweede grootste Amerikaanse stad met 'n Spaanssprekende meerderheid (na [[El Paso]], [[Texas]]), en die grootste stad met 'n Kubaans-Amerikaanse pluraliteit.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1976/03/03/archives/wallace-pressing-the-abortion-issue.html|title=Wallace Pressing the Abortion Issue|first=Roy Reed Special to The New York|last=Times|newspaper=The New York Times|date=March 3, 1976}}</ref><ref name="autogenerated1">U.S. Census, 2010 (Ethnicity) and Census American Community Survey 2008 (language).</ref> == Geografie == [[Lêer:Downtown Miami Panorama from the Rusty Pelican photo Don Ramey Logan.jpg|duimnael|links|850px|Downtown Miami gesien vanaf Virginia Key, 2014]] [[Lêer:Downtown Miami, Miami, FL, USA - panoramio (15).jpg|duimnael|links|850px|Downtown Miami met Interstate 95 in die voorgrond, 2014]] [[Lêer:DowntownMiamiPanorama.jpg|duimnael|links|900px|Downtown Miami gesien vanaf PortMiami, 2009]] {{clear}} Miami en sy voorstede is geleë op 'n breë vlakte tussen die Everglades in die weste en Biscayne-baai in die ooste, wat strek vanaf Lake Okeechobee suidwaarts tot Floridabaai. Die hoogte van die gebied is gemiddeld ongeveer 1,8&nbsp;m (6 voet) bo seespieël in die meeste woonbuurte, veral naby die kus.<ref>{{cite web|url=http://images.jsc.nasa.gov/luceneweb/caption_direct.jsp?photoId=STS062-85-026 |title=Miami, Florida metropolitan area as seen from STS-62 |publisher=[[NASA]] |access-date=August 19, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201191110/http://images.jsc.nasa.gov/luceneweb/caption_direct.jsp?photoId=STS062-85-026 |archive-date=December 1, 2007}}</ref> Die hoogste punte word gevind langs die Miami Rock Ridge, wat onder die grootste deel van die oostelike Miami-metro lê. Die grootste deel van die stad is aan die kus van Biscaynebaai, wat 'n paar honderd natuurlike en kunsmatige versperring-eilande bevat, waarvan die grootste Miami Beach en South Beach bevat. Die [[Golfstroom]], 'n warm [[seestroom]], loop noordwaarts net 24&nbsp;km van die kus af, sodat die stad se klimaat die hele jaar warm en gematig bly. === Geologie === Onder die vlakte lê die Biscayne-akwifeer, 'n natuurlike ondergrondse bron van vars water wat strek vanaf die suide van Palm Beach County tot in Floridabaai. Dit kom die naaste aan die landoppervlak rondom die stede Miami Springs en Hialeah.<ref>{{cite web|url=http://capp.water.usgs.gov/gwa/ch_g/G-text4.html|title=USGS Ground Water Atlas of the United States|publisher=United States Geological Survey|access-date=February 19, 2006|archive-date=16 Junie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080616200409/http://capp.water.usgs.gov/gwa/ch_g/G-text4.html|url-status=dead}}</ref> Die grootste deel van die Miami-metropolitaanse gebied kry sy drinkwater van die Biscayne-akwifer. As gevolg van die akwifeer is dit nie moontlik om meer as 5 tot 6 meter te grawe sonder om water te tref nie, wat ondergrondse konstruksie belemmer, alhoewel sommige ondergrondse parkeergarages bestaan. Om hierdie rede is die [[moltrein|massavervoerstelsels]] in en om Miami verhewe of op straatvlak.<ref name="geology">{{cite web|title=Miami Geology|url=http://www.miami-americabeach.com/about_us/Miami_Geology.html|website=miami-americabeach.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314102309/http://www.miami-americabeach.com/about_us/Miami_Geology.html|archive-date=March 14, 2017|access-date=April 3, 2019}}</ref> Die meeste van die westekant van die stad grens aan die Everglades, 'n tropiese moerasland wat die grootste deel van die suidelike gedeelte van Florida dek. Amerikaanse krokodille wat in die vleie woon, het dit in Miami-gemeenskappe en op groot snelweë gewaag.<ref name="geology" /> === Klimaat === Miami het 'n tropiese moessonklimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie]] Am)<ref name="Miami, Florida">{{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=20227&cityname=Miami%2C+Florida%2C+United+States+of+America&units= |title=Weather: Miami, Florida |work=Weatherbase |access-date=30 Maart 2015 |archive-date=27 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627112410/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=20227&cityname=Miami%2C+Florida%2C+United+States+of+America&units= |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf |title=World Map of Köppen−Geiger Climate Classification}}</ref> met warm en nat somers en warm en droë winters. Die stad se seevlakhoogte, kusligging, posisie net bokant die [[Kreefskeerkring]] en nabyheid aan die [[Golfstroom]] vorm sy klimaat. Die [[tropiese sikloon|orkaanseisoen]] strek amptelik van 1 Junie tot 30 November, hoewel orkane buite daardie datums kan ontwikkel. Die mees waarskynlike tyd vir Miami om getref te word, is tydens die hoogtepunt van die Kaap Verde-seisoen, wat middel Augustus tot einde September is.<ref>{{cite web |url=http://www.weather.com/newscenter/specialreports/hurricanes/vulnerablecities/miami.html |publisher=The Weather Channel |title=Vulnerable cities: Miami, Florida |access-date=February 19, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427194724/http://www.weather.com/newscenter/specialreports/hurricanes/vulnerablecities/miami.html |archive-date=April 27, 2006}}</ref> Alhoewel tornado's ongewoon in die gebied is, het een in 1925 en nog een in 1997 toegeslaan. Ongeveer 40% van huise in Miami is op vloedvlaktes gebou en word as vloedrisiko-sones beskou.<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/united-states/21728964-one-12-americans-now-lives-home-some-risk-flooding-irma-spared-america|title=Irma spared America, but still had a big effect on it|newspaper=The Economist|access-date=26 September 2017|language=en}}</ref> Miami is een van die groot kusstede in die Verenigde State wat die meeste deur [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]] geraak word.<ref>{{Cite web|last=Cusick |first=Daniel |title=Miami Is the "Most Vulnerable" Coastal City Worldwide|url=https://www.scientificamerican.com/article/miami-is-the-most-vulnerable-coastal-city-worldwide/|access-date=November 14, 2020|website=Scientific American|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Florida Climate Outlook: Assessing Physical and Economic Impacts through 2040|url=https://www.rff.org/publications/reports/florida-climate-outlook/|access-date=14 November 2020|website=Resources for the Future|language=en-US}}</ref> Wêreldwyd is dit ook een van die stede wat die meeste gevaar loop, volgens 'n 2020-verslag deur ''Resources for the Future''.<ref>{{Cite web |last=Cusick |first=Daniel |title=Miami Is the "Most Vulnerable" Coastal City Worldwide |url=https://www.scientificamerican.com/article/miami-is-the-most-vulnerable-coastal-city-worldwide/ |access-date=2022-04-22 |website=Scientific American |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Florida Climate Outlook: Assessing Physical and Economic Impacts through 2040 |url=https://media.rff.org/documents/Florida_Climate_Outlook.pdf |access-date=2022-04-22 |website=Resources for the Future |language=en-US}}</ref> Wêreldwye [[seevlakstyging]], wat in Miami na verwagting 53 tot 100 cm teen 2070 sal wees, sal lei tot 'n toename in stormskade, meer intense oorstromings, en sal ook die stad se watervoorsiening bedreig.<ref>{{Cite web|title=Unified Sea Level Rise Projection Southeast Florida|url=https://southeastfloridaclimatecompact.org/wp-content/uploads/2020/04/Sea-Level-Rise-Projection-Guidance-Report_FINAL_02212020.pdf|access-date=February 11, 2022|website=www.southeastfloridaclimatecompact.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Miami-Dade County – Environment – Impact on South Florida|url=http://www.miamidade.gov/environment/climate-change-impact.asp|access-date=November 14, 2020|website=www.miamidade.gov}}</ref><ref>{{Cite news|last=Luscombe|first=Richard|date=April 21, 2020|title=Will Florida be lost forever to the climate crisis?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2020/apr/21/florida-climate-crisis-sea-level-habitat-loss|access-date=November 14, 2020|issn=0261-3077}}</ref> Ander potensiële impakte van klimaatsverandering sluit in hoër orkaanwindsnelhede en hewige donderstorms, wat hael of tornado's kan veroorsaak.<ref name=":1" /> Sommige beskermingspogings is in plek, insluitend voedende strande en die byvoeging van beskermende versperrings, die verhoging van geboue en paaie wat kwesbaar is, en die herstel van natuurlike habitatte soos vleilande.<ref name=":1" /> Miami Beach het $500 miljoen belê om paaie, geboue en waterstelsels te beskerm. Eiendomspryse in Miami weerspieël reeds die styging in pryse vir vaste eiendom op 'n hoër hoogte binne die stad in vergelyking met vaste eiendom op 'n laer hoogte.<ref>{{Cite web|last=Olick|first=Diana|date=August 29, 2018|title=Rising Risks: 'Climate gentrification' is changing Miami real estate values – for better and worse|url=https://www.cnbc.com/2018/08/29/climate-gentrification-is-changing-miami-real-estate-values.html|access-date=14 November 2020|website=CNBC|language=en}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Miamimanhattanizationdowntown.jpg|duimnael|upright=1.1|Teen 2006 het die hoë konstruksie in Miami die gewilde mening oor "Miami se Manhattanization" geïnspireer.]] Die binnestad is die tuiste van minder as een dertiende van die bevolking van Suid-Florida. Miami is die 44ste meesbevolkte stad in die Verenigde State. Die Miami-metropolitaanse gebied, wat die graafskappe Miami-Dade, Broward en Palm Beach insluit, het 'n bevolking van 6,1 miljoen mense, die agtste meeste in die Verenigde State.<ref name="2009 Pop. Est.">{{cite web|url=http://emiami.condos/CBSA-EST2009-01.xlsx|title=Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2009|work=2009 Population Estimates|publisher=United States Census Bureau, Population Division|date=March 19, 2010|access-date=September 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016090520/http://emiami.condos/CBSA-EST2009-01.xlsx|archive-date=October 16, 2015|url-status=dead}}</ref> In 1960 het Hispane ongeveer 5% van die bevolking van Miami-Dade County uitgemaak. Tussen 1960 en 2000 was 90% van die bevolkingsgroei in die land uit Hispane bestaan, wat die Spaanse gedeelte van die bevolking teen 2000 tot meer as 57% verhoog het.<ref>{{cite web |date=September 2003 |title=Demographic Profile: Miami–Dade County, Florida 1960–2000 |url=http://www.miamidade.gov/planzone/Library/Census/demographic_profile.pdf |publisher=Miami–Dade County Department of Planning and Zoning |location=Miami, Florida |page=iii (p. 5 of PDF) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320082430/http://www.miamidade.gov/planzone/Library/Census/demographic_profile.pdf| archive-date=March 20, 2012 |access-date=January 19, 2020}}</ref> In 1970 het die Sensusburo gerapporteer dat Miami se bevolking 45% Spaans, 32,9% nie-Spaans wit en 22,7% swart was.<ref>{{cite web|title=Florida – Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990 |publisher=U.S. Census Bureau |url=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |access-date=April 21, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120812191959/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |archive-date=August 12, 2012}}</ref> Miami se plofbare bevolkingsgroei is aangedryf deur interne migrasie uit ander dele van die land, hoofsaaklik tot in die 1980's, sowel as deur immigrasie, hoofsaaklik van die 1960's tot die 1990's. Immigrasie na Miami gaan steeds voort en Miami se groei vandag word grootliks toegeskryf aan sy vinnige verstedeliking en hoë konstruksie, wat die bevolkingsdigthede van die middestad vergroot het, soos in Downtown, Brickell en Edgewater. Miami word meer as 'n multikulturele mosaïek beskou as 'n smeltkroes, met inwoners wat steeds hul [[kultuur|kulturele kenmerke]] behou. Die algehele kultuur van Miami word sterk beïnvloed deur sy groot bevolking van Hispane uit die Karibiese Eilande en Suid-Amerika en swart mense hoofsaaklik van die Karibiese eilande.<ref>[http://www.miamidadematters.org/demographicdata 2020 Demographics]. Miami Matters. Besoek 23 Junie 2020</ref> == Ekonomie == [[Lêer:Brickell1.JPG|duimnael|upright=1.1|Downtown Miami is 'n sentrale nasionale spilpunt vir finansies, handel en internasionale besigheid. Brickelllaan in die middestad van Miami het die grootste konsentrasie internasionale banke in die land.]] [[Lêer:Brickell Avenue 20100203.jpg|duimnael|upright=1.1|Brickelllaan in die middestad van Miami se Brickell Finansiële Distrik, Februarie 2010.]] Miami is 'n belangrike sentrum van handel en finansies en spog met 'n sterk internasionale sakegemeenskap. Volgens die 2020-ranglys van wêreldstede wat deur die ''Globalization and World Cities Research Network'' (GaWC) onderneem is, gebaseer op die vlak van teenwoordigheid van globale korporatiewe diensorganisasies, word Miami as 'n Beta +-vlak wêreldstad beskou, saam met [[Atlanta]], [[Dallas]] en [[Houston]]. Volgens die Amerikaanse sensus tussen die jare 2015–2019 het Miami egter 'n gebrek ondervind aan eienaarbehuising, rekenaar- en internetgebruik, onderwys met betrekking tot baccalaureusgraad of hoër, gemiddelde huishoudelike inkomste, per capita-inkomste, terwyl dit 'n hoër persentasie persone in armoede het.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|title=GaWC – The World According to GaWC 2018|website=www.lboro.ac.uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=24 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=US Census 2015–2019|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/houstoncitytexas,atlantacitygeorgia,dallascitytexas,miamicityflorida/PST045219}}</ref> Miami het 'n bruto metropolitaanse produk van $257 miljard, 11de in die Verenigde State en 20ste wêreldwyd in GMP.<ref>{{cite web|title=Which are the largest city economies in the world and how might this change by 2025?|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID%3D1562 |website=[[PricewaterhouseCoopers]] UK|access-date=2009-11-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |archive-date=May 31, 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Gross Metropolitan Product|url=http://greyhill.com/gross-metropolitan-product|publisher=Greyhill Advisors|access-date=September 29, 2011}}</ref> Gedurende die middel-2000's het die stad sy grootste eiendomsoplewing sedert die Florida-grondoplewing van die 1920's beleef, en die stad het meer as honderd goedgekeurde hoë konstruksieprojekte gehad. Slegs 50 is uiteindelik gebou.<ref>[http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/li/?id=101321&bt=2&ht=3&sro=1 Miami: High rise buildings–All]. Emporis. Besoek 25 Augustus 2007.</ref> Snelle hoë konstruksie het gelei tot vinnige bevolkingsgroei in die binneste woonbuurte van Miami, met Downtown, Brickell en Edgewater wat die vinnigsgroeiende gebiede van die stad geword het. Die stad het tans die sewe hoogste (sowel as vyftien van die top twintig) wolkekrabbers in die staat Florida, met die hoogste die 265 meter- Panoramatoring.<ref name=emporis>{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/li/?id=101321&bt=9&ht=2&sro=1|title=Miami:High rise buildings–Completed|publisher=Emporis|access-date=August 19, 2007}}</ref> As gevolg van sy sterkte in internasionale besigheid, finansies en handel, het die stad een van die grootste konsentrasie internasionale banke in die land, hoofsaaklik langs Brickelllaan in Brickell, Miami se finansiële distrik. Miami was die gasheerstad van die 2003 Free Trade Area of the Americas- onderhandelinge. Miami is die tuiste van die Nasionale Orkaansentrum en die hoofkwartier van die Verenigde State se suidelike bevel, verantwoordelik vir militêre operasies in Sentraal- en Suid-Amerika. Miami is ook 'n industriële sentrum, veral vir klipgroewe en pakhuise. Hierdie nywerhede is grootliks gesentreer op die westekant van die stad naby Doral en Hialeah. Volgens die Amerikaanse Sensusburo in 2012 het Miami die vierde hoogste persentasie gesinsinkomste onder die federale armoedelyn uit alle groot stede in die Verenigde State gehad, na onderskeidelik [[Detroit|Detroit, Michigan]], [[Cleveland, Ohio]] en [[Cincinnati, Ohio]]. Miami is ook een van die min stede in die VSA waar die plaaslike regering insolvent gegaan het, in 2001. <ref>{{citation|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,135186,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930034506/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,135186,00.html|url-status=dead|archive-date=September 30, 2007|title=Gloom over Miami|last=Cohen|first=Adam|date=June 24, 2001|magazine=Time magazine|access-date=September 2, 2007|archivedate=28 Februarie 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100228053601/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,135186,00.html}}</ref> Aan die ander kant het Miami toekennings vir sy omgewingsbeleid gewen: in 2008 is dit volgens Forbes as "Amerika se skoonste stad" geklassifiseer vir sy goeie luggehalte, groot groen ruimtes, skoon drinkwater, skoon strate en herwinningsprogramme oor die hele stad.<ref name="Van Riper">{{cite news|url=https://www.forbes.com/business/2008/03/17/miami-seattle-orlando-biz-logistics-cx_tvr_0317cleanest.html|title=America's cleanest cities|last=Van Riper|first=Tom|date=March 17, 2008|work=[[Forbes]]|access-date=February 23, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529143525/http://www.forbes.com/2008/03/17/miami-seattle-orlando-biz-logistics-cx_tvr_0317cleanest.html|archive-date=May 29, 2010}}</ref> == Kultuur == Miami geniet 'n lewendige kultuur wat beïnvloed word deur 'n diverse bevolking van regoor die wêreld. Miami staan bekend as die "Magic City" omdat dit oënskynlik oornag opgeduik het as gevolg van sy jong ouderdom, massiewe groei en sy estetika van neon art deco. Die stad self is berug vir sy dwelmoorlog in die vroeë 1980's. Dit word ook die "hoofstad van Latyns-Amerika" genoem vanweë die groot bevolking van Spaanssprekendes.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36281648|title=How Miami became the capital of affluent Latin America|last=Fajardo|first=Luis|date=May 16, 2016|website=[[BBC News]]|access-date=May 16, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/07/20/us/20miami.html|title=Influx of South Americans Drives Miami's Reinvention|last=Alvarez|first=Lizette|date=July 19, 2014|website=[[The New York Times]]|access-date=July 19, 2014}}</ref> === Vermaak en uitvoerende kunste === [[Lêer:Knightconcerthall.jpg|duimnael|upright=1.1|Adrienne Arsht Sentrum vir die Uitvoerende Kunste, die tweede grootste sentrum vir uitvoerende kunste in die Verenigde State.]] Benewens jaarlikse feeste soos die Calle Ocho-fees, is Miami die tuiste van baie vermaaklikheidsplekke, teaters, museums, parke en sentrums vir uitvoerende kunste. Die nuutste toevoeging tot die Miami-kunstetoneel is die Adrienne Arsht-sentrum vir die uitvoerende kunste, die tuiste van die Florida Grand Opera en die tweede grootste sentrum vir uitvoerende kunste in die Verenigde State na Lincoln-sentrum in New York.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/02/04/arts/music/04tomm.html|title=Carnival Center for the Performing Arts – Miami – Music|last=Tommasini|first=Anthony|date=4 Februarie 2007|work=The New York Times|access-date=29 Mei 2018|language=en|issn=0362-4331}}</ref> Die sentrum lok baie grootskaalse operas, ballette, konserte en musiekblyspele van regoor die wêreld. Ander uitvoerende kunste-lokale in Miami sluit die Olympia-teater, Wertheim Performing Arts Centre, die Fair Expo-sentrum, die Tower-teater en die Bayfront Park-amfiteater in. Nog 'n gevierde gebeurtenis is die Miami Internanionale Filmfees, wat elke jaar vir 10 dae rondom die eerste week van Maart plaasvind, waartydens onafhanklike internasionale en Amerikaanse [[rolprent]]e regoor die stad vertoon word. Miami het meer as 'n halfdosyn onafhanklike filmteaters.<ref>{{Cite web|url=https://miamifilmfestival.com/|title=Miami International Film Festival|website=Miami Film Festival|language=en-US|access-date=20 Junie 2019}}</ref> Miami lok 'n groot aantal musikante, sangers, akteurs, dansers en orkesspelers. Die stad het talle orkeste, simfonieë en konservatoriums vir uitvoerende kuns. Dit sluit in die ''Florida Grand Opera, FIU School of Music, Frost School of Music'' en die ''New World School of the Arts''. Miami is ook 'n groot modesentrum, die tuiste van modelle en van die topmodelagentskappe ter wêreld. Die stad is gasheer vir baie modevertonings en -geleenthede, insluitend die jaarlikse Miami Modeweek en die Mercedes-Benz Modeweek Miami, wat in die Wynwood Kunsdistrik gehou word.<ref>{{cite web|url=http://www.miamifashionweek.com/new_admin/html/Overview.html|title=Miami Fashion Week|publisher=Miami Fashion Week|access-date=20 April 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511195801/http://www.miamifashionweek.com/new_admin/html/Overview.html|archive-date=11 Mei 2008}}</ref> === Museums en visuele kuns === Sommige van die museums in Miami sluit in die Frost Kunsmuseum, Frost Museum of Science, HistoryMiami, Institute of Contemporary Art, Miami Kindermuseum, Pérez Kunsmuseum, Lowe Kunsmuseum, en die Vizcaya Museum and Gardens, 'n Nasionale Historiese Landmerk geleë op 'n 28-akker vroeë 20ste-eeuse landgoed in Coconut Grove. === Kookkuns === Die kookkuns van Miami is 'n weerspieëling van sy diverse bevolking, met 'n groot invloed van die Karibiese en Latyns-Amerikaanse kookkuns. Deur die twee met Amerikaanse kookkuns te kombineer, het dit 'n unieke Suid-Florida -kookstyl geskep wat bekend staan as Floribbean-kombuis. Dit is wyd beskikbaar in Miami en Suid-Florida en word in restaurantkettings soos Pollo Tropical gevind. Kubaanse immigrante in die 1960's het die Kubaanse toebroodjie en medianoche, Kubaanse espresso, Bistec de Palomilla en croquetas gebring, wat almal in gewildheid toegeneem het onder alle inwoners van Miami en simbole geword van die stad se gevarieerde kosse. Vandag is dit deel van die plaaslike kultuur en kan hulle oral in die stad by vensterkafees gevind word, veral buite supermarkte en restaurante.<ref>[http://whatscookingamerica.net/History/Sandwiches/CubanSandwich.htm Cuban Sandwich, History of Cuban Sandwich, History of Cubano Sandwich]. Whatscookingamerica.net. Besoek op 8 Oktober 2012.</ref><ref>[http://www.frommers.com/destinations/miami/0017024034.html Local Cuisine in Miami at Frommer's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004143352/http://www.frommers.com/destinations/miami/0017024034.html |date= 4 Oktober 2012 }}. Frommers.com. Besoek op 8 Oktober 2012.</ref> Sommige van hierdie plekke, soos die Versailles-restaurant in Little Havana, is landmerk-eetplekke van Miami. Geleë aan die Atlantiese Oseaan, en met 'n lang geskiedenis as 'n hawe, is Miami ook bekend vir sy seekos, met baie seekosrestaurante langs die Miami-rivier en in en om Biscaynebaai.<ref>{{cite news |url=http://www.miaminewtimes.com/restaurants/search/cuisine:Seafood/ |title=Miami Cuisine: Seafood Restaurants Guide – Miami Dining Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720222320/https://www.miaminewtimes.com/restaurants/search/cuisine%3ASeafood/ |archive-date=20 Julie 2012 |newspaper=Miami New Times |access-date= 8 Oktober 2012}}</ref> Die stad is ook die hoofkwartier van restaurantkettings soos [[Burger King]] en Benihana. == Onderwys == === Kolleges en universiteite === [[Lêer:Florida International University Parkview Housing.jpg|duimnael|upright=1.1|Florida Internasionale Universiteit, met sy hoofkampus in die nabygeleë Universiteitspark, is die grootste universiteit in Suid-Florida en die vierde grootste universiteit deur inskrywing in die Verenigde State. Dit is ook een van Florida se primêre navorsingsuniversiteite]] [[Lêer:University of Miami Otto G. Richter Library.jpg|duimnael|upright=1.1|Die Universiteit van Miami in die nabygeleë Coral Gables, wat in 1925 gestig is, is Florida se top-private instelling vir hoër onderwys.]] Miami-Dade County het meer as 200,000 studente wat by plaaslike kolleges en universiteite ingeskryf is, wat dit sewende in die land plaas in per capita universiteitsinskrywing. In 2010 het die stad se vier grootste kolleges en universiteite, Miami Dade College, Florida International University, University of Miami en Barry University, 28 000 studente gegradueer.<ref>{{cite web|url=http://www.miamiherald.com/2012/04/02/2728287/jobs-education-and-miami-dades.html |archive-url=https://archive.today/20120908025159/http://www.miamiherald.com/2012/04/02/2728287/jobs-education-and-miami-dades.html |url-status=dead |archive-date=September 8, 2012 |title=Jobs, education and Miami-Dades future |work=The Miami Herald |access-date=April 3, 2012}}</ref> Miami is ook die tuiste van winsgewende en nie-winsgewende organisasies wat 'n reeks professionele opleiding en ander verwante opvoedkundige programme bied. Per Scholas is byvoorbeeld 'n nie-winsgewende organisasie wat gratis professionele sertifiseringsopleiding bied wat daarop gemik is om CompTIA A+ en Network+ sertifiseringseksamens suksesvol te slaag as 'n roete om werk te kry en loopbane te bou.<ref>{{cite news|title = Helping Veterans Find Civilian Jobs|url =https://www.nytimes.com/2010/11/11/giving/11VETS.html |work=The New York Times|first=Elizabeth|last=Olson|date = November 10, 2010}}</ref> <ref>{{cite web|title=Training Workers for Good Jobs|url=http://www.perscholas.org/articles/News%20NYT.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820024613/http://perscholas.org/articles/News%20NYT.pdf|url-status=dead|archive-date=August 20, 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=Building a Career Path Where There Was Just a Dead End|url=http://www.perscholas.org/articles/Building-a-Career-Path.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720181355/http://www.perscholas.org/articles/Building-a-Career-Path.pdf|url-status=dead|archive-date=July 20, 2008}}</ref> Kolleges en universiteite in en om Miami: # [[Barry University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.barry.edu/en/about-barry|title=Why Barry? – Barry University|access-date=February 27, 2022}}</ref> # [[Broward College]] (publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.broward.edu/|title=Broward College Homepage|website=Broward.edu|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Carlos Albizu University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.albizu.edu/miami/|title=Miami Campus – Carlos Albizu University|website=albizu.edu|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Florida Atlantic University]] (publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.fau.edu/about/locations/|title=FAU Campuses|website=[[Florida Atlantic University]]|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Florida International University]] (publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.fiu.edu/|title=Florida International University official website|website=fiu.edu|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Florida Memorial University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.fmuniv.edu/|title=Florida Memorial University webpage|website=fmuniv.edu|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Keiser University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.keiseruniversity.edu/why-keiser/|title=Why Keiser?|publisher=[[Keiser University]]|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Manchester Business School]] (satellietligging, VK-publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/10270256|title=Manchester Business School opens Miami base|date=8 June 2010|website=[[BBC News]]|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Miami Culinary Institute]] (publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.mdc.edu/culinary/|title=Miami Dade College: Miami Culinary Institute|website=mdc.com|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Miami Dade College]] (publiek)<ref>{{Cite web|url=https://www.mdc.edu/|title=About MDC|website=[[Miami Dade College]]|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Miami International University of Art & Design]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.artinstitutes.edu/miami|title=Miami International University of Art & Design – The Art Institutes|website=artinstitutes.edu|access-date=July 31, 2022|archive-date=19 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819211324/https://www.artinstitutes.edu/miami|url-status=dead}}</ref> # [[Nova Southeastern University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.nova.edu/|title=Nova Southeastern University Homepage|website=nova.edu|access-date=July 31, 2022}}</ref> # [[Palm Beach State College]] (publiek) # [[St. Thomas University (Florida)|St. Thomas University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.stu.edu/about-stu/|title=About St. Thomas University|access-date=February 27, 2022}}</ref> # [[Southeastern College]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://www.sec.edu/about/|title=History and Mission of Southeastern College|access-date=February 27, 2022}}</ref> # [[Talmudic University]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://talmudicu.edu/about/|title=About the Yeshiva|access-date=February 27, 2022}}</ref> # [[University of Miami]] (privaat)<ref>{{Cite web|url=https://welcome.miami.edu/about-um/index.html|title=About UM – University of Miami|website=miami.edu|access-date=February 26, 2022}}</ref> == Media == Miami het een van die grootste televisiemarkte in die land en die tweede grootste in die staat Florida na Tampabaai. Miami het verskeie groot koerante, die belangrikste en grootste koerant is ''The Miami Herald''. ''El Nuevo Herald'' is die belangrikste en grootste Spaanstalige koerant. Die Miami Herald en El Nuevo Herald is Miami en Suid-Florida se belangrikste en grootste koerante. Die koerante het hul jarelange tuiste in die middestad van Miami in 2013 verlaat. Die koerante het nou hul hoofkwartier by die voormalige tuiste van die Amerikaanse suidelike bevel in Doral.<ref>{{cite web|url=http://miami.cbslocal.com/2013/05/16/its-moving-day-for-miami-herald-staff-reporters/ | publisher=CBSMiami |title=It's Moving Day for Miami Herald Staff, Reporters | date=May 16, 2013 | access-date=July 28, 2013}}</ref> Ander groot koerante sluit in ''Miami Today'', met sy hoofkwartier in Brickell, ''Miami New Times'', hoofkwartier in Midtown, ''Miami Sun Post, South Florida Business Journal, Miami Times'', en ''Biscayne Boulevard Times''. 'n Bykomende Spaanstalige koerant, ''Diario Las Americas'', bedien ook Miami. Die ''Miami Herald'' is Miami se primêre koerant met meer as 'n miljoen lesers en het sy hoofkwartier in Downtown in Herald Plaza. Verskeie ander studentekoerante van die plaaslike universiteite, soos die oudste, die Universiteit van Miami se The Miami Hurricane, Florida International University se The Beacon, Miami-Dade College se The Metropolis, Barry University se The Buccaneer, onder andere . Baie woonbuurte en naburige gebiede het ook hul eie plaaslike koerante soos die Aventura News, Coral Gables Tribune, Biscayne Bay Tribune en die Palmetto Bay News. 'n Aantal tydskrifteword in die groter Miami-gebied versprei, insluitend Miami Monthly, Suidoos-Florida se enigste stad/streek; Ocean Drive, 'n brandpunt sosiale toneel- glansblad; en South Florida Business Leader. == Sport == [[Lêer:200127-H-PX819-0092.jpg|regs|duimnael|upright=1.1|Hard Rock Stadium is die tuisveld vir die Miami Dolphins van die National Football League, die Miami Hurricanes-sokkerspan van die Universiteit van Miami, en College Football Playoff se Orange Bowl- wedstryd wat jaarliks in Januarie gehou word]] [[Lêer:Miami Jai Alai fronton.jpg|duimnael|upright=1.1|Casino Miami, bekend as "The Yankee Stadium of Jai Alai"]] Miami se vernaamste vyf sportspanne is Inter Miami CF in Major League Soccer (MLS),<ref>{{Cite web|url=https://www.intermiamicf.com/club/about|title=About the Club |website=Inter Miami CF|access-date=February 27, 2022}}</ref> die Miami Dolphins in die National Football League (NFL),<ref>{{Cite web|url=https://www.miamidolphins.com/|title=The Official website of the Miami Dolphins|website=Miami Dolphins|access-date=July 31, 2022}}</ref> die Miami Heat van die National Basketball Association (NBA),<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/heat/team/history|title=Miami Heat History|website=HEAT.com|access-date=February 26, 2022}}</ref> die Miami Marlins van Major League Baseball (MLB),<ref>{{Cite web|url=https://www.mlb.com/marlins/history/timeline-1980s|title=Miami Marlins Franchise Timeline|website=Marlins.com|access-date=February 26, 2022}}</ref> en die Florida Panthers van die National Hockey League (NHL).<ref>{{Cite web|url=https://www.nhl.com/panthers|title=Official website of the Florida Panthers|website=NHL.com|publisher=National Hockey League|access-date=February 27, 2022}}</ref> Die Miami Ope, 'n jaarlikse tennistoernooi, is voorheen in Key Biscayne gehou voordat dit na Hard Rock-stadion verskuif is het nadat die toernooi in 2019 deur die Miami Dolphins-eienaar Stephen Ross gekoop is. Die stad is die tuiste van talle marinas, Jai Alai-venues en gholfbane. Die stad se strate het in die verlede professionele motorrenne aangebied, veral die oopwiel Grand Prix van Miami, die sportmotor Grand Prix van Miami, en die [[Formule Een]] [[Miami Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.miami-grand-prix-to-join-f1-calendar-in-2022.44Dqc0CfhQzb7bb7MIjkqX.html|title=Miami Grand Prix to join F1 calendar in 2022, with exciting new circuit planned|date=April 18, 2021|website=Formula1.com|access-date=March 9, 2022}}</ref> Die Homestead-Miami Speedway-ovaal bied NASCAR-renne aan.<ref>{{Cite web|url=https://www.homesteadmiamispeedway.com/track-history/|title=Track History and Records|website=homestead Miami speedway.com|access-date=March 9, 2022}}</ref> Die Heat en die Marlins speel binne Miami se stadsgrense, onderskeidelik by die FTX Arena in Downtown en LoanDepot Park in Little Havana. Marlins Park is gebou op die terrein van die ou Miami Orange Bowl-stadion. Die Miami Dolphins speel by Hard Rock Stadium in die voorstedelike Miami Gardens, terwyl die Florida Panthers in die nabygeleë Sunrise by die FLA Live Arena speel. Inter Miami CF speel by die DRV PNK-stadion in die nabygeleë [[Fort Lauderdale]], tydelik totdat 'n stadion in Miami gebou word. Miami is ook die tuiste van vele universiteitsportspanne. Die twee grootstes is die Universiteit van Miami Hurricanes, wie se sokkerspan in die Hard Rock-stadion speel en Florida International University Panthers, wie se sokkerspan by die Ricardo Silva-stadion speel. Miami was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Toerisme == Toerisme is een van Miami se grootste private sektor- nywerhede, wat verantwoordelik is vir meer as 144 800 werksgeleenthede in Miami-Dade County.<ref>{{cite web|url=https://www.globest.com/2018/05/02/greater-miami-tourism-industry-setting-records/?slreturn=20180904191824|title=Greater Miami Tourism Industry Setting Records|last=Jordan|first=John|website=globest.com|publisher=GlobeSt|date = May 2, 2018|access-date=April 1, 2019}}</ref> Die stad se gereelde uitbeelding in musiek, film en populêre kultuur het die stad en sy landmerke wêreldwyd herkenbaar gemaak. In 2016 het dit die tweede hoogste aantal buitelandse toeriste van enige stad in die Verenigde State gelok, na New York City, en is onder die top 20 stede wêreldwyd volgens internasionale besoekersbesteding. Meer as 15.9 miljoen besoekers het in 2017 in Miami aangekom en $26,1 miljard tot die ekonomie bygedra.<ref>{{cite news|url = https://www.miamiherald.com/latest-news/article210209129.html|publisher = Miami Herald|title = Despite Irma, Miami tourism grew in 2017. Will Asia flights make 2018 even better?|last = Herrera|first = Chabeli|website=miamiherald.com|date = May 1, 2018|access-date=April 1, 2019}}</ref> Met 'n groot hotelinfrastruktuur en die nuut opgeknapte Miami Beach Convention Centre, is Miami 'n gewilde bestemming vir jaarlikse konferensies. == Vervoer == Miami Internasionale Lughawe (MIA) en PortMiami is van die land se besigste toegangshawens, veral vir vrag uit Suid-Amerika en die Karibiese Eilande. PortMiami is die wêreld se besigste vaarthawe, en MIA is die besigste lughawe in Florida en die grootste poort tussen die Verenigde State en Latyns-Amerika.<ref>{{cite news|title=New figures show PortMiami retained No. 1 cruise port ranking|url=http://www.bizjournals.com/southflorida/news/2012/12/24/portmiami-drops-behind-port-canaveral.html|work=Business Journal|access-date=March 31, 2013}}</ref> Miami is die tuiste van een van die grootste hawens in die Verenigde State, die PortMiami. Dit is die grootste vaarthawe ter wêreld, en word dikwels die "Cruise Capital of the World" en die "Cargo Gateway of the Americas" genoem.<ref name=miamiport>{{cite web|url=http://www.miamidade.gov/portmiami/|title=Port of Miami|work=Miami-Dade County|access-date=October 28, 2008}}</ref> Dit het vir meer as 'n dekade sy status as die nommer een vaar-/passasiershawe in die wêreld behou, en akkommodeer die grootste vaartuie en die groot vaartfirmas. In 2017 het die hawe 5 340 559 passasiers bedien.<ref name="portreport">{{cite web|url = http://www.miamidade.gov/portmiami/library/brochures/2017-statistics-brochure.pdf|title = 2017–18 Port Report|publisher = PortMiami|access-date = 18 Augustus 2022|archive-date = 5 Oktober 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20181005071916/http://www.miamidade.gov/portmiami/library/brochures/2017-statistics-brochure.pdf|url-status = dead}}</ref> Boonop is die hawe een van die land se besigste vraghawens en het 9 162 340 ton vrag in 2017 ingevoer.<ref name="portreport" /> Onder Noord-Amerikaanse hawens is dit tweede na New Orleans se hawe van Suid-Louisiana in vragtonnemaat wat uit Latyns-Amerika ingevoer word. Die hawe beslaan 2 vk km en het sewe passasiersterminale. China is die hawe se nommer een invoerland en nommer een uitvoerland. Miami het die wêreld se grootste aantal hoofkwartiere van vaartmaatskappye, die tuiste van Carnival Cruise Line, Celebrity Cruises, Norwegian Cruise Line, Oceania Cruises en Royal Caribbean International. In 2014 is die Port of Miami-tonnel geopen, wat die MacArthur Causeway met PortMiami verbind.<ref>{{cite news|last1=Cordle|first1=Ina Paiva|title=The new PortMiami tunnel's opening is delayed until mid-June|url=http://www.miamiherald.com/2014/05/28/4143644/the-new-portmiami-tunnels-opening.html|access-date=June 6, 2014|newspaper=The Miami Herald|date=May 28, 2014}}</ref> == Sien ook == * [[Bermudadriehoek]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Miami, Florida}} * {{en}} [http://www.miamigov.com/ Miami se amptelike webwerf] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Florida]] odlgkyjm5wqn0eu3numrhgx29bxywmh 0 35214 2918804 2911996 2026-07-22T18:25:06Z Tom9358 84352 2918804 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Koppelpoort amersfoort.JPG |kaart =Dutch Municipality Amersfoort 2006.png |wapen =Amersfoort wapen.svg |vlag =Amersfoort vlag.svg |land =Nederland |administratiewe gewes=Utrecht (provinsie)|Utrecht |oppervlakte =63,86 km² |bevolking =163&nbsp;766 |bevolkingsjaar =2026 |bevolkingsdigtheid =2565 inw./km² |tydsone = [[Middel-Europese Tyd|MET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |somertyd =[[Middel-Europese Somertyd|MEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |burgemeester = Lucas Bolsius ([[CDA]]) |party = |webwerf =[http://www.amersfoort.nl amersfoort.nl] |commons =[[:commons:category:Amersfoort|Amersfoort]] |koördinate =52° 9' N 5° 23' E |stigting =1028 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse2 =}} :''Hierdie artikel handel oor die stad in [[Nederland]]. Vir die artikel oor die gelyknamige Suid-Afrikaanse dorp, sien [[Amersfoort, Mpumalanga]].'' '''Amersfoort''' is op een na die grootste [[stad]] van die [[Nederland]]se provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Die munisipaliteit het sowat 164&nbsp;000 inwoners (2026). Amersfoort is aan die [[Eemrivier]] geleë. == Bevolking == Teen die begin van die [[19e eeu]] het Amersfoort maar nog 9&nbsp;000 inwoners gehad. Amersfoort het in 'n kort tydjie enorm gegroei tot die status van "groeistad". In 1970 tel die stad 75&nbsp;000 inwoners en in 2008 woon daar ruim 140&nbsp;000 mense in Amersfoort. Tydens 'n munisipale herindeling is die munisipaliteit [[Hoogland]] in sy geheel en [[Leusden]] en [[Hoevelaken]] deels deur Amersfoort geabsorbeer. [[Vathorst]] word in die toekoms die grootste distrik. {{#Chart:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart|Data:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart}} ''Die bevolking van Amersfoort groei vinnig; die stad het van 2006 tot 2026 gegroei van 136&nbsp;999 na 163&nbsp;766 inwoners. Amersfoort groei aansienlik meer as die gemiddelde van Nederland in dieselfde tydperk. (bron: [[Centraal Bureau voor de Statistiek]])'' == Bekende boorlinge == * [[Johannes Heesters]] (1903-2011), sanger en akteur {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Utrecht}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Nedersettings in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] sa1g1o53uq4aejm6ophjwl89uvjd45y 2918805 2918804 2026-07-22T18:25:48Z Tom9358 84352 /* Bevolking */ dit is al die grootste distrik! 2918805 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Koppelpoort amersfoort.JPG |kaart =Dutch Municipality Amersfoort 2006.png |wapen =Amersfoort wapen.svg |vlag =Amersfoort vlag.svg |land =Nederland |administratiewe gewes=Utrecht (provinsie)|Utrecht |oppervlakte =63,86 km² |bevolking =163&nbsp;766 |bevolkingsjaar =2026 |bevolkingsdigtheid =2565 inw./km² |tydsone = [[Middel-Europese Tyd|MET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |somertyd =[[Middel-Europese Somertyd|MEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |burgemeester = Lucas Bolsius ([[CDA]]) |party = |webwerf =[http://www.amersfoort.nl amersfoort.nl] |commons =[[:commons:category:Amersfoort|Amersfoort]] |koördinate =52° 9' N 5° 23' E |stigting =1028 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse2 =}} :''Hierdie artikel handel oor die stad in [[Nederland]]. Vir die artikel oor die gelyknamige Suid-Afrikaanse dorp, sien [[Amersfoort, Mpumalanga]].'' '''Amersfoort''' is op een na die grootste [[stad]] van die [[Nederland]]se provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Die munisipaliteit het sowat 164&nbsp;000 inwoners (2026). Amersfoort is aan die [[Eemrivier]] geleë. == Bevolking == Teen die begin van die [[19e eeu]] het Amersfoort maar nog 9&nbsp;000 inwoners gehad. Amersfoort het in 'n kort tydjie enorm gegroei tot die status van "groeistad". In 1970 tel die stad 75&nbsp;000 inwoners en in 2008 woon daar ruim 140&nbsp;000 mense in Amersfoort. Tydens 'n munisipale herindeling is die munisipaliteit [[Hoogland]] in sy geheel en [[Leusden]] en [[Hoevelaken]] deels deur Amersfoort geabsorbeer. [[Vathorst]] is die grootste distrik van die stad. {{#Chart:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart|Data:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart}} ''Die bevolking van Amersfoort groei vinnig; die stad het van 2006 tot 2026 gegroei van 136&nbsp;999 na 163&nbsp;766 inwoners. Amersfoort groei aansienlik meer as die gemiddelde van Nederland in dieselfde tydperk. (bron: [[Centraal Bureau voor de Statistiek]])'' == Bekende boorlinge == * [[Johannes Heesters]] (1903-2011), sanger en akteur {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Utrecht}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Nedersettings in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] 75irt7megw1r9jxhhm7fkn639amfkc5 2918909 2918805 2026-07-23T11:55:48Z Tom9358 84352 Ek het die bevolkingsdigtheid herbereken (CBS-metode = inwoners / landoppervlak) so 163.766 / 62,49 = 2.621 inw/km²) 2918909 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Koppelpoort amersfoort.JPG |kaart =Dutch Municipality Amersfoort 2006.png |wapen =Amersfoort wapen.svg |vlag =Amersfoort vlag.svg |land =Nederland |administratiewe gewes=Utrecht (provinsie)|Utrecht |oppervlakte =63,86 km² |bevolking =163&nbsp;766 |bevolkingsjaar =2026 |bevolkingsdigtheid =2621 inw./km² |tydsone = [[Middel-Europese Tyd|MET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |somertyd =[[Middel-Europese Somertyd|MEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |burgemeester = Lucas Bolsius ([[CDA]]) |party = |webwerf =[http://www.amersfoort.nl amersfoort.nl] |commons =[[:commons:category:Amersfoort|Amersfoort]] |koördinate =52° 9' N 5° 23' E |stigting =1028 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse2 =}} :''Hierdie artikel handel oor die stad in [[Nederland]]. Vir die artikel oor die gelyknamige Suid-Afrikaanse dorp, sien [[Amersfoort, Mpumalanga]].'' '''Amersfoort''' is op een na die grootste [[stad]] van die [[Nederland]]se provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Die munisipaliteit het sowat 164&nbsp;000 inwoners (2026). Amersfoort is aan die [[Eemrivier]] geleë. == Bevolking == Teen die begin van die [[19e eeu]] het Amersfoort maar nog 9&nbsp;000 inwoners gehad. Amersfoort het in 'n kort tydjie enorm gegroei tot die status van "groeistad". In 1970 tel die stad 75&nbsp;000 inwoners en in 2008 woon daar ruim 140&nbsp;000 mense in Amersfoort. Tydens 'n munisipale herindeling is die munisipaliteit [[Hoogland]] in sy geheel en [[Leusden]] en [[Hoevelaken]] deels deur Amersfoort geabsorbeer. [[Vathorst]] is die grootste distrik van die stad. {{#Chart:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart|Data:Nederland_Amersfoort_bevolkingsgroei.chart}} ''Die bevolking van Amersfoort groei vinnig; die stad het van 2006 tot 2026 gegroei van 136&nbsp;999 na 163&nbsp;766 inwoners. Amersfoort groei aansienlik meer as die gemiddelde van Nederland in dieselfde tydperk. (bron: [[Centraal Bureau voor de Statistiek]])'' == Bekende boorlinge == * [[Johannes Heesters]] (1903-2011), sanger en akteur {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Utrecht}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Nedersettings in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] cxl9937w9tgadim5r0qhkvnbc4atrr4 14 35485 2918619 1673417 2026-07-21T12:52:42Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918619 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Beeld:Flag of Cape Verde (10-17).svg|right|250px]] {{CommonsKategorie|Cape Verde|Kaap Verde}} [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Eilande van Afrika]] [[Kategorie:Lande in Afrika]] gs9xobssc74fbts14gxwsj2jhe4q2zn 0 36775 2918813 2634366 2026-07-22T18:52:14Z Aliwal2012 39067 2918813 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Herschelle Gibbs | beeld = [[Lêer:Herschelle Gibbs.jpg|240px]] | byskrif = Herschelle Gibbs in 2009 | land = Suid-Afrika | vollenaam = Herschelle Herman Gibbs | lewe = true | geboortedag = 23 | geboortemaand = 2 | geboortejaar = 1974 | geboorteplek = Kaapstad | geboorteland = Suid-Afrika | bynaam = | lengte = 1.75 m | kolf = Regshandig | boul = | rol = Aanvangskolwer | familie = | internasionaal = true | toetsdebuutdatum = 27 November | toetsdebuutjaar = 1996 | toetsdebuutteen = Indië | toetsno = 264 | laastetoetsdatum = 10 Januarie | laastetoetsjaar = 2008 | laastetoetsteen = Wes-Indië | edidebuutdatum = 3 Oktober | edidebuutjaar = 1996 | edidebuutteen = Kenia | edino = 42 | laasteedidatum = 27 Februarie | laasteedijaar = 2010 | laasteediteen = Indië | edihemp = 09 (wissel jaarliks) | klub1 = Westelike Provinsie | jaar1 = 1990/91–2003/04 | klubnommer1 = | klub2 = [[Kaapse Kobras]] | jaar2 = 2004/05–2005/06 | klub3 = [[Deccan Chargers]] | jaar3 = 2008–10 | klub4 = [[Mumbai Indians]] | jaar4 = 2012– | klub5 = Glamorgan graafskap | jaar5 = 2008 | klub6 = [[Yorkshire|Yorkshire graafskap]] | jaar6 = 2010– | klub7 = Noordelike Distrikte, Nieu-Seeland | jaar7 = 2010– | klub8 = Perth Scorchers | jaar8 = 2011–12 | klub9 = Durham Dynamos | jaar9 = 2012– | columns = 4 | column1 = Toets | wedstryde1 = 90 | lopies1 = 6,167 | kolfgem1 = 41.95 | 100s/50s1 = 14/26 | hoogtelling1 = 228 | aflewerings1 = 6 | paaltjies1 = 0 | boulgem1 = - | vyfin1 = - | tienin1 = - | besteboul1 = - | vang/stonk1 = 94/- | column2 = [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] | wedstryde2 = 248 | lopies2 = 8,094 | kolfgem2 = 36.13 | 100s/50s2 = 21/37 | hoogtelling2 = 175 | aflewerings2 = - | paaltjies2 = - | boulgem2 = - | vyfin2 = - | tienin2 = - | besteboul2 = - | vang/stonk2 = 108/- | column3 = 1e rang | wedstryde3 = 193 | lopies3 = 13,425 | kolfgem3 = 42.21 | 100s/50s3 = 31/60 | hoogtelling3 = 228 | aflewerings3 = 138 | paaltjies3 = 3 | boulgem3 = 26.00 | vyfin3 = - | tienin3 = - | besteboul3 = 2/14 | vang/stonk3 = 176/- | column4 = A-lys | wedstryde4 = 388 | lopies4 = 11,976 | kolfgem4 = 35.42 | 100s/50s4 = 27/62 | hoogtelling4 = 175 | aflewerings4 = 66 | paaltjies4 = 2 | boulgem4 = 28.50 | vyfin4 = - | tienin4 = - | besteboul4 = 1/16 | vang/stonk4 = 170/- | datum = 11 Desember | jaar = 2013 | bron = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/2/2345/2345.html CricketArchive }} '''Herschelle Herman Gibbs''' (gebore [[23 Februarie]] [[1974]] [[Kaapstad]]) is 'n voormalige [[Suid-Afrika]]anse [[krieket]]speler. Hy het vir die [[Proteas]] gespeel, en alle vorme vir veertien jaar gespeel. 'n Regshandigekolwer, wat meestal die aanvangskolwer was, was die eerste speler om ses agtereenvolgende sesse te slaan in 'n [[Internasionale eendagwedstryd]] teen [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] in die [[Krieketwêreldbeker 2007]]-toernooi. Voorheen het hy ook tydens die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], die [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] in [[Kampioenetrofee 2002|2002]], [[Kampioenetrofee 2004|2004]], [[Kampioenetrofee 2006|2006]] en [[Kampioenetrofee 2009|2009]], asook die [[T20I-wêreldbeker]]toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] vir Suid-Afrika gespeel. == Vroeë lewe == Gibbs het skoolgegaan in [[Rondebosch]]. Hy was 'n goeie sportsman op skool en het [[rugby]], krieket en [[sokker]] gespeel. == Persoonlike lewe == Op 8 Junie 2007 is hy in St Kitts met Tenielle Povey getroud,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.caribbeannetnews.com/news-2021--8-8--.html |title=Herschell Gibbs ties the knot in St Kitts-Nevis |date=13 Junie 2007 |publisher=caribbeannetnews |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309215622/http://www.caribbeannetnews.com/news-2021--8-8--.html |archive-date= 9 Maart 2011 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 9 Januarie 2019 }}</ref> maar het kort daarna weer geskei. == Internasionale loopbaan == [[Lêer:Herschelle Gibbs fielding.jpg|duimnael|links|Herschelle Gibbs in 2009]] Gibbs het twee keer 200 lopies geslaan in sy toetsloopbaan. Sy eerste was 211 (nie uit) teen [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] in 1999. Sy eerste keer het 468 balle geduur terwyl sy tweede 228 was vanaf 240 balle teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] op [[Nuwelandstadion]], en het 'n nasionale rekord 368 aangeteken saam met [[Graeme Smith]]. Hy het nog twee 300 lopies behaal met Steyn, die enigste twee in toetskrieketgeskiedenis om 300 te kry op drie geleenthede.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thecricketmonthly.com/story/981233/big-tops |title=Big tops |publisher=The Cricket Monthly |accessdate=11 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802161259/http://www.thecricketmonthly.com/story/981233/big-tops |archive-date= 2 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy deel ook die Suid-Afrikaanse rekord met [[Jacques Kallis]] vir 315 (nie uit nie). == Strydpunte == In 2001 is Gibbs beboet saam met verskeie spanmaats vir die gebruik van [[dagga]] op die [[Wes-Indiese Eilande]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rediff.com/cricket/2001/may/15crick.htm |title=South Africa's Nel denies smoking drugs at tour party |date=15 Mei 2001 |publisher=Rediff |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606154816/http://www.rediff.com/cricket/2001/may/15crick.htm |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 9 Januarie 2019 }}</ref> Gibbs is berug vir sy betrokkenheid by die wedstrydknoeiskandaal met sy kaptein [[Hansie Cronjé]]. Hy het hom VS$ 15&nbsp;000 aangebied om minder as 20 lopies te kry in die derde eendagwedstryd van die reeks. Gibbs het 74 lopies aangeteken. As gevolg hiervan is hy vir slegs ses maande verban. Hy het herhaaldelik geweier om na Indië te toer en met die Indiese polisie oor die saak te praat. Gibbs is egter in die Suid-Afrikaanse span aangewys om na Indië in die 2006-IKR-kampioenskapsreeks te toer. Hy moes gevolglik met die Indiese Polisie vergader oor sy betrokkenheid by die wedstrydskandaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/5402414.stm |title=India awaits Gibbs |date=9 Oktober 2006 |publisher=BBC Sport |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107215922/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/5402414.stm |archive-date= 7 November 2006 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 9 Januarie 2019 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://cricketarchive.com/Archive/Players/2/2345/2345.html Herschelle Gibbs] by CricketArchive * {{en}} [http://www.cricinfo.com/ci/content/player/45224.html Herschelle Gibbs] by Cricinfo {{Navbox |name = Herschelle Gibbs |state = collapsed |title = Proteaspanne gehaal |list1 = {{Proteas (1999 Krieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2002 Kampioenetrofee)}} {{Proteas (2003 Krieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2004 Kampioenetrofee)}} {{Proteas (2006 Kampioenetrofee)}} {{Proteas (2007 Krieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2007 T20I-wêreldbeker)}} {{Proteas (2009 T20I-wêreldbeker)}} {{Proteas (2009 Kampioenetrofee)}} {{Proteas (2010 T20I-wêreldbeker)}} }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gibbs, Herschelle}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse krieketspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] thw0r3rg7s9f18ngycsvzx39scpyso2 0 37334 2918666 2852852 2026-07-21T15:37:36Z Aliwal2012 39067 2918666 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Botanybaai | Beeld = Sydney from Botany Bay looking north (aerial).jpg | Beeld_byskrif = Lugfoto van Sydney met Botanybaai in die voorgrond | Kaart = Botany Bay lga.png | Kaart_byskrif = Ligging van die Botanybaai | Koördinate = {{Koördinate|33|59|53|S|151|13|59|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Sydney]], [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Australië]] | Soort = See van die Stille Oseaan | Oppervlakte = 39,6&nbsp;km² (15&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 11,4&nbsp;m (37&nbsp;vt) | Maks_diepte = | Volume = 440&nbsp;815,8&nbsp;m³ (15&nbsp;567&nbsp;263&nbsp;vt³) | Oppervlakhoogte = | Lengte = 10&nbsp;km (6&nbsp;myl) | Breedte = | Opvangsgebied = 54&nbsp;9&nbsp;km² (21&nbsp;myl²) | Omtrek = | Invloei = [[Cooksrivier]], [[Georgesrivier]] | Uitvloei = [[Tasmansee]] | Eiland = | Nedersettings = [[Sydney]] | Gevries = | Rangorde_volume = }} '''Botanybaai''' is 'n baai in [[Sydney]], [[Nieu-Suid-Wallis]] in die suidooste van [[Australië]] 'n paar kilometer suid van Sydney se sentrale sakekern.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die [[Cooksrivier]] en die [[Georgesrivier]] is twee groot vertakkinge wat die baai binnevloei. Twee aanloopbane van [[Sydney-lughawe]] is in die baai gebou. Botanybaai was die plek waar [[James Cook]] die baai vanaf sy skip die [[HMS Endeavour]] vir die eerste keer op die [[kontinent]] van Australië aan land gegaan het, na hy [[Nieu-Seeland]] verken het. Die Britte het later beplan om Botanybaai as 'n strafkolonie te gebruik. Hierdie planne het gelei tot die eerste Europese nedersetting in Australië by [[Sydney Cove]]. == Inboorlinggeskiedenis == [[Lêer:Sydney ASTER 2001 oct 12.jpg|duimnael|links|Beeld van Sydney geneem deur NASA se RS-satelliet. Botanybaai is die groot inham regs onder.]] Argeologiese opgrawings langs die kus van Botanybaai het bewyse gelewer van inboorling nedersetting van meer as 5&nbsp;000 jaar gelede. Die inboorlinge van Sydney het bekend gestaan as die Eora wat onderverdeel is in subgroepe volgens die tale wat hulle gepraat het. Die mense wat tussen die Cooks-rivier en die [[Georgesrivier]] gewoon het is die Bidgigal genoem. Op die suidelike kus van die baai is die inboorlinge die Gweagal genoem.<ref>Pictorial Memories ST. GEORGE: Rockdale, Kogarah, Hurstville Joan Lawrence, Kingsclear Books, 1996, Gepubliseer in Australië {{ISBN|0-908272-45-6}}, bl 3</ref> Op die noordelike strand het die inboorlinge as die Kameygal bekend gestaan.<ref>{{Cite web |url=http://www.botanybay.nsw.gov.au/city/history.htm |title=argiefkopie |access-date=19 Maart 2009 |archive-date=16 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516020522/http://www.botanybay.nsw.gov.au/city/history.htm |url-status=dead }}</ref> == Europese nedersettings == === James Cook se landing === [[Lêer:Botanybaybicentennialmonument.JPG|duimnael|links|upright|Monument te Botanybaai wat die tweehonderdjarige bestaansjaar gedenk]] [[James Cook]] se landing was die begin van [[Brittanje]] se belangstelling en uiteindelike [[kolonialisme|kolonisering]] van Australië.<ref>http://www.slq.qld.gov.au/about/coll/maps/hist/aus/bb {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119095449/http://www.slq.qld.gov.au/about/coll/maps/hist/aus/bb |date=19 November 2008 }} Captain Cook se kaart van Botanybaai</ref> Aanvanklik het Cook die naam '''Sting Ray Harbour''' gebruik. Die naam is ook so op ander kaarte van die tydperk aangeteken.<ref>Captain Cook's Journal During the First Voyage Round the World, Projek Gutenberg, dokument nommer 8106, redakteur W. J. L. Wharton se voetnota [[6 Mei]] [[1770]].</ref> [[James Cook|Cook]] het later die naam verander na "Botany Bay" vanweë die vele plante wat Joseph Banks en Daniel Solander daar versamel het.<ref>Ray Parkin, ''H. M. Bark Endeavour'', Miegunyah Press, tweede uitgawe 2003, {{ISBN|0-522-85093-6}}, bladsy 203.</ref> Die naam "Botanist Bay" is ook aanvanklik gebruik. === Aankoms van die Eerste Vloot === Goewerneur [[Arthur Phillip]] het die baai in 1788 binnegevaar met die Eerste Vloot en begin om die strafkolonie daar te beplan. Hulle het egter bevind dat die grond sanderig en onvrugbaar was en nie geskik was vir die stigting van 'n nedersetting wat van landbou afhanklik sou wees nie. Phillip het toe besluit om die kolonie te verskuif na [[Port Jackson]] in die noorde. Op 26 Januarie, toe die Eerste Vloot begin het om uit die baai te vaar, het 'n Franse verkenningsekspedisie onder leiding van Jean-François de La Pérouse Botanybaai binnegevaar. Op 26 Januarie 1788 is die Britse vlag op land gehys. Die goeie voorraad varswater in die gebied het bygedra tot 'n bestendige bevolkingsgroei in die 19de eeu. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Botany Bay, Sydney}} [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Seë van Oseanië]] [[Kategorie:Seë van die Stille Oseaan]] [[Kategorie:Sydney]] at1ozpm952fz2n5obm8d6hhhjmcp0uc 0 37740 2918507 2851908 2026-07-20T18:00:23Z SpesBona 2720 Hersien 2918507 wikitext text/x-wiki [[Lêer:G20.svg|duimnael|400px|Groep van 20 voorste nywerheids- en ontwikkelende lande: {{sleutel|#7171BF|Lidlande van G20}} {{sleutel|#80B3FF|Lede van die [[Europese Unie]] wat nie individueel verteenwoordig word nie}} {{sleutel|#20C080|Lede van die [[Afrika-unie]] wat nie individueel verteenwoordig word nie}} {{sleutel|#FF00FF|Gaste}}]] Die '''Groep van die 20 voorste nywerheids- en ontwikkelende lande (G-20)''' is 'n informele vereniging wat uit die [[Europese Unie]] en 19 ander lidstate bestaan. [[Suid-Afrika]] is die enigste lid op die vasteland van [[Afrika]]. Die Groep van 20 is as 'n belangrike internasionale forum, ten opsigte van samewerking en wedersydse raadpleging en konsultasie in verband met kwessies wat die internasionale finansiële stelsel raak, gestig. Die G-20 se berade word deur die ministers van finansies en die direkteurs van die Sentrale of Reserwebanke van die [[Groep van Agt]] en twaalf ander state asook die president van die Europese Raad bygewoon (mits hierdie amp tydens die beraad nie reeds deur 'n verteenwoordiger van een van die G7-state beklee word nie), die president van die Europese Sentrale Bank, die besturende direkteur van die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF), die voorsitter van die Internasionale Komitee van Geldeenhede en Finansies (IKGF/IMFC), die president van die Wêreldbank en die voorsitter van die [[Wêreldbank]] en die IMF se ''Development Assistance Committee'' bygewoon. == Lys van die Groep van 20-spitsberade == {{location map+|Aarde|float=center|width=1000|caption=Gasheerplekke van G20-berade |places= {{Location map~|Aarde|lat=52.518611|long=13.408333|label='''[[Berlyn|1999, 2004]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=45.508889|long=-73.561667|label='''[[Montreal|2000]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=45.416667|long=-75.683333|label='''[[Ottawa|2001]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=28.61|long=77.23|label='''[[Delhi|2002]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=19.768333|long=-101.189444|label='''[[Morelia|2003]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=39.916667|long=116.383333|label='''[[Beijing|2005]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=-37.813611|long=144.963056|label='''[[Melbourne|2006]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-33.925278|long=18.423889|label='''[[Kaapstad|2007]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=-23.55|long=-46.633333|label='''[[São Paulo|2008]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=38.907815|long=-77.033800|label='''[[Washington, D.C.|2008]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=51.509508|long=-0.129088|label='''[[Londen|Apr 2009]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde||lat=40.440691|long=-79.998361|label='''[[Pittsburgh|Sep 2009]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=43.653314|long=-79.378170|label='''[[Toronto|Jun 2010]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=37.547350|long=125.986772|label='''[[Seoel|Nov 2010]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=43.552242|long=7.016323|label='''[[Cannes|2011]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=23.063230|long=-109.702773|label='''[[San José del Cabo|2012]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=59.850013|long=30.034831|label='''[[Sint Petersburg|2013]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-27.473660|long=153.026010|label='''[[Brisbane|2014]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=36.863455|long=31.059269|label='''[[Belek|2015]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=30.288661|long=120.149777|label='''[[Hangzhou|2016]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=53.550086|long=9.993717|label='''[[Hamburg|2017]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=-34.604351|long=-58.378397|label='''[[Buenos Aires|2018]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=34.69372|long=135.5022|label='''[[Osaka|2019]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=24.686952411999155|long=46.7138671875|label='''[[Riaad|2020]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=41.883333|long=12.5|label='''[[Rome|2021]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-8.491108|long=119.880592|label='''[[Bali|2022]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=28.6139|long=77.2090|label='''[[Nieu-Delhi|2023]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-22.911111|long=-43.205556|label='''[[Rio de Janeiro|2024]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-26.2056|long=28.0337|label='''[[Johannesburg|'''2025''']]|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=26.133333|long=80.2|label='''[[Miami|''2026'']]|position=right}} }} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! !! Datum !! Land !! Stad !! Plek !! Gasheer !! Notas |- | 1ste || 15–16 Desember 1999 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Berlyn]] || || || |- | 2de || 24–25 Oktober 2000 || {{vlagland|Kanada}} || [[Montreal]] || || || |- | 3de || 16–17 November 2001 || {{vlagland|Kanada}} || [[Ottawa]] || || || |- | 4de || 22–23 November 2002 || {{vlagland|Indië}} || [[Delhi]] || || || |- | 5de || 26–27 Oktober 2003 || {{vlagland|Meksiko}} || [[Morelia]] || || || |- | 6de || 19–21 November 2004 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Berlyn]] || || || |- | 7de || 15–16 Oktober 2005 || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || [[Beijing]] || || || |- | 8ste || 18–19 November 2006 || {{vlagland|Australië}} || [[Melbourne]] || || || |- | 9de || 17–18 November 2007 || {{vlagland|Suid-Afrika}} || [[Kaapstad]] || || || |- | 10de || 8–9 November 2008 || {{vlagland|Brasilië}} || [[São Paulo]] || || || |- | 11de || 14–15 November 2008 || {{vlagland|Verenigde State}} || [[Washington, D.C.]] || National Building Museum || [[George W. Bush]] || spesiale byeenkoms oor die ekonomiese wêreldkrisis |- | 12de || 2 April 2009 || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || [[Londen]] || [[ExCeL London]] || [[Gordon Brown]] || Die G20-byeenkoms in Londen was hoofsaaklik gewy aan die gevolge van die ekonomiese krisis en is bygewoon deur die leiers van die lidlande, aangevul met [[Spanje]] en [[Nederland]] (as verteenwoordigers van die Europese Unie), asook die ministers van Finansies en die presidente van die sentrale banke. Die vernaamste resultate was 'n ekstra impuls vir die finansiële wêreld, steun aan die IMF en 'n wêreldwye reguleringsorgaan vir die finansiële markte. Die IMF het 'n bykomende bedrag van 500 miljard dollar gekry om die finansiële stabiliteit in die wêreld te versterk. Japan, die Europese Unie en die Verenigde State sou elk die IMF met 100 miljard dollar versterk. Met hierdie toegif verdrievoudig die middele van die IMF vir die bestryding van die finansiële krisis. Daarbenewens is afgespreek om proteksionisme teen te werk en 'n halt te roep met belastingparadyse. |- | 13de || 24–25 September 2009 || {{vlagland|Verenigde State}} || [[Pittsburgh]] || David L. Lawrence Convention Center || [[Barack Obama]] || Tweede byeenkoms vir 2009. Vir hierdie geleentheid was ook die leiers uitgenooi van die lande Spanje en Nederland en die organisasies NEPAD, [[ASEAN]], [[Verenigde Nasies]], [[Wêreldbank]], [[Internasionale Monetêre Fonds]], [[Wêreldhandelsorganisasie]], [[APEC]] en die FSF. Hulle het samesprekings gevoer oor die vooruitgang wat gemaak is sedert die voorafgaande twee byeenkomste en verdere aksies is bespreek wat moet lei tot herstel weens die wêreldwye finansiële en ekonomiese krisis. |- | 14de || 26–27 Junie 2010 || {{vlagland|Kanada}} || [[Toronto]] || Metro Toronto Convention Centre || [[Stephen Harper]] || Op die agenda is onder andere bankbelasting. Protesaksies kom voor. Enkele mense het vreedsaam geprotesteer, maar ander verwoes winkelvensters, steek polisievoertuie aan die brand en verniel antennas van televisiestasies. |- | 15de || 11–12 November 2010 || {{vlagland|Suid-Korea}} || [[Seoel]] || COEX Convention & Exhibition Center || [[Lee Myung-bak]] || Die oorheersende tema was die dreigende valutaoorlog. Die voortgesette ruim geldpolitiek van die Verenigde State bly die waarde van die dollar voortdurend ondermyn. Die samesprekings lewer geen resultaat op nie. |- | 16de || 3–4 November 2011 || {{vlagland|Frankryk}} || [[Cannes]] || Palais des Festivals || [[Nicolas Sarkozy]] || |- | 17de || 18–19 Junie 2012 || {{vlagland|Meksiko}} || [[San José del Cabo]], Los Cabos || Los Cabos Convention Center || [[Felipe Calderón]] || |- | 18de || 5–6 September 2013 || {{vlagland|Rusland}} || [[Sint Petersburg]] || [[Strelna]] || [[Wladimir Poetin]] || |- | 19de || 15–16 November 2014 || {{vlagland|Australië}} || [[Brisbane]] || Brisbane Convention & Exhibition Centre || [[Tony Abbott]] || |- | 20ste || 15–16 November 2015 || {{vlagland|Turkye}} || Serik, Antalya || Regnum Carya Hotel Convention Centre || [[Recep Tayyip Erdoğan]] || |- | 21ste || 4–5 September 2016 || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || [[Hangzhou]] || Hangzhou International Exhibition Centre || [[Xi Jinping]] || Die hooffokus was die swak groei in die wêreldekonomie. As grootste risiko's vir die wêreldekonomie is wispelturige kapitaalstrome genoem, 'n skerp val in grondstofpryse en geo-politieke spanning. Die enigste konkrete ooreenkoms was dat sentrale bankiers hul monetêre beleid beter met mekaar gaan koördineer.<ref>{{nl}} Het Financieele Dagblad [http://fd.nl/economie-politiek/1141343/dijsselbloem-voldoende-ruimte-om-groei-aan-te-jagen Dijsselbloem: 'Voldoende ruimte om groei aan te jagen', 27 Februarie 2016], besoek op 4 Maart 2016</ref> |- | 22ste || 7–8 Julie 2017 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Hamburg]] || Hamburg Messe || [[Angela Merkel]] || |- | 23ste || 30 November–1 Desember 2018 || {{vlagland|Argentinië}} || [[Buenos Aires]] || Costa Salguero Center || [[Mauricio Macri]] || |- | 24ste || 28–29 Junie 2019 || {{vlagland|Japan}} || [[Osaka]] || Intex Osaka || [[Shinzo Abe]] || |- | 25ste || 21–22 November 2020 || {{vlagland|Saoedi-Arabië}} || [[Riaad]] || King Abdullah Financial District || [[Salman van Saoedi-Arabië|Salman]] || Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aanlyn gehou |- | 26ste || 30–31 Oktober 2021 || {{vlagland|Italië}} || [[Rome]] || EUR Nuwe Konferensiesentrum || [[Mario Draghi]] || |- | 27ste || 15–16 November 2022 || {{vlagland|Indonesië}} || [[Bali]] || Bali Nusa Dua Konferensiesentrum || [[Joko Widodo]] || |- | 28ste || 9–10 September 2023 || {{vlagland|Indië}} || [[Nieu-Delhi]] || Bharat Mandapam || [[Narendra Modi]] || |- | 29ste || 18–19 November 2024 || {{vlagland|Brasilië}} || [[Rio de Janeiro]] || Museum vir Moderne Kuns || [[Luiz Inácio Lula da Silva]] || |- | [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025|30ste]] || 22–23 November 2025 || {{vlagland|Suid-Afrika}} || [[Johannesburg]] || [[Nasrec]] || [[Cyril Ramaphosa]] || |- | 31ste || 2026 || {{vlagland|Verenigde State}} || 14–15 Desember 2026 || [[Miami]] || Trump National Doral Miami || [[Donald Trump]] || |- | 32ste || 2027 || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || 2027 || n.v.t. || n.v.t. || [[Andy Burnham]] || |- | 33ste || 2028 || {{vlagland|Suid-Korea}} || 2028 || n.v.t. || n.v.t. || [[Lee Jae Myung]] || |} == Leiers van die G20 == <gallery class="center" widths="145"> Lêer:Mattarella Milei 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Argentinië}}<br />[[Javier Milei]],<br />[[President]] Lêer:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|{{vlagland|Australië}}<br />[[Anthony Albanese]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Lula e Lira 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Brasilië}}<br />[[Luiz Inácio Lula da Silva]],<br />[[President]] Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–084.jpg|{{vlagland|Duitsland}}<br />[[Friedrich Merz]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Emmanuel Macron 2023 (cropped).jpg|{{vlagland|Frankryk}}<br />[[Emmanuel Macron]],<br />[[President]] Lêer:PM Modi Portrait(cropped).jpg|{{vlagland|Indië}}<br />[[Narendra Modi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg|{{vlagland|Indonesië}}<br />[[Prabowo Subianto]], [[President]] Lêer:Giorgia Meloni Official 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Italië}}<br />[[Giorgia Meloni]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Official portrait of Sanae Takaichi, Prime Minister of Japan (HD).jpg|{{vlagland|Japan}}<br />[[Sanae Takaichi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Mark Carney.jpg|{{vlagland|Kanada}}<br />[[Mark Carney]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Claudia Sheinbaum con la banda presidencial (cropped) (2).jpg|{{vlagland|Meksiko}}<br />[[Claudia Sheinbaum]],<br />[[President]] Lêer:Vladimir Putin (2017-07-08).jpg|{{vlagland|Rusland}}<br />[[Wladimir Poetin]],<br />[[President]] Lêer:Salman 2017.jpg|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}<br />[[Salman van Saoedi-Arabië]],<br />[[Monargie|Koning]] en eerste minister Lêer:2019 Reunião Informal do BRICS - 48142657142 (cropped).jpg|{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />[[Cyril Ramaphosa]],<br />[[President van Suid-Afrika|President]] Lêer:President Lee Jae Myung 20260306.jpg|{{vlagland|Suid-Korea}}<br />[[Lee Jae Myung]],<br />[[President]] Lêer:Recep Tayyip Erdogan.PNG|{{vlagland|Turkye}}<br />[[Recep Tayyip Erdoğan]],<br />[[President]] Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4) 2.jpg|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />[[Andy Burnham]],<br />[[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|{{vlagland|Verenigde State}}<br />[[Donald Trump]],<br />[[President van die Verenigde State van Amerika|President]] Lêer:Xi Jinping March 2017.jpg|{{vlagland|Volksrepubliek China}}<br />[[Xi Jinping]],<br />[[President]] Lêer:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[António Costa]],<br />President van die<br />[[Europese Raad]] Lêer:Ursula von der Leyen 2024.jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Ursula von der Leyen]],<br />President van die<br />Europese Kommissie </gallery> == Lidlande == {{columns-list|4| * {{vlagland|Argentinië}} * {{vlagland|Australië}} * {{vlagland|Brasilië}} * {{vlagland|Duitsland}} * {{vlagland|Europese Unie}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Indië}} * {{vlagland|Indonesië}} * {{vlagland|Italië}} * {{vlagland|Japan}} * {{vlagland|Kanada}} * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Rusland}} * {{vlagland|Saoedi-Arabië}} * {{vlagland|Suid-Afrika}} * {{vlagland|Suid-Korea}} * {{vlagland|Turkye}} * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * {{vlagland|Verenigde State}} * {{vlagland|Volksrepubliek China}} }} == Geskiedenis == Die G20 is vir die eerste keer bespreek tydens die konferensie van die [[G7]] in [[Keulen]] in Junie 1999, en formeel gestig tydens die vergadering van die G7 op 26 September 1999. Die eerste byeenkoms van die G20 vind plaas op 15 en 16 Desember 1999 in [[Berlyn]]. Aanvanklik het die ministers van Finansies van alle lidstate, die presidente van die sentrale banke van die lande van die G7 en van 12 ander belangrike lande en die voorsitter van die [[Europese Unie]] sitting in die G20. == Organisasie == Die G20 het geen permanente sekretariaat van permanente beamptes nie. Hierdie take word per vergadering deur ander lande uitgevoer. Die land wat die byeenkoms organiseer stel 'n tydelike sekretariaat saam, wat die werk en die organisasie van die byeenkoms lei. Die vergaderings is onreëlmatig maar in die algemeen jaarliks, voorafgegaan deur 'n voorbereidende byeenkoms. In Oktober 2008 is 'n spesiale byeenkoms gewy aan die gevolge van die [[kredietkrisis]], bygewoon deur die regering leiers van die lidlande. Hierdie word in April 2009 opgevolg. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|G-20 major economies|Groep van 20}} * {{es}} {{en}} [https://g20.org/ Amptelike tuisblad] {{G20}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige staatshoofde van die G20}} {{Normdata}} [[Kategorie:G20| ]] 6tvmqdxaxmahgrqvqggfg5qhyru48z4 2918511 2918507 2026-07-20T18:20:24Z ~2026-38765-67 211339 /* Lys van die Groep van 20-spitsberade */ 2918511 wikitext text/x-wiki [[Lêer:G20.svg|duimnael|400px|Groep van 20 voorste nywerheids- en ontwikkelende lande: {{sleutel|#7171BF|Lidlande van G20}} {{sleutel|#80B3FF|Lede van die [[Europese Unie]] wat nie individueel verteenwoordig word nie}} {{sleutel|#20C080|Lede van die [[Afrika-unie]] wat nie individueel verteenwoordig word nie}} {{sleutel|#FF00FF|Gaste}}]] Die '''Groep van die 20 voorste nywerheids- en ontwikkelende lande (G-20)''' is 'n informele vereniging wat uit die [[Europese Unie]] en 19 ander lidstate bestaan. [[Suid-Afrika]] is die enigste lid op die vasteland van [[Afrika]]. Die Groep van 20 is as 'n belangrike internasionale forum, ten opsigte van samewerking en wedersydse raadpleging en konsultasie in verband met kwessies wat die internasionale finansiële stelsel raak, gestig. Die G-20 se berade word deur die ministers van finansies en die direkteurs van die Sentrale of Reserwebanke van die [[Groep van Agt]] en twaalf ander state asook die president van die Europese Raad bygewoon (mits hierdie amp tydens die beraad nie reeds deur 'n verteenwoordiger van een van die G7-state beklee word nie), die president van die Europese Sentrale Bank, die besturende direkteur van die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF), die voorsitter van die Internasionale Komitee van Geldeenhede en Finansies (IKGF/IMFC), die president van die Wêreldbank en die voorsitter van die [[Wêreldbank]] en die IMF se ''Development Assistance Committee'' bygewoon. == Lys van die Groep van 20-spitsberade == {{location map+|Aarde|float=center|width=1000|caption=Gasheerplekke van G20-berade |places= {{Location map~|Aarde|lat=52.518611|long=13.408333|label='''[[Berlyn|1999, 2004]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=45.508889|long=-73.561667|label='''[[Montreal|2000]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=45.416667|long=-75.683333|label='''[[Ottawa|2001]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=28.61|long=77.23|label='''[[Delhi|2002]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=19.768333|long=-101.189444|label='''[[Morelia|2003]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=39.916667|long=116.383333|label='''[[Beijing|2005]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=-37.813611|long=144.963056|label='''[[Melbourne|2006]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-33.925278|long=18.423889|label='''[[Kaapstad|2007]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=-23.55|long=-46.633333|label='''[[São Paulo|2008]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=38.907815|long=-77.033800|label='''[[Washington, D.C.|2008]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=51.509508|long=-0.129088|label='''[[Londen|Apr 2009]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde||lat=40.440691|long=-79.998361|label='''[[Pittsburgh|Sep 2009]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=43.653314|long=-79.378170|label='''[[Toronto|Jun 2010]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=37.547350|long=125.986772|label='''[[Seoel|Nov 2010]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=43.552242|long=7.016323|label='''[[Cannes|2011]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=23.063230|long=-109.702773|label='''[[San José del Cabo|2012]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=59.850013|long=30.034831|label='''[[Sint Petersburg|2013]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-27.473660|long=153.026010|label='''[[Brisbane|2014]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=36.863455|long=31.059269|label='''[[Belek|2015]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=30.288661|long=120.149777|label='''[[Hangzhou|2016]]'''|position=left}} {{Location map~|Aarde|lat=53.550086|long=9.993717|label='''[[Hamburg|2017]]'''|position=top}} {{Location map~|Aarde|lat=-34.604351|long=-58.378397|label='''[[Buenos Aires|2018]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=34.69372|long=135.5022|label='''[[Osaka|2019]]'''|position=bottom}} {{Location map~|Aarde|lat=24.686952411999155|long=46.7138671875|label='''[[Riaad|2020]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=41.883333|long=12.5|label='''[[Rome|2021]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-8.491108|long=119.880592|label='''[[Bali|2022]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=28.6139|long=77.2090|label='''[[Nieu-Delhi|2023]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-22.911111|long=-43.205556|label='''[[Rio de Janeiro|2024]]'''|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=-26.2056|long=28.0337|label='''[[Johannesburg|'''2025''']]|position=right}} {{Location map~|Aarde|lat=26.133333|long=80.2|label='''[[Miami|''2026'']]|position=right}} }} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! !! Datum !! Land !! Stad !! Plek !! Gasheer !! Notas |- | 1ste || 15–16 Desember 1999 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Berlyn]] || || || |- | 2de || 24–25 Oktober 2000 || {{vlagland|Kanada}} || [[Montreal]] || || || |- | 3de || 16–17 November 2001 || {{vlagland|Kanada}} || [[Ottawa]] || || || |- | 4de || 22–23 November 2002 || {{vlagland|Indië}} || [[Delhi]] || || || |- | 5de || 26–27 Oktober 2003 || {{vlagland|Meksiko}} || [[Morelia]] || || || |- | 6de || 19–21 November 2004 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Berlyn]] || || || |- | 7de || 15–16 Oktober 2005 || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || [[Beijing]] || || || |- | 8ste || 18–19 November 2006 || {{vlagland|Australië}} || [[Melbourne]] || || || |- | 9de || 17–18 November 2007 || {{vlagland|Suid-Afrika}} || [[Kaapstad]] || || || |- | 10de || 8–9 November 2008 || {{vlagland|Brasilië}} || [[São Paulo]] || || || |- | 11de || 14–15 November 2008 || {{vlagland|Verenigde State}} || [[Washington, D.C.]] || National Building Museum || [[George W. Bush]] || spesiale byeenkoms oor die ekonomiese wêreldkrisis |- | 12de || 2 April 2009 || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || [[Londen]] || [[ExCeL London]] || [[Gordon Brown]] || Die G20-byeenkoms in Londen was hoofsaaklik gewy aan die gevolge van die ekonomiese krisis en is bygewoon deur die leiers van die lidlande, aangevul met [[Spanje]] en [[Nederland]] (as verteenwoordigers van die Europese Unie), asook die ministers van Finansies en die presidente van die sentrale banke. Die vernaamste resultate was 'n ekstra impuls vir die finansiële wêreld, steun aan die IMF en 'n wêreldwye reguleringsorgaan vir die finansiële markte. Die IMF het 'n bykomende bedrag van 500 miljard dollar gekry om die finansiële stabiliteit in die wêreld te versterk. Japan, die Europese Unie en die Verenigde State sou elk die IMF met 100 miljard dollar versterk. Met hierdie toegif verdrievoudig die middele van die IMF vir die bestryding van die finansiële krisis. Daarbenewens is afgespreek om proteksionisme teen te werk en 'n halt te roep met belastingparadyse. |- | 13de || 24–25 September 2009 || {{vlagland|Verenigde State}} || [[Pittsburgh]] || David L. Lawrence Convention Center || [[Barack Obama]] || Tweede byeenkoms vir 2009. Vir hierdie geleentheid was ook die leiers uitgenooi van die lande Spanje en Nederland en die organisasies NEPAD, [[ASEAN]], [[Verenigde Nasies]], [[Wêreldbank]], [[Internasionale Monetêre Fonds]], [[Wêreldhandelsorganisasie]], [[APEC]] en die FSF. Hulle het samesprekings gevoer oor die vooruitgang wat gemaak is sedert die voorafgaande twee byeenkomste en verdere aksies is bespreek wat moet lei tot herstel weens die wêreldwye finansiële en ekonomiese krisis. |- | 14de || 26–27 Junie 2010 || {{vlagland|Kanada}} || [[Toronto]] || Metro Toronto Convention Centre || [[Stephen Harper]] || Op die agenda is onder andere bankbelasting. Protesaksies kom voor. Enkele mense het vreedsaam geprotesteer, maar ander verwoes winkelvensters, steek polisievoertuie aan die brand en verniel antennas van televisiestasies. |- | 15de || 11–12 November 2010 || {{vlagland|Suid-Korea}} || [[Seoel]] || COEX Convention & Exhibition Center || [[Lee Myung-bak]] || Die oorheersende tema was die dreigende valutaoorlog. Die voortgesette ruim geldpolitiek van die Verenigde State bly die waarde van die dollar voortdurend ondermyn. Die samesprekings lewer geen resultaat op nie. |- | 16de || 3–4 November 2011 || {{vlagland|Frankryk}} || [[Cannes]] || Palais des Festivals || [[Nicolas Sarkozy]] || |- | 17de || 18–19 Junie 2012 || {{vlagland|Meksiko}} || [[San José del Cabo]], Los Cabos || Los Cabos Convention Center || [[Felipe Calderón]] || |- | 18de || 5–6 September 2013 || {{vlagland|Rusland}} || [[Sint Petersburg]] || [[Strelna]] || [[Wladimir Poetin]] || |- | 19de || 15–16 November 2014 || {{vlagland|Australië}} || [[Brisbane]] || Brisbane Convention & Exhibition Centre || [[Tony Abbott]] || |- | 20ste || 15–16 November 2015 || {{vlagland|Turkye}} || Serik, Antalya || Regnum Carya Hotel Convention Centre || [[Recep Tayyip Erdoğan]] || |- | 21ste || 4–5 September 2016 || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || [[Hangzhou]] || Hangzhou International Exhibition Centre || [[Xi Jinping]] || Die hooffokus was die swak groei in die wêreldekonomie. As grootste risiko's vir die wêreldekonomie is wispelturige kapitaalstrome genoem, 'n skerp val in grondstofpryse en geo-politieke spanning. Die enigste konkrete ooreenkoms was dat sentrale bankiers hul monetêre beleid beter met mekaar gaan koördineer.<ref>{{nl}} Het Financieele Dagblad [http://fd.nl/economie-politiek/1141343/dijsselbloem-voldoende-ruimte-om-groei-aan-te-jagen Dijsselbloem: 'Voldoende ruimte om groei aan te jagen', 27 Februarie 2016], besoek op 4 Maart 2016</ref> |- | 22ste || 7–8 Julie 2017 || {{vlagland|Duitsland}} || [[Hamburg]] || Hamburg Messe || [[Angela Merkel]] || |- | 23ste || 30 November–1 Desember 2018 || {{vlagland|Argentinië}} || [[Buenos Aires]] || Costa Salguero Center || [[Mauricio Macri]] || |- | 24ste || 28–29 Junie 2019 || {{vlagland|Japan}} || [[Osaka]] || Intex Osaka || [[Shinzo Abe]] || |- | 25ste || 21–22 November 2020 || {{vlagland|Saoedi-Arabië}} || [[Riaad]] || King Abdullah Financial District || [[Salman van Saoedi-Arabië|Salman]] || Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aanlyn gehou |- | 26ste || 30–31 Oktober 2021 || {{vlagland|Italië}} || [[Rome]] || EUR Nuwe Konferensiesentrum || [[Mario Draghi]] || |- | 27ste || 15–16 November 2022 || {{vlagland|Indonesië}} || [[Bali]] || Bali Nusa Dua Konferensiesentrum || [[Joko Widodo]] || |- | 28ste || 9–10 September 2023 || {{vlagland|Indië}} || [[Nieu-Delhi]] || Bharat Mandapam || [[Narendra Modi]] || |- | 29ste || 18–19 November 2024 || {{vlagland|Brasilië}} || [[Rio de Janeiro]] || Museum vir Moderne Kuns || [[Luiz Inácio Lula da Silva]] || |- | [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025|30ste]] || 22–23 November 2025 || {{vlagland|Suid-Afrika}} || [[Johannesburg]] || [[Nasrec]] || [[Cyril Ramaphosa]] || |- | 31ste || 14–15 Desember 2026 || {{vlagland|Verenigde State}} || [[Miami]] || Trump National Doral Miami || [[Donald Trump]] || |- | 32ste || 2027 || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || n.v.t. || n.v.t. || [[Andy Burnham]] || |- | 33ste || 2028 || {{vlagland|Suid-Korea}} || n.v.t. || n.v.t. || [[Lee Jae Myung]] || |} == Leiers van die G20 == <gallery class="center" widths="145"> Lêer:Mattarella Milei 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Argentinië}}<br />[[Javier Milei]],<br />[[President]] Lêer:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|{{vlagland|Australië}}<br />[[Anthony Albanese]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Lula e Lira 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Brasilië}}<br />[[Luiz Inácio Lula da Silva]],<br />[[President]] Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–084.jpg|{{vlagland|Duitsland}}<br />[[Friedrich Merz]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Emmanuel Macron 2023 (cropped).jpg|{{vlagland|Frankryk}}<br />[[Emmanuel Macron]],<br />[[President]] Lêer:PM Modi Portrait(cropped).jpg|{{vlagland|Indië}}<br />[[Narendra Modi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg|{{vlagland|Indonesië}}<br />[[Prabowo Subianto]], [[President]] Lêer:Giorgia Meloni Official 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Italië}}<br />[[Giorgia Meloni]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Official portrait of Sanae Takaichi, Prime Minister of Japan (HD).jpg|{{vlagland|Japan}}<br />[[Sanae Takaichi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Mark Carney.jpg|{{vlagland|Kanada}}<br />[[Mark Carney]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Claudia Sheinbaum con la banda presidencial (cropped) (2).jpg|{{vlagland|Meksiko}}<br />[[Claudia Sheinbaum]],<br />[[President]] Lêer:Vladimir Putin (2017-07-08).jpg|{{vlagland|Rusland}}<br />[[Wladimir Poetin]],<br />[[President]] Lêer:Salman 2017.jpg|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}<br />[[Salman van Saoedi-Arabië]],<br />[[Monargie|Koning]] en eerste minister Lêer:2019 Reunião Informal do BRICS - 48142657142 (cropped).jpg|{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />[[Cyril Ramaphosa]],<br />[[President van Suid-Afrika|President]] Lêer:President Lee Jae Myung 20260306.jpg|{{vlagland|Suid-Korea}}<br />[[Lee Jae Myung]],<br />[[President]] Lêer:Recep Tayyip Erdogan.PNG|{{vlagland|Turkye}}<br />[[Recep Tayyip Erdoğan]],<br />[[President]] Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4) 2.jpg|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />[[Andy Burnham]],<br />[[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|{{vlagland|Verenigde State}}<br />[[Donald Trump]],<br />[[President van die Verenigde State van Amerika|President]] Lêer:Xi Jinping March 2017.jpg|{{vlagland|Volksrepubliek China}}<br />[[Xi Jinping]],<br />[[President]] Lêer:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[António Costa]],<br />President van die<br />[[Europese Raad]] Lêer:Ursula von der Leyen 2024.jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Ursula von der Leyen]],<br />President van die<br />Europese Kommissie </gallery> == Lidlande == {{columns-list|4| * {{vlagland|Argentinië}} * {{vlagland|Australië}} * {{vlagland|Brasilië}} * {{vlagland|Duitsland}} * {{vlagland|Europese Unie}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Indië}} * {{vlagland|Indonesië}} * {{vlagland|Italië}} * {{vlagland|Japan}} * {{vlagland|Kanada}} * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Rusland}} * {{vlagland|Saoedi-Arabië}} * {{vlagland|Suid-Afrika}} * {{vlagland|Suid-Korea}} * {{vlagland|Turkye}} * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * {{vlagland|Verenigde State}} * {{vlagland|Volksrepubliek China}} }} == Geskiedenis == Die G20 is vir die eerste keer bespreek tydens die konferensie van die [[G7]] in [[Keulen]] in Junie 1999, en formeel gestig tydens die vergadering van die G7 op 26 September 1999. Die eerste byeenkoms van die G20 vind plaas op 15 en 16 Desember 1999 in [[Berlyn]]. Aanvanklik het die ministers van Finansies van alle lidstate, die presidente van die sentrale banke van die lande van die G7 en van 12 ander belangrike lande en die voorsitter van die [[Europese Unie]] sitting in die G20. == Organisasie == Die G20 het geen permanente sekretariaat van permanente beamptes nie. Hierdie take word per vergadering deur ander lande uitgevoer. Die land wat die byeenkoms organiseer stel 'n tydelike sekretariaat saam, wat die werk en die organisasie van die byeenkoms lei. Die vergaderings is onreëlmatig maar in die algemeen jaarliks, voorafgegaan deur 'n voorbereidende byeenkoms. In Oktober 2008 is 'n spesiale byeenkoms gewy aan die gevolge van die [[kredietkrisis]], bygewoon deur die regering leiers van die lidlande. Hierdie word in April 2009 opgevolg. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|G-20 major economies|Groep van 20}} * {{es}} {{en}} [https://g20.org/ Amptelike tuisblad] {{G20}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige staatshoofde van die G20}} {{Normdata}} [[Kategorie:G20| ]] 6sp6pp20qgj058fk62ukad5tm3v57w0 0 39130 2918581 2758388 2026-07-21T08:09:51Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2918581 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Labour Party | afkorting = Labour | party_logo = Labour Party Wordmark.svg | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Andy Burnham]] | slagspreuk = | gestig = [[27 Februarie]] [[1900]]<ref>{{en}} {{cite book|last1=Brivati|first1=Brian|last2=Heffernan|first2=Richard|title=The Labour Party: A Centenary History|date=2000|publisher=Macmillan [u.a.]|location=Basingstoke [u.a.]|isbn=9780312234584}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last1=Thorpe|first1=Andrew|title=A History of the British Labour Party|date=2008|publisher=Macmillan|isbn=9781137114853|page=8|edition=3rd|url=https://books.google.co.uk/books?id=wiAdBQAAQBAJ|accessdate=8 April 2016}}</ref> | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = ''The Labour Rose'' | hoofkwartiere = Labour Central<br />Kings Manor<br />[[Newcastle upon Tyne]]<br />NE1 6PA | studente_vleuel = Labour Students | jeugvleuel = Young Labour | ideologie = Sosiaal-demokrasie<br />Demokratiese sosialisme | nasionaal = | internasionaal = Progressive Alliance, [[Sosialistiese Internasionaal]] (waarnemer) | kleure = {{Kleurkas|#DC241f}} [[Rooi]] | webwerf = [http://www.labour.org.uk/ ''labour.org.uk''] }} [[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|links|duimnael|Die huidige partyleier en [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk,]] [[Andy Burnham]]]] Die '''Arbeidersparty''' ([[Engels]]: '''Labour Party''', ook bekend as slegs '''Labour''') is 'n sentrum-[[Links (politiek)|linkse]] politieke party in die [[Verenigde Koninkryk]]. Die Arbeidersparty is die regerende party in die VK. Die party is in [[1900]] gestig en het die Liberale Party vir die eerste keer in die algemene verkiesing van 1920 verbygesteek. Onder leiding van [[Tony Blair]] het die party die algemene verkiesing van 1997 gewen en was sedertdien tot 2010 die party aan bewind in die Verenigde Koninkryk. Tussen 2007 en 2010 was [[Gordon Brown]] die leier van die party, maar nadat hy die verkiesing van 6 Mei 2010 verloor het, het hy op 10 Mei 2010 bedank. Sy opvolger was [[Ed Miliband]] tot 2015. Van toe tot 2019 was dit [[Jeremy Corbyn]] en Sir [[Keir Starmer]] het op 4 April 2020 die leier van die Arbeidersparty geword. Ná die [[Britse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] het die Arbeidersparty 'n groot oorwinning behaal en ná veertien jaar in die opposisie na die regering teruggekeer, met Keir Starmer as Eerste Minister. Sedert Keir Starmer se bedanking in Julie 2026 is [[Andy Burnham]] die leier van die party, sowel as die daaropvolgende regeringshoof van die land. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Labour Party (UK)}} * {{en}} [http://www.labour.org.uk/ Amptelike webwerf] {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde Koninkryk]] edh0advb04pynyj2gc3mkmhwlovsx5r 2918582 2918581 2026-07-21T08:10:11Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2918582 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Labour Party | afkorting = Labour | party_logo = Labour Party Wordmark.svg | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Andy Burnham]] | slagspreuk = | gestig = [[27 Februarie]] [[1900]]<ref>{{en}} {{cite book|last1=Brivati|first1=Brian|last2=Heffernan|first2=Richard|title=The Labour Party: A Centenary History|date=2000|publisher=Macmillan [u.a.]|location=Basingstoke [u.a.]|isbn=9780312234584}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last1=Thorpe|first1=Andrew|title=A History of the British Labour Party|date=2008|publisher=Macmillan|isbn=9781137114853|page=8|edition=3rd|url=https://books.google.co.uk/books?id=wiAdBQAAQBAJ|accessdate=8 April 2016}}</ref> | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = ''The Labour Rose'' | hoofkwartiere = Labour Central<br />Kings Manor<br />[[Newcastle upon Tyne]]<br />NE1 6PA | studente_vleuel = Labour Students | jeugvleuel = Young Labour | ideologie = Sosiaal-demokrasie<br />Demokratiese sosialisme | nasionaal = | internasionaal = Progressive Alliance, [[Sosialistiese Internasionaal]] (waarnemer) | kleure = {{Kleurkas|#DC241f}} [[Rooi]] | webwerf = [http://www.labour.org.uk/ ''labour.org.uk''] }} [[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|links|duimnael|Die huidige partyleier en [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk,]] [[Andy Burnham]]]] Die '''Arbeidersparty''' ([[Engels]]: '''Labour Party''', ook bekend as slegs '''Labour''') is 'n sentrum-[[Links (politiek)|linkse]] politieke party in die [[Verenigde Koninkryk]]. Die Arbeidersparty is die regerende party in die VK. Die party is in [[1900]] gestig en het die Liberale Party vir die eerste keer in die algemene verkiesing van 1920 verbygesteek. Onder leiding van [[Tony Blair]] het die party die algemene verkiesing van 1997 gewen en was sedertdien tot 2010 die party aan bewind in die Verenigde Koninkryk. Tussen 2007 en 2010 was [[Gordon Brown]] die leier van die party, maar nadat hy die verkiesing van 6 Mei 2010 verloor het, het hy op 10 Mei 2010 bedank. Sy opvolger was [[Ed Miliband]] tot 2015. Van toe tot 2019 was dit [[Jeremy Corbyn]] en Sir [[Keir Starmer]] het op 4 April 2020 die leier van die Arbeidersparty geword. Ná die [[Britse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] het die Arbeidersparty 'n groot oorwinning behaal en ná veertien jaar in die opposisie na die regering teruggekeer, met Keir Starmer as Eerste Minister. Sedert Keir Starmer se bedanking in Julie 2026 is [[Andy Burnham]] die leier van die party, sowel as die daaropvolgende regeringshoof van die land. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Labour Party (UK)}} * {{en}} [http://www.labour.org.uk/ Amptelike webwerf] {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde Koninkryk]] 15dh1zrzjiz8wx62ca8vch2x77g230c 0 39276 2918834 2855477 2026-07-22T20:30:41Z SpesBona 2720 /* Sport */ Hersien 2918834 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Dallas'''<br /> [[Lêer:Dallas Collage Montage.png|280px|senter]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Map of Texas highlighting Dallas County.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Dallas.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''[[Vlag van Dallas]]''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Dallas.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Texas.svg|20px]] [[Texas]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|47|N|96|48|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2 Februarie 1856 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 999,2 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 131 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020-skatting) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;304&nbsp;379 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;482,99/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -6 (CST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -5 (CDT) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Eric Johnson (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.dallascityhall.com/ dallascityhall.com] |} '''Dallas''' is die derde grootste stad in die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Texas]]. Dit is ook die negende grootste stad van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met 1,3 miljoen inwoners. Die metropolitaanse gebied van Houston het 'n bevolking van 6,3 miljoen. Die stad is bekend vir sy ryk oliemaatskappye.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Dallas ontstaan in [[1841]] en is na adjunkpresident George M. Dallas genoem. John Neely Bryan bou in dieselfde jaar 'n huisie naby die Trinityrivier en begin 'n veerdiens. Die huisie is steeds in die middel van Dallas te sien. Op 22 November 1963 is president [[John F. Kennedy]] tydens 'n rytoer in Dallas vermoor, vermoedelik deur Lee Harvey Oswald. == Sport == Dallas was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]], die [[T20I-wêreldbeker 2024]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. == Besienswaardighede == * ''Sixth Floor Museum'' in die Dallas County Administrasiegebou, Lee Harvey Oswald het na bewering vanuit die gebou op John F. Kennedy geskiet. * ''Southfork Ranch'', woonhuis van die Ewing-familie in die gewilde Dallas-televisiereeks. * ''Nieman-Marcus'', winkelgroep wat sy oorsprong hier het. == Sien ook == * [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe]] * [[John F. Kennedy-sluipmoordsamesweringsteorieë]] * [[Dallas (TV-reeks)]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Dallas, Texas|Dallas}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://dallascityhall.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Dallas| ]] n5vu09qc7or1y4wvutclq3lxi27sqhh 0 39663 2918662 2859081 2026-07-21T15:29:24Z Aliwal2012 39067 2918662 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Georgesrivier | beeld_naam = Georges river easthills..jpg | byskrif = Die Georgesrivier gesien vanaf East Hills, Nieu-Suid-Wallis | kaart = | kaartbyskrif = | oorsprong = Hooglandmoerasse, O'Hares Creek, oos van Appin, Macarthur-streek | monding = [[Taren Point]], [[Nieu-Suid-Wallis]]<br />[[Botanybaai]] | stroomgebied_lande = [[Nieu-Suid-Wallis]]<br />([[Australië]]) | lengte = 96&nbsp;km (60&nbsp;myl) | hoogte = 350&nbsp;m (1&nbsp;148&nbsp;voet) | monding_hoogte = 0&nbsp;m (0&nbsp;voet) | afloop = | stroomgebied = 930,9&nbsp;km² (359&nbsp;myl²) | kaart_beeld = | kaart_byskrif = }} Die '''Georgesrivier''' is 'n rivier in die staat van [[Nieu-Suid-Wallis]] in [[Australië]]. Dit ontspring suidwes van [[Sydney]] naby die [[steenkool]] myndorp Appin en vloei dan in 'n noordelike rigting verby Campbelltown rofweg parallel met die suidelike hoofspoorlyn.<ref name="council">http://www.campbelltown.nsw.gov.au/default.asp?iSubCatID=1448&iNavCatID=1402 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730073911/http://www.campbelltown.nsw.gov.au/default.asp?iSubCatID=1448&iNavCatID=1402 |date=30 Julie 2008 }} – Die Campbelltown Stadsraad se inligtingsblad oor die Georges-rivier</ref> By Liverpool draai die rivier oos en vloei verby woonbuurte soos East Hills, Lugarno, [[Bangor]] en Blakehurst voordat dit in [[Botanybaai]] uitmond naby [[Taren Point]] in die suidelike woonbuurte van Sydney. [[Lêer:Illawong 1.JPG|duimnael|links|Die Georgesrivier gesien vanaf Illawong]] Hoofvertakkinge sluit in Cabramatta Creek, Prospect Creek, Salt Pan Creek en die Woronorarivier. Die Georgesrivier is gewild vir ontspanningsaktiwiteite soos waterski en swem. Die oewers van die rivier in die laagliggende gedeeltes word gekenmerk deur breë inlate en kronkelinge langs steil sandsteenriwwe en eskarpe waarvan baie bebou is met luukse woonhuise. Die Georgesrivier het ook verskeie kunsmatige mere in die woonbuurt van Chipping Norton naby [[Liverpool]]. Hierdie mere staan bekend as die Chipping Norton Lakes en is die produk van sand- en klipwerke van die twintigste eeu. Die mere is nou gewild vir watersport en ontspanning vir die inwoners van die suidwestelike woonbuurte van [[Sydney]]. 'n Studam is oor die rivier gebou naby die Liverpool spoorweghalte in die negentiende eeu. Die Liverpool-studam vorm nou die boonste getygrens waar die laaste soutwater in die Georges-rivier gevind word. Brûe oor die Georgesrivier sluit in: Captain Cook- brug (wat Sans Souci met [[Taren Point]] verbind), Tom Uglys- brug (wat Blakehurst met Sylvania verbind) en Alfords Point- brug (wat Padstow Heights met Alfordspunt verbind). == Geskiedenis == Die Georgesrivier is deur goewerneur [[Arthur Phillip]] vernoem na koning [[George III van die Verenigde Koninkryk]].<ref>''The Book of Sydney Suburbs'', Saamgestel deur Frances Pollon, Angus & Robertson Publishers, 1990, Gepubliseer in Australië {{ISBN|0-207-14495-8}}, bladsy 107</ref> == Hengel == Die Georgesrivier is 'n gewilde gebied vir [[Hengelaar|hengelaars]]. Verskeie [[spesie]]s [[vis]] word in die rivier aangetref (blinkvis, wyting, [[geelstert]], joodvis en platkop). Daar is ook verskeie [[oester]]plase in die rivier. Die bolope van die Georgesrivier het volop [[baars]] tydens die somermaande wat in die wintermaande afstroom migreer na die soutwater om te broei. Afvalwater wat in die rivier invloei word versigtig beheer om die rivier se [[habitat]] te bewaar. == Verwysings == {{CommonsKategorie|Georges River}} {{Verwysings}} [[Kategorie:Riviere in Australië]] [[Kategorie:Sydney]] kebcmcnfaf1wzqx49b9r0aazbwdbqsv 2918663 2918662 2026-07-21T15:30:17Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Georges-rivier]] na [[Georgesrivier]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Hoekom 'n koppelteken? 2918662 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Georgesrivier | beeld_naam = Georges river easthills..jpg | byskrif = Die Georgesrivier gesien vanaf East Hills, Nieu-Suid-Wallis | kaart = | kaartbyskrif = | oorsprong = Hooglandmoerasse, O'Hares Creek, oos van Appin, Macarthur-streek | monding = [[Taren Point]], [[Nieu-Suid-Wallis]]<br />[[Botanybaai]] | stroomgebied_lande = [[Nieu-Suid-Wallis]]<br />([[Australië]]) | lengte = 96&nbsp;km (60&nbsp;myl) | hoogte = 350&nbsp;m (1&nbsp;148&nbsp;voet) | monding_hoogte = 0&nbsp;m (0&nbsp;voet) | afloop = | stroomgebied = 930,9&nbsp;km² (359&nbsp;myl²) | kaart_beeld = | kaart_byskrif = }} Die '''Georgesrivier''' is 'n rivier in die staat van [[Nieu-Suid-Wallis]] in [[Australië]]. Dit ontspring suidwes van [[Sydney]] naby die [[steenkool]] myndorp Appin en vloei dan in 'n noordelike rigting verby Campbelltown rofweg parallel met die suidelike hoofspoorlyn.<ref name="council">http://www.campbelltown.nsw.gov.au/default.asp?iSubCatID=1448&iNavCatID=1402 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730073911/http://www.campbelltown.nsw.gov.au/default.asp?iSubCatID=1448&iNavCatID=1402 |date=30 Julie 2008 }} – Die Campbelltown Stadsraad se inligtingsblad oor die Georges-rivier</ref> By Liverpool draai die rivier oos en vloei verby woonbuurte soos East Hills, Lugarno, [[Bangor]] en Blakehurst voordat dit in [[Botanybaai]] uitmond naby [[Taren Point]] in die suidelike woonbuurte van Sydney. [[Lêer:Illawong 1.JPG|duimnael|links|Die Georgesrivier gesien vanaf Illawong]] Hoofvertakkinge sluit in Cabramatta Creek, Prospect Creek, Salt Pan Creek en die Woronorarivier. Die Georgesrivier is gewild vir ontspanningsaktiwiteite soos waterski en swem. Die oewers van die rivier in die laagliggende gedeeltes word gekenmerk deur breë inlate en kronkelinge langs steil sandsteenriwwe en eskarpe waarvan baie bebou is met luukse woonhuise. Die Georgesrivier het ook verskeie kunsmatige mere in die woonbuurt van Chipping Norton naby [[Liverpool]]. Hierdie mere staan bekend as die Chipping Norton Lakes en is die produk van sand- en klipwerke van die twintigste eeu. Die mere is nou gewild vir watersport en ontspanning vir die inwoners van die suidwestelike woonbuurte van [[Sydney]]. 'n Studam is oor die rivier gebou naby die Liverpool spoorweghalte in die negentiende eeu. Die Liverpool-studam vorm nou die boonste getygrens waar die laaste soutwater in die Georges-rivier gevind word. Brûe oor die Georgesrivier sluit in: Captain Cook- brug (wat Sans Souci met [[Taren Point]] verbind), Tom Uglys- brug (wat Blakehurst met Sylvania verbind) en Alfords Point- brug (wat Padstow Heights met Alfordspunt verbind). == Geskiedenis == Die Georgesrivier is deur goewerneur [[Arthur Phillip]] vernoem na koning [[George III van die Verenigde Koninkryk]].<ref>''The Book of Sydney Suburbs'', Saamgestel deur Frances Pollon, Angus & Robertson Publishers, 1990, Gepubliseer in Australië {{ISBN|0-207-14495-8}}, bladsy 107</ref> == Hengel == Die Georgesrivier is 'n gewilde gebied vir [[Hengelaar|hengelaars]]. Verskeie [[spesie]]s [[vis]] word in die rivier aangetref (blinkvis, wyting, [[geelstert]], joodvis en platkop). Daar is ook verskeie [[oester]]plase in die rivier. Die bolope van die Georgesrivier het volop [[baars]] tydens die somermaande wat in die wintermaande afstroom migreer na die soutwater om te broei. Afvalwater wat in die rivier invloei word versigtig beheer om die rivier se [[habitat]] te bewaar. == Verwysings == {{CommonsKategorie|Georges River}} {{Verwysings}} [[Kategorie:Riviere in Australië]] [[Kategorie:Sydney]] kebcmcnfaf1wzqx49b9r0aazbwdbqsv 0 40493 2918848 2602970 2026-07-22T21:00:21Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918848 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:120%;" | <span style="font-size:16pt">'''Guadalajara'''</span><br /> [[Lêer:Guadalajara montagee.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Location Guadalajara.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Guadalajara (Mexico).svg|senter|75px]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Guadalajara, MX.svg|raam|senter|90px]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Jalisco.svg|20px|raam]] [[Jalisco]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|20|41|N|103|21|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[14 Februarie]] [[1542]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 151 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;566 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;385&nbsp;629 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10&nbsp;491/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;286&nbsp;642 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -6 (CST) |- |&nbsp;'''[[Somertyd]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -5 (CDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 20,9&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17,1 / 22,0&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;002,4 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Pablo Lemus Navarro (MX) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.guadalajara.gob.mx/ ''guadalajara.gob.mx''] |} '''Guadalajara''' ([[Spaans]]: [ɡwɑːdələˈhɑːrə], {{Audio|GuadalajaraPronunciation.ogg|luister}}, amptelik: ''Ciudad de Guadalajara'') is die [[hoofstad]] en grootste stad van die [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstaat]] [[Jalisco]], die tweede grootste stad van [[Meksiko]] ná [[Meksikostad]] en dit is op 14 Februarie 1542 deur [[Spanjaarde]] onder Cristóbal de Oñate as ''Espíritu Santo'' (die ''[[Heilige Gees]]'') gestig. Die stad het in 2015 'n bevolking van 1&nbsp;460&nbsp;148 en van 5&nbsp;002&nbsp;466 in die metropolitaanse gebied Guadalajara/Zapopan gehad en beslaan 'n oppervlakte van 151&nbsp;km². [[Lêer:Mapa ZMG.svg|duimnael|links|Kaart van die metropolitaanse gebied Guadalajara/Zapopan]] [[Lêer:Catedral de Guadalajara.jpg|duimnael|links|Die katedraal van Guadalajara]] Guadalajara is geleë net suidoostelik van [[Zapopan]], noordwes van Meksikostad en suidwes van [[León, Meksiko|León]]. Die stad staan bekend as ''Perla del Occidente'', die ''pêrel van die Weste'', is 'n belangrike ekonomiese sentrum en knooppunt vir lug- en padvervoer. In 1818 en 1875 is Guadalajara deur swaar [[aardbewing]]s verwoes en daarna weer opgebou. Die Hospicio Cabañas van Guadalajara is in 1997 deur [[Unesco]] as 'n [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Dit was een van die gasheerstede tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Guadalajara, Mexico|Guadalajara}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{es}} [http://www.guadalajara.gob.mx/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/815.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Hoofstede van Meksiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hoofstede in Meksiko]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Meksiko]] lcbljhg1y5n7jvz3qv4rur62whv1ilo 0 42782 2918620 1885946 2026-07-21T13:08:19Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918620 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg|100px|regs|]] '''.cv''' is die [[Lys van Internettopvlakdomeine|Internettopvlakdomein]] vir [[Kaap Verde]]. == Sien ook == * [[Lys van Internettopvlakdomeine]] * [[ISO 3166-2:CV]] == Eksterne skakels == * [http://www.iana.org/root-whois/cv.htm IANA se whois-inligting vir .cv] * [http://www.afridns.org/#.cv AfriDNS - Inligting oor Afrika se topvlakdomeine] {{Internet TLD}} [[Kategorie:Internettopvlakdomeine|cv]] [[Kategorie:Kaap Verde|Cv]] [[sv:Toppdomän#C]] q1b8awg5fg0xutimtkz2zf6gf36tyhd 0 43390 2918571 2865156 2026-07-21T07:29:25Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918571 wikitext text/x-wiki [[Lêer:0906 Bandera Marynarki Wojennej RP ORP Toruń.jpg|duimnael|Vaandel van die Poolse Vloot]] [[Lêer:HMAS Stuart 1984 DF-ST-85-06920.jpg|duimnael|Vaandel van die [[Koninklike Australiese Vloot]] op die voorgrond]] [[Lêer:Ensign of the United States Coast Guard.svg|duimnael|Vaandel van die [[Amerikaanse Kuswag]]]] 'n '''Vaandel''' of '''insinje''' is 'n onderskeidende [[vlag]] van 'n skip of militêre eenheid; of 'n onderskeidende kenteken, embleem of wapen. Die woord ''insinje'' is afgelei van die [[Frans]]e ''enseigne'' van die [[Latyn]]se meervoud ''insignia'' en word gewoonlik gebruik vir 'n militêre- of vlootbanier. 'n '''''Wapenkundige'' insinje''' verwys spesifiek na heraldiese simbole van 'n weermag. == Seevaandel == Die vaandel in die vorm van 'n vlag word gewoonlik in skeepsgebruik aan die agterkant (spieël) van 'n skip of boot gehang om die nasionaliteit daarvan aan te dui. Vaandels kan ook aan die gaffel van 'n skip gehang word en kan ook verskuif word na 'n ra-nok wanneer die skip onderweg is, waar dit bekend staan as 'n ''stomende vaandel''. Vlagkundiges onderskei tussen drie wisselvorme van 'n [[nasionale vlag]] wanneer dit as 'n vaandel gebruik word: * 'n '''Burgerlike vaandel''' (gebruiksimbool [[Lêer:FIAV 000100.svg|23px]]) word vertoon deur koopman- en plesiervaartuie. * 'n '''Staatsvaandel''' of '''Regeringsvaandel''' (gebruiksimbool ([[Lêer:FIAV 000010.svg|23px]]) word vertoon deur regeringsvaartuie, soos skepe van die kuswag. * 'n '''Vlootvaandel''' (gebruiksimbool ([[Lêer:FIAV 000001.svg|23px]]) word vertoon deur 'n land se vloot. Baie lande onderskei nie tussen hierdie gebruike nie en pas hulle eie standaard nasionale vlag toe in al drie gebruike; so 'n veeldoelige vlag staan bekend as 'n '''nasionale vaandel'''. Ander (soos die [[Verenigde Koninkryk]], [[Italië]], [[Rusland]], [[Suid-Afrika]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]] en [[Japan]]) gebruik 'n wisselvorm van die nasionale vlag as vlootvaandel. Sulke vlae word dikwels streng op oorlogskepe vertoon, en in die algemeen sal burgerlike skepe nie vlootvaandels gebruik nie. Onderskeidende burgerlike vaandels is ook algemeen. In seldsame gevalle word 'n onderskeidende ontwerp gebruik vir die staatsvaandel, soos die blouvaandel van die Verenigde Koninkryk. Wanneer 'n oorlogskip vertrek na 'n gevegsgebied word 'n groot weergawe van die vlootvaandel (bekend as 'n oorlogsvaandel) gebruik. == Militêre standaarde == In baie moderne weermagte verwys 'n "'''standaard'''" na 'n tipe vaandel wat op 'n voertuig gebruik word om die rang van die insittende aan te dui. Dit kan in die vorm van 'n bufferplakker op 'n venster, 'n nommerplaat met die insinje van die offisier se rang of 'n klein vlaggie op die enjinkap of modderskerm wees. == Lugvaandel == Met die ontstaan van onafhanklike lugmagte en die groei in burgerlike lugvaart in die eerste helfte van die 20ste eeu is 'n reeks onderskeidende vlae en vaandels aanvaar. Sulke vaandels kan verdeel word in lugmagvaandels, soos die [[Britse Lugmag|Vaandel van die Koninklike Britse Lugmag]] en burgerlike lugvaandels. Lugvaandels is dikwels ligblou of ''lugmagblou'' van kleur. == Vaandels van die wêreld == === Burgerlike lugvaandels === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Civil Air Ensign of Australia.svg|[[Australië]] Lêer:Civil Air Ensign of Fiji.svg|[[Fidji]] Lêer:Civil Air Ensign of Ghana.svg|[[Ghana]] Lêer:Civil Air Ensign of Guyana.svg|[[Guyana]] Lêer:Civil Ensign of Luxembourg.svg|[[Luxembourg]] Lêer:Civil Air Ensign of New Zealand.svg|[[Nieu-Seeland]] Lêer:Civil Air Ensign of Pakistan.svg|[[Pakistan]] Lêer:Civil Air Ensign of the United Kingdom.svg|[[Verenigde Koninkryk]] Lêer:Civil Air Ensign of Zambia.svg|[[Zambië]] </gallery></center> === Burgerlike seevaandels === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Civil Ensign of Albania.svg|[[Albanië]] Lêer:Civil Ensign of Australia.svg|[[Australië]] Lêer:Civil Ensign of the Bahamas.svg|[[Bahamas]] Lêer:Civil Ensign of Bangladesh.svg|[[Bangladesj]] Lêer:Flag of Bermuda.svg|[[Bermuda]] Lêer:Civil Ensign of the British Virgin Islands.svg|[[Britse Maagde-eilande]] Lêer:Civil Ensign of the Dominican Republic.svg|[[Dominikaanse Republiek]] Lêer:Civil Flag and Ensign of Ecuador.svg|[[Ecuador]] Lêer:Civil Ensign of El Salvador.svg|[[El Salvador]] Lêer:Civil Ensign of the Falkland Islands.svg|[[Falkland-eilande]] Lêer:Civil Ensign of Fiji.svg|[[Fidji]] Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|[[Frankryk]] Lêer:Civil Ensign of Ghana.svg|[[Ghana]] Lêer:Civil Ensign of Gibraltar.svg|[[Gibraltar]] Lêer:Civil Ensign of Grenada.svg|[[Grenada]] Lêer:Civil Ensign of Guatemala.svg|[[Guatemala]] Lêer:Civil Ensign of Guernsey.svg|[[Guernsey]] Lêer:Civil Ensign of Hungary.svg|[[Hongarye]] Lêer:Civil Ensign of India.svg|[[Indië]] Lêer:Civil Ensign of Israel.svg|[[Israel]] Lêer:Civil Ensign of Italy.svg|[[Italië]] Lêer:Civil Ensign of Jersey.svg|[[Jersey]] Lêer:Civil Ensign of the Cayman Islands.svg|[[Kaaimanseilande]] Lêer:Civil Ensign of Colombia.svg|[[Colombia]] Lêer:Civil Ensign of Croatia.svg|[[Kroasië]] Lêer:Civil Ensign of Luxembourg.svg|[[Luxembourg]] Lêer:Civil Ensign of Malaysia.svg|[[Maleisië]] Lêer:Civil Ensign of Malta.svg|[[Malta]] Lêer:Civil Ensign of the Isle of Man.svg|[[Man (eiland)]] Lêer:Civil Ensign of Mauritius.svg|[[Mauritius]] Lêer:Civil Ensign of Morocco.svg|[[Marokko]] Lêer:Civil Ensign of New Zealand.svg|[[Nieu-Seeland]] Lêer:Civil Ensign of Nigeria.svg|[[Nigerië]] Lêer:Civil Ensign of Pakistan.svg|[[Pakistan]] Lêer:Ensign of Pittsburgh, Pennsylvania.svg|[[Pittsburgh]] Lêer:State Flag of Poland.svg|[[Pole]] Lêer:Civil ensign of the Republic of China.svg|[[Republiek China]] Lêer:Civil Ensign of Saudi Arabia (obverse).svg|[[Saoedi-Arabië]] Lêer:Civil Ensign of Singapore.svg|[[Singapoer]] Lêer:Civil Ensign of Slovenia.svg|[[Slowenië]] Lêer:Civil Ensign of the Solomon Islands.svg|[[Solomoneilande]] Lêer:Flag of Spain (civil).svg|[[Spanje]] Lêer:Civil Ensign of Sri Lanka.svg|[[Sri Lanka]] Lêer:Civil Ensign of Switzerland.svg|[[Switserland]] Lêer:Civil Ensign of Trinidad and Tobago.svg|[[Trinidad en Tobago]] Lêer:Civil Ensign of the Turks and Caicos Islands.svg|[[Turks- en Caicos-eilande]] Lêer:Civil Ensign of the United Arab Emirates.svg|[[Verenigde Arabiese Emirate]] Lêer:Civil Ensign of the United Kingdom.svg|[[Verenigde Koninkryk]] </gallery></center> === Lugmagvaandels === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Ensign of the Royal Australian Air Force.svg|[[Australië]] Lêer:Bangladeshi Air Force Ensign.svg|[[Bangladesj]] Lêer:Ensign of the Botswana Defence Force Air Wing.svg|[[Botswana]] Lêer:Flag of the Myanmar Air Force.svg|[[Mianmar|Burma]] Lêer:Ensign of the Colombian Air Force.svg|[[Colombia]] Lêer:Air Force Ensign of the Dominican Republic.svg|[[Dominikaanse Republiek]] Lêer:Eafflag.svg|[[Egipte]] Lêer:Flag of the Georgian Air Force.svg|[[Georgië]] Lêer:Ensign of the Ghana Air Force.svg|[[Ghana]] Lêer:Flag of the Irish Air Corps.svg|[[Ierland]] Lêer:Air Force Ensign of India.svg|[[Indië]] Lêer:Israel Air Force Flag.svg|[[Israel]] Lêer:Ensign of the Royal Jordanian Air Force.svg|[[Jordanië]] Lêer:Royal Canadian Air Force ensign.svg|[[Kanada]] Lêer:Air Force Ensign of Qatar.svg|[[Katar]] Lêer:Air Force Ensign of Kenya.svg|[[Kenia]] Lêer:Air Force Ensign of Lithuania.svg|[[Litaue]] Lêer:Ensign of the Royal Malaysian Air Force.svg|[[Maleisië]] Lêer:Flag of the Royal Netherlands Air and Space Force.svg|[[Nederland]] Lêer:Ensign of the Royal New Zealand Air Force.svg|[[Nieu-Seeland]] Lêer:Air Force Ensign of Oman.svg|[[Oman]] Lêer:Pakistani Air Force Ensign.svg|[[Pakistan]] Lêer:POL air force airfields flag IIIRP.svg|[[Pole]] Lêer:Flag of the Air Force of the Russian Federation.svg|[[Rusland]] Lêer:Flag of the Royal Saudi Air Force (Seal).svg|[[Saoedi-Arabië]] Lêer:Air Force Ensign of Syria (1980–2024).svg|[[Sirië]] Lêer:Sudanese Air Force Ensign.svg|[[Soedan]] Lêer:Ensign of the Sri Lanka Air Force.svg|[[Sri Lanka]] Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg|[[Suid-Afrika]] Lêer:Ensign of the Royal Air Force.svg|[[Verenigde Koninkryk]] Lêer:Air Force Flag of the People's Republic of China.svg|[[Volksrepubliek China]] Lêer:Air Force Ensign of Zambia.svg|[[Zambië]] Lêer:Air Force Ensign of Zimbabwe.svg|[[Zimbabwe]] </gallery></center> === Vlootvaandels === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Albanian Naval Forces insignia.svg|[[Albanië]] Lêer:Naval Ensign of Algeria.svg|[[Algerië]] Lêer:Coastguard Ensign of Antigua and Barbuda.svg|[[Antigua en Barbuda]] Lêer:Naval Ensign of Australia.svg|[[Australië]] Lêer:Naval Ensign of the Bahamas.svg|[[Bahamas]] Lêer:Naval Ensign of Bangladesh.svg|[[Bangladesj]] Lêer:Naval Ensign of Barbados.svg|[[Barbados]] Lêer:Naval Ensign of Belgium.svg|[[België]] Lêer:Naval ensign of Bolivia.svg|[[Bolivia]] Lêer:Naval Ensign of Brunei.svg|[[Broenei]] Lêer:Naval Ensign of Bulgaria.svg|[[Bulgarye]] Lêer:Naval Ensign of Myanmar.svg|[[Mianmar|Burma]] Lêer:Naval Ensign of Denmark.svg|[[Denemarke]] Lêer:Naval Ensign of the Dominican Republic.svg|[[Dominikaanse Republiek]] Lêer:Naval Ensign of Germany.svg|[[Duitsland]] Lêer:Naval Ensign of Egypt.svg|[[Egipte]] Lêer:Naval Ensign of Estonia.svg|[[Estland]] Lêer:Naval Ensign of Fiji.svg|[[Fidji]] Lêer:Naval Ensign of Finland.svg|[[Finland]] Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|[[Frankryk]] Lêer:Naval Ensign of Georgia.svg|[[Georgië]] Lêer:Naval Ensign of Ghana.svg|[[Ghana]] Lêer:Naval Ensign of Grenada.svg|[[Grenada]] Lêer:Naval ensign of Guyana.svg|[[Guyana]] Lêer:Naval Ensign of Honduras.svg|[[Honduras]] Lêer:Naval Ensign of Hungary.svg|[[Hongarye]] Lêer:Naval Ensign of India.svg|[[Indië]] Lêer:Naval Ensign of Israel.svg|[[Israel]] Lêer:Naval ensign of Italy.svg|[[Italië]] Lêer:Naval Ensign of Jamaica.svg|[[Jamaika]] Lêer:Naval Ensign of Japan.svg|[[Japan]] Lêer:Naval Ensign of Jordan.svg|[[Jordanië]] Lêer:Naval Ensign of Kazakhstan.svg|[[Kasakstan]] Lêer:Naval Ensign of Kenya.svg|[[Kenia]] Lêer:Naval Ensign of Croatia.svg|[[Kroasië]] Lêer:Naval Ensign of Latvia.svg|[[Letland]] Lêer:Naval ensign of Libya.svg|[[Libië]] Lêer:Naval Ensign of Lithuania.svg|[[Litaue]] Lêer:Naval Ensign of Malaysia.svg|[[Maleisië]] Lêer:Naval Ensign of Morocco.svg|[[Marokko]] Lêer:Naval Ensign of Mauritius.svg|[[Mauritius]] Lêer:Flag of the Navy of Montenegro.svg|[[Montenegro]] Lêer:Naval Ensign of New Zealand.svg|[[Nieu-Seeland]] Lêer:Naval Ensign of Nigeria.svg|[[Nigerië]] Lêer:Flag of Norway, state.svg|[[Noorweë]] Lêer:Naval Ensign of Ukraine.svg|[[Oekraïne]] Lêer:Naval Ensign of Oman.svg|[[Oman]] Lêer:Naval Ensign of Pakistan.svg|[[Pakistan]] Lêer:Naval Ensign of Papua New Guinea.svg|[[Papoea-Nieu-Guinee]] Lêer:Naval Ensign of Poland.svg|[[Pole]] Lêer:Naval Ensign of Russia.svg|[[Rusland]] Lêer:Naval Bases Flag of the Royal Saudi Navy.svg|[[Saoedi-Arabië]] Lêer:Naval Ensign of Serbia.svg|[[Serwië]] Lêer:Naval Ensign of Sierra Leone.svg|[[Sierra Leone]] Lêer:Naval Ensign of Singapore.svg|[[Singapoer]] Lêer:Naval Ensign of Saint Kitts and Nevis.svg|[[Sint Kitts en Nevis]] Lêer:Sudanese Naval Ensign.svg|[[Soedan]] Lêer:Naval Ensign of the Solomon Islands.svg|[[Solomoneilande]] Lêer:Flag of Spain.svg|[[Spanje]] Lêer:Naval Ensign of Sri Lanka.svg|[[Sri Lanka]] Lêer:Naval Ensign of South Africa.svg|[[Suid-Afrika]] Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|[[Swede]] Lêer:Naval Ensign of Thailand.svg|[[Thailand]] Lêer:Naval Ensign of Tonga.svg|[[Tonga]] Lêer:Naval Ensign of Trinidad and Tobago.svg|[[Trinidad en Tobago]] Lêer:Naval Ensign of Vanuatu.svg|[[Vanuatu]] Lêer:Flag of Venezuela (state).svg|[[Venezuela]] Lêer:Naval ensign of the United Kingdom.svg|[[Verenigde Koninkryk]] Lêer:Flag of Viet Nam Peoples Army.svg|[[Vietnam]] Lêer:Naval Ensign of the People's Republic of China.svg|[[Volksrepubliek China]] Lêer:Flag of Iceland (state).svg|[[Ysland]] </gallery></center> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ensigns}} [[Kategorie:Vlae| ]] [[Kategorie:Weermag]] pgbo97z2j6ei1uu3cutm4xl7mwr50u2 0 43419 2918605 2881319 2026-07-21T10:59:00Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Coat_of_arms_of_Samoa.svg" met "Public_Seal_of_Samoa.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Not a coat of arms, and one of many seals, so 2918605 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land in Oseanië. Vir die eilandgroep, sien [[Samoa-eilande]], en vir die eilandgebied van die Verenigde State, sien [[Amerikaans-Samoa]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Onafhanklike Staat Samoa |volle_naam = ''Independent State of Samoa'' <small>([[Engels]])</small><br />''Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa'' <small>([[Samoaans]])</small> |algemene_naam = Samoa |beeld_vlag = Flag of Samoa.svg |beeld_wapen = Public Seal of Samoa.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Samoa on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg |leuse = ''Faʻavae i le Atua Sāmoa''<br /><small>''(Samoaans vir: "Samoa is gegrond op God")''</small> |volkslied = ''[[O le fuʻa o le saʻolotoga o Samoa]]''<br /><small>''(Samoaans vir: "Die vaandel van vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Samoa Tulaʻi.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Samoaans]] en [[Engels]] |hoofstad = [[Apia]] {{Koördinate|13|50|S|171|45|W}} |latd = 13 |latm = 50 |latNS = S |longd = 171 |longm = 45 |longEW = W |grootste_stad = [[Apia]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• ''[[O le Ao o le Malo]]{{smallsup|a}}''<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Vaʻaletoa Sualauvi II]]<br /> [[Laʻauli Leuatea Schmidt]] |oppervlak_rang = 177<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 2&nbsp;831<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/|title=Samoa|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 September 2025|archive-date=13 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013114555/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 1&nbsp;093 |persent_water = 0,3 |bevolking_skatting = 208&nbsp;853<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 184<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = 205&nbsp;557<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.gov.ws/documents/census/2021/Census_2021_Final_Report.pdf?_t=1670528927 |title=Samoa Population and Housing Census 2021 |publisher=Samoaanse Statistiekkantoor |accessdate=16 September 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 73,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 191,1 |bevolkingsdigtheidrang = 144<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $1,615&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=862,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Samoa |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=16 September 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $7&nbsp;621<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $1,160&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $5&nbsp;471<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • Huidige grondwet<br />• van [[Nieu-Seeland]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[28 Oktober]] [[1960]]<br />[[1 Januarie]] [[1962]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/samoa/towards-independence |title=Towards independence – NZ in Samoa |author=Nieu-Seelandse Ministerium van Kultuur en Erfenis |work=nzhistory.net.nz |date=19 Julie 2010 |accessdate=16 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118143513/https://nzhistory.govt.nz/politics/samoa/towards-independence |archive-date=18 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI = {{wins}} 0,708<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=16 September 2025}}</ref> |MOI_rang = 122<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 38,7<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=WS |title=Gini Index – Samoa |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=16 September 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2013 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Samoaanse tala|Tala]] |geldeenheid_kode = WST |land_kode = WS |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+13:00|+13]] |tydsone_somer = |utc_afwyking_DST = [[UTC+14:00|+14]] |internet_domein = [[.ws]] |skakelkode = 685 |voetskrif = a. [[Staatshoof]] }} '''Samoa''' ([[Samoaans]]: ''Sāmoa'', [ˌsaːˈmoa]; [[Engels]]: [səˈmoʊə]), amptelik die '''Onafhanklike Staat Samoa''' (Samoaans: ''Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa''; Engels: ''Independent State of Samoa''), tot op 4 Julie 1997 amptelik '''Wes-Samoa''' (Engels: ''Western Samoa''), is 'n [[eilandstaat]] in die [[Stille Oseaan]] en [[Oseanië]] met 'n oppervlakte van 2&nbsp;831&nbsp;km² en 'n bevolking van 208&nbsp;853 in 2024.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Samoa OnEarth WMS.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Samoa]] [[Lêer:SamoaMap.gif|duimnael|links|Kaart van Samoa]] Samoa is in die ooste van [[Wallis en Futuna]], in die suidooste van [[Tuvalu]], in die suide van [[Tokelau]], in die weste van [[Amerikaans-Samoa]] en in die noorde van [[Tonga]] geleë. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Apia]]. Samoa vorm saam met die [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandgebied]] Amerikaans-Samoa die [[Samoa-eilande]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-15655855 |title=Samoa country profile |publisher=[[BBC]] |date=23 Januarie 2018 |accessdate=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419150908/https://www.bbc.com/news/world-asia-15655855 |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die westelike deel van Samoa het as gevolg van die Verdrag van Berlyn in 1889 'n [[Duitse koloniale ryk|Duitse kolonie]] geword, terwyl die oostelike deel 'n Amerikaanse kolonie geword het. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] is Duits-Samoa deur [[Nieu-Seeland]] beset en het ná die [[wapenstilstand]] van die [[Duitse Keiserryk]] 'n [[Volkebond]]mandaat van Nieu-Seeland geword. Op 1 Januarie 1962 het Wes-Samoa sy [[onafhanklikheid]] verkry van Nieu-Seeland. Samoa is 'n unitêre parlementêre grondwetlike [[republiek]] binne die [[Britse Statebond]] met 'n ''O le Ao o le Malo'' ("Opperhoof van die Regering") as [[staatshoof]]. == Etimologie == Daar is verskeie teorieë oor die oorsprong van die naam "Samoa". Dit is moontlik afkomstig van 'n Polinesiese hoofman se naam, volgens 'n ander teorie beteken dit "plek van die moa".<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Samoa |title=Samoa |publisher=Online Etymology Dictionary |accessdate=16 September 2025}}</ref> Volgens 'n Samoaanse weergawe is dit saamgestel uit die woorde ''Sa'' ("stam, volk van") en ''Moa'' ("[[hoender]]") en verwys na die hoogste titelhouer in die oostelike Amerikaans-Samoa. Volgens taalkundige bewyse kan dit ook "mense van die oseaan of diepsee" beteken.<ref name="CIA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sscnet.ucla.edu/anthro/faculty/fiske/135b/samoa.htm |title=Samoa |publisher=The Encyclopedia of World Cultures |author=Thomas Bargatzky |year=1998 |accessdate=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112220011/https://www.sscnet.ucla.edu/anthro/faculty/fiske/135b/samoa.htm |archive-date=12 November 2024 |url-status=dead}}</ref> Luidens moderne verklarings is dit saamgestel uit die woorde ''sa'' ("heilig") en ''moa'' ("sentrum") en beteken "heilige sentrum", maar dit kan ook "plek van die heilige moa-voël" beteken.<ref name="CIA" /> Ná sy [[Onafhanklikheid|onafhanklikwording]] in 1962 was die amptelike landsnaam "Onafhanklike Staat Wes-Samoa" (Engels: ''Independent State of Western Samoa'', Samoaans: ''Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa i Sisifo''), algemeen genoem "Wes-Samoa" (''Western Samoa'', ''Sāmoa i Sisifo''). Op 4 Julie 1997 is die landsnaam verander in ''Samoa'', wat tot protes van die nabygeleë Amerikaans-Samoa gelei het, alhoewel die voormalige naam steeds gebruik word, soos byvoorbeeld in die land se [[.ws]]-[[Lys van Internettopvlakdomeine|topvlakdomein]]. == Sport == [[Lêer:South Africa vs Samoa 2011 RWC (1).jpg|duimnael|links|[[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] voer die ''siva tau'' voor die wedstryd teen [[Springbokke|Suid-Afrika]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op]] [[Lêer:Bats used in the Samoan game of Kilikiti (Kirikiti).jpg|duimnael|links|Kolwe wat vir die Samoaanse [[krieket]], ''kilikiti'', gebruik word]] Die [[Nieu-Seeland]]ers het [[rugby]] in Samoa gevestig en dit is verreweg die gewildste [[sport]]soort in dié land. Samoa is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], Nieu-Seeland, [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead}}</ref> Die [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] het sedert [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] vir amper elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi (behalwe vir dié van [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]) gekwalifiseer. Hulle is veral bekend vir die tradisionele ''Siva Tau''-oorlogsdans voor elke wedstryd. Met 'n bevolking van sowat 200&nbsp;000 is die keuring van talentvolle spelers in vergelyking met ander lande baie klein, maar Samoa behoort konstant aan die 15 beste spanne wêreldwyd en hulle is redelik mededingend. Dié land ly egter onder 'n groot uitvloei aan talent, aangesien baie spelers in die professionele ligas in [[Australië]], Nieu-Seeland, [[Europa]] of [[Japan]] speel en deur die onderskeie land ingeburger word. Volgens [[Wêreldrugby]] se reëls is 'n tydperk van vyf jaar ononderbroke blyplek genoeg om vir die nasionale span van 'n ander land uit te draf (tot aan die einde van 2020 was dit slegs drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=16 September 2025}}</ref> Sedert die 1970’s het baie Samoane veral na Nieu-Seeland vertrek. Van die bekendste Nieu-Seelandse spelers met 'n Samoaanse herkoms is [[Jerry Collins]], [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]], [[Chris Masoe]], [[Malili Muliaina|Mils Muliaina]], [[Isaia Toeava]] en [[Tana Umaga]], terwyl [[Manu Tuilagi]] vir Engeland uitdraf. Met 'n bevolking van ’n rapsie meer as ’n 200&nbsp;000 is Samoa van die kleinste lande wat aan rugbywêreldbekertoernooie deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/09/12/rugby-world-cup-2023-country-populations/ |title=Rugby World Cup 2023 – Country Populations |publisher=Americas Rugby News |date=12 September 2023 |accessdate=16 September 2025}}</ref> Die Stille Oseaan-eilandstate se beheerliggame is nie sterk genoeg om hierdie uitvloei aan talent stop te sit nie. Soms word die sistematiese stropery in 'n ironiese manier met die 19de eeuse ''Blackbirding'' vergelyk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.northweststar.com.au/story/937123/pacifics-brawn-drain-is-world-rugbys-gain/ |title=Pacific's brawn drain is world rugby's gain |publisher=North West Star |date=7 Oktober 2011 |accessdate=16 September 2025}}</ref> Samoane, wat hul eie land verteenwoordig, kan nie altyd vir hul nasionale span verskyn nie, aangesien veral Engelse klubs huiwerig is om spelers vir toetswedstryde beskikbaar te stel. Die professionele span [[Moana Pasifika]], wat sedert 2022 aan die internasionale toernooi [[Superrugby]] deelneem, sal as 'n oplossing dien. In dié span, wat in die Nieu-Seelandse stad [[Auckland]] gesetel is, speel Samoane saam met Tongane en Nieu-Seelanders met 'n [[Polinesië|Polinesiese]] herkoms; dié span streef 'n verkieslik "Stille Oseaan"-karakter na.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |title=Next steps in Pacific Island professional teams' journey confirmed by NZ Rugby |publisher=[[All Blacks]] |date=14 April 2021 |accessdate=5 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205120957/https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |archive-date=5 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> Aan die begin van 2022 het Wêreldrugby 'n nuwe reël geïmplementeer wat vir die Stille Oseaan-eilandstate as baie voordelig beskou word. Hiervolgens kan nasionale spelers van 'n "groot" rugbyland na 'n ander land oorskakel, ongeag die aantal toetswedstryde wat tot dusver gespeel is. Hiervoor moes 36 maande verloop het sedert die laaste toetswedstryd en die speler moet in die betrokke land gebore wees; 'n oorskakeling is ook moontlik met 'n ouer of grootouer wat daar gebore is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/300462490/world-rugbys-tweak-of-eligibility-rule-game-changing-for-pacific-island-unions |title=World Rugby's tweak of eligibility rule game changing for Pacific Island unions |publisher=stuff.co.nz |date=25 November 2021 |accessdate=16 September 2025}}</ref> Samoa beskik met die Apiapark oor 'n baie moderne rugbystadion, maar dit word die meeste van die tyd nie gebruik nie. Daar is min opponente wat bereid is om die lang rys na Samoa aan te pak. [[Wallabies|Australië]] en [[All Blacks|Nieu-Seeland]] kom slegs selde teen die eilandstate te staan. Teen einde van meer toetswedstryde is die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]]toernooi (tot 2006 die Stille Oseaan-drienasies genoem) gestig, waaraan onder andere die nasionale spanne van Samoa, [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] deelneem. Die [[Samoaanse nasionale vrouerugbyspan|nasionale vrouerugbyspan]] het tot dusver vir vier [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer. Soos in ander Stille Oseaan-eilandstate word op Samoa 'n tradisionele plaaslike soort [[krieket]] beoefen, ''kilikiti'' genoem.<ref>{{en}} {{cite book |title=South Pacific and Micronesia |publisher=Lonely Planet |year=2006 |page=53 |isbn=1-74104-304-2 |url=https://archive.org/details/lonelyplanetsout00geer/page/53/mode/2up}}</ref> ''Kilikiti'' word as die nasionale sportsoort van Samoa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-04-10/an-samoa27s-version-of-cricket2c-kilikiti2c-on-display-in-me/5380372?section=vic |title=Samoa's version of cricket, kilikiti, on display in Melbourne tournament |publisher=ABC |date=10 April 2014 |accessdate=16 September 2025}}</ref> Die nasionale krieketspan spel egter slegs teen "kleiner" nasionale spanne en kon tot dusver nog nie vir 'n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie. Hulle kon wel vir die [[o/19-T20I-vrouewêreldbeker]] 2025 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/540026/samoa-women-s-u19-cricketers-end-t20-world-cup-campaign-winless |title=Samoa women's U19 cricketers end T20 World Cup campaign winless |publisher=Radio Nieu-Seeland |date=27 Januarie 2025 |accessdate=16 September 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Samoa-island-nation-Pacific-Ocean|title=Samoa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 September 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/|title=Samoa|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 September 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.samoagovt.ws/ Amptelike webwerf van die Samoaanse regering] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Samoa}} | Noord = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Tokelau}} ({{vlagland|Nieu-Seeland}}) | Noordoos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} ({{vlagland|Verenigde State}}) | Oos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} ({{vlagland|Verenigde State}}) | Suidoos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} ({{vlagland|Verenigde State}}) | Suid = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Tonga}} | Suidwes = {{vlagland|Tonga}} • [[Stille Oseaan]] | Wes = {{vlagland|Wallis en Futuna}} ({{vlagland|Frankryk}}) • [[Stille Oseaan]] | Noordwes = [[Stille Oseaan]] }} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Samoa| ]] [[Kategorie:Voormalige Duitse kolonies]] 6wr2pqc6su5nxlka4vg4ivc4j2ygphm 0 43930 2918573 2909983 2026-07-21T07:32:03Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918573 wikitext text/x-wiki 'n '''Oorlogsvlag''' (of '''militêre vlag''') is 'n gewysigde weergawe van 'n [[nasionale vlag]] wat deur die militêre mag van 'n land gebruik word. (Die seevaartkundige gelyke is 'n [[vlootvaandel]].) Onder hierdie streng omskrywing van die term is daar min lande wat tans 'n oorlogsvlag het en die meeste verkies om die [[staatsvlag]] of die standaard nasionale vlag vir die doel van 'n oorlogsvlag te gebruik. == Huidige oorlogsvlae == === Gebruik op land === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Bolivia (militar).svg|[[Vlag van Bolivië|Oorlogsvlag van Bolivië]] Lêer:War Flag of Brunei.svg|[[Vlag van Broenei|Oorlogsvlag van Broenei]] Lêer:People's Liberation Army Flag of the People's Republic of China.svg|[[Vlag van die Volksrepubliek China|Oorlogsvlag van die Volksrepubliek China]] Lêer:Republic of China Army Flag.svg|[[Vlag van die Republiek China|Oorlogsvlag van die Republiek China]] Lêer:War Flag of Hungary.svg|[[Vlag van Hongarye|Oorlogsvlag van Hongarye]] Lêer:Flag of JSDF.svg|[[Vlag van Japan|Vlag van die Japannese Selfverdedigingsmagte]] Lêer:Flag of the Malaysian Army.svg|[[Vlag van Maleisië|Weermagsvaandel van Maleisië]] Lêer:Military flag of Portugal.svg|[[Vlag van Portugal|Oorlogsvlag van Portugal]] Lêer:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|[[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Oorlogsvlag van die Verenigde Koninkryk]] <small>(let op die 3:5 verhouding)</small> Lêer:Regment flag of 39th Mechanized Infantry Brigade.svg|[[Vlag van Turkye|Turkse oorlogsvlag]] </gallery></center> === Oorlogsvlae wat ook vlootvaandels is === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Naval Ensign of Finland.svg|[[Vlag van Finland|Oorlogsvlag en vlootvaandel van Finland]] Lêer:State flag of Peru.svg|[[Vlag van Peru|Oorlogsvlag en vlootvaandel van Peru]] Lêer:Standard of the Serbian Armed Forces (front).svg|[[Vlag van Serwië|Oorlogsvlag en vlootvaandel van Serwië]] (voorkant) Lêer:Flag of the Serbian Armed Forces (reverse).svg|[[Vlag van Serwië|Oorlogsvlag en vlootvaandel van Serwië]] (agterkant) Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|[[Vlag van Swede|Oorlogsvlag en vlootvaandel van Swede]] </gallery></center> === Ander oorlogsvlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark (state).svg|[[Vlag van Denemarke|Staats- en oorlogsvlag en Staatsvaandel van Denemarke]] [[Lêer:FIAV 011010.svg|23px]] Lêer:Flag of Germany (state).svg|[[Vlag van Duitsland|Staats- en oorlogsvlag en Staatsvaandel van Duitsland]] [[Lêer:FIAV 011010.svg|23px]] Lêer:Flag of Iceland (state).svg|[[Vlag van Ysland|Staats-/oorlogsvlag en Staats-/vlootvaandel van Ysland]] [[Lêer:FIAV 011011.svg|23px]] Lêer:Flag of Norway, state.svg|[[Vlag van Noorweë|Staats-/oorlogsvlag en Staats-/vlootvaandel van Noorweë]] [[Lêer:FIAV 011011.svg|23px]] Lêer:War Flag of the Philippines.svg|[[Vlag van die Filippyne|Oorlogsvlag van die Filippyne]] [[Lêer:FIAV 111111.svg|23px]] Lêer:War flag of Bulgaria.svg|[[Vlag van Bulgarye|Oorlogsvlag van Bulgarye]] Lêer:Hellenic Army War Flag.svg|Oorlogsvlag (regimentskleur) van die Helleense Weermag </gallery></center> == Voormalige oorlogsvlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Battle flag of the Confederate States of America (1-1).svg|Gevegsvlag van die [[Gekonfedereerde State van Amerika]], 1861 tot 1865 Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg|Boergondiese Kruisvlag, [[Spaanse Ryk]], 1506 tot 1843 Lêer:War flag of the Imperial Japanese Army.svg|Oorlogsvlag van die [[Japannese Keiserlike Leër]] Lêer:Flag of the Congo Army (1970-1992).svg|Oorlogsvlag van die [[Volksrepubliek die Kongo]], 1970 tot 1991 Lêer:Flag of NVA (East Germany).svg|[[Vlag van Oos-Duitsland|Oorlogsvlag van Oos-Duitsland]], 1960 tot 1990 Lêer:War Ensign of Germany 1938-1945.svg|''[[Reichskriegsflagge]]'', die oorlogsvlag van die [[Wehrmacht]] en die amptelike vlag van die [[Kriegsmarine]], 1938 tot 1945 Lêer:State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg|[[Vlag van Griekeland|Staats- en oorlogsvlag]] van die [[Koninkryk Griekeland]], 1863 tot 1924 en 1935 tot 1970 Lêer:War flag of the Italian Social Republic.svg|[[Italiaanse Sosiale Republiek|Oorlogsvlag van die Italiaanse Sosiale Republiek]], 1943 tot 1945 Lêer:War Ensign of Prussia (1816).svg|Oorlogsvlag van Pruise, 1816 Lêer:Military flag of the Roman Republic (19th century).svg|Oorlogsvlag van die [[Romeinse Republiek]] van 1849 Lêer:Red Army flag (Fictitious).svg|[[Rooi Leër|Vlag van die Rooi Leër]] </gallery></center> == Sien ook == Breedweg kan enige vlag wat deur gewapende magte gebruik word om hulself of die nasie/volk wat hulle dien as 'n oorlogs- of militêre vlag beskou word. * [[Vaandel]] == Bronnelys == * {{en}} Wise, Terence (1978) ''Military flags of the world, in color''. New York: Arco Publishing. bl. 184. {{ISBN|0668044721}}. War flags of 1618–1900. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|War flags|Oorlogsvlae}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/xf-fis.html ''FIAV Vlag Inligtingsimbole''] by ''Flags of the World''. {{Normdata}} [[Kategorie:Vlae| Oorlogsvlag]] 6pmpxq6zgxglsllln9e2h2eob9k0i2y 0 44724 2918622 2764803 2026-07-21T13:18:57Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918622 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Kaap Verde | Artikel = | Beeld = Flag of Cape Verde (10-17).svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[22 September]] [[1992]] | Ontwerp = ’n Blou agtergrond met ’n rooi baan met wit fraaiings in die onderste helfte en tien geel sterre in ’n sirkel. | Ontwerper = }} Die '''nasionale vlag van [[Kaap Verde]]''' is op [[22 September]] [[1992]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n blou agtergrond met ’n dun rooi baan met wit fraaiings (wat so breed is soos die rooi baan) op die onderste helfte van die vlag. Daar is tien geel vyfpuntige sterre aan die vlagpaalkant van die vlag in ’n sirkelvorm. Die kleurverhouding van die vlag is 6:1:1:1:3 (blou:wit:rooi:wit:blou) en die middelpunt van die sterresirkel is 3/8 in die lengte van die vlag van die vlagpaalkant af. == Simboliek == Die sterre op die vlag stel die tien eilande voor wat aan die weskus van [[Afrika]] lê. Die sirkel waarin die sterre lê stel die eenheid van die Kaap Verdiese nasie voor, maar verwys ook na ’n seekompas en die stuur van ’n skip. Die blou op die agtergrond stel die see en lug voor, die wit-rooi-wit bane stel die weg na ontwikkeling en vooruitgang deur die mense van Kaap Verde voor. Afsonderlik stel wit vrede voor en rooi die inspanning van die mense. == Verhouding == [[Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg|duimnael|Weergawe met 'n 10:17-verhouding]] Die grondwet van die Republiek<ref>{{pt}} [http://www.parlamento.cv/constituicao/const02.htm Art. 8 van die Kaap Verdiese Grondwet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090812115118/http://www.parlamento.cv/constituicao/const02.htm |date=12 Augustus 2009 }}</ref> geen nie spesifikasies vir die amptelike verhouding van die vlag lengte en wydte van die vlag nie. Die dimensies van die dele wat die vlag uitmaak word wel gegee, maar is proporsioneel tot die kante van die vlag. Die verhouding wat die algemeenste voorkom is 2:3,<ref>{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/cv.html#specs Kaap Verde in ''Flags of the World'']</ref> wat dieselfde verhouding is van die vlag wat tussen 1975 en 1992 gebruik is. Gevolglik is die verhouding van 2:3 die ''[[de facto]]'' (maar nie die ''[[de jure]]'') verhouding van die vlag. == Kleure == Die ''Boletim Oficial'' gee die amptelike skakerings van die vlag se kleure (nes as die kleure van die wapen):<ref>{{pt}} [http://caboverde.eregulations.org/media/convencao%20de%20bucan.pdf BOLETIM OFICIAL]</ref> {| class="wikitable" |- ! Kleur ! Pantone ! Webkleure ! [[RGB-kleurmodel|RGB]] ! CMYK ! HSV |- | style="background-color:#003893; color:white; text-align:center;" | '''Blou''' | 287C | 003893 | 0, 56, 147 | 100%, 89%, 8%, 2% | 218.69°, 100%, 55.47% |- | style="background-color:#FFFFFF; color:black; text-align:center;" | '''Wit''' | Wit | FFFFFF | 255, 255, 255 | 0%, 0%, 0%, 0% | 0, 0, 100% |- | style="background-color:#cf2027; color:white; text-align:center;" | '''Rooi''' | 186C | CF2027 | 207, 32, 39 | 12%, 100%, 100%, 3% | 347.31°, 98.49%, 80.31% |- | style="background-color:#f7d116; color:black; text-align:center;" | '''Geel''' | 116C | F7D116 | 247, 209, 22 | 4%, 15%, 98%, 0% | 47.74°, 100%, 100% |} Die Pantone, CMYK en RGB is amptelik soos gepubliseer in die bulletin. Die ander kleurskakerings (Web en HSV) is interpretasies van die Pantone-standaarde. == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Portuguese Colony Governor.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Portugese Goewerneur Lêer:Flag of Portuguese Cape Verde (proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde koloniale vlag vir Kaap Verde in 1967, nooit gebruik nie Lêer:Flag of Cape Verde (1975-1992).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van 1975 tot 1992 </gallery></center> Die oorspronklike vlag is met onafhanklikheid in 1975 aanvaar. Dit is die eerste keer op 3 Julie 1975 gehys en op 19 April 1976 amptelik in gebruik geneem. Die kleure van hierdie vlag was ook die [[Pan-Afrika kleure]] van rooi, groen en geel. Die vlag is identies aan die [[vlag van Guinee-Bissau]] behalwe vir die wapenfiguur in die vertikale rooi baan aan die vlagpaalkant. Albei die vlae is gebaseer op die [[Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde|PAIGC]]-vlag en die ooreenstemming in die vlae het ’n vereniging van die twee lande voorgestel. Dit is egter laat vaar kort na Kaap Verde se onafhanklikheidwording. == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Cape Verde|Vlae van Kaap Verde}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/cv.html Kaap Verde] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Cabo-Verde|title=Flag of Cabo Verde|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 Mei 2019}} {{Afrikavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Cape Verde}} [[Kategorie:Kaap Verde]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Kaap Verde]] gjna707x69jq8qxvk5l5e6ifohf1nas 0 44750 2918624 2917635 2026-07-21T13:22:01Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918624 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map of Africa with flags.svg|duimnael|400px|’n Kaart van Afrika met nasionale vlae, sonder afhanklike gebiede en gedeeltelik-erkende state.]] Die artikel gee ’n oorsig van internasionale en nasionale '''vlae in [[Afrika]]'''. == Supernasionale en Internasionale Vlae == <gallery> Lêer:Vlag van die AU.png|<center>Vlag van die [[Afrika-unie]]</center> Lêer:Flag of the Arab League.svg|<center>Vlag van die [[Arabiese Liga]]</center> |<center>Vlag van die [[Organisasie van Islamitiese Samewerking]]</center> Lêer:Vlag van die Oos-Afrikaanse Gemeenskap.png|<center>Vlag van die [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]]</center> Lêer:Flag of OPEC.svg|</center>Vlag van [[OPUL|Organisasie van die Petroleum Uitvoerende Lande]]</center> Lêer:Flag of the UNIA.svg|</center>[[Pan-Afrika kleure|Pan-Afrika vlag]] (nie in amptelike gebruik)</center> </gallery> == Oostelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg|<center>[[Vlag van die Britse Indiese Oseaangebied]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Burundi.svg|<center>[[Vlag van Burundi]]</center> Lêer:Flag of the Comoros.svg|<center>[[Vlag van die Comore-eilande]]</center> Lêer:Flag of Djibouti.svg|<center>[[Vlag van Djiboeti]]</center> Lêer:Flag of Eritrea.svg|<center>[[Vlag van Eritrea]]</center> Lêer:Flag of Ethiopia.svg|<center>[[Vlag van Ethiopië]]</center> Lêer:Flag of Kenya.svg|<center>[[Vlag van Kenia]]<br /><small>''Sien ook: [[Lys van vlae van Kenia]]''</small></center> Lêer:Flag of Madagascar.svg|<center>[[Vlag van Madagaskar]]</center> Lêer:Flag of Malawi.svg|<center>[[Vlag van Malawi]]</center> Lêer:Flag of Mauritius.svg|<center>[[Vlag van Mauritius]]</center> Lêer:Flag of Mayotte (local).svg|<center>Nieamptelike [[Vlag van Mayotte]] ([[Frankryk]])</center> Lêer:Flag of Mozambique.svg|<center>[[Vlag van Mosambiek]]</center> Lêer:Flag of Puntland.svg|<center>[[Vlag van Puntland]] ([[Somalië]])</center> Lêer:Flag of France.svg|[[Vlag van Réunion]] ([[Frankryk]])</center> Lêer:Flag of Rwanda.svg|<center>[[Vlag van Rwanda]]</center> Lêer:Flag of Seychelles.svg|<center>[[Vlag van die Seychelle-eilande]]</center> Lêer:Flag of Somalia.svg|<center>[[Vlag van Somalië]]</center> Lêer:Flag of Somaliland.svg|<center>[[Vlag van Somaliland]] ([[Somalië]])</center> Lêer:Flag of Tanzania.svg|<center>[[Vlag van Tanzanië]]</center> Lêer:Flag of Uganda.svg|<center>[[Vlag van Uganda]]</center> Lêer:Flag of Zambia.svg|<center>[[Vlag van Zambië]]</center> Lêer:Flag of Zanzibar.svg|<center>[[Vlag van Zanzibar]] ([[Tanzania]])</center> Lêer:Flag of Zimbabwe.svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe]]<br /><small>''Sien ook: [[Vlae van Rhodesië 1896–1979]]''</small></center> </gallery> == Sentraal-Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Angola.svg|<center>[[Vlag van Angola]]</center> Lêer:Flag of Cameroon.svg|<center>[[Vlag van Kameroen]]</center> Lêer:Flag of the Central African Republic.svg|<center>[[Vlag van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]]</center> Lêer:Flag of Chad.svg|<center>[[Vlag van Tsjad]]</center> Lêer:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|<center>[[Vlag van die Demokratiese Republiek van die Kongo]]</center> Lêer:Flag of the Republic of the Congo.svg|<center>[[Vlag van die Republiek van die Kongo]]</center> Lêer:Flag of Equatorial Guinea.svg|<center>[[Vlag van Ekwatoriaal-Guinee]]</center> Lêer:Flag of Gabon.svg|<center>[[Vlag van Gaboen]]</center> Lêer:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|<center>[[Vlag van São Tomé en Príncipe]]</center> </gallery> == Noordelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Algeria.svg|<center>[[Vlag van Algerië]]</center> Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|<center>[[Vlag van die Kanariese Eilande]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Ceuta.svg|<center>[[Vlag van Ceuta]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Egypt.svg|<center>[[Vlag van Egipte]]</center> Lêer:Flag of Libya.svg|<center>[[Vlag van Libië]]</center> Lêer:Flag of Madeira.svg|<center>[[Vlag van die Madeiraeilande]] ([[Portugal]])</center> Lêer:Flag of Melilla.svg|<center>[[Vlag van Melilla]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Morocco.svg|<center>[[Vlag van Marokko]]</center> Lêer:Flag of Sudan.svg|<center>[[Vlag van Soedan]]</center> Lêer:Flag of South Sudan.svg|<center>[[Vlag van Suid-Soedan]]</center> Lêer:Flag of Tunisia.svg|<center>[[Vlag van Tunisië]]</center> Lêer:Flag of Western Sahara.svg|<center>[[Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]]</center> </gallery> == Suidelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Botswana.svg|<center>[[Vlag van Botswana]]</center> Lêer:Flag of Lesotho.svg|<center>[[Vlag van Lesotho]]</center> Lêer:Flag of Namibia.svg|<center>[[Vlag van Namibië]]</center> Lêer:Flag of South Africa.svg|<center>[[Vlag van Suid-Afrika]]<br /><small>''Sien ook: [[Vlae van provinsies van Suid-Afrika]]''</small></center> Lêer:Flag of Swaziland.svg|<center>[[Vlag van Swaziland]]</center> </gallery> == Westelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag_of_Ascension_Island.svg|<center>[[Vlag van Ascensioneiland]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Benin.svg|<center>[[Vlag van Benin]]</center> Lêer:Flag of Burkina Faso.svg|<center>[[Vlag van Burkina Faso]]</center> Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg|<center>[[Vlag van Kaap Verde]]</center> Lêer:Flag of Cote d'Ivoire.svg|<center>[[Vlag van Ivoorkus]]</center> Lêer:Flag of The Gambia.svg|<center>[[Vlag van Gambië]]</center> Lêer:Flag of Ghana.svg|<center>[[Vlag van Ghana]]</center> Lêer:Flag of Guinea.svg|<center>[[Vlag van Guinee]]</center> Lêer:Flag of Guinea-Bissau.svg|<center>[[Vlag van Guinee-Bissau]]</center> Lêer:Flag of Liberia.svg|<center>[[Vlag van Liberië]]</center> Lêer:Flag of Mali.svg|<center>[[Vlag van Mali]]</center> Lêer:Flag of Mauritania.svg|<center>[[Vlag van Mauritanië]]</center> Lêer:Flag of Niger.svg|<center>[[Vlag van Niger]]</center> Lêer:Flag of Nigeria.svg|<center>[[Vlag van Nigerië]]</center> Lêer:Flag of Saint Helena.svg|<center>[[Vlag van Sint Helena]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Senegal.svg|<center>[[Vlag van Senegal]]</center> Lêer:Flag of Sierra Leone.svg|<center>[[Vlag van Sierra Leone]]</center> Lêer:Flag of Togo (3-2).svg|<center>[[Vlag van Togo]]</center> Lêer:Flag of Tristan da Cunha.svg|<center>[[Vlag van Tristan da Cunha]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> </gallery> == Voormalige Lande == <gallery> Lêer:Flag of Anjouan.svg|<center>Vlag van [[Anjouan]]<br />(1997–2002)</center> Lêer:MNLA flag.svg|<center>Vlag van [[Azawad]] (2012–13)</center> Lêer:Flag of Biafra.svg|<center>Vlag van [[Biafra]]<br />(1967–70)</center> Lêer:Flag of the Republic of Benin (1967).svg|<center>Vlag van die [[Republiek van Benin]] (1967)</center> Lêer:Flag of Jubaland.svg|<center>Vlag van [[Jubaland]]<br />(1998–99)</center> Lêer:Flag of Katanga.svg|<center>Vlag van [[Katanga]]<br />(1960–63)</center> Lêer:Flag of Maakhir.svg|<center>Vlag van [[Maakhir]]<br />(2007–08)</center> Lêer:Flag of Maakhir 2008.svg|<center>Vlag van [[Maakhir]]<br />(2008)</center> Lêer:Flag of Mohéli.svg|<center>Vlag van [[Mohéli]]<br />(1997–98)</center> Lêer:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|<center>Vlag van die [[Federasie van Rhodesië en Njassaland]]<br />(1963–63)</center> Lêer:Flag of the Republic of the Rif.svg|<center>Vlag van die [[Rif-Republiek]]<br />(1921–26)</center> Lêer:Flag of Rhodesia (1964–1968).svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Rhodesië]]<br />(1964–68)</center> Lêer:Flag of Rhodesia (1968–1979).svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Rhodesië]]<br />(1968–79)<br/></center> Lêer:Flag of South Kasai.svg|<center>Vlag van [[Suid-Kasai]]<br/>(1960–61)<br /></center> Lêer:Flag of Southwestern Somalia.svg|<center>Vlag van [[Suidwes-Somalië]]<br />(2002–06)<br/></center> Lêer:Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Zimbabwe-Rhodesië]] (1979)</center> Lêer:Flag of Zaire.svg|<center>[[Vlag van die Demokratiese Republiek van die Kongo|Vlag van Zaïre]] (1971–97)</center> </gallery> === Suid-Afrikaanse bantoestans === <gallery> Lêer:Flag of Bophuthatswana (1972–1994).svg|<center>Vlag van [[Bophuthatswana]]</center> Lêer:Flag of Ciskei.svg|<center>Vlag van [[Ciskei]]</center> Lêer:Flag of Gazankulu.svg|<center>Vlag van [[Gazankulu]]</center> Lêer:Flag of KwaNdbele.svg|<center>Vlag van [[KwaNdebele]]</center> Lêer:Flag of KwaZulu (1977–1985).svg|<center>Vlag van [[KwaZulu]] (1977–85)</center> Lêer:Flag of KwaZulu (1985–1994).svg|<center>Vlag van [[KwaZulu]] (1985–94)</center> Lêer:Flag of Lebowa.svg|<center>Vlag van [[Lebowa]]</center> Lêer:Flag of QwaQwa (1975–1994).svg|<center>Vlag van [[QwaQwa]]</center> Lêer:Flag of Transkei.svg|<center>Vlag van [[Transkei]]</center> Lêer:Flag of Venda (1973–1994).svg|<center>Vlag van [[Venda (tuisland)|Venda]]</center> </gallery> === Suidwes-Afrikaanse bantoestans === <gallery> Lêer:Flag of Bushmanland.svg|<center>Vlag van [[Boesmanland (bantoestan)|Boesmanland]]</center> Lêer:Flag of Damaraland.svg|<center>Vlag van [[Damaraland]]</center> Lêer:Flag of Hereroland.svg|<center>Vlag van [[Hereroland]]</center> Lêer:Flag of Kavanangoland.svg|<center>Vlag van [[Kavangoland]]</center> Lêer:Flag of Namaland.svg|<center>Vlag van [[Namaland]]</center> Lêer:Flag of East Caprivi.svg|<center>Vlag van [[Oos-Caprivi]]</center> Lêer:Ovamboland flag.svg|<center>Vlag van [[Ovamboland]]</center> Lêer:Rehobothflag.svg|<center>Vlag van [[Rehoboth (bantoestan)|Rehoboth]]</center> </gallery> == Sien ook == * [[Pan-Afrika kleure]] * [[Vlae van Suid-Afrika]] {{Afrikavlae}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrika]] [[Kategorie:Vlae|Afrika]] cz93htv6lb8n0y1otcgontu121o4rbx 0 45185 2918627 2725236 2026-07-21T13:35:31Z Galaletsang Rhina 211389 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|1 */ 2918627 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Menslike ontwikkeling}} [[Beeld:Swanger vrou2.jpg|duimnael|200px|'n Swanger vrou]] '''Swangerskap''' vind plaas wanneer 'n vrou 'n bevrugte eier in haar baarmoeder dra. Na geslagsgemeenskap word 'n eiersel deur 'n spermsel bevrug en die eier ontwikkel tydens die swangerskap tot 'n [[embrio]] en dan 'n fetus, om as baba gebore te word. 'n Vrou se swangerskap duur ongeveer 40 weke, gemeet vanaf die eerste dag van haar laaste menstruasiesiklus. Die term "swangerskap" is slegs op mense van toepassing, ander vroulike soogdiere is "dragtig". As gevolg van die ontwikkeling van 'n nuwe lewe in haar baarmoeder, ondergaan 'n vrou se liggaam 'n aantal veranderinge, die eerste hiervan is die afwesigheid van haar maandstonde, wat dikwels vir baie vroue die eerste teken is dat hulle swanger kan wees. Ander simptome in die eerste paar maande is (oggend)naarheid, sensitiewe/opgeswelde borste, moegheid, toenemende besoeke aan die toilet en krampe of bloeding wat nie aan die menstruasiesiklus verwant is nie. Alhoewel elke swangerskap 'n unieke verloop volg, word daar tog 'n algemene tydsverloop gebruik om die groei van die ongebore baba te beskryf, vanaf die vrystelling van die eiersel (week 1) tot geboorte (week 40). == Bevrugting == [[Beeld:Female reproductive system.svg|200px|duimnael|links|Voortplantingstelsel in die vrou: <br />1. Nier <br />2. Nierbekken <br />3. Ureter (urienleier) <br />4. Fallopiusbuis (eierleier) <br />5. Ovarium (eierstok) <br />6. Baarmoeder <br />7. Blaas <br />8. Serviks (baarmoedernek) <br />9. Vagina]] Vrouens kry reeds terwyl hulle self nog in hulle moeders se baarmoeder is al die eierselle wat hulle in hul leeftyd sal gebruik. Met haar eerste maandstonde het 'n meisie ongeveer 300&nbsp;000 eierselle, waarvan daar (tot haar [[menopouse]]) elke maand een ryp sal word en afgestoot word, in 'n proses genaamd "ovulasie". Wanneer 'n vrou ovuleer, gewoonlik in die middel van haar [[menstruasie]]siklus, word 'n eiersel van een van die vrou se twee eierstokke ryp en van die eierstok afgestoot en word die sel dan deur die eierleiers (sien beeld links) oor 'n tydperk van 3 tot 4 dae na die vrou se baarmoeder vervoer. 'n Gemiddelde eiersel lewe egter ongeveer 24 uur, dus moet bevrugting reeds in die eierleiers plaasvind, vóór die eiersel die baarmoeder bereik. Oor die algemeen word slegs een eiersel ryp, maar in sommige gevalle word twee (of selfs meer) ryp en, indien beide bevrug word na geslagsgemeenskap, kan dit tot 'n gewone (nie-identiese) tweeling lei. Tydens ovulasie word die slym in die baarmoeder dikker en neem dit meer bloed op, vir ingeval 'n bevrugte eiersel daaraan geheg moet word. Indien geen bevrugting plaasvind nie, moet die baarmoeder die onnodige bloed en slym afskei, wat tot 'n vrou se maandstonde lei. Ná ovulasie is daar 'n tydsduur van slegs 'n paar uur waartydens die eiersel bevrug kan word deur 'n saadsel. Indien 'n man tydens geslagsgemeenskap ejakuleer, stort hy miljoene [[spermsel]]le in die vrou se vagina, wat dan opwaarts reis en probeer om die eiersel in die eierleier te bevrug, deur daarmee te versmelt. Hierdie reis duur tussen 12 en 24 uur, alhoewel daar aantekeninge is van spermselle wat die eiersel reeds na slegs een uur bereik het. Spermselle lewe baie langer as eierselle, van 3 tot 7 dae, dus is die beste kans op bevrugting wanneer die spermselle reeds die eierleiers bereik het wanneer die eiersel afgestoot word. [[Beeld:Sperm-egg.jpg|duimnael|250px|'n Spermsel probeer 'n eiersel binnedring]] [[Beeld:Gray9.png|duimnael|250px|Selverdeling van 'n bevrugte eiersel, met ''d'' en ''e'' as morulas.]] Voor 'n spermsel die eiersel bereik moet hy eers deur die vrou se baarmoeder reis; 'n gebied wat oor die algemeen nadelig is vir die spermsel en waar die meeste sterf. Tydens voorbereiding vir ovulasie verander die omgewing in 'n baarmoeder, wat dan vir 'n tyd meer spermselle laat oorleef om verder te reis, alhoewel die swakste en meeste van hulle steeds hier sal vrek. Die sterkste spermselle bereik die eiersel en swerm dan in 'n sirkel om dit en probeer om daarmee te versmelt, deur deur die buitenste wand van die sel deur te dring. Dit is egter nie maklik om deur hierdie wand te dring nie; die eiersel bevat 'n beskermende laag wat die spermselle slegs kan oplos deur [[ensiem]]e te produseer. Sodra 'n spermsel die beskermende laag bo 'n deeltjie van die wand voldoende opgelos het, kan hy tot die eiersel deurdring. Slegs een spermsel kan 'n eiersel binnedring; sodra hy daarin geslaag het, sluit die eiersel die beskermende laag en kan geen ander spermselle meer daarin slaag om dit binne te dring nie. Die suksesvolle spermsel verloor sy stert en sy kopdeel (of kern) beweeg tot by die eiersel se kern waar die twee verder saamsmelt en lei tot die eerste deling van die eiersel. Die spermsel en eiersel bevat elkeen 23 chromosome in hul kern. Die samesmelting van die twee kerns bring die totaal chromosome tot 46, die normale aantal chromosome vir 'n mens, en word 'n "sigoot" genoem. Die uiteindelike baba se geslag, alle uiterlike kenmerke en 'n groot deel van sy karakter is nou reeds vasgestel. Moontlike chromosoomafwykings word ook nou bepaal. Terwyl daar tydens die versmelting van die twee kerns iets fout gaan, kan dit ook lei tot aangebore gebreke. Die bevrugte eiersel beweeg nou tydens 'n aantal dae na die baarmoeder. Op pad daarheen verdeel dit in selle. Die verdeelde selle word 'n "morula" genoem en lyk op 'n mikroskopiese moerbei. Indien die sigoot verdeel om twee (of meer) aparte embrios te vorm, is daar sprake van 'n identiese tweeling; dit gebeur gewoonlik binne die eerste agt dae ná bevrugting. Die morula word mettertyd 'n blastosiet wat aan die slymvlies van die baarmoeder vasheg. Hierdie vashegting vind normaalweg tussen 6 en 12 dae na bevrugting plaas en gaan soms gepaard met klein bietjie bloedverlies, wat op die begin van 'n (vroeë) maandstonde kan lyk. Met die vashegting van die blastosiet is 'n vrou amptelik swanger en begin die sel sy embrionale fase. Indien 'n vrou 'n swangerskap beplan, is dit belangrik dat sy reeds vóór bevrugting ophou met rook, alkohol drink en dwelmmiddels gebruik. In die geval van 'n onbeplande swangerskap is dit belangrik om daarmee op te hou sodra dit bekend word. Ook word dit aangeraai om reeds voor bevrugting foliensuur in te neem, wat die risiko van 'n oop ruggie (spina bifida) en waterkoppie (hidrokefalus) drasties verlaag. == Eerste trimester: week 1 – 13 == Omdat swangerskap bereken word vanaf die eerste dag van die laaste maandstonde kan dit soms verwarrend wees om te weet hoe oud 'n embrio is. 'n Vrou wat byvoorbeeld ses weke swanger is se embrio is ongeveer vier weke oud. Die presiese ouderdom kan eers met die eerste sonar, wat gewoonlik tussen 8 en 12 weke plaasvind, bereken word. Oor die algemeen hou die embrionale fase tot die tiende week aan, waarna daar na die embrio as 'n "fetus" verwys word. [[Beeld:Pregnancy test result.jpg|duimnael|250px|Die aanwesigheid van MCG in 'n vrou se urine veroorsaak 'n positiewe uitslag in 'n swangerskapstoets.]] Kort na bevrugting het die embrio begin om menslike chorioniese gonadotropien (MCG) te produseer. Ongebruikte MCG verlaat die vrou se liggaam in haar urine en is dan ook die hormoon waarvoor getoets word tydens 'n swangerskapstoets. Die doel van die MCG is om die geelliggaam, of corpus luteum, te onderhou, wat weer op sy beurt progesteroon produseer, 'n hormoon wat belangrik is vir die ontwikkeling van die embrio. Die hoeveelheid MCG wat afgeskei word, word soms ook gekoppel aan hoe naar 'n swanger vrou voel en 'n hoë hoeveelheid MCG kan op 'n meerling dui, alhoewel dit geensins altyd die geval is nie. Die hormoon kan ook gebruik word om sekere gevalle van onvrugbaarheid te behandel. Naarheid is een van die hoofsimptome tydens die eerste semester. Alhoewel daar soms daarna as "oggendnaarheid" verwys word, is daar baie vroue wat juis op ander tye, of selfs die hele dag naar is. Sommige vroue voel mislik sonder dat hulle opgooi, terwyl ander weer aanhoudend opgooi en nie mislik voel nie. In laasgenoemde se geval is daar 'n gevaar dat die vrou (en embrio) kan dehidreer en dat hulle nie die nodige voedingstowwe inkry nie (omdat dit die liggaam telkens weer verlaat). Ook is die maagsure wat in braaksel aanwesig is sleg vir die aanstaande moeder se tande. Indien daar sprake van uitermatige braking is, is dit raadsaam om 'n huisdokter te kontak. Vir ander vroue is daar 'n aantal nie-medisinale hulpmiddels beskikbaar, van meerdere, klein maaltye deur die dag tot gemmerkapsules of gemmertee tydens hoofmaaltye. Aanstaande moeders wat maklik naar word leer ook gou om té geurige en sterk kos te vermy, asook 'n verskeidenheid ander geure (verskil van vrou tot vrou). Ander simptome in die eerste trimester is sensitiewe, opgeswelde borste, moegheid, verhoogde reuksintuig, rugpyn, hoofpyn, afkeur in sommige kossoorte en voorliefde vir ander asook reëlmatige urinering. Dit is onwaarskynlik dat 'n vrou ál hierdie simptome sal ervaar. [[Beeld:Tubal Pregnancy with embryo.jpg|duimnael|links|250px|'n Embrio van 5 weke (7de week van swangerskap). Hierdie embrio is 10&nbsp;mm groot en die arm- en beenstompies is sigbaar, asook die stert (wat later sal verdwyn), hart (wat uit die borskas uitsteek), oë-holtes, kornea, ooglens en brein.]] Na die bevrugte eiersel aan die baarmoeder vasgeheg het, begin die embrio in die baarmoeder se slymvlies ontwikkel. Die vrugvlies, met die chorionvlies aan die buitekant en die amnionvlies aan die binnekant, vorm 'n ballonvormige ruimte waarin die embrio kan rondbeweeg. Die embrio ontwikkel teen 'n vinnige spoed: die brein begin ontwikkel, asook die ruggraat, hart en spysverteringskanaal. Die hart begin reeds 10 dae na vashegting klop. In die vierde en vyfde week van swangerskap word die stompies wat uiteindelik die arms en bene word sigbaar, alhoewel hulle nog nie maklik onderskei kan word nie. Die hart klop teen 'n vaste tempo en die plasenta het begin vorm. Die eerste bloed beweeg deur die hoof-are en vroeë strukture, wat uiteindelike die oë en ore sal word, begin vorm. Aan die einde van die vyfde swangerskapsweek is die embrio ongeveer 6&nbsp;mm groot. In die sesde swangerskapsweek begin die vorming van die longe, kaak, neus en verhemelte. Arms en bene is nou duideliker, met 'n gewebde struktuur aan die einde wat uiteindelik die vingers en tone sal word. 'n Week later het die vorming van al die belangrike organe reeds begin, waaronder ook die lewer, niere en pankreas. Die stel niere wat nou ontwikkel is eintlik al die tweede stel: tydens swangerskap gebruik die embrio en fetus drie stelle niere (die laaste stel is die permanente stel). Ook die haar- en nippelfollikels ontwikkel nou. In week 7 begin die ooglede en tong ook vorm, asook die bene van sy ledemate en die elmboë en tone word steeds duideliker. Tydens die agtste week van swangerskap begin die naelstring funksioneer en die gesig word meer herkenbaar as dié van 'n mens. Nog bene vorm en verhard en spiere begin saamtrek. Die embrio is nou byna aan die einde van sy embrionale fase en is ongeveer 2,5&nbsp;cm groot. Die eerste sonar word gewoonlik tussen 8 en 12 weke gemaak. [[Beeld:Embryo - approximately 8 weeks from conception, 10 weeks estimated gestational age from LMP.jpg|duimnael|250px|'n Fetus tydens die 10de week (8 weke oud)]] In week 9 is die embrio se belangrikste liggaamsdele volledig en begin hy uiters vinnig groei: van week 9 tot 13 groei die fetus tot ongeveer 7&nbsp;cm – hy is dan byna drie keer so groot as in week 8. In week 9 verdwyn die fetus se stert en sy ooglede sluit om eers weer tydens die 28ste week van swangerskap oop te gaan. Die manlike of vroulike geslagsdele is ook duidelik gevorm aan die einde van hierdie tyd, maar steeds te klein om met die sonar te sien. Vanaf week 10 (tot en met die geboorte) heet die embrio 'n "fetus" en begin sy belangrikste organe, waaronder sy niere, derms, brein en lewer, te funksioneer (alhoewel hulle steeds bly ontwikkel tydens die swangerskap). Die lewer begin nou ook self [[rooibloedsel]]le produseer. Tydens week 11 kan die fetus sy hand tot 'n vuis saamtrek en die eerste knoppies wat uiteindelik tande sal word verskyn. Die brein groei en ontwikkel uiters vinnig, sodanig dat die kop byna die helfte van die fetus se gehele grootte is. Ook begin die fetus om te skop en te strek, alhoewel die moeder hierdie bewegings eers oor 'n maand of twee sal voel. Met die vorming van die mantelvlies begin die fetus ook vir die eerste keer te hik. In week 12 begin daar 'n aantal refleksbewegings plaasvind: buiten die bogenoemde skoppe, strekkings en bolvuiste, begin sy tone krul en sy mond suigbewegings maak. Indien iets teen die swanger vrou se baarmoeder druk, sal die fetus kriewel, alhoewel die moeder dit nog nie kan voel nie. Die niere begin nou om urine na die fetus se klein blaas af te skei. Met week 13 besit die fetus reeds vingerafdrukke op die punte van sy vingers. Sy liggaam word nou met fyn donshaartjies bedek, wat help om die temperatuur van die vel te reguleer en die vel te beskerm teen die vrugwater. Hierdie haartjies verdwyn voor sy geboorte, maar is dikwels sigbaar by babas wat te vroeg gebore word. Die fetus se nek is nou volledig gevorm en hy begin sy kop heen en weer beweeg. Die res van die liggaam begin nou om in grootte op te vang met die kop, wat tans 'n derde van die gehele grootte in beslag neem. 'n Vroulike fetus het nou reeds meer as 2 miljoen eierselle in haar eierstokke. Na die 13de week is die swanger vrou aan die einde van die haar eerste trimester. == Tweede trimester: week 14 – 26 == [[Beeld:Pregnancy 21 weeks.jpg|duimnael|links|200px|Tydens die tweede trimester begin 'n vrou wys en skakel sy ook oor na meer gemaklike kleding, wat die druk op haar borste, blaas en baarmoeder verminder]] Tydens die tweede trimester verdwyn baie van die swangerskapsimptome wat die toekomstige moeder tot nou ongemaklik laat voel het, soos sensitiewe borste, gemoedskommelinge, vermoeidheid en naarheid (sommige vrouens voel egter naar tydens hulle hele swangerskap). Die tweede trimester is ook wanneer 'n vrou begin "wys" - wanneer die fetus sodanig groei dat 'n vrou die kenmerkende bult by haar maaggebied kry – en wanneer sy gewoonlik gewig begin optel. Die hoeveelheid gewig wat 'n vrou behoort op te tel hang af van haar gewig voor die swangerskap: vrouens wat ondergewig is word aangeraai om tot 18&nbsp;kg op te tel, terwyl 'n vrou van normale gewig (met 'n liggaamsmassa-indeks van tussen 19 en 25) tussen 11 en 16&nbsp;kg behoort op te tel. Vrouens wat oorgewig is word aangeraai om tussen 7 en 12&nbsp;kg op te tel, terwyl vetsugtige vrouens (met 'n liggaamsmassa-indeks van 30 of meer) nie baie meer as 6 kilogram behoort op te tel nie. Dokters of vroedvroue kan toekomstige moeders help om op 'n [[gesonde dieet]] te besluit. Vanweë die druk op die blaas, begin baie vrouens reeds aan die einde van die eerste trimester of die begin van die tweede trimester swangerskapsklere dra, selfs al is daar geen sigbare bult nie, bloot vir die gemak daarvan. Ander simptome wat in die tweede trimester kop kan uitsteek (by sommige vrouens reeds tydens die eerste trimester) is droë oë, lae bloeddruk en veral swangerskapsrinitis: 'n toe neus as gevolg van 'n toename in slymproduksie en geswelde slymvliese – veroorsaak deur die ekstra estrogeen wat die liggaam vervaardig. Later in die trimester (tussen week 16 en 20, maar soms later) kan mens die fetus vir die eerste keer voel beweeg. Gedurende die tweede helfte van die semester, as gevolg van die groei van die fetus, word die ligamente wat die baarmoeder ondersteun pynlik, soos hulle strek om die ekstra massa te onderhou. Ook kan swangerskapsvlekke, gebarste are en geswelde enkels nou begin verskyn, wat eers na die bevalling weer verdwyn. [[Beeld:Ecografía 2D - Feto 14semanas A.jpg|duimnael|250px|'n Sonarfoto van 'n fetus van 14 weke (16de swangerskapsweek)]] Tydens week 14 tot 16 is die fetus se vel nog deursigtig en begin die vel op sy kop ook die donsagtige hare ontwikkel om die temperatuur van sy vel te reguleer. Sy vingerafdrukke is nou ontwikkel en hy begin ook mekonium in sy dermkanaal vergader: afgeskeide stowwe wat die fetus nie vir ontwikkeling benodig nie en sy liggaam na geboorte sal verlaat tydens sy eerste stoelgang. Sy sweetkliere ontwikkel ook in die tyd en sy lewer en pankreas produseer vloeibare afskeidings. In hierdie tyd groei die fetus ook van sowat 9 tot 16&nbsp;cm. Van week 17 tot 20 groei die fetus steeds vinniger – in week 20 bereik hy 'n lengte van 25&nbsp;cm. Wenkbroue, wimpers, vinger- en toonnaels begin in hierdie tyd groei. Die vel ontwikkel steeds verder en produseer teen die twintigste week ''vernix caseosa'', 'n wit vetterige middel wat help om die vel teen die vrugwater te beskerm. 'n Spontane [[aborsie]] vóór week 20 word 'n "miskraam" genoem, terwyl 'n fetus wat ná week 20 spontaan aborteer word, "doodgebore" is. Die fyn donshaartjies wat die fetus vroeër begin ontwikkel het, dek tydens week 21 tot 23 sy hele liggaam. Aangesien die vel nou ook minder deursigtig word en die fetus vet in sy liggaam begin vergader, begin hy meer na 'n pasgebore baba te lyk. Die oë se komponente ontwikkel in hierdie weke volledig en die lewer en pankreas werk hard om ook klaar te ontwikkel. Babas wat tussen week 24 en 26 reeds gebore word, het 'n goeie kans op oorlewing. Fetusse wat steeds verder ontwikkel, het nou onderskeidelike fases waarin hy wakker is of slaap (die toekomstige moeder kan ook waarneem wanneer 'n fase oorskakel). Die lugsakkies in die longe begin nou vorm en die brein ontwikkel tussen week 24 en 26 teen 'n merkwaardige snelheid. Die senuweestelsel is sodanig ontwikkel dat dit 'n aantal funksies beheer. Aan die einde van die 26ste week weeg die fetus ongeveer 900 gram, alhoewel hy reeds 32&nbsp;cm lank is. Voor die bevalling sal hy slegs nog 'n verdere 20&nbsp;cm groei, maar sy massa behoort nog met 'n verdere 2,5&nbsp;kg toe te neem. == Derde trimester: week 27 – 40 == [[Beeld:Swanger 39 weke.jpg|duimnael|200px|links|Naby aan die einde van haar swangerskap, soos hierdie vrou van 39 weke, dra 'n vrou so baie ekstra gewig dat die druk op die are en senuwees in haar bene pynvolle krampe kan veroorsaak.]] Soos 'n vrou se liggaam voorberei vir die laaste swangerskapsweke, verskyn daar nuwe simptome: die algemeenste hiervan is 'n seer rug en beenkrampe, as gevolg van al die ekstra massa wat die vrou dra en die ekstra druk op die are en senuwees in die bene. Hierdie simptome word erger namate die weke verby gaan. Sooibrand en hardlywigheid, simptome wat reeds tydens die eerste trimester hul verskyning gemaak het, maar waarskynlik tydens die tweede trimester verdwyn het, kom nou met geweld terug. Ook kan 'n swanger vrou se steeds groeiende [[baarmoeder]] tot [[aambeie]] lei. 'n Ander terugkerende simptoom is gemoedskommelinge, as gevolg van toenemende hormoonveranderinge. Die spiere in die baarmoeder begin in die derde trimester ook toenemend saamtrek – sogenaamde "Braxton-Hicks-sametrekkings": hierdie sametrekkings vind onreëlmatig plaas en duur slegs 'n klein rukkie, anders as "regte" sametrekkings wat daarop dui dat bevalling naby is. Braxton-Hicks-sametrekkings word later in die derde trimester egter meer reëlmatig en hou vir langer aan, wat dit moeilik maak om dit van ware sametrekkings te onderskei. Rondom week 34 begin die swanger vrou dikwels uitgeput voel, alhoewel dit gewoonlik nie so erg is as in die eerste trimester nie. In die derde trimester behoort 'n swanger vrou haar dokter of vroedvrou elke twee weke te besoek, en vanaf week 36, elke week. [[Beeld:Placenta.svg|duimnael|250px|Tydens die tweede helfte van die derde trimester beweeg die fetus met sy kop na onder, om hom gereed te maak vir die bevalling.]] Die derde trimester is wanneer die fetus begin om massa aan te sit: tussen week 27 en 32 begin hy vet stoor en sit hy ongeveer 600&nbsp;g aan, om aan die einde van week 32 weeg ongeveer 1,5&nbsp;kg te weeg. Alhoewel die longe nog nie 100% volledig is nie, begin ritmiese asemhalingsbewegings in hierdie periode plaasvind. Die fetus se bene is byna volledig ontwikkel, maar is nog sag en buigbaar. Naas vet, begin die fetus nou ook sy eie kalsium, yster en fosfor te stoor. Hy maak ook nou sy oë vir die eerste keer sedert die einde van die eerste trimester oop. Tydens week 33 tot 36 beweeg die fetus om hom gereed te maak vir die bevalling: hy skuif sy liggaam sodat sy kop na onder wys. Hy sit steeds ook al hoe vinniger meer massa aan. Die ''lanugo'', die fyn donshaartjies wat hy vroeër in die swangerskap ontwikkel het, begin nou verdwyn en sy vel word minder rooi en gladder. Aan die einde van week 36 weeg die fetus ongeveer 2,6&nbsp;kg. Tydens die 38ste week van swangerskap word die fetus as volgroeid beskou en word die bevalling afgewag: meeste vrouens kraam tussen week 37 en 42. Tydens week 37 en 40 beweeg die fetus al hoe minder, bloot omdat daar minder spasie is om in te beweeg in die baarmoeder. Sy vingernaels het intussen lank gegroei en sal kort na sy geboorte geknip moet word. Ongeag die geslag, kan twee klein borste waargeneem word. Al sy organe is nou ontwikkeld, alhoewel die longe bly ontwikkel tot die dag van geboorte. Die fetus is nou ongeveer 48-53&nbsp;cm en weeg tussen 3 en 4,5&nbsp;kg. == Bevalling == [[Beeld:Umbilical Nonseverance One Hour Postpartum.jpg|duimnael|250px|'n Uur na die geboorte: 'n vrou met haar pasgebore baba, wat nog deur middel van sy naelstring aan die plasenta (nageboorte) in die groen bak gekoppel is]] Tussen week 37 en week 42 skenk die vrou gewoonlik geboorte. In meeste gevalle begin die bevalling vanself, alhoewel daar sommige gevalle is waar die dokter die geboorte kan induseer. Die begin van kraam (die barensnood) word gekenmerk deur sametrekkings van die baarmoeder en die breek van die vrugwatersak. Ook ervaar die vroue pyn in haar onderrug en krampe. Elke vrou behoort in besit van instruksies van haar dokter of vroedvrou te wees, wat aandui wanneer sy na die hospitaal gebring moet word of, in die geval van 'n tuisgeboorte, wanneer die vroedvrou gekontak moet word. In sommige gevalle kry die vrou lokale verdowing tydens die bevalling. In sommige gevalle gebruik die praktisyn medisyne of tegnieke om die kraamproses aan te help of te versnel, 'n sogenaamde "geïnduseerde kraam". Dikwels word die barensnood geïnduseer indien 'n vrou een of twee (of selfs meer) weke oortyd is, aangesien dit 'n aantal probleme kan veroorsaak. Die plasenta word byvoorbeeld vanaf week 41 al hoe minder effektief met die oordrag van die nodige voedingstowwe, wat die fetus kan benadeel. Ook kan die steeds groeiende baba te groot word, wat die bevalling kan bemoeilik en die kans op besering (vir beide baba en moeder) tydens 'n vaginale geboorte verhoog. Daar is ook verskeie ander mediese redes vir 'n geïnduseerde kraam, byvoorbeeld gebreekte water, sonder enige ander kraamsimptome (wat 'n verhoogde risiko van besmetting dra), oneffektiewe plasenta, indien die vrou preëklampsie ontwikkel of een van 'n aantal ander chroniese of akute siektes het. Ook vrouens wat voorheen 'n doodgebore baba gehad het, kry gewoonlik 'n geïnduseerde bevalling. Alhoewel elke bevalling anders is, vind 'n algemene bevalling in drie fases plaas. Die eerste fase begin met sametrekkings wat die serviks of baarmoedernek beïnvloed sodat dit oopmaak en die baba daardeur kan beweeg. Aan die begin van die hierdie fase verdun die serviks stadigaan, maar nader aan die einde gebeur dit vinniger en voel 'n vrou langer, sterker en meer reëlmatige sametrekkings. Die fase eindig sodra die serviks 10&nbsp;cm ontsluit of oop is. Sodra die serviks volledig ontsluit is begin die tweede fase. Dit is in hierdie fase wat 'n vrou moet "druk", om die baba uit te stoot. In sommige kulture word die vrou aangemoedig om te begin stoot sodra sy volledig ontsluit is, terwyl ander kulture voel dat die vrou haar liggaamlike instinkte moet volg en slegs stoot as sy gereed voel. Ongeag welke metode gevolg word, word daar gewoonlik bietjie gewag terwyl die baba se kop – die grootste deel van die liggaampie – deur die vagina se opening beweeg, om die risiko van vaginale skeuring te verminder. Hierdie tweede fase duur 1 tot 1,5 uur vir nuwe moeders, terwyl moeders wat reeds voorheen gekraam het, gewoonlik na 'n halfuur klaar is. Na die geboorte van die baba eindig die tweede fase. [[Beeld:Epidural.JPG|duimnael|200px|links|Die kateter van 'n epiduraal, 'n gewilde pynstiller tydens bevalling]] Tydens die derde fase word die nageboorte (die plasenta) uitgestoot. Sodra die baba gebore is, trek die baarmoeder voelbaar saam. Die swanger vrou moet dan nog 'n laatste keer druk om van die plasenta ontslae te raak. Dit gebeur gewoonlik binne die eerste 15 minute na die geboorte, maar kan soms langer duur. Indien die nageboorte nie na 'n uur plaasgevind het nie, word die hulp van 'n ginekoloog ingeroep. Die derde fase eindig met die nageboorte. Die bevalling duur verskillend vir elke vrou: 'n vrou wat ten minste 37 weke swanger is en vir die eerste keer kraam, kan 'n bevalling van tussen 10 en 20 uur verwag. Vir sommige vrouens duur dit egter baie langer, terwyl dit vir ander juis weer baie gouer verby is. Meeste vrouens wat reeds ten minste een keer vaginaal geboorte geskenk het, ervaar gewoonlik vinniger en makliker bevallings met haar volgende babas. Sommige vrouens voel pyn tydens die bevalling, sommige selfs baie pyn en ander weer minder. Die liggaam stel self endorfiene vry tydens die bevalling: 'n hormoon wat mens goed laat voel en pyn en spanning verminder. Asemhaling- en ontspanningsmetodes word ook dikwels gebruik as nie-medisinale pynbestryding, asook massering, ontspannende musiek en klanke of geure. Daar is ook medisinale pynstillers wat gebruik word; die bekendste is waarskynlik die epiduraal, 'n vorm van lokale verdowing waartydens 'n kateter met behulp van 'n naald deur twee rugwerwels in 'n gaping, die epidurale ruimte, tussen die vliese van die rugmurg en die werwelkolom geplaas word. Deur die kateter word dan 'n verdowingsmiddel toegedien om die pyn te verlig, maar wat die moeder steeds in staat stel om te druk tydens die bevalling. Ander medisinale pynbestrydings sluit lokale verdowings wat op verskeie plekke toegedien word, byvoorbeeld die dy of die boud, in. [[Beeld:Caesarian section - Pull out.jpg|duimnael|250px|'n Baba word uit die baarmoeder gehaal tydens 'n keisersnee]] Tydens kraam kan daar soms 'n aantal komplikasies optree. Een van die algemeenste komplikasies is 'n stuitligging, waar die fetus nie tydens die laaste weke gedraai het om met sy kop na onder te lê nie. Afhangend van die mate van die stuitligging en wanneer dit ontdek word, is 'n aantal behandelings moontlik, van 'n eksterne druk op die baarmoeder tot 'n keisersnee. Soms moet 'n episiotomie uitgevoer word: 'n sny in die perineum (die vel tussen die vagina se opening en die anus), byvoorbeeld in 'n geval waar die baba se kop te groot is om deur die opening te pas of die geboorte om een of ander rede versnel moet word. Soms is dit ook nodig dat 'n keisersnee uitgevoer word. Tydens 'n keisersnee word 'n sny onderaan die moeder se buik, deur die baarmoeder, gemaak en word die baba dan deur 'n dokter verlos (uitgehaal). 'n Keisersnee word slegs uitgevoer wanneer 'n vaginale geboorte nie moontlik is nie, of indien 'n vaginale geboorte 'n risiko vir die moeder en/of die baba inhou. Ook drie- of meerlinge word dikwels deur middel van 'n keisersnee gebore. Vrouens wat reeds voorheen 'n keisersnee gehad het, sal gewoonlik vir toekomstige geboortes ook 'n keisersnee kry. Na die bevalling kry die 1 minuut-oue baba sy eerste toets: die sogenaamde "Apgar-telling". Vir 'n baba se Apgar-telling word op die volgende dinge gelet: sy hartklop, asemhaling, spiertonus, reflekse en kleur. 'n Tweede en derde Apgar-telling word weer met 5 minute en 10 minute oud geneem. == Twee- of meerlinge == [[Beeld:Placentation.svg|duimnael|250px|Afhangend van wanneer die bevrugte eiersel in twee deel, kan 'n identiese tweeling beide hulle eie vrugwatersak en plasenta hê, of een tussen hulle moet deel.]] In die geval van 'n tweeling (of drieling, vierling, ens.) word onderskeid getref tussen 'n gewone tweeling (of twee-eiige tweeling) en 'n identiese (of eeneiige tweeling). 'n Identiese tweeling kom voor wanneer een bevrugte eiersel in twee aparte embrios deel. Identiese tweelinge is baie skaars: slegs drie of vier vrouens uit elke duisend het 'n identiese tweeling. Identiese tweelinge, soos die benaming verklap, lyk baie opmekaar. Hulle is ook geneties identies en dus altyd dieselfde geslag. In die meeste gevalle deel die bevrugte eiersel tydens die eerste drie dae reeds in twee. In so 'n geval het elke baba sy eie vrugwatersak en sy eie plasenta. Indien die eiersel tussen dag vier en agt in twee deel, het elke baba sy eie vrugwatersak, maar deel hulle 'n plasenta. Indien die verdeling tussen dag nege en 13 plaasvind, deel die babas 'n vrugwatersak en die plasenta. Eierselle wat na dag 13 eers verdeel, vorm gewoonlik 'n Siamese tweeling. 'n Gewone tweeling kom voor wanneer twee eierselle deur twee aparte spermselle bevrug word en terselfdertyd aan die baarmoeder vasheg. As gevolg van kunsmatige bevrugting het die aantal gewone tweelinge wat gebore word drasties gestyg. In sommige lande, soos die Verenigde State, lei tot een uit elke 32 swangerskappe tot 'n tweeling. Ouer vrouens is ook geneig om meer gewone tweelinge te hê. Anders as identiese tweelinge, is gewone tweelinge nie geneties identies nie en kan dit dus 'n seun-meisie, seun-seun of meisie-meisie wees. Die genetiese verwantskap is dieselfde as tussen 'n gewone broers en susters – 'n gewone tweeling is in beginsel niks anders as 'n broer en suster (of broer en broer/suster en suster) wat ewe oud is nie. 'n Swangerskap van 'n twee- of meerling verloop effens anders as 'n normale swangerskap. Die toekomstige moeder sal haar dokter of vroedvrou meer dikwels besoek, aangesien die risiko op komplikasies (beide tydens die swangerskap en bevalling) groter is. By identiese tweelinge wat 'n plasenta deel, is daar 'n risiko dat een embrio of fetus meer bloed ontvang en die ander te min. 'n Vrou wat 'n tweeling verwag begin soms ook 'n paar weke vroeër kraam as wat normaal is en loop die risiko dat die babas dus nie volledig ontwikkel het nie. Ontwikkeling word tydens die laaste week ook vertraag omdat daar dikwels nie genoeg ruimte en voeding vir beide babas is nie. Tweelinge kan oor die algemeen sonder probleme vaginaal gebore word, alhoewel daar in geval van komplikasies 'n keisersnee toegepas word. Drie- en meerlinge word byna altyd deur middel van 'n keisersnee gebore. == Voortydige geboorte == Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie|WGO]] is 'n bevalling wat voor die 37ste swangerskapsweek plaasvind, voortydig, met ander woorde, dan skenk die vrou geboorte aan 'n vroeggebore baba. Indien die swangerskap voor die 22ste week afbreek, word daar na 'n "miskraam" verwys. Babas wat tydens die 26ste swangerskapsweek gebore word, het 'n 50% kans op oorlewing, alhoewel daar ook skaars gevalle is waar babas tydens die 23ste swangerskapsweek gebore is en steeds oorleef het. [[Beeld:Premature infant with ventilator.jpg|duimnael|250px|'n Dag-oue babadogtertjie wat tydens die 28ste swangerskapsweek gebore is en slegs 990&nbsp;g weeg. Sy is aan 'n asemhalingsapparaat gekoppel omdat haar liggaam hierdie funksie nog nie selfstandig kan uitvoer nie.]] Dit is nie duidelik waarom sommige babas reeds voor week 37 gebore word nie, alhoewel daar 'n baie erkende faktore is wat daartoe kan bydra. Die algemeenste is: * dwelmgebruik (deur die vrou), * urienweginfeksie, * problematiese plasenta, * afwykings in die vrou se baarmoeder (soos gewasse), * swangerskap met twee- of meerlinge en * uitermatige hoeveelheid vrugwater. Indien 'n vrou merk dat sy voor week 37 begin kraam – wanneer sy sametrekkings vir meer as 'n uur ervaar wat 10 minute of minder uit mekaar is – is dit nodig dat sy, ongeag haar eie voorkeure, na 'n hospitaal gaan vir ondersoek. Vroeggebore babas is juis nie voldoende ontwikkel om self te kan funksioneer na geboorte nie. Die algemeenste komplikasies wat by vroeggebore babas voorkom is * onvolledig ontwikkelde longe; * [[longontsteking]]; * apnee (stopsetting van asemhaling) en hartvertraging; * infeksies; * geelsug; * bloeding in die brein se ventrikels; * onvermoë om liggaamshitte te behou; * onvolledig ontwikkelde maag en dermkanaal en/of onvolledige spysverteringstelsel; * [[bloedarmoede]]; * Patente Ductus Arteriosus – wanneer die tussenslagaarbuis, die fetale verbinding tussen die aorta en die longslagaar, nie volledig sluit nie; * retinopatie van prematuriteit – 'n potensieel verblindende oogkwaal wat veral babas wat tydens die 26-28ste swangerskapsweek gebore word affekteer; * nekrotiserende enterokolitis – 'n aandoening wat plaasvind wanneer 'n gedeelte van die pasgebore baba se ingewande swak bloedvloei ontwikkel wat tot 'n besmetting in die wand van die ingewande kan lei; * [[sepsis]] (bloedvergiftiging). Net omdat die bevalling vroegtydig begin, beteken nie dat die baba outomaties vroegtydig gebore gaan word nie. Soms kan die geboorte uitgestel word deur die vrou stil te laat lê en rus en haar medikasie te gee. == Aangebore gebreke == {{Kombi-beeld|13900470 3PREOPERATION0.jpg|5-year-old girl showing scar from infantile facial reconstruction surgery.jpg| |align=right |width=250px |caption1=Hierdie 6-maand oue babameisie is met 'n gesplete lip gebore. Met 10 maande is sy geopereer en met 5 jaar (''sien onder'') is daar slegs 'n klein litteken oor. }} [[Beeld:Progeria.png|duimnael|250px|'n Kind met progerie, ook bekend as "vroegbejaardheid". Progerie is lewensgevaarlik en kan nie genees word nie.]] Soms word 'n baba met 'n gebrek gebore, gewoonlik as gevolg van 'n genetiese of omgewingsfaktor. Die oorsaak van ongeveer 60% van alle gebreke is steeds onbekend. Om die risiko op 'n aangebore gebrek te verminder, word swanger vroue aangeraai om 'n gesonde lewenstyl te handhaaf, met gesonde, gebalanseerde maaltye en die inname van 'n aanvullende multivitamienpil (wat ook 400 mcg foliensuur bevat). Die inname van alkohol, tabak, dwelmmiddels (ook sommige medisyne) en 'n oormate kafeïne word sterk afgeraai. Waar daar genetiese defekte in die familie voorkom, of die vrou ouer as 35 is, word sy aangeraai om by haar dokter of vroedvrou advies hieroor aan te vra en tydens haar swangerskap toetse vir aangebore gebreke aan te vra. Een van die algemeenste aangebore gebreke is outisme, 'n ontwikkelingsgebrek wat gewoonlik tydens die eerste drie jaar van 'n kind se lewe te voorskyn kom. Dit is 'n neurologiese gebrek wat die normale ontwikkeling van die brein in gebiede verantwoordelik vir sosiale interaksie en kommunikasievaardighede aantas. Elke persoon word anders en in 'n ander mate aangetas en dit gaan soms ook met ander gebreke gepaard. Die presiese oorsaak vir outisme is onbekend, alhoewel daar aanvaar word dat dit deur afwykings in die breinstruktuur of funksie van die brein veroorsaak word. Alhoewel outisme nie genees kan word nie, is daar verskeie behandelings waarmee sommige van die uitdagings van die gebrek verminder kan word. 'n Ander gebrek is 'n gesplete verhemelte of lip (ook genoem 'n haaslip). Tydens swangerskap ontwikkel die verskeie areas van die gesig apart en smelt hulle later saam. Die weerskante van die lip smelt ongeveer vyf tot ses weke na bevrugting saam en die verhemelte na tien weke. By sommige babas het die versmelting nie volledig plaasgevind nie; die soort spleet en die hewigheid daarvan wissel van kind tot kind. Dit is nie baie duidelik hoekom gesplete lippe en verhemeltes voorkom nie, alhoewel daar 'n assosiasie blyk te wees met 'n kombinasie genetiese en omgewingsfaktore. Gesplete lippe en verhemeltes kan gewoonlik deur middel van 'n operasie (en moontlik aanvullende spraakterapie) suksesvol gekorrigeer word, veral indien dit reeds 'n paar maande na die geboorte of in die eerste paar lewensjare van die kind plaasvind. Serebrale verlamming verwys na verskeie aandoenings wat die bewegingsbeheer en postuur affekteer. By serebrale verlamming is dele van die brein wat 'n persoon se beweging beheer beskadig en kan 'n kind met dié gebrek nie sy spiere normaal beweeg nie. Simptome wissel van min tot ernstig, maar die gebrek word nie erger namate die kind ouer word nie en die kind kan, afhanklik van die ernstigheid van die gebrek en met die nodige behandeling, mettertyd sy vaardighede aansienlik verbeter. Baie kinders wat met serebrale verlamming gediagnoseer word het ook ander probleme wat behandeling benodig, soos psigiese gestremdheid, leerprobleme en hoor-, spraak- en sigprobleme. Sommige van die oorsake vir serebrale verlamming is infeksies by die swanger vrou (soos [[Duitse masels]]), onvoldoende suurstof vir die ontwikkelende fetus, vroeë geboorte, asfiksie (verstikking) tydens geboorte, bloedsiektes, ernstige geelsug en ander genetiese defekte of breinmisvormings. Sommige babas word ook met 'n hartkwaal gebore – een van die algemeenste aangebore gebreke. Die gebrek kan egter so klein wees dat dit eers op 'n volwasse ouderdom gemerk word. In ander gevalle is dit baie ernstig en benodig die baba onmiddellike aandag. Dit is ook een van die voorste doodsoorsake onder aangebore gebreke, maar vordering in die mediese wêreld beteken dat die kans op oorlewing die afgelope jare aansienlik toegeneem het. Sommige omgewingsfaktore kan tot 'n aangebore hartkwaal lei, byvoorbeeld virusinfeksies, sommige medikasies (byvoorbeeld litium), alkohol, rook, [[kokaïen]] en chroniese siektes (byvoorbeeld suikersiekte). Ook genetiese faktore kan 'n aangebore hartkwaal veroorsaak, byvoorbeeld oorerflikheid (indien die ouers of broers/susters van die baba aan 'n hartkwaal lei), mutasies van die hart tydens vorming of ander aangebore gebreke (meer as een derde van kinders met Downsindroom het hartkwale). Baie hartkwale kan reeds vóór geboorte gediagnoseer word. Downsindroom, ook bekend as trisomie 21, is ook 'n baie algemene aangebore gebrek. "Downsindroom" verwys na die dokter wat die gebrek geïdentifiseer het, terwyl "trisomie 21" na die oorsaak verwys: wanneer chromosoom 21 betrokke is by 'n selverdeling wat nie normaal plaasvind nie. In die meeste gevalle ontstaan 'n derde, ekstra chromosoom 21 tydens die ontwikkeling van óf die eiersel óf die spermsel. Na beraming lewe 85% van kinders met Downsindroom langer as een jaar, terwyl ongeveer 50% langer as 50 jaar sal lewe. Indien 'n vrou ouer as 35 is of reeds ander kinders met Downsindroom het, loop sy 'n hoër risiko dat haar volgende kind ook Downsindroom sal hê. Voor geboorte is daar 'n aantal toetse wat die kans op Downsindroom kan vasstel. Wanneer 'n vrou alkohol drink tydens haar swangerskap, is daar 'n risiko dat haar baba met 'n verskeie fisiese, neurologiese en psigiese probleme gebore kan word. Daar word na hierdie gebreke gesamentlik verwys as "[[fetale alkoholsindroom]]" (FAS). FAS is een van die hoofoorsake vir psigiese gestremdheid en die enigste oorsaak wat geheel en al voorkombaar is. Die effekte van FAS kan nie genees word nie en duur lewenslang. Buiten psigiese gestremdheid kan FAS ook lei tot misvorming van die skelet en belangrike orgaanstelsels (veral die hart en brein), groeiprobleme, leerprobleme, spraak- en gehoorprobleme en selfs die dood. Dit is nie duidelik hoeveel alkohol tot FAS lei nie, maar hoe meer alkohol die vrou inneem, hoe groter die kans. Indien die vrou geen alkohol inneem tydens haar swangerskap nie, is daar 'n 100% sekerheid dat FAS nie 'n verskyning sal maak nie. Tydens swangerskap (en ook in die maande voor swangerskap, indien moontlik) word vrouens aangeraai om foliensuur in te neem, wat die kans op spina bifida drasties verlaag. Spina bifida is 'n gebrek waarby die werwelkolom nie heeltemal toemaak nie. In die ergste gevalle lei dit tot hidrokefalus ('n sg. "waterkoppie"), waar daar te veel vloeistof op die baba se brein is. Ander gevolge is volledige of gedeeltelike verlamming, probleme tydens urinering en ontlasting, leerprobleme, depressie en sosiale en seksuele probleme. Progerie, ook bekend as vroegbejaardheid, is 'n skaars genetiese aandoening wat verskeie vorms kan aanneem. In 'n algemene geval word dit gekenmerk aan die "vroegbejaarde" voorkoms in kinders. Dit is 'n lewensgevaarlike gebrek wat by kinders tussen 1,5 jaar en twee jaar gediagnoseer kan word. Groeiprobleme, verlies van liggaamsvet en hare, bejaarde vel en [[aarverkalking]] is sommige van die tekens van progerie. Aarverkalking is die vernaamste doodsoorsaak by kinders met progerie, gewoonlik tussen die ouderdom van 8 en 21 jaar. Turner-sindroom is een van die algemeenste chromosoomafwykings en 'n gebrek wat slegs meisies aantas. Dit kom voor wanneer een van die twee X-chromosome nie aanwesig of onvolledig is. Die algemeenste simptome is 'n kort bou en geen ontwikkeling van die eierstokke nie. Sommige meisies het ook 'n gewebde nek, arms wat ietwat abnormaal draai onder die elmboog en 'n lae haarlyn agter haar kop. Dit is nie 'n uiters gevaarlike gebrek nie en meisies wat voldoende mediese sorg ontvang behoort 'n normale lewe te kan lei. Iemand wat aan Turner-sindroom lei is wel gevoelig vir hart-, nier- en skildklierkwale asook onvrugbaarheid. == Miskrame en doodgebore babas == Spontane aborsie vóór week 20 word 'n "miskraam" genoem. Een van die algemeenste redes vir 'n miskraam is wanneer 'n bevrugte eiersel aan die baarmoeder vasheg, maar die embrio glad nie vorm nie of reeds vroeg afsterf en nie verder ontwikkel nie, 'n sogenaamde "geskende eier" of "windeier". 'n Ander algemene rede vir 'n miskraam is 'n ektopiese swangerskap: wanneer die bevrugte eiersel op 'n ander plek dan die baarmoeder vasheg, byna altyd in die eierleiers (of fallopiusbuise). Hierdie buise is nie bedoel om 'n groeiende embrio te huisves nie en die bevrugte eier kan dus nie normaalweg ontwikkel nie. Wanneer 'n genetiese fout optree tydens die bevrugtingsproses is daar sprake van 'n Mola- of molêre swangerskap. In só 'n geval ontwikkel daar abnormale weefsel in die baarmoeder. In sommige gevalle ontwikkel die bevrugte eier nooit tot 'n embrio nie ('n volledige Mola-swangerskap) of ontwikkel die embrio abnormaal en kan dit nie oorleef nie (gedeeltelike Mola-swangerskap). Verskeie ander faktore kan ook spontane aborsies veroorsaak of daartoe bydra, waaronder: * hormoonprobleme, besmettings of gesondheidsprobleme by die swanger vrou; * lewenstyl (byvoorbeeld gebruik van dwelms, swak voeding, rook, blootstelling aan straling of giftige middels); * wanneer die vashegting van die bevrugte eiersel nie goed verloop nie; * ouderdom van die vrou; * wanneer die vrou trauma ervaar. Die rede vir die miskraam is ook 'n aanduiding of 'n vrou geneig is om 'n tweede of derde miskraam te hê, maar oor die algemeen behoort 'n vrou nie twee of drie opeenvolgende miskrame te hê nie. Indien dit wel die geval is, sal bloed- en genetiese toetse aanbeveel word om die probleem op te spoor, veral in gevalle waar die vrou ouer as 35 is of sekere mediese probleme het. Ná 20 weke swangerskap word daar na 'n spontane aborsie as 'n "doodgebore baba" verwys. 'n Nadoodse ondersoek kan dikwels verklaar hoekom die fetus nie lewensvatbaar was nie, alhoewel dit nie altyd 'n standaard prosedure by 'n hospitaal is nie en soms apart aangevra moet word. Daar is 'n aantal algemene komplikasies wat tot 'n doodgebore baba kan lei: * Probleme met die plasenta. Wanneer die plasenta van die baarmoeder skei, of daar sprake van [[preëklampsie]] of hoë bloeddruk en oorspanning as gevolg van die swangerskap is, is daar 'n groter kans op 'n spontane aborsie. Onvoldoende suurstof en voedingstowwe kan ook tot die fetus se dood bydra. * Geboortegebreke, soos chromosoomafwykings, is 'n bekende oorsaak van spontane aborsies. Soms is die fetus ook struktureel misvorm as gevolg van genetiese of omgewingsfaktore, of selfs onbekende oorsake. * Fetusse wat nie voldoende groei en ontwikkel nie loop die risiko om te versmoor of te verstik (asfiksie) beide vóór en tydens geboorte. Hulle kan ook sterf as gevolg van onbekende redes. * Bakteriese infeksies tussen 24 en 27 weke kan tot die dood van die fetus lei. Hierdie infeksies word gewoonlik nie deur die moeder waargeneem nie en word soms eers gediagnoseer sodra daar ernstige komplikasies is. Ander minder algemene redes vir spontane aborsies is, onder andere, ongelukke met die naelstring, trauma, suikersiekte (van die vrou), hoë bloeddruk en babas wat te laat (ná 42 weke) gebore word. Die redes vir ongeveer 'n derde van alle doodgebore babas is steeds onbekend. == Aborsie == :''Hoofartikel: [[Aborsie]] en [[Aborsie in Suid-Afrika]].'' [[Lêer:Abortion Laws.svg|duimnael|400px|Internasionale status van aborsiewette volgens VN se 2013-verslag oor aborsie-wet.<ref name="UN2013info">{{cite web|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/policy/WorldAbortionPolicies2013/WorldAbortionPolicies2013_WallChart.pdf|title=World Abortion Policies 2013|publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division|accessdate=31 Julie 2013}}</ref> {{legend|#3465a4|Wettig op versoek.}} {{legend|#73d216|Wettig vir die moeder se lewe, gesondheid, geestesgesondheid, verkragting, fetale defekte en/of sosio-ekonomiese faktore.}} {{legend|#edd400|Onwettig, met uitsondering vir die moeder se lewe, gesondheid, geestesgesondheid, verkragting, en/of fetale defekte.}} {{legend|#c17d11|Onwettig, met uitsondering vir die moeder se lewe, gesondheid, geestesgesondheid, en/of verkragting.}} {{legend|#f57900|Onwettig, met uitsondering vir die moeder se lewe, gesondheid en/of geestelike gesondheid.}} {{legend|#cc0000|Onwettig, met geen uitsonderings.}} {{legend|#2e3436|Verskil per regio.}} {{legend|#b9b9b9|Geen inligting.<ref>[http://www.un.org/esa/population/publications/2007_Abortion_Policies_Chart/2007_WallChart.xls World Abortion Policies 2007], United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division.</ref>}}]] Buiten 'n spontane aborsie kan die vrou self ook besluit dat sy, vir watter rede ook, nie die swangerskap wil voortsit nie. Haar opsies rakende 'n aborsie verskil van land tot land en hang ook van die ouderdom van die embrio of fetus af. Dikwels kies die vrou, op advies van haar ginekoloog, vir 'n aborsie op grond van mediese redes (in sommige uiterste gevalle word daar ook ingegryp sonder om die vrou te raadpleeg). Algemene mediese redes vir 'n aborsie is om die lewe, fisiese of psigiese gesondheid van die moeder te red, of indien die aangebore gebrek(e) by die baba lewensgevaarlik sou wees. In die geval van meerlinge kan die aantal fetusse verminder word indien die moeder of die res van die fetusse se gesondheid bedreig word. Indien die swangerskap ongewens is, kan 'n vrou ook vir 'n aborsie kies. Vrouens wat verkrag is of wat nie finansieel, fisies of psigies in staat is om 'n swangerskap te deurstaan of 'n kind op te voed nie, kies soms vir 'n aborsie. Aborsies kan op 'n aantal maniere geïnduseer word, afhangende van die ouderdom van die embrio en fetus en die rede vir aborsie (verskil ook van land tot land). Gewoonlik word daar vroeg in die swangerskap gebruik gemaak van 'n sg. "aborsiepil", Mifepristone en Misoprostol (soms gevolg deur 'n dosis van 'n prostaglandienanaloog), of 'n suigkurretasie, waarmee die embrio/fetus uit die baarmoederholte verwyder word deur middel van 'n buisie. Soms word ook antiprogesteroon voorgeskryf, gevolg deur 'n dosis van 'n prostaglandienanaloog. Later in die swangerskap, gewoonlik tydens die tweede simester, is bostaande metodes nie meer moontlik nie en moet sjirurgies ingegryp word. Tydens dilatasie en kurretasie (D en K) en dilatasie en evakuasie (D en E) word die baarmoeder oopgemaak en die fetus verwyder. 'n Ander metode wat nouliks meer gebruik word is die inspuiting van soutwater, [[ureum]] of kaliumchloried in die amnion- of vrugsak wat die swangerskap afbreek. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''Geboorte'' in Wêreldspektrum, volume 7. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK. * [http://www.americanpregnancy.org/index.htm ''American Pregnancy Association''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124014142/http://www.americanpregnancy.org/index.htm |date=24 Januarie 2010 }} © 2000–2010. * [http://baby-op-komst.nl/ ''Baby op komst'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. © 1999–2010 Digital Baby Care. * [http://www.babycenter.com/ ''BabyCenter'']. © BabyCenter LLC. 1997–2010 * ''The Pregnancy Bible'' (2006). Joanne Stone, M.D. (red), Keith Eddleman, M.D. (red). Firefly Books: Ontario, Kanada. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Pregnancy}} * [http://www.moederskip.co.za/ MoederSkip], 'n Afrikaanse webwerf gewy aan voor- en nageboortelike ouerskap. * [http://www.babaenkleuter.co.za/ Baba&Kleuter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100316151312/http://www.babaenkleuter.co.za/ |date=16 Maart 2010 }}, hoofsaaklik Engelse werf wat 'n aantal Afrikaanse artikels bevat. {{Normdata}} [[Kategorie:Voortplanting]] [[Kategorie:Menslike ontwikkeling]] {{Voorbladster}} 3txdslggmgyyxqr4m1n2t16ed68no82 0 45754 2918590 2834985 2026-07-21T08:55:52Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Michael_of_salonica.jpg" met "Demetrius_of_Thessalonica_(St_Michael's,_Kyiv).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 2918590 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Swjatopolk II |kleur = #ccf |titel = ''Grootprins van Kiëf '' |beeld = Demetrius of Thessalonica (St Michael's, Kyiv).jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Mosaik van Swjatopolk II van Kiëf |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Periode |1 = [[1093]] tot [[1113]] |opskrif2 = Voorganger |2 = [[Wsewolod I van Kiëf|Wsewolod I]] |opskrif3 = Opvolger |3 = [[Wladimir Monomach]] |opskrif4 = Huis |4 = [[Rjoerik-dinastie|Rjoerik]] |opskrif5 = |5 = |opskrif6 = Kinders |6 = Zbislawa <br />Predslawa <br />Jaroslaf <br />Maria |opskrif7 = Vader |7 = [[Isjaslaf I van Kiëf|Isjaslaf I]] |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Gebore |12 = [[1050]] |opskrif13 = Oorlede |13 = [[16 April]] [[1113]] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = }} '''Swjatopolk II van Kiëf''' ([[Russies]]: Святополк II Ізяславич; 1056 – 16 April 1113) het van 1093 tot 1113 as [[Grootvors|grootprins]] oor [[Kiëf-Roes]] regeer. Hy was nie baie gewild nie en sy bewind is gekenmerk deur ’n voortdurende stryd teen sy neef [[Wladimir Monomach]]. Met sy dood het die burgers van Kiëf gerebelleer teen [[Joods]]e handelaars en Warangiese amptenare wat in graan en sout handel gedryf het. Swjatopolk was die buite-egtelike seun van [[Isjaslaf I van Kiëf|Isjaslaf I]] by sy [[minnares]]. Sy doopnaam was Michail. Terwyl sy broer, Jaropolk, geleef het, is hy nie beskou as ’n moontlike troonopvolger nie. In 1069 is hy na [[Polotsk]] gestuur, ’n stad wat vir ’n rukkie deur sy pa van die plaaslike leier, [[Wseslaf van Polotsk|Wseslaf]], afgeneem is. Daarna het hy tien jaar lank oor [[Nowgorod]] regeer (1078-'88). Met sy broer se dood het hy hom in [[Toerof]] opgevolg. Toe Wsewolod in 1093 sterf, is Swjatopolk deur ander prinse erken as die grootprins se senior seun en het hy die troon bestyg. Hoewel hy deelgeneem het aan die prinslike kongresse wat deur Wladimir Monomach gereël is, het hy soms oorlog tussen die Rjoerikid-prinse aangevuur. Swjatopolk was twee keer getroud; met ’n [[Boheme|Boheemse]] prinses en in 1094 met die dogter van Tugor Khan. By sy eerste vrou het hy twee dogters gehad: Zbislawa, wat getrou het met koning [[Boleslaw III van Pole]], en Predslawa, wat getrou het met [[Prins Álmos van Kroasië]]. Sy seun, Jaroslaf, het in [[Wolinië]] regeer. Weens Jaroslaf se vroeë dood het sy afstammelinge alle reg op die troon van Kiëf verbeur. Swjatopolk het nog ’n dogter, Maria, gehad. == Verwysings == : ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Sviatopolk II]]'' {{Verwysings}} === Eksterne skakels === * [http://www.xenophongi.org/rushistory/rulers/Sviatopolk2.htm Biografie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070604032606/http://www.xenophongi.org/rushistory/rulers/Sviatopolk2.htm |date= 4 Junie 2007 }} {{Rjoerik-dinastie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1050]] [[Kategorie:Huis van Rjoerik]] [[Kategorie:Russiese grootprinse]] [[Kategorie:Sterftes in 1113]] nx21azy6j4tcuiho1iz91osic23eob4 0 46451 2918674 2691777 2026-07-21T16:27:15Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918674 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Ali<br />علي بن أبي طالب |kleur = #708090 |titel = ''Kalief van die Rasjidoen-kalifaat'' |beeld = Rashidun Caliph Ali ibn Abi Talib - علي بن أبي طالب.svg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = 232px |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Volle naam |1 = Ali ibn Abi Talib (علي بن أﺑﻲ طالب) |opskrif3 = Regeer |3 = [[20 Junie]] [[656]] – [[27 Januarie]] [[661]] |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = Voorganger |5 = <div> * [[Oethman]]<br />(as 4de Soennitiese kalief) * [[Mohammed]]<br />(as 1ste Sjiitiese imam) </div> |opskrif6 = Opvolger |6 = <div> * [[Hasan ibn Ali|Hasan]]<br />(as 2de Sjiitiese imam) * [[Muawiyah I]]<br />(as 5de Soennitiese kalief) </div> |opskrif11 = Gebore |11 = ≈ [[600]],<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|last=Nasr |first=Seyyed Hossein|authorlink=Seyyed Hossein Nasr|title=Ali|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=2007-10-12 |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archiveurl= http://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archivedate= October 18, 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref name="Iranica">{{cite encyclopedia|title = Alī ibn Abu Talib|encyclopedia = Encyclopædia Iranica|accessdate = 2010-12-16|url= http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb|archiveurl=|archivedate=}}</ref> óf [[20 September]] [[601]]<ref>Al-Haj Salmin, Muhammad Ali. ''Ali The Caliph''. bl. 3 & 6. Qassim Ali Jairazbhoy Publishers; 1931 1st Edition.</ref> óf [[17 Julie]] [[607]];<ref>Abu Mikhnaf, Lut bin Yahya. ''Kitab Maqtal Ali'' (144 AH / 761 CE). Hashami, Ibrahim bin Sulayman. ''Kitab Maqtal Amir Al-Muminin'' (183 AH / 799 CE). Al-Kalbi, Hisham ibn Muhammad. ''Maqtal Amir ul-Muminin'' (201 AH / 817 CE). Reference: I.M.A.M. (Imam Mahdi Assoc. of Marjaeya) Publication (Muharram-Safar 1427 AH), Vol. 2-Issue 5.</ref> [[Kaäba]],<ref name="Britannica" /> [[Mekka]], [[Arabië]]<ref name="Britannica" /> |opskrif12 = Oorlede |12 = [[27 Januarie]] [[661]];<ref name="Iranica" /><ref>Shad, Abdur Rahman. ''Ali Al-Murtaza''. Kazi Publications; 1978 1st Edition. Mohiyuddin, Dr. Ata. ''Ali The Superman''. Sh. Muhammad Ashraf Publishers; 1980 1st Edition. Lalljee, Yousuf N. ''Ali The Magnificent''. Ansariyan Publications; Jan 1981 1st Edition.</ref> Groot Moskee van Koefa, [[Koefa]], [[Irak]] |opskrif13 = Begrawe |13 = Imam Ali Moskee, [[Najaf]], [[Irak]] |opskrif14 = Kinders |14 = <div> * [[Hasan ibn Ali|Hasan ibn Ali]] * [[Husayn ibn Ali|Husayn ibn Ali]] * [[Abbas ibn Ali|Abbas ibn Ali]] </div> }} [[Lêer:Mohammad adil rais-Caliph Ali's empire 661.PNG|duimnael|links|Die Rasjidoen-kalifaat tydens die heerskap van Ali.]] '''Ali ibn Abi Talib''' (599/600 tot 661; [[Arabies]]: علي بن أﺑﻲ طالب) was van 656 tot 661 die vierde en laaste van die [[Rasjidoen-kalifaat|"reggeleide" kaliefs]] van Islam. Hy was die neef en skoonseun van [[Mohammed]]. Hy is ook die eerste [[Sjia|Sjiitiese]] [[imam]]. Ná sy dood is die [[kalifaat]] opgeëis deur verskeie dinastieë, soos die [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese]], die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese]] en die [[Ottomaanse Kalifaat]], totdat laasgenoemde in 1924 amptelik afgeskaf is met die stigting van die [[Turkye|Republiek van Turkye]]. == Sien ook == *[[Ahl al-Bayt]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons-kategorie inlyn|Ali}} * [[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]<small>Hierdie artikel is vertaal vanuit [[:en:Ali|die Engelse Wikipedia]]</small> {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 599]] [[Kategorie:Kaliefs]] [[Kategorie:Sterftes in 661]] [[Kategorie:Filantrope]] ja4cprq5ft17wih10ruiliktzyvhwr2 2918676 2918674 2026-07-21T16:40:55Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918676 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Ali<br />علي بن أبي طالب |kleur = #708090 |titel = ''Kalief van die Rasjidoen-kalifaat'' |beeld = Rashidun Caliph Ali ibn Abi Talib - علي بن أبي طالب.svg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = 232px |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Volle naam |1 = Ali ibn Abi Talib (علي بن أﺑﻲ طالب) |opskrif3 = Regeer |3 = [[20 Junie]] [[656]] – [[27 Januarie]] [[661]] |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = Voorganger |5 = <div> * [[Oethman]]<br />(as 4de Soennitiese kalief) * [[Mohammed]]<br />(as 1ste Sjiitiese imam) </div> |opskrif6 = Opvolger |6 = <div> * [[Hasan ibn Ali|Hasan]]<br />(as 2de Sjiitiese imam) * [[Muawiyah I]]<br />(as 5de Soennitiese kalief) </div> |opskrif11 = Gebore |11 = ≈ [[600]],<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|last=Nasr |first=Seyyed Hossein|authorlink=Seyyed Hossein Nasr|title=Ali|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=2007-10-12 |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archiveurl= http://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archivedate= October 18, 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref name="Iranica">{{cite encyclopedia|title = Alī ibn Abu Talib|encyclopedia = Encyclopædia Iranica|accessdate = 2010-12-16|url= http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb|archiveurl=|archivedate=}}</ref> óf [[20 September]] [[601]]<ref>Al-Haj Salmin, Muhammad Ali. ''Ali The Caliph''. bl. 3 & 6. Qassim Ali Jairazbhoy Publishers; 1931 1st Edition.</ref> óf [[17 Julie]] [[607]];<ref>Abu Mikhnaf, Lut bin Yahya. ''Kitab Maqtal Ali'' (144 AH / 761 CE). Hashami, Ibrahim bin Sulayman. ''Kitab Maqtal Amir Al-Muminin'' (183 AH / 799 CE). Al-Kalbi, Hisham ibn Muhammad. ''Maqtal Amir ul-Muminin'' (201 AH / 817 CE). Reference: I.M.A.M. (Imam Mahdi Assoc. of Marjaeya) Publication (Muharram-Safar 1427 AH), Vol. 2-Issue 5.</ref> [[Kaäba]],<ref name="Britannica" /> [[Mekka]], [[Arabië]]<ref name="Britannica" /> |opskrif12 = Oorlede |12 = [[27 Januarie]] [[661]];<ref name="Iranica" /><ref>Shad, Abdur Rahman. ''Ali Al-Murtaza''. Kazi Publications; 1978 1st Edition. Mohiyuddin, Dr. Ata. ''Ali The Superman''. Sh. Muhammad Ashraf Publishers; 1980 1st Edition. Lalljee, Yousuf N. ''Ali The Magnificent''. Ansariyan Publications; Jan 1981 1st Edition.</ref> Groot Moskee van Koefa, [[Koefa]], [[Irak]] |opskrif13 = Begrawe |13 = Imam Ali Moskee, [[Najaf]], [[Irak]] |opskrif14 = Kinders |14 = <div> * [[Hasan ibn Ali|Hasan ibn Ali]] * [[Husayn ibn Ali|Husayn ibn Ali]] * [[Abbas ibn Ali|Abbas ibn Ali]] </div> }} [[Lêer:Mohammad adil rais-Caliph Ali's empire 661.PNG|duimnael|links|Die Rasjidoen-kalifaat tydens die heerskap van Ali.]] '''Ali ibn Abi Talib''' (599/600 tot 661; [[Arabies]]: علي بن أﺑﻲ طالب) was van 656 tot 661 die vierde en laaste van die [[Rasjidoen-kalifaat|"reggeleide" kaliefs]] van Islam. Hy was die neef en skoonseun van [[Mohammed]]. Hy is ook die eerste [[Sjia|Sjiitiese]] [[imam]]. Ná sy dood is die [[kalifaat]] opgeëis deur verskeie dinastieë, soos die [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese]], die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese]] en die [[Ottomaanse Kalifaat]], totdat laasgenoemde in 1924 amptelik afgeskaf is met die stigting van die [[Turkye|Republiek van Turkye]]. == Erfenis en historiese betekenis == [[File:Statue of Ghadir Day in Najaf near the shrine of Ali, marking Muhammad's choice of successor.jpg]] Ali ibn Abi Talib (ca. 600–661) het 'n sentrale plek in die vroeë Islamitiese geskiedenis. Hy was die neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]] en die vader van [[Hasan ibn Ali]] en [[Husayn ibn Ali]]. Sy lewe het 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van Islamitiese politieke en godsdienstige tradisies.<ref name="IranicaAli">{{cite encyclopedia |last=Kohlberg |first=Etan |author2=Ismail K. Poonawala |title=ʿAlī b. Abī Ṭāleb |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb}}</ref> Na die dood van Mohammed het verskillende groepe binne die Moslemgemeenskap verskillende sienings oor die opvolging van die profeet ontwikkel. In Sjiitiese Islam word Ali beskou as die eerste imam en die geestelike opvolger van Mohammed, terwyl Soennitiese Moslems hom erken as die vierde kalief van die Rasjidoen-kalifaat en as een van die belangrikste metgeselle van die profeet.<ref name="IranicaAli"/> Tydens sy kalifaat (656–661) het Ali 'n tydperk van ernstige politieke verdeeldheid beleef. Die konflikte van hierdie tydperk, waaronder die Slag van die Kameel en die Slag van Siffin, het 'n blywende invloed op die politieke geskiedenis van Islam gehad.<ref name="IranicaAli"/> Ali se nalatenskap sluit ook 'n groot literêre en geestelike tradisie in. Sy toesprake, briewe en uitsprake word in die werk Nahj al-Balagha versamel, wat veral in Sjiitiese kringe 'n belangrike rol speel. Sy seuns Hasan en Husayn het later ook belangrike figure in die Islamitiese geskiedenis geword, veral deur Husayn se rol in die gebeure van Karbala in 680.<ref name="IranicaAli"/> Ali ibn Abi Talib bly dus 'n belangrike figuur vir verskillende Islamitiese tradisies, en sy lewe word deur historici bestudeer as deel van die vroeë ontwikkeling van die kalifaat, imamkap en Islamitiese politieke denke. == Sien ook == *[[Ahl al-Bayt]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons-kategorie inlyn|Ali}} * [[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]<small>Hierdie artikel is vertaal vanuit [[:en:Ali|die Engelse Wikipedia]]</small> {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 599]] [[Kategorie:Kaliefs]] [[Kategorie:Sterftes in 661]] [[Kategorie:Filantrope]] 4otu74la5yw50d3hu4xuafbpurfg95j 0 47890 2918613 2830635 2026-07-21T11:55:15Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg" met "Flag_of_Spain_(1873–1874).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] 2918613 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Kuba | Artikel = | Beeld = Flag of Cuba.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{es}} ''La Estrella Solitaria''<br />{{af}} ''Die Eensame Ster'' | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[20 Mei]] [[1902]] | Ontwerp = ’n Rooi droehoek met ’n wit ster aan die vlagpaalkant met vyf afwisselende horisontale bane in blou en wit op die wapperkant. | Ontwerper = Narciso López | Beeld2 = Naval Jack of Cuba.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000000 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = Twee horisontale bane waarvan die onderste blou is en die boonste in twee gedeel is met die skildhoek rooi met ’n wit ster en wit op die wapperkant. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Kuba]]''' is op [[20 Mei]] [[1902]] amptelik in gebruik geneem.<ref>{{en}} {{cite web |title=flag of Cuba |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Cuba |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221183837/https://www.britannica.com/topic/flag-of-Cuba |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=History of Cuban flag and emblems |url=https://www.cubaflags.com/ |website=cubaflags.com |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224024910/https://www.cubaflags.com/ |archive-date=24 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag vertoon ’n rooi gelykbenige [[driehoek]] aan die vlagpaalkant met ’n vyfpuntige wit ster in die middel van die driehoek en vyf horisontale bane in blou en wit afwisselend op die wapperkant. == Simboliek == Die drie blou bane verwys na die drie historiese provinsies van Kuba: Sentraal, Westelik (''Occidental'') en Oostelik (''Oriental''). Die blou verwys ook na die seë om Kuba terwyl die wit Kuba se onafhanklikheid simboliseer.<ref name="FOTW-Cuba">{{en}} Flags of the World (2006): [https://www.crwflags.com/fotw/flags/cu.html Cuba], URL besoek op 22 Mei 2019.</ref> Die driehoek aan die vlagpaalkant is ’n [[Vrymesselary|vrymesselaarsimbool]] vir [[Liberté, Égalité, Fraternité|vryheid, gelykheid en broederskap]] en die rooi kleur van die driehoek verwys na die bloed wat gevloei het vir die Kubaanse onafhanklikheid.<ref name="Cubaflags">{{en}} History of Cuban Flags and Emblems (2007): [https://www.cubaflags.com/ Origins of Cuban Flag], URL besoek op 1 Julie 2007.</ref> Die wit ster is die simbool vir die eenheid van die volk. Die vlag van Kuba is geïnspireer deur die [[vlag van die Verenigde State]] (die ''Stars and Stripes''). Volgens sommige bronne was dit die bedoeling dat die ''La Estrella Solitaria'' toegevoeg sou word by die Amerikaanse vlag vanweë die verlange in die 19e eeu dat Kuba by die VSA ingelyf moet word.<ref name="FOTW-Cuba" /> Dit is egter nie seker of hierdie beweging ooit baie steun in Kuba geniet het nie. == Ontwerp == Die Kubaanse vlag het ’n wydte-breedteverhouding van 1:2. Die vyf horisontale bane is ewe wyd en neem elk dus een vyfde van die wydte van die vlag in beslag. Die drie sye van die driehoek is gelyk aan mekaar en dus gelyk aan die wydte van die vlag. Die regterpunt van die driehoek is reg in die middel van die middelste blou baan en op 14/31 van die vlagpaalkant af. Die middelpunt van die wit ster is presies in die middel van die driehoek. Die afstand van die middel van die ster na elk van die vyf punte is gelyk aan 3/20 van die wydte van die vlag. <center>[[Lêer:Flag of Cuba (constructios).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="130"> Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg|Vlag van die [[Spaanse Ryk]], 17 April 1535 tot 1784 Lêer:Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg|Vlag van die Spaanse Ryk, 1785 tot 1873 Lêer:Flag of Spain (1873–1874).svg|Vlag van die Eerste Spaanse Republiek, 1873 tot 1874 Lêer:Céspedes flag.svg|Vlag van Céspedes tydens die Tienjarige Oorlog, 1868 tot 1878 Lêer:Flag of the United States (1896-1908, 3-2 aspect ratio).svg|Vlag van die Verenigde State se militêre regering in Kuba, 1898 tot 1902, 1906 tot 1909 Lêer:M-26-7.svg| Vlag van die Beweging van 26 Julie Lêer:Flag of the Prime Minister of Cuba.svg| Vlag van die Kubaanse Eerste Minister, 1959 tot 1976 Lêer:Flag of the President of Cuba.svg| Vlag van die Kubaanse president Lêer:Flag of Cuba (1902–1906).svg|Vlag van die Eerste Kubaanse Republiek, 1902 tot 1959.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nacion.cult.cu/en/sobrebandera.htm |title=Symbols of the cuban nation |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518171134/http://www.nacion.cult.cu/en/sobrebandera.htm |archive-date=18 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.juanperez.com/history/flag.html|title=Flag and the Coat of Arms|publisher=|accessdate=22 Mei 2019}}</ref> </gallery></center> === Onafhanklikheidstryd === [[Lêer:Naval Jack of Cuba.svg|duimnael|Vlag van Yara]] Die oorsprong van die Kubaanse vlag lê in 1848 toe die verskillende bewegings wat Kuba van die [[Spanje|Spanjaarde]] wou bevry opgeskiet het, veral onder bannelinge in die [[Verenigde State]]. Anti-Spaanse Kubaanse bannelinge onder leiding van die [[Venezuela|Venezolaan]] [[Narciso López]]<ref name="Cubaflags" /> het op aanbeveling van die digter [[Miguel Teurbe Tolón]] ’n vlag aanvaar met drie blou bane as verwysing na die seë om Kuba, twee wit bane as simbool van die suiwerheid van die patriotiese saak en ’n rooi driehoek as verwysing na die bloed wat gevloei het vir onafhanklikheid met ’n wit ster as simbool van onafhanklikheid. López het hierdie vlag gebruik tydens die [[Slag van Cárdenas]] in 1850 en weer ’n jaar later tydens die [[Slag van Playitas]]. Hoewel López albei veldslae verloor het, was hierdie twee die eerste geleenthede waarby die huidige Kubaanse vlag gebruik is. In die onafhanklikheidstryd is ’n ander vlag ook gebruik: die ''vlag van Yara'' (of ''vlag van La Demajagua'') wat gebruik is deur opstandelinge onder [[Carlos Miguel de Cespedes]].<ref name="Cubaflags" /> Hierdie vlag is, afgesien van die omgedraaide rooi en blou, dieselfde as die [[vlag van Chili]] ([[Lêer:Flag of Chile.svg|22px]]). Deesdae word hierdie vlag in die Nasionale Vergadering langs die nasionale vlag gebruik asook op ander plekke waar die volksverteenwoordigers vergader. Die vlag van Yara word ook, soos reeds genoem, gebruik as geus.<!-- Jack in vlagterminologie vertaal as geus --> === Amerikaanse besetting en onafhanklikheid === Toe die Verenigde State Kuba tydens die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] van 1898 verower het, het die ''Stars and Stripes'' op die eiland gewapper. Nadat Kuba in 1902 onafhanklikheid verkry het, is die huidige vlag aanvaar as simbool van die Kubaanse onafhanklikheid en soewereiniteit,<ref name="FOTW-Cuba" /> wat effens sinies is aangesien Kuba in werklikheid slegs ’n [[vasalstaat]] van die Verenigde State geword het.<ref>{{nl}} Hans Vogel (2002): ''Geschiedenis van Latijns-Amerika'', Het Spectrum, Utrecht, blz. 252–253.</ref> Die vlag is sedertdien steeds in gebruik, ook na die Kubaanse rewolusie onder [[Fidel Castro]]. === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Puerto Rico.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Puerto Rico]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Cuba|Vlae van Kuba}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/cu.html Kuba] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Cuba|title=Flag of Cuba|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2019}} {{NAmerikavlae}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Vlag van Cuba}} [[Kategorie:Kuba]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Kuba]] be08eycjyz2fu76o588xmfdvh1i7u5p 0 47982 2918648 2845163 2026-07-21T14:48:25Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_Republic_of_the_Rio_Grande.svg" met "Flag_of_Laredo.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · as per https://en.wikipedia.org/wik 2918648 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Meksiko | Artikel = | Beeld = Flag of Mexico.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 4:7 | Goedgekeur_op = [[16 September]] [[1968]] | Ontwerp = Drie vertikale bane in groen, wit en rooi met die Meksikaanse wapenskild in die middel van die wit baan. | Ontwerper = Francisco Eppens Helguera | Beeld2 = Naval jack of Mexico.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = Vlootvaandel | Ander_byname2 = | Gebruik2 = | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:1 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = ’n Diagonale groen baan van onder in die vlagpaalkant tot bo in die wapperkant met ’n wit driehoek bo teen die vlagpaalkant en ’n rooi driehoek onderaan die wapperkant. Daar is ’n goue ster in die skildhoek en onderaan die vlagpaalkant en wapperkant met ’n wit anker in die middel van die vlag. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Meksiko]]''' ([[Spaans]]: ''Bandera de México'') is op [[16 September]] [[1968]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie ewe breë vertikale bane in groen, wit en rooi met die wapenskild van Meksiko in die middel van die wit baan. Hoewel die betekenis van die kleure na verloop van tyd verskeie kere verander het, is die kleure tydens die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] (1810–1821) teen [[Spanje]] deur die daaropvolgende [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]] goedgekeur. Die huidige vlag is in 1968 aangeneem aangesien die Meksikaanse wapen toe die laaste keer gewysig is, maar die algemene ontwerp dateer uit 1821, toe die eerste nasionale vlag geskep is. Rooi, wit en groen is die kleure van die nasionale weermag in Meksiko. Die sentrale embleem in die Meksikaanse wapen is gebaseer op die Asteekse simbool vir [[Tenochtitlan]] (nou [[Meksikostad]]), die sentrum van die [[Asteekse Driebond|Asteekse Ryk]]. Dit herinner aan die legende van ’n arend wat op ’n kaktus sit terwyl hy ’n slang verslind, wat vir die Asteke aandui waar hulle hul stad Tenochtitlan moes stig.<ref>{{en}} Art of Mesoamerica, Miller. 245.</ref> ’n Lint in die nasionale kleure is aan die onderkant van die wapen. Deur die geskiedenis heen is die vlag verskeie kere verander, aangesien die ontwerp van die wapen en die lengte-breedte-verhouding van die vlag verander is. Die wapen het egter alreeds dieselfde kenmerke gehad: ’n Arend met ’n slang in sy kloue sit op die spits van ’n stekelpierkaktus; die kaktus is op ’n rots in ’n meer. Die wapen is ontleen aan ’n Asteekse legende dat hulle gode vir hulle gesê het om ’n stad te bou waar hulle ’n arend op ’n nopale sien wat ’n slang eet; dit is waar nou Meksikostad geleë is. Die huidige wet op die nasionale simbole, die ''Ley sobre el Escudo, la Bandera y el Himno Nacionales'' is sedert 1984 van krag.<ref name="CU-2005">{{es}} Kongres van die Unie (2005): ''[http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/tcfed/239.htm?s= Ley sobre Escudo, la Bandera y el Himno Nacionales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105063103/http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/tcfed/239.htm?s= |date= 5 November 2007 }}''.</ref> == Simboliek == === Wapen === [[Lêer:Coat of arms of Mexico.svg|duimnael|Die wapen van Meksiko]] [[Lêer:Alegoría mexicana I.jpg|duimnael|Uitbeelding van die Meksikaanse allegorie]] Die afbeelding van die wapen is gebaseer op ’n eeue-oue [[Asteke|Asteekse]] legende. Hierdie legende lui dat die god Huitzilopochtli die Asteke opdrag gegee het om hul mitiese blyplek Aztlan te verlaat en na ’n plek gaan waar hulle ’n meer sou vind waarin ’n eiland van klippe sou wees. Op die eiland sou ’n [[turksvy]]boom staan met ’n arend daarop wat besig is om ’n slang te eet. Die Asteke sou verskeie jare rondtrek op soek na die eiland, totdat hulle in 1325 die plek uiteindelik ontdek het. Hulle het hulle nuwe hoofstad, Tenochtitlan, hier gestig. Vandag is Meksikostad op hierdie plek. Hoewel die wapens volgens heraldiese reëls nie werklik ’n wapen is nie, beskou die Meksikaanse regering dit as sodanig.<ref name="CU-2005" /> === Kleure === Die kleure van die vlag is afgelei van die vlag van die [[Leër van die Drie Waarborge]] wat tussen 1821 en 1823 bestaan het. Hierdie leër het drie belangrike uitgangspunte (‘waarborge’) gehad: die onafhanklikheid van Meksiko, die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolisisme]] en die gelykheid vir en eenheid tussen al die bevolkingsgroepe in die land. Hierdie waarborge is uitgebeeld deur onderskeidelik groen, wit en rooi.<ref name="Znamierowski">{{en}} Alfred Znamierowski (2002): ''The World Book of Flags'', Hermes House, Londen, bl. 200.</ref> Die betekenis van die kleure het egter verander weens die [[Hervormingsoorlog|sekularisering van Meksiko]] in die 1850’s en wat gelei is deur president [[Benito Juárez]]. In die nuwe simboliek het groen hoop voorgestel, wit het eenheid, suiwerheid en eerlikheid voorgestel en rooi het die bloed van die nasionale helde voorgestel.<ref name="FOTW-Mexico">{{en}} Flags of the World (2006): [https://www.crwflags.com/fotw/flags/mx.html Meksiko], geraadpleeg op 24 Maart 2019.</ref> Aangesien die Meksikaanse wet egter geen amptelike simboliek aan die kleure toegeken het nie, kan daar ook ander betekenisse wees. ’n Alternatiewe verklaring koppel byvoorbeeld die groen aan die Meksikaanse grondgebied (die berge, riviere, vlaktes en natuurlike hulpbronne), die wit aan die volk en die rooi aan die stryd om die handhawing van die nasionale onafhanklikheid en vryheid.<ref name="FOTW-Mexico" /> Daar bestaan ook die volgende beskrywing: groen stel hoop voor, wit stel suiwerheid voor en rooi stel geloof voor.<ref name="Znamierowski" /> Sommige Meksikaanse groeperinge het die Meksikaanse kleure in gebruik as deel van hul logo’s of simbole. So het die Institusionele Rewolusionêre Party (PRI) die nasionale kleure in sy logo opgeneem. die Party van die Demokratiese Rewolusie (PRD) het die nasionale kleure ook in sy logo geplaas, maar het dit in die 1990’s verander nadat daar debat ontstaan het oor die gebruik van die nasionale kleure in partysimbole. Verskillende [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstate]], soos [[Querétaro]] en [[Hidalgo]], het die Meksikaanse vlag geheel of gedeeltelik in hul staatswapens opgeneem. In heelwat deelstate is die Meksikaanse vlag die enigste amptelike vlag en het die staatsvlae geen amptelike status nie. == Ontwerp == === Spesifikasies === [[Lêer:Flag of Mexico (reverse).svg|duimnael|{{FIAV|reverse}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Die agterkant van die huidige Meksikaanse vlag]] Die amptelike ontwerp van die Meksikaanse vlag kan gekry word in artikel 3 van die Wet op Nasionale Wapen, die Vlag en die Volkslied. Hierdie wet stam uit 1874 en is sedertdien enkele kere gewysig waarvan 2005 die laaste keer was. Die derde artikel bepaal hoe die vlag moet lyk en welke afmetings dit moet hê. {{caanhaling|''Die ''Bandera Nacional'' is ’n reghoek wat in drie vertikale bane verdeel met ewe groot afmeting in, van die vlagpaalkant af, groen, wit en rooi. Reg in die middel van die wit baan is die Nasionale Wapen met ’n deursnee van drie kwarte van die breedte van die baan. Die verhouding van die vlag is vier tot sewe (verhouding 4:7). Dit kan vergesel word van ’n tou of lint van dieselfde kleure wat vasgemaak word onder die bokant van die vlagpaal.'' |4=Artikel 3 |5=<ref name="CU-2005" />}} Afskrifte van die eksemplaar wat volgens die wet gemaak is kan in die Nasionale Argief (''Archivo General de la Nación'') en die Chapultepec-paleis gevind word. Die konstruksietekening hieronder is op grond van die wet gemaak. {{Middel|[[Lêer:Mexico flag construction sheet.svg|350px|senter|Konstruksietekening]]}} === Kleure === [[Lêer:- panoramio - Fanta.Rostislav (5).jpg|duimnael|Wapperende vlag van Meksiko.]] Die ''Secretaría de Gobernación'' adviseer die presiese kleurkodering volgens die onderstaande tabel.<ref>{{en}} {{cite web |last=Gabino Villascán |first=Juan Manuel |title=Mexico |url=http://fotw.fivestarflags.com/mx.html |publisher=Flags of the World |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118041858/http://fotw.fivestarflags.com/mx.html |archive-date=18 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Pantone-kleure wat hieronder gelys word, is deur die Londense Organiserende Komitee van die Olimpiese en Paralimpiese Spele in sy "Vlaghandleiding" uitgereik,<ref>{{en}} {{cite book|title=Flags and Anthems Manual London 2012|year=2012|publisher=London Organising Committee of the Olympic Games and Paralympic Games Limited|page=91}}</ref> terwyl die Vlaghandleiding van die [[Olimpiese Somerspele 2008]] in [[Beijing]] ander Pantone voorgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |last=Gabino Villascán |first=Juan Manuel |title=Mexico |url=https://www.fotw.info/flags/mx.html |publisher=Flags of the World |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529040154/https://www.fotw.info/flags/mx.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {| style="align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Groen ! colspan=2 width=100|Wit ! colspan=2 width=100|Rooi |- align=center | '''Pantone'''<ref name="FOTW-Mexico" /> | style="background-color:#006847"| | 3425c | style="background-color:white"| | Wit | style="background-color:#CE1126"| | 186c |- align=center | '''[[RGB-kleursisteem|RGB]]'''<ref>{{en}} Vexilla mundi-bladsy [http://www.vexilla-mundi.com/mexico.htm "Mexico"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050211183829/http://www.vexilla-mundi.com/mexico.htm |date=11 Februarie 2005 }}</ref> | style="background-color:#006847"| | 0-104-71 | style="background-color:white"| | 255-255-255 | style="background-color:#CE1126"| | 206-17-38 |- align=center | '''CMYK'''<ref>Inkscape RGB tot CMYK converter (ongeveer)</ref> | style="background-color:#006847"| | 100-0-32-59 | style="background-color:white"| | 0-0-0-0-0 | style="background-color:#CE1126"| | 0-92-82-19 |- align=center | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]'''<ref>Adobe Photoshop RGB Translator</ref> | style="background-color:#006847"| | 006847 | style="background-color:white"| | FFFFFF | style="background-color:#CE1126"| | CE1126 |} === Vergelyking met die ontwerp van die Italiaanse vlag === [[Lêer:Mexico Italy flag differences.gif|duimnael|Vergelyking tussen die Meksikaanse en Italiaanse vlae]] Alhoewel die Meksikaanse driekleur (groen, wit, rooi) voortdurend vir ’n langer tydperk as die [[Vlag van Italië|Italiaanse s’n]] gebruik word, is ten tyde van die goedkeuring van die Meksikaanse vlag die soortgelyke getinte Italiaanse driekleur al kort in Europa gebruik,<ref>{{it}} Ghisi, Enrico ''Il tricolore italiano (1796–1870)'' Milan: Anonima per l'Arte della Stampa, 1931; sien Gay, H. Nelson in [https://www.jstor.org/stable/1843352?seq=1#page_scan_tab_contents The American Historical Review] Vol. 37 No. 4 (bl. 750–751), Julie 1932</ref> byvoorbeeld deur die Cisalpynse Republiek in 1797, maar sy afmetings het van die moderne Italiaanse s’n verskil. Dit gebeur dikwels dat mense deurmekaar raak met die Meksikaanse en Italiaanse vlae. Dikwels word die Meksikaanse Wapen in die middel van die Italiaanse vlag geplaas wanneer die vlag van Meksiko gemaak word. Die rede hiervoor is dat mense dink dat die enigste verskil in die twee vlae die wapen in die wit baan is. Albei vlae gebruik dieselfde kleure (groen, rooi en wit), maar die Meksikaanse vlag gebruik ’n donkerder groen en ’n donkerder rooi. Daarnaas is die hoogte-breedteverhouding van die vlae ook verskillend, waardeur albei uniek daar uitsien. Die hoogte-breedteverhouding van die Italiaanse vlag is 2:3. == Ander vlae == Die huidige vlag van Meksiko is die sogenaamde Vierde Nasionale vlag, maar dit beteken nie dat dit slegs die vierde vlag in die Meksikaanse geskiedenis is nie: daar is agtereenvolgens sewe vlagontwerpe gebruik tot 1968 toe die huidige vlag aanvaar is. Vyf van die vlae is amptelik gesien as (variante van) die Tweede Nasionale vlag, terwyl die ander twee in gebruik was tydens die twee keiserlike periodes in die Meksikaanse geskiedenis. <gallery class="center" widths="130"> Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Spaanse Ryk]], 17 April 1535 tot 1784 Lêer:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Spaanse Ryk, 1785 tot 1821 Lêer:Bandera de Allende anverso y reverso Cruz.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|twosided}} Basiese ontwerp van die sogenaamde tweelingsvlae van Allende, wat die eerste bekende nasionale embleem insluit. Lêer:Bandera del Supremo Gobierno Mexicano.svg| {{FIAV|historical}} Nasionale Vlag van Oorlog van Meksiko, soos in die dekreet van 14 Julie 1815 deur die Opperste Meksikaanse Regering bepaal. Lêer:Flag of the Three Guarantees.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Leër van die Drie Waarborge, 24 Februarie 1821 tot 24 Augustus 1821 Lêer:Flag of the Iturbide's Government.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Agustín de Iturbide|Iturbide]] Regentskap, 24 Augustus 1821 tot 2 November 1821 Lêer:Flag of Mexico (1821-1823).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]], 2 November 1821 tot 14 April 1823 Lêer:Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Meksikaase Republiek, 14 April 1823 tot 15 Julie 1864 Lêer:Flag of Laredo.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van die Rio Grande]], 17 Januarie 1840 tot 6 November 1840 Lêer:Flag of the Republic of Yucatan.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van Yucatán]], 1841 tot 1848 Lêer:Flag of the Republic of Sonora.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van Sonora]], 10 Januarie 1854 tot 8 Mei 1854 Lêer:Flag of the Republic of Lower California.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van Neder-Kalifornië]], 1853 tot 1854 Lêer:Imperial Standard of Mexico (1864-1867).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Tweede Meksikaanse Keiserryk]], 15 Julie 1864 tot 19 Junie 1867 Lêer:Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Meksikaanse Republiek, 19 Junie 1867 tot 1 April 1893 Lêer:Flag of Mexico (1893-1916).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Meksikaanse Republiek, 1 April 1893 tot 20 September 1916 Lêer:Flag of Mexico (1916-1934).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Meksikaanse Republiek, 20 September 1916 tot 5 Februarie 1935 Lêer:Flag of Mexico (1934-1968).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Meksikaanse Republiek, 5 Februarie 1935 tot 16 September 1968 Lêer:Presidential standard of Mexico for use in Sea.svg| Standaard ter see van die Meksikaanse President </gallery> === Kolonisasie en Onafhanklikheidsoorlog === {{Hoofartikel|Nieu-Spanje|Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog}} [[Lêer:Guadalupano.jpg|duimnael|Vaandel van [[Miguel Hidalgo]]]] [[Lêer:Objetos de la época de independencia.png|duimnael|Prent uit die boek van Vicente Riva Palacio, Julio Zárate (1880) "Meksiko deur die eeue heen" Volume III: "Die Onafhanklikheidsoorlog" (1808–1821)]] Voordat die Meksikaanse Vryheidsoorlog in 1810 uitgebreek het, was Meksiko die sentrum van die onderkoninkryk van [[Nieu-Spanje]]. Nieu-Spanje het ’n wit vlag met ’n rooi [[Boergondiese kruis]] gebruik. Tydens die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog het die stryders teen die Spaanse leër van verskillende vlae gebruik gemaak. Hoewel dit nooi aanvaar is as nasionale vlag nie, beskou talle historici [[Miguel Hidalgo]] se vaandel van die Maagd van Guadalupe as die eerste nasionale vlag. Hierdie vaandel is gebruik by die ''[[Grito de Dolores]]'' (die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring) van 16 September 1810.<ref name="Fernandez">{{es}} Fernández Editores (2007): [http://www.tareas-ya.com/index.php?noticia_id=4268 Banderas de México a través del tiempo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205235228/http://www.tareas-ya.com/index.php?noticia_id=4268 |date= 5 Februarie 2009 }}, URL besoek op 15 Augustus 2007</ref> Die vaandel was die eerste simbool van die Meksikaanse onafhanklikheidstryders, maar wel nie die enigste nie. [[José María Morelos]] het in 1813 ’n vlag met ’n gekroonde adelaar op ’n kaktus met die letters ''V.V.M.'' (Viva la Virgen María – Lewe die Maagd Maria) daarop.<ref name="Fernandez" /> Die leër wat teen die Spanjaarde geveg het, het ’n vertikale driekleur gebruik in die kleurkombinasie wit-blou-rooi, waarskynlik gebaseer op die [[Vlag van Frankryk|Franse Rewolusionêre vlag]]. === Eerste Meksikaanse Keiserryk === {{Hoofartikel|Eerste Meksikaanse Keiserryk}} Die kleure van die huidige vlag is vir die eerste keer voorgestel op 24 Februarie 1821 deur die onafhanklikheidstryder [[Agustín de Iturbide]] wat ’n jaar later die keiser van Meksiko sou word. Die kleure het, soos hierbo genoem, die “drie waarborge” vir die toekoms van die land voorgestel, nl.: geloof, onafhanklikheid en eenheid. ’n Voorlopige regering het in dieselfde jaar beslis oor die gebruik van ’n afbeelding van ’n adelaar op ’n kaktus (later die landswapen van Meksiko) in die middel van die vlag. Hier is die hoogte-breedteverhouding van die vlag ook vasgestel op 4:7. In November 1821 is die groen-wit-rooi-driekleur met die wapen in die middel vir die eerste keer deur Iturbide aanvaar. In die instansie wou hulle ’n horisontale driekleur gehad het, maar om meer ruimte aal die keiserlike adelaar te verleen is besluit op ’n vertikale vlag.<ref name="FOTW-Mexico" /> Die regering het besluit dat: {{caanhaling|die nasionale vlag en vlae van die leër driekleurig sou wees met die vertikale kleure in groen, wit en encarnado (vleeskleurige rooi), met die gekroonde adelaar in die middel van die wit baan|4=Dekreet ter aanname van die Keiserlike vlag |5=<ref>{{es}} Keiserlike regering van Meksiko (7 Januarie 1822): Dekreet ter aanname van die Keiserlike Vlag.</ref>}} Die vlag is vir die eerste keer op 21 Julie 1822 gehys met die amptelike stigting van die Eerste Meksikaanse Keiserryk. Na die ontbinding van die Eerste Meksikaanse Keiserryk is hierdie vlag nie meer gebruik nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://fotw.vexillum.com/flags/mx_emp.html |title=Mexican Empire (1821–1823) |publisher=Fotw.vexillum.com |date=17 Januarie 2009 |accessdate=10 Augustus 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040810234804/http://fotw.vexillum.com/flags/mx_emp.html |archive-date=10 Augustus 2004 |url-status=dead |df=mdy-all}}</ref> === Eerste vlag van die Meksikaanse Republiek === Die vlag en dan veral die embleem (posisie en vorm van die adelaar, die versierings ens.) sou oor tyd verskeie kere aangepas word deur opeenvolgende politieke strominge. Die eerste aanpassing het reeds in 1823 plaasgevind toe die kroon op die kop van die adelaar verwyder is omdat die monargie afgeskaf is nadat keiser Iturbide omvergewerp is. Daar is toe ook enkele ander klein aanpassings gedoen maar die hoogte-breedteverhouding het dieselfde gebly. Hierdie vlag sou tot 30 Desember 1880 in gebruik bly met die periode van die Tweede Meksikaanse Keiserryk (1863–1867) daartussen. Ten tyde van die tweede monargistiese periode het die republikeinse opstandelinge dikwels onder die vlag van 1823 geveg wat na hul oorwinning weer heringestel is. Die gebied waar die vlag gehys is, is intussen redelik ingeperk aangesien die suide van die Eerste Meksikaanse Keiserryk hom in 1823 onafhanklik verklaar het as die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika]] met sy eie vlag. Later sou Meksiko ook in die noorde gebiede moes afstaan, in hierdie geval aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Verder het die [[Republiek van Yucatán]] (ook met ’n [[Vlag van die Republiek van Yucatán|eie vlag]]) asook die [[Republiek van die Rio Grande]] (ook met hul [[Vlag van die Republiek van die Rio Grande|eie vlag]]) hul tydelik van Meksiko afgeskei. Die gebruik van hierdie vlag is in 1864 beëindig tydens die ontbinding van die eerste federale republiek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://fotw.vexillum.com/flags/mx_1823.html |title=Mexico (1823–1864/1823-1880) |publisher=Fotw.vexillum.com |date=17 Januarie 2009 |accessdate=16 Oktober 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051016191903/http://fotw.vexillum.com/flags/mx_1823.html |archive-date=16 Oktober 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Tweede Meksikaanse Keiserryk === {{Hoofartikel|Tweede Meksikaanse Keiserryk}} In 1863 is die Tweede Meksikaanse Keiserryk gestig. Hierdie monargie, met die keiser [[Maksimiliaan I van Meksiko|Maksimiliaan I]] aan die hoof, het vanaf 10 April 1864 ’n nuwe nasionale vlag gebruik. Dit het die kleure groen, wit en rooi as basis gehad met die nuwe keiserlike wapen in die middel van die wit baan (dit was slegs die keiserlike adelaar in die oorlogsvlag). Die ontwerp van die wapen het gelyk soos die Franse keiserlike wapen, maar met ’n paar Meksikaanse tinte. Verder is die hoogte-breedteverhouding aangepas van 4:7 na 1:2 en daar is ’n goue gekroonde adelaar in elke hoek geplaas. In 1867 is Maksimiliaan afgesit en tereggestel en is die republiek herstel. === Die vlag van 1881 === Op 20 Desember 1880 het president Porfirio Díaz besluit dat die adelaars vlerke in die Franse styl moes kry, na ’n ontwerp van [[Tomás de la Peña]]. Die hoogte-breedteverhouding is ook verander na 2:3. Daarmee is ’n nuwe vlag aanvaar wat op 1 Januarie 1881 vir die eerste keer gehys is.<ref name="FOTW-Mexico1881">{{en}} Flags of the World (2004): [http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1881.html Mexico – 1823-National flag “official” variant used in 1881–1898] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010181905/http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1881.html |date=10 Oktober 2008 }}, URL besoek op 17 Augustus 2007.</ref> Amptelik is hierdie vlag, net soos die vlae van 1899, 1917 en 1934 beskou as dieselfde vlag van 1823 (die Tweede Nasionale Vlag). Die vlag van 1881 sou tot 31 Desember 1898 in gebruik bly. === Die vlag van 1899 === Op 1 Januarie 1899 is onder Díaz weer ’n nuwe vlag in gebruik geneem deur ’n aanpassing van die wapen, terwyl die hoogte-breedteverhouding van 2:3 dieselfde gebly het. Die nuwe wapenafbeelding, ook in die Franse styl, is ontwerp deur [[Juan de Dios Fernández]].<ref name="FOTW-Mexico1899">{{en}} Flags of the World (2004): [http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1899.html Mexico – 1823-National flag “official” variant used in 1899–1917] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726050332/http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1899.html |date=26 Julie 2011 }}, URL besoek op 19 Augustus 2007.</ref> === Die vlag van 1917 === Tydens die presidentskap van [[Vanustiano Carranza]], oorwinnaar van die [[Meksikaanse Rewolusie]] en president tussen 1914 en 1920, is weer ’n nuwe vlag aanvaar deur ’n wysiging van die wapenontwerp. Hierdie vlag is in gebruik tussen 15 September 1917 en 4 Februarie 1934. Die kop van die adelaar het in hierdie vlag vir die eerste maal in die rigting van die vlagpaal gekyk, soos volgens die reëls van die heraldiek. Die aanskouer van die vlag het ook vir die eerste keer die sykant van die voël aanskou, in plaas van die voorkant.<ref name="FOTW-Mexico1917">{{en}} Flags of the World (2004): [http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1917.html Mexico – 1823-National flag “official” variant used in 1917–1934] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726225058/http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1917.html |date=26 Julie 2011 }}, URL besoek op 18 Augustus 2007.</ref> Die adelaar het in hierdie vlag baie soos dié in die huidige vlag begin lyk. Die presiese ontwerp van die voël is ook nie presies vasgelê nie, waardeur daar verskillende weergawes van die vlag te sien was. === Die vlag van 1934 === Die Meksikaanse vlag van 1934 was die laaste wat formeel gegeld het as die vlag van 1823. Ook by hierdie vlag het die wapen in die wit baan (’n ontwerp van [[Jorge Enciso]]) al baie herinner aan die huidige wapen. Die vlag was in gebruik sedert 5 Februarie 1934 en sou tot met die aanvaarding van die huidige vlag in 1968 die amptelike vlag van Meksiko wees met ’n hoogte-breedteverhouding van 2:3.<ref name="FOTW-Mexico1934">{{en}} Flags of the World (2004): [https://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_1934.html Mexico – 1823-National flag “official” variant used in 1934–1968], URL besoek op 22 Mei 2019.</ref> === Aanvaarding van die huidige vlag === Die laaste aanpassing het op 16 September 1968 plaasgevind (158 jaar na die onafhanklikheidsverklaring), na ’n ontwerp van [[Francisco Eppens Helguera]], met die goedkeuring van die toenmalige president [[Gustavo Díaz Ordaz]]. Met die nuwe vlag is die detail van die wapen vir die eerste keer amptelik vasgelê. Daardeur, en die regstelling van die hoogte-breedteverhouding na 4:7, is die sogenaamde Vierde Nasionale Vlag aanvaar. Die belangrikste verandering was ’n meer aggressiewe houding van die adelaar. ’n Moontlike rede hiervoor is dat Meksikostad die [[Olimpiese Somerspele 1968]] sou aanbied in Oktober van daardie jaar.<ref>{{en}} Bladsy 45 of ''Adventure Guides Mexico's Pacific Coast'' by Vivien Lougheed, Hunter Publishing, {{ISBN|978-1-58843-395-4}}</ref> Tegelykertyd is besluit dat skepe van die Meksikaanse handelsvloot nie meer, soos vroeër toegestaan is, ’n vlag sonder die wapen mag gebruik nie. Die rede hiervoor was die voorkoming van verwarring met die Italiaanse vlag.<ref>{{en}} Flags of the World page [http://www.netlinkit.dk/fotw/flags/mx-).html "Mexico&nbsp;– Flag without arms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310183201/http://www.netlinkit.dk/fotw/flags/mx-).html |date=10 Maart 2007 }} (Argiefbladsy)</ref> Daar was ook in 1984 ’n debat oor hoe die wapen op die agterkant van die vlag uitgebeeld sou word. Om hierdie probleem op te los, het ’n PAN-adjunk in dieselfde jaar ’n verandering aan die Wet op die Nasionale Vlag, Wapen en Lied voorgestel om toe te laat dat die arend na regs kyk wanneer die agterkant van die vlag vertoon word.<ref>{{en}} Flags of the World page [https://www.fotw.info/flags/mx_rev.html "Mexico&nbsp;– Reverse side of the flag"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080228003827/https://www.fotw.info/flags/mx_rev.html |date=28 Februarie 2008 }}</ref> In 1995 is die wetgewing vir die vlag vir die laaste keer verander. Die belangrikste wat toe vasgelê is, is dat die adelaar op die agterkant van die vlag omgekeer is sodat dit ook na die vlagpaal kyk.<ref>{{en}} Flags of the World (2005): [http://www.crwflags.com/fotw/flags/mx_rev.html Mexico – Reverse side of the flag], URL besoek op 19 Augustus 2007.</ref><ref>{{es}} ''Diario Oficial de la Federación'' (DOF) van 9 Mei 1995</ref> == Protokol == [[Lêer:Civil Salute Mexican Flag.jpg|duimnael|Die burgerlike saluut soos gegee deur die voormalige Meksikaanse President Vicente Fox]] Wanneer die vlag voor ’n skare geparadeer word moet diegene in militêre uniforms ’n saluut gee volgens militêre regulasies. Burgerlikes wat teenwoordig is moet die volgende saluut vir die nasionale vlag gee: wanneer hulle op aandag staan lig hulle hul regterarms en plaas hulle hul regterhande op hul borskas, op die hart. Die hand is plat in die palm wys na die grond. Die saluut staan bekend as ''El saludo civil a la Bandera Nacional'' (“Die Burgerlike Saluut vir die Nasionale Vlag”). Wanneer die president as die hoof van die Meksikaanse Weermag optree, salueer hy die vlag met ’n militêre saluut. Wanneer die [[Nasionale Lied van Meksiko]] op televisie gespeel word om die daaglikse uitsending te begin of af te sluit, word die nasionale vlag vertoon.<ref>{{es}} [http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/227/42.htm?s= Article 41 of the Law of the National Arms, Flag and Anthem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041114015246/http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/227/42.htm?s= |date=14 November 2004 }}</ref> Gedurende sekere tye van die jaar word die vlag deur burgerlikes en staatsamptenare gehys. Sulke dae val gewoonlik saam met nasionale vakansiedae en dae van nasionale belang. Wanneer ’n belangrike Meksikaan oorlede is sal die vlag halfstok gehang word ter ere van die oorledene. Hierdie datums word gelys in Artikel 18 van die Wet op die Nasionale Vlag, Wapen en Lied. Die nasionale ''Día de la Bandera'' (“Vlagdag”) is 24 Februarie. Op hierdie dag in 1821 het al die faksies wat in die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog geveg het, saam gestaan om die Leër van die Drie Waarborge te vorm in antwoord op die ''Plan de Iguala'' (Plan van Iguala), wat deur [[Vicente Guerrero]] en Agustín de Iturbide onderteken is om die onafhanklikheid van Meksiko te bekragtig. Generaal Vicente Guerrero was die eerste militêre offisier wat trou aan die nasionale vlag gesweer het.<ref name="Escalera 1964">{{es}} Juán López de Escalera ''Diccionario Biográfico y de Historia de México'', Editorial del Magisterio, México, 1964.</ref> ’n Ander vlagtradisie is dat die President die vlag oorhandig aan die vlagdraer voor elke [[Olimpiese Spele]] waarin Meksiko deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.canoe.ca/2000GamesGalleryPre/diving1.html |title=2000-seremonie in Meksiko: President Zedillo oorhandig die vlag aan die vlagdraer Fernando Platas vir die Olimpiese Spele in Sydney |accessdate=28 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120628225809/http://www.canoe.ca/2000GamesGalleryPre/diving1.html |archive-date=28 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Burgerlike seremonies === [[Lêer:MexicanSculptureRememberingTheSignForTenochtitlanFoundation.JPG|duimnael|Standbeeld oor die stigting van Tenochtitlan]] [[Lêer:SLPFlagChurubuscoDF.JPG|duimnael|Die Churubusco-vlag]] Die vlaglied is aan die vlagdag toegewyd, dit is ’n nasionale vakansiedag in Meksiko. Sedert 1937 word vlagdag jaarliks op 24 Februarie gevier. Dit is deur President generaal [[Lázaro Cárdenas]] begin voor die monument wat opgerig is ter ere van generaal Vicente Guerrero en Agustín de Iturbide. {| | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Die '''[[Meksiko|Juramento a la Bandera]]'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px; text-align:center;"|¡Bandera de México!{{-}}Legado de nuestros héroes,{{-}}símbolo de la unidad{{-}}de nuestros padres y nuestros hermanos.{{-}}Te prometemos ser siempre fieles{{-}}a los principios de libertad y de justicia{{-}}que hacen de nuestra patria la nación independiente, humana y generosa{{-}}a la que entregamos nuestra existencia. |} | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Vertaling: '''[[Meksiko|Die Eed aan die Vlag]]'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px; text-align:center;"|Vlag van Meksiko!{{-}}Nalatenskap van ons helde,{{-}}simbool van die eenheid{{-}}van ons ouers en ons broers.{{-}}Ons belowe om altyd getrou te wees{{-}}aan die beginsels van vryheid en regverdigheid{{-}}wat ons tuisland{{-}}die onafhanklike nasie maak, menslik en grootmoedig{{-}}aan die waaraan ons bestaan verskuldig is. |} |} {| | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Die '''[[Meksiko|Toque de Bandera]]'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px; text-align:center;"|Se levanta en el mástil mi bandera{{-}}como un sol entre céfiros y trinos{{-}}muy adentro en el templo de mi veneración,{{-}}oigo y siento contento latir mi corazón{{-}}Es mi bandera, la enseña nacional,{{-}}son estas notas su cántico marcial.{{-}}Desde niños sabremos venerarla{{-}}Y también por su amor, ¡vivir!{{-}}Almo y sacro pendón que en nuestro anhelo como rayo de luz se eleva al cielo{{-}}inundando a través de su lienzo tricolor{{-}}inmortal nuestro ser de fervor y patrio ardor. Es mi bandera, la enseña nacional,{{-}}son estas notas su cántico marcial.{{-}}Desde niños sabremos venerarla{{-}}Y también por su amor, ¡vivir! |} | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Vertaling: '''[[Meksiko|Die Saluut aan die Vlag]]'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px; text-align:center;"|My vlag rys in die mas{{-}}soos ’n son tussen winde en liedere{{-}}diep binne die tempel van my aanbidding,{{-}}Ek hoor en voel hoe my hart gelukkig klop{{-}}Dit is my vlag, my nasionale vaandel,{{-}}hierdie note is hul oorlogslied.{{-}}Vanaf kindsbeen sal ons hom vereer{{-}}en lewenslank liefhê!{{-}}Eerbare en heilige vaandel van ons verlange{{-}}soos ’n ligstraal die lug in skyn{{-}}oorstroom deur sy driekleurige doek{{-}}ons ewige wese van ywer en patriotiese entoesiasme.{{-}}Dit is my vlag, my nasionale vaandel,{{-}}hierdie note is hul oorlogslied.{{-}}Vanaf kindsbeen sal ons hom vereer{{-}}en lewenslank liefhê! |} |} === Variante === {{Inligtingskas Vlag | Naam = Meksiko (ander) | Beeld = Mexican Presidential Standard.svg | Beeldgrootte = 210px | Verhouding = 4:7 | Goedgekeur_op = ''De Facto'' | Ontwerp = Drie vertikale bane in groen, wit en rooi met ’n goue Meksikaanse wapenskild in die middel van die wit baan met die woorde ''Estados, Unidos, Mexicanos'' daarbo. | Beeld2 = Mexican States Standard.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Verhouding2 = 4:7 | Ontwerp2 = Drie vertikale bane in groen, wit en rooi met ’n goue Meksikaanse wapenskild in die middel van die wit baan, silwer Altepetl en arendkloue en ’n ordensstrook in nasionale kleure. | Beeld3 = Flag of Mexico with Golden and Silver Arms.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Verhouding3 = 4:7 | Ontwerp3 = Drie vertikale bane in groen, wit en rooi met ’n goue Meksikaanse wapenskild in die middel van die wit baan. | Beeld4 = Mexican flag corbata.png | Beeldgrootte4 = | Bynaam4 = Halsdoek }} [[Lêer:Banderas Mexicanas.JPG|duimnael|links|Vlae word vertoon van die Meksikaanse Geskiedenismuseum in [[Monterrey]], [[Nuevo León]]]] Daar is twee variante van die nasionale vlag wat deur die wet toegelaat word. Die verskil tussen die nasionale vlag en die variante is die ontwerp van die wapenskilde. In die eerste variant wat deur die Meksikaanse president en sekretarisse van federale liggame gebruik word, is die hele wapenskild in goud, met die uitsondering van drie driekleurige lint wat groen, wit en rooi is en die steen, meer en naels van die adelaar se poot in silwer. In die tweede variant is alles, insluitend die lint, steen, meer en naels in goud. Die tweede variant word oorwegend deur Staatsregerings en federale liggame gebruik waar die federale liggame nie die eerste variant kan gebruik nie.<ref>{{en}} Flags of the World page [https://www.crwflags.com/fotw/flags/mx).html "Mexico – Coat of arms"]</ref> === Wetlike artikels === * In Artikel 3 van die Wet op die Nasionale Vlag, Wapen en Lied (''Ley sobre el Escudo, la Bandera y el Himno Nacionales'') beskryf ook dat die nasionale vlag versier kan word met ’n spesiale das genaamd ’n ''corbata'' (halsdoek). Die ''corbata'' bestaan uit ’n strik, twee linte van verskillende lengte en beide linte het ’n goue tossel aan die punt. Die ''corbata'' word bo op die vlag geplaas op die punt waar die draaistel is, en die kleure van die ''corbata'' moet dieselfde wees as die kleure van die nasionale vlag. Organisasies en politieke partye kan hul eie ''corbatas'' aanvaar, soos die Meksikaanse Nasionale Aksieparty (PAN), wat ’n wit ''corbata'' met blou tossels gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.voltairenet.org/IMG/jpg/es-mena175.jpg |title=Photo of the PAN flag with the corbata |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064545/http://www.voltairenet.org/IMG/jpg/es-mena175.jpg |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * In Artikel 3 van die Vlagwet word geen amptelike simboliek vir die kleure weergegee nie wat tot gevolg het dat dit enigiets kan aanneem. Ander groepe het die nasionale kleure gebruik as deel van hul logo’s of simbole. Die Institusionele Rewolusionêre Party (PRI) (’n politieke party) het die nasionale kleure as deel van hul kleure aanvaar. ’n Ander politieke party, die Party van die Demokratiese Rewolusie (PRD) het ook die nasionale kleure as deel van hul logo gebruik maar het dit in die 1990’s verander na kontroversie oor onpartydigheid. Die PRI het egter die kleure behou.<ref>{{en}} [http://www.csmonitor.com/cgi-bin/durableRedirect.pl?/durable/1998/04/09/f-p9s1.htm article on the PRI logo controversy] {{dooie skakel}}</ref> Verskeie deelstate van Meksiko, soos Querétaro en Hidalgo, het hulle elemente in die nasionale vlag geïnkorporeer of selfs die volle nasionale vlag opgeneem in hul wapenskilde. === Regulasies vir gebruik === Die beeld van die vlag word deur die wet beskerm. ’n Spesiale permit is nodig om die beeld af te beeld. In Februarie 2010 het MTV Meksiko ’n episode van die tekenprent [[South Park]] gekanselleer omdat daar blykbaar nie ’n permit was om die beeld te gebruik nie. In 2008 is die Meksikaanse popsanger [[Paulina Rubio]] beboet nadat sy kaal geposeer het vir ’n Spaanse tydskrif met ’n Meksikaanse vlag oor haar gedrapeer.<ref>{{en}} {{cite web |last=Miglierini |first=Julian |title=MTV under fire as it pulls South Park episode in Mexico |publisher=[[BBC]] |date=10 Februarie 2010 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8507514.stm |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113220250/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8507514.stm |archive-date=13 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Monumentale vlae == [[Lêer:Mirador Obispado.jpg|duimnael|links|Met ’n paalhoogte van 100,6 en ’n vlag van 50 by 28,6 meter is Monterrey se ''bandera monumentaal'' die hoogste in Meksiko]] In 1999 het die Meksikaanse president Ernesto Zedillo ’n program ter oprigting van reuse vlae dwarsdeur die land geloods. Hierdie ''banderas monumentales'' (monumentale vlae) is in verskeie stede en plekke, waarvan die meeste van groot belang vir die nasie is, deur die Sekretariaat van Nasionale Verdediging (''Secretaría de la Defensa Nacional'') opgerig. Volgens ’n dekreet wat op 1 Julie 1999 deur Zedillo uitgereik is, moes hierdie vlae in Meksikostad, [[Tijuana]], [[Ciudad Juárez]] en [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] opgerig word. Dié dekreet het ook bepaal dat die vlae 14,3&nbsp;meter by 25&nbsp;meter moet meet en aan vlagpale met ’n hoogte van 50&nbsp;meter gehys moet word. Nadat hierdie aanvanklike monumentale vlae opgerig is, het stede soos [[Ensenada, Baja California|Ensenada]], [[Nuevo Laredo]] en [[Cancún]] aansoek gedoen om hul eie monumentale vlae te hê. Kleiner vlae, ''banderas semi-monumentales'' genoem, is in kleiner stede en by verskeie opvoedkundige instellings opgerig.<ref>{{es}} [https://archive.is/20061126141003/http://www.leon.gob.mx/portal/modules/soapbox/article.php?articleID=675 Installment of semi-monumental flags in León, Guanajuato], 9 September 2005.</ref> Soos op 22 Desember 2010 is die grootste Meksikaanse vlag wêreldwyd tans in Piedras Negras, [[Coahuila]].<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.milenio.com/node/606617 |title=En Piedras Negras ondea la bandera de México más grande del mundo |publisher=Milenio.com |accessdate=5 September 2012 |archive-url=https://archive.is/20120905223742/http://www.milenio.com/node/606617 |archive-date=5 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is aan die Gran Plaza (Great Plaza) regoor die Internasionale Brug I wat Piedras Negras met Eagle Pass, Texas, verbind, geleë. Die vlagpaal is 120 meter hoog en weeg 160 ton, wat dit die hoogste in [[Latyns-Amerika]] en een van die hoogste in die wêreld maak. Die vlag meet 60 by 34 meter en weeg 420&nbsp;kg.<ref>{{es}} {{cite web |author=Por Hilda Aguilar |url=http://www.zocalo.com.mx/seccion/articulo/en-piedras-negras-izan-bandera-mas-grande-del-mundo/ |title=En Piedras Negras, Izan Bandera más grande del mundo [ESPECIAL&#93; – 23/12/2010 &#124; Periódico Zócalo |publisher=Zocalo.com.mx |date=23 Desember 2010 |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324190022/http://www.zocalo.com.mx/seccion/articulo/en-piedras-negras-izan-bandera-mas-grande-del-mundo/ |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meksiko se eerste groot monumentale vlag is in Mirador del Obispado in [[Monterrey]] (noordoos) met ’n vlagpaal van 120 ton en ’n hoogte van 100,6 meter gehys. Die vlag meet 50 by 28,6 meter en weeg 230 kilogram, vier keer groter as die meeste ander monumentale vlae destyds. Dit is op die spits van ''Cerro del Obispado'' (Biskopheuwel) met ’n hoogte van 775 meter bo [[seespieël]] (die stad se hoogte is 538&nbsp;meter).<ref>{{es}} [http://www.gobernacion.gob.mx/templetas/boletin.php?id=3684 Secretariat of Interior article] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080302024112/http://www.gobernacion.gob.mx/templetas/boletin.php?id=3684 |date=2 Maart 2008 }}</ref> In die stad [[Dolores Hidalgo]], [[Guanajuato]], is ’n ander monumentale vlag met ’n soortgelyke grootte (in vergelyking met Monterrey s’n); dié stad is die wieg van Meksikaanse onafhanklikheid. <gallery mode="packed" class="center" heights="180px"> 05022012Convenio ssp tlalpan mondragon pompa071.JPG|Hys van ’n monumentale vlag tydens ’n seremonie by die Monterrey Instituut van Tegnologie en Hoër Onderwys in Meksikostad Bandera del zocalo.JPG|Hysseremonie van die ''Bandera monumental'' op die Plaza de la Constitución in Meksikostad om 06:00 Izando la bandera monumental del zocalo.jpg|Strykseremonie van die ''Bandera monumental'' op die Plaza de la Constitución in Meksikostad om 18:00 </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Mexico|Vlae van Meksiko}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/mx.html Meksiko] by ''Flags of the World''. * {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/mexico/?contenido=15008 Presidentskap van Meksiko – Nasionale Simbole] * {{es}} [http://www.tareasya.com/noticia.php?noticia_id=4268 Diagramme van Historiese Meksikaanse vlae] * {{es}} [http://www.periodistasenlinea.org/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=7198 Kort geskiedenis van die vlag van Meksiko] * {{es}} [http://www.ordenjuridico.gob.mx/Documentos/Federal/wo13243.doc Wet op die kenmerke en gebruik van die Meksikaanse vlag en nasionale embleem] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Mexico|title=Flag of Mexico|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2019}} {{NAmerikavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Mexico}} {{nl-vertaal|Vlag van Mexico (land)}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kultuur in Meksiko]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Meksiko]] iobpby7zaslnlk5mb5t7fz9uvvxkvnp 0 49415 2918626 2727000 2026-07-21T13:34:13Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918626 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Dili |ander_naam= |inheemse_naam=<small>Díli</small> |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Dili and Atauro Island.jpg |beeldgrootte=240px |beeldbyskrif='n Uitsig oor Dili |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Timor oriental dili.svg |kaartgrootte=240px |kaartbyskrif=Kaart van die stad |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Oos-Timor |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte=240 |duimdrukkerkaartbyskrif= Die ligging van Dili in Oos-Timor |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlagland|Oos-Timor}} |onderafdelingtipe1=Distrik |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Dili.png|23px]] [[Dili-distrik]] |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Jaime Correia |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=[[1520]] |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=48.268 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=18.636 |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=11 |hoogte_voet=36 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|8|34|S|125|34|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2010 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=193563 |bevolkingsdigtheid_km2=4000 |bevolkingsdigtheid_myl2=10000 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2=234331 |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=OTT |utcafset=+09:00 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Dili''' ([[Portugees]]: ''Díli'') is die [[hoofstad]], ekonomiese sentrum, belangrikste hawestad en grootste nedersetting in die [[eilandnasie]] van [[Oos-Timor]]. Die stad is aan die noordkus van die [[eiland]] [[Timor]], die grootste en mees oostelike van die [[Klein-Soenda-eilande]], geleë. Die stad het 'n bevolking van 193&nbsp;563 in 2010 gehad. == Geskiedenis == Dili is omstreeks 1520 deur die Portugese gestig. In 1596 word Dili die hoofstad van Portugees Timor. Dili is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur [[Japan]] beset. Na die Tweede Wêreldoorlog het Oos-Timor hom op 28 November 1975 onafhanklik van [[Portugal]] verklaar. Hierdie onafhanklikheid het nie lank geduur nie, want nege dae later, op 7 Desember, het Indonesiese troepe Dili binnegeval. [[Indonesië]] het Oos-Timor op 17 Julie 1976 geannekseer. Oos-Timor het die provinsie van Timor Timur geword (algemeen bekend as Timtim) met Dili as hoofstad. 'n Deel van die bevolking van Oos-Timor het tussen 1975 en 1999 aanhou veg vir [[onafhanklikheid]] en op 12 November 1991 skiet Indonesiese soldate op betogers en dood meer as 250. Dit het wêreldnuus geword nadat Max Stahl opnames gemaak het. Hierdie opnames is aan 'n Nederlandse joernalis, Saskia Kouwenberg, gegee en is na [[Australië]] gesmokkel omdat die rolprentpersoneel op bevel van Indonesiese owerhede volledig deur die Australiese owerhede geïnspekteer is. In 1999 het Oos-Timor onder toesig van die [[Verenigde Nasies]] gekom. Uiteindelik, op 20 Mei 2002, word Dili die hoofstad van die onafhanklike staat Oos-Timor. In 2006 was daar weer onluste as gevolg van meningsverskille in die Oos-Timorese weermag tussen soldate uit die weste en soldate uit die ooste van die land. In Maart is 581 westerse soldate uit die weermag ontslaan, gevolg deur 'n protesoptog op 24 April wat eindig op 'n aanval deur die voormalige soldate op 'n mark van inwoners uit die ooste van die land. Die onluste het 5 dae geduur, op 28 April het die weermag die voormalige westerse soldate aangeval en vuur op die skare geopen. Meer as 100 geboue is deur die weermag vernietig en 21 000 mense het die stad Dili gevlug. Nadat die vrede in die loop van 2006 teruggekeer het, het die VN tot 2012 in die land gebly. == Susterstede == * [[image:Flag of Australia.svg|37px]] [[Canberra]] (Australië), sedert 2004 * [[image:Flag of Portugal.svg|37px]] Coimbra (Portugal) * [[image:Flag of Australia.svg|37px]] [[Darwin]] (Australië) * [[image:Flag of Australia.svg|37px]] [[Sydney]] (Australië) * [[image:Flag of Portugal.svg|37px]] [[Lissabon]](Portugal) * [[image:Flag of Cape Verde (10-17).svg|37px]] [[Praia]](Kaap Verde) * [[image:Flag of India.svg|37px]] Margão (Indië) * [[image:Flag of Indonesia.svg|37px]] [[Ambon]] (Indonesië) * [[image:Flag of Macau.svg|37px]] [[Macau]] (China) * [[image:Flag of Japan.svg|37px]] [[Okinawa]] (Japan) * [[image:Flag of Spain.svg|37px]] [[Barcelona]] (Spanië) * [[image:Flag of Philippines.svg|37px]] [[Manila]] (Filippyne) == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dili}} {{Hoofstede in Asië}} {{nl-vertaal|Dili}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Oos-Timor]] [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Hoofstede in Asië]] fadsbn4cm7476cetfpa5z8yvxjukrix 0 50937 2918541 2740309 2026-07-21T02:01:22Z CommonsDelinker 1161 "Teradisoloisuavebiento.ogg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Krd|Krd]] verwyder is omrede: No license since 29 June 2026 2918541 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Bonaire |volle_naam = <small>''Bonaire'' ([[Nederlands]])<br />''Boneiru'' ([[Papiaments]])</small> |algemene_naam = Bonaire |beeld_vlag = Flag of Bonaire.svg |beeld_wapen = Blason de Bonaire (Antilles néerlandaises).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Bonaire in its region.svg |leuse = |volkslied = ''[[Tera di Solo y suave biento]]''<br /><small>''(Papiaments vir: "Land van die son en sagte briesie")''</small><br /><center> </center> |amptelike_tale = [[Nederlands]] en [[Papiaments]]<ref name=languages>{{nl}} {{cite web |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba |publisher=wetten.nl |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108005823/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |archive-date=8 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Kralendijk]] {{Koördinate|12|9|N|68|16|W}} |latd = 12 |latm = 9 |latNS = N |longd = 68 |longm = 16 |longEW = W |grootste_stad = [[Kralendijk]] |regeringsvorm = [[Karibies Nederland|Besondere munisipaliteit]]<br />binne [[Nederland]] |leiertitels = <br />• [[Nederlandse monargie|Monarg]]<br />• [[Eerste minister]]<br />• Luitenant-goewerneur |leiername = [[Willem-Alexander van die Nederlande|Willem-Alexander]]<br />[[Dick Schoof]]<br />[[Edison Rijna]] |oppervlak_rang = |oppervlak_grootte = |oppervlak = 288<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/caribische-deel-van-het-koninkrijk/vraag-en-antwoord/waaruit-bestaat-het-koninkrijk-der-nederlanden |title=Waaruit bestaat het Koninkrijk der Nederlanden? – Rijksoverheid.nl |publisher=Ministerie van Algemene |date=19 Mei 2015 |accessdate=19 Mei 2015}}</ref> |oppervlakmi² = 111 |persent_water = feitlik geen |bevolking_skatting = 22&nbsp;573<ref>{{en}} {{cite web |url=https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2022/how-has-the-population-evolved-over-the-past-decade/ |title=How has the population evolved over the past decade? – the Caribbean Netherlands in numbers 2022 &#124; CBS}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 69 |bevolkingsdigtheidmi² = 180 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Geïnkorporeer |onafhanklikheidsgebeure = • Datum |onafhanklikheidsdatums = <br />binne [[Nederland]]<br />[[10 Oktober]] [[2010]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Amerikaanse dollar]] ($) |geldeenheid_kode = USD |land_kode = BQ-BO, NL-BQ1 |tydsone = AST |utc_afwyking = [[UTC-04:00|-4]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] |internet_domein = [[.nl]], [[.an]]{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |title=ISO 3166-1 decoding table |publisher=International Organization for Standardization |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209010225/http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |archive-date= 9 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |skakelkode = 599-7 |voetskrif = a. Gaan gestaak word. }} '''Bonaire''' ([[Nederlands]]: [boːˈnɛːr(ə)], {{Audio|Nl-Bonaire.ogg|luister}}; [[Papiaments]]: ''Boneiru'', [bʊˈne̝i̯ru]) is 'n [[Nederland]]se eiland in die [[Karibiese See]] en behoort tot die [[ABC-eilande]] net noord van [[Venezuela]]. Tot in 2010 het Bonaire deel uitgemaak van die [[Nederlandse Antille]], maar dié eiland is sedert 10 Oktober 2010 'n [[Karibies Nederland|besondere munisipaliteit]] binne [[Nederland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-latin-america-11511355 |title=Status change means Dutch Antilles no longer exists |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2010 |accessdate=10 Augustus 2023}}</ref> [[Lêer:Bonaire highres.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Bonaire]] [[Lêer:Bonaire.PNG|duimnael|links|Kaart van Bonaire]] Die [[amptelike taal]] is Nederlands; ander tale wat gepraat word is Papiaments (die volkstaal) en verder ook [[Spaans]] en [[Engels]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Kralendijk]]. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 288&nbsp;km² en het 'n bevolking van 22&nbsp;573 in 2022 gehad. Sedert 1 Januarie 2011 is die [[Amerikaanse dollar]] die amptelike [[geldeenheid]].<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |title=Bonaire, Sint Eustatius, Saba |publisher=De Nederlandsche Bank |accessdate=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225145829/http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |archive-date=25 Desember 2010}}</ref> == Etimologie == Die woord "Bonaire" is glo ontleen aan die Caquetio-woord ''Bonay'' wat "lae land" beteken. Die vroeë Spaanse en Nederlandse koloniste het sy spelling in ''Bojnaj'' en ''Bonaire'' verander. Franse invloed, wat op verskillende tyde teenwoordig was, was nooit sterk genoeg om die aanname moontlik te maak dat die woord "goeie lug" beteken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.infobonaire.com/history/ |title=Bonaire's History{{Snd}} InfoBonaire |author=Elly A.}}</ref> 'n Ander teorie is dat die naam van 'n Spaanse oorsprong is, aangesien die Spaanse die eerste Europeërs was wat hulle op die eiland gevestig het. Volgens dié teorie is die naam afgelei van ''buen aire'' ("goeie lug").<ref>{{es}} {{cite book |last=Seco |first=Manuel |url=https://books.google.com/books?id=FLF2iT9qZHQC&q=Bonaire+buen+aire&pg=PA229 |title=Estudios de lingüística española: homenaje a Manuel Seco |date=2012 |publisher=Universiteit van Alicante |isbn=978-84-9717-183-0}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |last=Treasury |first=United States Department of the |url=https://books.google.com/books?id=VvnRWAy5TksC&q=Bonaire+buen+aire&pg=PA758 |title=Treasury Decisions Under Customs and Other Laws |date=1895 |publisher=U.S. Government Printing Office}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bonaire|title=Bonaire|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Augustus 2023}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{nl}} [https://bonairegov.com/ Amptelike webwerf van Bonaire se regering] {{Navigasie indeling Nederland}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bonaire| ]] soqmzpxmh4jwcltmj37il5mh5dgzwb9 0 51142 2918598 2676263 2026-07-21T10:08:55Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Rooiratel|Rooiratel]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Voyageur|Voyageur]] 2226216 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Fargo'''<br /> [[Lêer:Broadway Downtown Fargo, North Dakota.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:ND Cass County Fargo.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of North Dakota.svg|20px]] [[Noord-Dakota]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|46|52|N|96|47|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 98,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 274 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 105&nbsp;549 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 922/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;777 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT (UTC -5) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -12,5 / 22,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 576,3 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tim Mahoney (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cityoffargo.com ''cityoffargo.com''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Fargo''' is die grootste stad in die [[Amerikaanse]] [[deelstaat]] van [[Noord-Dakota]]. In 2010 het die stad 'n bevolking van 105&nbsp;549 gehad. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Dakota]] i85nz7clnyaxevzk7fhgoitjdbn7wru 2918621 2918598 2026-07-21T13:16:39Z Aliwal2012 39067 uitgebrei uit Britse wiki (met verwysings) 2918621 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Fargo'''<br /> [[Lêer:Broadway Downtown Fargo, North Dakota.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:ND Cass County Fargo.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of North Dakota.svg|20px]] [[Noord-Dakota]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|46|52|N|96|47|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 98,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 274 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 105&nbsp;549 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 922/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;777 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT (UTC -5) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -12,5 / 22,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 576,3 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tim Mahoney (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cityoffargo.com ''cityoffargo.com''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Fargo''' is die grootste stad in die [[Amerikaanse]] [[deelstaat]] van [[Noord-Dakota]]. Tydens die 2020-sensus het die stad 'n bevolking van 125&nbsp;900 gehad, wat in 2024 op 136 285 geraam is.<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/profile/Fargo_city,_North_Dakota?g=160XX00US3825700 |publisher=United States Census Bureau |access-date=June 13, 2024}}</ref> Fargo en sy tweelingstad Moorhead, Minnesota, vorm die kern van die Fargo-Moorhead- metropolitaanse gebied, wat in 2020 'n bevolking van 248 591 gehad het. Dit is die setel van Cass County. Fargo is in 1871 aan die Red River of the North se vloedvlakte gestig.<ref name="NYT4213">{{cite news|title=Sandbag Season Has Fargo Thinking of a Better Way|url=https://www.nytimes.com/2013/04/03/us/fargo-nd-seeks-flood-protection.html|access-date=April 3, 2013|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2013|author=John Eligon|quote="When you have a 100-year flood four years out of five, that's a great challenge," Gov. Jack Dalrymple said.}}</ref> Dit is 'n kulturele, kleinhandel-, gesondheidsorg-, opvoedkundige en industriële sentrum vir suidoostelike Noord-Dakota en noordwestelike Minnesota. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit is in die stad. == Geskiedenis == [[File:1957 Fargo tornado.jpg|duimnael|links|'n F5 tornado bereik die Hector Internasionale Lughawe, 1957]] Vroeg in die 20ste eeu het die motorbedryf gefloreer, en in 1905 het Fargo die tuiste geword van die Pence Automobile Company, 'n maatskappy wat op 'n stadium 29% van alle [[Buick]]s versprei het.<ref>{{Cite web |last=Halgrimson |first=Andrea |date=September 12, 2010 |title=Halgrimson: Pence building in Fargo has had many tenants |url=https://www.inforum.com/lifestyle/arts-entertainment/halgrimson-pence-building-in-fargo-has-had-many-tenants |access-date=August 13, 2023 |website=InForum |publisher=[[The Forum of Fargo-Moorhead]] |language=en}}</ref> Daarbenewens het Fargo ook 'n streeks Ford- monteeraanleg gehuisves, wat teen 1917 sowat 70 motors per monteer het. Die aanleg het tot 1956 in werking gebly.<ref>{{Cite web |title=Section 2: Manufacturers {{!}} 8th Grade North Dakota Studies |url=https://www.ndstudies.gov/gr8/content/unit-iii-waves-development-1861-1920/lesson-2-making-living/topic-11-age-automobiles/section-2-manufacturers |access-date=August 13, 2023 |website=North Dakota Studies |publisher=State Historical Society of North Dakota |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ford Building {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210056/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-date=April 3, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> Op Werkersdag in 1910 het Theodore Roosevelt Fargo besoek om die hoeksteen van die kollege se nuwe biblioteek te lê.<ref name=":0">{{Cite book|title=Almanac of North Dakota mysteries & oddities, 2009–2010|last=Jackson|first=William|date=2008|publisher=Valley Star Books|isbn=978-0967734989|pages=14|oclc=259419005}}</ref> Voor 'n skare van 30 000 het Roosevelt gepraat oor sy eerste besoek aan Fargo 27 jaar tevore, en sy ervaring met plaasboerdery in Noord-Dakota gekrediteer vir sy uiteindelike opgang tot die presidentskap.<ref name=":0"/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Dakota]] n7o8m1zbj6cr255p8d2qxaprmwnyqgw 2918629 2918621 2026-07-21T13:43:49Z Aliwal2012 39067 /* Geskiedenis */ 2918629 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Fargo'''<br /> [[Lêer:Broadway Downtown Fargo, North Dakota.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:ND Cass County Fargo.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of North Dakota.svg|20px]] [[Noord-Dakota]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|46|52|N|96|47|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 98,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 274 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 105&nbsp;549 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 922/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;777 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT (UTC -5) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -12,5 / 22,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 576,3 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tim Mahoney (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cityoffargo.com ''cityoffargo.com''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Fargo''' is die grootste stad in die [[Amerikaanse]] [[deelstaat]] van [[Noord-Dakota]]. Tydens die 2020-sensus het die stad 'n bevolking van 125&nbsp;900 gehad, wat in 2024 op 136 285 geraam is.<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/profile/Fargo_city,_North_Dakota?g=160XX00US3825700 |publisher=United States Census Bureau |access-date=June 13, 2024}}</ref> Fargo en sy tweelingstad Moorhead, Minnesota, vorm die kern van die Fargo-Moorhead- metropolitaanse gebied, wat in 2020 'n bevolking van 248 591 gehad het. Dit is die setel van Cass County. Fargo is in 1871 aan die Red River of the North se vloedvlakte gestig.<ref name="NYT4213">{{cite news|title=Sandbag Season Has Fargo Thinking of a Better Way|url=https://www.nytimes.com/2013/04/03/us/fargo-nd-seeks-flood-protection.html|access-date=April 3, 2013|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2013|author=John Eligon|quote="When you have a 100-year flood four years out of five, that's a great challenge," Gov. Jack Dalrymple said.}}</ref> Dit is 'n kulturele, kleinhandel-, gesondheidsorg-, opvoedkundige en industriële sentrum vir suidoostelike Noord-Dakota en noordwestelike Minnesota. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit is in die stad. == Geskiedenis == Die Noord-Dakota Landboukollege is in 1890 gestig as Noord-Dakota se grondtoelae-universiteit en is in 1915 vir die eerste keer deur die North Central Association geakkrediteer. In 1960 het NDAC bekend geword as die Noord-Dakota Staatsuniversiteit.<ref>{{Cite web |title=History and Traditions {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320041104/https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-date=March 20, 2022 |access-date=August 11, 2023 |website=www.ndsu.edu}}</ref> ===20ste eeu=== Vroeg in die 20ste eeu het die motorbedryf gefloreer, en in 1905 het Fargo die tuiste geword van die Pence Automobile Company, 'n maatskappy wat op 'n stadium 29% van alle [[Buick]]s versprei het.<ref>{{Cite web |last=Halgrimson |first=Andrea |date=September 12, 2010 |title=Halgrimson: Pence building in Fargo has had many tenants |url=https://www.inforum.com/lifestyle/arts-entertainment/halgrimson-pence-building-in-fargo-has-had-many-tenants |access-date=August 13, 2023 |website=InForum |publisher=The Forum of Fargo-Moorhead |language=en}}</ref> Daarbenewens het Fargo ook 'n streeks Ford- monteeraanleg gehuisves, wat teen 1917 sowat 70 motors per monteer het. Die aanleg het tot 1956 in werking gebly.<ref>{{Cite web |title=Section 2: Manufacturers {{!}} 8th Grade North Dakota Studies |url=https://www.ndstudies.gov/gr8/content/unit-iii-waves-development-1861-1920/lesson-2-making-living/topic-11-age-automobiles/section-2-manufacturers |access-date=August 13, 2023 |website=North Dakota Studies |publisher=State Historical Society of North Dakota |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ford Building {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210056/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-date=April 3, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> Op Werkersdag in 1910 het Theodore Roosevelt Fargo besoek om die hoeksteen van die kollege se nuwe biblioteek te lê.<ref name=":0">{{Cite book|title=Almanac of North Dakota mysteries & oddities, 2009–2010|last=Jackson|first=William|date=2008|publisher=Valley Star Books|isbn=978-0967734989|pages=14|oclc=259419005}}</ref> Voor 'n skare van 30 000 het Roosevelt gepraat oor sy eerste besoek aan Fargo 27 jaar tevore, en sy ervaring met plaasboerdery in Noord-Dakota gekrediteer vir sy uiteindelike opgang tot die presidentskap.<ref name=":0"/> [[Lêer:1957 Fargo tornado.jpg|duimnael|links|F5 tornado bereik die Hector Internasionale Lughawe, 1957]] Fargo-Moorhead het na die [[Tweede Wêreldoorlog]] gefloreer, en die stad het vinnig gegroei. In 1957 het dit die 1957 Fargo-tornado beleef wat 'n groot deel van die noordelike punt van die stad vernietig het.<ref>{{Cite book |last=Jackson |first=William |title=North Dakota Tornadoes Twisters & Cyclones |publisher=Valley Star Publications |year=2024 |isbn=979-8-89480-378-4 |location=Dickinson, ND |pages=46 |language=English}}</ref> Ted Fujita, bekend vir sy Fujita-tornadoskaal, het foto's van die Fargo-tornado geanaliseer en hom gehelp om sy idees vir "muurwolk" en "stertwolk" te ontwikkel. Dit was die eerste belangrike wetenskaplike beskrywende terme wat met tornado's geassosieer word.<ref>{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=NOAA |title=Fargo 1957 F5 Tornado |url=https://www.weather.gov/fgf/fargo57tornado |access-date=August 13, 2023 |website=www.weather.gov |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fujita |first=Tetsuya Theodore |date=1959 |title="Detailed Analysis of the Fargo Tornadoes of June 20, 1957," by Fujita, Tetsuya, University of Chicago, Department of Meteorology, Severe Local Storms Project, Technical Report Number 5 to U.S. Weather Bureau, 1959. |url=https://swco-ir.tdl.org/handle/10605/262088 |access-date=August 13, 2023 |website=swco-ir.tdl.org |publisher=Texas Tech University Southwest Collection/Special Collections Library |language=en}}</ref> Die konstruksie van twee snelweë (I-29 en I-94) het reis in die streek gerevolusioneer en die groei van Fargo na die suide en weste van die stadsgrense gestoot. In 1972 is die West Acres-winkelsentrum, die grootste winkelsentrum in Noord-Dakota, naby die kruising van die twee snelweë gebou. Hierdie winkelsentrum het 'n katalisator vir kleinhandelgroei in die gebied geword.<ref>{{Cite web |title=West Acres {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601025036/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-date=June 1, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> == Onlangse geskiedenis == Fargo het vinnig maar bestendig uitgebrei. Sedert die middel-1980's het die grootste deel van nuwe residensiële groei in die suidelike en suidwestelike sones van die gebied plaasgevind (byvoorbeeld in Wes-Fargo) as gevolg van geografiese beperkings aan die noordekant.<ref>{{Cite web |title=The City of Fargo - Find Your Neighborhood |url=https://fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202021553/https://www.fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-date=February 2, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=fargond.gov}}</ref> Die stad se belangrikste kleinhandeldistrikte aan die suidwestekant het eweneens vinnige ontwikkeling ervaar. Die middestad van Fargo is [[Gentrifikasie|gentrifiseer]], deels danksy beleggings deur die stad en private ontwikkelaars in die Renaissance-sone.<ref>{{Cite web |title=Downtown gentrification: the good, the bad, and the unaffordable |url=https://hpr1.com/index.php/arts-entertainment/arts/downtown-gentrification-the-good-the-bad-and-the-unaffordable |access-date=August 11, 2023 |website=High Plains Reader, Fargo ND |language=en}}</ref> Die meeste ouer woonbuurte, soos Horace Mann, het óf agteruitgang vermy óf is herleef deur behuisingsrehabilitasie wat deur beplanningsagentskappe bevorder word om die stad se kern te versterk. North Dakota State University (NDSU) het vinnig gegroei tot 'n belangrike navorsingsuniversiteit en vorm 'n belangrike komponent van die stad se identiteit en ekonomie.<ref>{{Cite web |title=Study: NDSU has major impact on region's economy {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/news/view/detail/29367 |access-date=August 13, 2023 |website=www.ndsu.edu}}</ref> Die meeste studente woon buite die kampus in die omliggende Roosevelt-woonbuurt. Die universiteit het 'n teenwoordigheid in die middestad gevestig deur beide akademiese geboue en woonstelbehuising. Daarbenewens het NDSU Bison Football 'n beduidende aanhang onder baie inwoners van die omgewing gekry. In onlangse jare het Fargo ook 'n streekstegnologie- en gesondheidsorgsentrum geword, as gevolg van Microsoft en Sanford Health wat albei streekskampusse in die middestad gebou het.<ref>{{Cite web |date=July 9, 2019 |title=What's behind Fargo-Moorhead's boom? |url=https://www.minnpost.com/economy/2019/07/whats-behind-fargo-moorheads-boom/ |access-date=August 13, 2023 |publisher=MinnPost |language=en}}</ref> Sedert die laat 1990's het die Fargo-Moorhead Metropolitaanse Statistiese Gebied konsekwent een van die laagste werkloosheidsyfers onder MSAs in die Verenigde State gehad.<ref>{{Cite web |title=Fargo, ND-MN Economy at a Glance |url=https://www.bls.gov/eag/eag.nd_fargo_msa.htm |access-date=August 19, 2023 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Dakota]] ltg9je14k5fpn8p7u5jz1sweo7sklg1 2918630 2918629 2026-07-21T13:46:41Z Aliwal2012 39067 /* Onlangse geskiedenis */ 2918630 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Fargo'''<br /> [[Lêer:Broadway Downtown Fargo, North Dakota.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:ND Cass County Fargo.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of North Dakota.svg|20px]] [[Noord-Dakota]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe distrik ''(county)''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cass |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|46|52|N|96|47|W|display=inline,title}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 98,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 274 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 105&nbsp;549 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 922/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;777 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- Somertyd | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CDT (UTC -5) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -12,5 / 22,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 576,3 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tim Mahoney (D) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.cityoffargo.com ''cityoffargo.com''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Fargo''' is die grootste stad in die [[Amerikaanse]] [[deelstaat]] van [[Noord-Dakota]]. Tydens die 2020-sensus het die stad 'n bevolking van 125&nbsp;900 gehad, wat in 2024 op 136 285 geraam is.<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/profile/Fargo_city,_North_Dakota?g=160XX00US3825700 |publisher=United States Census Bureau |access-date=June 13, 2024}}</ref> Fargo en sy tweelingstad Moorhead, Minnesota, vorm die kern van die Fargo-Moorhead- metropolitaanse gebied, wat in 2020 'n bevolking van 248 591 gehad het. Dit is die setel van Cass County. Fargo is in 1871 aan die Red River of the North se vloedvlakte gestig.<ref name="NYT4213">{{cite news|title=Sandbag Season Has Fargo Thinking of a Better Way|url=https://www.nytimes.com/2013/04/03/us/fargo-nd-seeks-flood-protection.html|access-date=April 3, 2013|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2013|author=John Eligon|quote="When you have a 100-year flood four years out of five, that's a great challenge," Gov. Jack Dalrymple said.}}</ref> Dit is 'n kulturele, kleinhandel-, gesondheidsorg-, opvoedkundige en industriële sentrum vir suidoostelike Noord-Dakota en noordwestelike Minnesota. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit is in die stad. == Geskiedenis == Die Noord-Dakota Landboukollege is in 1890 gestig as Noord-Dakota se grondtoelae-universiteit en is in 1915 vir die eerste keer deur die North Central Association geakkrediteer. In 1960 het NDAC bekend geword as die Noord-Dakota Staatsuniversiteit.<ref>{{Cite web |title=History and Traditions {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320041104/https://www.ndsu.edu/history_traditions |archive-date=March 20, 2022 |access-date=August 11, 2023 |website=www.ndsu.edu}}</ref> ===20ste eeu=== Vroeg in die 20ste eeu het die motorbedryf gefloreer, en in 1905 het Fargo die tuiste geword van die Pence Automobile Company, 'n maatskappy wat op 'n stadium 29% van alle [[Buick]]s versprei het.<ref>{{Cite web |last=Halgrimson |first=Andrea |date=September 12, 2010 |title=Halgrimson: Pence building in Fargo has had many tenants |url=https://www.inforum.com/lifestyle/arts-entertainment/halgrimson-pence-building-in-fargo-has-had-many-tenants |access-date=August 13, 2023 |website=InForum |publisher=The Forum of Fargo-Moorhead |language=en}}</ref> Daarbenewens het Fargo ook 'n streeks Ford- monteeraanleg gehuisves, wat teen 1917 sowat 70 motors per monteer het. Die aanleg het tot 1956 in werking gebly.<ref>{{Cite web |title=Section 2: Manufacturers {{!}} 8th Grade North Dakota Studies |url=https://www.ndstudies.gov/gr8/content/unit-iii-waves-development-1861-1920/lesson-2-making-living/topic-11-age-automobiles/section-2-manufacturers |access-date=August 13, 2023 |website=North Dakota Studies |publisher=State Historical Society of North Dakota |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ford Building {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210056/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/ford-building |archive-date=April 3, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> Op Werkersdag in 1910 het Theodore Roosevelt Fargo besoek om die hoeksteen van die kollege se nuwe biblioteek te lê.<ref name=":0">{{Cite book|title=Almanac of North Dakota mysteries & oddities, 2009–2010|last=Jackson|first=William|date=2008|publisher=Valley Star Books|isbn=978-0967734989|pages=14|oclc=259419005}}</ref> Voor 'n skare van 30 000 het Roosevelt gepraat oor sy eerste besoek aan Fargo 27 jaar tevore, en sy ervaring met plaasboerdery in Noord-Dakota gekrediteer vir sy uiteindelike opgang tot die presidentskap.<ref name=":0"/> [[Lêer:1957 Fargo tornado.jpg|duimnael|links|F5 tornado bereik die Hector Internasionale Lughawe, 1957]] Fargo-Moorhead het na die [[Tweede Wêreldoorlog]] gefloreer, en die stad het vinnig gegroei. In 1957 het dit die 1957 Fargo-tornado beleef wat 'n groot deel van die noordelike punt van die stad vernietig het.<ref>{{Cite book |last=Jackson |first=William |title=North Dakota Tornadoes Twisters & Cyclones |publisher=Valley Star Publications |year=2024 |isbn=979-8-89480-378-4 |location=Dickinson, ND |pages=46 |language=English}}</ref> Ted Fujita, bekend vir sy Fujita-tornadoskaal, het foto's van die Fargo-tornado geanaliseer en hom gehelp om sy idees vir "muurwolk" en "stertwolk" te ontwikkel. Dit was die eerste belangrike wetenskaplike beskrywende terme wat met tornado's geassosieer word.<ref>{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=NOAA |title=Fargo 1957 F5 Tornado |url=https://www.weather.gov/fgf/fargo57tornado |access-date=August 13, 2023 |website=www.weather.gov |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fujita |first=Tetsuya Theodore |date=1959 |title="Detailed Analysis of the Fargo Tornadoes of June 20, 1957," by Fujita, Tetsuya, University of Chicago, Department of Meteorology, Severe Local Storms Project, Technical Report Number 5 to U.S. Weather Bureau, 1959. |url=https://swco-ir.tdl.org/handle/10605/262088 |access-date=August 13, 2023 |website=swco-ir.tdl.org |publisher=Texas Tech University Southwest Collection/Special Collections Library |language=en}}</ref> Die konstruksie van twee snelweë (I-29 en I-94) het reis in die streek gerevolusioneer en die groei van Fargo na die suide en weste van die stadsgrense gestoot. In 1972 is die West Acres-winkelsentrum, die grootste winkelsentrum in Noord-Dakota, naby die kruising van die twee snelweë gebou. Hierdie winkelsentrum het 'n katalisator vir kleinhandelgroei in die gebied geword.<ref>{{Cite web |title=West Acres {{!}} Fargo History |url=https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601025036/https://library.ndsu.edu/fargo-history/?q=content/west-acres |archive-date=June 1, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=library.ndsu.edu |publisher=North Dakota State University}}</ref> == Onlangse geskiedenis == Fargo het vinnig maar bestendig uitgebrei. Sedert die middel-1980's het die grootste deel van nuwe residensiële groei in die suidelike en suidwestelike sones van die gebied plaasgevind (byvoorbeeld in Wes-Fargo) as gevolg van geografiese beperkings aan die noordekant.<ref>{{Cite web |title=The City of Fargo - Find Your Neighborhood |url=https://fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202021553/https://www.fargond.gov/live/know-your-neighborhood/find-your-neighborhood |archive-date=February 2, 2023 |access-date=August 13, 2023 |website=fargond.gov}}</ref> Die stad se belangrikste kleinhandeldistrikte aan die suidwestekant het eweneens vinnige ontwikkeling ervaar. Die middestad van Fargo is [[Gentrifikasie|gentrifiseer]], deels danksy beleggings deur die stad en private ontwikkelaars in die Renaissance-sone.<ref>{{Cite web |title=Downtown gentrification: the good, the bad, and the unaffordable |url=https://hpr1.com/index.php/arts-entertainment/arts/downtown-gentrification-the-good-the-bad-and-the-unaffordable |access-date=August 11, 2023 |website=High Plains Reader, Fargo ND |language=en}}</ref> Die meeste ouer woonbuurte, soos Horace Mann, het óf agteruitgang vermy óf is herleef deur behuisingsrehabilitasie wat deur beplanningsagentskappe bevorder word om die stad se kern te versterk. Die Noord-Dakota Staatsuniversiteit (NDSU) het vinnig gegroei tot 'n belangrike navorsingsuniversiteit en vorm 'n belangrike komponent van die stad se identiteit en ekonomie.<ref>{{Cite web |title=Study: NDSU has major impact on region's economy {{!}} North Dakota State University |url=https://www.ndsu.edu/news/view/detail/29367 |access-date=August 13, 2023 |website=www.ndsu.edu}}</ref> Die meeste studente woon buite die kampus in die omliggende Roosevelt-woonbuurt. Die universiteit het 'n teenwoordigheid in die middestad gevestig deur beide akademiese geboue en woonstelbehuising. Daarbenewens het NDSU Bison Football 'n beduidende aanhang onder baie inwoners van die omgewing gekry. In onlangse jare het Fargo ook 'n streekstegnologie- en gesondheidsorgsentrum geword, as gevolg van Microsoft en Sanford Health wat albei streekskampusse in die middestad gebou het.<ref>{{Cite web |date=July 9, 2019 |title=What's behind Fargo-Moorhead's boom? |url=https://www.minnpost.com/economy/2019/07/whats-behind-fargo-moorheads-boom/ |access-date=August 13, 2023 |publisher=MinnPost |language=en}}</ref> Sedert die laat 1990's het die Fargo-Moorhead Metropolitaanse Statistiese Gebied konsekwent een van die laagste werkloosheidsyfers onder Metro's in die Verenigde State gehad.<ref>{{Cite web |title=Fargo, ND-MN Economy at a Glance |url=https://www.bls.gov/eag/eag.nd_fargo_msa.htm |access-date=August 19, 2023 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Dakota]] dpkh8devy2wn2ytd73zwqtmr54pr8nl 0 54116 2918877 2868737 2026-07-23T06:58:05Z JMK 649 +prent 2918877 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Norvalspont | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = SA1899 pg033 Orange River, at Norval's Pont.jpg | beeldbyskrif = [[Oranjerivier]] te Norvalspont | duimdrukkeretiketposisie= links | latd = 30 |latm = 38 |lats = | longd = 25 |longm = 27 |longs = | provinsie = Noord-Kaap | distrik = Pixley ka Seme | munisipaliteit = Umsobomvu | stigtingstitel = Pont geopen | stigtingsdatum = [[1848]] | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/370001 Norvalspont] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/370002 Masizakhe] ''Sensus 2011''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 0.9 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 1198 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 91.7% | persent_kleurling = 7.8% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 0.0% | persent_ander = 0.1% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 86.3% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 8.7% | demografie2_titel3 = [[Suid-Sotho|Sotho]] | demografie2_info3 = 3.2% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.8% | poskode = | poskode2 = | skakelkode = 051 | sensuskode = | webwerf = }} '''Norvalspont''' is aan die [[Oranjerivier]], 4 km stroomaf van die [[Gariepdam]] geleë in die [[Noord-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorpie het in [[1848]] ontstaan toe sir [[Harry Smith]] sy troepe oor die Oranjerivier moes neem. Daar was nie 'n brug nie en 'n [[Skotte|Skot]], ene Norval, het 'n pont gebou. Die eerste brug oor die Oranjerivier is in 1889 gebou. Die brug is in die loop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas. Daar was ook 'n groot [[konsentrasiekamp]] vir vroue en kinders by Norvalspont tydens die Tweede Vryheidsoorlog. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bron == * ''[[Op Pad in Suid-Afrika]]''. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Geografiese ligging |Senter = Norvalspont |Noord = [[Springfontein]] 56&nbsp;km<br/>[[Gariepdam]] 9&nbsp;km<br/>''[[Oranjerivier]]'' |Noordwes = [[Philippolis]] 53&nbsp;km |Noordoos = [[Bethulie]] 62&nbsp;km<br/>''Lake !Gariep'' |Oos = [[Venterstad]] 43&nbsp;km <br/>[[Burgersdorp]] 109&nbsp;km |Wes = [[Colesberg]] 41&nbsp;km |Suidwes = [[Noupoort]] 96&nbsp;km |Suidoos = [[Steynsburg]] 97&nbsp;km |Suid = ''Plase'' }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC7}} [[Kategorie:Nedersettings in die Noord-Kaap]] 7d306c5juh1yac27esieon303ltyj7v 0 56023 2918847 2516480 2026-07-22T21:00:20Z SpesBona 2720 + [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] 2918847 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:120%;" | <span style="font-size:16pt">'''Monterrey'''</span><br /> [[Lêer:Collage de Mtyy 2.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Location Monterrey.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Escudo de Monterrey, Nuevo León, México.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Bandera de Monterrey, Nuevo León, México.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Nuevo Leon.svg|20px|raam]] [[Nuevo León]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|25|40|N|100|18|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[20 September]] [[1596]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 324,8 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 540 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2015) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;109&nbsp;171 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;415/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;689&nbsp;601 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -6 (CST) |- |&nbsp;'''[[Somertyd]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -5 (CDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 22,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 14,4 / 28,6&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 590,9 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Luis Donaldo<br />Colosio Riojas (PMC) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.monterrey.gob.mx/ ''monterrey.gob.mx''] |} '''Monterrey''' ([[Spaans]]: [monteˈrej], {{Audio|Es-Monterrey.oga|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van die [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstaat]] [[Nuevo León]], die negende grootste stad van [[Meksiko]] en dit is op 20 September 1596 deur [[Spanjaarde]] onder Diego de Montemayor gestig. Die stad het in 2015 'n bevolking van 1&nbsp;109&nbsp;171 en van 4&nbsp;689&nbsp;601 in die metropolitaanse gebied gehad en beslaan 'n oppervlakte van 324,8&nbsp;km². [[Lêer:MTY4.jpg|duimnael|links|'n Lugfoto van Monterrey in 2008]] [[Lêer:Cerro de la Silla.jpg|duimnael|links|Die ''Cerro de la Silla'' in Monterrey]] [[Lêer:Detalle palacio de NL.jpg|duimnael|links|Die Regeringspaleis van Nuevo León]] Monterrey is geleë net suidwes van die [[Rio Grande|Río Bravo del Norte]] en wes van die [[Golf van Meksiko]]. Die grens tot die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is in die noorde geleë. Sedert die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] het Monterrey in 'n belangrike ekonomiese sentrum in Meksiko ontwikkel en is tans een van die welvarendste stede van die land. Danksy afgeleë ligging van koloniale en nasionale sentrums het Monterrey van verskeie konflikte in die Meksikaanse geskiedenis gespaar gebly. Tydens die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] het Amerikaanse troepe die stad vanaf 24 Mei 1846 tot 1848 beset. Tydens die [[Franse inval in Meksiko]] het Monterrey tussen 3 April en 5 Augustus 1864 as hoofstad van Meksiko en setel van die kabinet van [[Benito Juárez]], wat voor die troepe van keiser [[Maksimiliaan I van Meksiko|Maksimiliaan I]] moes vlug, gedien. Dit was een van die gasheerstede tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{es}} [http://www.monterrey.gob.mx/ Amptelike webwerf] {{Hoofstede van Meksiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hoofstede in Meksiko]] kct2c9vx2mt98m5hdmp3uol9sdp0h4v 0 56364 2918513 2916720 2026-07-20T18:53:57Z SpinnerLaserzthe2nd 133814 ([[c:GR|GR]]) [[File:New Zealand Code Signals Flag (1899).gif]] → [[File:Flag of New Zealand Code Signals (1899–1902).svg]] 2918513 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Nieu-Seeland | Artikel = | Beeld = Flag of New Zealand.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111010 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = 12 Junie 1902<ref>{{de}} {{cite book |author=W. Smith, O. Neubecker |title=Wappen und Flaggen aller Nationen |publisher=Battenberg |location=München |year=1980 |ISBN=3-87045-183-1}}</ref> | Ontwerp = ’n Blou Britse vaandel en vier rooi sterre van die Suiderkruis met ’n wit fraiing op die wapperkant. | Ontwerper = Albert Hastings Markham | Beeld2 = Naval Ensign of New Zealand.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = Vlootvaandel | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2= 10 Junie 1968 | Ontwerp2 = ’n Wit Britse vaandel en vier rooi sterre van die Suiderkruis op die wapperkant. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Civil Ensign of New Zealand.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Burgerlike vaandel | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000100 | Simbool3 = | Verhouding3 = 1:2 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Rooi Britse vaandel en vier wit sterre van die Suiderkruis op die wapperkant. | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Nieu-Seeland]]''' ([[Engels]]: ''flag of New Zealand''; [[Maori (taal)|Maori]]: ''te haki o Aotearoa'') is in 1869 ontwerp en amptelik op 12 Junie 1902 aanvaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alison Drench |title=Essential Dates – A Timeline of New Zealand History |publisher=Random House |location=Auckland |year=2005 |ISBN=1-86941-689-9 |pages=130}}</ref> Die vlag staan ook bekend as die Nieu-Seelandse vaandel<ref name="wet">{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1981/0047/latest/whole.html#DLM52200 |title=Flags, Emblems, and Names Protection Act 1981 No 47 (as at 03 June 2017), Public Act |publisher=Nieu-Seelandse Wetgewing |accessdate=6 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506164211/http://www.legislation.govt.nz/act/public/1981/0047/latest/whole.html#DLM52200 |archive-date=6 Mei 2013 |url-status=live}}</ref> en is gebaseer op die Britse Blou vlootvaandel. Dit vertoon ’n blou veld met die ''Union Jack'' in die skildhoek en op die wapperkant vier gesentreerde rooi sterre met wit fraiings wat die [[Suiderkruis]] verteenwoordig.<ref name="vlae">{{en}} {{cite web |url=http://www.mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags |title=Flags |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=23 Julie 2010 |accessdate=27 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151227043301/http://www.mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags |archive-date=27 Desember 2015}}</ref> Nieu-Seeland se eerste vlag, die vlag van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, is in 1834 aangeneem, ses jaar voor Nieu-Seeland se afstigting van [[Nieu-Suid-Wallis]] en die stigting van ’n eie kolonie ná die ondertekening van die [[Verdrag van Waitangi]] in 1840. Die vlag is deur ’n vergadering van [[Maori's|Maori]]-hoofmanne by Waitangi in 1834 gekies en het uit ’n Sint Joriskruis met ’n ander kruis in die skildhoek met vier sterre op ’n blou veld bestaan. Met die stigting van die kolonie in 1841 het die gebruik van Britse vaandels begin. Die huidige vlag is ontwerp en aanvaar in 1869 vir gebruik deur die kolonie se skepe en het ná goedkeuring deur [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|koning Edward VII]] in 1902 die amptelike vlag geword. Dit vertoon die Britse Blou Vaandel met ’n gestileerde voorstelling van die Suiderkruis daarop wat die vier grootste sterre uitbeeld. Elke ster verskil effens van die ander in grootte. Die ''Union Jack'' in die skildhoek herinner aan Nieu-Seeland se koloniale bande met die [[Verenigde Koninkryk]] en sy lidmaatskap in die [[Britse Statebond]].<ref name="vlae" /> Die verhouding van die vlag is 1:2 en die kleure is rooi (Pantone 186C), blou (Pantone 280C) en wit.<ref name="vlae" /> Die verhouding en kleure is identies aan die ''Union Jack''. Sedert die 1970’s word daar ’n vlagdebat oor ’n verandering van die vlag gevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-35878485 |title=The tangled tale of New Zealand's flag debate |publisher=[[BBC]] |author=Anna Jones |date=24 Maart 2016 |accessdate=31 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531113710/https://www.bbc.com/news/world-asia-35878485 |archive-date=31 Mei 2019 |url-status=live}}</ref> In 2016 is ’n bindende referendum in twee fases oor ’n vlagverandering gehou. Die tweede stemming is op 24 Maart beëindig en die land het met 57% tenoor 43% gekies om die huidige vlag te behou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-35888474 |title=New Zealand votes to keep current flag |publisher=[[BBC]] |date=24 Maart 2016 |accessdate=18 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618180120/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-35888474 |archive-date=18 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> == Ontwerp == Die amptelike vlag van Nieu-Seeland word gedefinieer in Nieu-Seeland se Vlagwet van 1981. === Bestanddele === <gallery mode="packed" caption="Bestanddele van die vlag van Nieu-Seeland" style="font-size:105%; line-height:1.3; width:225px; width:22em; float:right; border: 1px solid #a2a9b1; clear:right;"> Flags of the Union Jack.svg|<small>Vlae wat die ''Union Jack'' vorm</small> Southern Cross (New Zealand).svg|<small>[[Suiderkruis]]</small> </gallery> Die vlag van Nieu-Seeland gebruik twee prominente kenmerke:<ref name="MCH">{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/description-and-dimensions |title=Description and dimensions |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=30 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130122309/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/description-and-dimensions |archive-date=30 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> * Die ''Union Jack'' (of ''Union Flag'')<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/wp/british-flags/the-union-jack-or-the-union-flag/ |title=The Union Jack or The Union Flag? |publisher=The Flag Institute |author=Bruce Nicolls |accessdate=13 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613075402/http://www.flaginstitute.org/wp/british-flags/the-union-jack-or-the-union-flag |archive-date=13 June 2013 |url-status=live}}</ref> * Die [[Suiderkruis]] (of Crux) In sy oorspronklike gebruik as die vlag van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] kombineer die ''Union Jack'' drie heraldiese kruise wat die [[lande van die Verenigde Koninkryk]] verteenwoordig (soos in 1801 saamgestel):<ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qV83AAAAMAAJ&pg=PA74 |title=The European Magazine: And London Review |volume=39 |publisher=Philological Society of London |year=1801 |page=74 |accessdate=25 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125210918/https://books.google.com/books?id=qV83AAAAMAAJ&pg=PA74 |archive-date=25 Januarie 2020 |url-status=live}}</ref> * Die rooi [[Sint Joriskruis]] van [[Engeland]] * Die wit skuinse [[Sint Andrieskruis]] van [[Skotland]] * Die rooi skuinse [[Sint Patrickkruis]] van [[Ierland]] Die ''Union Jack'' verwys na Nieu-Seeland se geskiedenis as ’n Britse kolonie.<ref name="Wilson1">{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://teara.govt.nz/en/photograph/2574/the-new-zealand-flag |title=The New Zealand flag |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=John Wilson |date=16 September 2016 |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141456/https://teara.govt.nz/en/photograph/2574/the-new-zealand-flag |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Die Suiderkruis is die helderste konstellasie sigbaar in die [[Suidelike Halfrond]] en word reeds sedert die vroeë dae van Britse kolonisering in dié lande gebruik om [[Australië]] en Nieu-Seeland te verteenwoordig.<ref name="Wassilieff">{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/southern-cross/page-1 |title=Southern Cross – A national icon |publisher=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=Maggy Wassilieff |date=12 Junie 2006 |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143434/https://teara.govt.nz/en/southern-cross/page-1 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Die vier sterre is vyfpuntig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/nz.html#descr |title=Description of the flag |publisher=Flags of the World |author=Sam Lockton en António Martins |date=22 Junie 2005 |accessdate=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601023625/https://www.crwflags.com/fotw/flags/nz.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens word in die [[Maori-mitologie]] na die Suiderkruis as ''Māhutonga'' verwys,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://maoridictionary.co.nz/word/3522 |title=Māhutonga |publisher=Te Aka Online Māori Dictionary |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142432/http://maoridictionary.co.nz/word/3522 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> ’n opening in ''Te Ikaroa'' (die [[Melkweg]]) waardeur stormwinde ontsnap het.<ref name="Wassilieff" /> In teenstelling met ander [[Suiderkruisvlae]] soos dié van [[Vlag van Australië|Australië]], [[Vlag van Brasilië|Brasilië]], [[Vlag van Papoea-Nieu-Guinee|Papoea-Nieu-Guinee]] en [[Vlag van Samoa|Samoa]] vertoon Nieu-Seeland se vlag nie die ''Epsilon Crucis'', die kleinste van die Suiderkruissterre, nie. === Simboliek === Die vlag moet reghoekig wees en sy lengte tweekeer langer as sy breedte wat dit ’n verhouding van 1:2 gee.<ref name="vlae" /> Dit vertoon ’n koningsblou agtergrond met ’n ''Union Jack'' in die skildhoek en vier gesentreerde vyfpuntige sterre op die wapperkant.<ref name="MCH" /> Die presiese kleure is bepaal as Pantone 186 C (rooi), Pantone 280 C (blou) en wit.<ref name="vlae" /> Volgens die Departement van Kultuur en Erfenis, die staatsdepartement wat vir die vlag verantwoordelik is, herinner die koningsblou agtergrond “aan die blou see en lug wat ons omring” en die sterre “dui op [[Nieu-Seeland]] se plek in die Suidelike Stille Oseaan”.<ref name="vlae" /> Die geskiedeniswebwerf van die Nieu-Seelandse regering verklaar: “Sy koningsblou agtergrond is afgelei van die vaandel van die Koninklike Vloot se Blou Eskader.”<ref name="nzhistory2">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/flags-of-new-zealand |title=Flags of New Zealand Page 1 – Introduction |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |date=16 Oktober 2019 |accessdate=30 Augustus 2021}}</ref> <center>[[Lêer:Flag of New Zealand construction.svg|350px|senter|Konstruksieblad vir die ontwerp van die Nieu-Seelandse vlag. Die hoogte van die vlag is twee maal die breedte daarvan]]</center> Die kennisgewing wat op 27 Junie 1902 in die Nieu-Seelandse Staatskoerant verskyn het, gee ’n tegniese beskrywing van die sterre en hul posisies op die Nieu-Seelandse vaandel:<ref name="MCH" /> {{Blockquote|Die middelpunte van die sterre wat die lang tak van die kruis vorm, moet op ’n vertikale lyn op die vlag wees, halfpad tussen die ''Union Jack'' en die buitenste rand van die vlag, en ewe ver van sy boonste en onderste rande; en die afstand tussen die middelpunte van die sterre moet gelyk wees aan ses-en-dertig sestigstes van die vaandel se vlagpaalkant. Die middelpunte van die sterre wat die kort tak van die kruis vorm, moet op ’n lyn wees wat die vertikale tak teen ’n hoek van 82 daarmee sny, en wat van naby die onderste vlaghoek van die ''Union Jack'' na die boonste vlaghoek van die vaandel styg, met sy snypunt met die vertikale lyn ver van die middelpunt van die boonste ster van die kruis twaalf-sestigstes van die hys van die vaandel. Die afstand van die middelpunt van die naaste ster aan die buitenste rand van die vlag vanaf die kruispunt moet gelyk wees aan twaalf-sestigstes van die vlagpaalkant van die vaandel, en die afstand van die middelpunt van die naaste ster aan die ''Union Jack'' vanaf die kruispunt moet gelyk wees aan veertien-sestigstes van die vlagpaalkant van die vaandel. Die naaste ster aan die wapperkant van die vaandel moet vyf-sestigstes meet, die ster bo-aan die kruis en die naaste ster aan die ''Union Jack'' moet elk ses-sestigstes meet, en die ster onderaan die kruis moet sewe-sestigstes van die vlagpaalkant van die vaandel oor hul onderskeie rooi punte meet, en die breedte van die wit fraiings van die verskeie sterre moet in alle gevalle gelyk wees aan een honderd-en-twintigste van die vlagpaalkant van die vaandel. }} === Kleure === [[Lêer:NZ flag Photo.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse vlag wapper in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]]] {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of New Zealand.svg|40px]]<br />Kleurskema ! style="background:#000066; width:100px; color:white;"| Blou ! style="background:#CC0000; width:100px; color:white;"| Rooi ! style="background:#FFFFFF; width:100px; color:black;"| Wit |- | Pantone || 280 C || 186 C || Veilig |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 0-0-102 || 204-0-0 || 255-255-255 |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #000066 || #CC0000 || #FFFFFF |- | CMYK || C100-M70-Y0-K20 || C0-M100-Y80-K5 || C0-M0-Y0-K0 |} == Geskiedenis == === Vroeë vlae in Nieu-Seeland === Maori’s het nie vlae gehad totdat die Europeërs hulle aan Nieu-Seeland bekendgestel het nie, toe hulle hulle spoedig aangeneem en deel van hul kultuur gemaak het.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://teara.govt.nz/en/nga-haki-maori-and-flags |title=Ngā haki – Māori and flags |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=Malcolm Mullholland |date=20 Junie 2012 |accessdate=29 November 2024}}</ref> Sommige Maori’s het tradisionele geweefde materiale soos ''paki'' aan hul skepe geheg wanneer hulle by internasionale handel betrokke was.<ref name=ICOMOS>{{en}} {{cite journal |date=April 2016 |title=New Zealand's earliest 'flags' have origins in the Hokianga |url=https://icomos.org.nz/wp-content/uploads/2016/11/ICOMOS-NZ-News-2016-04.pdf |journal=ICOMOS New Zealand News |pages=11 |accessdate=21 Julie 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die behoefte aan ’n vlag vir Nieu-Seeland het die eerste keer duidelik geword toe die handelskip ''Sir George Murray'', wat by Horeke in Hokianga gebou is, in 1830 in die hawe van [[Sydney]] deur doeane-amptenare in beslag geneem is. Die skip het sonder ’n vlag geseil wat ’n skending van die Britse seevaartwette was. In dié tyd was Nieu-Seeland nie ’n kolonie nie en het die land ook geen vlag besit nie. Onder die passasiers was twee belangrike Maori-leiers, moontlik Patuone en Taonui. Die skip se aanhouding is dus as ’n vernedering van die Maori-volk beskou. Tensy ’n vlag gekies is, sou die doeane voortgaan om skepe in beslag te neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/united-tribes-flag |title=United Tribes flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=28 Junie 2012 |accessdate=31 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531205141/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/united-tribes-flag |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná dié insident is die skip in 1831 opgeveil en deur Thomas McDonnell gekoop. Hy het onder ’n Sint Joriskruis met ’n blou skildhoek en daarin ’n halfmaan gevaar. ''The Sydney Herald'' het na dié vlag as “die Nieu-Seelandse kleure” verwys, maar dit kon ook net McDonnell se huisvlag gewees het.<ref name=ICOMOS /> === Vlag van die Verenigde Stamme === [[Lêer:The flag post by the treaty house - Waitangi.jpg|duimnael|links|Die vlagpaal van Waitangi op die [[Noordeiland]] vertoon (van links na regs) die vlag van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, die vlootvaandel van Nieu-Seeland en die ''Union Jack'', soos afgeneem op 5 Februarie 2006, een dag voor Waitangi-dag]] [[Lêer:Flag of Maori King 1862.jpg|duimnael|Vlae van die Maori-konings, 1857]] [[Lêer:Flag of the Māori King, 1863.jpg|duimnael|Vlag van die Maori-koning, 1863]] Die eerste vlag van Nieu-Seeland is op 9 Maart (of 20 Maart) 1834 aanvaar ná ’n verkiesing deur die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, ’n vergadering van Maori-leiers wat deur die Britse inwoner James Busby in Waitangi belê is. Die Verenigde Stamme het later die [[onafhanklikheid]]sverklaring van Nieu-Seeland in Waitangi in 1835 afgekondig. Drie vlae is voorgestel, almal is ontwerp deur die sendeling Henry Williams, wat ’n belangrike rol by die vertaling van die verdrag van Waitangi in 1840 gespeel het. Die leiers het twee andere voorstelle wat die ''Union Jack'' ingesluit het, ten gunste van ’n gemodifiseerde Sint Joriskruis of die Wit Vaandel, wat deur Henry Williams se Sendinggenootskap-skepe gebruik is, afgekeur.<ref name="nzhistory_taming">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/taming-the-frontier/united-tribes-flag |title=United Tribes flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=19 November 2010 |accessdate=25 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525032714/https://nzhistory.govt.nz/culture/taming-the-frontier/united-tribes-flag |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Fitzgerald">{{en}} {{cite book |author=Caroline Fitzgerald |title=Te Wiremu – Henry Williams: Early Years in the North |publisher=Huia Press |year=2011 |isbn=978-1-86969-439-5}} 231</ref> Hierdie vlag het bekend geword as dié één van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/flags-of-new-zealand/united-tribes-flag |title=Flags of New Zealand: United Tribes flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=20 Maart 2010 |accessdate=22 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122030408/https://nzhistory.govt.nz/politics/flags-of-new-zealand/united-tribes-flag |archive-date=22 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is amptelik in die Staatskoerant van [[Nieu-Suid-Wallis]] in Augustus 1835 gepubliseer met ’n algemene beskrywing sonder ’n omsoming of die aantal van die punte op die sterre. Die behoefte aan ’n vlag is as dringend beskou, nie net omdat Nieu-Seelandse skepe in Sydney in beslag gelê is weens die niegebruik van ’n nasionale vlag nie, maar ook as simbool van onafhanklikheid, wat deur die Maori-leiers verklaar is. Die vlag word nog steeds aan die Waitanga-vlagpaal gehys en is sigbaar op Waitangi-dag, elke 6 Februarie.<ref name="nzhistory">{{en}} {{cite web |url=http://history-nz.org/colonisation2.html |title=The colonisation of New Zealand |publisher=New Zealand in History |author=Robbie Whitmore |year=2006 |accessdate=4 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104192603/http://history-nz.org/colonisation2.html |archive-date=4 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Proposed flag of New Zealand 1834.svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag nie deur Maori’s geneem nie; dit bevat die ''Union Jack'' en het nie voldoende rooi in nie Lêer:UnitedTribesUnofficial.svg| {{FIAV|proposal}} Aanvanklike ontwerp van die vlag van die Verenigde Stamme Lêer:Flag of the United Tribes of New Zealand.svg| {{FIAV|normal}} Die vlag van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland </gallery> === Union Jack === {{Hoofartikel|Vlag van die Verenigde Koninkryk}} [[Lêer:HekeFlagstaff.jpg|duimnael|upright|Hōne Heke kap die ''Union Jack'' se vlagpaal by Kororāreka in 1844]] Ná die ondertekening van die verdrag van Waitangi is die Britse ''Union Jack'' gebruik, terwyl die voormalige vlag van die Verenigde Stamme nog steeds gebruik is deur ’n aantal Nieu-Seelandse skepe en in baie gevalle ook op land. So het die “New Zealand Company” in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] voortgegaan om die vlag van die Verenigde Stamme te gebruik, totdat goewerneur William Hobson in Mei 1840 ’n klein gewapende mag gestuur het (na aanleiding van sy verklaring van Britse soewereiniteit).<ref name="nzhistory" /><ref>{{en}} {{cite book|publisher=DNZB|last=Simpson|first=K. A.|id=1h29|title=Hobson, William – Biography}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=43}}</ref> Die ''Union Jack'' was as simbool van die Britse gesag die teiken van die vlagpaaloorlog wat in 1844 begin het en volgens sommige geskiedkundiges die begin van die [[Nieu-Seelandse Oorloë]] was. Die ''Union Jack'' was die “meerderwaardige vlag” en is tot in 1965 bo die Nieu-Seelandse vlag gehys.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=48}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the United Kingdom.svg| {{FIAV|historical}} Die ''Union Jack'', Nieu-Seeland se vlag van 1840 tot 1902 Lêer:Flag of the Governor of New Zealand (1868–1874).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Nieu-Seelandse goewerneur, 1868 tot 1874 Lêer:Flag of the Governor of New Zealand (1874–1908).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Nieu-Seelandse goewerneur, 1874 tot 1908 </gallery> === Vlae gebaseer op verskeie blou vaandels === [[Lêer:Albert Hastings Markham.jpg|duimnael|upright|Die eerste luitenant Albert Hastings Markham, ontwerper van die vlag van Nieu-Seeland]] Tydens die [[inval van die Waikato]] (Julie 1863 tot April 1864) van die [[Nieu-Seelandse Oorloë]] het die Britse magte besef dat hulle koloniale skepe benodig om teen die Maori’s te veg. Die koloniale regering het daarna vaartuie bekom wat met [[Britse Vloot]]-offisiere beman was. Die skepe was onder plaaslike en nie Admiraliteitsbeheer nie. ’n Gewapende skip, die ''Victoria'' wat in besit was van die kolonie [[Victoria (Australië)|Victoria]], het versterking na Nieu-Seeland vervoer vir die veldtog en deelgeneem aan bombardemente van Maori’s. Die Britse regering was bekommerd oor die ontwikkeling van sy kolonies se eie vlote wat nie onder die beheer van die Koninklike Vloot se Admiraliteit was nie.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=51}}</ref> Dit het daartoe gelei dat die Britse parlement die Koloniale Vlootverdedigingswet van 1865 goedgekeur het,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/imp_act_1881/cnda186528a29vc14242/ |title=Colonial Naval Defence Act 1865 |publisher=Nieu-Seelandse Regsinligtingsinstituut |date=1865 |accessdate=17 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417015122/http://www.nzlii.org/nz/legis/imp_act_1881/cnda186528a29vc14242/ |archive-date=17 April 2019 |url-status=live}}</ref> wat die koloniale regerings toegelaat het om skepe te besit, ook vir militêre doeleindes, onder die bepaling dat hulle onder die bevel van die Koninklike Vloot sou moes wees.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=52}}</ref> In 1866 het die Britse Admiraliteit kolonies aangeraai, wanneer hulle skepe besit wat onder die wet val, hulle ’n gewysigde blou vaandel met ’n koloniale kenteken moes gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=50}}</ref> Nieu-Seeland het destyds nie ’n eie koloniale kenteken of ’n wapen gehad nie en dus is in 1867 net die letters “NZ” vir die Engelse naam ''New Zealand'' by die Blou Vaandel bygevoeg<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.flaggenlexikon.de/fneuseel.htm |title=Flagge Neuseeland |publisher=Flaggenlexikon |author=Volker Preuß |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113222/https://www.flaggenlexikon.de/fneuseel.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> volgens ’n dekreet deur goewerneur [[George Grey]] op 15 Januarie 1867.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=54}}</ref> In 1869 het die eerste luitenant van die Royal Navy-skip ''HMS Blanche'', Albert Hastings Markham, ’n ontwerp vir ’n nasionale vaandel voorgelê aan Sir George Bowen, die goewerneur van Nieu-Seeland. Dit het gevolg op ’n versoek deur Bowen aan Markham om met ’n nuwe vlagontwerp vorendag te kom na aanleiding van ’n versoek aan Bowen deur die koloniale kantoor.<ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=55}}</ref> Sy ontwerp, wat die Suiderkruis gebruik, is op 23 Oktober 1869 goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.museums.norfolk.gov.uk/polar/markham.htm |title=Rear-Admiral Sir Albert Hastings Markham |publisher=Norfolk Museums and Archeology Service |accessdate=2 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602123145/http://www.museums.norfolk.gov.uk/polar/markham.htm |archive-date=2 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is aanvanklik net op regeringskepe gebruik, maar is in ’n oplewing van [[patriotisme]] ná die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] aanvaar as die ''[[de facto]]'' nasionale vlag in 1902. Om die verwarring tussen die verskillende ontwerpe van die vlag te beëindig, het die liberale regering die ''New Zealand Ensign Act 1901'' goedgekeur, wat deur [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|koning Edward VII]] op 24 Maart 1902 aanvaar is<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbvex.it/oceanpag/nzel.html |title=New Zealand Signalling Ensign |publisher=www.rbvex.it |accessdate=24 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191124214757/http://www.rbvex.it/oceanpag/nzel.html |archive-date=24 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Malcolm Mulholland |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |date=2016|url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |accessdate=31 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731170141/https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |archive-date=31 Julie 2020 |url-status=live |page=66}}</ref> en die vlag as Nieu-Seeland se nasionale vlag verklaar. Medaljes wat toegeken is aan soldate wat in die Tweede Vryheidsoorlog geveg het, bevat die ontwerp van die vlag van die Verenigde Stamme,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/south-african-war-medal |title=South African War medal |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=18 Augustus 2014 |accessdate=8 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008132932/https://nzhistory.govt.nz/media/photo/south-african-war-medal |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat daarop dui dat dié vlag destyds wyd gebruik is in Nieu-Seeland. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Government Ensign of the United Kingdom.svg| Die Blou Vaandel Lêer:Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg| {{FIAV|historical}} Die vlag van Nieu-Seeland, 1867 tot 1869. Ook gebruik as vlootvaandel in 1867 Lêer:Flag of New Zealand Code Signals (1899–1902).svg| Seinvlag, 1899<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/new-zealand-signalling-flag |title=New Zealand Signalling Flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113222/https://nzhistory.govt.nz/media/photo/new-zealand-signalling-flag |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> </gallery> === Vertoning tydens geveg === Een van die eerste bekende vertonings van die Nieu-Seelandse nasionale Blou Vaandel tydens ’n geveg was by Quinn's Post tydens die [[Slag van Gallipoli]] in 1915. Dit was egter nie amptelik vertoon nie. Die vlag is na Nieu-Seeland teruggebring deur Private John Taylor, Canterbury Bataljon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/quinns-post-flag |title=New Zealand flag from Quinn's Post |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> Die eerste keer dat die vlag van Nieu-Seeland tydens ’n seegeveg en die eerste amptelike keer ooit getoon is, was op die HMNZS ''Achilles'' tydens die [[Slag van die Rio de la Plata]] in 1939.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/auckland-star/1940/2/23/9 |title=The "Diggers' " flag, the New Zealand Ensign, flying at the masthead of Achills during the naval battle |publisher=Auckland Star |volume=LXXI |issue=46 |date=23 Februarie 1940 |page=9 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113221/https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/auckland-star/1940/2/23/9 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Vlagwet en protokol == [[Lêer:Silver-fern.jpg|duimnael|links|Die [[silwervaring]] (''Alsophila dealbata'') is ’n nasionale simbool van Nieu-Seeland en word onder andere deur die [[All Blacks]] en die [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Black Caps]] gebruik]] [[Lêer:New Zealand flag half mast.jpg|duimnael|upright|Die Nieu-Seelandse vlag op halfstok op die Matariki-gebou by die [[Universiteit van Canterbury]] nadat [[Edmund Hillary|Sir Edmund Hillary]] oorlede is]] Die ''Flags, Emblems, and Names Protection Act 1981'' bepaal die gebruik van die nasionale vlag en al die ander amptelike vlae.<ref name="wet" /> Hierdie wet kan, soos die meeste ander wette, deur ’n eenvoudige meerderheid in die parlement gewysig of herroep word.<ref name="Buschbacher">{{en}} {{cite journal |author=Sigrid Brigitte Buschbacher |date=2005 |title=Protection of public symbols in New Zealand and the United States of America: Flag burning versus freedom of expression |url=https://cdn.auckland.ac.nz/assets/nzpglejournal/Subscribe/Documents/2005-2/3%20Siggi's%20Final.pdf |accessdate=29 Januarie 2018 |url-status=live |journal=The New Zealand Postgraduate Law e-Journal |publisher=University of Auckland Law School |issue=2 |pages=3–4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129083239/https://cdn.auckland.ac.nz/assets/nzpglejournal/Subscribe/Documents/2005-2/3%20Siggi's%20Final.pdf |archive-date=29 Januarie 2018}}</ref> Afdeling 5(2) van die wet bepaal dat die vlag “die simbool van die koninkryk, die regering en die mense van Nieu-Seeland” is. Afdeling 11(1) beskryf twee oortredings: verandering van die vlag sonder wettige magtiging, en die gebruik, vertoon, beskadiging of vernietiging van die vlag in of binne sig van ’n openbare plek met die doel om dit te onteer.<ref name="wet" /> Die Minister van Kuns, Kultuur en Erfenis het die gesag om voor te skryf wanneer en hoe die vlag gehys moet word en wat die standaardgroottes, afmetings, verhoudings en kleure moet wees.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://teara.govt.nz/en/flags/page-5 |title=Flag law and protocol |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=Kerryn Pollock |date=20 April 2016 |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143606/https://teara.govt.nz/en/flags/page-5 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> In sy raadgewende rol het die Ministerie van Kultuur en Erfenis riglyne uitgereik om persone te help met die gebruik van die vlag. Geen toestemming is nodig om die vlag te hys nie en dit mag op elke dag van die jaar vertoon word — regerings- en openbare geboue met vlagpale word veral aangemoedig om gedurende werksure die vlag te hys. Dit moet egter nooit in ’n verwaarloosde toestand gebruik word nie.<ref name="protocol">{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/flying-new-zealand-flag |title=Flying the New Zealand Flag |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |date=30 November 2017 |accessdate=8 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142638/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/flying-new-zealand-flag |archive-date=12 June 2018 |url-status=live}}</ref> Van November 1941 tot Oktober 1984 het die Seremonie van die Eerbetoon aan die Vlagregulasies 1941 van staatskole vereis om Waitangi-, Anzac-, Ryks-, die Monarg se verjaars-, Trafalgar-, Wapenstilstands- en Dominion-dae te herdenk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/cohtfr1941403/ |title=Ceremony Of Honouring The Flag Regulations 1941 |publisher=Nieu-Seelandse Regsinligtingsinstituut |accessdate=31 Desember 2023}}</ref> In 1984 is die koste van vlae en pale op $340&nbsp;000 beraam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/flags-schools |title=Flags in schools |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=18 September 2021}}</ref> In teenstelling met ander lande het Nieu-Seeland geen amptelike “Vlagdag” nie.<ref name="Buschbacher" /> Die hys van vlae kan op sekere herdenkingsdae aangemoedig word na goeddunke deur die Minister van Kuns, Kultuur en Erfenis.<ref name="protocol" /> Die vlag word gewoonlik slegs deur sekere hooggeplaaste amptenare as ’n voertuigvlag gebruik, waaronder die eerste minister en ander ministers; ambassadeurs en hoë kommissarisse (wanneer oorsee) en die Weermaghoof. In hierdie gevalle word geen onderskeidende kenteken of rande op die vlag gebruik nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/displaying-new-zealand-flag |title=Displaying the New Zealand Flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144013/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/displaying-new-zealand-flag |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Die vlag word halfstok gehys – altyd na goeddunke deur die Minister van Kuns, Kultuur en Erfenis – om ’n tydperk van rou aan te dui. Noemenswaardige geleenthede waar die vlag halfstok gehys is, sluit in die dood van die voormalige eerste minister [[David Lange]], die dood en staatsbegrafnis van die bergklimmer [[Edmund Hillary|Sir Edmund Hillary]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/half-masting-new-zealand-flag-occasions |title=Half-masting the New Zealand Flag occasion |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142838/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/half-masting-new-zealand-flag-occasions |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> en die dood van [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/new-zealand-flag-fly-half-mast-mark-death-her-majesty-elizabeth-ii-queen-new-zealand |title=New Zealand Flag to fly at half-mast to mark the death of Her Majesty Elizabeth II, Queen of New Zealand |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524112609/https://mch.govt.nz/new-zealand-flag-fly-half-mast-mark-death-her-majesty-elizabeth-ii-queen-new-zealand |archive-date=24 Mei 2023 |url-status=live}}</ref> Wanneer die vlag halfstok gehys word, moet dit tot ’n herkenbare halfstokposisie laat sak word om die voorkoms van ’n vlag wat per ongeluk van die bokant van die vlagpaal afgeval het te vermy; die vlag moet ten minste een keer sy hoogte van die bokant van die vlagpaal af wees.<ref name="protocol" /> == Vlagdebat == === Aansoek vir verankering === In Maart 1994 het die eerste minister van Nieu-Seeland, Jim Bolger, verklaar dat hy die verandering in ’n Nieu-Seelandse [[republiek]] sal ondersteun.<ref name="bolger">{{en}} {{cite web |url=http://www.republic.org.nz/node/29#1994 |title=History of Republicanism in New Zealand – 1994 |publisher=New Zealand Republic |date=12 Januarie 2015 |accessdate=2 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112171707/http://www.republic.org.nz/node/29 |archive-date=12 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In reaksie hierop het die Christen-demokratiese parlementslid Graeme Lee ’n ''Vlae-, Liedere-, Embleme- en Namebeskermingswysigingswetsontwerp'' aangekondig.<ref name="lee_bill">{{en}} {{cite web |url=http://www.bennion.co.nz/mlr/1994/sep.html |title=Maori Law Review – New Zealand |publisher=Maori Law Review |date=September 1994 |accessdate=20 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920122358/http://www.bennion.co.nz/mlr/1994/sep.html |archive-date=20 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indien die wetsontwerp aangeneem is, sou dit die wet, wat die vlag en die volkslied van Nieu-Seeland vaslê, slegs met ’n meerderheid van 65 persent in die parlement veranderbaar maak. Die wetsontwerp het sy eerste lesing geslaag, maar is verslaan in die tweede lesing met 26 teenoor 37 stemme.<ref name="flagbill">{{en}} {{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/PA1008/S00083/bill-advocates-consultative-debate-on-new-flag.htm |title=Bill advocates consultative debate on new flag |publisher=Scoop.co.nz |date=5 Augustus 2010 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113222/http://www.scoop.co.nz/stories/PA1008/S00083/bill-advocates-consultative-debate-on-new-flag.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Vlagvoorstelle === [[Lêer:Laffare1.jpg|duimnael|Die silwervaringvlag wapper soms langs die huidige vlag van Nieu-Seeland, soos hier in Wellington]] Die debat oor die behoud of verandering van die Nieu-Seelandse vlag het voor Mei 1973 begin, toe ’n opdrag om die vlag te verander nie deur die Arbeidersparty by hul nasionale konferensie aanvaar is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/pdfs/John%20Moody.pdf |title=Past Attempts to Change New Zealand's Flag |publisher=Nieu-Seelandse Vlagvereniging |author=John Moody |format=pdf |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> In November 1979 het die minister van binnelandse sake, Allan Highet, voorgestel dat die ontwerp van die vlag verander behoort te word en het ’n kunstenaar gesoek wat ’n nuwe vlag, met die [[silwervaring]] op, sal ontwerp. Die voorstel het egter min ondersteuning gekry.<ref name="highet_flag">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/nz!.html |title=New Zealand – Proposals for a new flag |publisher=Flags of the World |date=29 September 2006 |accessdate=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601023621/https://www.crwflags.com/fotw/flags/nz!.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1998 het die eerste minister Jenny Shipley die oproep van die minister van kulturele sake, Marie Hasler, om ’n verandering van die vlag gesteun. Shipley het saam met die Nieu-Seelandse Toerismeraad die kwasi-nasionale silwervaringvlag, wat ’n wit silwervaring op ’n swart agtergrond vertoon, as ’n moontlike alternatiewe vlag na die voorbeeld van [[Vlag van Kanada|Kanada se Esdoringblaarvlag]] ondersteun. Op 5 Augustus 2010 het Charles Chauvel, parlementslid van die Arbeidersparty, ’n wetsontwerp vir ’n raadplegende kommissie geloods deur ’n referendum oor die vlag van Nieu-Seeland aan te kondig.<ref name="flagbill" /> In Februarie 2015 is berig dat Nieu-Seeland moontlik ’n vlagreferendum kan hou voor die einde van die jaar en dat ’n besluit vroeg in 2016 geneem kan word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/world/south-pacific/65737167/null |title=Fiji to beat NZ on flag change |publisher=Stuff |author=Michael Field |date=3 Februarie 2015 |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> === Voorgestelde vlae === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Silver fern flag.svg| Die silwervaringvlag Lêer:Koru flag.svg| {{FIAV|proposal}} [[Friedensreich Hundertwasser]] se “Koru-vlag”, 1983 Lêer:Aaron Nicholson's New Zealand Flag.svg| {{FIAV|proposal}} Aaron Nicholson se ontwerp, 2000 Lêer:NZflag proposal-dignan.svg| {{FIAV|proposal}} James Dignan se ontwerp, 2002 Lêer:Kyle Lockwood's New Zealand Flag.svg| {{FIAV|proposal}} Kyle Lockwood se ontwerp, 2004 Lêer:Helen Clark's New Zealand Flag.svg| {{FIAV|proposal}} [[Helen Clark]] se ontwerp, 2007 Lêer:John Traft's New Zealand Flag.svg| {{FIAV|proposal}} John Traft se ontwerp, 2008 Lêer:Kibblesworthnewzealandflag.svg| {{FIAV|proposal}} Adam Kibbey se ontwerp, 2009 </gallery> === Referendums in 2015–16 === [[Lêer:Five proposed New Zealand flags.jpg|duimnael|links|Die vyf voorgestelde vlae wapper in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]]] [[Lêer:John Key February 2015.jpg|duimnael|upright|Premier John Key in Februarie 2015]] Op 11 Maart 2014 het die destydse eerste minister, John Key, tydens ’n toespraak sy voorneme vir ’n [[referendum]] oor die aanneming van ’n nuwe vlag tydens die volgende parlementêre termyne aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2014/mar/11/new-zealand-to-hold-referendum-on-new-post-colonial-flag |title=New Zealand to hold referendum on new, ‘post-colonial’ flag |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=21 Julie 2025 |date=25 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225130714/https://www.theguardian.com/world/2014/mar/11/new-zealand-to-hold-referendum-on-new-post-colonial-flag |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26524132 |title=New Zealand to hold referendum on national flag |publisher=[[BBC]] |date=11 Maart 2014 |accessdate=5 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205024042/https://www.bbc.com/news/world-asia-26524132 |archive-date=5 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na aanleiding van die Nasionale Party se herverkiesing is die details van die twee referendums aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.beehive.govt.nz/release/first-steps-taken-towards-flag-referendum |title=First steps taken towards flag referendum |publisher=Nieu-Seelandse Regering |date=29 Oktober 2014 |accessdate=3 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203145547/https://www.beehive.govt.nz/release/first-steps-taken-towards-flag-referendum |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste referendum is ingestel vir November 2015, waarin kiesers vir een van vyf voorgestelde ontwerpe kon stem. In die tweede referendum van Maart 2016 kon die kiesers tussen die verkose ontwerp en die huidige vlag kies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dpmc.govt.nz/our-programmes/special-programmes/flag-consideration-project |title=The NZ flag — your chance to decide |publisher=Nieu-Seelandse Regering |accessdate=12 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512041745/https://dpmc.govt.nz/our-programmes/special-programmes/flag-consideration-project |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die geval dat die vlag verander sou word, het die Nieu-Seelandse vlagreferendumswet bepaal dat die huidige vlag (beskryf as die “1902-vlag”) van Nieu-Seeland in gebruik sou bly en erken is “as ’n vlag van historiese belang”.<ref name="bill">{{en}} {{cite web |url=http://legislation.govt.nz/bill/government/2015/0008/latest/DLM6405450.html?search=ts_act%40bill%40regulation%40deemedreg_Flag+Referendum+Bill_resel_25_a&p=1 |title=New Zealand Flag Referendums Bill – amendments |publisher=Parlementêre Raadskantoor |date=2015 |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> Amptelike dokumente wat die huidige vlag toon, soos bestuurderslisensies, sou geldig bly en vervang word deur vanselfsprekend (soos hernuwing van bestuurderslisensies).<ref name="bill" /> Op 11 Desember 2015 is die voorlopige uitslae van die eerste referendum aangekondig. Die blou en swart ontwerp met ’n silwervaring en rooi sterre was die verkose vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-35059898 |title=New Zealand chooses new flag as preliminary winner |publisher=[[BBC]] |date=11 Desember 2015 |accessdate=19 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519232926/https://www.bbc.com/news/world-asia-35059898 |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2015/12/15/asia/new-new-zealand-flag/ |title=Would you replace the New Zealand flag with this? |publisher=[[CNN]] |author=James Griffiths |date=15 Desember 2015 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113224/https://edition.cnn.com/2015/12/15/asia/new-new-zealand-flag/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie vlagontwerp het die tweede referendum nie gewen nie nadat die uitslae getoon het dat die huidige vlag gekies is as die vlag van Nieu-Seeland. 56,6% was ten gunste van die huidige vlag, met ’n stempersentasie van 67,3%. 43,2% was ten gunste van die Lockwood-ontwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=11611333&ref=NZH_Tw |title=Flag referendum: John Key defends $26m flag vote as critics accuse him of dividing country |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=24 Maart 2016 |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> === Uitslae === {| class="wikitable" |+ Eerste Nieu-Seelandse vlagreferendum in November–Desember 2015 (finale uitslae)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.electionresults.govt.nz/2015_flag_referendum1/results-by-count-report.html |title=First Referendum on the New Zealand Flag -- Final Results by Count Report |publisher=Nieu-Seelandse Verkiesingskommissie |date=15 Desember 2015 |accessdate=18 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518215823/https://www.electionresults.govt.nz/2015_flag_referendum1/results-by-count-report.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- style="background:#e9e9e9;" ! rowspan="2" style="width:20%;"| Ontwerp !! colspan="2" style="width:20%;"| Eerste stemming !! colspan="2" style="width:20%;"| Tweede stemming !! colspan="2" style="width:20%;"| Derde stemming !! colspan="2" style="width:20%;"| Laaste stemming |- style="background:#e9e9e9;" ! Stemme !! % !! Stemme !! % !! Stemme !! % !! Stemme !! % |- style="text-align:right;background:#cfc;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Silver Fern (Black, White & Blue) by Kyle Lockwood.svg|30px|raam]] '''Ontwerp A''' | 559&nbsp;587 | 40,15 | 564&nbsp;660 | 40,85 | '''613&nbsp;159''' | '''44,77''' | '''670&nbsp;790''' | '''50,58''' |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Silver Fern (Red, White & Blue) by Kyle Lockwood.svg|30px|raam]] Ontwerp E | '''580&nbsp;241''' | '''41,64''' | '''584&nbsp;442''' | '''42,28''' | 607&nbsp;070 | 44,33 | 655&nbsp;466 | 49,42 |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Red Peak by Aaron Dustin.svg|30px|raam]] Ontwerp B | 122&nbsp;152 | 8,77 | 134&nbsp;561 | 9,73 | 149&nbsp;321 | 10,90 | colspan="2" | n.v.t. |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Silver Fern (Black & White) by Alofi Kanter.svg|30px|raam]] Ontwerp D | 78&nbsp;925 | 5,66 | 98&nbsp;595 | 7,13 | colspan="4" | n.v.t. |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Koru (Black) by Andrew Fyfe.svg|30px|raam]] Ontwerp C | 52&nbsp;710 | 3,78 | colspan="6" | n.v.t. |- style="background:#e9e9e9;text-align:right;" | style="text-align:left;"| '''Totaal''' | '''1&nbsp;393&nbsp;615''' | '''100,00''' | '''1&nbsp;382&nbsp;258''' | '''100,00''' | '''1&nbsp;369&nbsp;550''' | '''100,00''' | '''1&nbsp;326&nbsp;256''' | '''100,00''' |- style="text-align:right;" | colspan=3 style="text-align:left;"| Nieoordraagbare stemme | 11&nbsp;357 | 0,73 | 24&nbsp;065 | 1,56 | 67&nbsp;359 | 4,35 |- style="text-align:right;" | colspan=7 style="text-align:left;"| Informele stemme | 149&nbsp;747 | 9,68 |- style="text-align:right;" | colspan=7 style="text-align:left;"| Ongeldige stemme | 3&nbsp;372 | 0,22 |- style="text-align:right;" | colspan=7 style="text-align:left;"| '''Totale stemme uitgebring''' | '''1&nbsp;546&nbsp;734''' | '''100,00''' |- style="background:#e9e9e9;text-align:right;" | colspan=7 style="text-align:left;"| Stempersentasie | colspan=2| 48,78 |} [[Lêer:New Zealand flag referendum two 2016.svg|duimnael|400px|Uitslae volgens kiesafdelings: {{columns |col1 = {{sleutel|#5141FF|> 60% ten gunste van die nuwe ontwerp}} {{sleutel|#9995FF|> 50–59% ten gunste van die nuwe ontwerp}} |col2 = {{sleutel|#F9999E|> 50–59% ten gunste van die huidige vlag}} {{sleutel|#FB4249|> 60% ten gunste van die huidige vlag}}}}]] {| class="wikitable" |+ Tweede Nieu-Seelandse vlagreferendum in Maart 2016<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.electionresults.govt.nz/2016_flag_referendum2/ |title=Second Referendum on the New Zealand Flag Preliminary Result |publisher=Nieu-Seelandse Verkiesingskommissie |date=24 Maart 2016 |accessdate=15 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115102629/https://electionresults.govt.nz/2016_flag_referendum2/ |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- style="background:#e9e9e9;" ! rowspan="2"| Ontwerp !! colspan="2"| Stemme |- style="background:#e9e9e9;" ! Aantal !! % |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:NZ flag design Silver Fern (Black, White & Blue) by Kyle Lockwood.svg|30px|raam]] Opsie 1 (alternatiewe vlag) | 915&nbsp;008 | 43,26 |- style="text-align:right;background:#cfc;" | style="text-align:left;"| [[Lêer:Flag of New Zealand.svg|30px|border]] Opsie 2 (huidige vlag) | 1&nbsp;200&nbsp;003 | 56,74 |- style="background:#e9e9e9;text-align:right;" | style="text-align:left;"| '''Totaal''' | '''2&nbsp;115&nbsp;011''' | '''100,00''' |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| Informele stemme | 4&nbsp;942 | 0,23 |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| Ongeldige stemme | 4&nbsp;554 | 0,21 |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;"| '''Totale stemme uitgebring''' | '''2&nbsp;124&nbsp;507''' | '''100,00''' |- style="background:#e9e9e9;text-align:right;" | style="text-align:left;"| Stempersentasie | colspan=2| 67,26 |} == Rooi vaandel == ’n Rooi weergawe van die vlag, wat amptelik die Rooi Vaandel genoem word en die bynaam ''red duster'' (“rooi stofdoek”) dra,<ref name="Thomas">{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/national/87788648/flags-of-new-zealand-the-official-ones-and-the-distant-relatives |title=Flags of New Zealand: the official ones, and the distant relatives |publisher=Stuff |author=Rachel Thomas |date=2 Januarie 2017 |accessdate=5 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705205614/https://www.stuff.co.nz/national/87788648/flags-of-new-zealand-the-official-ones-and-the-distant-relatives |archive-date=5 Julie 2018 |url-status=live}}</ref> is in 1903 aangeneem om deur nieregeringsskepe gebruik te word.<ref name="other flags">{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://teara.govt.nz/en/flags/page-3 |title=Flags – Other flags |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=Kerryn Pollock |date=30 April 2006 |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141912/https://teara.govt.nz/en/flags/page-3 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Dit is tydens albei wêreldoorloë op Nieu-Seelandse handelskepe gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/new-zealand-red-ensign |title=New Zealand Red Ensign |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |accessdate=5 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705233211/https://nzhistory.govt.nz/media/photo/new-zealand-red-ensign |archive-date=5 Julie 2018 |url-status=live}}</ref> Die Rooi Vaandel is soms verkeerdelik op land gehys in die oortuiging dat dit die nasionale vlag is.<ref name="Thomas" /> Vanweë die Maori’s se lang afkeuring van rooi as ’n vlagkleur<ref name="other flags" /> mag volgens die ''Flags, Emblems, and Names Protection Act 1981'' die Rooi Vaandel nie op land met ’n Maori-teenwoordigheid gehys word nie.<ref name="wet" /> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Civil Ensign of New Zealand.svg| {{FIAV|normal}} Die Rooi Vaandel word meestal as ’n burgerlike vaandel gebruik </gallery> == Ander vlae == {{Sienook|Vlae van deelstate en gebiede van Australië}} [[Lêer:Tino Rangatiratanga flag against sky 2024.jpg|duimnael|links|’n ''tino rangatiratanga''-teen die sonlig]] [[Lêer:Tino rangatiratanga flag on Harbour Bridge.jpg|duimnael|Nieu-Seeland se vlag saam met die ''tino rangatiratanga'', die nasionale vlag van die Maori’s, op Waitangi-dag in [[Auckland]], 2012]] Die vlag wat oor die algemeen die ''tino rangatiratanga'' ([[Maori (taal)|Maori]] vir “volkome soewereiniteit”) genoem word, is in 1989 ontwerp. Dit word as ’n nasionale vlag van die Maori’s beskou.<ref>{{en}} {{cite encyclopedia |url=https://teara.govt.nz/en/flags/page-2 |title=Flags – Māori flags |encyclopedia=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |author=Kerryn Pollock |date=30 April 2006 |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143446/https://teara.govt.nz/en/flags/page-2 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Daar is twee amptelike vlae wat, wanneer hulle onder die gepaste omstandighede gehys word, voorrang geniet bo die nasionale vlag van Nieu-Seeland: * Die koningin se persoonlike Nieu-Seelandse vlag, wat in 1962 aangeneem is, vertoon die [[wapen van Nieu-Seeland]] in ’n vaandelvorm, versier met ’n rondel wat die letter “E” en ’n kroon vertoon. Die persoonlike vlag was deurlopend gehys op enige gebou waarin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] haar bevind het en is deur enige skip gebruik wat die koningin in Nieu-Seelandse gebiedswaters vervoer het.<ref name="other flags" /> Sedert die dood van die koningin word die vlag nie meer gebruik nie. * Die vlag van die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal word deurlopend in teenwoordigheid van die goewerneur-generaal gehys. Die vlag is in sy huidige vorm in 2008 aangeneem en vertoon ’n blou vaandel met ’n skild op die Nieu-Seelandse wapen omring deur ’n kroon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gg.govt.nz/office-governor-general/conditions-appointment/governor-generals-flag |title=The Governor-General's Flag |publisher=Goewerneur-generaal van Nieu-Seeland |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140702/https://www.gg.govt.nz/office-governor-general/conditions-appointment/governor-generals-flag |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live}}</ref> Daarbenewens beskik die Polisie, Brandweerdiens, Doeanediens en die Verdedigingsmag oor hul eie vlae.<ref name="other flags" /> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Australasian team for Olympic games.svg| {{FIAV|historical}} Olimpiese vlag van [[Australasië]], [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]] en [[Olimpiese Somerspele 1912|1912]] Lêer:Royal Standard of New Zealand (1962–2022).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] in Nieu-Seeland, 1962 tot 2022 Lêer:Flag of the Governor-General of New Zealand.svg| Vlag van die Goewerneur-Generaal van Nieu-Seeland Lêer:Civil Air Ensign of New Zealand.svg| Vaandel van die Nieu-Seelandse Burgerlike Lugvaart Lêer:Air Force Ensign of New Zealand.svg| Vaandel van die [[Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag]] Lêer:Roundel of New Zealand.svg| Kokarde van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag Lêer:Flag of New Zealand Police.svg| Vlag van die Nieu-Seelandse Polisiediens Lêer:Flag of the New Zealand Fire Service.jpg| Vlag van die Nieu-Seelandse Brandweerdiens Lêer:Flag of New Zealand Customs Service.png| Vlag van die Nieu-Seelandse Doeanediens Lêer:New Zealand Yacht Ensign.svg| Nieu-Seelandse Seiljagklubvaandel Lêer:Flag of Chatham Islands.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike [[vlag van die Chathameilande]] Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]] Lêer:Tino Rangatiratanga Maori Flag.svg| {{FIAV|normal}} ''Tino rangatiratanga'', die nasionale vlag van die Maori<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/national-māori-flag |title=The National Maori Flag |publisher=Nieu-Seelandse Departement van Kultuur en Erfenis |date=26 Mei 2015 |accessdate=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601223131/https://mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags/national-m%C4%81ori-flag |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:NZ-Takitimu-Flag.svg| Voorbeeld van ’n Maori-vlag met die stamnaam daarop, gebaseer op die Britse Rooi Vaandel Lêer:Flag of Niue.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Niue]] Lêer:Flag of the Ross Dependency (unofficial).svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van die [[Ross-Afhanklikheid]] Lêer:Flag of Tokelau.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tokelau]] </gallery> == Subnasionale vlae == === Munisipale vlae === Sommige van die Nieu-Seelandse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Auckland.svg| {{FIAV|historical}} [[Auckland]], 1980 tot 2010 Lêer:Flag of Christchurch.svg| {{FIAV|normal}} [[Christchurch]] Lêer:Flag of Dunedin.svg| {{FIAV|normal}} [[Dunedin]] Lêer:Flag of Hamilton, New Zealand.svg| {{FIAV|normal}} [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] Lêer:Flag of Invercargill (coat of arms).svg| {{FIAV|normal}} [[Invercargill]] Lêer:Flag of Napier.svg| {{FIAV|normal}} [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] Lêer:Nelson flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] Lêer:Flag of Palmerston North.svg| {{FIAV|normal}} [[Palmerston North]] Lêer:Flag of Wellington.svg| {{FIAV|normal}} [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] </gallery> == Verwante vlae == {{Hoofartikel|Suiderkruisvlae}} [[Lêer:Flag of Australia.svg|duimnael|Die [[vlag van Australië]] is nou verwant aan die Nieu-Seelandse vlag]] Die vlag van Nieu-Seeland is in 1902 aanvaar en die eerste nasionale vlag wat die sterre van die Suiderkruis gebruik en bly eiesoortig as die enigste nasionale vlag wat slegs die sterre van die konstellasie wat eintlik die kruis self vorm insluit. Die Australiese vlag, wat in 1903 aanvaar is, gebruik die ''Union Jack'' in die skildhoek en die Suiderkruis op die wapperkant. Die kruis op die Nieu-Seelandse vlag is saamgestel uit die vier primêre sterre van die Suiderkruis, elk ’n rooi vyfpuntige ster met ’n wit fraiing. Die Australiese vlag vertoon ses wit sterre, waarvan vyf sewepuntig is (die Gemenebesster) en ’n vyfpuntige ster, ''Epsilon Crucis'', die kleiner ster van die Suiderkruis wat nie deel van die werklike kruis self vorm nie is ook ingesluit. Australië se vlag vertoon ’n groot Gemenebesster onder die ''Union Jack'' omdat dit ’n simbool van Australië is. Die Nieu-Seelandse vlagkleure is effens donkerder as die Australiese s’n. Baie andere vlae bevat ook die Suiderkruis as ’n embleem, sommige dateer so lank terug soos die nasionale koloniale vlag van Australië van 1823/24. Die nasionale vlae van [[Vlag van Brasilië|Brasilië]], [[Vlag van Papoea-Nieu-Guinee|Papoea-Nieu-Guinee]] en [[Vlag van Samoa|Samoa]] vertoon ook die Suiderkruis. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Brazil.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Brasilië]] Lêer:Flag of Papua New Guinea.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Papoea-Nieu-Guinee]] Lêer:Flag of Samoa.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Samoa]] </gallery> == Soortgelyke vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Fiji.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Fidji]] Lêer:Flag of Tuvalu.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tuvalu]] </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Wapen van Nieu-Seeland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web |url=https://www.silverfernflag.org/uploads/1/0/2/2/10222610/nz_flag_facts_malcolm_mulholland.pdf |title=New Zealand Flag Facts |publisher=New Zealand Flag Consideration Panel |author=Malcolm Mulholland |date=2016 |accessdate=21 Julie 2025}} * {{en}} {{cite book |author=Alison Drench |title=Essential Dates – A Timeline of New Zealand History |publisher=Random House |location=Auckland |year=2005 |ISBN=1-86941-689-9}} * {{de}} {{cite book |author=W. Smith, O. Neubecker |title=Wappen und Flaggen aller Nationen |publisher=Battenberg |location=München |year=1980 |ISBN=3-87045-183-1}} * {{en}} {{cite web |author=Bernard John Foster |title=Flags |publisher=Alexander Hare McLintock |work=An Encyclopaedia of New Zealand |location=Wellington |year=1966 |url=https://teara.govt.nz/en/1966/flags |accessdate=21 Julie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of New Zealand|Vlae van Nieu-Seeland}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/nz.html Nieu-Seeland] by ''Flags of the World''. * {{en}} [http://www.mch.govt.nz/nz-identity-heritage/flags Ministry of Culture and Heritage – New Zealand Flag] * {{en}} [http://www.flaginstitute.org/wp/ The Flag Institute, United Kingdom] * {{en}} [http://www.teara.govt.nz/en/1966/flags An Encyclopaedia of New Zealand (1966)] * {{en}} [http://www.legislation.govt.nz/act/public/1981/0047/latest/DLM51358.html Flags, Emblems, and Names Protection Act 1981] * {{en}} [http://www.nzflag.com/ NZFlag.com Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201072945/http://www.nzflag.com/ |date=1 Februarie 2010}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-New-Zealand|title=Flag of New Zealand|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Julie 2025}} {{Oseaniëvlae}} {{Vlae van Nieu-Seeland}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{de-vertaal|Flagge Neuseelands}} {{en-vertaal|Flag of New Zealand}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Vlae van Nieu-Seeland| ]] otzhq6rhe2lk1jc7a8ocncqbcj86oxm 0 56444 2918772 2617170 2026-07-22T15:34:43Z Aliwal2012 39067 2918772 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Kampsbaai |ander_naam= |nedersetting_tipe= Voorstad |beeld_stadsilhoeët=CampsBayFromLionsHead.jpg |beeldgrootte=300px |beeldbyskrif=Kampsbaai vanaf [[Leeukop]]. |duimdrukkerkaart=Kaapstad |duimdrukkeretiketposisie=regs |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingtipe3=Wyk |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] |onderafdelingnaam3=74 |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=~1713 |oppervlak_totaal_km2=1.68 |hoogte_m= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|57|0|S|18|23|0|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=2773<ref name="census2011">[http://census2011.adrianfrith.com/place/199041046 Subplek Kampsbaai] ''2011-sensus''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=1700 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode=8005 |skakelkode=021 |voetnotas= |webwerf= }} [[Lêer:Camps Bay view.jpg|duimnael|links|300px|Kampsbaai vanaf Tafelberg.]] '''Kampsbaai''' is 'n welgestelde [[voorstad]] en vakansieoord in [[Kaapstad]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Dit vorm 'n klein baai aan die weskus van die Kaapse Skiereiland waarna dit vernoem is. Dit is een van 10 voorstede wat die stad se Atlantiese kuslyn vorm. In die somer lok Kampsbaai baie plaaslike inwoners en buitelandse besoekers. Die [[Twaalf Apostels]], deel van die [[Tafelberg]]reeks, kyk oor Kampsbaai uit, n die strand is as 'n [[blouvlagstrand]] gesertifiseer. == Geskiedenis == Die eerste inwoners van Kampsbaai was die [[Bosman|San]] (jagter-versamelaars) en die Goringqhaique, [[Khoikhoi|Khoi-veeboere]]. Toe [[Jan van Riebeeck]] 'n verversingstasie vir die VOC (Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie) gestig het, was die Twaalf Apostels bedek met woude met [[leeus]], [[luiperds]] en [[Wildsbok|wildsbokke]]. Die voorstad is genoem na ''Von Camptz'' 'n amptenaar van die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie aan wie die plaas Ravensteyn, langs Kloofnek, behoort het. Kampsbaai is vroeër gebruik as 'n kuswoning vir menige vroeëre Britse Goewerneurs. ''The Round House'', onderkant [[Kloofnek]], was lord [[Charles Somerset]] se jaghuis. Kampsbaai was eers deel van [[Woodstock]] se munisipaliteit. Sy vooruitgang het begin met die bou van 'n tremlyn om [[Leeukop]] in 1902. Dit is sedertdien deur busse vervang. Kampsbaai het deel geword van Kaapstad in 1913 toe verskeie klein munisipaliteite saamgesmelt het. == Verwysings == {{Verwysings}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]. [[Eric Rosenthal]] 1967 {{Wes-Kaap saadjie}} {{Kaapstadse voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] qf54xj7h237s33ude7kqrzo5wvaia2i 2918802 2918772 2026-07-22T18:18:25Z Aliwal2012 39067 /* Geskiedenis */ 2918802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Kampsbaai |ander_naam= |nedersetting_tipe= Voorstad |beeld_stadsilhoeët=CampsBayFromLionsHead.jpg |beeldgrootte=300px |beeldbyskrif=Kampsbaai vanaf [[Leeukop]]. |duimdrukkerkaart=Kaapstad |duimdrukkeretiketposisie=regs |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingtipe3=Wyk |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] |onderafdelingnaam3=74 |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=~1713 |oppervlak_totaal_km2=1.68 |hoogte_m= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|57|0|S|18|23|0|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=2773<ref name="census2011">[http://census2011.adrianfrith.com/place/199041046 Subplek Kampsbaai] ''2011-sensus''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=1700 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode=8005 |skakelkode=021 |voetnotas= |webwerf= }} [[Lêer:Camps Bay view.jpg|duimnael|links|300px|Kampsbaai vanaf Tafelberg.]] '''Kampsbaai''' is 'n welgestelde [[voorstad]] en vakansieoord in [[Kaapstad]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Dit vorm 'n klein baai aan die weskus van die Kaapse Skiereiland waarna dit vernoem is. Dit is een van 10 voorstede wat die stad se Atlantiese kuslyn vorm. In die somer lok Kampsbaai baie plaaslike inwoners en buitelandse besoekers. Die [[Twaalf Apostels]], deel van die [[Tafelberg]]reeks, kyk oor Kampsbaai uit, n die strand is as 'n [[blouvlagstrand]] gesertifiseer. == Geskiedenis == Die eerste inwoners van Kampsbaai was die [[Bosman|San]] (jagter-versamelaars) en die Goringqhaique, [[Khoikhoi|Khoi-veeboere]]. Toe [[Jan van Riebeeck]] 'n verversingstasie vir die VOC (Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie) gestig het, was die Twaalf Apostels bedek met woude met [[leeus]], [[luiperds]] en [[Wildsbok|wildsbokke]]. In kompetisie met die meer onlangse setlaars het die Gringqhaique hul weivelde op die suidoostelike hange van Tafelberg verloor en in 1657 is hulle tot Kampsbaai beperk. Teen 1713 was die aantal Gringqhaique-bevolkings deur masels en pokke verminder. Al wat van hul nedersetting oorgebly het, was 'n ou kraal (Oudekraal). Die gebied is toe aan John Lodewyk Wernich toegeken en van vader na seun oorgedra. Johan Wernich is getroud met Anna Koekemoer, wat met sy dood in 1778 met Fredrick Ernst von Kamptz, 'n matroos, getrou het en die gebied het bekend geword as "Die Baai van von Kamptz". Die voorstad is genoem na ''Von Kamptz'' 'n amptenaar van die Nederlandse [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Oos-Indiese Kompanjie]] aan wie die plaas Ravensteyn, langs Kloofnek, behoort het. Kampsbaai is vroeër gebruik as 'n kuswoning vir menige vroeëre Britse goewerneurs. ''The Round House'', onderkant [[Kloofnek]], was lord [[Charles Somerset]] se jaghuis. Vir die grootste deel van die 1800's was Kampsbaai onontwikkeld. Kloofnekweg is in 1848 gebou en in 1884 is [[Thomas Bain]] opdrag gegee om 'n pad van [[Seepunt]] na Kampsbaai te bou met behulp van bandietarbeid. Die pad is in 1887 voltooi en Victoriaweg genoem ter ere van [[Koningin Victoria]] se jubileum in 1888. Die pad het mense toegelaat om per fiets na Kampsbaai te ry, wat gewild geword het as 'n piekniekplek. Dit het gelei tot die ontwikkeling, in 1901, van die Kampsbaai-trem om mense vir die dag uit te bring en daarmee saam die ontwikkeling van die getypoele, die Rotunda (nou die Bay Hotel) en 'n paviljoen vir konserte en vertonings. Kampsbaai was eers deel van [[Woodstock]] se munisipaliteit. Sy vooruitgang het begin met die bou van 'n tremlyn om [[Leeukop]] in 1902. Dit is sedertdien deur busse vervang. Kampsbaai het deel geword van Kaapstad in 1913 toe verskeie klein munisipaliteite saamgesmelt het, hoewel dit steeds as 'n ontspanningsgebied eerder as 'n residensiële gebied beskou is. == Verwysings == {{Verwysings}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]. [[Eric Rosenthal]] 1967 {{Wes-Kaap saadjie}} {{Kaapstadse voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] bwzswbqectifdvtcvied8k57v5zi7v8 0 59712 2918652 2699505 2026-07-21T14:56:31Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Spiderman.JPG" met "Madame_Tussauds_London_-_Spider-Man_statue.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2918652 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Marvel Comics |kenteken = [[Lêer:Marvel Logo.svg|200px]] |tipe = Strokiesmaatskappy |stigting = 1939 (as Timely Comics) |ligging_stad = [[New York]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Axel Alonso (hoofredakteur)<br />Dan Buckley (uitgewer)<br />[[Stan Lee]] (voormalige hoofredakteur, uitgewer) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = |produkte = [[Strokiesverhale]] |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.marvel.com ''marvel.com''] |ontbind = |voetnotas = }} '''Marvel Comics''' is 'n [[Amerika]]anse uitgewer van [[Strokiesverhaal|strokiesverhale]] en sedert 31 Desember 2009 die eiendom van [[The Walt Disney Company]]. Marvel is in 1939 deur Martin Goodman gestig as '''Timely Comics''',<ref name=daniels27>{{cite book|last=Daniels |first= Les | title= Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics | publisher = Abrams Books|location= New York | year= 1991 | isbn= 0-8109-3821-9 | pages = 27 & 32–33}}</ref> en dit het teen 1951 algemeen bekend geraak as '''Atlas Comics'''. Die Marvel-era het in Junie 1961 begin met die uitreiking van ''The Fantastic Four'' en ander superheldreekse wat geskep is deur [[Stan Lee]], Jack Kirby, Steve Ditko en baie ander. Onder Marvel se karakters tel bekendes soos [[Spider-Man]], [[Iron Man]], [[Captain America]], [[Thor (Marvel Comics)|Thor]], Doctor Strange, [[Hulk]], Daredevil, [[Wolverine]], Punisher, [[Black Panther]] en Captain Marvel, sowel as bekende superheldspanne soos die [[Avengers]], [[X-Men]], [[Fantastic Four]] en Guardians of the Galaxy. Sy talle superskurke sluit in Doctor Doom, [[Magneto]], Ultron, Thanos, Kang the Conqueror, [[Green Goblin]], Red Skull, Galactus, Loki en Kingpin. Die meeste van Marvel se fiktiewe karakters tree op in die Marvel Universe, en die meeste plekke weerspieël regte plekke soos [[New York]].<ref>Sanderson, Peter (20 November 2007). ''The Marvel Comics Guide to New York City''. Gallery Books.</ref> Daarbenewens het Marvel ook verskeie gelisensieerde reekse van ander maatskappy gepubliseer. Dit sluit in ''Star Wars''-strokiesverhale twee keer van 1977 tot 1986 en weer sedert 2015. ==Geskiedenis== ===Timely Publications=== Die uitgewer van [[pulptydskrif]]te Martin Goodman het die maatskappy wat later Marvel Comics sou word, in 1939 onder die naam Timely Publications gestig.<ref name=marvelcomics1>Postal indicia in issue, per [http://www.comics.org/issue/556/ ''Marvel Comics'' #1 &#91;1st printing&#93; (Oktober 1939)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141103110511/http://www.comics.org/issue/556/ |date=3 November 2014 }} in die Grand Comics Database: "Vol.1, No.1, MARVEL COMICS, Oct, 1939 Published monthly by Timely Publications, ... Art and editorial by Funnies Incorporated..."</ref> Goodman, wat in 1933 met 'n western-pulptydskrif begin het, het uitgebrei na die opkomende en toe reeds hoogs gewilde nuwe medium, strokiesboeke. Hy was die hoofredakteur en bestuurder van die nuwe lyn, wat hy uit sy bestaande kantore in West 42nd Street, New York, bedryf het. Sy broer, Abraham Goodman, is as die redakteur aangedui.<ref>{{cite book |last1=Bell |first1=Blake |last2=Vassallo |first2=Michael J. |year=2013 |title=The Secret History of Marvel Comics: Jack Kirby and the Moonlighting Artists at Martin Goodman's Empire |publisher=Fantagraphics Books |isbn=978-1-60699-552-5 |page=299}}</ref> Timely se eerste publikasie, ''Marvel Comics'' #1 (Oktober 1939), het die eerste verskyning van baie karakters bevat, soos Human Torch en Namor the Sub-Mariner.<ref name=marvelcomics1 /> Dit was 'n groot sukses; altesaam 900&nbsp;000 eksemplare van dié uitgawe en 'n herdruk die volgende maand is verkoop.<ref name="fromm">Keif Fromm, ''Alter Ego'' #49, p. 4</ref> Die maatskappy se eerste ware redakteur, die skrywer-kunstenaar Joe Simon, het met die kunstenaar Jack Kirby saamgewerk om een van die eerste superhelde met 'n patriotiese tema,<ref>{{cite book |last=Goulart |first=Ron |title=Comic book culture: an illustrated history |publisher=Collectors Press, Inc. |year=2000 |page=173 |isbn=978-1-888054-38-5}}. Preceding Captain America were MLJ Comics' the Shield and Fawcett Comics' Minute-Man.</ref> [[Captain America]], te skep in ''Captain America Comics'' #1 (Maart 1941). Dit was ook 'n treffer, met verkope van byna 'n miljoen.<ref name="fromm" /> Goodman het Timely Comics, Inc., gestig en strokiesboeke begin uitgee met die voorbladdatums April 1941 of Lente 1941.<ref name=daniels27/><ref>[http://www.comics.org/indicia_publisher/98/ "Marvel : Timely Publications (Indicia Publisher)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128205434/http://www.comics.org/indicia_publisher/98/ |date=January 28, 2012 }}</ref> Hy het sy vrou se 16-jarige neef,<ref>{{cite book |first1=Stan |last1=Lee |last2=Mair |first2=George |title=Excelsior!: The Amazing Life of Stan Lee |publisher=Fireside Books |year=2002 |page=22 |isbn=0-684-87305-2}}</ref> Stanley Lieber, in 1939 as algemene kantoorassistent gehuur.<ref>{{cite book |last1=Simon |first1=Joe |last2=with Simon |first2=Jim |title=The Comic Book Makers |publisher=Crestwood/II Publications |year=1990 |page=208 |isbn=1-887591-35-4}}</ref> Toe die redakteur Simon die maatskappy laat in 1941 verlaat,<ref name=mylife113-14>{{cite book |title=Joe Simon: My Life in Comics |first=Joe |last=Simon |publisher=Titan Books |year=2011 |location=Londen, VK |isbn=978-1-84576-930-7 |pages=113–114}}</ref> het Goodman Lieber tussentydse redakteur van die strokiesboeklyn gemaak. Lieber het in dié tyd onder die skuilnaam "[[Stan Lee]]" geskryf. Hy het dié posisie dekades lank behou, buiten drie jaar tydens sy militêre diens in die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Lee het tot verskeie titels bygedra. Goodman het verskeie tydskrifte en strokiesboeke deur middel van verskeie korporasies uitgegee. Hulle was almal in dieselfde kantore werksaam en het dieselfde personeel gehad.<ref name=daniels27 /> Een van dié sustersmaatskappye is Marvel Comics genoem, minstens van ''Marvel Mystery Comics'' #55 (Mei 1944) af. Sommige voorblaaie van strokiesboeke soos ''All Surprise Comics'' #12 (Winter 1946-'47) is ook onder die banier "A Marvel Magazine" gepubliseer, baie jare voordat Goodman die naam in 1961 amptelik aanvaar het.<ref>[http://www.comics.org/issue/75617/cover/4/ Cover, ''All Surprise Comics'' #12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628231428/http://www.comics.org/issue/75617/cover/4/ |date=June 28, 2011 }} at the Grand Comics Database</ref> ===Atlas Comics=== Ná die oorlog het strokiesboeke minder gewild geraak.<ref>{{cite book |last=Wright |first=Bradford W. |title=Comic Book Nation: The Transformation of Youth Culture in America |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=2001 |isbn=978-0-8018-6514-5 |page=[https://archive.org/details/comicbooknationt00wrig/page/57 57] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/comicbooknationt00wrig/page/57 }}</ref> Goodman se strokiesboeklyn het hulle ophou uitgee en uitgebrei na ander [[genre]]s soos gruverhale, westerns, humor, pratende diere, avontuurdramas, monsters, misdaad en oorlog. Later is [[woud]]-, romantiese, spioenasie- en selfs [[Bybel]]- en sporttemas bygevoeg. Goodman het die logo van een van sy maatskappye, Atlas News Company,<ref name=stjames>{{cite book |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Marvel-Entertainment-Group-Inc-Company-History.html |chapter=Marvel Entertainment Group, Inc. |title=International Directory of Company Histories, Vol. 10 |publisher=Gale / St. James Press, via FundingUniverse.com |year=1995 |location=Farmington Hills, Michigan |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711054637/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Marvel-Entertainment-Group-Inc-Company-History.html |archive-date=July 11, 2011 |access-date=September 28, 2011 |url-status=live}}</ref> in November 1951 op sy strokiesboeke begin gebruik. Dié naam het talle van sy sustersmaatskappye ingesluit, van Animirth Comics tot Zenith Publications.<ref>{{cite web|url=http://www.comics.org/publisher/78/indicia_publishers/|title=Marvel Indicia Publishers|website=comics.org|publisher=Grand Comics Database|access-date=November 18, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20141208004451/http://www.comics.org/publisher/78/indicia_publishers/|archive-date=December 8, 2014|url-status=live}}</ref> Atlas het nie juis geïnoveer nie, maar gewilde temas van dié tyd uitgegee, soos westerns en oorlogdramas, en daarna rolprentmonsters en grutemas.<ref>Les Daniels in ''Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics'', pp. 67–68.</ref> Atlas het ook talle kinderboekies en humorboeke vir tieners uitgegee. Die maatskappy het tussen 1953 en middel 1954 probeer om die superhelde te laat herleef, maar sonder sukses. Volgens Stan Lee het Atlas bly bestaan omdat hy boeke vinnig en goedkoop vervaardig het, en hulle was nie van baie goeie gehalte nie.<ref>{{cite news |last=Boatz |first=Darrel L. |date=December 1988 |title=Stan Lee |work=Comics Interview |issue=64 |pages=15–16 |publisher=Fictioneer Books}}</ref> ===Marvel Comics=== Die eerste moderne strokiesboeke onder die naam Marvel Comics was 'n antologie van [[wetenskapsfiksie]] genaamd ''Journey into Mystery'' #69 en die tienerhumortitel ''Patsy Walker'' #95 (albei Junie 1961), wat elk die naam "MC" op die voorblad gehad het.<ref>[http://www.comics.org/brand/36/ Marvel : MC (Brand)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307234958/http://www.comics.org/brand/36/ |date=March 7, 2011 }} by die Grand Comics Database.</ref> Kort nadat DC Comics daarin geslaag het om die superhelde in die laat 1950's en vroeë 1960's te laat herleef, veral met onder andere [[Batman]] en [[Superman]], het Marvel dieselfde gedoen. Goodman, wat daarvan gehou het om bestaande neigings te volg, het aan Stan Lee opdrag gegee om 'n strokiesverhaalreeks oor 'n span superhelde te skep.<ref>Lee, Stan in ''Origins of Marvel Comics'' (Fireside Books, 1974), p. 16.</ref> [[Beeld:Madame Tussauds London - Spider-Man statue.jpg|thumb|links|240px|Spider-Man in [[Madame Tussauds]] in [[Londen]]. Hy sou Marvel Comics se topsuperheld word.]] In 1961 het Lee strokiesverhale oor superhelde vernuwe deur helde te skep wat tot volwassenes sou spreek en nie noodwendig tot tieners nie, en dit was die begin van wat Marvel later sou noem die "Marvel Age of Comics".<ref>{{cite book |title=The Marvel Legacy of Jack Kirby |publisher=Marvel |year=2015 |page=50 |isbn=978-0-785-19793-5}}</ref> Die helde van die eerste titel, ''The Fantastic Four'' #1 (November 1961),<ref>{{cite web |url=http://www.comics.org/series/1482/ |title=Fantastic Four |publisher=Grand Comics Database |access-date=March 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315125926/http://www.comics.org/series/1482/ |archive-date=March 15, 2011 |url-status=live }}</ref> was anders as vorige superhelde omdat hulle gestry het, wrokke gehad het en geheime identiteite verkies het bo sterstatus. Marvel het dus strokiesverhale ontwikkel wat gefokus het op karakteruitbeelding en volwasse sake, 'n eienskap wat die ouer lede van die nuwe generasie lesers waardeer het.<ref>{{cite book |last1=Roberts |first1=Randy |first2=James S. |last2=Olson |title=American Experiences: Readings in American History: Since 1865 |edition=4 |publisher=Addison–Wesley |year=1998 |page=317 |isbn=978-0-321-01031-5}}</ref> Dit was veral van toepassing op ''The Amazing Spider-Man''-titel, wat Marvel se topverkoper sou word. Die jong [[Spider-Man]] het geworstel met selfvertwyfeling en klein probleme soos enige ander tiener, en dit was iets waarmee baie lesers hulle kon vereenselwig.<ref>{{Cite book |last1=Dunst |first1=Alexander |url=https://books.google.com/books?id=fUpnDwAAQBAJ&dq=Spider-Man+comic+suffered+mundane+problems+like+any+other+teenager&pg=PA76 |title=Empirical Comics Research: Digital, Multimodal, and Cognitive Methods |last2=Laubrock |first2=Jochen |last3=Wildfeuer |first3=Janina |date=July 3, 2018 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-73388-5 |language=en}}</ref> Stan Lee en die kunstenaar en later medeskrywer Jack Kirby se [[Fantastic Four]] het hulle oorsprong in 'n [[Koue Oorlog]]-kultuur wat hulle skeppers daartoe lei om die superheldkonvensies van vorige eras te laat herleef om die psigologiese gees van hulle tydperk beter te weerspieël.<ref>{{cite journal |last=Genter |first=Robert |title=With Great Power Comes Great Responsibility': Cold War Culture and the Birth of Marvel Comics |journal=The Journal of Popular Culture |volume=40 |issue=6 |date=2007 |pages=953–978 |doi=10.1111/j.1540-5931.2007.00480.x}}</ref> Die gebruik van eienskappe soos bakleiery, geheime identiteite en selfs kostuums, en 'n monster as een van die helde, was 'n groot sukses. Marvel het baie superhelde met gebreke geskep, anders as die aantreklike, fikse en perfekte helde van vorige tradisionele strokiesverhale. Sommige helde het soos skurke en monsters gelyk, soos die [[Hulk]]. Dié naturalistiese benadering het selfs tot in die [[politiek]] gestrek. Soos die geskiedkundige van strokiesverhale Mike Benton opgemerk het: {{Blockquote|text=In die wêreld van [[Superman]]-strokiesverhale [van Marvel se teenstanders DC Comics] het [[kommunisme]] nie bestaan nie. Superman het selde nasionale grense oorgesteek en in politieke dispute betrokke geraak.<ref>{{cite book |first=Mike |last=Benton |title=Superhero Comics of the Silver Age: The Illustrated History |publisher=Taylor Publishing Company |location=Dallas, Texas |isbn=978-0-87833-746-0 |year=1991 |page=35}}</ref> Van 1962 tot 1965 was daar meer kommuniste [in Marvel Comics] as op die subskripsielys van ''[[Prawda]]''. Kommunistiese agente val Ant-Man in sy laboratorium aan, rooi trawante veg op die maan teen die Fantastic Four, en [[Viëtkong]]-guerrillas loop Iron Man tromp-op.<ref>Benton, p. 38.</ref>}} Al dié elemente het byval gevind by die ouer lesers, insluitende dié van universiteitstudente se ouderdom. In 1965 het Spider-Man en die Hulk albei verskyn op die tydskrif ''Esquire'' se lys van 28 helde op universiteitskampusse, saam met [[John F. Kennedy]] en [[Bob Dylan]].<ref>{{cite book |last1=Howe |first1=Sean |title=Marvel Comics: The Untold Story |year=2012 |publisher=HarperCollins |location=New York, NY |isbn=978-0-06-199210-0 |page=4}}</ref> In 2009 het die skrywer Geoff Boucher gesê: <blockquote>Superman en DC Comics het dadelik soos die vervelige ou [[Pat Boone]] gelyk; Marvel het gelyk soos [[The Beatles]]. Dit was Kirby se kunswerk met sy spanning en psigedelia wat dit perfek vir dié tyd gemaak het – of was dit Lee se bravade en melodrama, wat op 'n manier terselfdertyd onseker en vrypostig was?<ref name=laxgb>{{cite news |last=Boucher |first=Geoff |url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/09/jack-kirby-the-forgotten-hero-in-marvels-grand-hollywood-adventure.html |title=Jack Kirby, the abandoned hero of Marvel's grand Hollywood adventure, and his family's quest |work=Los Angeles Times |date=September 25, 2009|access-date=September 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725154424/http://herocomplex.latimes.com/2009/09/25/jack-kirby-the-forgotten-hero-in-marvels-grand-hollywood-adventure/ |archive-date=July 25, 2011 |url-status=live}}</ref></blockquote> Benewens verhale oor Spider-Man en die Fantastic Four, het Marvel ook stories begin publiseer oor sulke helde en antihelde soos die [[Hulk]], [[Thor (Marvel Comics)|Thor]], [[Iron Man]], die [[X-Men]] en [[Black Panther]], en sulke antagoniste soos [[Magneto]], die [[Green Goblin]] en [[Doctor Octopus]], wat almal gelewe het in 'n gedeelde werklikheid, bekend as die [[Marvel Universe]], met plekke wat soos werklike stede gelyk het, onder meer [[New York]], [[Los Angeles]] en [[Chicago]]. Die maatskappy se publikasies het aanvanklik 'n klein "MC" regs bo op die voorblaaie gehad. Steve Ditko het egter 'n groter mashoof links bo op die voorblaaie ontwerp vir boeke vanaf ''The Amazing Spider-Man'' #2. Lee het daarvan gehou en dit vir die maatskappy se hele publikasielyn gebruik. Dit sou die standaard vir Marvel Comics word.<ref>{{cite web |title=Branding Failure: The Rise and Fall of Marvel's Corner Box Art |url=https://www.youtube.com/watch?v=6sk7BAuUCFc |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515041859/https://www.youtube.com/watch?v=6sk7BAuUCFc |archive-date=15 Mei 2023 |url-status=bot: unknown |website=YouTube |publisher=ComicTropes |access-date=September 13, 2021 }}</ref> ===Laat 1960's tot 2000=== In 1968 het die stigter, Goodman, Marvel Comics en sy moedermaatskappy, Magazine Management, aan Perfect Film and Chemical verkoop, maar hy het aangebly as uitgewer.<ref>Daniels, Les (September 1991). ''Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics'', Harry N Abrams. p. 139.</ref> Hy het in 1972 afgetree en sy seun, Chip, as uitgewer aangestel.<ref name=Ronin>{{cite book |last=Ro |first=Ronin |title=Tales to Astonish: Jack Kirby, Stan Lee and the American Comic Book Revolution |year=2004 |publisher=Bloomsbury Publishing |page=[https://books.google.com/books?id=CFhbqswztWkC&dq=Sheldon+Feinberg+Cadence+Industries&pg=PA179 179]}}</ref> Lee het hom kort daarna opgevolg en het ook vir 'n kort ruk Marvel se president geword.<ref name=Ronin /><ref name="autobio">Lee, Mair, p. 5.</ref> Terwyl hy president was, het hy sy mederedakteur, die skrywer Roy Thomas, as hoofredakteur aangestel. Thomas het "Stan Lee Presents" op die openingsblad van elke strokiesboek geplaas.<ref name=Ronin /> 'n Reeks nuwe hoofredakteurs het die maatskappy gelei in nog 'n verslapping in die nywerheid. Marvel het weer probeer diversifiseer, en titels uitgegee met die temas gruverhale (''The Tomb of Dracula''), vegkuns (''Shang-Chi: Master of Kung Fu''), towenary (''Conan the Barbarian'' in 1970,<ref name="bcnr">{{cite news|last1=Wickline|first1=Dan|title=Conan the Barbarian Returns to Marvel Comics – Bleeding Cool News|url=https://www.bleedingcool.com/2018/01/12/conan-barbarian-returns-marvel-comics/|access-date=January 17, 2018|work=Bleeding Cool News And Rumors|date=January 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064641/https://www.bleedingcool.com/2018/01/12/conan-barbarian-returns-marvel-comics/|archive-date=January 18, 2018|url-status=live}}</ref> satire (''Howard the Duck'') en wetenskapsfiksie (''2001: A Space Odyssey'', ''Battlestar Galactica'', ''Star Trek'', en laat in die dekade die ''Star Wars''-reeks). In 1973 het Perfect Film and Chemical sy naam verander na Cadence Industries en Magazine Management na Marvel Comics Group.<ref>{{cite book|last=Rhoades|first=Shirrel|title=A Complete History of American Comic Books|year=2008|publisher=Peter Lang Publishing|location=New York, NY|page=103|isbn=9781433101076|url=https://books.google.com/books?id=O16BXbITZwEC&q=Al+Landau+Marvel+President&pg=PA103}}</ref> Marvel het in 1975 in die oudiomark betrokke geraak met 'n radioreeks en 'n plaat, albei met Stan Lee as verteller. Die radioreeks was "Fantastic Four". Die plaat was ''Spider-Man: Rock Reflections of a Superhero'', 'n album vir musiekliefhebbers.<ref>{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Marvel Partners With Stitcher for Scripted 'Wolverine' Podcast|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/wolverine-long-night-podcast-coming-marvel-stitcher-1064525|access-date=December 12, 2017|work=The Hollywood Reporter|date=December 5, 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010606/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/wolverine-long-night-podcast-coming-marvel-stitcher-1064525|archive-date=December 13, 2017|url-status=live}}</ref> Marvel het in die lente van 1975 sy eie strokiesboekkonvensie, Marvelcon '75, gehou en nog een in 1976 belowe. Op die geleentheid van 1975 het Lee 'n paneelbespreking van Fantastic Four gebruik om die terugkeer aan te kondig van Jack Kirby, die artistieke medeskepper van die meeste van Marvel se bekende karakters, nadat hy Marvel in 1970 verlaat het om vir hulle teenstanders, DC Comics, te gaan werk.<ref>Bullpen Bulletins: "The King is Back! 'Nuff Said!", in Marvel Comics, Oktober 1975</ref> In 1986 is Marvel Entertainment Group aan New World Entertainment verkoop. Hulle het dit binne drie jaar verkoop aan MacAndrews and Forbes, wat deur Ronald Perelman van Revlon besit is. In die oplewing van die strokiesboekmark van die vroeë 1990's het Marvel die suksesvolle 2099-lyn strokiesverhale gepubliseer wat in die toekoms afspeel, soos ''Spider-Man 2099'', asook die waaghalsige maar onsuksesvolle Razorline-reeks.<ref>{{cite web |url=http://www.clivebarker.com/html/visions/bib/comics/ |title=Clive Barker official site: Comics |publisher=Clivebarker.com |date=November 28, 1999 |access-date=August 10, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513233839/http://www.clivebarker.com/html/visions/bib/comics/ |archive-date=May 13, 2011 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.internationalhero.co.uk/r/razorlin.htm |title=Independent Heroes from the USA: Clive Barker's Razorline |publisher=Internationalhero.co.uk |access-date=August 10, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004070553/http://www.internationalhero.co.uk/r/razorlin.htm |archive-date=October 4, 2012 |url-status=live }}</ref> Marvel het vroeg in 1992 'n terugslag beleef toe sewe van sy beste kunstenaars die maatskappy verlaat om Image Comics te vorm in 'n transaksie met die eienaar van Malibu Comics, Scott Mitchell Rosenberg, as tussenganger.<ref name="TCJ">{{cite journal |title=Bye Bye Marvel; Here Comes Image: Portacio, Claremont, Liefeld, Jim Lee Join McFarlane's New Imprint at Malibu |journal=The Comics Journal |number=48 |date=February 1992 |pages=11–12}}</ref> Drie jaar later het Rosenberg Malibu aan Marvel verkoop.<ref>{{cite web|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9805E2DF173EF932A25752C1A9619C8B63&sec=&spon=&pagewanted=1|title=Phenomenon – Comic Genius?|author=Ehrenreich, Ben|date=November 11, 2007|work=The New York Times |access-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807071154/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9805E2DF173EF932A25752C1A9619C8B63&sec=&spon=&pagewanted=1|archive-date=August 7, 2013|url-status=live}}</ref> In 1997 het Toy Biz die Marvel Entertainment Group gekoop en 'n nuwe korporasie, Marvel Enterprises, gestig.<ref name="NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1997/07/11/business/marvel-reaches-agreement-to-emerge-from-bankruptcy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607193918/http://www.nytimes.com/1997/07/11/business/marvel-reaches-agreement-to-emerge-from-bankruptcy.html |archive-date=June 7, 2011 |title=Marvel Reaches Agreement to Emerge from Bankruptcy |work=The New York Times |date=July 11, 1997 |page=D3 |url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bronne== * {{cite book|last=George|first=Milo|year=2001|title=Jack Kirby: The TCJ Interviews|publisher=Fantagraphics Books|isbn=1-56097-434-6}} * {{cite book|last=Howe|first=Sean|year=2012|title=Marvel Comics: the Untold Story|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-199210-0}} * {{cite book|last=Jones|first=Gerard|year=2004|title=Men of Tomorrow: Geeks, Gangsters, and the Birth of the Comic Book|url=https://archive.org/details/menoftomorrowgee0000jone|url-access=registration|publisher=Basic Books|isbn=0-465-03657-0}} * {{cite book|last1=Lupoff|first1=Dick|last2=Thompson|first2=Don|year=1997|title=All in Color for a Dime|publisher=Krause Publications|isbn=0-87341-498-5}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Marvel Comics}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Marvel Comics}} {{Normdata}} [[Kategorie:Marvel Comics| ]] [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] 9qlw37dagh4nh1a5rhgxe9sfvn26nxq 6 62953 2918879 1558466 2026-07-23T08:04:32Z JMK 649 +kat 2918879 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Ds. [[Paul Hendrik Roux]] |bron=Gedenkboek van die NG gemeente Beaufort-Wes |datum=1905 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] kyw0e7cxjo5bndnongtmmvpjf1qyu3y 0 63466 2918689 2771275 2026-07-21T19:26:09Z IapetusCallistus 171951 /* Fisieke eienskappe */ New Triton image 2918689 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #ffa812 | name = Triton | alt_names = Neptunus I | image = [[Lêer:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|240px]] | caption = ’n [[Voyager 2]]-fotomosaïek van Triton se sub-Neptunus-halfrond. | discovery = yes | discoverer = [[William Lassell]] | discovered = [[10 Oktober]] [[1846]] | semimajor = 354&nbsp;759&nbsp;km | eccentricity = 0,000&nbsp;016<ref name="neptuniansatfact" /> | period = −5,876854 dae<br />(retrograad)<ref name="neptuniansatfact" /> | inclination = 129,812° (tot [[ekliptika]])<br />156,885° (tot Neptunus se [[ewenaar]])<ref name="JPL-SSD-Neptune" /><br />129,608° (tot Neptunus se [[wentelbaan]]) | satellite_of = [[Neptunus]] | physical_characteristics = yes | mean_radius = 1353,4 ± 0,9&nbsp;km<ref name="JPL-SSD-sat_phys" /><br />(0,2122 [[aardradius]]se) | surface_area = 23&nbsp;018&nbsp;000&nbsp;km<sup>2</sup> | volume = 10&nbsp;384&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km<sup>3</sup> | mass = 2,14{{e|22}} kg<br />(0,003&nbsp;59 [[aardmassa]]s) | density = 2,061&nbsp;g/cm<sup>3</sup><ref name="JPL-SSD-sat_phys" /> | surface_grav = 0,779&nbsp;m/s<sup>2</sup> | escape_velocity = 1,455&nbsp;km/s | sidereal_day = 5 d, 21 h, 2&nbsp;min, 53s<ref name="EncycSolSys-Triton" /> | rotation = [[sinchroniese rotasie|Sinchronies]] | axial_tilt = 0 | magnitude = 13,47<ref name="magnitude" /> | abs_magnitude = −1,2<ref name="Fischer2006" /> | single_temperature = 38&nbsp;[[kelvin|K]]<ref name="EncycSolSys-Triton" /> | atmosphere = yes | surface_pressure = 1,4–1,9&nbsp;Pa<ref name="EncycSolSys-Triton" /> <br /> (1/70&nbsp;000 van die oppervlakdruk op Aarde)<ref name="solarsystemexploration" /> | atmosphere_composition = [[Stikstof]]; [[metaan]]spore.<ref name="nature2" /> }} [[Lêer:Triton (artist's impression).jpg|duimnael|links|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n uitsig oor die oppervlak van Triton met Neptunus (regs) en die Son (links bo) op die agtergrond.]] '''Triton''' ([[Grieks]]: Τρίτων; ook '''Neptunus I''') is die grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Neptunus]] en die eerste maan van dié planeet wat ontdek is. Dit is die sewende grootste maan in die [[Sonnestelsel]]. [[William Lassell]] het die maan op [[10 Oktober]] [[1846]] ontdek, 17 dae ná die ontdekking van dié planeet Neptunus deur [[Johann Gottfried Galle]]. Dit is die enigste groot maan in die Sonnestelsel met ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] (in die teenoorgestelde rigting as waarin sy planeet draai).<ref name="NYT-20141105-DO" /><ref name="NYT-20141018-KC">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Dark Spots in Our Knowledge of Neptune |url=https://www.nytimes.com/2014/08/19/science/dark-spots-in-our-knowledge-of-neptune.html |date=18 Oktober 2014 |work=New York Times |access-date=21 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531215553/https://www.nytimes.com/2014/08/19/science/dark-spots-in-our-knowledge-of-neptune.html |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vanweë sy retrograde beweging en sy samestelling soortgelyk aan dié van [[Pluto]], word geglo Triton is ’n [[dwergplaneet]] wat uit die [[Kuipergordel]] aangetrek is.<ref name="Agnor06" /> Dit het ’n oppervlak van hoofsaaklik bevrore [[stikstof]], ’n [[Kors (geologie)|kors]] van waterys,<ref name="Prockter" /> ’n ysagtige [[Mantel (geologie)|mantel]] en ’n groot [[Planeetkern|kern]] van rots en [[metaal]]. Die kern maak twee derdes van sy totale [[massa]] uit. Die gemiddelde [[digtheid]] is 2,061&nbsp;g/cm<sup>3,</sup><ref name="JPL-SSD-sat_phys" /> wat ’n samestelling van sowat 15-35% waterys weerspieël.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Triton is een van die min mane in die Sonnestelsel wat sover bekend [[geologie]]s aktief is (die ander is Jupiter se mane [[Io (maan)|Io]] en [[Europa (maan)|Europa]], en [[Saturnus]] se [[Enkelados]] en [[Titaan (maan)|Titaan]]). As gevolg hiervan is sy oppervlak relatief jonk, met min duidelik sigbare [[krater]]s. Ingewikkelde [[Vulkaan|kriovulkaniese]] en [[Plaattektoniek|tektoniese]] terreine dui op ’n ingewikkelde geologiese geskiedenis. ’n Deel van die oppervlak het [[Geiser (bron)|geisers]] wat veredelde stikstofgas vrystel, en dit dra by tot ’n klein stikstofatmosfeer minder as 1/70&nbsp;000 van die druk van die [[Aarde]] se [[atmosfeer]] op die seevlak.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Dit is die tweede grootste maan in verhouding tot sy moederplaneet, naas die Aarde se [[Maan]]. == Ontdekking en naam == [[Lêer:William Lassell.jpg|duimnael|links|150px|William Lassell.]] Triton is op 10 Oktober 1846 deur die Britse [[sterrekundige]] William Lassell ontdek,<ref name="LassellDiscovery" /> net 17&nbsp;dae ná die ontdekking van Neptunus. Hy het die ontdekking gedoen met ’n 61&nbsp;cm-[[teleskoop]] wat hy self gebou het. Lassell was ’n brouer van beroep en het in 1820 spieëls vir sy amateurteleskope begin maak. Toe [[John Herschel]] hoor Neptunus is ontdek, het hy aan Lassell geskryf en voorgestel hy soek na moontlike mane. Lassell het dit gedoen en Triton agt dae later ontdek.<ref name="Lassell refs" /><!-- Vol. 7, No. 16 is June 11, Vol. 8, No. 1 is November 12; Vol. 7, No. 17 was a special issue published "during the vacation" --><ref name="LassellDiscovery" /> Lassell het beweer hy het [[Planetêre ring|ringe]] ook waargeneem. Hoewel later bevestig is dat Neptunus ringe het, is hulle so dof en donker dat dit te betwyfel is of Lassell hulle sou kon sien.<ref name="Smithetal1984" /> Die maan is genoem na [[Triton (mitologie)|Triton]], ’n god van die see wat in die [[Griekse mitologie]] die seun was van [[Poseidon]] (die Griekse weergawe van die [[Romeinse mitologie|Romeinse god]] [[Neptunus (mitologie)|Neptunus]]) en Amphitrite. Die naam is eerste voorgestel deur Camille Flammarion in sy boek van 1880, ''Astronomie Populaire'',<ref name="Flammarion1880" /> en is baie dekades later eers amptelik aanvaar.<ref name="PMoore" /> Tot met die ontdekking van Neptunus se tweede maan, [[Nereid (maan)|Nereid]], in 1949 is algemeen na Triton verwys as "Neptunus se maan". Lassell het nie aan sy ontdekking ’n naam gegee nie, maar later die naam "Huperion" voorgestel. Dit is egter voorheen deur John Herschel gekies vir die [[Huperion (maan)|agtste maan]] van [[Saturnus]] toe hy dit ontdek het.<ref name="IAU-solarsysNames" /> == Wentelbaan en rotasie == Triton is uniek in die Sonnestelsel vanweë sy [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]]. Die meeste van die buitenste onreëlmatige mane van Jupiter en Saturnus het ook retrograde wentelbane, nes sommige van [[Uranus]] se buitenste mane, maar hulle is baie verder van hul moerderplanete af en is klein in vergelyking; die grootste een, [[Foibe (maan)|Foibe]], het ’n deursnee van net 8% van dié van Triton (en ’n massa van 0,03%). [[Lêer:Triton orbit & Neptune.png|260px|duimnael|links|Triton se wentelbaan (rooi) is retrograad en sy [[baanhelling]] is -23° in vergelyking met ’n tipiese maan wat op die vlak van Neptunus se [[ewenaar]] wentel.]] Triton se rotasie is [[sinchroniese rotasie|sinchronies]] met sy wenteling om Neptunus: Sy een kant bly te alle tye na die planeet gedraai. Sy ewenaar is amper presies met sy wentelvlak opgelyn.<ref name="Davies1991-ControlNetwork" /> Tans verskil sy [[rotasie-as]] sowat 40° van Neptunus se wentelvlak, en daarom wys elke pool op die een of ander tyd tydens ’n Neptunus-jaar feitlik reguit na die [[Son]], amper soos die pole van Uranus. Terwyl Neptunus om die Son wentel, maak Triton se poolstreke beurte om na die Son te wys. Dit veroorsaak [[seisoen]]ale veranderings namate eers die een pool en dan die ander sonlig kry. Sulke veranderings is in 2010 waargeneem.<ref name="SpaceCom-TritonSeasons" /> Triton se wentelbaan om Neptunus is feitlik al ’n perfekte [[sirkel]], en dus is sy [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] omtrent nul. [[Sleurkrag]] vanweë die gas in ’n prograde rommelskyf speel waarskynlik ’n aansienlike rol.<ref name="JPL-SSD-Neptune" /><ref name="Jacobson2009-AJ" /> [[Gety]]wisselwerkings veroorsaak ook dat Triton se wentelbaan, wat reeds nader aan Neptunus is as wat die Maan s’n aan die Aarde is, verder afneem; daar word voorspel dat Triton oor 3,6&nbsp;miljard jaar binne Neptunus se [[Rochelimiet]] sal kom.<ref name="Chyba" /> Dit sal lei tot óf ’n botsing met Neptunus se atmosfeer óf die opbreking van Triton – hy sal dan ’n nuwe [[planetêre ring]]stelsel vorm soortgelyk aan die een om Saturnus.<ref name="Chyba" /> == Aantrekking deur Neptunus == [[Lêer:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png|duimnael|240px|Triton het moontlik in die Kuipergordel (groen) aan die buitewyke van die Sonnestelsel ontstaan.]] Mane in retrograde wentelbane kon nie in dieselfde streek van die [[Sonnewel-hipotese|sonnewel]] ontstaan het as die planete waarom hulle wentel nie, en daarom moes Triton van elders aangetrek gewees het. Dit kon vanuit die [[Kuipergordel]] gewees het;<ref name="Agnor06" /> dié gordel is ’n ring van klein, ysagtige voorwerpe wat van net binne Neptunus se wentelbaan strek tot sowat 50&nbsp;[[AE]] van die Son af. Dit bevat ook groter, planeetagtige voorwerpe soos [[Pluto]], wat nou beskou word as die grootste Kuipergordelvoorwerp (KGV). Triton is net groter as Pluto en het ’n feitlik eenderse samestelling. Dit het gelei tot die hipotese dat die twee voorwerpe dieselfde oorsprong het.<ref name="Cruikshank2004" /> Die voorgestelde aantrekking en vasvanging van Triton kan verskeie eienskappe van die Neptunus-stelsel verduidelik, soos die groot eksentrisiteit van die maan Nereid en die gebrek aan baie planete, soos om ander [[gasreus]]e. Triton se aanvanklik eksentrieke wentelbaan kon die wentelbane van onreëlmatige mane gekruis en dié van kleiner, reëlmatige mane vanweë [[swaartekrag]]wisselwerkings versteur het; so sou hulle verstrooi geraak het.<ref name="JPL-SSD-Neptune" /><ref name="Jacobson2009-AJ" /> Triton se aanvanklike wentelbaan kon ook gelei het tot die getyverhitting van sy binnekant, wat sou meegebring het dat Triton vir ’n miljard jaar vloeibaar was; dit word ondersteun deur bewyse van [[Planetêre differensiasie|differensiasie]] in sy binnekant. Hierdie bron van interne verhitting het verdwyn toe Triton in ’n ronde wentelbaan gegaan en sy rotasie gesinchroniseerd geraak het.<ref name="Ross1990" /> Twee soorte meganismes kon daartoe gelei het dat Triton in sy huidige wentelbaan vasgevang is. Om deur ’n planeet se swaartekrag aangetrek te word, moet ’n verbybewegende voorwerp genoeg [[energie]] verloor sodat dit stadiger beweeg as die [[snelheid]] wat nodig is om te ontsnap. ’n Vroeë teorie oor hoekom Triton stadig genoeg beweeg het, is ’n botsing met ’n ander liggaam – óf een wat verby Neptunus beweeg het (onwaarskynlik) óf ’n maan of protomaan in ’n wentelbaan om die planeet (waarskynliker).<ref name="EncycSolSys-Triton" /> ’n Meer onlangse hipotese is dat Triton deel van ’n dubbelstelsel was. In ’n wisselwerking met Neptunus het die twee voorwerpe in die stelsel geskei geraak; een van die twee is na buite gewerp en die ander een, Triton, het aan Neptunus gebonde geraak. Dié gebeurlikheid is waarskynliker as die twee voorwerpe in die dubbelstelsel groter is.<ref name="Agnor06" /> Soortgelyke meganismes is al voorgestel vir die aantrekking van [[Mars se natuurlike satelliete|Mars se mane]].<ref>[https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20020038729.pdf "Origin of Martian Moons from Binary Asteroid Dissociation"], AAAS – 57725, American Association for Advancement of Science Annual Meeting 2002</ref> Hierdie hipotese word ondersteun deur verskeie bewyse, insluitende die feit dat dubbelstelsels algemeen onder groot KGV's voorkom.<ref name="IOPorg-KuiperObjectBinaries" /><ref name="Jewitt2005" /> Die wisselwerking moes kort maar sag gewees het sodat Triton nie daardeur vernietig is nie. Sulke gebeure kon algemeen gewees het tydens die vorming van Neptunus, of later toe dit na ’n groter wentelbaan migreer het.<ref name="Agnor06" /> Simulasies in 2017 het gewys Triton het, nadat hy vasgevang is en voordat sy baaneksentrisiteit afgeneem het, moontlik wel met minstens een ander maan gebots en botsings tussen ander mane veroorsaak.<ref>{{cite journal|title=Triton crashed into Neptune’s moons|journal=New Scientist|date=Nov 18, 2017|url=https://www.newscientist.com/article/mg23631521-900-neptunes-other-moons-were-normal-until-triton-crashed-the-party}}</ref> == Fisieke eienskappe == {{Kombi-beeld|Triton_Earth_moon_size.png|Masa de triton.svg| |width=240px |align=right |caption1=Triton (links onder) se grootte in vergelyking met dié van die Maan (links bo) en die Aarde. |caption2=Triton oorheers Neptunus se maanstelsel met meer as 99,5% van die totale massa. Dit kan die gevolg wees van die uitwerping en/of vernietiging van ander mane om die planeet.<ref name="JPL-SSD-Neptune" /><ref name="Jacobson2009-AJ" /> }} Triton is die sewende grootste maan en 16de grootste voorwerp in die Sonnestelsel. Dit is groter as die [[dwergplanete]] [[Pluto]] en [[Eris (dwergplaneet)|Eris]]. Dit bevat meer as 99,5% van die massa van al Neptunus se ringe en 13 ander bekende mane. Dit het ook ’n groter massa as die gesamentlike massa van al die bekende mane in die Sonnestelsel wat kleiner as hy is. Met ’n deursnee van 5,5% dié van Neptunus, is dit die grootste maan van ’n gasplaneet in vergelyking met sy planeet wat deursnee betref, hoewel [[Titaan (maan)|Titaan]] groter is met betrekking tot Saturnus wat massa betref. Sy [[radius]], [[digtheid]] (2,061&nbsp;g/cm<sup>3</sup>), [[temperatuur]] en [[Chemie|chemiese samestelling]] is soortgelyk aan Pluto s'n.<ref name="voyager" /> Triton se oppervlak is oortrek met ’n deurskynende laag [[Uitgloeiing|uitgegloeide]] bevrore [[stikstof]]. Net 40% van sy oppervlak is bestudeer, maar dit is moontlik dat hy geheel en al met so ’n dun laag stikstofys bedek is. Nes Pluto se kors, bestaan Triton s’n uit 55% stikstofys, gemeng met ander yse. [[Water]]ys maak 15-35% daarvan uit en bevrore [[koolstofdioksied]] (droë ys) die res. Spore van ander yse sluit in 0,1% [[metaan]] en 0,05% [[koolstofmonoksied]].<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Daar kan ook [[ammoniak]]ys op die oppervlak wees, want daar is tekens van ammoniakdihidraat in die [[litosfeer]].<ref name="ammonia" /> Triton se gemiddelde digtheid dui daarop dat dit moontlik uit sowat 30-45% waterys bestaan (insluitende klein hoeveelhede [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige]] yse), met rotsmateriaal wat die res uitmaak.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Triton se oppervlakte is 23&nbsp;miljoen&nbsp;km<sup>2</sup>, wat 4,5% van die Aarde s’n is, of 15,5% van die Aarde se landoppervlakte. Triton het ’n ongewoon hoë [[albedo]]; dit weerkaats 60-95% van die sonlig wat dit bereik. (Dit het effens verander sedert die eerste waarnemings.) In vergelyking hiermee weerkaats die Maan net 11%.<ref name="Medkeff2002-LunarAlbedo" /> Triton se rooierige kleur kom vermoedelik van metaanys, wat in [[tolien]]e verander word as dit aan [[ultraviolet]]strale blootgestel word.<ref name="EncycSolSys-Triton" /><ref name="Grundy" /> Omdat Triton se oppervlak tekens toon van ’n lang geskiedenis van smelting, voorspel modelle van sy binnekant dat Triton, nes die Aarde, bestaan uit ’n soliede kern, ’n mantel en ’n kors. Sy mantel bestaan uit [[water]], die volopste vlugtige stof in die Sonnestelsel, en dit omring ’n kern van rots en metaal. Daar is genoeg rots in Triton se binnekant sodat [[radioaktiwiteit]] tot vandag [[konveksie]] in sy mantel kan aandryf. Die hitte kan selfs genoeg wees dat ’n [[oseaan]] onder die maan se oppervlak kan voorkom, soos vermoedelik onder [[Europa (maan)|Europa]] se oppervlak.<ref name="EncycSolSys-Triton" /><ref name="Hussman2006" /><ref name='Sci Am 2017'>[https://www.scientificamerican.com/article/overlooked-ocean-worlds-fill-the-outer-solar-system/ Overlooked Ocean Worlds Fill the Outer Solar System]. John Wenz, ''Scientific American''. 4 Oktober 2017.</ref> Die swart materiaal wat uitgewerp word, bevat vermoedelik [[organiese verbinding]]s<ref name="Sci Am 2017" /> en as vloeibare water in Triton aanwesig is, kan die maan bewoonbaar wees vir die een of ander [[lewe]]nsvorm.<ref name="Irwin2001-Plausibility" /><ref name="space.com">{{cite web |url=http://www.space.com/17470-neptune-moon-triton-subsurface-ocean.html |title=Does Neptune's moon Triton have a subsurface ocean? |publisher=Space.com |date=6 September 2012 |access-date=18 September 2015 |author=Doyle, Amanda |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531215404/https://www.space.com/17470-neptune-moon-triton-subsurface-ocean.html |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name='Sci Am 2017' /> == Atmosfeer == [[Lêer:Tritoncloud.jpg|duimnael|240px|Wolke wat Voyager 2 bo Triton waargeneem het.]] Triton het ’n klein stikstofatmosfeer met spoorhoeveelhede koolstofmonoksied en klein hoeveeelhede metaan naby sy oppervlak.<ref name="nature2" /><ref name="grand" /><ref name="Lellouch2010" /> Nes Pluto se atmosfeer bestaan Triton s’n vermoedelik uit stikstof wat van sy oppervlak af verdamp.<ref name="Cruikshank2004" /> Sy oppervlaktemperatuur is minstens {{val|35.6|ul=K}} ({{nowrap|-237,6 °C}}) want Triton se stikstofys is in die warmer, heksagonale kristaltoestand, en die oorgang van heksagonale na kubieke stikstofys kom by daardie temperatuur voor.<ref name="Duxburyetal1993" /> ’n Boonste limiet in die lae 40's&nbsp;K kan voorspel word uit dampdrukewewig met stikstofgas in Triton se atmosfeer.<ref name="Tryka1993-Determination" /> Dit is kouer as Pluto se gemiddelde ewewigtemperatuur van {{val|44|u=K}} ({{nowrap|-229 °C}}). Triton se oppervlakatmosfeerdruk is net sowat {{nowrap|1,4-{{val|1.9|ul=Pa}}}} ({{nowrap|0,014-{{val|0.019|ul=mbar}}}}).<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Versteurings by Triton se oppervlak skep ’n [[troposfeer]] (’n "weerstreek") tot by ’n hoogte van 8&nbsp;km. Strepe op Triton se oppervlak wat deur geiserpluime gelaat word, dui daarop dat die troposfeer aangedryf word deur seisoenwinde wat materiaal van meer as ’n mikrometer groot kan beweeg.<ref name="SmithSoderblom1989" /> Anders as ander atmosfere het Triton s’n nie ’n [[stratosfeer]] nie; dit het wel ’n [[termosfeer]] op ’n hoogte van tussen 8 en 950&nbsp;km, en bo dit is ’n [[eksosfeer]].<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Die temperatuur van die maan se boonste atmosfeer, {{val|95|5|u=K}}, is hoër as op sy oppervlak vanweë hitte uit sonstrale en Neptunus se [[magnetosfeer]].<ref name="nature2" /><ref name="Stevens1992-thermosphere" /> ’n Dynserigheid trek deur Triton se troposfeer; dit bestaan vermoedelik hoofsaaklik uit [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] en [[nitriel]]e wat geskep word deur die uitwerking van sonlig op metaan. Triton se atmosfeer het ook wolke gekondenseerde stikstof tussen 1 en 3&nbsp;km van sy oppervlak af.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> In 1997 is Triton waargeneem toe dit [[Oorgang (sterrekunde)|voor sterre verbybeweeg het]]. Dit het gedui op die teenwoordigheid van ’n digter atmosfeer as wat uit [[Voyager 2]]-data afgelei is.<ref name="Hubblesite" /> Ander waarnemings het ’n toename van 5% getoon in die temperatuur tussen 1989 en 1998.<ref name="MIT Triton" /> Dit alles dui aan Triton nader ’n ongewoon warm somer, wat net elke paar honderd jaar voorkom. Teorieë hiervoor sluit in ’n verandering in ryppatrone op die maan se oppervlak, asook ’n verandering in ys-albedo, wat sal meebring dat meer hitte geabsorbeer word.<ref name="Scienceagogo.com" /> Nog ’n teorie is dat die verandering in temperatuur veroorsaak word deur donker, rooi materiaal wat die resultaat is van geologiese prosesse. Omdat Triton se [[Bond-albedo]] van die hoogstes in die Sonnestelsel is, is dit sensitief vir klein wisselings in spektrale albedo.<ref name="Nature" /> == Oppervlakeienskappe == [[Lêer:Geology of Triton.jpg|duimnael|300px|’n Voorspelde geomorfologiese [[kaart]] van Triton.]] Alle besonderhede wat van Triton se oppervlak bekend is, is op ’n afstand van 40&nbsp;000&nbsp;km deur [[Voyager 2]] verkry tydens ’n enkele verbyvlug in 1989.<ref name="Gray1989" /> Die 40% van die maan se oppervlak wat deur Voyager 2 afgeneem is, toon blokvormige rotsriwwe, slote, plato's, ysvlaktes en ’n paar kraters. Triton is relatief plat; sy waargenome topografie wissel nooit met meer as ’n kilometer nie.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Daar is relatief min kraters. Onlangse studies oor die voorkoms van kraters wys Triton se oppervlak is in geologiese terme baie jonk, met streke wat wissel tuusen ’n geraamde 50&nbsp;miljoen en 6&nbsp;miljoen jaar.<ref name="surface age" /> Sowat 55% van sy oppervlak is met bevrore [[stikstof]] bedek, met [[Ys|waterys]] wat 15-35% uitmaak en bevrore [[koolstofdioksied]] (droë ys) die res.<ref>{{cite news |last=Williams |first=Matt |url=https://www.universetoday.com/56042/triton/ |title=Neptune’s Moon Triton |work=Universe Today |date=28 Julie 2015 |accessdate=2017-09-26 }}</ref> Die oppervlak toon deposito's van toliene, [[organiese verbinding]]s wat voorloperchemikalieë van [[lewe]] kan wees.<ref name="LPI Oleson">{{cite conference |last=Oleson |first=Steven R. |last2=Landis |first2=Geoffrey |title=Triton Hopper: Exploring Neptune’s Captured Kuiper Belt Object |url=https://www.hou.usra.edu/meetings/V2050/pdf/8145.pdf |format=PDF |conference=Planetary Science Vision 2050 Workshop 2017 }}</ref> === Kriovulkanisme === Triton is [[geologie]]s aktief; sy oppervlak is jonk en het redelik min [[Krater|impakkraters]]. Hoewel sy kors uit verskeie yse bestaan, is sy suboppervlak se prosesse soortgelyk aan dié wat [[Vulkaan|vulkane]] en [[skeurvallei]]e op Aarde laat ontstaan – maar met water en [[ammoniak]] in plaas van vloeibare rots.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Komplekse valleie en riwwe loop oor Triton se oppervlak. Dit is moontlik die gevolg van [[Plaattektoniek|tektoniek]] en [[Vulkaan|vulkanisme]]. Die meeste oppervlakeienskappe is endogemies – die gevolg van interne geologiese prosesse – eerder as eksterne prosesse soos botsings. Die meeste is vulkanies, eerder as tektonies.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> [[Lêer:Voyager 2 Triton 14bg r90ccw colorized.jpg|duimnael|220px|links|Donker strepe oor Triton se suidpool is moontlik stofdeposito's wat gelaat is deur die uitbarsting van stikstofgeisers.]] Voyager 2 het in 1989 ’n paar geiser-agtige uitbarstings van stikstofgas en meegesleurde stof van onder Triton se oppervlak in pluime van tot 8&nbsp;km hoog waargeneem.<ref name="voyager" /><ref name="Soderblom2" /> Triton is dus, nes die Aarde, [[Io (maan)|Io]] en [[Enkelados]], een van die min liggame in die Sonnestelsel waarop die een of ander vorm van aktiewe uitbarstings waargeneem is.<ref name="Kargel1994-Cryovolcanism" /> Die bes bestudeerde voorbeelde word "Hili" en "Mahilani" genoem (onderskeidelik ’n [[tokkelos]] en ’n [[Tonga]]anse seegees).<ref name="USGS-planetarynames-Hili-Mahilani" /> Al die geisers is tussen 50° en 57°S waargemeen, die deel van Triton se oppervlak naby die punt waar die son direk op die maan skyn. Dit dui daarop dat sonverhitting ’n belangrike rol speel, al is dit relatief flou vanweë die maan se groot afstand van die Son af. Daar word vermoed sy oppervlak bestaan uit ’n deurskynende laag bevrore stikstof wat ’n donkerder onderlaag bedek, en dit skep ’n soort "soliede [[kweekhuiseffek]]". Sonstrale skyn deur die dun yslaag en verhit stikstof onder die oppervlak totdat genoeg druk opgebou het dat dit deur die kors kan bars.<ref name="EncycSolSys-Triton" /><ref name="SmithSoderblom1989" /> ’n Styging van net 4&nbsp;[[kelvin|K]] bo die omringende oppervlaktemperatuur van 37&nbsp;K kan uitbarstings van dié omvang veroorsaak.<ref name="Soderblom2" /> Hoewel gewoonlik daarna verwys word as "kriovulkanisme", verskil hierdie stikstofaktiwiteit van Triton se kriovulkaniese aktiwiteit op groter skaal, sowel as van vulkaniese prosesse op ander liggaame, wat aangedryf word deur die interne hitte van die onderskeie liggame. Elke uitbarsting van ’n Triton-geiser kan tot ’n jaar duur; dit word aangedryf deur die sublimasie van sowat 100&nbsp;miljoen kubieke meter stikstofys oor dié tydperk; meegesleurde stof kan tot 150&nbsp;km of selfs verder windaf in sigbare stepe gedeponeer word.<ref name="Soderblom2" /> Voyager 2-foto's van die maan se suidelike halfrond toon baie sulke strepe donker materiaal.<ref name="harv" /> Tussen 1977 en die Voyager 2-verbyvlug van 1989 het Triton se kleur verander van rooierig, soos Pluto, tot ’n veel dowwer kleur – dit dui daarop dat ligter stikstofryp die ouer, rooier materiaal bedek het.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Die uitbarsting van vlugtige stowwe van Triton se ewenaar af en die deponering daarvan by die pole kan oor 10&nbsp;000 jaar genoeg massa herversprei dat die pole skuif.<ref name="Rubincam2002-wander" /> === Poolkappe, vlaktes en riwwe === [[Lêer:Triton (moon).jpg|duimnael|220px|Triton se helder suidpoolkap bo ’n streek met ’n gekartelde terrein.]] Triton se suidpoolstreek word bedek met ’n hoogs weerkaatsende kap van bevrore stikstof en metaan, bespikkel met inpakkraters en die openinge van geisers. Min is oor die noordpool bekend omdat dit aan die nagkant was tydens Voyager 2 se verbyvlug, maar daar word vermoed Triton het ook ’n noordpool-yskap.<ref name="Duxburyetal1993" /> Die hoë vlaktes in Triton se oostelike halfrond, soos Cipango Planum, bedek die ouer eienskappe en is dus feitlik vir seker die gevolg van ysige lawa wat oor die ouer terrein gespoel het. Die vlaktes is vol gate, soos Leviathan Patera, wat waarskynlik die openinge is waaruit die lawa gekom het. Die samestelling van die lawa is onbekend, hoewel dit vermoedelik ’n mengsel van ammoniak en water is.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Vier rofweg "ommuurde vlaktes" is op Triton waargeneem. Hulle is die platste streke wat tot dusver ontdek is en verskil nie meer as 200&nbsp;m in hoogte nie. Hulle het vermoedelik gevorm uit uitbarstings van ysige lawa.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Die vlaktes naby Triton se oostelike rand is bespikkel met swart vlekke, die "maculae". Sommige maculae is eenvoudige donker kolle met sagte rande, terwyl ander bestaan uit ’n donker middelste deel wat omring is deur ’n wit halo met skerp rande. Die maculae se deursnee is sowat 100&nbsp;km en die breedte van die halo's tussen 20 en 30&nbsp;km.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Daar is uitgebreide riwwe en valleie in ingewikkelde patrone dwarsoor Triton se oppervlak wat moontlik die gevolg is van vriesing-ontvriesing-siklusse.<ref name="Elliot1998-warming" /> Baie lyk ook ook of hulle tektonies van aard is.<ref name="linea" /> Daar is lang, dubbele riwwe van ys met slote in die middel wat baie lyk soos lyne op [[Europa (maan)|Europa]] (hoewel hulle groter is),<ref name="Prockter" /> en hulle kan dieselfde oorsprong hê:<ref name="EncycSolSys-Triton" /> moontlik skeurverhitting vanweë bewegings met die lang breuke langs.<ref name="Prockter" /> Hierdie breuke met parallelle riwwe het uitgestoot van die binnelandse terrein, met valleie in die ewenaarstreek. Die riwwe en slote<ref name="Aksnes1990-Nomenclature" /> het vermoedelik ’n gemiddelde ouderdom en het waarskynlik terselfdertyd gevorm. Hulle kom gewoonlik in groepe voor.<ref name="linea" /> === Gekartelde terrein === [[Lêer:PIA01537 Triton Faults.jpg|duimnael|220px|Die gekartelde terrein wat vanaf 130&nbsp;000&nbsp;km deur Voyager 2 afgeneem is, met snydende dubbele riwwe soos op Europa. Slidr Sulci (vertikaal) en Tano Sulci vorm die prominente "X".]] Triton se westelike halfrond bestaan uit ’n vreemde reeks skeure en duike wat ’n gekartelde terrein vorm bekend as "spanspekterrein" omdat dit soos die skil van ’n [[spanspek]] lyk. Hoewel dit min kraters bevat, is dit vermoedelik die oudste terrein op Triton.<ref name="cantaloupe" /> Dit bedek waarskynlik ’n groot deel van Triton se westelike helfte.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> Spanspekterrein, wat hoofsaaklik vuil waterys is, bestaan sover bekend net op Triton. Die duike is {{nowrap|30-40&nbsp;km}} in deursnee.<ref name="cantaloupe" /> Hulle is waarskynlik nie impakkraters nie, want hulle is omtrent ewe groot en het gladde rande. Die algemeenste hipotese is dat hulle vanweë [[diapir]]isme ontstaan het; dit is wanneer "klonte" minder digte materiaal deur ’n laag digter materiaal opstoot.<ref name="EncycSolSys-Triton" /><ref name="Diapirism" /> Alternatiewe hipoteses is dat hulle gevorm is deur insakkings of deur vloede wat deur kriovulkanisme veroorsaak word.<ref name="cantaloupe" /> === Impakkraters === [[Lêer:PIA01538 Complex Geologic History of Triton.jpg|duimnael|220px|Tuonela Planitia (links) en Ruach Planitia (middel) is twee van Triton se kriovulkaniese "ommuurde vlaktes". Die skaarste aan kraters is getuienis van uitgebreide, redelik onlangse geologiese aktiwiteit.]] Vanweë voortdurende veranderings wat deur geologiese aktiwiteit veroorsaak word, is impakkraters op Triton relatief skaars. ’n Opname van Triton se kraters deur Voyager 2 toon net 179 wat beslis deur ’n impak veroorsaak is, in vergelyking met 835 op [[Uranus]] se maan [[Miranda (maan)|Miranda]], wat net 3% van Triton se oppervlakte het.<ref name="impact" /> Die grootste bekende krater op Triton wat vermoedelik deur ’n inpak veroorsaak is, het ’n deursnee van 27&nbsp;km en word Mazomba genoem.<ref name="impact" /><ref name="Ingersoll1990-plumes" /> Hoewel groter kraters gesien is, is hulle vermoedelik van vulkaniese oorsprong.<ref name="impact" /> Die paar impakkraters op Triton is feitlik almal in die halfrond wat wys in die rigting waarin die maan beweeg, en die meeste is gekonsentreer om die ewenaar tussen die [[Lengtegraad|lengtegrade]] 30° en 70°.<ref name="impact" /> Dit is die gevolg van materiaal wat uit sy wentelbaan om Neptunus aangetrek word.<ref name="surface age" /> Wetenskaplikes vermoed minder kraters kom in die ander halfrond voor,<ref name="impact" /> maar omdat Voyager 2 net 40% van die oppervlak afgeneem het, is dit onseker. == Verkenning == Triton se wenteleienskappe is al in die 19de eeu met hoë akkuraatheid vasgestel. Daar is bepaal dit het ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]], met ’n groot [[Baanhelling|hellingshoek]] tot die vlak van Neptunus se wentelbaan. Die eerste gedetailleerde waarnemings is eers in 1930 gemaak. Min was oor die maan bekend voor [[Voyager 2]] se verbyvlug in 1989.<ref name="EncycSolSys-Triton" /> [[Lêer:Voyager 2 Neptune and Triton.jpg|duimnael|240px|links|Triton (onder) en Neptunus drie dae ná Voyager 2 se verbyvlug.]] Daar is voor 1989 geglo die maan het oseane van vloeibare [[stikstof]] en ’n atmosfeer van stikstof en [[metaan]] met ’n digtheid van tot 30% die [[Aarde]] s'n. Dit is deur Voyager 2 verkeerd bewys. Die eerste poging om Triton se deursnee te meet was in 1954 deur [[Gerard Kuiper]]. Hy het ’n waarde van 3&nbsp;800&nbsp;km gekry. Daaropvolgende metings het gedui op tussen 2&nbsp;500 en 6&nbsp;000&nbsp;km, of van effens kleiner as die [[Maan]] s'n (3&nbsp;474,2&nbsp;km) tot byna die helfte van die Aarde s'n.<ref name="Cruikshank1979-diameterreflectance" /> Data van Voyager 2 toe dit op 25 Augustus 1989 nader aan Neptunus gekom het, het gelei tot ’n akkurater raming van 2&nbsp;706&nbsp;km.<ref name="Stone1989-Voyager 2-Neptune" /> In die 1990's is verskeie waarnemings van Triton se rand van die Aarde af gemaak tydens ’n [[oorgang (sterrekunde)|oorgang]] van nabygeleë [[ster]]re, en dit het gedui op die teenwoordigheid van ’n [[atmosfeer]] en die eksotiese terrein. Waarnemings laat in 1997 het daarop gedui dat Triton sedert Voyager 2 se verbyvlug warmer en die atmosfeer aansienlik digter geword het.<ref name="Hubblesite" /> Nuwe voorstelle vir sendings na Neptunus in die 2010's is die afgelope paar dekades verskeie kere deur [[Nasa]]-wetenskaplikes gemaak. Almal het Triton as ’n belangrike teiken geïdentifiseer en ’n voorstel vir ’n aparte landingstuig soos [[Cassini-Huygens#Samestelling en instrumente|Huygens]] op Triton was dikwels deel van die voorstelle. Geen planne het egter verby die voorstellingsfase gevorder nie en Nasa se sendings na die buitenste deel van die [[Sonnestelsel]] is nou op die [[Jupiter]]- en die [[Saturnus]]-stelsel gefokus.<ref name="NASAgov-428154" /> ’n Voorgestelde landingstuig op Triton genaamd die "Triton-hopper" sou stikstofys van die oppervlak gebruik as brandstof om oor die oppervlak te vlieg of "hop".<ref>Becky Ferreira, [http://motherboard.vice.com/read/neptune-or-bust Why We Should Use This Jumping Robot to Explore Neptune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170126153114/http://motherboard.vice.com/read/neptune-or-bust |date=26 Januarie 2017 }}, Motherboard, 28 Augustus 2015 // 08:00 AM EST (Besoek op 14 September 2014)</ref><ref name='Oleson 2015'>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/feature/triton-hopper-exploring-neptunes-captured-kuiper-belt-object/ |title=Triton Hopper: Exploring Neptune's Captured Kuiper Belt Object |date=7 Mei 2015 |author=Steven Oleson |publisher=NASA Glenn Research Center |access-date=11 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803132149/https://www.nasa.gov/feature/triton-hopper-exploring-neptunes-captured-kuiper-belt-object/ |archive-date=3 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="neptuniansatfact">{{cite web |title=Neptunian Satellite Fact Sheet |publisher=NASA |author=Williams, David R. |date=23 November 2006 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html |access-date=18 Januarie 2008 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527062623/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="JPL-SSD-Neptune">{{cite web |author = Jacobson, R. A. — AJ |date = April 3, 2009 |title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters |work = JPL satellite ephemeris |publisher = JPL (Solar System Dynamics) |url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem |accessdate = October 26, 2011 |url-status = dead |archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2m2qE8?url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem |archivedate = 5 Oktober 2011 |df = }}</ref> <ref name="Jacobson2009-AJ">{{cite journal| doi = 10.1088/0004-6256/137/5/4322| last = Jacobson| first = R. A.| date = 3 April 2009| title = The Orbits of the Neptunian Satellites and the Orientation of the Pole of Neptune| journal = The Astronomical Journal| volume = 137| issue = 5| pages = 4322–4329| pmid = | pmc = | bibcode=2009AJ....137.4322J| ref = harv}}</ref> <ref name="JPL-SSD-sat_phys">{{cite web |title=Planetary Satellite Physical Parameters |publisher=JPL (Solar System Dynamics) |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par |accessdate=October 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5msK7adC4?url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par |archivedate=January 18, 2010 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="EncycSolSys-Triton">{{cite encyclopedia | title = Encyclopedia of the Solar System | chapter = Triton | last1 = McKinnon | first1 = William B. | last2 = Kirk | first2 = Randolph L. | publisher = Elsevier | date = 2014 | editor = Tilman Spohn | editor2 = Doris Breuer | editor3 = Torrence Johnson | edition = 3rd | location = Amsterdam; Boston | isbn = 978-0-12-416034-7 | pages = 861–882 | chapterurl = https://books.google.com/books?id=0bEMAwAAQBAJ&pg=PA861 }}</ref> <ref name="magnitude">{{cite web |title=Classic Satellites of the Solar System |url=http://www.oarval.org/ClasSaten.htm |publisher=Observatorio ARVAL |accessdate=September 28, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/61Cvx6xRx?url=http://www.oarval.org/ClasSaten.htm |archivedate=August 25, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="Fischer2006">{{cite web |date = February 12, 2006 |title = Kuiperoids & Scattered Objects |publisher = Argelander-Institut für Astronomie |last = Fischer |first = Daniel |url = http://www.astro.uni-bonn.de/~dfischer/planeten/jwd.html |accessdate = July 1, 2008 |archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2mJBbA?url=http://www.astro.uni-bonn.de/~dfischer/planeten/jwd.html |archivedate = October 5, 2011 |url-status=dead |df = }}</ref> <ref name="solarsystemexploration">{{cite web |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Triton |publisher=NASA |accessdate=September 21, 2007 |title=Neptune: Moons: Triton |archiveurl=https://www.webcitation.org/62D2mVxWX?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Triton |archivedate=October 5, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="nature2">{{Cite journal | doi = 10.1126/science.246.4936.1459| pmid = 17756000| title = Ultraviolet Spectrometer Observations of Neptune and Triton| journal = Science| volume = 246| issue = 4936| pages = 1459–66| year = 1989| last1 = Broadfoot | first1 = A. L.| last2 = Atreya | first2 = S. K.| last3 = Bertaux | first3 = J. L.| last4 = Blamont | first4 = J. E.| last5 = Dessler | first5 = A. J.| last6 = Donahue | first6 = T. M.| last7 = Forrester | first7 = W. T.| last8 = Hall | first8 = D. T.| last9 = Herbert | first9 = F.| last10 = Holberg | first10 = J. B.| last11 = Hunter | first11 = D. M.| last12 = Krasnopolsky | first12 = V. A.| last13 = Linick | first13 = S.| last14 = Lunine | first14 = J. I.| last15 = McConnell | first15 = J. C.| last16 = Moos | first16 = H. W.| last17 = Sandel | first17 = B. R.| last18 = Schneider | first18 = N. M.| last19 = Shemansky | first19 = D. E.| last20 = Smith | first20 = G. R.| last21 = Strobel | first21 = D. F.| last22 = Yelle | first22 = R. V.| bibcode = 1989Sci...246.1459B}}</ref> <ref name="Agnor06">{{Cite journal| doi = 10.1038/nature04792| url = http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf| title = Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter| journal = Nature| volume = 441| issue = 7090| pages = 192–4| year = 2006| last1 = Agnor| first1 = C. B.| last2 = Hamilton| first2 = D. P.| pmid = 16688170| bibcode = 2006Natur.441..192A| access-date = 14 Oktober 2018| archive-date = 14 Oktober 2016| archive-url = https://web.archive.org/web/20161014134243/http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf| url-status = dead}}</ref> <ref name="Prockter">{{cite journal | last = Prockter | first = L. M. | last2 = Nimmo | first2 = F. | last3 = Pappalardo | first3 = R. T. | title = A shear heating origin for ridges on Triton | journal = Geophysical Research Letters | volume = 32 | issue = 14| pages = L14202 | date = July 30, 2005 | url = http://www.es.ucsc.edu/~fnimmo/website/Prockter_et_al.pdf | doi = 10.1029/2005GL022832 | accessdate = October 9, 2011 | bibcode = 2005GeoRL..3214202P }}</ref> <ref name="LassellDiscovery">{{cite journal | title = Lassell's Satellite of Neptune | author= Lassell, William | date = November 12, 1847 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 10 | issue = 1 | bibcode = 1847MNRAS...8....9B | page = 8 | doi=10.1093/mnras/10.1.8 }}</ref> <ref name="Lassell refs">{{cite journal | title = Discovery of Supposed Ring and Satellite of Neptune | author = Lassell, William | authorlink = William Lassell | date = November 13, 1846 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 7 | issue = 9 | page = 157 | bibcode = 1846MNRAS...7..157L | doi=10.1093/mnras/7.9.154}} <br /> {{cite journal | title = Physical observations on Neptune | author = Lassell, William | date = December 11, 1846 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 7 | issue = 10 | pages = 167–168 | doi = 10.1093/mnras/7.10.165a | bibcode = 1847MNRAS...7..297L }} <br /> {{cite journal | title = Observations of Neptune and his satellite | author = Lassell, W. | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | date = 1847 | volume = 7 | issue = 17 | pages = 307–308 | bibcode = 1847MNRAS...7..307L | doi = 10.1002/asna.18530360703 }}</ref> <ref name="Smithetal1984">{{cite journal | last = Smith | first = R. W. | last2 = Baum | first2 = R. | title = William Lassell and the Ring of Neptune: A Case Study in Instrumental Failure | journal = Journal for the History of Astronomy | volume = 15 | issue = 42 | pages = 1–17 | date = 1984 | bibcode = 1984JHA....15....1S }}</ref> <ref name="Flammarion1880">{{cite web |author = Flammarion, Camille |authorlink = Camille Flammarion |title = Astronomie populaire |page = 591 |date = 1880 |url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k94887w/f610.table |accessdate = April 10, 2007 |archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2n5iBH?url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k94887w/f610.table |archivedate = October 5, 2011 |url-status=live |df = }}</ref> <ref name="PMoore">{{cite book | last = Moore | first = Patrick | authorlink = Patrick Moore | title = The planet Neptune: an historical survey before Voyager | publisher = John Wiley & Sons | series = Wiley-Praxis Series in Astronomy and Astrophysics | edition = 2nd | date = April 1996 | pages = 150 (see p. 68) | url = https://www.google.com/books?id=RZruAAAAMAAJ&q=H.+N.+Russell#search_anchor | isbn = 978-0-471-96015-7 | oclc = 33103787 }}</ref> <ref name="IAU-solarsysNames">{{cite web | title = Planet and Satellite Names and their Discoverers | work = International Astronomical Union | url = http://www.indwes.edu/Faculty/bcupp/solarsys/Names.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080212065751/http://www.indwes.edu/Faculty/bcupp/solarsys/Names.htm | archivedate = February 12, 2008 | accessdate = January 13, 2008 }}</ref> <ref name="Davies1991-ControlNetwork">{{cite journal | last1 = Davies | first1 = M. | first2 = P. | last2 = Rogers | first3 = T. | last3 = Colvin | date = 1991 | title = A Control Network of Triton | journal = J. Geophys. Res. | volume = 96(E1) | pages = 15675–15681 | url = https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/notes/2009/N3425.pdf | bibcode = 1991JGR....9615675D | doi = 10.1029/91JE00976 }}</ref> <ref name="SpaceCom-TritonSeasons">[http://www.space.com/8162-seasons-discovered-neptunes-moon-triton.html Seasons Discovered on Neptune's Moon Triton&nbsp;— Space.com] (2010) {{webarchive |url=https://www.webcitation.org/62D2oVFwl?url=http://www.space.com/8162-seasons-discovered-neptunes-moon-triton.html |date=October 5, 2011 }}</ref> <ref name="Chyba">{{cite journal | last = Chyba | first = C. F. | authorlink = Christopher Chyba | last2 = Jankowski | first2 = D. G. | last3 = Nicholson | first3 = P. D. | title = Tidal evolution in the Neptune-Triton system | journal = Astronomy and Astrophysics | date = July 1989 | volume = 219 | issue = 1–2 | pages = L23–L26 | bibcode = 1989A&A...219L..23C }}</ref> <ref name="Cruikshank2004">{{cite journal | first = Dale P. | last = Cruikshank | title = Triton, Pluto, Centaurs, and Trans-Neptunian Bodies | url = https://books.google.com/?id=MbmiTd3x1UcC&pg=PA421&dq=Triton,+Pluto,+Centaurs,+and+Trans-Neptunian+Bodies | date = 2004 | pages = 421–439 | volume = 116 | journal = Space Science Reviews | isbn = 978-1-4020-3362-9 | doi = 10.1007/s11214-005-1964-0 | bibcode = 2005SSRv..116..421C }}</ref> <ref name="IOPorg-KuiperObjectBinaries">{{Cite web |url=http://iopscience.iop.org/1538-3881/127/5/3023/fulltext |title=EXTREME KUIPER BELT OBJECT 2001QG298 AND THE FRACTION OF CONTACT BINARIES |access-date=14 Oktober 2018 |archive-date=10 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110101439/http://iopscience.iop.org/1538-3881/127/5/3023/fulltext |url-status=dead }}</ref> <ref name="Jewitt2005">{{cite web |last=Jewitt |first=Dave |date=2005 |title=Binary Kuiper Belt Objects |work=University of Hawaii |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/binaries.html |accessdate=June 24, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/62D2plYh4?url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/binaries.html |archivedate=October 5, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="voyager">{{cite web |date=June 1, 2005 |title=Triton (Voyager) |publisher=[[NASA]] |url=http://voyager.jpl.nasa.gov/science/neptune_triton.html |accessdate=December 9, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/62D2qBMev?url=http://voyager.jpl.nasa.gov/science/neptune_triton.html |archivedate=October 5, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="ammonia">{{cite journal | author= Ruiz, Javier | title = Heat flow and depth to a possible internal ocean on Triton | journal = Icarus | volume = 166 | issue = 2 | pages = 436–439 |date=December 2003 | doi = 10.1016/j.icarus.2003.09.009 | bibcode = 2003Icar..166..436R }}</ref> <ref name="Medkeff2002-LunarAlbedo">{{cite web | title = Lunar Albedo | author = Medkeff, Jeff | work = Sky and Telescope Magazine | date = 2002 | url = http://jeff.medkeff.com/astro/lunar/obs_tech/albedo.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080523151225/http://jeff.medkeff.com/astro/lunar/obs_tech/albedo.htm | archivedate = May 23, 2008 | accessdate = February 4, 2008 }}</ref> <ref name="Grundy">{{cite journal | last = Grundy | first = W. M. | last2 = Buie | first2 = M. W. | last3 = Spencer | first3 = J. R. | title = Spectroscopy of Pluto and Triton at 3–4 Microns: Possible Evidence for Wide Distribution of Nonvolatile Solids | journal = The Astronomical Journal | volume = 124 | issue = 4 | pages = 2273–2278 | date = October 2002 | doi = 10.1086/342933 | bibcode = 2002AJ....124.2273G }}</ref> <ref name="Hussman2006">{{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2006.06.005| last1 = Hussmann| first1 = Hauke| last2 = Sohl| first2 = Frank| last3 = Spohn| first3 = Tilman| date = November 2006| title = Subsurface oceans and deep interiors of medium-sized outer planet satellites and large trans-neptunian objects| journal = Icarus| volume = 185| issue = 1| pages = 258–273| url = https://www.researchgate.net/profile/Tilman_Spohn/publication/225019299_Subsurface_Oceans_and_Deep_Interiors_of_Medium-Sized_Outer_Planet_Satellites_and_Large_Trans-Neptunian_Objects/links/55018a3a0cf24cee39f7b952.pdf| bibcode = 2006Icar..185..258H| ref = {{sfnRef|Hussmann Sohl et al.|2006}}}}</ref> <ref name="Irwin2001-Plausibility">{{Cite journal | doi = 10.1089/153110701753198918| pmid = 12467118| title = Assessing the Plausibility of Life on Other Worlds| journal = Astrobiology| volume = 1| issue = 2| pages = 143–60| year = 2001| last1 = Irwin | first1 = L. N. | last2 = Schulze-Makuch | first2 = D. | bibcode = 2001AsBio...1..143I}}</ref> <ref name="grand">{{cite book | title = The Grand Tour: A Traveler's Guide to the Solar System | author = Miller, Ron |author2=Hartmann, William K. |date=May 2005 | pages = 172–73 | publisher = Workman Publishing | location = Thailand | edition = 3rd | isbn = 978-0-7611-3547-0 }}</ref> <ref name="Lellouch2010">{{cite journal | last = Lellouch | first = E. | last2 = de Bergh | first2 = C. | last3 = Sicardy | first3 = B. | last4 = Ferron | first4 = S. | last5 = Käufl | first5 = H.-U. | date = 2010 | title = Detection of CO in Triton's atmosphere and the nature of surface-atmosphere interactions | journal = Astronomy & Astrophysics | arxiv = 1003.2866 | doi = 10.1051/0004-6361/201014339 | volume = 512 | pages = L8 | bibcode = 2010A&A...512L...8L }}</ref> <ref name="Duxburyetal1993">{{cite journal | title = The Phase Composition of Triton's Polar Caps | bibcode = 1993Sci...261..748D | author = Duxbury, N S |author2 = Brown, R H | journal = Science | volume = 261 | issue = 5122 | pages = 748–751 |date=August 1993 | doi = 10.1126/science.261.5122.748 | pmid = 17757213 }}</ref> <ref name="Tryka1993-Determination">{{Cite journal | doi = 10.1126/science.261.5122.751| pmid = 17757214| title = Spectroscopic Determination of the Phase Composition and Temperature of Nitrogen Ice on Triton| journal = Science| volume = 261| issue = 5122| pages = 751–4| year = 1993| last1 = Tryka | first1 = K. A.| last2 = Brown | first2 = R. H.| last3 = Anicich | first3 = V.| last4 = Cruikshank | first4 = D. P.| last5 = Owen | first5 = T. C.| bibcode = 1993Sci...261..751T}}</ref> <ref name="SmithSoderblom1989">{{cite journal| doi = 10.1126/science.246.4936.1422| last1 = Smith| first1 = B. A.| last2 = Soderblom| first2 = L. A.| last3 = Banfield| first3 = D.| last4 = Barnet| first4 = C.| last5 = Basilevsky| first5 = A. T.| last6 = Beebe| first6 = R. F.| last7 = Bollinger| first7 = K.| last8 = Boyce| first8 = J. M.| last9 = Brahic| first9 = A.| year = 1989| title = Voyager 2 at Neptune: Imaging Science Results| journal = Science| volume = 246| issue = 4936| pages = 1422–1449| bibcode = 1989Sci...246.1422S| pmid = 17755997| ref = {{sfnRef|Smith Soderblom et al.|1989}}}}</ref> <ref name="Stevens1992-thermosphere">{{cite journal | last = Stevens | first = M. H. | last2 = Strobel | first2 = D. F. | last3 = Summers | first3 = M. E. | last4 = Yelle | first4 = R. V. | title = On the thermal structure of Triton's thermosphere | journal = Geophysical Research Letters | volume = 19 | issue = 7 | pages = 669–672 | date = April 3, 1992 | url = http://www.agu.org/pubs/crossref/1992/92GL00651.shtml | doi = 10.1029/92GL00651 | accessdate = October 8, 2011 | bibcode = 1992GeoRL..19..669S }}</ref> <ref name="Hubblesite">{{cite journal |url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1998/23/text/ |title=Hubble Space Telescope Helps Find Evidence that Neptune's Largest Moon Is Warming Up |work=Hubblesite |first=D. |last=Savage |first2=D. |last2=Weaver |first3=D. |last3=Halber |accessdate=December 31, 2007 |date=June 24, 1998 |id=STScI-1998-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/62D2r1C3B?url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1998/23/text/ |archivedate=October 5, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="MIT Triton">{{cite web |title=MIT researcher finds evidence of global warming on Neptune's largest moon |url=http://web.mit.edu/newsoffice/1998/triton.html |date=June 24, 1998 |publisher=Massachusetts Institute of Technology |accessdate=December 31, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/62D2r8yOL?url=http://web.mit.edu/newsoffice/1998/triton.html |archivedate=October 5, 2011 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name="Scienceagogo.com">{{cite journal | title = Solar System Satellites and Summary | bibcode = 2003ASPC..291...93M | journal = Hubble's Science Legacy: Future Optical/Ultraviolet Astronomy from Space | date = June 28, 1998 | volume = 291 | page = 93 | publisher = Space Telescope Science Institute | author = MacGrath, Melissa }}</ref> <ref name="Nature">{{cite journal |title=Does global warming make Triton blush? |url=http://www.bio.indiana.edu/~palmerlab/Journals/170.pdf |author1=Buratti, Bonnie J. |author2=Hicks, Michael D. |author3=Newburn, Ray L. Jr. |journal=Nature |volume=397 |issue=6716 |date=January 21, 1999 |doi=10.1038/16615 |format=PDF |accessdate=December 31, 2007 |pmid=9930696 |bibcode=1999Natur.397..219B |pages=219–20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070611233151/http://www.bio.indiana.edu/~palmerlab/Journals/170.pdf |archivedate=June 11, 2007 |df= }}</ref> <ref name="surface age">{{cite journal | journal = Icarus | volume = 192 | issue = 1 |date=December 2007 | pages = 135–49 | doi = 10.1016/j.icarus.2007.07.004 | title = On the negligible surface age of Triton | author = Schenk, Paul M. | author2 = Zahnle, Kevin | bibcode = 2007Icar..192..135S }}</ref> <ref name="Soderblom2">{{cite journal | last = Soderblom | first = L. A. | author2 = Kieffer, S. W. | author3 = Becker, T. L. | author4 = Brown, R. H. | author5 = Cook, A. F. II | author6 = Hansen, C. J. | author7 = Johnson, T. V. | author8 = Kirk, R. L. | author9 = Shoemaker, E. M. | authorlink9 = Eugene Merle Shoemaker | title = Triton's Geyser-Like Plumes: Discovery and Basic Characterization | journal = [[Science (journal)|Science]] | volume = 250 | issue = 4979 | pages = 410–415 | date = October 19, 1990 | doi = 10.1126/science.250.4979.410 | bibcode = 1990Sci...250..410S | pmid=17793016 | url = https://www.geology.illinois.edu/~skieffer/papers/Truiton_Science_1990.pdf }}</ref> <ref name="Kargel1994-Cryovolcanism">{{cite journal | first = JS | last = Kargel | title = Cryovolcanism on the icy satellites | journal = Earth, Moon, and Planets | volume = 67 | date = 1994 | issue = 1–3 | publication-date = 1995 | doi = 10.1007/BF00613296 | pages = 101–113 | bibcode = 1995EM&P...67..101K }}</ref> <ref name="USGS-planetarynames-Hili-Mahilani">[http://planetarynames.wr.usgs.gov/index.html ''USGS Astrogeology Research Program: Gazetteer of Planetary Nomenclature''], search for "Hili" and "Mahilani" {{webarchive |url=https://www.webcitation.org/62D2rrzdf?url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/index.html |date=October 5, 2011 }}</ref> <ref name="harv">{{cite book | first = R. L. | last = Kirk | date = 1990 | chapter = Thermal Models of Insolation-Driven Nitrogen Geysers on Triton | title = Lunar and Planetary Science Conference XXI | pages = 633–634 | publisher = Lunar and Planetary Institute | bibcode = 1990LPI....21..633K }}</ref> <ref name="Rubincam2002-wander">{{cite journal | first = David Parry | last = Rubincam | date = 2002 | title = Polar wander on Triton and Pluto due to volatile migration | journal = Icarus | volume = 163 | issue = 2 | pages = 63–71 | doi = 10.1016/S0019-1035(03)00080-0 | bibcode = 2003Icar..163..469R }}</ref> <ref name="Elliot1998-warming">{{Cite journal | doi = 10.1038/31651| year = 1998| last1 = Elliot | first1 = J. L.| title = Global warming on Triton| journal = Nature| volume = 393| issue = 6687| pages = 765–767| last2 = Hammel | first2 = H. B.| last3 = Wasserman | first3 = L. H.| last4 = Franz | first4 = O. G.| last5 = McDonald | first5 = S. W.| last6 = Person | first6 = M. J.| last7 = Olkin | first7 = C. B.| last8 = Dunham | first8 = E. W.| last9 = Spencer | first9 = J. R.| last10 = Stansberry | first10 = J. A.| last11 = Buie | first11 = M. W.| last12 = Pasachoff | first12 = J. M.| last13 = Babcock | first13 = B. A.| last14 = McConnochie | first14 = T. H.| bibcode = 1998Natur.393..765E}}</ref> <ref name="linea">{{cite journal | title = Triton's Lineaments: Complex Morphology and Stress Patterns | first1 = Geoffrey | last1 = Collins | first2 = Paul | last2 = Schenk | location = Houston, TX | journal = Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference | conference = Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference | date = March 14–18, 1994 | volume = 25 | bibcode = 1994LPI....25..277C | page = 277 }}</ref> <ref name="Aksnes1990-Nomenclature">{{cite journal | title = Working Group for Planetary System Nomenclature | author = Aksnes, K|author2= Brahic, A |author3=Fulchignoni, M |author4=Marov, M Ya | journal = Reports on Astronomy | volume = 21A | pages = 613–19 | place = State University of New York | id = 1991IAUTA..21..613A | url = https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19940014368_1994014368.pdf | format = PDF | date = 1990 | publication-date = 1991 | accessdate = January 25, 2008 }}</ref> <ref name="cantaloupe">{{cite journal | author = Boyce, Joseph M. | title = A structural origin for the cantaloupe terrain of Triton | journal = In Lunar and Planetary Inst., Twenty-fourth Lunar and Planetary Science Conference. Part 1: A-F (SEE N94-12015 01-91) | volume = 24 | pages = 165–66 |date=March 1993 | bibcode = 1993LPI....24..165B }}</ref> <ref name="Diapirism">{{cite journal | last = Schenk | first = P. |author2=Jackson, M. P. A. | title = Diapirism on Triton: A record of crustal layering and instability | journal = Geology | volume = 21 | issue = 4 | pages = 299–302 | date = April 1993 | doi = 10.1130/0091-7613(1993)021<0299:DOTARO>2.3.CO;2 | bibcode = 1993Geo....21..299S }}</ref> <ref name="impact">{{cite journal | title = The Impact Cratering Record on Triton | author = Strom, Robert G. | author2 = Croft, Steven K. | author3 = Boyce, Joseph M. | doi = 10.1126/science.250.4979.437 | date = 1990 | journal = Science | volume = 250 | pages = 437–39 | pmid = 17793023 | issue = 4979 | bibcode = 1990Sci...250..437S }}</ref> <ref name="Ingersoll1990-plumes">{{cite journal | title = Triton's Plumes: The Dust Devil Hypothesis | author = Ingersoll, Andrew P. | author2 = Tryka, Kimberly A. | journal = Science | volume = 250 | pages = 435–437 | doi = 10.1126/science.250.4979.435 | date = 1990 | pmid = 17793022 | issue = 4979 | bibcode = 1990Sci...250..435I }}</ref> <ref name="Cruikshank1979-diameterreflectance">{{Cite journal | doi = 10.1016/0019-1035(79)90057-5| title = The diameter and reflectance of Triton| journal = Icarus| volume = 40| pages = 104–114| year = 1979| last1 = Cruikshank | first1 = D. P. | last2 = Stockton | first2 = A. | last3 = Dyck | first3 = H. M. | last4 = Becklin | first4 = E. E. | last5 = Macy | first5 = W.| bibcode = 1979Icar...40..104C}}</ref> <ref name="Stone1989-Voyager 2-Neptune">{{cite journal | title = The Voyager 2 Encounter with the Neptunian System | author = Stone, EC |author2=Miner, ED | journal = Science | volume = 246 | date = December 15, 1989 | pages = 1417–21 | bibcode = 1989Sci...246.1417S | doi = 10.1126/science.246.4936.1417 | pmid = 17755996 | issue = 4936 }} And the following 12 articles pp. 1422–1501.</ref> <ref name="NASAgov-428154">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/pdf/428154main_Planetary_Science.pdf |title=USA.gov: The U.S. Government's Official Web Portal |publisher=Nasa.gov |date=September 27, 2013 |accessdate=2013-10-10 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025152957/http://www.nasa.gov/pdf/428154main_Planetary_Science.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="NYT-20141105-DO">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Bound for Pluto, Carrying Memories of Triton |url=https://www.nytimes.com/2014/11/05/science/bound-for-pluto-carrying-memories-of-triton.html |date=5 November 2014 |work=[[New York Times]] |access-date=5 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009114100/https://www.nytimes.com/2014/11/05/science/bound-for-pluto-carrying-memories-of-triton.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Gray1989">{{cite journal | title = Voyager 2 Neptune navigation results | author = Gray, D | journal = Astrodynamics Conference | date = 1989 | pages = 108 | doi = 10.2514/6.1990-2876 }}</ref> <ref name="Ross1990">{{cite journal | title = The coupled orbital and thermal evolution of Triton |author1=Ross, MN |author2=Schubert, G | journal = Geophysical Research Letters | date = September 1990 | volume = 17 | issue = 10 | pages = 1749–1752 | doi = 10.1029/GL017i010p01749 | bibcode=1990GeoRL..17.1749R }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20161012075648/http://solarsystem.nasa.gov/planets/triton Triton] by [[Nasa]] se Solar System Exploration * {{YouTube|h82GNysAH_w|''Voyager 2 Encounters Neptune and Triton'' (1989)}} * [http://nineplanets.org/triton.html Triton] by ''The Nine Planets'' * [http://solarviews.com/eng/triton.htm Triton] (insluitende [http://www.solarviews.com/eng/trimap.htm kaart]) by ''Views of the Solar System'' * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Triton Foto's van Triton] van die NASA/JPL Photojournal {{Commons-kategorie inlyn|Triton (moon)}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Triton (moon)|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Mane van Neptunus]] 5ib514py9o32qtdt7fassnaxltr1r1h 0 66417 2918549 2833997 2026-07-21T04:02:55Z CommonsDelinker 1161 "Flag_of_Taichung_City_2025.svg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] verwyder is omrede: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Nothing in {{PD-ROC-exempt}} i 2918549 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Taichung'''<br />臺中市<br />''Tâi-tiong Tshī''<br /> [[Lêer:Taichung montage.PNG|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Taiwan ROC political division map Taichung City (2010).svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Taichung.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Republiek China}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe gewes''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Sentraal-Taiwan |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|24|09|N|120|41|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1705]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsiale stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 25 Oktober 1945 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Oppervlakte]]:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;214,90 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (April 2024) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;850&nbsp;285 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;300/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +8 (CST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Lu Shiow-yen ([[Kuomintang|KMT]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.taichung.gov.tw/ ''Taichung''] |} '''Taichung''' ([[Wade-Giles]]: ''Tʻai2-chung1''), amptelik '''Taichung Stad''' ([[Chinees]]: 臺中市, [[pinyin]]: ''Táizhōng Shì''; [[Taiwannees]]: ''Tâi-tiong Tshī''; letterlik: "Sentraal-Taiwan"), is ná [[Nieu-Taipei]] en [[Kaohsiung]] die derde grootste [[stad]] van die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] met 'n bevolking van sowat 2,8 miljoen en beslaan 'n oppervlakte van 2&nbsp;215&nbsp;km². Taichung is 'n spesiale munisipaliteit in die westelike deel van die [[eilandstaat]] en dit word regstreeks deur die nasionale regering bestuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/Page/106 |title=Government organizations |publisher=Presidentskantoor van die Republiek China (Taiwan) |accessdate=23 Julie 2025}}</ref> Op 25 Desember 2010 het die stad met die landelike Taichung-distrik saamgesmelt. [[Lêer:Taichung Skyline.jpg|duimnael|links|Taichung se stadshorison]] Taichung stadsgebied behels 'n aansienlike deel van Taiwan se westelike kuslyn langs die [[Suid-Chinese See]]. Dit beskik ook oor 'n groot hawe langs die Suid-Chinese See. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Taichung City|Taichung}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{zh}} [https://www.taichung.gov.tw/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Tai-chung-Taiwan|title=T’ai-chung|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=30 Mei 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in die Republiek China]] 32cpf4z1fb21eveev5bfhzhfwxn14ya 0 68140 2918714 2915206 2026-07-22T06:30:47Z CommonsDelinker 1161 "Tiananmen_Mao.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Explicit|Explicit]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Portraits of Mao Zedong at the Gate of Heavenly Peace|]] 2918714 wikitext text/x-wiki : ''Tiananmen stuur hierheen aan. Vir die plein, sien [[Tiananmen-plein]].'' {{Chinese name |titel = Tiananmen |beeld = Tiananmen beijing Panorama.jpg |onderskrif = Die Poort van Hemelse Vrede. |beeldbreedte = 250px |TChinees = 天安門 |VChinees = 天安门 |Pinyin = Tiānānmén |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = }} [[Lêer:天安门夜景.jpg|duimnael|Die Poort van Hemelse Vrede in die nag.]] Die '''Poort van Hemelse Vrede''', of '''Tiananmen''' (letterlik "Tianan-poort"), is ’n monument in [[Beijing]], die hoofstad van die [[Volksrepubliek China]]. Dit word algemeen as ’n nasionale simbool beskou. Dit is in [[1420]] tydens die [[Ming-dinastie]] gebou en word soms verkeerdelik die vooringang tot die [[Verbode Stad]] genoem. Laasgenoemde is egter die Middagpoort, terwyl Tiananmen die ingang tot die [[Keiserlike Stad, Beijing|Keiserlike Stad]] was, waarbinne die Verbode Stad geleë was. Die Poort van Hemelse Vrede is noord van [[Tiananmen-plein]] geleë. == Poort == === Geskiedenis === [[Lêer:Tiananmen 1901.jpg|duimnael|Tiananmen in 1901.]] [[Lêer:20090528 Beijing Tiananmen 7628.jpg|duimnael|Tiananmen met toeriste op die plein.]] Die poort se oorspronklike naam was Chengtianmen ([[vereenvoudigde Sjinees]]: 承天门, [[tradisionele Sjinees]]: 承天門, [[pinyin]]: Chéngtiānmén), wat "Poort van die Aanvaarding van die Hemelse Mandaat" beteken, en is menigmaal vernietig en weer gebou. Die oorspronklike konstruksie is in 1420 gebou en is geskoei op die poort van ’n keiserlike gebou in [[Nanjing]] wat dieselfde naam gehad het. In Julie 1457 het [[weerlig]] die poort getref, waarna dit tot op die grond afgebrand het. In 1465 keiser [[Chenghua]] opdrag aan Zi Gui, die minister van ingenieurswese, gegee om die poort weer te bou, en die ontwerp is verander van die oorspronklike [[paifang]]-vorm in die poorthuisvorm wat vandag te sien is. In die oorlog aan die einde van die [[Ming-dinastie]] het die poort weer in die slag gebly toe dit in 1644 deur rebelle, gelei deur [[Li Zitsjeng]], afgebrand is. Ná die stigting van die [[Qing-dinastie]] en die [[Mantsjoes]] se verowering van China is in 1645 begin met die herbou van die poort, en dit het sy huidige naam gekry nadat dit in 1651 voltooi is. Tiananmen is tussen 1969 en 1970 weer eens herbou omdat dit in die vorige 300 jaar geweldig agteruitgegaan het, deels te wyte aan hewige gebruik tydens die 1950's en 1960's. Aangesien die poort ’n nasionale simbool is, het die destydse premier, [[Zhou Enlai]], opdrag gegee dat die herbouing in die geheim plaasvind. Die hele poort is agter steierwerk weggesteek, en die projek is amptelik ’n "opknapping" genoem. Met die herbouing is probeer om die poort se uitwendige voorkoms onveranderd te laat, terwyl dit die gebou meer bestand teen [[aardbewing]]s maak en dit van moderne geriewe soos ’n [[hysbak]], watertoevoer en ’n verhittingstelsel voorsien.<ref>Xinhua-nuusagentskap, [http://news.xinhuanet.com/newscenter/2005-04/21/content_2857146.htm Secret reconstruction of Tiananmen 35 years ago], 04/21/05</ref> === Betekenis van die naam === Die [[Chinees|Chinese]] naam van die poort, 天安門, bestaan uit die [[Chinese karakters]] vir onderskeidelik "hemel", "vrede" en "poort", en daarom word dit konvensioneel as "Poort van Hemelse Vrede" vertaal. Hierdie vertaling is egter ietwat misleidend, aangesien die veel langer Chinese naam afgelei is van "die ontvangs van die hemelse mandaat, en die stabilisering van die dinastie" (受命于天，安邦治國).<ref>Lu Bingjie, ''Tian'anmen'' (Jinan: Shandong huabao chubanshe, 2004) p. 40.</ref> Die Mantsjoe [[transliterasie]], ''Abkai elhe obure duka'', is nader aan die oorspronklike betekenis en kan letterlik vertaal word as "Poort van Hemelse Vredemaking".<ref>Cf. Erich Hauer. "Why the Sinologue Should Study Manchu." ''Journal of the North-China Branch of the [[Royal Asiatic Society]]'' 61 (1930): 156-64.</ref> Die poort het ’n eweknie aan die noordekant van die Keiserlike Stad, 地安门 (pinyin: Dì'ānmén, Mantsjoe: Na i elhe obure duka), wat rofweg as "Poort van Aardse Vredemaking" vertaal kan word. === Beskrywing === [[Lêer:Forbidden City Gate of Heaven 2.jpg|duimnael|Nabyskoot van die dak.]] [[Lêer:Tiananmenpic2.jpg|duimnael|’n Klippilaar met ’n afbeelding van drake en fenikse versier die omgewing van Tiananmen.]] Die poort is 66&nbsp;m lank, 37&nbsp;m wyd en 32&nbsp;m hoog. Net soos ander amptelike geboue van die ryk het dit unieke [[keiserlike dakversiering]]s. Twee leeus staan voor die poort en nog twee staan wag voor die brûe. In die Chinese kultuur beskerm leeus mense van bose geeste. Twee klippilare, wat as ''huabiao'' bekend staan, het elk ’n dier (''hou'') bo-op en staan voor die poort. Oorspronklik was die doel van sulke voorwerpe om die volk toe te laat om hul griewe te lug deur petisies te skryf en dit aan die pilare te plak. Die pilare voor die Keiserlike Stad was egter bloot vir versiering en het ten doel gehad om die majesteit van die keiserlike regering te simboliseer. Die westelike en oostelike muur het groot plakkate: Die linkerkantste een lui "Lank leef die Volksrepubliek China" (中华人民共和国万岁, pinyin: Zhōnghuá rénmín gònghéguó wànsuì) en die regterkantste een "Lank leef die groot eendrag van die wêreld se volke" (世界人民大团结万岁, pinyin: Shìjiè rénmín dà tuánjié wànsuì). Albei plakkate, wat eens in tradisionele Chinese karakters geskryf is, is in 1964 in vereenvoudigde Chinese karakters verander. Die woorde het belangrike simboliese waarde, aangesien die frase vir "lank leef", nes die Keiserlike Stad self, tradisioneel vir die keiser uitgehou is, maar vandag ook aan die algemene volk beskikbaar is. Die paradepaviljoen op die voorgrond word op [[Internasionale Arbeidersdag]] ([[1 Mei]]) en op die [[Nasionale Dag van die Volksrepubliek van China]] ([[1 Oktober]]) gebruik. Voor die paviljoen is die paleis se [[grag]], wat steeds met water gevul is maar vandag dekoratiewe beligte fonteine bevat. In antieke tye was Tiananmen, [[Tsjianmen]] en die [[Poort van China]] onder die belangrikste poorte van die Keiserlike Stad. Verder aan is die Regop Poort, met ’n identiese ontwerp as Tiananmen. Daaragter is die suidelike ingang van die Verbode Stad, wat as die Middagpoort bekend staan. === As nasionale simbool === <gallery> Lêer:中華人民共和國國徽.svg|Op die landswapen. Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|Op ’n posseël van 1950. Lêer:RMB2-1yuan-2A.gif|Op ’n eenyuannoot van 1961. </gallery> == Portret == === Geskiedenis === Aangesien die poort voor die Keiserlike Stad geleë is, en weens die geskiedkundige gebeurtenisse wat op [[Tiananmen-plein]] afgespeel het, is die poort polities geweldig belangrik. Tydens die [[Kuomintang]]-regering is in 1925 ’n groot portret van [[Sun Yat-sen]] ná sy dood aan die poort gehang. In 1945 is [[Chiang Kai-shek]] se portret opgehang.<ref>[[New York Times]]. "[http://www.nytimes.com/2006/05/28/world/asia/28iht-web.0528mao.html?_r=1 NYtimes.com]." ''Chameleon Mao, the face of Tiananmen square.'' Besoek op 2011-04-11.</ref> Op 7 Julie 1949 is portrette van [[Zhu De]] en [[Mao Zedong]] opgehang om die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog]] te herdenk.<ref name="chinareview1">{{cite web |url=http://www.chinareviewnews.com/doc/1016/5/6/5/101656569.html?coluid=7&kindid=0&docid=101656569&mdate=0411142504 |title=中國評論新聞：20世紀以來 天安門掛過哪些人的畫像？ |publisher=Chinareviewnews.com |date= |accessdate=2011-04-12 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426163731/http://www.chinareviewnews.com/doc/1016/5/6/5/101656569.html?coluid=7&kindid=0&docid=101656569&mdate=0411142504 |url-status=dead }}</ref> Sedert [[1 Oktober]] [[1949]], die stigtingsdatum van die Volksrepubliek China, is ’n portret van Mao opgehang. Dit word voor 1 Oktober elke jaar vervang.<ref name="monstercritics1">{{cite web |url=http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1546706.php/Lone-protestor-hurls-ink-at-Mao-portrait-in-Beijing |title=Lone protestor hurls ink at Mao portrait in Beijing |publisher=Monsters and Critics |date=8 April 2010 |access-date=12 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505025132/http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1546706.php/Lone-protestor-hurls-ink-at-Mao-portrait-in-Beijing |archive-date= 5 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In uitsonderlike gevalle is die portret van iemand anders opgehang; op [[9 Maart]] [[1953]] is byvoorbeeld ’n portret van [[Josef Stalin]] ná sy dood opgehang.<ref name="chinareview1" /> === Voorvalle === Die portret van Mao weeg 1,5&nbsp;ton en word gewoonlik vervang nadat dit gevandaliseer is.<ref>Foster, Peter. [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/7565768/Chinese-protestor-throws-ink-at-portrait-of-Chairman-Mao.html Chinese protestor throws ink at portrait of Chairman Mao.] ''[[The Daily Telegraph]].'' 8 April 2010.</ref> In 1989 het drie andersdenkendes dit met eiers aangeval. Een van hulle, Yu Dongyue, is tronk toe gestuur en is eers in 2006 ná 17 jaar vrygestel.<ref name="monstercritics1" /> Op 12 Mei 2007 het die portret van Mao aan die brand geslaan. 'n 35-jarige werklose man van [[Urumqi]] is in verband met die voorval in hegtenis geneem. Omtrent 15% van die portret is beskadig en dit moes herstel word.<ref>{{cite web |url=http://www.sinchew.com.my/node/36100 |title=2007年05月13日 - 中國‧天安門廣場城樓遭縱火 毛澤東畫像部份燒焦 - 國際 - 星洲日報 |publisher=Sinchew.com.my |date=13 Mei 2007 |access-date=12 April 2011 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151207/http://www.sinchew.com.my/node/36100 |archive-date=18 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 5 April 2010 het ’n betoger ’n plastiekbottel gevul met ink teen ’n muur naby die portret gegooi. Hy is in hegtenis geneem.<ref name="monstercritics1" /> == Openbare toegang == Tiananmen is daagliks van 8:30 tot 17:00 oop vir besoek deur die publiek. Militêre personeel in aktiewe diens het gratis toegang.<ref>[http://www.lxjia.net/guide-lxjia-gonglue5194.html "参观天安门城楼时刻表及门票价格和乘车路线"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821092237/http://www.lxjia.net/guide-lxjia-gonglue5194.html |date=21 Augustus 2014 }} {{zh}} Besoek op 2012-02-06.</ref> Lyn 1 van die Beijing-moltrein het haltes by die stasies Tiananmen-Wes en Tiananmen-Oos, weerskante van Tiananmen. Stadsbusse 1, 2, 4, 5, 10, 20, 22, 37, 37区, 52, 59, 82, 90, 99, 120, 125, 126, 203, 205, 210, 728 en 802 stop naby Tiananmen. == Sien ook == * [[Tiananmen-plein]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Beijing]] [[Kategorie:Geboue en strukture in die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Nasionale simbole van China]] 5pxhws2kcbjp6zsld4cffthwjbpjhr2 0 68823 2918651 2872585 2026-07-21T14:51:31Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_Republic_of_the_Rio_Grande.svg" met "Flag_of_Laredo.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · as per https://en.wikipedia.org/wik 2918651 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |inheemse_naam =''República del Río Grande'' |gewone_lang_naam =Republiek van die Río Grande |gewone_naam =Rio Grande |kontinent =Noord-Amerika |gebied =Coahuila, Nuevo León, Tamaulipas en Texas |land =Meksiko |era =[[Nuwe Tyd]] |status = |status_teks = |ryk = |bestaanstydperk =1840 |jaar_begin =1840 |jaar_einde =1840 |datum_begin =[[17 Januarie]] [[1840]] |datum_einde =[[6 November]] [[1840]] |gebeurtenis_begin =Sewe wette |gebeurtenis_einde =Camargo-oorlog |gebeurtenis1 = |datum_gebeurtenis1 = |gebeurtenis2 = |datum_gebeurtenis2 = |gebeurtenis3 = |datum_gebeurtenis3 = |gebeurtenis4 = |datum_gebeurtenis4 = |gebeurtenis_voor = |datum_voor = |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Meksiko |vlag_v1 =Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg |v2 =Coahuila |vlag_v2 =Flag of Coahuila.svg |v3 =Nuevo León |vlag_v3 =Flag of Nuevo Leon.svg |v4 =Tamaulipas |vlag_v4 =Flag of Tamaulipas.svg |v5 =Republiek van Texas |vlag_v5 =Flag of Texas.svg |n1 =Meksiko |vlag_n1 =Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg |n2 =Coahuila |vlag_n2 =Flag of Coahuila.svg |n3 =Nuevo León |vlag_n3 =Flag of Nuevo Leon.svg |n4 =Tamaulipas |vlag_n4 =Flag of Tamaulipas.svg |n5 =Republiek van Texas |vlag_n5 =Flag of Texas.svg |beeld_vlag =Flag of Laredo.svg |vlag = |beeld_wapen =Seal of the Republic of the Rio Grande.svg |wapen = |beeld_kaart =Location of Republic of the Rio Grande.svg |beeld_kaart_byskrif = |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer= |godsdiens=[[Rooms-Katolieke Kerk]] |hoofstad =Laredo (Januarie-Maart)<br />Victoria (Maart-November) |breedtegraad_grade = |breedtegraad_minute = |breedtegraad_NS = |lengtegraad_grade = |lengtegraad_minute = |lengtegraad_OW = |algemene_tale =[[Spaans]] |regeringstipe =Republiek |titel_leier =President |leier1 =Jesús de Cárdenas |jaar_leier1 = |leier2 = |jaar_leier2 = |leier3 = |jaar_leier3 = |leier4 = |jaar_leier4 = |leier5 = |jaar_leier5 = |leier6 = |jaar_leier6 = |leier7 = |jaar_leier7 = |leier8 = |jaar_leier8 = |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = |jaar_verteenwoordiger1= |titel_adjunk = |adjunk = |jaar_adjunk = |adjunk2 = |jaar_adjunk2 = |stat_jaar1 =1840 |stat_bev1 = |stat_opp1 =300000 |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 = |stat_bev2 = |stat_opp2 = |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 = |stat_bev3 = |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid =Peso }} Die '''Republiek van die Río Grande''' ([[Spaans]]: ''República del Río Grande'') was 'n onafhanklike [[Noord-Amerika|Noord-Amerikaanse]] republiek wat op [[17 Januarie]] [[1840]] gestig is en tot op [[6 November]] [[1840]] bestaan het. Die republiek het op die gebied van die huidige Meksikaanse deelstate [[Coahuila]], [[Nuevo León]], [[Tamaulipas]] en 'n deel van die huidige Amerikaanse deelstaat [[Texas]] bestaan. Die republiek was vernoem ná die [[Rio Grande]], wat daardeur gevloei het. == Agtergrond == [[Lêer:RíoGrandeSatinseda.png|duimnael|links|Die vlag van die Republiek van die Río Grande.]] Ná 'n [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|dekade van twis]] het [[Meksiko]] in [[1821]] sy [[onafhanklikheid]] van [[Spanje]] gekry en ná 'n mislukte poging om 'n monargie te word, het Meksiko die grondwet van 1824 aangeneem. Hierdie grondwet het die ''Estados Unidos Mexicanos'', die Verenigde Meksikaanse State, as 'n federale republiek, ná die voorbeeld van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geskep. In 1833 is genl. Antonio López de Santa Anna vir sy eerste termyn as president verkies, en was teen die tyd van sy verkiesing, ter ondersteuning van die federale republiek. Egter nadat 'n paar lede van die regering Santa Anna se politieke bondgenote gekwaad het, het Santa Anna besluit om 'n gesentraliseerde regering te begin.<ref>{{en}} Wilfred H. Callcott, "SANTA ANNA, ANTONIO LOPEZ DE," Handbook of Texas Online [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/fsa29], besoek op 13 September 2012. Published by the Texas State Historical Association.</ref> Santa Anna het die grondwet opgeskort, die Kongres ontbind en het homself tot die sentrum van mag in Meksiko gemaak. Dit het gelei tot die uitbarsting van 'n ​​aantal opstande en afskeidingsbewegings deur die hele land, waarvan die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog|Texaanse Rewolusie]] dié mees suksesvolle was. Minder suksesvolle afskeidingsbewegings was gepoog deur die Republiek van [[Zacatecas]] en die [[Republiek van Yucatán]]. == Rebellie == [[Lêer:Rio Grande Republic Capitol.jpg|duimnael|links|Die kapitol van die Republiek van die Río Grande.]] Op 17 Januarie 1840 was 'n vergadering gehou by die Oreveña Ranch naby Laredo.<ref>{{en}} Dippel, Horst, ed., Constitutions of the world from the late 18th century to the middle of the 19th century America Vol. 1. Constitutional documents of the United States of America Pt. 6. Rio Grande – Texas, München Saur 2008, {{ISBN|978-3-598-35756-5}}, pp. 9–13, “Ley orgánica de la República del Río Grande (1840)”</ref> 'n groep van hoogwaardigheidsbekleders van die state Coahuila, Nuevo León en Tamaulipas bepleit 'n rebellie op soek na afskeiding van Meksiko en die stigting van 'n eie federale republiek met Laredo as hoofstad. Egter hierdie state se kongresse en regerings het nooit enige aksie om die opstand te ondersteun onderneem en het versoek om die hulp van die sentrale regering in [[Meksikostad]] om die plaaslike staatleërs te help.<ref>{{en}} David M. Vigness, "REPUBLIC OF THE RIO GRANDE," Handbook of Texas Online [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/ngr01], besoek op 13 September 2012. Published by the Texas State Historical Association.</ref> Ná afloop van die vergadering het die rebelle tydelik verhuis na Guerrero weens veiligheidsredes en ná die slag van Morales in Maart 1840 is die regering verhuis ná Victoria binne die Republiek van Texas, waar dit gebly het totdat die rebellie in duie gestort is later in dié jaar. In November het verteenwoordigers van genl. Canales en Arista vergader om die oorlog te bespreek. Tydens die vergadering het die Meksikaanse regering genl. Canales die posisie van 'n brigadier-generaal in die Meksikaanse weermag aangebied in uitruil vir sy afstand van die oorsaak van die rebellie. Genl. Canales het op 6 November die aanbod aanvaar en die Republiek van die Río Grande het misluk. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Republic of the Rio Grande|Republiek van die Río Grande}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Texas]] b2dsxsdjfwwq0yz1ryg77kk6i7lgh72 0 71107 2918864 2620033 2026-07-22T23:54:28Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2918864 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Crash Recorder mit Hand.jpg|duimnael|'n Ritopnemer]] [[Lêer:Daten crash recorder.jpg|duimnael|Voorbeeld van 'n data-kurwe wat tydens 'n motorongeluk aangeteken is.]] 'n '''Ritopnemer''' is 'n toestel wat in sommige [[motor]]s geïnstalleer is om ongevalverwante inligting vas te lê. By moderne dieselvragmotors word ritopnemers deur elektroniesbespeurde enjinmoeilikheid of 'n skielike snelheidsverandering geaktiveer. Tydens 'n ongeluk kan meer as een van hierdie toestande plaasvind. Ná 'n ongeval kan die inligting op die toestelle herwin word om te bepaal hoe die motoriste voor, gedurende en ná die ongeluk bestuur het. Oor die algemeen verwys die term na 'n eenvoudige, peutervrye, lees-skryf-geheuetoestelletjie soortgelyk aan die vlugopnemer op vliegtuie (teenoor die bandopnemers en videokameras wat algemeen in polisievoertuie en baie handelsvragmotors voorkom). == Werking == Daar is verskillende patente verbonde aan verskeie tipes ritopnemerkenmerke. Party ritopnemers werk deurlopend deur die ou data te oorskryf totdat 'n botsing dit staak. Ander word deur botsingtoestande (soos snelheidsverandering) geaktiveer wat sal voortskryf totdat die ongeluk verby is of die opneemtyd uitgeloop het. Tydens 'n ongeluk teken 'n ritopnemer die volgende data aan: stuurwielposisie, snelheidsverandering, spoed, smoring, redgordelgebruik, remgebruik, lugkussingontplooiing en waarskuwingsliggiestatus.<ref>Wojdyla, Ben. Februarie 2012. Car Clinic: Is My Car Spying on Me? ''Popular Mechanics'' 189(2):92 [http://www.popularmechanics.co.za/wheels/car-spying-me/ Is my car spying on me?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305131720/http://www.popularmechanics.co.za/wheels/car-spying-me/ |date= 5 Maart 2016 }}</ref> Die huidige ritopnemers berg die inligting intern op 'n EWPLAG (''elektrieswisbare programmeerbare leesalleengeheue'') totdat dit van die module onttrek word. Party voertuie versend van die data deur kommunikasiestelsels (soos General Motors se OnStar-stelsel), soos bv. 'n lugkussingontplooiingsboodskap, na veraf- of nabygeleë hulpsentrums. Die meeste ritopnemers in motors en ligte vragmotors vorm deel van die beskermingstelselbeheermodule, wat impakversnellings bespeur en bepaal watter beskerming (lugkussings en/of redgordelverstywers) om te ontplooi. Ná die bepaling word besluit, indien daar wel nog krag oor is, om die data op te teken. Die afgelaaide data van ouer ritopnemers beslaan gewoonlik 6 tot 8 bladsye inligting. Nuwe stelsels, afhangende van die fabrikant/model/jaar van die voertuig, is meer omvattend. Sekere ritopnemers bou afsonderlike lêers vir hetsy ontplooiing, onontplooiing of soms beide, afhangende van die ongelukstoestande en tydinterval. Dit is wel moontlik dat geen data uit 'n ritopnemer herwin kan word nie. Een voorbeeld is 'n kragonderbreking vroeg tydens 'n ongeluk. Die laaste bietjie krag word uit die beskermingstelselbeheermodule-kapasitors opgebruik om die lugkussings te ontplooi, sodat daar nie genoeg krag oorbly om die data op te teken nie. Die meeste ritopnemers in swaar vragmotors vorm deel van die elektroniese enjinbeheermodule wat brandstofinspuittyd en ander funksies in moderne swaardiensenjins beheer. Die ritopnemerfunksies verskil van enjinvervaardigers, maar die meeste merk enjinmoeilikheid soos stolling, lae oliedruk en verkoelmiddelverlies. Enjins van Detroit Diesel, Caterpillar Inc., Mercedes-Benz, Mack Trucks en Cummins tel onder dié wat hierdie funksie kan hê. Sodra enjinmoeilikheid opduik word die data in die geheue aangeteken. Wanneer 'n probleem veroorsaak deur wielsnelheidvermindering gewaarword, sluit die data wat na die geheue gestuur word bykans 2 minute se inligting rakende snelheid, remgebruik, koppelaargebruik en snelheidbeheer in. Die data kan later deur rekenaarprogrammatuur en die gepaste kabels vir die spesifieke enjin afgelaai word. Hierdie programmatuur bied dikwels die monitering van bestuursure, brandstofbesparing, luiertyd, deursneesnelheid en ander herstel- en werkingverwante inligting van die betrokke voertuig. Party ritopnemers hou slegs rekening met die motor se snelheid vorentoe en agtertoe en nie die spoed waarmee dit sywaarts beweeg of gly nie. Ontleders weeg gewoonlik die momentum, energie en skade van die voertuig op met die geskatte snelheidsyfers van die ritopnemer om 'n geheelbeeld van die ongeluk te kry.<ref>{{cite web |access-date=24 Februarie 2010 |url=http://www.slate.com/id/2140188/ |title=The Ferrari That Split in Half |work=Slate.com |date=18 April 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811092543/http://www.slate.com/id/2140188/ |archive-date=11 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Data van die Eaton VORAD-botsing-waarskustelsel == Die Eaton VORAD-botsing-waarskustelsel word deur baie handelsvragmotormaatskappye gebruik om bestuurders bystand te verleen en veiligheid te verskerp. Die stelsel het voor- en syradarsensors wat die [[vragmotorbestuurder]] van die teenwoordigheid, nabyheid en beweging van voertuie rondom die vragmotor in kennis stel. Sodra die verklikkers vasstel dat die vragmotor 'n voertuig voor hom te vinnig nader of dat 'n ander voertuig 'n gevaar kan inhou, kry die bestuurder 'n visuele en klankwaarskuwing. Die VORAD-stelsel moniteer ook verskeie beperkings van toepassing op die voertuig, soos snelheidsperke en draaispoed, plus die status van die voertuig se stelsels en bestuurmiddele. Die gekontroleerde data word dan deur die VORAD-stelsel vasgelê. Hierdie data kan na die afloop van 'n ongeluk onttrek en ontleed word. Die opgeneemde data kan dan deur ondersoekbeamptes en forensiese deskundiges benut word om die beweging en snelheid van die voertuig en die posisie en snelhede van die ander voertuie voor die ongeluk te bepaal. By ongelukrekonstruksie is die VORAD-stelsel dus beter as die ritopnemerstelsels omdat VORAD ook ander voertuie rondom die vragmotor raaksien, terwyl 'n ritopnemer slegs die gasheervoertuig se doen en late opteken.<ref>{{cite web |access-date=5 Julie 2012 |url=http://www.veritecheng.com/eaton-vorad-collision-warning-system/ |title=Operation of the Eaton VORAD Collision Warning System and Analysis of the Recorded Data |work=David Danaher, P.E., Jeff Ball, Ph.D., P.E., Trevor Buss, P.E., and Mark Kittel, P.E |date=14 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115517/https://www.veritecheng.com/eaton-vorad-collision-warning-system/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Praktyk == [[Lêer:Bench download.jpg|duimnael|links|Ritopnemers kan uit 'n voertuig verwyder en die data onttrek word.]] [[Lêer:SDM download via DLC.jpg|duimnael|280px|Data word vanaf 'n motor se ritopnemer afgelaai.]] Die toestelgebruik wissel van vervaardiger tot vervaardiger. General Motors en Ford pas die [[tegnologie]] op die meeste van hul nuutste motormodelle toe, terwyl Mercedes-Benz en Audi geensins ritopnemers gebruik nie. Sedert 2003 is daar ten minste 40 miljoen voertuie met ritopnemers toegerus.<ref>{{cite news |access-date=22 Februarie 2010 |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2003-05-15-boxes-usat_x.htm |title=Autos' black-box data turning up in courtrooms |work=USA Today |date=15 Mei 2003 |first1=Deborah |last1=Sharp |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523120649/http://www.usatoday.com/news/nation/2003-05-15-boxes-usat_x.htm |archive-date=23 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die Verenigde Koninkryk is baie polisie- en reddingsvoertuie met 'n akkurater en gedetailleerder weergawe toegerus wat spesiaal by een van etlike onafhanklike maatskappye vervaardig word. Sowel die Metropolitaanse polisie as die polisie van die Stad [[Londen]] is langdurige ritopnemergebruikers; die herwonne data is al gebruik om polisiebeamptes en lede van die publiek skuldig te bevind. Om gegewens van die lugkussingmodule af te laai werk die beste deur die regte aftasnutsgoed te verbind met die diagnostiese skakelverbinder (''Diagnostic Link Connector'') wat gewoonlik onder die paneelbord naby die bestuurder se knieë te vinde is. Die foto regs toon so 'n DSV-afladingsessie. Andersins kan party modules eenvoudig ontkoppel en buitekant die motor nagegaan word, soos links getoon. Die enigste stelsel wat ongeluksdata op kommersiële vlak kan aflaai, is Bosch se Diagnostiese Ongeluksdataherwinstelsel. == NHTSA se ritopnemerbeslissing == Vanaf 1998 tot 2001 het die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] verkeersveiligheidsowerheid (NHTSA) 'n werkgroep geborg om ritopnemers te bestudeer. Na jare se evaluering word in 2004 'n amptelike Notisie van Voorgestelde Reglement uitgereik. Hierdie notisie het die NHTSA se oogpunt om ritopnemerstandaardisering aangekondig. Eers teen Augustus 2006 het NHTSA sy finale beslissing uitgereik (49 CFR Deel 563). Dit was 'n heel lywige beslissing (207 bladsye); dit het nie slegs die definisies en verpligte ritopnemerstandaarde omskryf nie, maar het ook as amptelike antwoord gedien vir die dosyne petisies wat die NHTSA na die uitreik van die 2004-notisie ontvang het. Omrede daar reeds 'n oorweldigende groot neiging vir die vrywillige installering van ritopnemers was, het die beslissing nie voertuigvervaardigers vereis om ritopnemers in voertuie te installeer wat vir Noord-Amerika bestem was nie. Volgens hul analise het NHTSA geskat dat 85% van alle nuwe voertuie met ritopnemers toegerus sou wees, maar het terselfdertyd benadruk dat die agentskap sy besluit sou hersien (installering moontlik 'n vereiste maak) indien hierdie tendens nie voortduur nie. Die mandaat het egter minimumvereistes voorgestel rondom die tipe data wat ritopnemers aanteken: ten minste 15 tipe ongeluksdata. Party van die vereiste ongeluksdata sluit in: snelheid voor die ongeluk, smoring, remgebruik, snelheidsverandering (Delta-V), redgordelgebruik van die bestuurder, lugkussingwaarskuliggiestatus en lugkussingontplooiingstyd. Die NHTSA het ook vereistes gestel vir 30 ander soorte data, sou die ritopnemers vrywillig ingestel wees om dit op te teken. So sal 'n vervaardiger wat byvoorbeeld 'n ritopnemer instel om die toeretelling of SRS-aktiwiteit op te neem verplig wees om 5 sekondes van die data voor die botsing in halfsekonde inkremente op te neem. Behalwe die gestelde vereiste dat alle data 'n 48&nbsp;km/h-botsing moet deurstaan en steeds met presiesheid kan meet, het die NHTSA alle vervaardigers verplig om hul ritopnemerdata vir die openbaar beskikbaar te maak. Soos op Oktober 2009 het slegs General Motors, Ford en Daimler Chrysler hul ritopnemerdata toeganklik vir die publiek gemaak om te lees. In die Augustus 2006-beslissing het die NHTSA vir alle voertuigvervaardigers 'n rooster opgestel om by nuwe ritopnemervereistes te skik. Die skikkingsdatum was oorspronklik bestem vir alle voertuie wat ná 1 September 2010 vervaardig is. Die NHTSA het sedertdien hul beslissing aangepas (49 CFR Deel 563 Opdatering) om voertuigvervaardigers tyd te gee tot 1 September 2012. == Privaatheidskending == Hoewel waarskuwings in voertuighandleidings gedruk word, is baie bestuurders salig onbewus van hul voertuig se ritopnemerfunksie. Burgerlike vryheids- en privaatheidsdrukgroepe het beswaar aangeteken teen die spioenasie van ritopnemers op bestuurders, veral in die lig dat daar geen duidelikheid is oor wie nou eintlik die data besit nie. Daar is ook in ’n mate omstredenheid rondom die gebruik van die opgeneemde data as geregtelike bewyse en vir versekeringseise téén die bestuurder van 'n gebotste voertuig. Die gebruik van ritopnemerdata in kriminele en siviele hofsake is aan die toeneem soos dit in ongelukrekonstruksie al hoe meer as 'n betroubare empiriese bewysstuk geag word.<ref>{{cite web |access-date=22 Februarie 2010 |url=http://abcnews.go.com/Technology/MellodyHobson/car-black-box-records-key-data/story?id=9814181 |title=Is That a 'Black Box' in Your Car? |work=ABC News |date=22 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515220629/https://abcnews.go.com/Technology/MellodyHobson/car-black-box-records-key-data/story?id=9814181 |archive-date=15 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dertien Amerikaanse state het wetsbepalinge spesifiek gemik op ritopnemers. Gewoonlik beperk hierdie staatswetsbepalinge die toegang tot die ritopnemer of die gebruik van herwonne ritopnemerinligting. == Gebruik as geregtelike bewyse == Daar was 'n aantal hofsake in die VSA en [[Kanada]] wat ritopnemers betrek. Bestuurders is al deur ritopnemerbewyse skuldig bevind of vrygespreek. Ander voorbeelde sluit in: * In [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Australië]], is 'n tienermeisie (leerlingbestuurder) in 2005 van roekelose bestuur skuldig bevind “wat dood/ bedenklike liggaamlike leed veroorsaak het”. Die Peugeot se ritopnemer het bewys dat die motor die gemelde snelheidsgrens oorskry het. 'n Geregtelike bevel teen die gebruik van die ritopnemerbewyse, bekom deur die motoreienaar (die ouers van die beskuldigde), is deur die NSW-Hooggeregshof verwerp. * In [[Quebec]], Kanada, het 'n motoris oor 'n rooi robot gejaag, met 'n ander motor gebots en die ander motoris verongeluk. Eersgenoemde is in 2001 van roekelose bestuur skuldig bevind nadat die ritopnemerdata bewys het dat dit nie die ander gestorwe motoris was wat gejaag het (soos die beskuldigde beweer het) nie. Daar was geen ander ooggetuies nie. * Die eerste ritopnemerbewyse in die Verenigde Koninkryk was by Birmingham Kroonhof tydens die verhoor van 'n 21-jarige man wat in 2006 sy Range Rover Sport teen 'n Jeep gebots het. 'n Babadogtertjie is deur die ongeluk verlam en die motoris, ten tyde van die ongeluk 19 jaar oud, is 21 maande gevangenisstraf opgelê. Die ritopnemer het bewys dat die bestuurder 72&nbsp;m.p.u. (115&nbsp;km/h) in 'n 30&nbsp;m.p.u. (48&nbsp;km/h)-sone gejaag het.<ref>{{cite web |access-date=3 Februarie 2010 |url=http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23472548-how-cars-black-box-trapped-speeding-rich-list-heir-who-left-baby-paralysed-in-range-rover-crash.do |title=How car's black box trapped speeding Rich List heir who left baby paralysed in Range Rover crash |work=London Evening Standard |date=4 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227145642/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23472548-how-cars-black-box-trapped-speeding-rich-list-heir-who-left-baby-paralysed-in-range-rover-crash.do |archive-date=27 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Vername persone == Op 12 April 2007 is die Goewerneur van New Jersey, Jon Corzine, ernstig in 'n motorongeluk beseer. Volgens die superintendent van die staatspolisie toon die ritopnemer van die sportnutsvoertuig waarin Corzine vervoer is 'n snelheid van 91&nbsp;m.p.u. (146&nbsp;km/h) vyf sekondes voor die ongeluk plaasgevind het. Die snelheidsgrens is 65&nbsp;m.p.u. (104&nbsp;km/h). Die goewerneur was nie die bestuurder nie.<ref>{{cite web |access-date=22 Februarie 2010 |url=http://www.msnbc.msn.com/id/18158503/ |title=Corzine’s SUV traveling 91 mph at time of crash |work=MSNBC.com |date=17 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021060148/http://www.msnbc.msn.com/id/18158503/ |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Videoritopnemer == 'n Videoritopnemer is 'n voertuigtoestel wat video’s in 'n voertuig opneem om 'n rekord van ongelukke te skep en om die werkverrigting van bestuurders en voertuie te toets. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Voertuigtegnologie]] 5amw0ynn6ljcqpjbny4ngd0gc8oycw3 0 71894 2918614 2765461 2026-07-21T11:57:35Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg" met "Flag_of_Spain_(1873–1874).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] 2918614 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Puerto Rico | Artikel = | Beeld = Flag of Puerto Rico.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = 6 Februarie 1952 | Ontwerp = Vyf horisontale bane in rooi (bo en onder) en wit afwisselend met ’n blou driehoek aan die vlagpaalkant met ’n wit vyfpuntige ster in die middel daarvan. | Ontwerper = | Beeld2 = Flag of Puerto Rico (1895-1952, light blue).svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = alternate | Simbool2 = | Verhouding2 = | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = | Ontwerper2 = | Beeld3 = Flag of Puerto Rico (1952-1995).svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Vlag tussen 1952 en 1995 | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 110110 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Puerto Rico]]''' is op [[6 Februarie]] [[1952]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon vyf horisontale bane in rooi en wit afwisselend met ’n blou driehoek aan die vlagpaalkant met ’n wit vyfpuntige ster in. Die oorsprong van die huidige vlag kan teruggespoor word na, die “Rewolusionêre vlag van Lares” deur dr. Ramón Emeterio Betances uitgedink en deur Mariana Bracetti geborduur is. Hierdie vlag is gebruik in die kortstondige opstand, wat bekend gestaan het as “El Grito de Lares”, teen Spaanse oorheersing op die eiland.<ref name="FPRF" /><ref name="CSH">{{es}} {{cite book |title=Puerto Rico – Vyf eeue se geskiedenis |first=Francisco |last=Sacrano |publisher=McGraw Hill Interamericana |date=1993 |pages=533 }}</ref> Juan de Mata Terreforte, ’n verbande veteraan van “El Grito de Lares” en vise-president van die Puerto Ricaanse Rewolusionêre Komitee in New York Stad, het die vlag van Lares aanvaar as die vlag van Puerto Rico tot 1892 toe die huidige ontwerp, geskoei op die [[vlag van Kuba]] deur die komitee onthul en aanvaar is.<ref name="Enciclopedia de Puerto Rico" /> Die nuwe vlag is vir die eerste maal op 24 Maart 1897 in Puerto Rico vertoon gedurende die Staatsgreep van Yauco. Die gebruik en vertoon van die Puerto Ricaanse vlag is verbied en die enigste vlae wat in Puerto Rico vertoon mog word was die [[vlag van Spanje]] (1492 tot 1898) en die [[vlag van die Verenigde State]] (1898 tot 1952). In 1952 het die Gemenebes van Puerto Rico dieselfde vlagontwerp as wat in 1892 deur die Rewolusionêre Komitee onthul is, aanvaar as die amptelike vaandel sonder dat die kleurskakerings gespesifiseer is. Die kleur van die driehoek van die vlag wat gebruik is deur die administrasie van Luis Muñoz Marín was donkerblou soos gebruik is in die vlag van die Verenigde State, in plaas van die oorspronklike ligter blou. Dít het ’n politieke kontroversie veroorsaak.<ref name="FPRF">{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/pr.html |title=Gemenebes van Puerto |publisher=Flags of the World |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704012606/https://flagspot.net/flags/pr.html |archive-date=4 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1995 het die regering van Puerto Rico ’n verordening uitgevaardig in verband met die Puerto Ricaanse vlag waarin gespesifiseer word welke kleure gebruik moet word vir die vlag, maar nie die skakerings nie. Dit is daarom nie ongewoon om die Puerto Ricaanse vlag met verskillende skakerings van blou te sien wapper op die eiland nie.<ref name="RPRF">{{es}} {{cite web |url=http://www.lexjuris.com/Reglamentos/estado/lex955282%20bandera.htm |title=Regulasies oor die gebruik van die vlag van die Gemenebes van Puerto Rico |publisher=LexJuris |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202014311/http://www.lexjuris.com/Reglamentos/estado/lex955282%20bandera.htm |archive-date= 2 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Daar was verskeie Puerto Ricaanse vlae aan boord van die ruimtependeltuig ''[[Ruimtependeltuig Discovery|Discovery]]'' gedurende sy vlug na die ruimte op 15 Maart 2009.<ref name="NASA" /> == Eerste vlae wat in Puerto Rico gebruik is == [[Lêer:Flag of Christopher Columbus.svg|duimnael|links|Kapteinsvaandel van Columbus se skepe]] Die bekendstelling van ’n vlag in Puerto Rico dateer terug na die tyd toe [[Christophorus Columbus]] aangeland het met die vlag wat deur die Spaanse Kroon aan hom toegeken is om die eiland op te eis. Columbus het die eiland in die naam van Spanje “San Juan Bautista” genoem het. Columbus het op 12 Oktober 1492 in sy dagboek aangeteken dat hy die Koninklike Vlag gebruik het en dat sy kapteins twee vlae gebruik het wat in alle skepe deur die Admiraal as vaandel gevoer is, elk met ’n groen kruis in die middel en ’n ‘F’ en ‘Y’ , ook in groen, met ’n goue kroon vir [[Ferdinand II van Aragon]] en [[Isabella I van Castilië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.enchantedlearning.com/explorers/page/c/columbus.shtml |title=Christophorus Columbus: Ontdekkingsreisiger |publisher=Enchanted Learning |format=html |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501061424/https://www.enchantedlearning.com/explorers/page/c/columbus.shtml |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[conquistador]]es onder beheer van [[Juan Ponce de Léon]], het die eiland verower. Hulle het die “Spaanse Ontdekkingsvlag” as militêre vlag aangevoer. Nadat die eiland verower en gekoloniseer is, is die vlag van Spanje in Puerto Rico gebruik soos wat dit in aldie ander Spaanse kolonies gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/es_15thc.html |title=Christophorus Columbus se vlae 1492 |publisher=Flags of the World |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023013318/https://www.fotw.info/flags/es_15thc.html |archive-date=23 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Spaanse magte hulle op die eiland gevestig het, het hulle begin met militêre fortifikasies soos La Fortaleza, Kasteel San Filipe del Morro, Kasteel de San Christóbal en Fort de San Gerónimo. Die Spaanse weermag het die Boergondiese Kruis-vlag ontwerp en dit as hulle vaandel aanvaar. Hierdie vlag is oral vertoon waar daar ’n Spaanse militêre instelling was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://georgiainfo.galileo.usg.edu/spflag.htm |title=Spaanse Boergondiese Vlag |publisher=Universiteit van Georgia |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118073232/http://georgiainfo.galileo.usg.edu/spflag.htm |archive-date=18 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Die eerste vlag van Puerto Rico == [[Lêer:LARESFLAG2.jpg|duimnael|’n Foto van die Lares-rewolusionêre vlag van 1868, ook bekend as die “Eerste Puerto Ricaanse Vlag”.]] Die onafhanklikheidsbeweging in Puerto Rico het momentum gekry met die bevrydingsukses van [[Simón Bolívar]] en José de San Martín in Suid-Amerika. In 1868 het [[Ramón Emeretio Betances]], ’n plaaslike onafhenklikheidsleier, vir Mariana Bracetti gevra om ’n rewolusionêre vlag te brei wat geskoei was op die [[vlag van die Dominikaanse Republiek]]. Die materiaal vir die vlag is voorsien deur Edugivis Beauchkamp Sterling wat vroeër deur Betances as tesourier van die rewolusie aangestel is.<ref name="B">{{en}} {{cite web |url=http://familia.rootsweb.ancestry.com/Beauchhistory.htm |title=Beauchamp-geskiedenis |accessdate=7 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625000137/http://familia.rootsweb.ancestry.com/Beauchhistory.htm |archive-date=25 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die vlag is in die middel verdeel deur ’n wit Latynse kruis met die onderste twee blokke rooi en die boonste blou met ’n wit ster in die skildhoek. Volgens [[Luis Llorens Torres]], ’n Puerto Ricaanse digter, stel die wit kruis die verlange na verlossing van die land voor, die rooi blokke stel die bloed van die helde van die rebellie voor en die wit ster in die blou vierkant stel vryheid voor.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.prfrogui.com/home/lares.htm |title=Lares |accessdate=7 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020152734/http://www.prfrogui.com/home/lares.htm |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die “Rewolusionêre Vlag van Lares” is gebruik in die kortstondige rebellie teen Spanje in wat bekend geword het as [[El Grito de Lares]] (Die Kreet van Lares).<ref>{{es}} {{cite web |last=Peres Moris |first=José |url=http://hdl.loc.gov/loc.gdc/lhbpr.02727 |title=Geskiedenis van die opstand van Lares, 1871 |publisher=Library of Congress |accessdate=25 Februarie 2009 }}</ref> Die vlag is verklaar as die nasionale vlag van die “Republiek van Puerto Rico” deur [[Francisco Ramírez Medina]], wat ingesweer is as die eerste president van Puerto Rico. Die vlag is op die alraat van die Katolieke Kerk in Lares geplaas.<ref name=FPRF /> Die oorspronklike Lares-vlag is deur ’n Spaanse offisier as oorlogsprys geneem. Baie jare later is dit teruggekeer en aan die Puerto Ricaanse mense oorhandig. Dit word tans uitgestal in die museum van die [[Universiteit van Puerto Rico]].<ref name="FPRF" /> In 1873, na die abdikasie van Amadeus, Hertog van Aosta, as koning (1870–1873) en met Spanje se omskakeling van koninkryk na republiek, het die Spaanse regering ’n nuwe koloniale vlag vir Puerto Rico uitgevaardig. Die nuwe vlag, wat tot 1873 gebruik is, was soortgelyk aan die [[vlag van Spanje]] met die wapenskild van Puerto Rico in die middel. Met die herstel van die Spaanse koninkryk in 1873 is Spanje se vlag weer in Puerto Rico gebruik. Dit het tot 1898 geduur toe die eiland die eiendom van die Verenigde State geword het onder die terme van die [[Vrede van Parys (1898)]] in die nadraai van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]].<ref>{{en}} {{cite book |title=Populêre Uitdrukking en Nasionale Identiteit in Puerto Rico: Die Stryd om Self, Gemeenskap en Nasie |first=Lillian |last=Guerra |pages=200 |publisher=University Press of Florida |edition=1ste |date=30 Junie 1998 |ISBN=0-8130-1594-4}}</ref> == Geskiedenis van die huidige vlag == === Oorsprong === [[Lêer:Junta Revolucionaria.jpg|duimnael|links|Puerto Ricaanse Rewolusionêre Komitee<br />(staande L-R) Manuel Besosa, Aurelio Méndez Martínez en Sotero Figueroa (sittend L-R) Juan de M. Terreforte, D. Jose Julio Henna en Roberto H. Todd]] Juan de Matta Terreforte, ’n leier van die Grito de Lares-opstand wat aan die sy van Manuel Rojas geveeg het, is na New York Stad verban. Hier het hy by die [[Rewolusionêre Komitee van Puerto Rico]] aangesluit en is hy aangestel as vice-president.<ref name="Enciclopedia de Puerto Rico">{{en}} {{cite web |url=http://www.enciclopediapr.org/ing/print_version.cfm?ref=06101303 |title=Grito de Lares 1868 |accessdate=9 Januarie 2013 |format=html |publisher=Ensiklopedie van Puerto Rico |last=Moscoso |first=Francisco |date=10 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200326/http://www.enciclopediapr.org/ing/print_version.cfm?ref=06101303 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Terreforte en die lede van die Revolusionêre Komitee het die Vlag van Lares as hul vaandel aangeneem. In 1892 is die huidige ontwerp van die vlag van Puerto Rico aan die komitee bekend gestel. Die nuwe vlag se ontwerp was toe te skryf aan verskeie Puerto Ricane wat lede was van die Rewolusionêre Komitee in New York Stad. Volgens sommige bronne het Francisco Gonzalo Marín in 1895 ’n prototipe vir aanvaarding van die Rewolusionêre Komitee in New York Stad voorgelê. Sedertdien word Marín deur sommige beskou as die ontwerper van die vlag.<ref>{{en}} {{cite book |title=Oorloë van Latyns-Amerika Volume I: Die Caudillo-tydperk, 1791–1899 |first=Robert L |last=Scheina |pages=359 |publisher=Potomac Books Inc |edition=1ste |date=Januarie 2003 |isbn=1-57488-449-2 }}</ref> Daar is ’n brief, geskryf deur Terreforte, waarin aan Marín krediet gegee word vir die ontwerp. Die oorspronklike inhoud van die brief in Spaans lui soos volg: <blockquote>“La adopción de la bandera cubana con los colores invertidos me fue sugerida por el insigne patriota Francisco Gonzalo Marín en una carta que me escribió desde Jamaica. Yo hice la proposición a los patriotas puertorriqueños que asistieron al mitin de Chimney Hall y fue aprobada unánimemente.”</blockquote> In Afrikaans vertaal lui dit soos volg: Die aanpassing van die Kubaanse vlag met die kleure omgekeer is deur die patriot Francisco Gonzalo Marín voorgestel in ’n brief wat hy van [[Jamaika]] geskryf het. Ek het die voorstel aan verskeie Puerto Ricaanse patriotte getoon gedurende ’n vergadering by Chimney Hall en dit is eenparig aanvaar. Volgens ander oorvertellings was Antonio Vélez Alvarado op 12 Junie 1892 in sy woonstel in Manhattan waar hy vir ’n tydjie na die Kubaanse vlag gekyk het. Hy het sy blik verskuif na ’n blanko muur waar hy ’n optiese illusie gesien het waarin die kleure omgekeer was. Hy is onmiddellik daarna na ’n winkel waar hy papier gekoop het en ’n prototipe gemaak het. Hy het die prototipe aan sy buurman Micaela Dalmau vda. de Carreras en dié se gas, José Martí, getoon. Martí was beïndruk met die prototipe en het dit genoem in ’n artikel in ''Patria'', die koerant van die Kubaanse rewolusie. Hy het besluit om ’n lapmodel van die vlag te maak om verdere steun daarvoor te werf. Hierdie lapmodel is twee jaar later aan ’n groep voorstaanders van onafhanklikheid in New York se Chimney Corner Hall. Die Puerto Ricaanse vlag het die simbool geword van die ideale van die Puerto Ricaanse onafhanklikheidsbeweging.<ref>{{es}} {{cite book |title=Antonio Vélez Alvarado, amigo y colaborador consecuente de Martí y Betances |last=Dávila |first=Ovidio |pages=11-13 |publisher= San Juan, P.R.: Instituto de Cultura Puertorriqueña (Instituut van Puerto Ricaanse Kultuur) |year=2002 }}</ref> [[Lêer:Intentona de Yauco.jpg|duimnael|Vlag wat deur Fidel Vélez en sy manskappe vertoon is gedurende die “Intentona de Yauco”-opstand]] In ’n geskrewe brief deur Mima Besosa, die dogter van Manuel Besosa van die Rewolusionêre Komitee, word genoem dat sy die vlag gemaak het. Dit het gelei tot die idee dat haar vader die ontwerper kon wees. In haar brief het sy die vlag beskryf as bestaande uit vyf horisontale bane afwisselend in rooi en wit waarvan drie bane rooi en twee wit was. Aan die linkerkant van die vlag is ’n ligblou driehoek met ’n vyfpuntige ster in. Die drie rooi bane stel die bloed van die heldhaftige krygers voor, die twee wit bane stel oorwinning en vrede na die verkryging van onafhanklikheid voor. Die wit ster stel Puerto Rico voor en die blou stel die lug en die water wat die eiland omring, voor. Die driehoek stel die drie takke van die regering voor.<ref name="welcome">{{en}} {{cite web |url=http://welcome.topuertorico.org/reference/flag.shtml |title=Vlag |publisher=Welcome to Puerto Rico |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115457/https://welcome.topuertorico.org/reference/flag.shtml |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ten slotte word ook deur sommige geglo dat Lola Rodríguez de Tío voorgestel het dat die Puerto Ricane die Kubaanse vlag met omgeruilde kleure gebruik as model vir haar eie vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.loc.gov/rr/hispanic/1898/lola.html |title=Lola Rodríguez de Tió |publisher=Library of Congress |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028221724/http://www.loc.gov/rr/hispanic/1898/lola.html |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hoewel die plaaslike koerant “El Imparcial” op 17 Jaunarie 1948 genoem het dat Vélez Alvarado die vader van die Puerto Ricaanse vlag is<ref>{{es}} “Muere Antonio Vélez Alvarado, Prócer Que Creó Bandera Patria’, El Imparcial, 17 Januarie 1948, bl. “B”</ref> sal dit nooi duidelik wees wie werklik die vlag ontwerp het nie. Wat egter wel bekend is, is dat die Puerto Ricaanse Rewolusionêre Komitee op 22 Desember 1895 die ontwerp van die huidige vlag amptelik aanvaar het. In 1897 het Antonio Mattei Lluberas die Rewolusionêre Komitee in New York besoek om ’n opstand in Yauco te beplan. Hy het na Puerto Rico teruggekeer met ’n Puerto Ricaanse vlag<ref name="MHPR">{{es}} {{cite book |title=Militêre geskiedenis van Puerto Rico |last=Negroni| first=Hector Andres|pages=307 |publisher=Sociedad Estatal Quinto Centenario |year=1992|isbn=84-7844-138-7 }}</ref> en op 24 Maart 1897 het ’n groep mans onder leiding van Fidel Vélez die Puerto Ricaanse vlag gevoer en die barakke van die Spaanse Burgermag in Yauco aangeval gedurende die opstand teen die Spaanse besetting. Hierdie slag het bekend geword as die Poging tot die Staatsgreep van Yauco. Die opstand wat die tweede en laaste groot aanslag teen die Spanjaarde op die eiland was, was die eerste keer waartydens die Puerto Ricaanse vlag op Puerto Ricaanse grondgebied gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/pr.html#f |title=Die vlag |publisher=Flags of the World |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704012606/https://flagspot.net/flags/pr.html |archive-date=4 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Die Puerto Ricaanse vlag word verbied === [[Lêer:Jayuya1950.gif|duimnael|Die Puerto Ricaanse vlag word deur ’n soldaat verwyder na die Jayuya-opstand van 1950.]] Van 1898 tot 1952, na die anneksasie van Puerto Rico op 10 Desember 1898 deur die Verenigde State, was dit ’n misdryf om die Puerto Ricaanse vlag in die openbaar te vertoon. Die enigste vlag wat wettig op die eiland vertoon mog word was die [[vlag van die Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.latinamericanstudies.org/jayuya-revolt.htm |title=Foto’s van die Jayuya-opstand |publisher=Latyns-Amerikaanse Studies |accessdate=25 Februarie 2009 }}</ref> Die Puerto Ricaanse vlag is egter dikwels gebruik in politieke vergaderings van die pro-onafhanklikheidsparty, die Liberale Party van Puerto Rico, en in verset deur die Puerto Ricaanse Nasionalistiese Party. In 1932 het die Nasionalistiese Party die vlag as sy embleem gebruik gedurende verkiesings en in hul optogte. Die Puerto Ricaanse wetgewer met die destydse president van die Puerto Ricaanse Senaat, Luis Muñoz Marín, aan die stuur het op 21 Mei 1948 wetgewing bekend as Wet 53 deurgevoer waardeur dit onwettig verklaar is om die Puerto Ricaanse vlag te vertoon, ’n patriotiese Puerto Ricaanse lied te sing en oor onafhanklikheid van die eiland te praat. Op 10 Junie 1948 is Jesús T. Piñero aangewys as Goewerneur van Puerto Rico en het hy die wetsontwerp onderteken wat bekend gestaan het as die “Ley de la Mordaza” (Muilbandwet).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.topuertorico.org/history5.shtml |title=Geskiedenis |publisher=Welcome to Puerto Rico |accessdate=10 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502215211/http://www.topuertorico.org/history5.shtml |archive-date= 2 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Later in dieselfde jaar is Puerto Ricane toegelaat om ’n goewerneur te kies waarna Luis Muñoz Marín verkies is. Gedurende die Juyaya-opstand van 1950 teen die Amerikaanse oorheersing, het lede van die Nasionalistiese Party die Puerto Ricaanse vlag bo aan die stadsaal gehys. Dit is later deur ’n Amerikaanse soldaat verwyder. === Aanvaarding van die Puerto Ricaanse vlag === [[Lêer:Bandera PR.JPG|duimnael|links|’n Wapperende Puerto Ricaanse vlag]] In 1952 het goerwerneur Luis Muñoz Marín en sy administrasie die Puerto Ricaanse vlag aanvaar wat in 1892 ontwerp is en dit as die amptelike vlag van Puerto Rico afgekondig. Die amptelike aanvaarding van die vlag is deur sommige geïnterpreteer as 'n slenter deur Muñoz Marín om die onafhanklikheidsbeweging in sy eie party te neutraliseer.<ref name=PR>{{en}} {{cite book |title=Puerto Rico: Kultuur, politiek en identiteit |first=Nancy |last=Morris |publisher=Praeger/Greenwood |year=1995 |ISBN=0-275-95452-8 |pages=51 }}</ref> Daar was ’n paar verskille tussen die oorspronklike vlag van 1892 en die een van 1952 en die betekenis van die kleure is amptelik verander. Die wit bane het gestaan vir die republikeinse staatsvorm eerder as die oorwinning en vrede wat Puerto Rico veronderstel was om te verkry het na onafhanklikheid.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.martinespada.net/Puerto%20Rican%20Flag.htm |title=Vlag van Puerto Rico |first=Martín |last=Espada |publisher=University of Massachusetts Amherst |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-date=16 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416174648/http://www.martinespada.net/Puerto%20Rican%20Flag.htm |url-status=dead }}</ref> Die blou van die driehoek in die oorspronklike vlag is varander na ’n donkerder kleur om te lyk soos die [[vlag van die Verenigde State]] en om afstand te skep met die rewolusionêre wortels van die vlag. Vir Pedro Albizu Campos, die nasionalistiese leier, was die regeringsverteenwoordiging van die vlag ’n ontheiliging,<ref>{{en}} {{cite book |title=Luis Muñoz Marín: Puerto Rico se Demokratiese Rewolusie |publisher=Editorial UPR |year=2006 |ISBN=0-8477-0158-1 |pages=90 }}</ref> terwyl die [[Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty]] die regering daarvan beskuldig het dat hy die “geliefde simbole beskadig” het.<ref name=PR /> In 1995 het die regering weer begin om die ligblou weergawe te gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.vexillologymatters.org/puerto-rican-flag.htm |title=Vlag van Puerto Rico |publisher=Vexillology Matters |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115450/http://www.vexillologymatters.org/puerto-rican-flag.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="welcome" /> === Simbool van trots, verset en protes === <!--{{external media | audio1 =You may listen to '''"Que Bonita Bandera"''' (What a beautiful flag) interpreted by Florencio "Ramito" Morales Ramos [http://www.youtube.com/watch?v=QYcBe-qe6Pk&feature=related '''hier'''] }}--> [[Lêer:65th Infantry and Puerto Rican flage.jpg|duimnael|links|Twee lede van die 65ste Infanterie poseer tydens die [[Korea-oorlog]] met die vlag]] [[Lêer:Acaba with PR Flag.jpg|duimnael|Die ruimtevaarder en hidroloog, Joseph M. Acabá, met die vlag van Puerto Rico aanboord van die ''Discovery'' op 15 Maart 2009]] Met verskeie geleenthede is die vlag ook al gebruik as ’n simbool van verset en protes. In die aanval op die Verenigde State se Huis van Verteenwoordigers in 1954 in protes teen Amerika se regering van die eiland, het Lolita Lebrón, die nasionalistiese leier geskree “¡Viva Puerto Rico Libre!” (“Lank lewe ’n vrye Puerto Rico!”) en die vlag van Puerto Rico ontvou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hollandsentinel.com/stories/022904/fea_022904040.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050322053617/http://www.hollandsentinel.com/stories/022904/fea_022904040.shtml |title=Niemand het aanval op Kongres in 1954 verwag |author=Associated Press |work=Holland Sentinel |date=29 Februarie 2004 |archivedate=22 Maart 2005 |accessdate=19 September 2008 |url-status=dead }}</ref> Op 5 November 2000 het Tito Kayak en vyf ander aktiviste van [[Vieques]] op die boonste vlak van die Vryheidstandbeeld in New York uitgestap en ’n Puerto Ricaanse vlag in die kroon van die standbeeld geplant in protes teen die gebruik van die eiland Vieques deur die [[Amerikaanse Vloot]] as ’n bombarderingsoefenbaan.<ref>{{en}} {{cite book |title=Vieques: ’n fotografies geïllustreerde gids tot die eiland, sy geskiedenis en sy kultuur |first=Gerald |last=Singer |pages=183 |publisher=Sombrero Publishing Company |ISBN=0-9641220-4-9 }}</ref> Op 15 Maart 2009 was daar verskeie Puerto Ricaanse vlae aanboord van die [[Ruimtependeltuig Discovery|''Discovery'']] gedurende sy vlug na die [[ruimte]]. Joseph M. Acabá, die eerste ruimtevaarder van Puerto Ricaanse afkoms en wat aangewys is tot die bemanning van STS-119 as ’n Sending Spesialispedagoog, het ’n Puerto Ricaanse vlag aan hom gedra as ’n simbool van sy Puerto Ricaanse herkoms.<ref name="NASA">{{es}} {{cite web |url=http://www.elnuevodia.com/boricua_a__punto_de_abordar_el_discovery__/542622.html |title=Boricua op die punt om aan boord van die Discovery te gaan, neem PR vlag |first=Marcia |last=Dunn |publisher=Associated Press] |accessdate=12 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330054051/http://www.elnuevodia.com/boricua_a__punto_de_abordar_el_discovery__/542622.html |archive-date=30 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Acaba het twee van die vlae wat gedurende Junie 2009 in die ruimte was aan goewerneur Luis Fortuño en Kenneth McClintock, die Minister van Buitelandse sake, oorhandig.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.elnuevodia.com/visitaralaislajosephacaba-574513.html |title=’n Besoek aan die eiland deur Joseph Acabá |publisher=El Nuevo Día |date=28 Mei 2009 |accessdate=11 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330054055/http://www.elnuevodia.com/visitaralaislajosephacaba-574513.html |archive-date=30 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die is ook die onderwerp van die liedjie “Que Bonita Bandera” (“Wat ’n pragtige vlag”) wat in 1968 geskryf is en gewild geword het deur die Puerto Ricaanse sanger Florencio “Ramito” Morales Ramos. Acabá het versoek dat die bemanning op 19 Maart 2009 (die vyfde dag), gedurende die ruimtevlug, wakker gemaak word met hierdie lied soos gesing deur Jose Gonzalez en Banda Criolla.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.elnuevodia.com/no_suena_aqui,_pero_si_en_el_universo/547090.html |title=Geen geluid hier, maar in die heelal |accessdate=21 Maart 2009 |date=20 Maart 2009 |last=Torres Torres |first=Jaime |publisher=El Nuevo Día |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104184724/http://www.elnuevodia.com/no_suena_aqui,_pero_si_en_el_universo/547090.html |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Ontwerp == Die verhouding van die horisontale bane is 6:6:6:6:6, die blou driehoek aan die vlagpaalkant is ’n gelykbenige driehoek en die vyfpuntige ster is presies in die middel van die driehoek. == Politieke vlae van Puerto Rico == [[Lêer:Raimundo Díaz Pacheco.jpg|duimnael|Kadette van die Republiek, onder beheer van Raimundo Díaz Pacheco, met die Nasionalistiese en Puerto Ricaanse vlae]] Deur Puerto Rico se politieke geskiedenis het verskeie partye vlae wat hul ideale verteenwoordig ontwerp en gevoer. Politieke vlae in Puerto Rico word gewoonlik vertoon in openbare byeenkomste, vergaderings of optogte in die vertoning van politieke krag en eenheid. Die Puerto Ricaanse Nasionalistiese Party se vlag het ’n wit Calatrava-kruis, ook bekend as die Krukkekruis, in die middel op ’n swart agtergrond. Die Kruis van Calatrava is vir die eerste keer gebruik deur die kruisvaarders van Calatrava en later ook deur die Franse rewolusioniste. Die swart agtergrond stel die rouklag van die Puerto Ricaanse Nasie in koloniale gevangenskap voor.<ref name="FBI">{{en}} {{cite web |url=http://www.pr-secretfiles.net/binders/SJ-100-3_23_023_157.pdf |title=FBI Files"; "Puerto Rico Nationalist Party; SJ 100-3; Vol. 23; pages 104-134 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831153252/http://www.pr-secretfiles.net/binders/SJ-100-3_23_023_157.pdf |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag is gewoonlik vertoon by die Kadette van die Republiek, ook bekend as die Swarthemde (Camisa Negras), na aanleiding van hul uniforms. Per geleentheid voer die Nasionalistiese Party ook die Puerto Ricaanse vlag met die ligblou driehoek wat tussen 1898 en 1952 verbied is. Die drie hoof politieke partye van Puerto Rico is die [[Nuwe Progressiewe Party van Puerto Rico|Nuwe Progressiewe Party]], met ’n vlag waarop ’n blou palmboom in die middel van ’n wit agtergrond is; die [[Algemene Demokratiese Party van Puerto Rico|Algemene Dekomratiese Party]], met ’n vlag waarop ’n rooi silhouet van ’n Puerto Ricaanse plattelander (''jíbaro'') in die middel van ’n wit agtergrond; en die [[Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty|Onafhanklikheidsparty]], met ’n vlag met ’n wit Skandinawiese Kruis op ’n groen agtergrond. Die wit kruis simboliseer Christenskap en reinheid en die groen simboliseer hoop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/pr%7D1.html |title=Politieke vlae van Puerto Rico |publisher=Flags of the World |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105181114/http://www.crwflags.com/fotw/flags/pr%7D1.html |archive-date= 5 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Party van Puerto Ricane vir Puerto Rico het ’n ligbruin Coquí (’n tipe padda) as logo met die woorde “Por Puerto Rico” (“Vir Puerto Rico”) in die middel. ’n Ander politieke vlag is dié van die Boricua Volksleër, ook bekend as “Los Macheteros”, ’n ondergrondse onafhanklikheidsgroep. <center><gallery align="center" widths="130"> Lêer:Flag of the Puerto Rican Nationalist Party.svg| Vlag van die Nasionalistiese Party Lêer:Flag of the Puerto Rican Independence Party.svg| Vlag van die Onafhanklikheidsparty </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="130"> Lêer:Banner of arms crown of Castille Habsbourg style.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninkryk van Castilië (1492) Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg| {{FIAV|historical}} Boergondiese Kruis-vlag (Spaanse militêre vlag) Lêer:Bandera de Costas.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Spanje (1701–1793) in forte en kastele Lêer:Flag of Grito de Lares (current, medium blue).svg| {{FIAV|historical}} Lares rewolusionêre vlag (1868) Lêer:PR Flag of 1873.jpg| {{FIAV|historical}} Spaanse koloniale vlag (1873–1875) Lêer:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Spanje]] (1793–1873, 1875–1898) Lêer:Bandera tercer batallon.jpg| {{FIAV|historical}} Spaans-Amerikaanse Oorlogsvlag <small>Vlag van die ''Battalón Provisional No. 3 de Puerto Rico''</small> Lêer:Flag of Spain (1873–1874).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Eerste Spaanse Republiek (1873–1874) Lêer:Flag of the United States (1896–1908).svg| {{FIAV|historical}} 45-ster Amerikaanse vlag (1898–1908) Lêer:US flag 46 stars.svg| {{FIAV|historical}} 46-ster Amerikaanse vlag (1908–1912) Lêer:US flag 48 stars.svg| {{FIAV|historical}} 48-ster Amerikaanse vlag (1912–1959) Lêer:Flag of Puerto Rico (1895-1952, light blue).svg| Oorspronklike Puerto Ricaanse vlagontwerp van 1892 Lêer:Flag of Puerto Rico Governor.svg| Vlag van die Goewerneur van Puerto Rico </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Cuba.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kuba]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Vlae van munisipaliteite in Puerto Rico]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} [http://derechoupr.com/dmdocuments/Ley%201%20del%2024%20de%20julio%20de%201952.pdf Wet No. 1, goedgekeur op 1 Julie 1952.] * {{es}} [http://www.lexjuris.com/Reglamentos/estado/lex955282%20bandera.htm Regulasies oor die gebruik van die Puerto Rico vlag. No. 5282, 3 Augustus 1995] * {{es}} {{cite book|title=Mapas, Escudos y Banderas de Puerto Rico| publisher=Láminas Latino| location=Puerto Rico| edition=Actualized| year=2007}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Puerto Rico|Vlae van Puerto Rico}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/pr.html Puerto Rico] by ''Flags of the World''. * {{en}} [http://www.vexilla-mundi.com/puerto_rico.htm Puerto Rico vlae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312073948/http://www.vexilla-mundi.com/puerto_rico.htm |date=12 Maart 2007 }} by ''Vexilla mundi'' * {{en}} [http://www.taino-tribe.org/jatibonicu-tribal-nation-flag.htm Die vlag van die ''Jatibonicu Taíno Tribal''-nasie] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Puerto-Rico|title=Flag of Puerto Rico|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2019}} {{NAmerikavlae}} {{Vlae van die Verenigde State van Amerika}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flags of Puerto Rico}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Puerto Rico]] [[Kategorie:Vlae van die Verenigde State van Amerika|Puerto Rico]] 66sc6f7n35v9psx2gqn4furbc5tlri9 0 73809 2918809 1909576 2026-07-22T18:42:00Z Aliwal2012 39067 2918809 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pieter Toerien.jpg|duimnael|regs|280px|Pieter Toerien]] '''Pieter Toerien''' (geb. 1945) is ’n [[Suid-Afrika]]anse konsertbestuurder en teatereienaar. Hy was waarskynlik in die 1980's en 1990's die land se suksesvolste private impressario. == Loopbaan == Toerien het sy deurbraak in die vermaakwêreld gemaak deur in 1965 op 20-jarige leeftyd [[Marlene Dietrich]] te nooi om Suid-Afrika te besoek. Hy het in die straat buite haar woonstel gesit totdat sy hom uit nuuskierigheid ingenooi het. Hy het in 1965 en weer in 1966 suksesvolle toere vir haar in Suid-Afrika gereël. Hy het later verskeie teaters besit, onder meer die [[Alhambra-teater, Johannesburg|Alhambra]], [[André Huguenet]] en Montecasino-teater in [[Johannesburg]] en die [[Theatre on the Bay]] in [[Kaapstad]]. In 1966 het hy meer drama begin aanbied en dikwels hele produksies van die [[West End, Londen|West End]] na Suid-Afrika gebring. Hy het vir sy eie produksies betaal en gesê dat hy komedie aanbied om minder kommersiële toneelstukke te kan bekostig. Met Suid-Afrika se rigiede [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur van die apartheidsjare]] is ’n hele paar van Toerien se produksies verbied. Toe die woord "gay" nog taboe was, het hy byvoorbeeld ''The Other Side of the Swamp'' opgevoer. Die skrywer, Royce Ryton, het self teenoor [[Eckard Rabe]] gespeel. Dit is ’n jaar lank opgevoer en het ’n Suid-Afrikaanse rekord gebreek. In die 1980's het Toerien baie van [[Londen]] se meesterstukke hierheen gebring, soos ''Les Misérables'', ''Cats'', ''The Phantom of the Opera'', ''The Sleeping Beauty on Ice'', ''Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat'' en ''Jesus Christ Superstar'', wat aanvanklik in Suid-Afrika verbied is as godslasterlik. In 2006 het hy ’n rekord opgestel met Rob Becker se ''Defending the Caveman'' met die akteur Tim Plewman wat agt jaar lank aangebied is, met 1 500 vertonings van hierdie eenmanstuk. In 2007 het hy ''The Lion King'' aangebied in ’n nuwe teater wat spesiaal by Montecasino in Johannesburg gebou is. In 1988 het hy die Fleur du Cap-prys gewen vir sy lewenslange bydrae tot die teater.<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Pieter_Toerien The Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance] URL besoek op 2 Maart 2013</ref> In 2005 ontvang Toerien die Erepenning vir Teaterbevordering van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] terwyl [[Pieter-Dirk Uys]] in dieselfde jaar die Erepenning vir Toneelkuns ontvang. == Verwysings == : ''[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is merendeels vertaal uit die [[:en:Pieter Toerien|Engelse Wikipedia]]'' {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Toerien, Pieter}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse teater]] [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Lewende mense]] r4v17lv470jd2f1asifcimanok4ykgo 0 74731 2918568 2824583 2026-07-21T07:25:50Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2918568 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = <big>Ui</big> | image = Onion on White.JPG | image_width = 220px | image_caption = 'n Gewone bruin ui | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Angiosperms]] | classis = [[Monocotyledon]] | hooforde = | ordo = [[Asparagales]] | familia = [[Amaryllidaceae]] | genus = ''[[Allium]]'' | species = '''''A. cepa''''' | binomial = ''Allium cepa'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Allium cepa | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | synonyms = }} {{voedingswaarde | name = Rou ui | water=89.11 g | kJ=166 | protein=1.1 g | fat= 0.1 g | carbs=9.34 g | fiber = 1.7 g | sugars=4.24 g | calcium_mg=23 | iron_mg=0.21 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=29 | potassium_mg=146 | zinc_mg=0.17 | manganese_mg=0.129 | vitC_mg=7.4 | thiamin_mg=0.046 | riboflavin_mg=0.027 | niacin_mg=0.116 | pantothenic_mg=0.123 | vitB6_mg=0.12 | folate_ug=19 | opt1n=Fluoried | opt1v= 1.1 µg | source_usda=1 | right=1 }} Die '''ui''' (''Allium cepa''), ook bekend as die '''bolui''' of '''gewone ui''', word as [[groente]] gebruik en is die mees verboude [[spesie]] van die [[genus]] ''Allium''. Hierdie genus bevat ook verskeie ander spesies wat as uie bekend staan en verbou word as [[voedsel]], soos die [[Japannese tros-ui]] (''A. fistulosum''), [[Egiptiese ui]] (''A.'' ×''proliferum''), en die [[Kanadese ui]] (''A. canadense''). Die benaming "wilde ui" word toegeken aan 'n aantal ''Allium'' spesies maar. ''A. cepa'' is uitsluitlik bekend vanaf menslike verbouing en sy oorspronklike wilde vorm is nie tans bekend nie. == Beskrywing van plant == Moderne variëteite groei tot 'n hoogte van 45&nbsp;cm. Die uiplant bestaan uit 'n waaier van hol, [[blougroen]] blare. Die blare is vleesagtig, hol en silindries gevorm, met 'n afgeplatte kant. Hulle is op hul wydste omtrent kwartpad boontoe, en vernou tot 'n stomp eindpunt. Die basis van elke blaar is afgeplat en 'n bondel fyn worteltjies verleng vir 'n kort entjie in die grond in. Wanneer die ui ryp word, versamel voedingreserwes in die blaarbasisse en die bol swel uit. As die bol deur die winter in die grond gelaat word, ontwikkel 'n nuwe groeipunt uit die middel van die bol in die lente. Nuwe blare verskyn en 'n lang, hol stammetjie skiet boontoe om die wit blomhofies wat vorm, te dra. Die sade is 'n blink swart kleur en driehoekig in dwarssnit. == Verbouing == Die uiplant is eintlik 'n twee- of meerjarige plant, maar word algemeen na die eerste jaar van verbouing geoes. Die uiplant se bol aan die basis van die plant begin te swel wanneer 'n sekere daglengte bereik word. In die herfs sterf die blaardele af en die buitenste lae van die bol word droog en bros. Die oes word gepluk en gedroog, waarna die uie gereed is vir gebruik of om te stoor. Die oes is vatbaar vir aanvalle deur peste en siektes, veral die uievlieg en die uiewurm, en verskeie [[swam]]me wat [[Ontbinding|verrotting]] veroorsaak. Sommige soorte van ''A. cepa'' soos [[sjalot]]te en sg. ''aartappeluie'' produseer veelvoudige bolle. == Gebruike == Uie word wêreldwyd gekweek, verbou en verbruik. Gewoonlik word uie gekook as kos, as 'n [[groente]]soort, of as bestanddeel van 'n voorbereide dis of southappie, maar kan ook rou geëet word. Daarbenewens kan dit ook ingelê word in bottels of as blatjang. Uie het 'n skerp reuk wanneer dit gekap of gerasper word en bevat sekere chemikalië wat die oë erg irriteer. Daar word geglo dat die verbruik van uie sekere [[gesondheid]]svoordele inhou, bv. anti-inflammatoriese, anti[[cholesterol]]-, [[kanker]]bestrydende en [[antioksidant]]-eienskappe. == Ekonomies == {| class="wikitable" style="float:left; clear:left;" |- ! colspan=2|Top Tien Droë Uiprodusente — 2012 (metrieke ton)<br /> |----- | Wêreldwyd ||74 250 809 |----- | {{vlag|China}}|| 20 507 759 |----- | {{vlag|Indië}}|| 13 372 100 |----- | {{vlag|VSA}}|| 3 320 870 |----- | {{vlag|Egipte}}|| 2 208 080 |----- | {{vlag|Iran}}|| 1 922 970 |----- | {{vlag|Turkye}}|| 1 900 000 |----- | {{vlag|Pakistan}}|| 1 701 100 |----- | {{vlag|Brasilië}}|| 1 556 000 |----- | {{vlag|Rusland}}|| 1 536 300 |----- | {{vlag|Suid-Korea}}|| 1 411 650 |} == Galery == <gallery> Lêer:Zwiebel 2008-3-3-.JPG|'n Bolui wat uitgeloop het Lêer:ARS red onion.jpg|Blare, worteltjies en ontwikkelende bol Lêer:Onion Flower Head.jpg|Wit blomhofies Lêer:Red Onion on White.JPG|'n Rooi ui Lêer:Rote Zwiebeln aufgeschnitten asb 2004 PICT4222.JPG|Gekerfde rooi uie Lêer:Tranby house 31 gnangarra.jpg|Ingelegde uie </gallery> == Sien ook == * [[Sprietui]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|ui}} {{en-vertaal|Onion}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Groente]] bcbahpopg80lu4rjql2knwcoq4s5s21 2918569 2918568 2026-07-21T07:27:17Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2918569 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Allium cepa | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | synonyms = }} {{voedingswaarde | name = Rou ui | water=89.11 g | kJ=166 | protein=1.1 g | fat= 0.1 g | carbs=9.34 g | fiber = 1.7 g | sugars=4.24 g | calcium_mg=23 | iron_mg=0.21 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=29 | potassium_mg=146 | zinc_mg=0.17 | manganese_mg=0.129 | vitC_mg=7.4 | thiamin_mg=0.046 | riboflavin_mg=0.027 | niacin_mg=0.116 | pantothenic_mg=0.123 | vitB6_mg=0.12 | folate_ug=19 | opt1n=Fluoried | opt1v= 1.1 µg | source_usda=1 | right=1 }} Die '''ui''' (''Allium cepa''), ook bekend as die '''bolui''' of '''gewone ui''', word as [[groente]] gebruik en is die mees verboude [[spesie]] van die [[genus]] ''Allium''. Hierdie genus bevat ook verskeie ander spesies wat as uie bekend staan en verbou word as [[voedsel]], soos die [[Japannese tros-ui]] (''A. fistulosum''), [[Egiptiese ui]] (''A.'' ×''proliferum''), en die [[Kanadese ui]] (''A. canadense''). Die benaming "wilde ui" word toegeken aan 'n aantal ''Allium'' spesies maar. ''A. cepa'' is uitsluitlik bekend vanaf menslike verbouing en sy oorspronklike wilde vorm is nie tans bekend nie. == Beskrywing van plant == Moderne variëteite groei tot 'n hoogte van 45&nbsp;cm. Die uiplant bestaan uit 'n waaier van hol, [[blougroen]] blare. Die blare is vleesagtig, hol en silindries gevorm, met 'n afgeplatte kant. Hulle is op hul wydste omtrent kwartpad boontoe, en vernou tot 'n stomp eindpunt. Die basis van elke blaar is afgeplat en 'n bondel fyn worteltjies verleng vir 'n kort entjie in die grond in. Wanneer die ui ryp word, versamel voedingreserwes in die blaarbasisse en die bol swel uit. As die bol deur die winter in die grond gelaat word, ontwikkel 'n nuwe groeipunt uit die middel van die bol in die lente. Nuwe blare verskyn en 'n lang, hol stammetjie skiet boontoe om die wit blomhofies wat vorm, te dra. Die sade is 'n blink swart kleur en driehoekig in dwarssnit. == Verbouing == Die uiplant is eintlik 'n twee- of meerjarige plant, maar word algemeen na die eerste jaar van verbouing geoes. Die uiplant se bol aan die basis van die plant begin te swel wanneer 'n sekere daglengte bereik word. In die herfs sterf die blaardele af en die buitenste lae van die bol word droog en bros. Die oes word gepluk en gedroog, waarna die uie gereed is vir gebruik of om te stoor. Die oes is vatbaar vir aanvalle deur peste en siektes, veral die uievlieg en die uiewurm, en verskeie [[swam]]me wat [[Ontbinding|verrotting]] veroorsaak. Sommige soorte van ''A. cepa'' soos [[sjalot]]te en sg. ''aartappeluie'' produseer veelvoudige bolle. == Gebruike == Uie word wêreldwyd gekweek, verbou en verbruik. Gewoonlik word uie gekook as kos, as 'n [[groente]]soort, of as bestanddeel van 'n voorbereide dis of southappie, maar kan ook rou geëet word. Daarbenewens kan dit ook ingelê word in bottels of as blatjang. Uie het 'n skerp reuk wanneer dit gekap of gerasper word en bevat sekere chemikalië wat die oë erg irriteer. Daar word geglo dat die verbruik van uie sekere [[gesondheid]]svoordele inhou, bv. anti-inflammatoriese, anti[[cholesterol]]-, [[kanker]]bestrydende en [[antioksidant]]-eienskappe. == Ekonomies == {| class="wikitable" style="float:left; clear:left;" |- ! colspan=2|Top Tien Droë Uiprodusente — 2012 (metrieke ton)<br /> |----- | Wêreldwyd ||74 250 809 |----- | {{vlag|China}}|| 20 507 759 |----- | {{vlag|Indië}}|| 13 372 100 |----- | {{vlag|VSA}}|| 3 320 870 |----- | {{vlag|Egipte}}|| 2 208 080 |----- | {{vlag|Iran}}|| 1 922 970 |----- | {{vlag|Turkye}}|| 1 900 000 |----- | {{vlag|Pakistan}}|| 1 701 100 |----- | {{vlag|Brasilië}}|| 1 556 000 |----- | {{vlag|Rusland}}|| 1 536 300 |----- | {{vlag|Suid-Korea}}|| 1 411 650 |} == Galery == <gallery> Zwiebel 2008-3-3-.JPG|'n Bolui wat uitgeloop het ARS red onion.jpg|Blare, worteltjies en ontwikkelende bol Onion Flower Head.jpg|Wit blomhofies Red Onion on White.JPG|'n Rooi ui Rote Zwiebeln aufgeschnitten asb 2004 PICT4222.JPG|Gekerfde rooi uie Tranby house 31 gnangarra.jpg|Ingelegde uie Onion on White.JPG|'n Gewone bruin ui </gallery> == Sien ook == * [[Sprietui]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|ui}} {{en-vertaal|Onion}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Groente]] ldpnxbxwpd3mu71n620y53d162zowod 2918570 2918569 2026-07-21T07:28:10Z Oesjaar 7467 Verbeter, vir nou. 2918570 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Allium cepa | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms = }} {{voedingswaarde | name = Rou ui | water=89.11 g | kJ=166 | protein=1.1 g | fat= 0.1 g | carbs=9.34 g | fiber = 1.7 g | sugars=4.24 g | calcium_mg=23 | iron_mg=0.21 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=29 | potassium_mg=146 | zinc_mg=0.17 | manganese_mg=0.129 | vitC_mg=7.4 | thiamin_mg=0.046 | riboflavin_mg=0.027 | niacin_mg=0.116 | pantothenic_mg=0.123 | vitB6_mg=0.12 | folate_ug=19 | opt1n=Fluoried | opt1v= 1.1 µg | source_usda=1 | right=1 }} Die '''ui''' (''Allium cepa''), ook bekend as die '''bolui''' of '''gewone ui''', word as [[groente]] gebruik en is die mees verboude [[spesie]] van die [[genus]] ''Allium''. Hierdie genus bevat ook verskeie ander spesies wat as uie bekend staan en verbou word as [[voedsel]], soos die [[Japannese tros-ui]] (''A. fistulosum''), [[Egiptiese ui]] (''A.'' ×''proliferum''), en die [[Kanadese ui]] (''A. canadense''). Die benaming "wilde ui" word toegeken aan 'n aantal ''Allium'' spesies maar. ''A. cepa'' is uitsluitlik bekend vanaf menslike verbouing en sy oorspronklike wilde vorm is nie tans bekend nie. == Beskrywing van plant == Moderne variëteite groei tot 'n hoogte van 45&nbsp;cm. Die uiplant bestaan uit 'n waaier van hol, [[blougroen]] blare. Die blare is vleesagtig, hol en silindries gevorm, met 'n afgeplatte kant. Hulle is op hul wydste omtrent kwartpad boontoe, en vernou tot 'n stomp eindpunt. Die basis van elke blaar is afgeplat en 'n bondel fyn worteltjies verleng vir 'n kort entjie in die grond in. Wanneer die ui ryp word, versamel voedingreserwes in die blaarbasisse en die bol swel uit. As die bol deur die winter in die grond gelaat word, ontwikkel 'n nuwe groeipunt uit die middel van die bol in die lente. Nuwe blare verskyn en 'n lang, hol stammetjie skiet boontoe om die wit blomhofies wat vorm, te dra. Die sade is 'n blink swart kleur en driehoekig in dwarssnit. == Verbouing == Die uiplant is eintlik 'n twee- of meerjarige plant, maar word algemeen na die eerste jaar van verbouing geoes. Die uiplant se bol aan die basis van die plant begin te swel wanneer 'n sekere daglengte bereik word. In die herfs sterf die blaardele af en die buitenste lae van die bol word droog en bros. Die oes word gepluk en gedroog, waarna die uie gereed is vir gebruik of om te stoor. Die oes is vatbaar vir aanvalle deur peste en siektes, veral die uievlieg en die uiewurm, en verskeie [[swam]]me wat [[Ontbinding|verrotting]] veroorsaak. Sommige soorte van ''A. cepa'' soos [[sjalot]]te en sg. ''aartappeluie'' produseer veelvoudige bolle. == Gebruike == Uie word wêreldwyd gekweek, verbou en verbruik. Gewoonlik word uie gekook as kos, as 'n [[groente]]soort, of as bestanddeel van 'n voorbereide dis of southappie, maar kan ook rou geëet word. Daarbenewens kan dit ook ingelê word in bottels of as blatjang. Uie het 'n skerp reuk wanneer dit gekap of gerasper word en bevat sekere chemikalië wat die oë erg irriteer. Daar word geglo dat die verbruik van uie sekere [[gesondheid]]svoordele inhou, bv. anti-inflammatoriese, anti[[cholesterol]]-, [[kanker]]bestrydende en [[antioksidant]]-eienskappe. == Ekonomies == {| class="wikitable" style="float:left; clear:left;" |- ! colspan=2|Top Tien Droë Uiprodusente — 2012 (metrieke ton)<br /> |----- | Wêreldwyd ||74 250 809 |----- | {{vlag|China}}|| 20 507 759 |----- | {{vlag|Indië}}|| 13 372 100 |----- | {{vlag|VSA}}|| 3 320 870 |----- | {{vlag|Egipte}}|| 2 208 080 |----- | {{vlag|Iran}}|| 1 922 970 |----- | {{vlag|Turkye}}|| 1 900 000 |----- | {{vlag|Pakistan}}|| 1 701 100 |----- | {{vlag|Brasilië}}|| 1 556 000 |----- | {{vlag|Rusland}}|| 1 536 300 |----- | {{vlag|Suid-Korea}}|| 1 411 650 |} == Galery == <gallery> Zwiebel 2008-3-3-.JPG|'n Bolui wat uitgeloop het ARS red onion.jpg|Blare, worteltjies en ontwikkelende bol Onion Flower Head.jpg|Wit blomhofies Red Onion on White.JPG|'n Rooi ui Rote Zwiebeln aufgeschnitten asb 2004 PICT4222.JPG|Gekerfde rooi uie Tranby house 31 gnangarra.jpg|Ingelegde uie Onion on White.JPG|'n Gewone bruin ui </gallery> == Sien ook == * [[Sprietui]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|ui}} {{en-vertaal|Onion}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Groente]] 1ng1b2tnxto2t0lznzzs8ly192zt3q5 0 77178 2918681 2764917 2026-07-21T17:44:11Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Samoa_(1879).svg" met "Flag_of_the_Kingdom_of_Samoa_(1873–1886,_1889–1900).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Or alternatively 2918681 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Samoa | Artikel = | Beeld = Flag of Samoa.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[24 Februarie]] [[1949]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ws_hist.html |title=Samoa – Geskiedkundige vlae |publisher=Flags of the World |accessdate=15 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120139/https://www.crwflags.com/fotw/flags/ws_hist.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />[[1 Januarie]] [[1962]]<ref name="mapsofworld">{{en}} {{cite web |url=https://www.mapsofworld.com/flags/samoa-flag.html |title=Samoa |publisher=Maps of World |accessdate=15 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120138/https://www.mapsofworld.com/flags/samoa-flag.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Ontwerp = ’n Enkele rooi baan met ’n blou skildhoek en ’n [[Suiderkruis]]motief daarbinne. | Ontwerper = }} Die '''nasionale vlag van [[Samoa]]''' is op [[1 Januarie]] [[1962]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n enkele rooi baan met ’n blou skildhoek en ’n [[Suiderkruis]]motief daarbinne. == Simboliek == Die rooi kleur in die vlag stel waagmoed voor, die blou stel vryheid voor en die wit stel reinheid voor. Die vyf sterre stel die Alpha-, Beta-, Delta-, Gamma- en Epsilonsterre van die Suiderkruis voor. Die Suiderkruis op die vlag stel die land se geografiese posisie in die wêreld voor en dui ook op die land se bande met Nieu-Seeland wat ook die Suiderkruis op sy vlag het.<ref name="mapsofworld" /> == Geskiedenis == Met die besetting van Samoa deur [[Nieu-Seeland]]se magte op 29 Augustus 1914 is ’n blou Britse vaandel gebruik vir die vlag van Samoa. Op die wapperkant was ’n wit skyf waarin drie palmbome te sien was. Die blou vaandel is op land gebruik terwyl ’n soortgelyke rooi vaandel op see gebruik is. Op 26 Mei 1948 het Samoa ’n eie vlagontwerp gekry soortgelyk aan die huidige. Op hierdie ontwerp was daar egter slegs vier sterre in die Suiderkruismotief. Die huidige ontwerp is op 24 Februarie 1949 in gebruik geneem maar is eers op 1 Januarie 1962 amptelik erken. == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Kingdom of Samoa (1873–1886, 1889–1900).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninkryk Samoa, 1879 tot 1900 Lêer:Flag of the German Empire.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Duits-Samoa, 1 Maart 1900 tot 29 Augustus 1914 Lêer:Flag of German Samoa.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir Duits-Samoa Lêer:Flag of New Zealand.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Nieu-Seeland]], 1914 tot 1920 Lêer:Flag of the Samoa Trust Territory.svg| {{FIAV|historical}} Amptelike Blou vaandel van Wes-Samoa onder mandaat met die VK, 17 Desember 1920 tot 1 Januarie 1962 Lêer:Flag of Samoa (1948-1949).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Wes-Samoa, 26 Mei 1948 tot 24 Februarie 1949 </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Republic of China.svg| [[Vlag van die Republiek China]] Lêer:Flag of Myanmar (1974-2010).svg| [[Vlag van Mianmar]], 1974 tot 2010 </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[O le fuʻa o le saʻolotoga o Samoa]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Samoa|Vlae van Samoa}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/ws.html Samoa] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Samoa|title=Flag of Samoa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Mei 2019}} {{Oseaniëvlae}} {{Unievlag}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Samoa]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Samoa]] dyj6p7yoc95hiig87mqjfzw4b7jcega 0 77923 2918599 2765434 2026-07-21T10:22:46Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_Governor_of_the_Pitcairn_Islands.svg" met "Proposed_flag_of_the_Governor_of_the_Pitcairn_Islands.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmoni 2918599 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Pitcairneilande | Artikel = die | Beeld = Flag of the Pitcairn Islands.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 110010 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[2 April]] [[1984]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/pn.html |title=Pitcairn |publisher=Flags of the World |accessdate=3 Julie 2013}}</ref> | Ontwerp = 'n Blou Britse vaandel met die eiland se wapenskild op die wapperkant. | Ontwerper = }} Die '''vlag van die [[Pitcairneilande]]''', ’n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[Britse oorsese gebied|oorsese gebied]] is op [[2 April]] [[1984]] in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n [[Britse vaandels|blou Britse vaandel]] met die wapen van die eiland op die wapperkant. == Geskiedenis == Hoewel die Pitcairneilande sedert Desember 1970 ’n onafhanklik beheerde grondgebied is, het hulle toe nog nie ’n vlag gehad nie. In Desember 1980 het die Eilandsraad van Pitcairn ’n vlagontwerp aanvaar vir hul toekomstige vlag. Die vlag is op 2 April 1984 amptelik deur koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] erken en is vir die eerste keer in Mei van daardie jaar op die eilande vertoon. == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Proposed flag of the Governor of the Pitcairn Islands.svg| Vlag van die Goewerneur van die Pitcairneilande </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the Pitcairn Islands|Vlae van die Pitcairneilande}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/pn.html Pitcairn] by ''Flags of the World''. {{Oseaniëvlae}} {{Vlae van die Verenigde Koninkryk}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag and coat of arms of the Pitcairn Islands}} [[Kategorie:Pitcairneilande]] [[Kategorie:Vlae van die Verenigde Koninkryk|Pitcairneilande]] iokowy916epp3vlznsaygd399cz0njh 6 80350 2918880 1205477 2026-07-23T08:05:45Z JMK 649 +kat 2918880 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Genl. ds. [[Paul Roux]] |bron=''Hooyvlakte'' |datum=Omstreeks 1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] p3xsxganahdnop8xkp93bohzr88nuv5 0 85407 2918561 2528459 2026-07-21T06:35:31Z Oesjaar 7467 Skakel 2918561 wikitext text/x-wiki {{kleurmonster|#FFCBDB}} '''Pienk''' is 'n ligte rooi [[kleur]], wat sy naam verkry van die blom van ''[[Dianthus caryophyllus]]'', 'n pienk angelier.<ref>''Shorter Oxford English Dictionary'', 5th Edition, Oxford University Press.</ref><ref>''Webster New World Dictionary'', Third College Edition: "Any of a genus (''Dianthus'') of annual and perennial plants of the pink family with white, pink or red flowers.; its pale red color."</ref> Volgens opnames wat in [[Europa]] en die [[Verenigde State van Amerika]] gedoen is, is pienk, veral wanneer dit gekombineer word met wit of ligblou, die kleur wat mees algemeen geassosieer word met [[vrou]]likheid, sensitiwiteit, sagtheid, [[kind]]erjare en die romantiese. Maar, wanneer dit gekombineer word met [[pers]] of [[swart]], hou dit verband met die erotiese en verleiding.<ref>Heller, Eva: ''Psychologie de la couleur – effets et symboliques'', pp. 179-184</ref> Pienk is die eerste keer in [[Engels]] as 'n kleurnaam gebruik in die laaste deel van die [[17de eeu]].<ref>"Pink", Oxford English Dictionary Online</ref> == Kleurkoördinate == Volgens verskeie kleurskemas word '''pienk''' as volg voorgestel: {| class="wikitable" !Model !Koördinate |- |''[[Heksadesimale]] kode'' |#FFCBDB |- |[[RGB-kleurmodel]] |(255, 192, 203) |- |CMYK |(0, 31, 7, 0) |- |[[HSV (kleurruimte)|HSV]] |(350°, 25%, 100%) |} ''Bron: HTML/CSS''<ref name="css3-color">{{cite web |url=http://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 |title=W3C TR CSS3 Color Module, HTML4 color keywords |publisher=W3.org |access-date=11 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129235005/http://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 |archive-date=29 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Variasies en gebruike == Variasies van '''pienk''' kan as volg voorgestel word: {| class="wikitable" !Medium rooipienk !Donkerrooi-oranjepienk !Dowwe pienk !Mediumhelder oranjepienk !Mooi dowwe pienk !Ligte dowwe pienk |- |{{kleurmonster|#FF6666}} |{{kleurmonster|#CC6666}} |{{kleurmonster|#FFCCCC}} |{{kleurmonster|#FF9999}} |{{kleurmonster|#E6B2B2}} |{{kleurmonster|#ffc0c0}} |- |#FF6666 |#CC6666 |#FFCCCC |#FF9999 |#E6B2B2 |#ffc0c0 |} <gallery> Lêer:Dianthus.jpg|Die kleur pienk ontleen sy naam van 'n pienk blom, 'n lid van die genus ''Dianthus''. Lêer:Rosa Queen Elizabeth1ZIXIETTE.jpg|Meeste Europese tale noem '''pienk''' ''roos'' of ''rosa'' na die [[blom|roosblom]]. Lêer:Cherry blossoms in the Tsutsujigaoka Park.jpg|Kersiebloeisels in Senai, [[Japan]]. Die Japannese taal gebruik verskillende woorde vir die pienk van kersiebloeisels (''sakura-iro'') en perskebloeisels (''momo-iro''). Lêer:Greater Flamingoes (Phoenicopterus roseus) in flight W IMG 0081.jpg|Pienk word verbind met die eksotiese. [[Grootflamink]]e in vlug oor die Pocharammeer in Andhra Pradesh, [[Indië]]. Lêer:Pink 1963 Cadillac.jpg|'n 1963 pienk Cadillac trek aandag weens sy uitspattige kleur. Lêer:Pink gothlolita.jpg|Pienk saam met wit simboliseer gewoonlik jeug, teerheid en onskuldigheid. Lêer:Kelly Sullivan at the Oscars.jpg|Pienk lipstiffie trek aandag en harmoniseer met velkleur, kleredrag en mode-bykomstighede. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van kleure]] * [[Pienk se skakerings|Skakerings van pienk]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|pienk}} == Notas == {{en-vertaal|Pink}} {{Kleurskakerings van rooi}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kleure]] [[Kategorie:Optiese spektrum]] b41rllgu6mqxm71p92c1d3yca782jmg 0 86696 2918574 1699028 2026-07-21T07:46:08Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918574 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige landonderafdeling |inheemse_naam =''Svenska Pommern''<br />''Schwedisch Pommern'' |gewone_lang_naam =Sweeds-Pommere |gewone_naam =Pommere |kontinent =Europa |gebied =Middel-Europa |land =Duitsland |era =Nuwe Tyd |status =Dominium van [[Swede]]<br />(1630–1815) |status_teks =Land van die [[Heilige Romeinse Ryk]] |ryk = |bestaanstydperk = |jaar_begin = 1630 |jaar_einde = 1815 |datum_begin =[[10 Julie]] [[1630]] |datum_einde =[[23 Oktober]] [[1815]] |gebeurtenis_begin =Verdrag van [[Szczecin]] |gebeurtenis_einde =Oorhandiging aan die [[Koninkryk Pruise]] |gebeurtenis1 =Vrede van Wesfale |datum_gebeurtenis1 = [[24 Oktober]] [[1648]] |gebeurtenis2 =Verdrag van Szczecin |datum_gebeurtenis2 =[[4 Mei]] [[1653]] |gebeurtenis3 =Verdrag van [[Stockholm]] |datum_gebeurtenis3 =[[21 Januarie]] [[1720]] |gebeurtenis4 =Verdrag van [[Kiel, Duitsland|Kiel]] |datum_gebeurtenis4 =[[14 Januarie]] [[1814]] |gebeurtenis_voor =Begin van die [[Dertigjarige Oorlog]] |datum_voor =[[1618]] |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Hertogdom Pommere |vlag_v1 =POL księstwo pomorskie COA.svg |v2 = |vlag_v2 = |v3 = |vlag_v3 = |v4 = |vlag_v4 = |v5 = |vlag_v5 = |n1 =Provinsie van Pommere (1815-1945) |vlag_n1 =Provinz Pommern flag.svg |n2 = |vlag_n2 = |n3 = |vlag_n3 = |n4 = |vlag_n4 = |n5 = |vlag_n5 = |beeld_vlag =Naval ensign of Sweden.svg |vlag = Vlag van Swede |beeld_wapen =Wappen Pommern.svg |simbool_tipe = Wapen van Pommere |beeld_kaart =Swedish Pomerania.PNG |beeld_kaart_byskrif =Sweeds-Pommere (oranje) binne die Sweedse Ryk in 1658 |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer= |godsdiens=[[Lutheranisme]] |hoofstad =[[Szczecin]] (1630-1720)<br />[[Greifswald]] (1720-1814) |breedtegraad_grade = |breedtegraad_minute = |breedtegraad_NS = |lengtegraad_grade = |lengtegraad_minute = |lengtegraad_OW = |algemene_tale =[[Nederduits]], [[Duits]], [[Sweeds]] |regeringstipe =[[Prinsdom]] |titel_leier =Hertog |leier1 =[[Gustav II Adolf]] (eerste) |jaar_leier1 =1630–1632 |leier2 =[[Karel XIII van Swede|Karel XIII]] (laaste) |jaar_leier2 =1809–1814 |leier3 = |jaar_leier3 = |leier4 = |jaar_leier4 = |leier5 = |jaar_leier5 = |leier6 = |jaar_leier6 = |leier7 = |jaar_leier7 = |leier8 = |jaar_leier8 = |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = Direkte heerskappy |jaar_verteenwoordiger1=1809–1814 |titel_adjunk =Goewerneur-generaal |adjunk =Sten Svantesson Bielke (eerste) |jaar_adjunk =1633–1641 |adjunk2 =Hans Henric von Essen (laaste) |jaar_adjunk2 =1800–1809 |stat_jaar1 = |stat_bev1 = |stat_opp1 = |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 = |stat_bev2 = |stat_opp2 = |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 = |stat_bev3 = |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid = }} '''Sweeds-Pommere''' ([[Duits]]: ''Schwedisch Pommern'', [[Sweeds]]: ''Svenska Pommern'') was die (westelike) gedeelte van die Hertogdom Pommere wat volgens die Vrede van Wesfale in 1648 as keiserlike Ryksleen onder [[Swede|Sweedse]] bewind gekom het, terwyl Agter-Pommere by Brandenburg-Pruise ingesluit is. Nadat dele van Sweeds-Pommere reeds in die Vrede van Stockholm in 1720 [[Pruise|Pruisies]] geword het, het Swede op die Weense Kongres in 1815 ook die res van die gebied aan Pruise afgestaan. [[Kategorie:Geskiedenis van Swede]] [[Kategorie:Heilige Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Mecklenburg-Voorpommere]] [[Kategorie:Voormalige lande in Europa]] bvptez4vgnugxt4c9b201ja2bkiuj7j 0 86856 2918615 2831405 2026-07-21T12:00:20Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg" met "Flag_of_Spain_(1873–1874).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] 2918615 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Filippyne | Artikel = die | Beeld = Flag of the Philippines.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[19 Mei]] [[1898]]<ref name="FOTW-Filippyne">{{en}} {{cite web |publisher=Flags of the World |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ph.html |title=Filippyne |accessdate=27 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/19991012211214/http://crwflags.com/fotw/flags/ph.html |archive-date=12 Oktober 1999 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Ontwerp = ’n Wit driehoek aan die vlagpaalkant met ’n goue sterre in elke hoek en ’n goue son in die middel, twee ewe hoë bane in blou bo en rooi onder op die wapperkant. | Ontwerper = | Beeld2 = War Flag of the Philippines.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 010001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2 = | Ontwerp2 = ’n Wit driehoek aan die vlagpaalkant met ’n goue sterre in elke hoek en ’n goue son in die middel, twee ewe hoë bane in rooi bo en blou onder op die wapperkant. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van die [[Filippyne]]''' ([[Filippyns]]: ''Pambansang Watawat ng Pilipinas'') is op [[19 Mei]] [[1898]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n wit driehoek aan die vlagpaalkant met ’n goue sterre in elke hoek en ’n goue son in die middel en twee ewe hoë bane in blou bo en rooi onder op die wapperkant. Die goue son in die middel van die driehoek het agt primêre strale, elkeen verteenwoordig ’n Filippynse provinsie. Die drie goue vyfpuntige sterre in elke hoek verteenwoordig een van die [[eilandnasie]] se drie hoofeilandgroepe — [[Luzon]], [[Visayas]] en [[Mindanao]], die sentrale ster het oorspronklik na [[Panay]] verwys.<ref>Nota: Iloilo is op Panay geleë, die eerste provinsie buite Luzon waar hierdie vlag gehys is.</ref> Volgens ’n ander interpretasie het een van die drie sterre net die eiland Panay verteenwoordig en nie die hele Visayas nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.msc.edu.ph/centennial/declaration.html |title=The Act of Declaration of Philippine Independence |accessdate=27 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214111643/http://www.msc.edu.ph/centennial/declaration.html |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Unieke kenmerk van hierdie vlag is sy vermoë om ’n oorlogstoestand aan te dui as dit met die rooi baan bo-op vertoon word, wat effektief behaal word deur die vlag onderstebo te draai.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20100927-294642/RP-flag-blooper-in-New-York-not-intentionalUS-embassy |title=RP flag blooper in New York not intentional—US embassy |via=INQUIRER.net |author=Jerry E. Esplanada |work=Philippine Daily Inquirer |date=27 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100930115234/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20100927-294642/RP-flag-blooper-in-New-York-not-intentionalUS-embassy |archive-date=30 September 2010 }}</ref> Wanneer die vlag in oorlogstye vertikaal gebruik word, is die rooi baan links, soos gesien deur die waarnemer. In vredestyd kan die blou veld egter bo of links gesien word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.ph/aboutphil/RA8491.asp |title=Republic Act No. 8491 |accessdate=6 Junie 2007 |archive-date= 5 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205235342/http://www.gov.ph/aboutphil/RA8491.asp |url-status=dead }}</ref> == Ontwerp == === Simboliek === [[Lêer:Sun Symbol of the National Flag of the Philippines.svg|110px|duimnael|links|Die amptelike agtstralige son (3.75°-spasiëring)]] [[Lêer:Flag of the Philippines - cropped sun.svg|110px|duimnael|’n Verkeerdelik gebruikte agtstralige son (5°-spasiëring)]] Die vlag van die Filippyne is reghoekig met ’n gelykhoekige driehoek wat gelykheid en broederskap voorstel; ’n horisontale blou baan wat vrede, waarheid en geregtigheid voorstel; en ’n horisontale rooi baan wat patriotisme en dapperheid voorstel. In die middel van die wit driehoek is ’n goue son met agt strale wat eenheid, vryheid, volksdemokrasie en soewereiniteit voorstel. Elke straal stel een van die eerste agt provinsies voor wat die [[Filippynse Rewolusie]] in 1896 teen Spanje begin het. Ambrosio Rianzares Bautista wat die Filippynse Onafhanklikheidsverklaring geskryf het en wat dit per geleentheid van die proklamasie op 12 Junie 1898 gelees het, het die agt provinsies as Manila, Cavite, Bulacal, Pampanga, Nueva Ecija, Tarlac, Laguna en Batangas geïdentifiseer. Die drie vyfpuntige sterre stel die drie vernaamste eilande waar die revolusie begin het, voor, nl. [[Luzon]], [[Panay]] en [[Mindanao]], soos genoem in die Onafhanklikheidsverklaring van 1898. Die simboliek wat in die Onafhanklikheidsverklaring van 1898 toegeken is verskil van die huidige amptelike verduideliking. Volgens die dokument stel die wit driehoek die embleem van die [[Katipunan]], die geheime vereniging wat Spaanse oorheersing teengestaan het, voor. In die dokument staan dat die vlag se kleure die [[vlag van die Verenigde State]] herdenk as ’n uiting van dank vir Amerikaanse beskerming teen die Spanjaarde gedurende die Filippynse Rewolusie. Daar staan ook dat een van die drie sterre die eiland [[Panay]] voorstel, eerder as die hele [[Visayas]]. Die proklamasie verklaar ook dat die son die reuse treë voorstel wat deur die seuns van die land gemaak is op die pad van vooruitgang en beskawing. Voorts word Bataan in die plek van Tarlac genoem as een van die agt provinsies wat deur die son se strale voorgestel word.<ref name="declaration">{{en}} {{cite web |url=http://en.wikisource.org/wiki/Philippine_Declaration_of_Independence |title=Filippynse Onafhanklikheidsverklaring |accessdate=12 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622045611/https://en.wikisource.org/wiki/Philippine_Declaration_of_Independence |archive-date=22 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ontwerp === Die vlag het ’n hoogte-breedteverhouding van 1:2. Die lengte van alle sye van die driehoek is gelyk aan die hoogte van die vlag. Elke ster is só georiënteer dat een van die vyf punte na die hoekpunt waarin dit lê, kyk.<ref name=ra8491>{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |title=Republiekwet 8491 |date=12 Februarie 1998 |publisher=Regering van die Filippyne |accessdate=4 Mei 2014 |archive-date=8 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140308050740/http://www.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |url-status=dead }} (geargiveer van [http://www.gov.ph/aboutphil/RA8491.asp die oorspronklike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071205235342/http://www.gov.ph/aboutphil/RA8491.asp |date= 5 Desember 2007 }} op 5 Desember 2007).</ref> Die hoek van die gaping tussen twee aangrensende strale van die son is so groot soos die hoek van een straalgroepering (dus 22,5º) en die groot straal is dubbel die dikte van ’n klein straal.<ref name=autogenerated1>{{en}} [http://www.gov.ph/1936/03/25/executive-order-no-23/ Uitvoerende Bevel No. 23, s. 1936 | Amptelike Gazette van die Republiek van die Filippyne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120828020342/http://www.gov.ph/1936/03/25/executive-order-no-23/ |date=28 Augustus 2012 }}</ref> Die goue son is nie presies in die middel van die driehoek nie.<ref name=NHIspecs /> <center>[[Lêer:Flag of the Philippines (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die skakering van blou wat oor tyd in die vlag gebruik is verskil waarvan ''azul oscuro'' die eerste was. Die presiese aard van die skakering is onseker maar ’n waarskynlike kandidaat is die blou van die [[vlag van Kuba]] wat volgens een teorie ’n inspirasie vir die Filippynse vlag was. Spesifikasies vir die vlag se kleure met skakerings wat dieselfde as die Amerikaanse vlag is, is in 1955 deur die Nasionale Geskiedkundige Instituut aangeneem. In 1985 het president [[Ferdinand Marcos]] beveel dat die kleure na die oorspronklike ligblou en rooi van die Kubaanse vlag herstel moes word maar dit is in 1986 onmiddellik herroep na die EDSA-rewolusie waardeur Marcos uit die stoel gelig is. Vir die onafhanklikheidseeufeesviering in 1998 is die Vlag- en Heraldiese Kode van die Filippyne (Republiekwet 8491) deurgevoer met koningsblou as die amptelike skakering.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/ph-blue.html |title=Filippyne: die blou skakering |accessdate=22 Desember 2007 |last=Quezon III |first=Manuel L. |date=12 April 2002 |work=Flags of the World |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818070335/https://www.fotw.info/flags/ph-blue.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die vlag se kleure word in die Republiekwet 8491 vasgestel in terme van hul kabelnommer in die stelsel wat deur die [[Kleurvereniging van die Verenigde State]] ontwikkel is.<ref name=ra8491 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/vxt-dv-c.html#cablenumber |title=Vlagkundige Woordeboek:C |accessdate=6 Junie 2007 |publisher=Flags of the World |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310211553/https://www.crwflags.com/fotw/flags/vxt-dv-c.html |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die amptelike kleure en hul benaderings in ander kleurruimtes word hieronder weergegee:<ref name=pantone>{{en}} {{cite web |url=http://www.vexilla-mundi.com/philippines_flag.html |title=Philippines |publisher=Vexilla Mundi |accessdate=6 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202005730/http://www.vexilla-mundi.com/philippines_flag.html |archive-date= 2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {| style="align:center;" class="wikitable" |- ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Blou ! colspan=2 width=100|Rooi ! colspan=2 width=100|Wit ! colspan=2 width=100|Geel |- align=center | [[Kleurvereniging van die Verenigde State|Kabelno]]. | style="background-color:#0038A8"| | 80173 | style="background-color:#CE1126"| | 80108 | style="background-color:#FFFFFF"| | 80001 | style="background-color:#FCD116"| | 80068 |- align=center | [[Pantone]] | style="background-color:#0038A8"| | 286 | style="background-color:#CE1126"| | 186 | style="background-color:#FFFFFF"| | | style="background-color:#FCD116"| | 116 |- align=center | [[RGB-kleursisteem]] | style="background-color:#0038A8"| | 0-56-168 | style="background-color:#CE1126"| | 206-17-38 | style="background-color:#FFFFFF"| | 255-255-255 | style="background-color:#FCD116"| | 252-209-22 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#0038A8"| | C100-M60-Y0-K5 | style="background-color:#CE1126"| | C0-M90-Y65-K10 | style="background-color:#FFFFFF"| | C0-M0-Y0-K0 | style="background-color:#FCD116"| | C0-M18-Y85-K0 |- align=center | Heksadesimaal | style="background-color:#0038A8"| | 0038A8 | style="background-color:#CE1126"| | CE1126 | style="background-color:#FFFFFF"| | FFFFFF | style="background-color:#FCD116"| | FCD116 |} === Gebruik as oorlogsvaandel === Die Filippyne het nie ’n afsonderlike oorlogsvlag nie; die nasionale vlag word vir daardie doel aangewend.<ref name=ra8491 /> Om ’n staat van oorlog aan te dui word die rooi baan bo gehang.<ref name="Executive Order No. 321">{{en}} [http://www.gov.ph/1950/06/12/executive-order-no-321-s-1950/ Afdeling 1, Paragraaf 4: ''Die Vlag moet, indien dit aan ’n vlagpaal hang, die blou baan bo hê in tye van vrede en rooi in tye van oorlog; in ’n hangende posisie behoort die blou baan regs (links vir die aanskouer) te wees in tye van vrede en die rooi baan regs (links vir die aanskouer) in tye van oorlog.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228173054/http://www.gov.ph/1950/06/12/executive-order-no-321-s-1950/ |date=28 Desember 2013 }}</ref><ref name="Republic Act 8491">{{en}} [http://www.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ Republiekwet No. 8491 Hoofstuk 1, Afdeling 10: ''Die Vlag moet, indien dit aan ’n vlagpaal hang, die blou baan bo hê in tye van vrede en rooi in tye van oorlog; in ’n hangende posisie behoort die blou baan regs (links vir die aanskouer) te wees in tye van vrede en die rooi baan regs (links vir die aanskouer) in tye van oorlog.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308050740/http://www.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |date= 8 Maart 2014 }}</ref> Hierdie oriëntasie van die vlag is gebruik gedurende die [[Filippyns-Amerikaanse Oorlog]] van 1899 tot 1901,<ref>{{en}} E.A. Baja, ''Our Country's Flag and Heritage'', 1930, Manila, p. 52</ref> die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur die Filippynse Gemenebes van 1941 tot 1945 en deur die [[Japanse Keiserryk|Japannees-geborgde]] [[Tweede Filippynse Republiek|Filippynse Republiek]] toe oorlog teen [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] en die [[Verenigde State]] verklaar is in 1944,<ref>{{en}} ''Manuel Quezon III'', 10 November 2002</ref> die Filippynse staatsgreeppogings gedurende president [[Corazon Aquino]] se bewind en EDSA III.<ref>{{en}} [[:en:File:EDSAIII.png]]</ref> Die enigste keer wat dit nie omgekeer was in ’n staat van oorlog nie, was gedurende die [[Slag van Alapan]] in 1898, 15 dae nadat die vlag in Kawit, Cavite ontvou is. == Geskiedenis == === Geskiedkundige vlae van die Filippynse Rewolusie === Sedert die 1960’s is dit algemene praktyk om die ontwikkeling van die Filippynse vlag na te spoor op die verskeie oorlogstandaarde van die indiwiduele leiers van die [[Katipunan]], ’n pseudo-vrymesselaars rewolusionêre beweging wat Spaanse oorheersing in die Filippynse teëgestaan het en die Filippynse Rewolusie gelei het.<ref name=hist>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/ph-hist.html |title=Geskiedenis van die Filippynse Vlag |accessdate=6 Junie 2007 |last=Quezon |first=Manuel L. III |date=2 April 2002 |publisher=Flags of the World |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205225309/https://www.fotw.info/flags/ph-hist.html |archive-date= 5 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hoewel sommige simbole ooreengestem het met die Katipunan-vlae wat in die rewolusie aanvaar is, kan nie met sekerheid gesê word dat hierdie oorlogstandaarde as voorgangers van die huidige Filippynse vlag beskou kan word nie. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Philippine revolution flag kkk1.svg| Die eerste vlag van die Katipunan. Lêer:Philippine revolution flag magdalo alternate.svg| Vlag van die Magdalo Katipunan-faksie van Cavite. Lêer:Philippine revolution flag magdiwang.svg| Vlag van die Magdiwang Katipunan-faksie van Cavite. Lêer:Flag of the Tagalog people.svg| Vlag wat in 1897 deur die Katipunan aanvaar is Lêer:Philippines Aguinaldo flag (obverse).svg| Amptelike vlag van die Eerste Filippynse Republiek. Lêer:Flag of the Negros Republic.svg| Amptelike vlag van die Republiek Negros. </gallery></center> Die eerste vlag van die Katipunan was ’n rooi reghoekige vlag met ’n horisontale belyning van drie wit K’s (’n afkorting van die Katipunan se volle naam, ''Kataas-taasang Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan'' – Opperste en Agbare Genootskap van die Seuns van die Nasie). Die vlag se rooi baan het bloed voorgestel omdat lede van die Katipunan hul lidmaatskap in hul eie bloed moes onderteken.<ref name=hist /> Die verskeie leiers van die Katipunan, soos [[Andrés Bonifacio]], [[Mariano Llanera]] en [[Pío del Pilar]], het ook individuele oorlogstandaarde gehad. Die organisasie is in Cavite-provinsie deur twee faksies verteenwoordig: die ''Magdiwang''-faksie en die ''Magdolo''-faksie, elk met ’n eie vlag. Albei het ’n wit son gebruik. In plaas van die letter K het die vlae die simbool vir die lettergreep ''ka'' in die pre-Spaanse baybayin-skryfstelsel gedra. Die Katipunan het in 1897 ’n nuwe vlag aanvaar tydens ’n vergadering in Naic, Cavite. Hierdie nuwe vlag was rooi en het ’n wit son met ’n gesig bevat. Die agt strale van die son het die agt provinsies voorgestel wat deur Spanje onder krygswet geplaas is. === Huidige vlag === [[Lêer:Cupcakejf.JPG|duimnael|Kolwyntjievlag in 2012]] [[Lêer:Philippines flag.jpg|duimnael|Vlag van die Filippyne by die Filippynse Internasionale Konvensiesentrum]] Die vroeë ontwerp van die huidige Filippynse vlag is deur president [[Emilio Aguinaldo]] gekonseptualiseer gedurende sy ballingskap in 1897 in [[Hongkong]]. Die eerste vlag is deur Marcela Marino de Agoncillo en haar dogter Lorenzo gemaak met die hulp van Delfina Herbosa de Matividad (’n nig van die ''Propagandista'' [[José Rizal]]). Dit is op 28 Mei 1898 tydens ’n veldslag vir die eerste keer vertoon. Die vlag is amptelik ontvou gedurende die onafhanklikheidsverklaring op 12 Junie 1898 in Kawit, Cavite.<ref>{{en}} {{cite book |author=Renato Perdon |title=Footnotes to Philippine History |url=http://books.google.com/books?id=vqKsKUUSNNQC|year=2010 |publisher=Universal Publishers |isbn=978-1-59942-842-0 |page=[http://books.google.com/books?id=vqKsKUUSNNQC&pg=PA38 38]}}</ref> ’n Berig in die Manila Times deur Augusto de Viana, hoofgeskiedenisnavorser aan die Nasionale Geskiedkundige Instituut, praat van beweringe in geskiedenishandboeke en herdenkingsrituele dat die vlag vir die eerste keer in Alapan, Imus, Cavite op 28 Mei 1898 gehys is en hy haal die Presidensiële Proklamasie No. 374 van 6 Maart 1965 deur oud-president Diosdado Macapagal aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.manilatimes.net/national/2008/may/28/yehey/opinion/20080528opi7.html |title=Waar is die Filippynse vlag eerste ontvou? |first=Augusto |last=de Viana |publisher=the Manila Times |date=28 Mei 2008 |accessdate=2008-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624033029/http://www.manilatimes.net/national/2008/may/28/yehey/opinion/20080528opi7.html |archivedate=2008-06-24 |url-status=live }}</ref> Die berig beweer voorts dat historiese rekords daarop dui dat die eerste vertoon van die Filippynse vlag plaasgevind het in Cavitestad toe general Aguinaldo dit gedurende die eerste veldslag van die Filippynse Revolusie vertoon het. Die vlag se oorspronklike simboliek is vervat in die teks van die onafhanklikheidsverklaring wat verwys na ’n meegaande tekening (daar is egter geen rekord van so ’n tekening nie).<ref name=hist /> Die oorspronklike ontwerp van die vlag het ’n mitiese son met ’n gesig bevat, ’n simbool wat algemeen voorkom in voormalige Spaanse kolonies. Die spesifieke skakering van blou van die oorspronklike vlag is ’n bron van kontroversie. Gebaseer op oorvertelling en die paar oorblywende vlae van die era, argumenteer historici dat die kleure van die oorspronklike vlag dieselfde blou en rooi was as wat op die [[vlag van Kuba]] gevind word.<ref name=hist /> Die vlag van Kuba het die ontwerp van die Filippynse vlag beïnvloed net soos Kuba se revolusie teen Spanje tot ’n mate die Filippynse revolusie beïnvloed het. Vyandighede tussen die Filippynse en die Verenigde State het in 1899 uitgebreek. Die vlag is die eerste keer met die rooi baan bo, op 4 Februarie 1899 vertoon om ’n oorlogsituasie aan te dui. Aguinaldo is twee jaar later deur die Amerikaners gevang en het trou gesweer aan die Verenigde State. <!--[[Lêer:Amorsolo's The Making of the Philippine Flag.png|duimnael|links|Die detail van [[Fernando Amorsolo]] se ''Die Maak van die Filippynse vlag'' wat Agoncillo en hul toon waar die vlag met die hand genaai word]]--> Met die nederlaag van die Filippynse Republiek, is die Filippyne onder Amerikaanse koloniale regering geplaas en die vertoon van die Filippynse vlag is onwettig verklaar volgens die Oproerwet van 1907. Hierdie wet is op 24 Oktober 1919 teruggetrek.<ref name=nhcp-flag>{{en}} {{cite web |url=http://www.nhcp.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=760 |title=Die dalende eerbied vir die Filippynse vlag |publisher=Nasionale Geskiedkundige Kommissie van die Filippyne |accessdate=25 Februarie 2013 |archive-date=26 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426153938/http://www.nhcp.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=760 |url-status=dead }}.</ref> Met die vertoon van die Filippynse vlag weer gewettig was die materiaal wat beskikbaar was hoofsaaklik die rooi en blou van die [[vlag van die Verenigde State]], daarom het die vlag van 1919 en verder die “Nasionale Vlagblou”-kleur gebruik. Op 26 Maart 1920 het die Filippynse Wetgewer Wetno. 2928 deurgevoer wat die Filippynse vlag wetlik aanvaar het as die amptelike vlag van die Filippynse Eilande.<ref name=nhcp-flag /> Tot op die vooraand van die Tweede Wêreldoorlog is Vlagdag jaarliks op 30 Oktober, die dag waarop die verbod opgehef is, gevier. Die Filippynse Gemenebes is in 1935 ingehuldig. Op 25 Maart 1936 het president Manuel L. Quezón die Uitvoerende Bevel No. 23 uitgevaardig wat ’n tegniese beskrywing en spesifikasies vir die vlag gebied het.<ref name=hist /> Onder die bepalinge was die definisie van die driehoek aan die vlagpaalkant as ’n gelyksydige driehoek, die hoogte-breedte-verhouding is vasgelê as 1:2 en die presiese hoeke van die sterre, die geometriese en estetiese ontwerp van die son en die formele verwydering van die mitiese gesig van die son. Die skakerings van die kleure is egter nie gespesifiseer nie. Hierdie spesifikasies is tot op hede onveranderd. In 1941 is Vlagdag na 12 Junie geskuif om die Filippynse onafhanklikheidsverklaring van 1898 te gedenk. Met die Japannese inval en besetting vroeg in Desember 1941 is die vlag weer verbied, en is eers weer gehys met die oprigting van die Japannees-geborgde Tweede Republiek van die Filippyne. In seremonies wat in Oktober 1943 gehou is, het Emilio Aguinaldo die vlag met die oorspronklike Kubaanse kleure gebruik. Die vlag is aanvanklik vertoon met die blou baan bo, totdat president José P. Laurel ’n oorlogsituasie afgekondig in 1944. Die regering van die gemenebes wat in Washington in ballingskap was, het volgehou om die vlag met die Amerikaanse kleure te gebruik, en het die rooi baan bo gehou sedert die aanvanklike Japannese inval. Met die gesamentlike magte van die Filippynse en Amerikaanse soldate en die bevryding van die Filippyne in 1944 tot 1945 is die vlag met die Amerikaanse kleure herstel en dit was hierdie vlag wat gehys is toe die Filippyne op 4 Julie 1946 onafhanklikheid van die Verenigde State verkry het. === Chronologie === {| align=center border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; " |- bgcolor="#efefef" ! width="110"|Vlag!!width="80"|Datum!!width="300"|Gebruik!!width="300"|Beskrywing |- ! colspan="4"| Spaans-Oos-Indië (1535–1898) |- | <center>[[Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg|border|100px]]</center> || 1535–1730 || Vlag wat gebruik is toe die Filippynse Eilande deel van [[Nieu-Spanje]] was.|| Die Boergondiese Kruis: ’n rooi skuinskruis wat twee gesnoeide takke voorstel, op ’n wit baan. |- | <center>[[Lêer:Bandera de España 1701-1760.svg|border|100px]]</center> || 1730–1761 || Gebruik gedurende die Spaans-Oos-Indiese tydperk. || Vlag van Spanje onder Koning Filips V. |- | <center>[[Lêer:Bandera de España 1760-1785.svg|border|100px]]</center> || 1761–1785 || Gebruik gedurende die Spaans-Oos-Indiese tydperk. || Vlag van Spanje onder Koning Karel III, kleinseun van Filips V |- | <center>[[Lêer:Flag of the British East India Company (1707).svg|border|100px]]</center> || 1762–1764 || Vlag gedurende die Britse besetting van die Filippyne soos gebruik in geokkupeerde Manila en Cavite || Die vlag van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]] voor 1810: ’n vlag met rooi en wit bane met die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] se Unievlag in die skildhoek. Die Unievlag bevat ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, bekend as ’n Sint Joriskruis, gesuperponeer op ’n wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, bekend as ’n Sint Andrieskruis. Dit staan ook bekend as die “Koning se Kleure.” |- | <center>[[Lêer:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|border|100px]]</center> || 1785–1873 || Gebruik gedurende die Spaans-Oos-Indiese tydperk. || Drie horisontale bane in rooi, geel en rooi met die geel baan soos hoog soos twee rooi bane. ’n Skild in in die eerste derde van die geel baan. Die skild is gekroon en vertikaal verdeel met die linkerkant rooi met ’n toring wat Castille voorstel en die regterkant wit met ’n leeu wat León voorstel. |- | <center>[[Lêer:Flag of Spain (1873–1874).svg|border|100px]]</center> || 1873–1874 || Gebruik deur Spaans-Oos-Indië onder die Eerste Spaanse Republiek. || Drie horisontale bane: rooi, geel en rooi met die geel baal so hoog soos twee rooi bane. ’n Skild is in die eerste derde van die geel baan. Die kroon is van die skild verwyder. |- | <center>[[Lêer:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|border|100px]]</center> || 1874–1898 || Gebruik deur Spaans-Oos-Indië na die herinstelling van die Spaanse Koninkryk. || Die vlag van die Spaanse Koninkryk soos gebruik voor die Eerste Spaanse Republiek geproklameer is. |- ! colspan="4"| Filippynse Revolusie – Eerste Filippynse Republiek |- | <center>[[Lêer:Flag of the Tagalog people.svg|border|100px]]</center> || 1897–1898 || Eerste amptelike vlag van die Filippynse Republiek en gebruik gedurende die Filippynse Rewolusie || Die vlag is in Naic, Cavite geskep en vir die eerste keer in 1897 vertoon. Dit bevat ’n wit son met agt strale en ’n mitiese gesig op ’n rooi agtergrond. |- | <center>[[Lêer:Philippines Flag Original.svg|border|100px]]</center> || 1898–1901 || Die Drie Sterre en ’n Son is ontwerp wat deur President [[Emilio Aguinaldo]] bedink is. Die presiese skakering van blou is onseker; drie variante is deur gevolglike regerings gebruik. || Die vlag is deur Doña Marcela Marino de Agoncillo, Lorenza Agoncillo en Delfina Herbosa de Natividad in [[Hongkong]] gemaak en vir die eerste keer op 28 Mei 1898 op die slagveld vertoon. Dit is op 12 Junie 1898 formeel ontvou deur President Aguinaldo gedurende die Filippynse Onafhanklikheidsverklaring. Dit bevat ’n mitiese son (met ’n gesig) soortgelyk aan talle Spaanse kolonies; die driehoek van Messelary; die agt strale stel die provinsies voor was aanvanklik in opstand gekom het en deur die Spaanse onder krygswet geplaas is aan die begin van die revolusie in 1896. Die vlag is aanvanklik ontvou met die blou baan bo maar is vertoon met die rooi baan bo na die uitbreek van die [[Filippyns-Amerikaanse Oorlog]] in 1899. |- ! colspan="4"| Amerikaanse en Gemenebestydperk (1898–1946) |- | <center>[[Lêer:US flag 45 stars.svg|border|100px]]</center> || 1898–1908 || Gebruik terwyl onder direkte administrasie van die [[Verenigde State van Amerika]]. || rowspan=3| Dertien horisontale bane in rooi en wit afwisselend wat die oorspronklike Dertien Kolonies voorstel; in die skildhoek, wit sterre op ’n blou agtergrond, die aantal sterre het toegeneem soos die Amerikaanse grondgebied uitgebrei is. |- | <center>[[Lêer:US flag 46 stars.svg|border|100px]]</center> || 1908–1912 || Variant nadat [[Oklahoma]] ’n deelstaat geword het. |- | <center>[[Lêer:US flag 48 stars.svg|border|100px]]</center> || 1912–1919 || Variant nadat [[Arizona]] en [[Nieu-Meksiko]] deelstate geword het. |- | <center>[[Lêer:US flag 48 stars.svg|border|100px]] <br /> <br /> [[Lêer:Flag of the Philippines (1919-1936).svg|border|100px]]</center> || 1919–1936 || rowspan="2"| Vanaf 1919 is twee vlae in die Filippyne vertoon, die Amerikaanse vlag en die vlag wat deur Emilio Aguinaldo ontwerp is, wat die nasionale vlag van die Filippyne geword het. || Die Amerikaanse vlag het onveranderd gebly sedert 1919. Vir die Filippynse vlag het die ontwerp gebly maar die skakerings van blou en rooi is aangepas na dié van die Amerikaanse vlag. Die gesig ia van die son verwyder maar die gestileerde stale het gebly. Daar moet genoem word dat talle weergawes van die vlag bestaan het omdat geen amptelike ontwerp vasgelê was nie. |- | <center>[[Lêer:US flag 48 stars.svg|border|100px]] <br /> <br /> [[Lêer:Flag of the Philippines (navy blue).svg|border|100px]]</center> || 1936–1946 || Spesifikasies is vasgelê; onder Uitvoerende Bevel No. 23, s. 1936 sou vlootblou wees, na aanleiding van die Amerikaanse vlag. Die driehoek is gelyksydig gemaak en die son is verder vereenvoudig tot sy huidige vorm. Die vlag is ook gebruik deur die regering van die gemenebes in ballingskap van 1942 tot 1945. |- ! colspan="4"| Japannese Tydperk (1942–1945) |- | <center>[[Lêer:Merchant flag of Japan (1870).svg|border|100px]]</center> || 1942–1943 || Gebruik gedurende die Japannese besetting. || Die [[Hinomaru]] soos dit tot 1999 gelyk het, ’n rooi sonskyf 1% links van die middel op ’n wit agtergrond. |- | <center>[[Lêer:Flag of the Philippines (1943-1945).svg|border|100px]]</center> || 14 Oktober 1943 || Gebruik gedurende die inhuldiging van die Tweede Republiek. || Emilio Aguinaldo se vlag is gehys met die proklamering van die Tweede Republiek. Die ontwerp soos gebrui tydens die Gemenebes het egter gebly. |- ! colspan="4"| Soewereiniteit (1946–''huidig'') |- | <center>[[Lêer:Flag of the Philippines (1946-1998).svg|border|100px]]</center> || 1946–1985 || rowspan=4| Na onafhanklikheid het die ontwerpspesifikasies deur Manuel Quezon vasgelê in stand gebly maar die skakerings van blou en rooi het oor die jare verander. In 1998 het die vlag sy huidige definitiewe skakerings gekry. || Vasgelê onder Uitvoerende Bevel No. 23. 1936 sou vlootblou gebruik word, na aanleiding van die Amerikaanse vlag. |- | <center>[[Lêer:Flag of the Philippines (light blue).svg|border|100px]]</center> || 1985–1986 || Verander deur Uitvoerende Bevel No. 1010, s. 1985. Die skakering van blou is van vlootblou na ligblou verander te midde van ’n debat oor die skakering van die oorspronklike vlag. ’n Vaal lugblou is die werklike kleur wat was aangesien dit meer vrylik beskikbaar was in daardie tyd, nie as gevolg van ’n historiese presedent nie. |- | <center>[[Lêer:Flag of the Philippines (1946-1998).svg|border|100px]]</center> || 1986–1998 || 1936-weergawe van die vlag, herstel na die EDSA-revolusie. |- | <center>[[Lêer:Flag of the Philippines.svg|border|100px]]</center> || 1998–''hede'' || Die Vlag ven Heraldiese Kode van die Filippyne spesifiseer die kleure van die blou baan as Cable-no. 80173; die wit baan as Cable-no. 80001; die rooi baan as Cable-no. 80108; en die goudgeel Sterre en Son as Cable-no. 80068.<ref name=ra8491 /><ref name=NHIspecs>{{en}} {{cite web |url=http://www.ncca.gov.ph/downloads/flag.pdf |title=Die Filippynse Nasionale Vlag |work=Monuments and Heraldry division, National Historical institute |publisher=National Commission for Culture and the Arts |accessdate=7 Junie 2014 |archive-date=27 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127205908/http://www.ncca.gov.ph/downloads/flag.pdf |url-status=dead }}</ref> Die kleure is vasgelê vir die Eeufeesvieringe van Filippynse onafhanklikheid. |- |} === Voorstelle === ==== Nege strale ==== [[Lêer:Philippine flag (proposed 9 ray sun).svg|duimnael|110px|Son in die Filippynse vlag met die voorgestelde negende straal]] Voor die onafhanklikheidseeufeesvieringe van 1998 het die provinsiale regering van Zambales gepleit vir ’n ontwerp wat ’n negende straal op die vlag met die redenasie dat hul provinsie ook in 1896 in ’n staat van rebellie verkeer het. Die Eeufeeskommissie het hierdie aanspraak weerlê, gebaseer op navorsing deur die Nasionale Geskiedkundige Instituut.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fotw.us/flags/ph-hist2.html#rays |title=Aanpassing van die strale op die vlag? |accessdate=15 Junie 2008 |date=9 Maart 1998 |work=Flags of the World }}</ref> In 2009 is ’n wetsontwerp by die Senaat ingedien om ’n addisionele straal by die son toe te voeg om die Morovolk te in Mindanao verteenwoordig. Hulle het ook teen die Spanjaarde geveg en is nooit as Spaanse koloniale regering beset nie. ==== Sekelmaan ==== Daar is verskeie voorstelle ingedien met hoe die sekelmaan by die vlag ingewerk moet word, insluitend ’n voorstel of twee deur die oud-president Fidel Ramos. Daar is nog geen uitsluitsel oor hierdie kwessie nie. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:PH flag 9 Rays.svg| {{FIAV|proposal}} Emmanuel L. Osorio se voorstel met drie sterre en nege sonstrale, soos voorgestel in 1998 en 2009 Lêer:Philippine Flag with 4 stars and 9 rays.svg| {{FIAV|proposal}} Emmanuel L. Osorio se voorstel met ’n vierde ster vir Sabah ([[Maleisië]]) en nege sonstrale vir [[Moslem]]s en inheemse mense, 2014 Lêer:Flag of the Philippines FVR proposal 1.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel deur oud-president Fidel V. Ramos met ’n sekelmaan vir die Moslemgemeenskap, 1995 Lêer:Flag of the Philippines FVR proposal 2.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel deur oud-president Fidel V. Ramos met ’n sekelmaan vir die Moslemgemeenskap, 1995 </gallery></center> == Gebruik == === Vlagprotokol === [[Lêer:The Fighting Filipinos - NARA - 534127.jpg|duimnael|’n Pro-[[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] [[Tweede Wêreldoorlog]]-propaganda-plakkaat toon ’n Filippynse soldaat wat ’n Filippynse vlag hou met die rooi veld opwaarts.]] Die vlag behoort daagliks in alle regeringsgeboue, amptelike wonings, openbare pleine en skole vertoon te word. 28 Mei (Nasionale Vlagdag) en 12 Junie (Onafhanklikheidsdag) is as vlagdae aangewys. Op hierdie dae word alle kantore, liggame en hulpmiddels van die regering, sake-instellings, onderwysinstellings en privaat huise aangemoedig om die vlag te vertoon.<ref name=ra8491 /> In resente jare is die vlagdae van 28 Mei tot 30 Junie om patriotisme te bevorder en om die land se onafhanklikheid te vier. Volgens wet moet die Filippynse vlag permanent vertoon word, en snags verlig word, op die volgende plekke:<ref name=ra8491 /> * Malacañang-paleis, die amptelike woning van die President van die Filippyne * Geboue van die Filippynse Kongres: ** Gebou van die Senaat van die Filippyne ** Gebou van die Filippynse Huis van Verteenwoordigers ([[Batasang Pambansa Kompleks]]) * Gebou vna die Hooggeregshof * Rizal-Park in Luneta, [[Manila]] * Aguinaldo-tempel in Kawit, Cavite * Barasoain-kerk in Malolos, Bulacan * [[Graf van die Onbekende Soldaat]] * ''Libingan ng mga Bayani'' (Heldebegraafplaas) * ''Mausoleo de los Veteranos de la Revolución'' (Manila-noord Begraafplaas) * Alle internasionale plekke van binnekoms * Alle ander plekke wat deur die Nasionale Geskiedkundige Instituut aangewys word. === Halfstok === [[Lêer:Philippine Flag in half-mast (Rizal Pak, Manila; 2015).jpg|duimnael|Die Filippynse vlag by Rizalpark vlieg op 30 Januarie 2015 halfstok tydens die Nasionale Roudag in die nasleep van die Mamasapano-botsing]] Die vlag mag halfstok gehang word as ’n teken van rou.<ref name=ra8491 /> Met die amptelike aankondiging van die dood van die president of ’n oud-president moet die vlag vir tien dae halfstok hang. Die vlag moet vir sewe dae halfstok hang na die afsterwe van die adjunkpresident, die hoofregter, die president van die Senaat of die speaker van die Huis van Verteenwoordigers Daar mag ook ’n versoek deur die Nasionale Geskiedkundige Instituut gerig word, na die dood van ander persone, vir die vlag om halfstok te hang vir ’n periode van sewe dae. Die vlag sal halfstok hang op alle geboue en plekke waar die oorledene ’n amp beklee het, op die dag van afsterwe tot die dag van die begrafnis van ’n posbekleër van die Hooggeregshof, die Kabinet, die Senaat of die Huis van Verteenwoordigers en persone wat deur die Nasionale Geskiedkundige Instituut geïdentifiseer is. Wanneer die vlag halfstok gehang word, moet dit tot bo-aan die vlagpaal gehys word en dan tot by die halfstokposisie gestryk word. Voordat die vlag vir die dag gestryk word, moet dit weer tot bo-aan die vlagpaal gehys word. Die vlag kan ook gebruik word as bekleedsel op die kis van ’n oorlede weermaglid, oud-weermaglid, nasionale kunstenaar en uitstaande burgerlikes soos deur die plaaslike regering bepaal. In sulke gevalle moet die vlag só geplaas word dat die wit driehoek aan die kop is en die blou baan die regterkant van die kis bedek. Die vlag moet nie in die graf laat sak word nie en mag ook nie aan die grond raak nie, maar moet plegtig opgevou word en aan die erfgename van die oorledene oorhandig word. === Verbode handelinge === [[Lêer:Flag of the Philippines (vertical display).svg|duimnael|Seksie 10 van RA 8491 bepaal dat wanneer die vlag in vredestyd teen ’n muur vertoon word, die blou baan aan die aanskouer se linkerkant moet wees.<ref name=ra8491 />]] Volgens die Republiekwet 8491 self sal dit verbode wees:<ref name=ra8491 /> : a) Om die vlag te vermink, beskadig, verontreinig, vertrap of die vlag met minagting te hanteer of om enige handeling te pleeg op of oor die vlag se oppervlak, wat ’n bespotting van die vlag maak; : b) Om die vlag te laat sak vir enigiemand of -iets as kompliment of groet; : c) Om die vlag te gebruik: :: 1) as drapering, slinger of tafeldoek; :: 2) as bedekking vir plafonne, mure, standbeelde of ander voorwerpe; :: 3) as ’n wimpel op die enjinkap, sykant, bokant of agterkant van ’n motorvoertuig; :: 4) as ’n staf of sweep; :: 5) vir die onthulling van monumente of standbeelde; en :: 6) as handelsmerke, of vir industriële, kommersiële of landbou-etikette of -ontwerpe. : d) Om die vlag te vertoon: :: 1) onder ’n skildery of prent; :: 2) horisontaal gesig na bo. Dit sal altyd omhoog gehys word en toegelaat word om vryelik te val; :: 3) onder enige platform; of :: 4) in diskoteke, kajuite, nag- en dagklubs, kasino’s, dobbelhuise en ondeunde plekke of waar ligsinnigheid heers. : e) Om die vlag in geheel of gedeeltelik te dra as kostuum of uniform; : f) Om enige woord, figuur, merk, prent, ontwerp, tekeninge, advertensie om indruk van enige aard op die vlag aan te bring; : g) Om voorstellings van die vlag op sakdoeke, servette, kussings of ander handelsitems te druk, verf of toe te voeg; : h) Om enige buitelandse vlag, behalwe in ambassades en ander diplomatieke instellings, en in kantore van internasionale organisasies in die openbaar te vertoon; : i) Om in enige advertensie of handelsinligtingsadvertensie gebruik of vertoon te word of deel van te wees; en : j) Om die vlag voor geboue of kantore wat deur vreemdelinge beset word, te vertoon. Volgens die wet sal oortreders na skuldigbevinding met ’n boete of tronkstraf gevonnis kan word.<ref name=ra8491 /> == Eed == [[Lêer:PH flags near ccp.jpg|duimnael|links|Filippynse vlae aan bamboespale]] [[Lêer:PH4-070416.jpg|duimnael|Staatsamptenare en amptenare verhoog hul regterhand vir die eed van getrouheid aan die Filippynse vlag.]] Die eed van getrouheid aan die Filippynse vlag (onderskeibaar van die Patriotiese Eed van Getrouheid) moet staande opgesê word met die regterhand in die lug met die palm oop en bo skouerhoogte. Individue wie se geloof of oortuigings hul verbied om so ’n eed af te lê, mag hulself verskoon maar word deur die wet verplig om respek te betoon deur op aandag te staan wanneer die eed afgelê word.<ref name=ra8491 /> {{columns|width=auto |col1 = <center>'''Tagalog'''</center> : Ako ay Filipino : Buong katapatang nanunumpa : Sa watawat ng Pilipinas : At sa bansang kanyang sinasagisag : Na may dangal, katarungan at kalayaan : Na pinakikilos ng sambayanang : Maka-Diyos : Maka-tao : Makakalikasan at : Makabansa<ref name=ra8491 /> |col2= <center>'''Afrikaanse vertaling'''</center> : Ek is ’n Filippyn : Ek sweer getrouheid : Aan die vlag van die Filippyne : En aan die land wat daardeur verteenwoordig word : Met eer, geregtigheid en vryheid : Wat deur een nasie teweeggebring is : Vir God : vir mens : vir die natuur en : vir die land. }} Die wet noem nie uitdruklik die taal waarin die eed afgelê moet word nie, maar die eed is geskryf (en daarom word dit ook afgelê) in [[Filippyns]]. == Vlaglied == Spaanse, Tagalog/Filippynse en Engelse weergawes van die volkslied het deur die geskiedenis van die Filippyne amptelike status geniet. Slegs die mees onlangse en huidige Filippynse weergawe word deur die reg erken. Die Vlag- en Heraldiese Kode, goedgekeur op 12 Februarie 1998, spesifiseer ''Lupang Hinirang'', “Die Volkslied sal altyd gesing word in die nasionale taal, hetsy binne of buite die land”; oortreding van die wet is strafbaar met ’n boete en gevangenisstraf. == Nasionale Vlagdag == Die Nasionale Vlagdag word jaarliks op 28 Mei in die Filippyne gevier. Die Nasionale vlagweek begin elke jaar op 28 Mei en eindig op 12 Junie. == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Presidential Standard of the Philippines (1946-1948).svg| {{FIAV|historical}} Presidensiële Standaard van die Filippyne, 1946 tot 1948 Lêer:Masthead Pennant of the Philippines.svg| Mashoofwimpel van die Filippyne Lêer:Flag of the President of the Philippines.svg| Vlag van die President van die Filippyne Lêer:Flag of the Vice President of the Republic of the Philippines.svg| Vlag van die vise-president van die Filippyne </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Sint Maarten.svg| [[Vlag van Sint Maarten]] Lêer:Flag of Saba.svg| [[Vlag van Saba]] Lêer:Flag of the Czech Republic.svg| [[Vlag van Tsjeggië]] Lêer:Flag of Liechtenstein.svg| [[Vlag van Liechtenstein]] Lêer:Flag of Haiti.svg| [[Vlag van Haïti]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the Philippines|Vlae van die Filippyne}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/ph.html Filippyne] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-the-Philippines|title=Flag of the Philippines|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2019}} {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of the Philippines}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Filippyne]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Filippyne]] 2y3mk4x4xpbfq91crzjfalrs6h7gik2 0 88174 2918702 2917870 2026-07-22T03:49:05Z ~2026-40794-53 211421 2918702 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Lionel Messi |image = [[Lêer:Lionel Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-112(cropped).jpg|250px]] |image_size = 220px |caption = Lionel Messi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] |fullname = Lionel Andrés Messi Cuccittini<ref name="2014 FIFA World Cup squad lists">{{en}} {{cite news |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |date=11 Junie 2014 |accessdate=15 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213256/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|6|24|df=yes}} |birth_place = [[Rosario]], [[Santa Fe-provinsie|Santa Fe]], [[Argentinië]] |height = 1,70&nbsp;m<ref name="barca">{{en}} {{cite web |title=10 Messi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |publisher=[[UEFA]] |accessdate=27 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629082950/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |archive-date=29 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |position = Voorspeler |currentclub = [[Inter Miami CF]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1995–2000 |youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]] |youthyears2 = 2000–2003 |youthclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |years1 = 2003–2004 |clubs1 = [[:en:FC Barcelona C|Barcelona C]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 |years2 = 2004–2005 |clubs2 = [[:en:FC Barcelona B|Barcelona B]] |caps2 = 22 |goals2 = 6 |years3 = 2004–2021 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 520 |goals3 = 474 |years4 = 2021–2023 |clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] |caps4 = 58 |goals4 = 22 |years5 = 2023– |clubs5 = [[Inter Miami CF]] |caps5 = 67 |goals5 = 62 |nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = Argentinië o/20 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 |nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = Argentinië o/23 |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2005–2026 |nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] |nationalcaps3 =206|nationalgoals3 = 125 |club-update = 25 Mei 2026 |nationalteam-update = 15 Julie 2026 }} '''Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini''' (gebore [[24 Junie]] [[1987]] in [[Rosario]], Santa Fe-provinsie, [[Argentinië]]) is 'n Argentynse [[sokker]]speler. Hy speel as ’n voorspeler (aanvaller) vir [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in die [[Major League Soccer]] en is die kaptein van beide Inter Miami en die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Sy bynaam is ''La Pulga'' ("die vlooi") wat hy te danke het aan sy kort lengte en spoed. Hy word wêreldwyd beskou as een van die grootste sokkerspelers in die geskiedenis. Messi het deur sy loopbaan ’n groot aantal belangrike sporttoekennings ontvang, onder andere agt [[Ballon d'Or|Ballon d’Or]]-pryse, ses Europese Goue Skoene, en verskeie FIFA-pryse vir wêreldspeler van die jaar. In 2025 is hy deur die IFFHS (''International Federation of Football History & Statistics'') aangewys as die Aller Tye Beste Mansspeler. Met 45 trofeë is hy die mees bekroonde sokkerspeler ooit. Sy rekords sluit onder meer die meeste doele in ’n kalenderjaar (91), die meeste doele vir een klub (672 vir Barcelona), en die meeste bydraes tot doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in. Messi het sy professionele debuut vir [[FC Barcelona|Barcelona]] op 17-jarige ouderdom gemaak in 2004. Hy het gou ’n belangrike speler geword en in die 2008/09-seisoen het hy daartoe bygedra dat die klub [[La Liga]], die [[Copa del Rey]], die [[Supercopa de España]], die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Superbeker|Superbeker]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Gedurende meer as ’n dekade by Barcelona het hy talle klubrekords verbeter en die span gelei tot tien ligatitels en vier Champions League-trofeë. Finansiële probleme by Barcelona het daartoe gelei dat Messi in 2021 na [[Paris Saint-Germain]] verhuis het, waar hy twee ligatitels gewen het. In 2023 het hy by Inter Miami aangesluit. As ’n Argentynse internasionale speler is Messi die land se algehele topdoelskieter en die speler met die meeste wedstryde. Hy het ’n goudmedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen. Nadat hy in 2011 kaptein geword het, het hy Argentinië gelei na drie agtereenvolgende eindstryde, en uiteindelik na groot sukses deur die [[Copa América]] in 2021 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker 2022]] te wen — Argentinië se eerste Wêreldbekertitel sedert die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|toernooi van 1986]]. Destyds was Argentinië se sterspeler [[Diego Maradona]], en saam het hulle byna ’n goddelike status onder Argentynse ondersteuners.<ref>{{Cite web|url=https://aldianews.com/en/culture/heritage-and-history/name-diego|title=Will Messi be the new Savior of the Maradonian Church?|date=2020-11-26|website=aldianews.com|access-date=2025-11-23}}</ref> In 2024 het hy weer die Copa América gewen — sy derde groot titel met die nasionale span. Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]] het hy die algehele rekord vir meeste doele in die geskiedenis van die Wêreldbeker opgestel deur [[Miroslav Klose]] se vorige rekord van 16 doele te oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/klose-congratulates-messi-world-cup-goals-record-37929|title=Miroslav Klose congratulates Lionel Messi on FIFA World Cup goals record|website=bundesliga.com - the official Bundesliga website|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Buite die veld is Messi een van die wêreld se bekendste sportfigure. Hy is herhaaldelik aangewys as een van die hoogste betaalde sportlui ter wêreld deur [[Forbes]] en ''France Football''. Hy is ook verskeie kere op [[Time (tydskrif)|Time]] se lys van die 100 invloedrykste mense.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|title=The 100 Most Influential People of 2023|date=2023-04-13|website=time.com|access-date=2025-11-23|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|url-status=dead}}</ref> == Internasionale loopbaanstatistieke == Vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan]]: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Jaar !! Kere uitgedraf !! Doelskoppe |- |2005||5||0 |- |2006||7||2 |- |2007||14||6 |- |2008||8||2 |- |2009||10||3 |- |2010||10||2 |- |2011||13||4 |- |2012||9||12 |- |2013||7||6 |- |2014||14||8 |- |2015||8||4 |- |2016||11||8 |- |2017||7||4 |- |2018||5||4 |- |2019||10||5 |- |2020||4||1 |- |2021||16||9 |-bgcolor=cccc00 |2022||14||18 |- |2023||8||8 |- |2024 |11 |6 |- |2025 |5 |3 |- |2026 |10 |10 |- !Totaal||206||125 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi|title=Lionel Messi|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Desember 2022}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] ggzfax28prehttqnlgliyoln5ehmkci 0 88262 2918890 2918438 2026-07-23T09:33:13Z Gaius le Roux 203341 Die saadjie "28 Eskader SALM" is uitgebrei. 2918890 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 28 Eskader SALM | beeld = Hercules b.jpg | beeld_byskrif = C-130B bedryf deur 28 Eskader | gestig = [[1 Junie]] [[1943]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Medium vervoer | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Waterkloof]] | leuse = ''Portamus''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Ons dra")''</small> | mars = | kleur =Die eenheid se kleure is op 25 Augustus 1967 toegeken. | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''28 Eskader SALM''' is die mediumvervoer-eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Die eskader gebruik die [[Lockheed C-130 Hercules]] vragvliegtuig en is op [[Lugmagbasis Waterkloof]] gehuisves. LEUSE: Portamus (“Ons dra”) == Geskiedenis == === 28 Eskader se wapen op verskillende datums en vliegtuie === AANTEKENINGE Foto 1 Dit is hoe die eskaderwapen op 15 Mei 1992 op Transall reeksnommer 332 gelyk het. Foto 2 Hierdie foto van 28 Eskader se wapen op Hercules reeksnommer 405 is op 31 Augustus 2000 op Waterkloof geneem. Foto 3 Die laesigweergawe van die 28 Eskader-wapen word op 21 September 2004 tydens Africa Aerospace and Defence op die C-130BZ Hercules met die reeksnommer 406 gesien. === 1940’s === 28 Eskader is op 1 Junie 1943 by die SALM-basiskamp by Almaza gestig toe die oorblyfsels van Nommer 34 en Nommer 35 Kusvlug amptelik geabsorbeer is. Die eenheid is met Avro Ansons vir oorlogsdiens toegerus. Hierdie vliegtuie is vir troepedraerdoeleindes met Vickers Wellingtons aangevul. Die eerste Douglas Dakota-skroefvliegtuie het op 29 Julie 1943 deel van die eskader geword. Dit sou die eenheid se standaard vliegtuig word. Na die aankoms van die Dakotas het 28 Eskader om ’n vervoerfunksie te vervul. Die Ansons is in April 1944 onttrek. Twee Beech Expediters het vir kommunikasievlugte in Februarie 1945 by die eskader aangesluit. In die Unie van Suid-Afrika was 28 Eskader aanvanklik by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Vanaf 18 Junie 1946 is die eenheid in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel en steeds by Zwarkop gehuisves. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as No. 28 Transporteskader herbenoem. 28 Eskader het Uniewyd weeklike pendelvlugte onderneem. Die eskader het op 28 Desember 1948 afleweingsbemannings na die Verenigde Koninkryk gevlieg sodat die SALM se nege De Havilland DH104 C.Mk.1 Devons afgehaal kan word. Hierdie vliegtuie het in twee groepe in Februarie en Maart 1949 in Suid-Afrika aangekom. Die Devons is onder andere gebruik om kabinetsministers en SALM-offisiere te vervoer en twee is as lugambulanse ingerig. Die eskader het ook ’n vlug bestaande uit Dakota- en PV-1 Ventura-BBP-vliegtuie bedryf. === 1950’s === 28 Eskader het teen 1950 ’n verskeidenheid funksies vervul. Die eenheid het gereelde en ongereelde pendelvlugte in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte onderneem, ’n lugambulansdiens gelewer, vlieëniers en navigators opgelei en, nadat 12 Eskader gesluit is, in noorrdelike Natal aan die Lugmag se veldtog teen die tsetsevlieg deelgeneem. Die eenheid het in November 1950 Avro Ansons en drie Sikorsky S-51-helikopters van 12 Eskader geërf. In Maart 1952 het die eskader 14 Dakotas, sewe Venturas, drie Devons, drie Harvards en een Sikorsky S-51 op sy boeke gehad. Die getal vliegtuie het gewissel namate Venturas na die kuseskaders oorgeplaas is en nog ’n vliegtuigtipe is deur die eenheid in gebruik geneem. Twee De Havilland DH114 Heron 2’s het in Oktober 1955 aangekom (hulle het die reeksnommers 120 en 121 gehad). 28 Eskader het die Vickers Viscount met die reeksnommer 150 in November 1958 in ontvangs geneem. Hierdie masjien is gebruik om die goewerneur-generaal van die Unie, die Staatspresident en verskeie buitelandse hoogwaardigheidsbekleërs te vervoer. Die Dakotas en Ansons van 28 Eskader het van 1946 tot 1959 kodeletters gehad. Dit was ingevolge instruksies wat kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is. “OD” was die eenheidkode en dan het elke vliegtuig ’n individuele letter gehad. Die Dakotas van 28 Eskader het swart kodeletters op aluminiumverf gehad. Die volgende kodeletters was op die volgende Dakotas van 28 Eskader: * OD-A 6843 * OD-D 6854 * OD-K 6832 * OD-M 6834 * OD-N 6835 === 1960’s === ==== Die onttrekking en verhuising van vliegtuigtipes ==== Die Devons en Herons is in die vroeë 1960’s aan diens onttrek en die Viscount is in Februarie 1968 na 21 Eskader oorgeplaas. Die eenheid het die Ventura vaarwel toegeroep toe Ventura 6487 op 27 September 1960 ’n laaste vertoonvlug gelewer het. Die Dakotas is na ander eenhede oorgeplaas. ==== Die aankoms van die C-130B’s en C-160’s ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1963 die eerste van sewe Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie in ontvangs geneem. Die eerste vyf het op 16 Januarie 1963 by Waterkloof aangekom en die laaste twee op 7 Maart 1963. Die reeksnommers 401 tot 407 is aan hierdie vliegtuie toegeken en hulle is deur 28 Eskader bedryf. As logistieke ondersteuningsvliegtuig het die Hercules take soos die aflewering van die Suid-Afrikaanse Lugdiens se grondtoerusting by Luanda, Ilha do Sal, Las Palmas en Lissabon onderneem. Verdere gebruike van hierdie transportvliegtuig het ingesluit om die eerste twee groepe Buccaneers in 1965 op hulle afleweringsvlug in 1965 te begelei en die vervoer van Mirage III’s na Suid-Afrika vanaf April 1963 asook Mirage F1CZ’s en F1AZ’s vanaf Maart 1975. Die tipe het ook aan die Bosoorlog deelgeneem en het soek-en-reddings-missies uitgevoer, soos om 1975 na die ''Girasol'' te soek. Die C-160 Transall is vanaf Julie 1969 tot Desember 1970 aan die SALM afgelewer en is, anders as die Hercules, oor medium afstande gebruik. Die groter vragruim van die C-160Z kon groot vragte hanteer. Tydens die Bosoorlog is die Transall vir transport- asook valskermspringtake gebruik. ‘’n Bekende operasie wat deur SALM-Transall-vliegtuie onderneem is, was die redding van die bemanning van die Deense skip die ''Pep Ice'', wat op die Bassas da India-rif gestrand het. Drie Transall-vliegtuie is gebruik, een het ‘’n uitmekaargehaalde Puma-helikopter vervoer, een het ondersteuningstoerusting gekarwei en die derde is vir die vervoer van die geredde matrose gebruik. Nommers in die reeks 331 tot 339 is aan die C-160’s toegeken. === 1970's === === 1980's === ==== LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 by Lugmagbasis Waterkloof ==== ’n Hercules van 28 Eskader het op 1 Augustus 1988 tydens ’n lugskou die stelsel gedemonstreer waarvolgens vrag op ’n lae hoogte met valskerms uit ’n vliegtuig getrek word. === 1990's === ==== Transall-vliegtuig aan die SALM-museum oorhandig ==== ==== 30 jaar van Hercules-diens en 50-jarige bestaan van 28 Eskader in 1993 ==== ==== Toekenning van die kontrak om die C-130B’s op te gradeer ==== Die SALM het Projek Ebb van stapel gestuur om die Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie op te gradeer. Dit was bedoel om die struktuur en die avionika-toerusting van die C-130B’s te verbeter en op te gradeer. Die verbeterde vliegtuie sou as die C-130BZ bekendstaan en die kontrak vir die werk is op 4 Desember 1996 aan Marshall’s Aerospace van die Verenigde Koninkryk toegeken. Die eerste twee SALM-C-130B’s wat opgegradeer is, was nommers 407 en 408. Die SALM het die twee vliegtuie op 24 Julie 2001 formeel by Marshall se plek in Cambridge in ontvangs geneem. Die derde vliegtuig, nommer 409 is in September aan die SALM herafgelewer  Nadat vertragings daarna met die opgradeingsprogram ontstaan het, het Denel Aviation die opgraderingswerk van die res van die C-130B’s oorgeneem. ==== Hercules-transportvliegtuie wat deur die Verenigde State geskenk is ==== Die VSA het vyf Hercules-vliegtuie aan die Suid-Afrikaanse Lugmag geskenk. Die eerste twee ex-Amerikaanse vliegtuie is op 18 Desember 1996 amptelik by Lugmagbasis Waterkloof aan die SALM oorhandig. Die eerste twee vliegtuie was C-130F’s (vliegtuie van die VSA-vloot, hulle BuNos was 149787 en 149793 en die SALM-reeksnommers 410 en 411 is onderskeidelik aan hulle toegeken. Die twee C-130F’s het op 13 Desember 1996 op Waterkloof aangekom. === 2000 tot 2014 === ==== Viering van die SALM se 80ste jaar ==== Die SALM was 80 jaar oud op 1 Februarie 2000 en het, benewens die lugskoue wat gehou is om hierdie geleentheid  te vier, 28 Eskader se Hercules met die reeksnommer 405 in ’n spesiale kleurskema geverf om sy verjaardag te herdenk. Die woorde en syfers “SOUTH AFRICAN AIR FORCE 1920 – 2000” het op die boonste deel van die voorromp verskyn en daar was ’n groot 80 met die SALM-arend-en-leuse op die stertvin. ==== Die Hercules in SALM-diens 40 jaar in 2003/28 Eskader 60 in 2003 ==== Die SALM het sommige van 28 Eskader se vliegtuie in ’n spesiale skema versier om die 40-jarige bestaan van die Hercules in die SALM en die 60-jarige bestaan van 28 Eskader te herdenk. Die spesiale merke het uit ’n spesiale 28 Eskader-wapen en die bewoording “40 YEARS SAAF HERCS” bestaan. ==== President Thabo Mbeki se inhuldiging op 27 April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 vir die tweede keer as Suid-Afrika se President ingehuldig, en tydens hierdie geleentheid het verskillende SALM-vliegtuie aan formasieverbyvlugte oor Pretoria deelgeneem. Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie met die reeksnommers 401 en 407 was in een van die formasies. ==== Die SALM vier sy 90ste bestaansjaar ==== Die SALM het in 2010 sy 90ste bestaansjaar gevoer, en ter ere van hierdie geleentheid is die Lockheed C-130BZ met die reeksnommer 406 met ’n spesiale logo versier. ==== 20 jaar van vryheid word herdenk ==== ’n Spesiale logo ter herdenking van die demokratiese verkiesings wat in 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het, is in 2014 op C-130BZ reeksnommer 402 aangebring. Die syfers en woorde “20 Years of Freedom” en “SOUTH AFRICA 1994 – 2014“ was op die stertvin van die masjien te sien. ==== Gestoorde vliegtuie in September 2014 ==== Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie van 28 Eskader het struktuurprobleme ondervind, en drie van die eenheid se vliegtuie is op 20 September 2014 in die oopte by Waterkloof gestoor. Die reeksnommers van die vliegtuie was 404, 407 en 411. Sommige van die onderdele is van die vliegtuie verwyder. == Algemene aantekeninge == Groot gedeeltes van die teks in die geskiedenisdeel van die artikel is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Number 7 |date=2010 |isbn=978-0-620-39987-6 |pages=5 and 7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=338, 358 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=276, 277, 278, 279, 280, 282 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Steenkamp |first=Herman and Willem |title=Aircraft of the South African Air Force |date=1980 |publisher=C. Struik (Pty) Ltd |isbn=0 86977 133 7 |location=Cape Town, South Africa |pages=91, 96, 97 |language=en}}</ref> “LAPES” is ’n Engelse akroniem wat vir “low-altitude parachute extraction system” staan.{{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] hn4epxgzdc8zg63pu3w3ihcktcwwdih 2918891 2918890 2026-07-23T09:35:33Z Gaius le Roux 203341 'n Opskrif is bygevoeg. 2918891 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 28 Eskader SALM | beeld = Hercules b.jpg | beeld_byskrif = C-130B bedryf deur 28 Eskader | gestig = [[1 Junie]] [[1943]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Medium vervoer | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Waterkloof]] | leuse = ''Portamus''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Ons dra")''</small> | mars = | kleur =Die eenheid se kleure is op 25 Augustus 1967 toegeken. | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''28 Eskader SALM''' is die mediumvervoer-eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Die eskader gebruik die [[Lockheed C-130 Hercules]] vragvliegtuig en is op [[Lugmagbasis Waterkloof]] gehuisves. LEUSE: Portamus (“Ons dra”) == Geskiedenis == === 28 Eskader se wapen op verskillende datums en vliegtuie === AANTEKENINGE Foto 1 Dit is hoe die eskaderwapen op 15 Mei 1992 op Transall reeksnommer 332 gelyk het. Foto 2 Hierdie foto van 28 Eskader se wapen op Hercules reeksnommer 405 is op 31 Augustus 2000 op Waterkloof geneem. Foto 3 Die laesigweergawe van die 28 Eskader-wapen word op 21 September 2004 tydens Africa Aerospace and Defence op die C-130BZ Hercules met die reeksnommer 406 gesien. === 1940’s === 28 Eskader is op 1 Junie 1943 by die SALM-basiskamp by Almaza gestig toe die oorblyfsels van Nommer 34 en Nommer 35 Kusvlug amptelik geabsorbeer is. Die eenheid is met Avro Ansons vir oorlogsdiens toegerus. Hierdie vliegtuie is vir troepedraerdoeleindes met Vickers Wellingtons aangevul. Die eerste Douglas Dakota-skroefvliegtuie het op 29 Julie 1943 deel van die eskader geword. Dit sou die eenheid se standaard vliegtuig word. Na die aankoms van die Dakotas het 28 Eskader om ’n vervoerfunksie te vervul. Die Ansons is in April 1944 onttrek. Twee Beech Expediters het vir kommunikasievlugte in Februarie 1945 by die eskader aangesluit. In die Unie van Suid-Afrika was 28 Eskader aanvanklik by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Vanaf 18 Junie 1946 is die eenheid in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel en steeds by Zwarkop gehuisves. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as No. 28 Transporteskader herbenoem. 28 Eskader het Uniewyd weeklike pendelvlugte onderneem. Die eskader het op 28 Desember 1948 afleweingsbemannings na die Verenigde Koninkryk gevlieg sodat die SALM se nege De Havilland DH104 C.Mk.1 Devons afgehaal kan word. Hierdie vliegtuie het in twee groepe in Februarie en Maart 1949 in Suid-Afrika aangekom. Die Devons is onder andere gebruik om kabinetsministers en SALM-offisiere te vervoer en twee is as lugambulanse ingerig. Die eskader het ook ’n vlug bestaande uit Dakota- en PV-1 Ventura-BBP-vliegtuie bedryf. === 1950’s === 28 Eskader het teen 1950 ’n verskeidenheid funksies vervul. Die eenheid het gereelde en ongereelde pendelvlugte in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte onderneem, ’n lugambulansdiens gelewer, vlieëniers en navigators opgelei en, nadat 12 Eskader gesluit is, in noorrdelike Natal aan die Lugmag se veldtog teen die tsetsevlieg deelgeneem. Die eenheid het in November 1950 Avro Ansons en drie Sikorsky S-51-helikopters van 12 Eskader geërf. In Maart 1952 het die eskader 14 Dakotas, sewe Venturas, drie Devons, drie Harvards en een Sikorsky S-51 op sy boeke gehad. Die getal vliegtuie het gewissel namate Venturas na die kuseskaders oorgeplaas is en nog ’n vliegtuigtipe is deur die eenheid in gebruik geneem. Twee De Havilland DH114 Heron 2’s het in Oktober 1955 aangekom (hulle het die reeksnommers 120 en 121 gehad). 28 Eskader het die Vickers Viscount met die reeksnommer 150 in November 1958 in ontvangs geneem. Hierdie masjien is gebruik om die goewerneur-generaal van die Unie, die Staatspresident en verskeie buitelandse hoogwaardigheidsbekleërs te vervoer. Die Dakotas en Ansons van 28 Eskader het van 1946 tot 1959 kodeletters gehad. Dit was ingevolge instruksies wat kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is. “OD” was die eenheidkode en dan het elke vliegtuig ’n individuele letter gehad. Die Dakotas van 28 Eskader het swart kodeletters op aluminiumverf gehad. Die volgende kodeletters was op die volgende Dakotas van 28 Eskader: * OD-A 6843 * OD-D 6854 * OD-K 6832 * OD-M 6834 * OD-N 6835 === 1960’s === ==== Die onttrekking en verhuising van vliegtuigtipes ==== Die Devons en Herons is in die vroeë 1960’s aan diens onttrek en die Viscount is in Februarie 1968 na 21 Eskader oorgeplaas. Die eenheid het die Ventura vaarwel toegeroep toe Ventura 6487 op 27 September 1960 ’n laaste vertoonvlug gelewer het. Die Dakotas is na ander eenhede oorgeplaas. ==== Die aankoms van die C-130B’s en C-160’s ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1963 die eerste van sewe Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie in ontvangs geneem. Die eerste vyf het op 16 Januarie 1963 by Waterkloof aangekom en die laaste twee op 7 Maart 1963. Die reeksnommers 401 tot 407 is aan hierdie vliegtuie toegeken en hulle is deur 28 Eskader bedryf. As logistieke ondersteuningsvliegtuig het die Hercules take soos die aflewering van die Suid-Afrikaanse Lugdiens se grondtoerusting by Luanda, Ilha do Sal, Las Palmas en Lissabon onderneem. Verdere gebruike van hierdie transportvliegtuig het ingesluit om die eerste twee groepe Buccaneers in 1965 op hulle afleweringsvlug in 1965 te begelei en die vervoer van Mirage III’s na Suid-Afrika vanaf April 1963 asook Mirage F1CZ’s en F1AZ’s vanaf Maart 1975. Die tipe het ook aan die Bosoorlog deelgeneem en het soek-en-reddings-missies uitgevoer, soos om 1975 na die ''Girasol'' te soek. Die C-160 Transall is vanaf Julie 1969 tot Desember 1970 aan die SALM afgelewer en is, anders as die Hercules, oor medium afstande gebruik. Die groter vragruim van die C-160Z kon groot vragte hanteer. Tydens die Bosoorlog is die Transall vir transport- asook valskermspringtake gebruik. ‘’n Bekende operasie wat deur SALM-Transall-vliegtuie onderneem is, was die redding van die bemanning van die Deense skip die ''Pep Ice'', wat op die Bassas da India-rif gestrand het. Drie Transall-vliegtuie is gebruik, een het ‘’n uitmekaargehaalde Puma-helikopter vervoer, een het ondersteuningstoerusting gekarwei en die derde is vir die vervoer van die geredde matrose gebruik. Nommers in die reeks 331 tot 339 is aan die C-160’s toegeken. === 1970's === === 1980's === ==== LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 by Lugmagbasis Waterkloof ==== ’n Hercules van 28 Eskader het op 1 Augustus 1988 tydens ’n lugskou die stelsel gedemonstreer waarvolgens vrag op ’n lae hoogte met valskerms uit ’n vliegtuig getrek word. === 1990's === ==== Transall-vliegtuig aan die SALM-museum oorhandig ==== ==== 30 jaar van Hercules-diens en 50-jarige bestaan van 28 Eskader in 1993 ==== ==== Toekenning van die kontrak om die C-130B’s op te gradeer ==== Die SALM het Projek Ebb van stapel gestuur om die Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie op te gradeer. Dit was bedoel om die struktuur en die avionika-toerusting van die C-130B’s te verbeter en op te gradeer. Die verbeterde vliegtuie sou as die C-130BZ bekendstaan en die kontrak vir die werk is op 4 Desember 1996 aan Marshall’s Aerospace van die Verenigde Koninkryk toegeken. Die eerste twee SALM-C-130B’s wat opgegradeer is, was nommers 407 en 408. Die SALM het die twee vliegtuie op 24 Julie 2001 formeel by Marshall se plek in Cambridge in ontvangs geneem. Die derde vliegtuig, nommer 409 is in September aan die SALM herafgelewer  Nadat vertragings daarna met die opgradeingsprogram ontstaan het, het Denel Aviation die opgraderingswerk van die res van die C-130B’s oorgeneem. ==== Hercules-transportvliegtuie wat deur die Verenigde State geskenk is ==== Die VSA het vyf Hercules-vliegtuie aan die Suid-Afrikaanse Lugmag geskenk. Die eerste twee ex-Amerikaanse vliegtuie is op 18 Desember 1996 amptelik by Lugmagbasis Waterkloof aan die SALM oorhandig. Die eerste twee vliegtuie was C-130F’s (vliegtuie van die VSA-vloot, hulle BuNos was 149787 en 149793 en die SALM-reeksnommers 410 en 411 is onderskeidelik aan hulle toegeken. Die twee C-130F’s het op 13 Desember 1996 op Waterkloof aangekom. === 2000 tot 2014 === ==== Viering van die SALM se 80ste jaar ==== Die SALM was 80 jaar oud op 1 Februarie 2000 en het, benewens die lugskoue wat gehou is om hierdie geleentheid  te vier, 28 Eskader se Hercules met die reeksnommer 405 in ’n spesiale kleurskema geverf om sy verjaardag te herdenk. Die woorde en syfers “SOUTH AFRICAN AIR FORCE 1920 – 2000” het op die boonste deel van die voorromp verskyn en daar was ’n groot 80 met die SALM-arend-en-leuse op die stertvin. ==== Die Hercules in SALM-diens 40 jaar in 2003/28 Eskader 60 in 2003 ==== Die SALM het sommige van 28 Eskader se vliegtuie in ’n spesiale skema versier om die 40-jarige bestaan van die Hercules in die SALM en die 60-jarige bestaan van 28 Eskader te herdenk. Die spesiale merke het uit ’n spesiale 28 Eskader-wapen en die bewoording “40 YEARS SAAF HERCS” bestaan. ==== President Thabo Mbeki se inhuldiging op 27 April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 vir die tweede keer as Suid-Afrika se President ingehuldig, en tydens hierdie geleentheid het verskillende SALM-vliegtuie aan formasieverbyvlugte oor Pretoria deelgeneem. Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie met die reeksnommers 401 en 407 was in een van die formasies. ==== Die SALM vier sy 90ste bestaansjaar ==== Die SALM het in 2010 sy 90ste bestaansjaar gevoer, en ter ere van hierdie geleentheid is die Lockheed C-130BZ met die reeksnommer 406 met ’n spesiale logo versier. ==== 20 jaar van vryheid word herdenk ==== ’n Spesiale logo ter herdenking van die demokratiese verkiesings wat in 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het, is in 2014 op C-130BZ reeksnommer 402 aangebring. Die syfers en woorde “20 Years of Freedom” en “SOUTH AFRICA 1994 – 2014“ was op die stertvin van die masjien te sien. ==== Gestoorde vliegtuie in September 2014 ==== Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie van 28 Eskader het struktuurprobleme ondervind, en drie van die eenheid se vliegtuie is op 20 September 2014 in die oopte by Waterkloof gestoor. Die reeksnommers van die vliegtuie was 404, 407 en 411. Sommige van die onderdele is van die vliegtuie verwyder. == Algemene aantekeninge == Groot gedeeltes van die teks in die geskiedenisdeel van die artikel is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Number 7 |date=2010 |isbn=978-0-620-39987-6 |pages=5 and 7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=338, 358 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=276, 277, 278, 279, 280, 282 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Steenkamp |first=Herman and Willem |title=Aircraft of the South African Air Force |date=1980 |publisher=C. Struik (Pty) Ltd |isbn=0 86977 133 7 |location=Cape Town, South Africa |pages=91, 96, 97 |language=en}}</ref> “LAPES” is ’n Engelse akroniem wat vir “low-altitude parachute extraction system” staan.{{Lugvaart-saadjie}} == Verwysings == [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] br5kd0axlaulq8tywshfsub97v38yqb 2918897 2918891 2026-07-23T11:10:09Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2918897 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 28 Eskader SALM | beeld = Hercules b.jpg | beeld_byskrif = C-130B bedryf deur 28 Eskader | gestig = [[1 Junie]] [[1943]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Medium vervoer | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Waterkloof]] | leuse = ''Portamus''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Ons dra")''</small> | mars = | kleur =Die eenheid se kleure is op 25 Augustus 1967 toegeken. | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''28 Eskader SALM''' is die mediumvervoer-eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Die eskader gebruik die [[Lockheed C-130 Hercules]] vragvliegtuig en is op [[Lugmagbasis Waterkloof]] gehuisves. LEUSE: Portamus (“Ons dra”) == Geskiedenis == === 28 Eskader se wapen op verskillende datums en vliegtuie === AANTEKENINGE Foto 1 Dit is hoe die eskaderwapen op 15 Mei 1992 op Transall reeksnommer 332 gelyk het. Foto 2 Hierdie foto van 28 Eskader se wapen op Hercules reeksnommer 405 is op 31 Augustus 2000 op Waterkloof geneem. Foto 3 Die laesigweergawe van die 28 Eskader-wapen word op 21 September 2004 tydens Africa Aerospace and Defence op die C-130BZ Hercules met die reeksnommer 406 gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:332 1992-05-15 AFB Blspt 1 crop shd25 her 600x437.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 332 op 15 Mei 1992 Lêer:405 2000-08-00 FAWK 197 spot LR shd25 800x486.jpg|C-130B Hercules reeksnommer 405 op 31 Augustus 2000 Lêer:406 2004-09-21 AAD FAWK 399 LR 600x398.jpg|C-130BZ Hercules reeksnommer 406 op 21 September 2004 </gallery> === 1940’s === 28 Eskader is op 1 Junie 1943 by die SALM-basiskamp by Almaza gestig toe die oorblyfsels van Nommer 34 en Nommer 35 Kusvlug amptelik geabsorbeer is. Die eenheid is met Avro Ansons vir oorlogsdiens toegerus. Hierdie vliegtuie is vir troepedraerdoeleindes met Vickers Wellingtons aangevul. Die eerste Douglas Dakota-skroefvliegtuie het op 29 Julie 1943 deel van die eskader geword. Dit sou die eenheid se standaard vliegtuig word. Na die aankoms van die Dakotas het 28 Eskader om ’n vervoerfunksie te vervul. Die Ansons is in April 1944 onttrek. Twee Beech Expediters het vir kommunikasievlugte in Februarie 1945 by die eskader aangesluit. In die Unie van Suid-Afrika was 28 Eskader aanvanklik by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Vanaf 18 Junie 1946 is die eenheid in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel en steeds by Zwarkop gehuisves. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as No. 28 Transporteskader herbenoem. 28 Eskader het Uniewyd weeklike pendelvlugte onderneem. Die eskader het op 28 Desember 1948 afleweingsbemannings na die Verenigde Koninkryk gevlieg sodat die SALM se nege De Havilland DH104 C.Mk.1 Devons afgehaal kan word. Hierdie vliegtuie het in twee groepe in Februarie en Maart 1949 in Suid-Afrika aangekom. Die Devons is onder andere gebruik om kabinetsministers en SALM-offisiere te vervoer en twee is as lugambulanse ingerig. Die eskader het ook ’n vlug bestaande uit Dakota- en PV-1 Ventura-BBP-vliegtuie bedryf. === 1950’s === 28 Eskader het teen 1950 ’n verskeidenheid funksies vervul. Die eenheid het gereelde en ongereelde pendelvlugte in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte onderneem, ’n lugambulansdiens gelewer, vlieëniers en navigators opgelei en, nadat 12 Eskader gesluit is, in noorrdelike Natal aan die Lugmag se veldtog teen die tsetsevlieg deelgeneem. Die eenheid het in November 1950 Avro Ansons en drie Sikorsky S-51-helikopters van 12 Eskader geërf. In Maart 1952 het die eskader 14 Dakotas, sewe Venturas, drie Devons, drie Harvards en een Sikorsky S-51 op sy boeke gehad. Die getal vliegtuie het gewissel namate Venturas na die kuseskaders oorgeplaas is en nog ’n vliegtuigtipe is deur die eenheid in gebruik geneem. Twee De Havilland DH114 Heron 2’s het in Oktober 1955 aangekom (hulle het die reeksnommers 120 en 121 gehad). 28 Eskader het die Vickers Viscount met die reeksnommer 150 in November 1958 in ontvangs geneem. Hierdie masjien is gebruik om die goewerneur-generaal van die Unie, die Staatspresident en verskeie buitelandse hoogwaardigheidsbekleërs te vervoer. [[Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 018 stert LR Adobe Express shd25 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die reeksnommer 6832 van 28 Eskader het in die 1950’s die eenheidkode OD en individuele letter K gehad.]] Die Dakotas en Ansons van 28 Eskader het van 1946 tot 1959 kodeletters gehad. Dit was ingevolge instruksies wat kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is. “OD” was die eenheidkode en dan het elke vliegtuig ’n individuele letter gehad. Die Dakotas van 28 Eskader het swart kodeletters op aluminiumverf gehad. Die volgende kodeletters was op die volgende Dakotas van 28 Eskader: * OD-A 6843 * OD-D 6854 * OD-K 6832 * OD-M 6834 * OD-N 6835 === 1960’s === ==== Die onttrekking en verhuising van vliegtuigtipes ==== Die Devons en Herons is in die vroeë 1960’s aan diens onttrek en die Viscount is in Februarie 1968 na 21 Eskader oorgeplaas. Die eenheid het die Ventura vaarwel toegeroep toe Ventura 6487 op 27 September 1960 ’n laaste vertoonvlug gelewer het. Die Dakotas is na ander eenhede oorgeplaas. ==== Die aankoms van die C-130B’s en C-160’s ==== [[Lêer:331 SALM 299 dust shd25 708x400.jpg|duimnael|Aanvanklike kleurskema van die SALM se Transall-vliegtuie: oranje-wit-en-blou vlag, Springbokkasteel, naam S.A. Lugmag en volle reeksnommer]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1963 die eerste van sewe Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie in ontvangs geneem. Die eerste vyf het op 16 Januarie 1963 by Waterkloof aangekom en die laaste twee op 7 Maart 1963. Die reeksnommers 401 tot 407 is aan hierdie vliegtuie toegeken en hulle is deur 28 Eskader bedryf. As logistieke ondersteuningsvliegtuig het die Hercules take soos die aflewering van die Suid-Afrikaanse Lugdiens se grondtoerusting by Luanda, Ilha do Sal, Las Palmas en Lissabon onderneem. Verdere gebruike van hierdie transportvliegtuig het ingesluit om die eerste twee groepe Buccaneers in 1965 op hulle afleweringsvlug in 1965 te begelei en die vervoer van Mirage III’s na Suid-Afrika vanaf April 1963 asook Mirage F1CZ’s en F1AZ’s vanaf Maart 1975. Die tipe het ook aan die Bosoorlog deelgeneem en het soek-en-reddings-missies uitgevoer, soos om 1975 na die ''Girasol'' te soek. [[Lêer:337 GabrielLR collection 600x275.jpg|duimnael|Transall C-160Z reeksnommer 337 word in ’n tipese kleurskema van die 1970’s gesien, met volledige merke, wat die 28 Eskader-wapen onder die stuurkajuit insluit.]] Die C-160 Transall is vanaf Julie 1969 tot Desember 1970 aan die SALM afgelewer en is, anders as die Hercules, oor medium afstande gebruik. Die groter vragruim van die C-160Z kon groot vragte hanteer. Tydens die Bosoorlog is die Transall vir transport- asook valskermspringtake gebruik. ‘’n Bekende operasie wat deur SALM-Transall-vliegtuie onderneem is, was die redding van die bemanning van die Deense skip die ''Pep Ice'', wat op die Bassas da India-rif gestrand het. Drie Transall-vliegtuie is gebruik, een het ‘’n uitmekaargehaalde Puma-helikopter vervoer, een het ondersteuningstoerusting gekarwei en die derde is vir die vervoer van die geredde matrose gebruik. Nommers in die reeks 331 tot 339 is aan die C-160’s toegeken. === 1970's === <gallery mode="packed"> Lêer:Hercules 404.jpg|Lockheed C-130B Hercules en C-160Z Transall 21 Februarie 1970 Lêer:Transall 333.jpg|Transall reeksnommer 333 op 21 Februarie 1970 te Ysterplaat Lêer:402 1975-09-02 FAWK ASA 753 600x364.jpg|Lockheed C-130B reeksnommer 402 op 2 September 1975 te Waterkloof Lêer:404 1975-10-00 FALA ander 302 spot 930x486b.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 404 Oktober 1975 te Lanseria Lêer:335 1977-10-00 FALA 755 spot LRnuwe 600x365.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 335 Oktober 1977 Aviation Africa, Lanseria </gallery> === 1980's === [[Lêer:333 1987-05-02 FAWK 444 800x486.jpg|geen|duimnael|Transall 333 word in ’n tipiese Grensoorlogskema gesien – geen nasionale merke of eenheidwapen of volledige reeksnommer nie. Die datum is 2 Mei 1987 en die plek is Lugmagbasis Waterkloof.]] ==== LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 by Lugmagbasis Waterkloof ==== ’n Hercules van 28 Eskader het op 1 Augustus 1988 tydens ’n lugskou die stelsel gedemonstreer waarvolgens vrag op ’n lae hoogte met valskerms uit ’n vliegtuig getrek word.<gallery mode="packed"> Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 1 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 2 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> === 1990's === [[Lêer:332 85x14=350K382 bri25 800x486.jpg|geen|duimnael|C-160Z Transall 332 op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe]] ==== Transall aan diens onttrek ==== <gallery mode="packed"> Lêer:338 0000 FAWK 442 dust shd50 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 338 ná onttrekking in die oopte te Waterkloof Lêer:Mothballed SAAF C160's (11148863386).jpg|Gestoorde Transalls op 1 April 1998 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> ==== Transall-vliegtuig aan die SALM-museum oorhandig ==== <gallery mode="packed"> Lêer:337 1993-05-15 FASK 762 dust shd25 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:337 2008-05-31 FASK 001 LR 800x533.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 31 Mei 2008 te SALM-museum Swartkop </gallery> ==== 30 jaar van Hercules-diens en 50-jarige bestaan van 28 Eskader in 1993 ==== Hercules reeksnommer 403 is op 15 Mei 1993 gesien in ’n spesiale kleurskema wat 30 jaar van SALM-Hercules-diens en 50 jaar van die bestaan van 28 Eskader vier.<gallery mode="packed"> Lêer:403 1993-05-15 FASK 531 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 403 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:405 1993-10-20 FALA ice 801 her LR kol 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 405 op 20 Oktober 1993 te Lanseria Lêer:Lockheed C-130B Hercules (L-282), South Africa - Air Force AN1050626.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 401 met SALM 75-kleurskema </gallery> ==== Toekenning van die kontrak om die C-130B’s op te gradeer ==== Die SALM het Projek Ebb van stapel gestuur om die Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie op te gradeer. Dit was bedoel om die struktuur en die avionika-toerusting van die C-130B’s te verbeter en op te gradeer. Die verbeterde vliegtuie sou as die C-130BZ bekendstaan en die kontrak vir die werk is op 4 Desember 1996 aan Marshall’s Aerospace van die Verenigde Koninkryk toegeken. Die eerste twee SALM-C-130B’s wat opgegradeer is, was nommers 407 en 408. Die SALM het die twee vliegtuie op 24 Julie 2001 formeel by Marshall se plek in Cambridge in ontvangs geneem. Die derde vliegtuig, nommer 409 is in September aan die SALM herafgelewer  Nadat vertragings daarna met die opgradeingsprogram ontstaan het, het Denel Aviation die opgraderingswerk van die res van die C-130B’s oorgeneem. As deel van die opgradering van die SALM se C-130B’s na die C-130BZ-standaard is die vliegtuie in ’n grys kleurskema oorgeverf. Nommer 405 demonstreer tydens ’n lugskou by Swartkop hoe voorraad afgegooi word.<gallery mode="packed"> Lêer:408 20050902 FALW 002 LR 600x452.jpg|Stuurkajuit van opgegradeerde Lockheed C-130B Hercules Lêer:SAAF C-130.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 405 tydens ’n lugskou te Swartkop </gallery> ==== Hercules-transportvliegtuie wat deur die Verenigde State geskenk is ==== Die VSA het vyf Hercules-vliegtuie aan die Suid-Afrikaanse Lugmag geskenk. Die eerste twee ex-Amerikaanse vliegtuie is op 18 Desember 1996 amptelik by Lugmagbasis Waterkloof aan die SALM oorhandig. Die eerste twee vliegtuie was C-130F’s (vliegtuie van die VSA-vloot, hulle BuNos was 149787 en 149793 en die SALM-reeksnommers 410 en 411 is onderskeidelik aan hulle toegeken. Die twee C-130F’s het op 13 Desember 1996 op Waterkloof aangekom. === 2000 tot 2014 === ==== Viering van die SALM se 80ste jaar ==== Die SALM was 80 jaar oud op 1 Februarie 2000 en het, benewens die lugskoue wat gehou is om hierdie geleentheid  te vier, 28 Eskader se Hercules met die reeksnommer 405 in ’n spesiale kleurskema geverf om sy verjaardag te herdenk. Die woorde en syfers “SOUTH AFRICAN AIR FORCE 1920 – 2000” het op die boonste deel van die voorromp verskyn en daar was ’n groot 80 met die SALM-arend-en-leuse op die stertvin. ==== Die Hercules in SALM-diens 40 jaar in 2003/28 Eskader 60 in 2003 ==== Die SALM het sommige van 28 Eskader se vliegtuie in ’n spesiale skema versier om die 40-jarige bestaan van die Hercules in die SALM en die 60-jarige bestaan van 28 Eskader te herdenk. Die spesiale merke het uit ’n spesiale 28 Eskader-wapen en die bewoording “40 YEARS SAAF HERCS” bestaan. ==== President Thabo Mbeki se inhuldiging op 27 April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 vir die tweede keer as Suid-Afrika se President ingehuldig, en tydens hierdie geleentheid het verskillende SALM-vliegtuie aan formasieverbyvlugte oor Pretoria deelgeneem. Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie met die reeksnommers 401 en 407 was in een van die formasies. ==== Die SALM vier sy 90ste bestaansjaar ==== Die SALM het in 2010 sy 90ste bestaansjaar gevoer, en ter ere van hierdie geleentheid is die Lockheed C-130BZ met die reeksnommer 406 met ’n spesiale logo versier. ==== 20 jaar van vryheid word herdenk ==== ’n Spesiale logo ter herdenking van die demokratiese verkiesings wat in 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het, is in 2014 op C-130BZ reeksnommer 402 aangebring. Die syfers en woorde “20 Years of Freedom” en “SOUTH AFRICA 1994 – 2014“ was op die stertvin van die masjien te sien. ==== Gestoorde vliegtuie in September 2014 ==== Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie van 28 Eskader het struktuurprobleme ondervind, en drie van die eenheid se vliegtuie is op 20 September 2014 in die oopte by Waterkloof gestoor. Die reeksnommers van die vliegtuie was 404, 407 en 411. Sommige van die onderdele is van die vliegtuie verwyder. == Algemene aantekeninge == Groot gedeeltes van die teks in die geskiedenisdeel van die artikel is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Number 7 |date=2010 |isbn=978-0-620-39987-6 |pages=5 and 7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=338, 358 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=276, 277, 278, 279, 280, 282 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Steenkamp |first=Herman and Willem |title=Aircraft of the South African Air Force |date=1980 |publisher=C. Struik (Pty) Ltd |isbn=0 86977 133 7 |location=Cape Town, South Africa |pages=91, 96, 97 |language=en}}</ref> “LAPES” is ’n Engelse akroniem wat vir “low-altitude parachute extraction system” staan.{{Lugvaart-saadjie}} == Verwysings == [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 2rn9gqm76s62v76jxb2wfn2djbded5e 2918901 2918897 2026-07-23T11:37:03Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2918901 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 28 Eskader SALM | beeld = Hercules b.jpg | beeld_byskrif = C-130B bedryf deur 28 Eskader | gestig = [[1 Junie]] [[1943]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Medium vervoer | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Waterkloof]] | leuse = ''Portamus''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Ons dra")''</small> | mars = | kleur =Die eenheid se kleure is op 25 Augustus 1967 toegeken. | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''28 Eskader SALM''' is die mediumvervoer-eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Die eskader gebruik die [[Lockheed C-130 Hercules]] vragvliegtuig en is op [[Lugmagbasis Waterkloof]] gehuisves. LEUSE: Portamus (“Ons dra”) == Geskiedenis == === 28 Eskader se wapen op verskillende datums en vliegtuie === AANTEKENINGE Foto 1 Dit is hoe die eskaderwapen op 15 Mei 1992 op Transall reeksnommer 332 gelyk het. Foto 2 Hierdie foto van 28 Eskader se wapen op Hercules reeksnommer 405 is op 31 Augustus 2000 op Waterkloof geneem. Foto 3 Die laesigweergawe van die 28 Eskader-wapen word op 21 September 2004 tydens Africa Aerospace and Defence op die C-130BZ Hercules met die reeksnommer 406 gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:332 1992-05-15 AFB Blspt 1 crop shd25 her 600x437.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 332 op 15 Mei 1992 Lêer:405 2000-08-00 FAWK 197 spot LR shd25 800x486.jpg|C-130B Hercules reeksnommer 405 op 31 Augustus 2000 Lêer:406 2004-09-21 AAD FAWK 399 LR 600x398.jpg|C-130BZ Hercules reeksnommer 406 op 21 September 2004 </gallery> === 1940’s === 28 Eskader is op 1 Junie 1943 by die SALM-basiskamp by Almaza gestig toe die oorblyfsels van Nommer 34 en Nommer 35 Kusvlug amptelik geabsorbeer is. Die eenheid is met Avro Ansons vir oorlogsdiens toegerus. Hierdie vliegtuie is vir troepedraerdoeleindes met Vickers Wellingtons aangevul. Die eerste Douglas Dakota-skroefvliegtuie het op 29 Julie 1943 deel van die eskader geword. Dit sou die eenheid se standaard vliegtuig word. Na die aankoms van die Dakotas het 28 Eskader om ’n vervoerfunksie te vervul. Die Ansons is in April 1944 onttrek. Twee Beech Expediters het vir kommunikasievlugte in Februarie 1945 by die eskader aangesluit. In die Unie van Suid-Afrika was 28 Eskader aanvanklik by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Vanaf 18 Junie 1946 is die eenheid in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel en steeds by Zwarkop gehuisves. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as No. 28 Transporteskader herbenoem. 28 Eskader het Uniewyd weeklike pendelvlugte onderneem. Die eskader het op 28 Desember 1948 afleweingsbemannings na die Verenigde Koninkryk gevlieg sodat die SALM se nege De Havilland DH104 C.Mk.1 Devons afgehaal kan word. Hierdie vliegtuie het in twee groepe in Februarie en Maart 1949 in Suid-Afrika aangekom. Die Devons is onder andere gebruik om kabinetsministers en SALM-offisiere te vervoer en twee is as lugambulanse ingerig. Die eskader het ook ’n vlug bestaande uit Dakota- en PV-1 Ventura-BBP-vliegtuie bedryf. === 1950’s === 28 Eskader het teen 1950 ’n verskeidenheid funksies vervul. Die eenheid het gereelde en ongereelde pendelvlugte in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte onderneem, ’n lugambulansdiens gelewer, vlieëniers en navigators opgelei en, nadat 12 Eskader gesluit is, in noorrdelike Natal aan die Lugmag se veldtog teen die tsetsevlieg deelgeneem. Die eenheid het in November 1950 Avro Ansons en drie Sikorsky S-51-helikopters van 12 Eskader geërf. In Maart 1952 het die eskader 14 Dakotas, sewe Venturas, drie Devons, drie Harvards en een Sikorsky S-51 op sy boeke gehad. Die getal vliegtuie het gewissel namate Venturas na die kuseskaders oorgeplaas is en nog ’n vliegtuigtipe is deur die eenheid in gebruik geneem. Twee De Havilland DH114 Heron 2’s het in Oktober 1955 aangekom (hulle het die reeksnommers 120 en 121 gehad). 28 Eskader het die Vickers Viscount met die reeksnommer 150 in November 1958 in ontvangs geneem. Hierdie masjien is gebruik om die goewerneur-generaal van die Unie, die Staatspresident en verskeie buitelandse hoogwaardigheidsbekleërs te vervoer. [[Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 018 stert LR Adobe Express shd25 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die reeksnommer 6832 van 28 Eskader het in die 1950’s die eenheidkode OD en individuele letter K gehad.]] Die Dakotas en Ansons van 28 Eskader het van 1946 tot 1959 kodeletters gehad. Dit was ingevolge instruksies wat kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is. “OD” was die eenheidkode en dan het elke vliegtuig ’n individuele letter gehad. Die Dakotas van 28 Eskader het swart kodeletters op aluminiumverf gehad. Die volgende kodeletters was op die volgende Dakotas van 28 Eskader: * OD-A 6843 * OD-D 6854 * OD-K 6832 * OD-M 6834 * OD-N 6835 === 1960’s === ==== Die onttrekking en verhuising van vliegtuigtipes ==== Die Devons en Herons is in die vroeë 1960’s aan diens onttrek en die Viscount is in Februarie 1968 na 21 Eskader oorgeplaas. Die eenheid het die Ventura vaarwel toegeroep toe Ventura 6487 op 27 September 1960 ’n laaste vertoonvlug gelewer het. Die Dakotas is na ander eenhede oorgeplaas. ==== Die aankoms van die C-130B’s en C-160’s ==== [[Lêer:331 SALM 299 dust shd25 708x400.jpg|duimnael|Aanvanklike kleurskema van die SALM se Transall-vliegtuie: oranje-wit-en-blou vlag, Springbokkasteel, naam S.A. Lugmag en volle reeksnommer]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1963 die eerste van sewe Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie in ontvangs geneem. Die eerste vyf het op 16 Januarie 1963 by Waterkloof aangekom en die laaste twee op 7 Maart 1963. Die reeksnommers 401 tot 407 is aan hierdie vliegtuie toegeken en hulle is deur 28 Eskader bedryf. As logistieke ondersteuningsvliegtuig het die Hercules take soos die aflewering van die Suid-Afrikaanse Lugdiens se grondtoerusting by Luanda, Ilha do Sal, Las Palmas en Lissabon onderneem. Verdere gebruike van hierdie transportvliegtuig het ingesluit om die eerste twee groepe Buccaneers in 1965 op hulle afleweringsvlug in 1965 te begelei en die vervoer van Mirage III’s na Suid-Afrika vanaf April 1963 asook Mirage F1CZ’s en F1AZ’s vanaf Maart 1975. Die tipe het ook aan die Bosoorlog deelgeneem en het soek-en-reddings-missies uitgevoer, soos om 1975 na die ''Girasol'' te soek. [[Lêer:337 GabrielLR collection 600x275.jpg|duimnael|Transall C-160Z reeksnommer 337 word in ’n tipese kleurskema van die 1970’s gesien, met volledige merke, wat die 28 Eskader-wapen onder die stuurkajuit insluit.]] Die C-160 Transall is vanaf Julie 1969 tot Desember 1970 aan die SALM afgelewer en is, anders as die Hercules, oor medium afstande gebruik. Die groter vragruim van die C-160Z kon groot vragte hanteer. Tydens die Bosoorlog is die Transall vir transport- asook valskermspringtake gebruik. ‘’n Bekende operasie wat deur SALM-Transall-vliegtuie onderneem is, was die redding van die bemanning van die Deense skip die ''Pep Ice'', wat op die Bassas da India-rif gestrand het. Drie Transall-vliegtuie is gebruik, een het ‘’n uitmekaargehaalde Puma-helikopter vervoer, een het ondersteuningstoerusting gekarwei en die derde is vir die vervoer van die geredde matrose gebruik. Nommers in die reeks 331 tot 339 is aan die C-160’s toegeken. === 1970's === <gallery mode="packed"> Lêer:Hercules 404.jpg|Lockheed C-130B Hercules en C-160Z Transall 21 Februarie 1970 Lêer:Transall 333.jpg|Transall reeksnommer 333 op 21 Februarie 1970 te Ysterplaat Lêer:402 1975-09-02 FAWK ASA 753 600x364.jpg|Lockheed C-130B reeksnommer 402 op 2 September 1975 te Waterkloof Lêer:404 1975-10-00 FALA ander 302 spot 930x486b.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 404 Oktober 1975 te Lanseria Lêer:335 1977-10-00 FALA 755 spot LRnuwe 600x365.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 335 Oktober 1977 Aviation Africa, Lanseria </gallery> === 1980's === [[Lêer:333 1987-05-02 FAWK 444 800x486.jpg|geen|duimnael|Transall 333 word in ’n tipiese Grensoorlogskema gesien – geen nasionale merke of eenheidwapen of volledige reeksnommer nie. Die datum is 2 Mei 1987 en die plek is Lugmagbasis Waterkloof.]] ==== LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 by Lugmagbasis Waterkloof ==== ’n Hercules van 28 Eskader het op 1 Augustus 1988 tydens ’n lugskou die stelsel gedemonstreer waarvolgens vrag op ’n lae hoogte met valskerms uit ’n vliegtuig getrek word.<gallery mode="packed"> Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 1 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 2 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> === 1990's === [[Lêer:332 85x14=350K382 bri25 800x486.jpg|geen|duimnael|C-160Z Transall 332 op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe]] ==== Transall aan diens onttrek ==== <gallery mode="packed"> Lêer:338 0000 FAWK 442 dust shd50 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 338 ná onttrekking in die oopte te Waterkloof Lêer:Mothballed SAAF C160's (11148863386).jpg|Gestoorde Transalls op 1 April 1998 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> ==== Transall-vliegtuig aan die SALM-museum oorhandig ==== <gallery mode="packed"> Lêer:337 1993-05-15 FASK 762 dust shd25 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:337 2008-05-31 FASK 001 LR 800x533.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 31 Mei 2008 te SALM-museum Swartkop </gallery> ==== 30 jaar van Hercules-diens en 50-jarige bestaan van 28 Eskader in 1993 ==== Hercules reeksnommer 403 is op 15 Mei 1993 gesien in ’n spesiale kleurskema wat 30 jaar van SALM-Hercules-diens en 50 jaar van die bestaan van 28 Eskader vier.<gallery mode="packed"> Lêer:403 1993-05-15 FASK 531 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 403 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:405 1993-10-20 FALA ice 801 her LR kol 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 405 op 20 Oktober 1993 te Lanseria Lêer:Lockheed C-130B Hercules (L-282), South Africa - Air Force AN1050626.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 401 met SALM 75-kleurskema </gallery> ==== Toekenning van die kontrak om die C-130B’s op te gradeer ==== Die SALM het Projek Ebb van stapel gestuur om die Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie op te gradeer. Dit was bedoel om die struktuur en die avionika-toerusting van die C-130B’s te verbeter en op te gradeer. Die verbeterde vliegtuie sou as die C-130BZ bekendstaan en die kontrak vir die werk is op 4 Desember 1996 aan Marshall’s Aerospace van die Verenigde Koninkryk toegeken. Die eerste twee SALM-C-130B’s wat opgegradeer is, was nommers 407 en 408. Die SALM het die twee vliegtuie op 24 Julie 2001 formeel by Marshall se plek in Cambridge in ontvangs geneem. Die derde vliegtuig, nommer 409 is in September aan die SALM herafgelewer  Nadat vertragings daarna met die opgradeingsprogram ontstaan het, het Denel Aviation die opgraderingswerk van die res van die C-130B’s oorgeneem. As deel van die opgradering van die SALM se C-130B’s na die C-130BZ-standaard is die vliegtuie in ’n grys kleurskema oorgeverf. Nommer 405 demonstreer tydens ’n lugskou by Swartkop hoe voorraad afgegooi word. Die Hercules met die reeksnommer 409 was die derde C-130B wat ná opgradering aan die SALM herafgelewer is. C-130BZ reeksnommer 409 word op 10 November 2007 gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:408 20050902 FALW 002 LR 600x452.jpg|Stuurkajuit van opgegradeerde Lockheed C-130B Hercules Lêer:SAAF C-130.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 405 tydens ’n lugskou te Swartkop </gallery> ==== Hercules-transportvliegtuie wat deur die Verenigde State geskenk is ==== Die VSA het vyf Hercules-vliegtuie aan die Suid-Afrikaanse Lugmag geskenk. Die eerste twee ex-Amerikaanse vliegtuie is op 18 Desember 1996 amptelik by Lugmagbasis Waterkloof aan die SALM oorhandig. Die eerste twee vliegtuie was C-130F’s (vliegtuie van die VSA-vloot, hulle BuNos was 149787 en 149793 en die SALM-reeksnommers 410 en 411 is onderskeidelik aan hulle toegeken. Die twee C-130F’s het op 13 Desember 1996 op Waterkloof aangekom.<gallery mode="packed"> Lêer:411 1996-12-18 FAWK 612 LR lias 800x486.jpg|C-130F’s op 18 Desember 1996 te Waterkloof, blou vliegtuig is BuNo 149793 Lêer:410 1996-12-18 FAWK 609 shd25 800x486.jpg|Lockheed C-130F BuNo 149787, SALM-reeksnommer 410 Lêer:404+411 1997-03-17 FAWK 126 stoflyn2 LR 600x364.jpg|Lockheed C-130B 404 en Lockheed C-130F 411 op 17 Maart 1997 te Waterkloof </gallery> === 2000 tot 2014 === ==== Viering van die SALM se 80ste jaar en vliegtuie in 2000 en 2002 ==== Die SALM was 80 jaar oud op 1 Februarie 2000 en het, benewens die lugskoue wat gehou is om hierdie geleentheid  te vier, 28 Eskader se Hercules met die reeksnommer 405 in ’n spesiale kleurskema geverf om hierdie verjaardag te herdenk. Die woorde en syfers “SOUTH AFRICAN AIR FORCE 1920 – 2000” het op die boonste deel van die voorromp verskyn en daar was ’n groot 80 met die SALM-arend-en-leuse op die stertvin. Nommer 405 is in Augustus 2000 by Waterkloof te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:405 2000-08-00 FAWK 156 spot LR file 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules 405 in Augustus 2000 by Waterkloof te sien Lêer:403 2000-09-01 FAWK 550 LR lias 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules 403 op 1 September 2000 te Waterkloof Lêer:408 2002-09-18 FAWK 247 kolle 600x364.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 408 op 18 September 2002 te Waterkloof </gallery> ==== Die Hercules in SALM-diens 40 jaar in 2003/28 Eskader 60 in 2003 ==== Die SALM het sommige van 28 Eskader se vliegtuie in ’n spesiale skema versier om die 40-jarige bestaan van die Hercules in die SALM en die 60-jarige bestaan van 28 Eskader te herdenk. Die spesiale merke het uit ’n spesiale 28 Eskader-wapen en die bewoording “40 YEARS SAAF HERCS” bestaan.<gallery mode="packed"> Lêer:SAAF C-130B 408 (6896011175).jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 408 op 1 Augustus 2003 in spesiale kleurskema Lêer:401 2004-04-27 FAWK 003 crop LR 800x533.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 401 op 27 April 2004 in spesiale kleurskema Lêer:401 2004-04-27 AFB Wat 4 cr shd25 800x533.jpg|Die nasionale vlag, spesiale 28 Eskader-wapen, reeksnommer en nasionale kenteken </gallery> ==== President Thabo Mbeki se inhuldiging op 27 April 2004 en vliegtuig in 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 vir die tweede keer as Suid-Afrika se President ingehuldig, en tydens hierdie geleentheid het verskillende SALM-vliegtuie aan formasieverbyvlugte oor Pretoria deelgeneem. Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie met die reeksnommers 401 en 407 was in een van die formasies.<gallery mode="packed"> Lêer:3 Verbyvlug Wat 0727 EL 600x400.jpg|C-130BZ Hercules 401 (voor) en 407 (agter) Thabo Mbeki-formasieverbyvlug Lêer:406 2004-09-21 AAD FAWK 076 LR Adobe Express 600x400.jpg|Lockheed C-130BZ reeksnommer 406 op 21 September 2004 te Waterkloof </gallery> ==== Die SALM vier sy 90ste bestaansjaar ==== Die SALM het in 2010 sy 90ste bestaansjaar gevoer, en ter ere van hierdie geleentheid is die Lockheed C-130BZ met die reeksnommer 406 met ’n spesiale logo versier. ==== 20 jaar van vryheid word herdenk ==== ’n Spesiale logo ter herdenking van die demokratiese verkiesings wat in 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het, is in 2014 op C-130BZ reeksnommer 402 aangebring. Die syfers en woorde “20 Years of Freedom” en “SOUTH AFRICA 1994 – 2014“ was op die stertvin van die masjien te sien. ==== Gestoorde vliegtuie in September 2014 ==== Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie van 28 Eskader het struktuurprobleme ondervind, en drie van die eenheid se vliegtuie is op 20 September 2014 in die oopte by Waterkloof gestoor. Die reeksnommers van die vliegtuie was 404, 407 en 411. Sommige van die onderdele is van die vliegtuie verwyder. == Algemene aantekeninge == Groot gedeeltes van die teks in die geskiedenisdeel van die artikel is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Number 7 |date=2010 |isbn=978-0-620-39987-6 |pages=5 and 7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=338, 358 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=276, 277, 278, 279, 280, 282 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Steenkamp |first=Herman and Willem |title=Aircraft of the South African Air Force |date=1980 |publisher=C. Struik (Pty) Ltd |isbn=0 86977 133 7 |location=Cape Town, South Africa |pages=91, 96, 97 |language=en}}</ref> “LAPES” is ’n Engelse akroniem wat vir “low-altitude parachute extraction system” staan.{{Lugvaart-saadjie}} == Verwysings == [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] sk0rs2fc0qz0z4q4owoakpz9or70n67 2918905 2918901 2026-07-23T11:43:22Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2918905 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 28 Eskader SALM | beeld = Hercules b.jpg | beeld_byskrif = C-130B bedryf deur 28 Eskader | gestig = [[1 Junie]] [[1943]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Medium vervoer | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Waterkloof]] | leuse = ''Portamus''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Ons dra")''</small> | mars = | kleur =Die eenheid se kleure is op 25 Augustus 1967 toegeken. | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''28 Eskader SALM''' is die mediumvervoer-eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Die eskader gebruik die [[Lockheed C-130 Hercules]] vragvliegtuig en is op [[Lugmagbasis Waterkloof]] gehuisves. LEUSE: Portamus (“Ons dra”) == Geskiedenis == === 28 Eskader se wapen op verskillende datums en vliegtuie === AANTEKENINGE Foto 1 Dit is hoe die eskaderwapen op 15 Mei 1992 op Transall reeksnommer 332 gelyk het. Foto 2 Hierdie foto van 28 Eskader se wapen op Hercules reeksnommer 405 is op 31 Augustus 2000 op Waterkloof geneem. Foto 3 Die laesigweergawe van die 28 Eskader-wapen word op 21 September 2004 tydens Africa Aerospace and Defence op die C-130BZ Hercules met die reeksnommer 406 gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:332 1992-05-15 AFB Blspt 1 crop shd25 her 600x437.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 332 op 15 Mei 1992 Lêer:405 2000-08-00 FAWK 197 spot LR shd25 800x486.jpg|C-130B Hercules reeksnommer 405 op 31 Augustus 2000 Lêer:406 2004-09-21 AAD FAWK 399 LR 600x398.jpg|C-130BZ Hercules reeksnommer 406 op 21 September 2004 </gallery> === 1940’s === 28 Eskader is op 1 Junie 1943 by die SALM-basiskamp by Almaza gestig toe die oorblyfsels van Nommer 34 en Nommer 35 Kusvlug amptelik geabsorbeer is. Die eenheid is met Avro Ansons vir oorlogsdiens toegerus. Hierdie vliegtuie is vir troepedraerdoeleindes met Vickers Wellingtons aangevul. Die eerste Douglas Dakota-skroefvliegtuie het op 29 Julie 1943 deel van die eskader geword. Dit sou die eenheid se standaard vliegtuig word. Na die aankoms van die Dakotas het 28 Eskader om ’n vervoerfunksie te vervul. Die Ansons is in April 1944 onttrek. Twee Beech Expediters het vir kommunikasievlugte in Februarie 1945 by die eskader aangesluit. In die Unie van Suid-Afrika was 28 Eskader aanvanklik by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Vanaf 18 Junie 1946 is die eenheid in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel en steeds by Zwarkop gehuisves. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as No. 28 Transporteskader herbenoem. 28 Eskader het Uniewyd weeklike pendelvlugte onderneem. Die eskader het op 28 Desember 1948 afleweingsbemannings na die Verenigde Koninkryk gevlieg sodat die SALM se nege De Havilland DH104 C.Mk.1 Devons afgehaal kan word. Hierdie vliegtuie het in twee groepe in Februarie en Maart 1949 in Suid-Afrika aangekom. Die Devons is onder andere gebruik om kabinetsministers en SALM-offisiere te vervoer en twee is as lugambulanse ingerig. Die eskader het ook ’n vlug bestaande uit Dakota- en PV-1 Ventura-BBP-vliegtuie bedryf. === 1950’s === 28 Eskader het teen 1950 ’n verskeidenheid funksies vervul. Die eenheid het gereelde en ongereelde pendelvlugte in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte onderneem, ’n lugambulansdiens gelewer, vlieëniers en navigators opgelei en, nadat 12 Eskader gesluit is, in noorrdelike Natal aan die Lugmag se veldtog teen die tsetsevlieg deelgeneem. Die eenheid het in November 1950 Avro Ansons en drie Sikorsky S-51-helikopters van 12 Eskader geërf. In Maart 1952 het die eskader 14 Dakotas, sewe Venturas, drie Devons, drie Harvards en een Sikorsky S-51 op sy boeke gehad. Die getal vliegtuie het gewissel namate Venturas na die kuseskaders oorgeplaas is en nog ’n vliegtuigtipe is deur die eenheid in gebruik geneem. Twee De Havilland DH114 Heron 2’s het in Oktober 1955 aangekom (hulle het die reeksnommers 120 en 121 gehad). 28 Eskader het die Vickers Viscount met die reeksnommer 150 in November 1958 in ontvangs geneem. Hierdie masjien is gebruik om die goewerneur-generaal van die Unie, die Staatspresident en verskeie buitelandse hoogwaardigheidsbekleërs te vervoer. [[Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 018 stert LR Adobe Express shd25 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die reeksnommer 6832 van 28 Eskader het in die 1950’s die eenheidkode OD en individuele letter K gehad.]] Die Dakotas en Ansons van 28 Eskader het van 1946 tot 1959 kodeletters gehad. Dit was ingevolge instruksies wat kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is. “OD” was die eenheidkode en dan het elke vliegtuig ’n individuele letter gehad. Die Dakotas van 28 Eskader het swart kodeletters op aluminiumverf gehad. Die volgende kodeletters was op die volgende Dakotas van 28 Eskader: * OD-A 6843 * OD-D 6854 * OD-K 6832 * OD-M 6834 * OD-N 6835 === 1960’s === ==== Die onttrekking en verhuising van vliegtuigtipes ==== Die Devons en Herons is in die vroeë 1960’s aan diens onttrek en die Viscount is in Februarie 1968 na 21 Eskader oorgeplaas. Die eenheid het die Ventura vaarwel toegeroep toe Ventura 6487 op 27 September 1960 ’n laaste vertoonvlug gelewer het. Die Dakotas is na ander eenhede oorgeplaas. ==== Die aankoms van die C-130B’s en C-160’s ==== [[Lêer:331 SALM 299 dust shd25 708x400.jpg|duimnael|Aanvanklike kleurskema van die SALM se Transall-vliegtuie: oranje-wit-en-blou vlag, Springbokkasteel, naam S.A. Lugmag en volle reeksnommer]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1963 die eerste van sewe Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie in ontvangs geneem. Die eerste vyf het op 16 Januarie 1963 by Waterkloof aangekom en die laaste twee op 7 Maart 1963. Die reeksnommers 401 tot 407 is aan hierdie vliegtuie toegeken en hulle is deur 28 Eskader bedryf. As logistieke ondersteuningsvliegtuig het die Hercules take soos die aflewering van die Suid-Afrikaanse Lugdiens se grondtoerusting by Luanda, Ilha do Sal, Las Palmas en Lissabon onderneem. Verdere gebruike van hierdie transportvliegtuig het ingesluit om die eerste twee groepe Buccaneers in 1965 op hulle afleweringsvlug in 1965 te begelei en die vervoer van Mirage III’s na Suid-Afrika vanaf April 1963 asook Mirage F1CZ’s en F1AZ’s vanaf Maart 1975. Die tipe het ook aan die Bosoorlog deelgeneem en het soek-en-reddings-missies uitgevoer, soos om 1975 na die ''Girasol'' te soek. [[Lêer:337 GabrielLR collection 600x275.jpg|duimnael|Transall C-160Z reeksnommer 337 word in ’n tipese kleurskema van die 1970’s gesien, met volledige merke, wat die 28 Eskader-wapen onder die stuurkajuit insluit.]] Die C-160 Transall is vanaf Julie 1969 tot Desember 1970 aan die SALM afgelewer en is, anders as die Hercules, oor medium afstande gebruik. Die groter vragruim van die C-160Z kon groot vragte hanteer. Tydens die Bosoorlog is die Transall vir transport- asook valskermspringtake gebruik. ‘’n Bekende operasie wat deur SALM-Transall-vliegtuie onderneem is, was die redding van die bemanning van die Deense skip die ''Pep Ice'', wat op die Bassas da India-rif gestrand het. Drie Transall-vliegtuie is gebruik, een het ‘’n uitmekaargehaalde Puma-helikopter vervoer, een het ondersteuningstoerusting gekarwei en die derde is vir die vervoer van die geredde matrose gebruik. Nommers in die reeks 331 tot 339 is aan die C-160’s toegeken. === 1970's === <gallery mode="packed"> Lêer:Hercules 404.jpg|Lockheed C-130B Hercules en C-160Z Transall 21 Februarie 1970 Lêer:Transall 333.jpg|Transall reeksnommer 333 op 21 Februarie 1970 te Ysterplaat Lêer:402 1975-09-02 FAWK ASA 753 600x364.jpg|Lockheed C-130B reeksnommer 402 op 2 September 1975 te Waterkloof Lêer:404 1975-10-00 FALA ander 302 spot 930x486b.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 404 Oktober 1975 te Lanseria Lêer:335 1977-10-00 FALA 755 spot LRnuwe 600x365.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 335 Oktober 1977 Aviation Africa, Lanseria </gallery> === 1980's === [[Lêer:333 1987-05-02 FAWK 444 800x486.jpg|geen|duimnael|Transall 333 word in ’n tipiese Grensoorlogskema gesien – geen nasionale merke of eenheidwapen of volledige reeksnommer nie. Die datum is 2 Mei 1987 en die plek is Lugmagbasis Waterkloof.]] ==== LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 by Lugmagbasis Waterkloof ==== ’n Hercules van 28 Eskader het op 1 Augustus 1988 tydens ’n lugskou die stelsel gedemonstreer waarvolgens vrag op ’n lae hoogte met valskerms uit ’n vliegtuig getrek word.<gallery mode="packed"> Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 1 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof Lêer:400 1988-08-01 AFB Wat 2 crop LR klein.jpg|LAPES-demonstrasie op 1 Augustus 1988 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> === 1990's === [[Lêer:332 85x14=350K382 bri25 800x486.jpg|geen|duimnael|C-160Z Transall 332 op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe]] ==== Transall aan diens onttrek ==== <gallery mode="packed"> Lêer:338 0000 FAWK 442 dust shd50 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 338 ná onttrekking in die oopte te Waterkloof Lêer:Mothballed SAAF C160's (11148863386).jpg|Gestoorde Transalls op 1 April 1998 te Lugmagbasis Waterkloof </gallery> ==== Transall-vliegtuig aan die SALM-museum oorhandig ==== <gallery mode="packed"> Lêer:337 1993-05-15 FASK 762 dust shd25 800x486.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:337 2008-05-31 FASK 001 LR 800x533.jpg|C-160Z Transall reeksnommer 337 op 31 Mei 2008 te SALM-museum Swartkop </gallery> ==== 30 jaar van Hercules-diens en 50-jarige bestaan van 28 Eskader in 1993 ==== Hercules reeksnommer 403 is op 15 Mei 1993 gesien in ’n spesiale kleurskema wat 30 jaar van SALM-Hercules-diens en 50 jaar van die bestaan van 28 Eskader vier.<gallery mode="packed"> Lêer:403 1993-05-15 FASK 531 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 403 op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:405 1993-10-20 FALA ice 801 her LR kol 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 405 op 20 Oktober 1993 te Lanseria Lêer:Lockheed C-130B Hercules (L-282), South Africa - Air Force AN1050626.jpg|Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 401 met SALM 75-kleurskema </gallery> ==== Toekenning van die kontrak om die C-130B’s op te gradeer ==== Die SALM het Projek Ebb van stapel gestuur om die Lockheed C-130B Hercules-vliegtuie op te gradeer. Dit was bedoel om die struktuur en die avionika-toerusting van die C-130B’s te verbeter en op te gradeer. Die verbeterde vliegtuie sou as die C-130BZ bekendstaan en die kontrak vir die werk is op 4 Desember 1996 aan Marshall’s Aerospace van die Verenigde Koninkryk toegeken. Die eerste twee SALM-C-130B’s wat opgegradeer is, was nommers 407 en 408. Die SALM het die twee vliegtuie op 24 Julie 2001 formeel by Marshall se plek in Cambridge in ontvangs geneem. Die derde vliegtuig, nommer 409 is in September aan die SALM herafgelewer  Nadat vertragings daarna met die opgradeingsprogram ontstaan het, het Denel Aviation die opgraderingswerk van die res van die C-130B’s oorgeneem. As deel van die opgradering van die SALM se C-130B’s na die C-130BZ-standaard is die vliegtuie in ’n grys kleurskema oorgeverf. Nommer 405 demonstreer tydens ’n lugskou by Swartkop hoe voorraad afgegooi word. Die Hercules met die reeksnommer 409 was die derde C-130B wat ná opgradering aan die SALM herafgelewer is. C-130BZ reeksnommer 409 word op 10 November 2007 gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:408 20050902 FALW 002 LR 600x452.jpg|Stuurkajuit van opgegradeerde Lockheed C-130B Hercules Lêer:SAAF C-130.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 405 tydens ’n lugskou te Swartkop Lêer:Lockheed Hercules C-130.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules reeksnommer 409 op 10 November 2007 </gallery> ==== Hercules-transportvliegtuie wat deur die Verenigde State geskenk is ==== Die VSA het vyf Hercules-vliegtuie aan die Suid-Afrikaanse Lugmag geskenk. Die eerste twee ex-Amerikaanse vliegtuie is op 18 Desember 1996 amptelik by Lugmagbasis Waterkloof aan die SALM oorhandig. Die eerste twee vliegtuie was C-130F’s (vliegtuie van die VSA-vloot, hulle BuNos was 149787 en 149793 en die SALM-reeksnommers 410 en 411 is onderskeidelik aan hulle toegeken. Die twee C-130F’s het op 13 Desember 1996 op Waterkloof aangekom.<gallery mode="packed"> Lêer:411 1996-12-18 FAWK 612 LR lias 800x486.jpg|C-130F’s op 18 Desember 1996 te Waterkloof, blou vliegtuig is BuNo 149793 Lêer:410 1996-12-18 FAWK 609 shd25 800x486.jpg|Lockheed C-130F BuNo 149787, SALM-reeksnommer 410 Lêer:404+411 1997-03-17 FAWK 126 stoflyn2 LR 600x364.jpg|Lockheed C-130B 404 en Lockheed C-130F 411 op 17 Maart 1997 te Waterkloof </gallery> === 2000 tot 2014 === ==== Viering van die SALM se 80ste jaar en vliegtuie in 2000 en 2002 ==== Die SALM was 80 jaar oud op 1 Februarie 2000 en het, benewens die lugskoue wat gehou is om hierdie geleentheid  te vier, 28 Eskader se Hercules met die reeksnommer 405 in ’n spesiale kleurskema geverf om hierdie verjaardag te herdenk. Die woorde en syfers “SOUTH AFRICAN AIR FORCE 1920 – 2000” het op die boonste deel van die voorromp verskyn en daar was ’n groot 80 met die SALM-arend-en-leuse op die stertvin. Nommer 405 is in Augustus 2000 by Waterkloof te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:405 2000-08-00 FAWK 156 spot LR file 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules 405 in Augustus 2000 by Waterkloof te sien Lêer:403 2000-09-01 FAWK 550 LR lias 800x486.jpg|Lockheed C-130B Hercules 403 op 1 September 2000 te Waterkloof Lêer:408 2002-09-18 FAWK 247 kolle 600x364.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 408 op 18 September 2002 te Waterkloof </gallery> ==== Die Hercules in SALM-diens 40 jaar in 2003/28 Eskader 60 in 2003 ==== Die SALM het sommige van 28 Eskader se vliegtuie in ’n spesiale skema versier om die 40-jarige bestaan van die Hercules in die SALM en die 60-jarige bestaan van 28 Eskader te herdenk. Die spesiale merke het uit ’n spesiale 28 Eskader-wapen en die bewoording “40 YEARS SAAF HERCS” bestaan.<gallery mode="packed"> Lêer:SAAF C-130B 408 (6896011175).jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 408 op 1 Augustus 2003 in spesiale kleurskema Lêer:401 2004-04-27 FAWK 003 crop LR 800x533.jpg|Lockheed C-130BZ Hercules 401 op 27 April 2004 in spesiale kleurskema Lêer:401 2004-04-27 AFB Wat 4 cr shd25 800x533.jpg|Die nasionale vlag, spesiale 28 Eskader-wapen, reeksnommer en nasionale kenteken </gallery> ==== President Thabo Mbeki se inhuldiging op 27 April 2004 en vliegtuig in 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 vir die tweede keer as Suid-Afrika se President ingehuldig, en tydens hierdie geleentheid het verskillende SALM-vliegtuie aan formasieverbyvlugte oor Pretoria deelgeneem. Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie met die reeksnommers 401 en 407 was in een van die formasies.<gallery mode="packed"> Lêer:3 Verbyvlug Wat 0727 EL 600x400.jpg|C-130BZ Hercules 401 (voor) en 407 (agter) Thabo Mbeki-formasieverbyvlug Lêer:406 2004-09-21 AAD FAWK 076 LR Adobe Express 600x400.jpg|Lockheed C-130BZ reeksnommer 406 op 21 September 2004 te Waterkloof </gallery> ==== Die SALM vier sy 90ste bestaansjaar ==== Die SALM het in 2010 sy 90ste bestaansjaar gevoer, en ter ere van hierdie geleentheid is die Lockheed C-130BZ met die reeksnommer 406 met ’n spesiale logo versier. [[Lêer:406 2010-08-13 FASK 0179 LR crop 800x533.jpg|geen|duimnael|C-130BZ 406 op 13 Augustus 2010 met spesiale logo te Swartkop]] ==== 20 jaar van vryheid word herdenk ==== ’n Spesiale logo ter herdenking van die demokratiese verkiesings wat in 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het, is in 2014 op C-130BZ reeksnommer 402 aangebring. Die syfers en woorde “20 Years of Freedom” en “SOUTH AFRICA 1994 – 2014“ was op die stertvin van die masjien te sien. [[Lêer:402 2014-09-19 FASK 4814 ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|Lockheed C-130BZ 402 op 19 September 2014 te Swartkop met die spesiale logo]] ==== Gestoorde vliegtuie in September 2014 ==== Die Lockheed C-130BZ Hercules-vliegtuie van 28 Eskader het struktuurprobleme ondervind, en drie van die eenheid se vliegtuie is op 20 September 2014 in die oopte by Waterkloof gestoor. Die reeksnommers van die vliegtuie was 404, 407 en 411. Sommige van die onderdele is van die vliegtuie verwyder. [[Lêer:411 2014-09-20 FAWK 4917 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|C-130BZ’s reeksnommers 404, 407 en 411 op 20 September 2014 te Waterkloof]] == Algemene aantekeninge == Groot gedeeltes van die teks in die geskiedenisdeel van die artikel is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Number 7 |date=2010 |isbn=978-0-620-39987-6 |pages=5 and 7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=338, 358 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=276, 277, 278, 279, 280, 282 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Steenkamp |first=Herman and Willem |title=Aircraft of the South African Air Force |date=1980 |publisher=C. Struik (Pty) Ltd |isbn=0 86977 133 7 |location=Cape Town, South Africa |pages=91, 96, 97 |language=en}}</ref> “LAPES” is ’n Engelse akroniem wat vir “low-altitude parachute extraction system” staan.{{Lugvaart-saadjie}} == Verwysings == [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] o65eznl2yug54g3ijjddt8mkzno1jhz 0 89151 2918723 2874962 2026-07-22T09:36:49Z JMK 649 skakel, vertaal, woord-orde 2918723 wikitext text/x-wiki [[Lêer:EbonyLabelOfDen-BritishMuseum-August19-08 CloseupOfSedFestivalPortion.jpg|duimnael|Detail van ’n [[ivoor]]<nowiki>plaat</nowiki> wat die Sed-fees van die 1ste-dinastiese farao [[Den]] uitbeeld.]] Die '''Sed-fees''' (Egipties: ''ḥb-sd'', ook bekend as '''Heb Sed''') was ’n seremonie in [[Antieke Egipte]] waarmee die lang bewind van ’n [[farao]] gevier is. Die naam kom van die Egiptiese wolfgod, [[Wepwawet]] of Sed.<ref>Shaw, Ian. <cite>Exploring Ancient Egypt</cite>. Oxford University Press. 2003. {{ISBN|0-19-511678-X}}. bladsy 53</ref> Die antieke fees is vermoedelik in die plek van die rituele moord van die vroeëre farao's ingestel wat weens ouderdom of siekte nie meer in staat was om doeltreffend te regeer nie.<ref>Cottrell, Leonard. ''The Lost Pharaohs''. Evans, 1950. bladsy 71.</ref> Eindelik was Sed-feeste die viering van die 30-jarige bewind van ’n farao; daarna is dit gewoonlik elke drie jaar gehou. Die doel daarvan was om die farao se krag en stamina te hernu terwyl hy nog regeer het en sy voortgesette sukses te vier. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Antieke Egipte]] [[Kategorie:Feesdae]] 2s6ds2lyq83bte1onlvfe8sqjp4ux27 0 90413 2918460 2886551 2026-07-20T12:25:57Z Aliwal2012 39067 /* Kyk ook */ 2918460 wikitext text/x-wiki 'n '''Koppelteken''' is 'n leesteken wat dieselfde as 'n minusteken lyk en word gebruik om verskillende begrippe met mekaar te verbind. Dus, wanneer 'n woord uit 'n samestelling van meer as een woord bestaan, soos bv. tennis + baan = tennisbaan, word 'n koppelteken gebruik slegs om verwarring te voorkom of om leesbaarheid te verbeter. In baie gevalle moet eie oordeel gebruik word, maar wees altyd versigtig om nie die koppelteken onnodig te gebruik nie. In baie gevalle kan 'n saamgestelde woord sonder 'n koppelteken geskryf word. As jy twyfel oor watter koppeltekenreël hieronder toegepas moet word op 'n saamgestelde woord, skryf altyd eers die woord sonder 'n koppelteken: As dit verstaanbaar is, los dit so. As dit verwarrend of moeilik is om te lees, gebruik 'n koppelteken. == Koppeltekenreëls == === Opeenhoping van vokale === Waar daar 'n opeenhoping van [[vokaal|vokale]] is, word 'n koppelteken gebruik om lees te vergemaklik. As die woord 'n samestelling tussen 'n stam en 'n voorvoegsel is waarvan die voegsel van klassieke afkoms is, en daar 'n klinkeropeenhoping plaasvind, kan 'n koppelteken óf 'n [[deelteken]] gebruik. Beide skryftekens is korrek, maar die Taalkommissie meen dat (a) voegsels met meer as een [[lettergreep]] neig om met 'n koppelteken gespel te word, en (b) voegsels in die vorm =[a]+[a]= en =[o]+[o]= neig om 'n koppelteken te gebruik. Voorbeelde: * senu-ineenstorting, na-aap, wa-as, koedoe-ingewande, radio-aktief, Woensdae-aande * geëvolueer: Die voorvoegsel het slegs een lettergreep Let wel, gebruik eie oordeel. Die volgende woorde kan sonder 'n koppelteken geskryf word: * handearbeid * sakeadres * radioaktief * georganiseerd === Vergemaklik betekenis === 'n Koppelteken word gebruik om die betekenis van die woord duidelik te maak. Sonder die koppelteken, kan die betekenis meerduidig wees. Bv: * bo-sluis maar bosluis * ru-gare maar rugare * rooi-sel maar rooisel === Vreemde herkoms === hidro-elektries, multi-etnies ('n mens kan redeneer dat hierdie ook 'n opeenhoping van vokale is) === Lang samestellings === Let egter op dele wat saam hoort: * "woonstelblok-parkeerterrein" maar nie "woonstel-blokparkeerterrein" nie * "menslikehulpbron-bestuurder", maar nie "menslike-hulpbronbestuurder" nie * Bosveldstollingskompleks-navorsingseenheid Hier moet ook meestal eie diskresie gebruik word: * Trichardtsfonteindamontspanningsoord kan sonder 'n koppelteken gespel word. Indien 'n mens wel besluit om 'n koppelteken te gebruik, sou die volgende voorgestel word: Trichardtsfonteindam-ontspanningsoord. === Druk betekenisverhouding uit: en, of, per, tot, tussen, van === 'n Koppelteken kan tussen dele geplaas word, bv: aan-af-skakelaar, soet-suur, ja-nee-toets, Pta-Jhb-pad, manies-depressief (wat eintlik beteken "manies en depressies", nie "manies depressief" nie) === Verbindings met syfers, simbole, letters afkortings === * '''Letters''': A-span, u-draai, x-as, y-as, x-strale * '''Syfers''': 1994-verkiesing, [[uraan]]-238, 12-jarige. Let wel: "Hy is 'n 12-jarige", maar "Hy is 12 jaar oud." En "Hy is 'n sesjarige." (Getalle kleiner as 10 word gewoonlik uitgeskryf terwyl getalle van 10 en hoër as syfers geskryf word.) * '''Afkortings''': Unisa-Kongres, BBP-sitplekke, NPO-nommer * '''Simbole''': α-waarde * '''Ander''': lood/uraan-verhouding === Hoofletter na koppelteken === In 'n samestelling waar die tweede woorddeel met 'n hoofletter begin (dus 'n eienaam is, en waar 'n koppelteken gebruik word, behou daardie woorddeel sy hoofletter. Bv: half-Brits, nie-Christen, pro-Frans, pro-Russies, anti-Amerikaans, anti-Chinees, rooi-Chinees, nie-Duitsers, nie-Bybelse, trans-Baviaans === Voorvoegsels: eks | nie | non | oud | pro | anti | pre | post === Samestellings in die vorm [eks|nie|non|oud|pro|anti|pre|post][nie-[[eienaam]]] kry nie 'n koppelteken nie: * eksmeisie, nieskriftelik, niegesproke, nonroker, oudstudent, prohomoseksueel, antihomoseksueel, prehistories, postapartheid Samestellings in die vorm [eks|nie|non|oud][eienaam] kry wel 'n koppelteken en die eienaam behou sy hoofletter: * nie-Bybelse, pro-Afrikaans, anti-Trump, trans-Baviaans Uitsonderings is natuurlik samestellings met "isme", waar die hoofletter opsioneel is, in welke geval die koppelteken dus ook opsioneel sal wees. Neem kennis dat daar beter voorvoegsels as "eks" gebruik kan word, byvoorbeeldː oudgevangene, gewese gevangene, voormalige gevangene, gewese man (i.p.v. eksman), ensovoorts. === Herhaling === Bv: so-so, toi-toi. Reduplikasies (woorde wat herhaal word in 'n woord) kry 'n koppelteken, en dit geld vir afleidings ook. Dus word "tok-tokkie" met 'n koppelteken geskryf, anders as vroeër. Samestellings met sulke reduplikasies word met 'n verdere koppelteken geskryf, byvoorbeeld dum-dum-koeël (en nie "dum-dumkoeël" nie). As daar 'n afkapteken in die middel van die woord is, en dis ook 'n reduplikasie, kom daar ook 'n koppelteken. Gedeeltelike reduplikasies kry geen koppelteken nie, dus tiptop en pingpong (nie tip-top en ping-pong nie, behalwe in gevalle soos waar die woord beteken "tip en top" en "ping of pong"). As 'n reduplikasie plaasvind by 'n bestaande woord waarvan die eerste deel geredupliseer word, kom daar wel 'n koppelteken, byvoorbeeld "hondmak" en "hond-hondmak" (die eerste woord was hondmak, nie hond-hond nie). === Woordgroepkoppelings === * [[hen-en-kuikens]] (plant) * [[piet-my-vrou]] (voël) en piet-my-vrou-wyfie * [[klem-in-die-kaak]] (siekte) Let wel, klem-in-die-kaakinspuiting * een-twee-drie (beteken "vinnig") 'n Samestelling met so 'n woord en nog 'n woord, geskied met nóg 'n koppelteken, byvoorbeeld piet-my-vrou-wyfie (nie piet-my-vrouwyfie nie). Dié reël geld egter net as dit 'n woordding is wat gewoonlik gekoppeld saam voorkom. Samestellings van woordgroepe waar die eerste woordgroep nie as los groep gekoppel sou word nie, hoef nie 'n koppelteken te kry nie. Dus is "kaas-en-wyn-okkasie" en "kaas-en-wynokkasie" beide korrek, want "kaas en wyn" as een woord wat 'n enkele ding beskryf, bestaan nie. Tog kan jy praat van "'n kaas-en-wyn", maar dis eintlik 'n informele inkorting van die langer woord. As die woordding of woorddeel egter 'n byvoeglike funksie het, word dit sonder koppelteken los geskryf, byvoorbeeld "voor die hand liggende oplossing" en "op en wakker studente" (nie "voor-die-hand-liggende oplossing" of "op-en-wakker studente" nie). Woorddinge soos dié waarvan ons hier praat, se agtervoegsels word nie gekoppel met 'n koppelteken nie. === Hulle/goed === Samestellings van eiename of persoonsagtige name met "-hulle", kry 'n koppelteken: Piet-hulle, vrouens-goed === Samestellings van eiename === Samestellings met meer as een eienaam: gebruik 'n koppelteken tussen die eiename. 'n Mens kan 'n koppelteken gebruik tussen die eienaam en die daaropvolgende woord (gewoonlik 'n [[selfstandige naamwoord]]). Al die volgende is korrek: * [[Bernoullibeginsel]] en [[Bernoulli-beginsel]] | [[Dopplereffek]] en [[Doppler-effek]] | [[Reynoldsgetal]] en Reynolds-getal * [[Darcy-Weisbachvergelyking]] en [[Darcy-Weisbach-vergelyking]] | [[Clausius-Clapeyronverhouding]] en [[Clausius-Clapeyron-verhouding]] * [[Vanderwaalsvergelyking|Van der Waalsvergelyking]] en Van der Waals-vergelyking Indien jy egter die reël toepas om nie onnodige koppeltekens te gebruik nie, sal jy eerder eersgenoemde gebruik. === Samestellings van selfstandige naamwoorde === Die volgende is beide korrek: * [[Vloeistof-dampskeier]] en Vloeistof-damp-skeier === Telwoorde === Telwoorde en breuke waarin "en" voorkom, kan óf los óf met 'n koppelteken geskryf word, maar nie vas nie. Dus, beide "drie-en-veertig" en "drie en veertig" is korrek. === Woordweglating === * sout- en peperpot i.p.v. soutpot en peperpot. * voor- of agterspelers i.p.v. voorspelers of agterspelers. === Leenwoorde === As 'n leenwoord in sy oorspronklike taal 'n koppelteken bevat, behou dit sy koppelteken in Afrikaans. As 'n vaste uitdrukking in 'n vreemde taal met 'n Afrikaanse woord gekoppel word, gebruik ons 'n koppelteken tussen die laaste woord van die uitdrukking en die Afrikaanse woord, byvoorbeeld "en suite-badkamer" of "ex parte-aansoek", en nie "en-suite-badkamer" of "ex-parte-aansoek" nie. === Geografiese name === * Geografiese name in die vorm [b.nw.|bw.|voorsetsel]+[pleknaam] of [pleknaam]+[b.nw.|bw.|voorsetsel] kry 'n koppelteken, en albei dele kry 'n hoofletter. Bv: [[Suid-Afrika]], [[Oos-Londen]], [[Barkly-Oos]], [[Aliwal-Noord]]. Let wel: Suid-Afrika, maar Suidelike Afrika. * Geografiese name met "trans", wat "oorsteek" beteken. Bv [[Trans-Baviaans]]. * Dieselfde beginsel geld vir geografiese name wat samestellings van twee of meer eiename is (met enkele uitsonderings soos "Harrismith"). Bv: [[Graaff-Reinet]] <!-- [[Leeu-Gamka]] leeu is nie 'n eienaam nie --> * Samestellings wat geografiese name is, maar wat geen eiename bevat nie, word vas geskryf, ongeag die tipe woorddele. Bv: [[Koffiebaai]] <!-- Venter is 'n eienaam [[Ventersdorp]] --> === Rigtingaanwysing === Saamgestelde rigtings (soos [[windrigtings]]) word met 'n koppelteken geskryf bv noord-wes, suid-oos, suid-suid-wes, ens. Wanneer dit deel van 'n naam vorm, word dit met 'n [[hoofletter]] gespel, bv Noord-Wes Europa. === Name van mense === Mense wat dubbelname het, dus 'n samestelling van twee eiename, kan met of sonder 'n koppelteken geskryf word, maar as dit 'n koppelteken kry, dan begin albei met 'n hoofletter. Bv: * Nie "Anne-marie" nie, maar "Anne-Marie" === Rangsamestellings === Rangsamestellings met adjunk, assessor, assistent, hoof, kandidaat, leerling, mede, onder, staf, sub, en visie as eerste lid kry '''geen koppelteken''' nie. Bv: assistentoffisier, hoofklerk, leerlingbestuurder, medebestuurder, ondervoorsitter, medebroer. Saamgestelde range wat samestellings van twee range is (dus nie net 'n voegsel plus 'n rang nie) '''kry wel''' 'n koppelteken. Sulke saamgestelde range kry ekstra koppeltekens by as daar voegsels vooraan gesit word. Bv: hoofspeurder, en speurder-sersant, en hoof-speurder-sersant (nie hoofspeurder-sersant nie). == Wanneer om nie 'n koppelteken te gebruik nie == {| class="wikitable" |- ! Korrekte gebruik !! Verkeerde gebruik !! Opmerkings |- | Ek ry Kaap toe. | Ek ry Kaap-toe. | |- | vinkpopulasie | vink-populasie | 'n Koppelteken word nie gewoonlik gebruik omdat 'n woord lank is nie, maar dit is nie 'n fout nie. |- | Dinsdagoggend | Dinsdag-oggend | |- | Woensdagaand | Woensdag-aand | |- | Die seun is 12 jaar oud. | Die seun is 12-jaar oud. | |- | voor die hand liggend | voor-die-hand-liggend | |} == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] * [[Hoofletter]] * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Hyphens}} * {{Wikt-inlyn|koppelteken}} * Kyk [http://www.kleuters.co.za/images/graad%204/koppelteken.pdf Koppelteken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723210902/http://kleuters.co.za/images/graad%204/koppelteken.pdf |date=23 Julie 2014 }}, deur Hessie Fourie. * Kyk [http://www.oocities.org/afrikaanse_spelreels/12koppelteken.html Koppelteken – Opsommende spelreëls en opmerkings]. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Leestekens]] nprwxnojv9pljvcd2ye9euz597foyb8 2918461 2918460 2026-07-20T12:29:50Z Aliwal2012 39067 2918461 wikitext text/x-wiki 'n '''Koppelteken''' is 'n leesteken wat dieselfde as 'n minusteken lyk en word gebruik om verskillende begrippe met mekaar te verbind. Dus, wanneer 'n woord uit 'n samestelling van meer as een woord bestaan, soos bv. tennis + baan = tennisbaan, word 'n koppelteken gebruik slegs om verwarring te voorkom of om leesbaarheid te verbeter. In baie gevalle moet eie oordeel gebruik word, maar wees altyd versigtig om nie die koppelteken onnodig te gebruik nie. In baie gevalle kan 'n saamgestelde woord sonder 'n koppelteken geskryf word. As jy twyfel oor watter koppeltekenreël hieronder toegepas moet word op 'n saamgestelde woord, skryf altyd eers die woord sonder 'n koppelteken: As dit verstaanbaar is, los dit so. As dit verwarrend of moeilik is om te lees, gebruik 'n koppelteken. == Koppeltekenreëls == === Opeenhoping van vokale === Waar daar 'n opeenhoping van [[vokaal|vokale]] is, word 'n koppelteken gebruik om lees te vergemaklik. As die woord 'n samestelling tussen 'n stam en 'n voorvoegsel is waarvan die voegsel van klassieke afkoms is, en daar 'n klinkeropeenhoping plaasvind, kan 'n koppelteken óf 'n [[deelteken]] gebruik. Beide skryftekens is korrek, maar die Taalkommissie meen dat (a) voegsels met meer as een [[lettergreep]] neig om met 'n koppelteken gespel te word, en (b) voegsels in die vorm =[a]+[a]= en =[o]+[o]= neig om 'n koppelteken te gebruik. Voorbeelde: * senu-ineenstorting, na-aap, wa-as, koedoe-ingewande, radio-aktief, Woensdae-aande * geëvolueer: Die voorvoegsel het slegs een lettergreep Let wel, gebruik eie oordeel. Die volgende woorde kan sonder 'n koppelteken geskryf word: * handearbeid * sakeadres * radioaktief * georganiseerd === Vergemaklik betekenis === 'n Koppelteken word gebruik om die betekenis van die woord duidelik te maak. Sonder die koppelteken, kan die betekenis meerduidig wees. Bv: * bo-sluis maar bosluis * ru-gare maar rugare * rooi-sel maar rooisel === Vreemde herkoms === hidro-elektries, multi-etnies ('n mens kan redeneer dat hierdie ook 'n opeenhoping van vokale is) === Lang samestellings === Let egter op dele wat saam hoort: * "woonstelblok-parkeerterrein" maar nie "woonstel-blokparkeerterrein" nie * "menslikehulpbron-bestuurder", maar nie "menslike-hulpbronbestuurder" nie * Bosveldstollingskompleks-navorsingseenheid Hier moet ook meestal eie diskresie gebruik word: * Trichardtsfonteindamontspanningsoord kan sonder 'n koppelteken gespel word. Indien 'n mens wel besluit om 'n koppelteken te gebruik, sou die volgende voorgestel word: Trichardtsfonteindam-ontspanningsoord. === Druk betekenisverhouding uit: en, of, per, tot, tussen, van === 'n Koppelteken kan tussen dele geplaas word, bv: aan-af-skakelaar, soet-suur, ja-nee-toets, Pta-Jhb-pad, manies-depressief (wat eintlik beteken "manies en depressies", nie "manies depressief" nie) === Verbindings met syfers, simbole, letters afkortings === * '''Letters''': A-span, u-draai, x-as, y-as, x-strale * '''Syfers''': 1994-verkiesing, [[uraan]]-238, 12-jarige. Let wel: "Hy is 'n 12-jarige", maar "Hy is 12 jaar oud." En "Hy is 'n sesjarige." (Getalle kleiner as 10 word gewoonlik uitgeskryf terwyl getalle van 10 en hoër as syfers geskryf word.) * '''Afkortings''': Unisa-Kongres, BBP-sitplekke, NPO-nommer * '''Simbole''': α-waarde * '''Ander''': lood/uraan-verhouding === Hoofletter na koppelteken === In 'n samestelling waar die tweede woorddeel met 'n hoofletter begin (dus 'n eienaam is, en waar 'n koppelteken gebruik word, behou daardie woorddeel sy hoofletter. Bv: half-Brits, nie-Christen, pro-Frans, pro-Russies, anti-Amerikaans, anti-Chinees, rooi-Chinees, nie-Duitsers, nie-Bybelse, trans-Baviaans === Voorvoegsels: eks | nie | non | oud | pro | anti | pre | post === Samestellings in die vorm [eks|nie|non|oud|pro|anti|pre|post][nie-[[eienaam]]] kry nie 'n koppelteken nie: * eksmeisie, nieskriftelik, niegesproke, nonroker, oudstudent, prohomoseksueel, antihomoseksueel, prehistories, postapartheid Samestellings in die vorm [eks|nie|non|oud][eienaam] kry wel 'n koppelteken en die eienaam behou sy hoofletter: * nie-Bybelse, pro-Afrikaans, anti-Trump, trans-Baviaans Uitsonderings is natuurlik samestellings met "isme", waar die hoofletter opsioneel is, in welke geval die koppelteken dus ook opsioneel sal wees. Neem kennis dat daar beter voorvoegsels as "eks" gebruik kan word, byvoorbeeldː oudgevangene, gewese gevangene, voormalige gevangene, gewese man (i.p.v. eksman), ensovoorts. === Herhaling === Bv: so-so, toi-toi. Reduplikasies (woorde wat herhaal word in 'n woord) kry 'n koppelteken, en dit geld vir afleidings ook. Dus word "tok-tokkie" met 'n koppelteken geskryf, anders as vroeër. Samestellings met sulke reduplikasies word met 'n verdere koppelteken geskryf, byvoorbeeld dum-dum-koeël (en nie "dum-dumkoeël" nie). As daar 'n afkapteken in die middel van die woord is, en dis ook 'n reduplikasie, kom daar ook 'n koppelteken. Gedeeltelike reduplikasies kry geen koppelteken nie, dus tiptop en pingpong (nie tip-top en ping-pong nie, behalwe in gevalle soos waar die woord beteken "tip en top" en "ping of pong"). As 'n reduplikasie plaasvind by 'n bestaande woord waarvan die eerste deel geredupliseer word, kom daar wel 'n koppelteken, byvoorbeeld "hondmak" en "hond-hondmak" (die eerste woord was hondmak, nie hond-hond nie). === Woordgroepkoppelings === * [[hen-en-kuikens]] (plant) * [[piet-my-vrou]] (voël) en piet-my-vrou-wyfie * [[klem-in-die-kaak]] (siekte) Let wel, klem-in-die-kaakinspuiting * een-twee-drie (beteken "vinnig") 'n Samestelling met so 'n woord en nog 'n woord, geskied met nóg 'n koppelteken, byvoorbeeld piet-my-vrou-wyfie (nie piet-my-vrouwyfie nie). Dié reël geld egter net as dit 'n woordding is wat gewoonlik gekoppeld saam voorkom. Samestellings van woordgroepe waar die eerste woordgroep nie as los groep gekoppel sou word nie, hoef nie 'n koppelteken te kry nie. Dus is "kaas-en-wyn-okkasie" en "kaas-en-wynokkasie" beide korrek, want "kaas en wyn" as een woord wat 'n enkele ding beskryf, bestaan nie. Tog kan jy praat van "'n kaas-en-wyn", maar dis eintlik 'n informele inkorting van die langer woord. As die woordding of woorddeel egter 'n byvoeglike funksie het, word dit sonder koppelteken los geskryf, byvoorbeeld "voor die hand liggende oplossing" en "op en wakker studente" (nie "voor-die-hand-liggende oplossing" of "op-en-wakker studente" nie). Woorddinge soos dié waarvan ons hier praat, se agtervoegsels word nie gekoppel met 'n koppelteken nie. === Hulle/goed === Samestellings van eiename of persoonsagtige name met "-hulle", kry 'n koppelteken: Piet-hulle, vrouens-goed === Samestellings van eiename === Samestellings met meer as een eienaam: gebruik 'n koppelteken tussen die eiename. 'n Mens kan 'n koppelteken gebruik tussen die eienaam en die daaropvolgende woord (gewoonlik 'n [[selfstandige naamwoord]]). Al die volgende is korrek: * [[Bernoullibeginsel]] en [[Bernoulli-beginsel]] | [[Dopplereffek]] en [[Doppler-effek]] | [[Reynoldsgetal]] en Reynolds-getal * [[Darcy-Weisbachvergelyking]] en [[Darcy-Weisbach-vergelyking]] | [[Clausius-Clapeyronverhouding]] en [[Clausius-Clapeyron-verhouding]] * [[Vanderwaalsvergelyking|Van der Waalsvergelyking]] en Van der Waals-vergelyking Indien jy egter die reël toepas om nie onnodige koppeltekens te gebruik nie, sal jy eerder eersgenoemde gebruik. === Samestellings van selfstandige naamwoorde === Die volgende is beide korrek: * [[Vloeistof-dampskeier]] en Vloeistof-damp-skeier === Telwoorde === Telwoorde en breuke waarin "en" voorkom, kan óf los óf met 'n koppelteken geskryf word, maar nie vas nie. Dus, beide "drie-en-veertig" en "drie en veertig" is korrek. === Woordweglating === * sout- en peperpot i.p.v. soutpot en peperpot. * voor- of agterspelers i.p.v. voorspelers of agterspelers. === Leenwoorde === As 'n leenwoord in sy oorspronklike taal 'n koppelteken bevat, behou dit sy koppelteken in Afrikaans. As 'n vaste uitdrukking in 'n vreemde taal met 'n Afrikaanse woord gekoppel word, gebruik ons 'n koppelteken tussen die laaste woord van die uitdrukking en die Afrikaanse woord, byvoorbeeld "en suite-badkamer" of "ex parte-aansoek", en nie "en-suite-badkamer" of "ex-parte-aansoek" nie. === Geografiese name === * Geografiese name in die vorm [b.nw.|bw.|voorsetsel]+[pleknaam] of [pleknaam]+[b.nw.|bw.|voorsetsel] kry 'n koppelteken, en albei dele kry 'n hoofletter. Bv: [[Suid-Afrika]], [[Oos-Londen]], [[Barkly-Oos]], [[Aliwal-Noord]]. Let wel: Suid-Afrika, maar Suidelike Afrika. * Geografiese name met "trans", wat "oorsteek" beteken. Bv [[Trans-Baviaans]]. * Dieselfde beginsel geld vir geografiese name wat samestellings van twee of meer eiename is (met enkele uitsonderings soos "Harrismith"). Bv: [[Graaff-Reinet]] <!-- [[Leeu-Gamka]] leeu is nie 'n eienaam nie --> * Samestellings wat geografiese name is, maar wat geen eiename bevat nie, word vas geskryf, ongeag die tipe woorddele. Bv: [[Koffiebaai]] <!-- Venter is 'n eienaam [[Ventersdorp]] --> === Rigtingaanwysing === Saamgestelde rigtings (soos [[windrigtings]]) word met 'n koppelteken geskryf bv noord-wes, suid-oos, suid-suid-wes, ens. Wanneer dit deel van 'n naam vorm, word dit met 'n [[hoofletter]] gespel, bv Noord-Wes Europa. === Name van mense === Mense wat dubbelname het, dus 'n samestelling van twee eiename, kan met of sonder 'n koppelteken geskryf word, maar as dit 'n koppelteken kry, dan begin albei met 'n hoofletter. Bv: * Nie "Anne-marie" nie, maar "Anne-Marie" === Rangsamestellings === Rangsamestellings met adjunk, assessor, assistent, hoof, kandidaat, leerling, mede, onder, staf, sub, en visie as eerste lid kry '''geen koppelteken''' nie. Bv: assistentoffisier, hoofklerk, leerlingbestuurder, medebestuurder, ondervoorsitter, medebroer. Saamgestelde range wat samestellings van twee range is (dus nie net 'n voegsel plus 'n rang nie) '''kry wel''' 'n koppelteken. Sulke saamgestelde range kry ekstra koppeltekens by as daar voegsels vooraan gesit word. Bv: hoofspeurder, en speurder-sersant, en hoof-speurder-sersant (nie hoofspeurder-sersant nie). == Wanneer om nie 'n koppelteken te gebruik nie == {| class="wikitable" |- ! Korrekte gebruik !! Verkeerde gebruik !! Opmerkings |- | Ek ry Kaap toe. | Ek ry Kaap-toe. | |- | vinkpopulasie | vink-populasie | 'n Koppelteken word nie gewoonlik gebruik omdat 'n woord lank is nie, maar dit is nie 'n fout nie. |- | Dinsdagoggend | Dinsdag-oggend | |- | Woensdagaand | Woensdag-aand | |- | Die seun is 12 jaar oud. | Die seun is 12-jaar oud. | |- | voor die hand liggend | voor-die-hand-liggend | |} == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] * [[Hoofletter]] * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Hyphens}} * {{Wikt-inlyn|koppelteken}} * Kyk [http://www.kleuters.co.za/images/graad%204/koppelteken.pdf Koppelteken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723210902/http://kleuters.co.za/images/graad%204/koppelteken.pdf |date=23 Julie 2014 }}, deur Hessie Fourie. * Kyk [http://www.oocities.org/afrikaanse_spelreels/12koppelteken.html Koppelteken – Opsommende spelreëls en opmerkings]. {{Normdata}} [[Kategorie:Leestekens]] siyf7c7943vjcgn7svj8cel4otjjvr1 0 92626 2918811 2456126 2026-07-22T18:44:36Z Aliwal2012 39067 2918811 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Open Happiness Piccadilly Circus Blue-Pink Hour 120917-1126-jikatu.jpg|duimnael|300px|Piccadilly Circus – die hart van die West End met sy befaamde neon- en LED-reklame]] Die '''West End of London''' (meestal net '''West End''' genoem) is 'n stadsdeel in [[Londen|Sentraal-Londen]] waar baie van die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] hoofstad se bekendste toeriste-aantreklikhede, winkels, besighede, regeringsgeboue en vermaaklikheidsplekke geleë is (insluitende West End se teaters). Die term ''West End'' het in die vroeë 19de eeu gebruiklik geword om na gesogte buurte wes van [[Charing Cross]] te verwys.<ref>A. Mills: ''Oxford Dictionary of London Place Names'', 2001</ref> In verband met strategiese beplanningsdoeleindes word na die gebied in die sogenaamde ''London Plan'' as een van twee "internasionale sentrums" verwys.<ref>{{Cite web |url=http://www.london.gov.uk/archive/mayor/strategies/sds/london_plan/lon_plan_5.pdf |title=Greater London Authority: ''The London Plan: The Sub Regions'' |access-date=29 Augustus 2014 |archive-date= 4 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604095551/http://www.london.gov.uk/archive/mayor/strategies/sds/london_plan/lon_plan_5.pdf |url-status=dead }}</ref> Terwyl die ''[[City of London]]'' of ''Square Mile'' die finansiële distrik van Londen is, het die West End tot die sentrale besigheidsdistrik en vermaaklikheidsbuurt ontwikkel. Dit is die grootste sakedistrik in die Verenigde Koninkryk, vergelykbaar met Midtown Manhattan in [[New York Stad|New York]], [[Tokio]] se Shibuya-distrik of die 8ste arrondissement in [[Parys]]. Wat huurbare kantoorruimte betref, het die West End in Desember 2013 by Tokio verbygesteek om die duurste plek ter wêreld te word.<ref>{{Cite web |url=http://www.cbre.com/EN/research/2013-reports/Pages/Global-Prime-Office-Occupancy-Costs-Continue-to-Rise.aspx |title=''CBRE.com: Global Prime Office Occupancy Costs Continue to Rise'' |access-date=29 Augustus 2014 |archive-date=26 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726172630/http://www.cbre.com/EN/research/2013-reports/Pages/Global-Prime-Office-Occupancy-Costs-Continue-to-Rise.aspx |url-status=dead }}</ref> == Ligging == [[Lêer:London , Kodachrome by Chalmers Butterfield edit.jpg|duimnael|Shaftesbury Avenue, soos gesien vanuit Piccadilly Circus, in 1949]] Die West End, wat wes van die historiese Romeinse en middeleeuse City of London geleë is, was tradisioneel 'n gesogte woonbuurt vir Londen se welgestelde elites – veral omdat die rook van ongetelde vuurherde en vuurplekke in die City nie in die westelike rigting gewaai het nie.<ref>Robert O. Bucholz en Joseph P. Ward: ''London: A Social and Cultural History, 1550–1750''. Cambridge: Cambridge University Press 2012, bl. 333</ref> Dit was daarnaas ook naby die koninklike magsentrum in Westminster geleë. Vandag behoort dit administratief grotendeels aan die [[City of Westminster]], een van 32 ''[[Boroughs in Londen|boroughs]]'' of administratiewe distrikte in Londen. Die gebied is tussen die 17de en 19de eeu ontwikkel en oorspronklik met reekse van paleise, luukse stadswonings, gesogte winkels en vermaaklikheidsplekke bebou. In buurte wat digby die City geleë is, soos [[Holborn]], Seven Dials and Covent Garden, is tradisioneel arm huishoudings gevestig. Hierdie stadsdele is in die 19de eeu gesloop en herontwikkel. Die naam ''West End'' is nie presies gedefinieer nie en kan in verskillende kontekste afwykende betekenisse hê. Dit kan byvoorbeeld na die vermaaklikheidsdistrik rondom Leicester Square en Covent Garden verwys, of na die winkelbuurt rondom [[Oxford Street]], [[Regent Street]] en Bond Street; of – in enkele gevalle – ook na die hele stadsdeel van Sentraal-Londen ('n deel van Londen wat ook nie presies afgebaken kan word nie) wat wes van die City of London geleë is. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Londen]] j7bw3nfp0gnb7hrfdyl18c4a05jl37f 0 93186 2918623 2882149 2026-07-21T13:21:26Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Civil_Jack_of_the_United_Kingdom.svg" met "Civil_jack_of_the_United_Kingdom.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]] 2918623 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = die Verenigde Koninkryk | Artikel = | Beeld = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{en}} ''Union Jack''<br />{{en}} ''Union Flag''<br />{{en}} ''Royal Union Flag''<br />{{af}} ''(Koninklike) Unievlag'' | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 1:2 (op see) | Goedgekeur_op = [[1 Mei]] [[1707]] <small>(oorspronklike weergawe)</small><br />[[1 Januarie]] [[1801]] <small>(huidige weergawe)</small> | Ontwerp = ’n Wit simmetriese rooi kruis met ’n wit fraiing op ’n blou veld met ’n wit fraiing in die ander skuinskruis van rooi en wit. | Ontwerper = | Beeld2 = Flag of the United Kingdom (3-5).svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 111000 | Simbool2 = | Verhouding2 = 3:5 (op land)<ref name="College of Arms">{{en}} {{cite web |url=https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs |title=Union Flag: approved designs |publisher=College of Arms |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=For the avoidance of doubt and the sake of convenience, Garter King of Arms, under the authority of the Earl Marshal, has approved two versions of the Union flag as being accurate representations suitable for use. These are of the proportions 5:3, commonly flown on land; and 2:1, commonly flown at sea.}}</ref><ref name="Flag Institute">{{en}} {{cite web |url=https://www.flaginstitute.org/wp/uk-flags/british-flag-protocol/ |title=UK Flag Protocol {{!}} Free online guide {{!}} With illustrations |publisher=Flag Institute |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=The normal proportions for the national flags of the United Kingdom are 3:5 on land, but ensigns are customarily made in proportion 1:2.}}</ref><ref name="Flag Institute2">{{en}} {{cite web |url=https://www.flaginstitute.org/wp/flags/united-kingdom-flag/ |title=United Kingdom Flag {{!}} Free official image and info {{!}} UK Flag Registry |publisher=Flag Institute |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=The flag is 3:5 on land and 1:2 at sea}}</ref> | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = Variantvlag van die Verenigde Koninkryk. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Civil Ensign of the United Kingdom.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000100 | Simbool3 = | Verhouding3 = 1:2 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Rooi veld met die Unievlag in die skildhoek. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Government Ensign of the United Kingdom.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 000010 | Simbool4 = | Verhouding4 = 1:2 | Goedgekeur_op4= | Ontwerp4 = ’n Blou veld met die Unievlag in die skildhoek. | Ontwerper4 = | Beeld5 = Naval ensign of the United Kingdom.svg | Beeldgrootte5 = 210px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Vlootvaandel van die VK | Ander_byname5 = | Gebruik5 = 000001 | Simbool5 = | Verhouding5 = 1:2 | Goedgekeur_op5= | Ontwerp5 = ’n Sint Joriskruis met die Unievlag in die skildhoek. | Ontwerper5 = }} Die '''nasionale vlag van die [[Verenigde Koninkryk]]''', ook die '''''Union Jack''''' of '''''Union Flag''''' genoem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/wp/british-flags/the-union-jack-or-the-union-flag/ |first=Bruce |last=Nicolls |title=The Union Jack or The Union Flag? |website=The Flag Institute |accessdate=9 Maart 2015}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |chapter=The Flying of the Union Jack |title=House of Lords |website=Hansard |date=14 Julie 1908 |volume=192 |url=http://hansard.millbanksystems.com/lords/1908/jul/14/the-flying-of-the-union-jack#S4V0192P0_19080714_HOL_167 |at=cc579–80 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date=18 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118072357/http://hansard.millbanksystems.com/lords/1908/jul/14/the-flying-of-the-union-jack#S4V0192P0_19080714_HOL_167 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{citation|author=The Lords Commissioners of the Admiralty|title=Manual of Seamanship|volume=I|year=1911|origyear=1908|publisher=HMSO|place=London|p=20}}</ref> is op [[1 Januarie]] [[1801]] amptelik in gebruik geneem.<ref name="royal.gov.uk">{{en}} {{cite web |publisher=The Royal Household |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx |title=Union Jack |work=The official website of The British Monarchy |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529203231/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding van die vlag is 3:5 (op land) of 1:2 (op see)<ref name="College of Arms" /><ref name="Flag Institute" /><ref name="Flag Institute2" /> en die kleure is rooi (Pantone 186C), blou (Pantone 280C), en wit. Die vlag het ook amptelike of halfamptelike status in ander Statebondsgebiede; dit is byvoorbeeld in [[Kanada]] deur wetgewing as die '''''Royal Union Flag''''' afgekondig en simboliseer Kanada se affiliasie met die [[Monargie van die Verenigde Koninkryk|Britse monargie]] en die [[Britse Statebond]].<ref name="pch">{{en}} {{cite web |title=The Royal Union flag (Union Jack) |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |website=Canadian Heritage |date=17 November 2008 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727205917/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=ruf>{{en}} {{cite web |title=Statement by the Hon. Jason Kenney, PC, MP, Secretary of State (Multiculturalism and Canadian Identity) on Commonwealth Day |url=http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&DocIDCd=DJK072980 |website=Canadian Heritage |date=10 Maart 2008 |accessdate=10 Maart 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111111070357/http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&DocIDCd=DJK072980 |archivedate=11 November 2011 |url-status=live }}</ref><ref name="cah">{{en}} {{cite web|url=http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|title=Royal Union Flag|work=Canadian Heritage / Patrimoine canadien|accessdate=19 Augustus 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413032823/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|archivedate=13 April 2008|url-status=live}}</ref> Dit word ook as die amptelike vlag in sommige van die kleiner [[Britse oorsese gebiede]] gebruik. Die ''Union Flag'' verskyn ook op die wapperkant (boonste linkerkantse kwart) van die vlae van verskeie lande en gebiede wat voormalige [[Britse Ryk|Britse besittings of kolonies]] was. Die oorsprong van die vorige vlag van Groot-Brittanje dateer terug na 1606.<ref>{{en}} A.C. Fox-Davies, ''The Art of Heraldry: An Encyclopædia of Armory'' (1904, reprinted 1986, {{ISBN|0-906223-34-2}}), bl. 399.</ref> [[Jakobus I van Engeland|James VI van Skotland]] het in 1603 die [[Koninkryk van Engeland|Engelse]] en [[Koninkryk van Ierland|Ierse]] trone geërf as James I, en sodoende die krone van [[Engeland]], [[Skotland]] en [[Ierland]] in ’n persoonlike unie verenig, hoewel die drie ryke afsonderlike state gebly het. Op 12 April 1606 is ’n nuwe vlag van die koninklike unie tussen Engeland en [[Koninkryk van Skotland|Skotland]] in ’n koninklike dekreet gespesifiseer, waarvolgens die [[vlag van Engeland]] (’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, bekend as die Sint Georgskruis), en die [[vlag van Skotland]] (’n wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, bekend as die Saltire of Sint Andreaskruis), saamgevoeg is, die vorming van die vlag van Engeland en Skotland vir maritieme doeleindes. Koning James het ook sedertdien verwys na ’n "Koninkryk van Groot Britaine", hoewel die Unie ’n persoonlike een gebly het. Die ontwerp van die ''Union Flag'' dateer uit ’n koninklike proklamasie ná die [[Act of Union 1800|unifikasie]] van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] en Ierland in 1801 (sien [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]]).<ref name="flaginst">{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/index.php?location=7 |title=British flags |first=Graham |last=Bartram |website=The Flag Institute |accessdate=9 Maart 2015}}</ref> Die vlag kombineer aspekte van drie ouer nasionale vlae: die rooi kruis van Sint Georg van die Koninkryk van Engeland, die wit skuinskruis van Sint Andreas vir Skotland (hierdie twee was verenig in die eerste ''Union Flag''), en die rooi skuinskruis van Sint Patrick om Ierland te verteenwoordig. [[Wallis]], ten spyte daarvan dat dit ook deel van die Unie is, is nog nooit op die Britse vlag verteenwoordig nie.<ref name=KnowBritain>{{en}} {{cite web |url=http://www.know-britain.com/general/union_jack.html |title=The History and Meaning of the Union Jack or Union Flag |website=Know Britain |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203150213/http://www.know-britain.com/general/union_jack.html |archive-date= 3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Ontwerp == === Simboliek === [[Lêer:Flags of the Union Jack.svg|duimnael|Evolusie van die Britse vlag]] [[Lêer:Union flag.jpg|duimnael|Agterkant van ’n wapperende Britse vlag]] [[Lêer:United Kingdom Flag Specifications 2.PNG|duimnael|Vir duidelikheid, word die fraiing van die vlagdele in geel uitgelig]] Die Britse vlag is ’n superponering van die Engelse vlag (rooi kruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Joriskruis, die beskermheilige van Engeland), die Skotse vlag (wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, die sogenaamde Sint Andrieskruis, die beskermheilige van Skotland) en die [[Vlag van Ierland|Ierse vlag]] (rooi skuinskruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Patriciuskruis, die beskermheilige van Ierland). === Kleure === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Kleurskema ! colspan=2 width=100|Blou ! colspan=2 width=100|Rooi ! colspan=2 width=100|Wit |- ! [[Pantone]] (druk) | style="background-color:#00247D"| | 280 C | style="background-color:#CF142B"| | 186 C | style="background-color:#FFFFFF"| | Veilig |- ! [[Heksadesimaal]] (web) | style="background-color:#00247D"| | #00247D | style="background-color:#CF142B"| | #CF142B | style="background-color:#FFFFFF"| | #FFFFFF |- |- ! [[NATO Stock Number|NSN]] | style="background-color:#00247D"| | 8305.99.130.4580 | style="background-color:#CF142B"| | 8305.99.130.4584 | style="background-color:#FFFFFF"| | 8305.99.130.4585 |- ! [[CMYK color model|CMYK]] | style="background-color:#00247D"| | 100.72.18.5 | style="background-color:#CF142B"| | 0.91.76.6 | style="background-color:#FFFFFF"| | 0.0.0.0 |- ! [[RGB-kleurmodel|RGB]] | style="background-color:#00247D"| | 0, 36, 125 | style="background-color:#CF142B"| | 207, 20, 43 | style="background-color:#FFFFFF"| | 255, 255, 255 |} <nowiki>*</nowiki> Nie amptelik nie; hierdie is [[Wikimedia Commons]] se eie uitbeelding van Pantone-kleure. Die ''Union Flag'' se blou was van 1600 tot 1700 ligter en rondom 1800 donkerder as dié van die huidige vlag.<ref name="crwflags.com colour">{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/gb_col.html |title=United Kingdom: colour of the flag |work=Flags Of The World website |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124075036/https://flagspot.net/flags/gb_col.html |archive-date=24 Januarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ontwerp === <center><gallery> Lêer:Flag of the United Kingdom (3-5) (construction sheet).svg|3:5 (op land) Lêer:Flag of the United Kingdom (1-2) (construction sheet).svg|1:2 (op see) </gallery></center> == Geskiedenis == === Ontstaan === [[Lêer:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Die ''Union Jack'', 1606 tot 1800]] [[Lêer:Union Jack 1606 Scotland.svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Skotse weergawe van die ''Union Jack'', 1606 tot 1800]] Die Uniegeus is die gevolg van die personele unie tussen die koninkryke van Engeland en Skotland deur koning [[Jakobus I van Engeland|Jakobus I]], is in 1606 aanvaar en is gebruik tot 1649.<ref>{{en}} {{cite book|first=William Gordon|last=Perrin|title=British flags, their early history, and their development at sea: with an account of the origin of the flag as a national device|url=http://books.google.com/books?id=JspsAAAAMAAJ&pg=PA55|year=1922|publisher=The University Press|page=55|accessdate=9 Maart 2015}}</ref> Dit was aanvanklik net ’n superponering van die vlae van Engeland en Skotland oormekaar.<ref name="royal.gov.uk" /> Ná die [[Engelse Burgeroorlog]] is die Ierse harp by die Engelse vlag gevoeg, wat tot 1660 in die middel van die vlag gepryk het. Tussen 1660 en 1801 is die oorspronklike Uniegeus weer gebruik. In 1801, met die politieke hereniging van die naburige Ierland, is die rooi Sint Andrieskruis, destyds die vlag van die koninkryk van Ierland, by die Unievlag gevoeg. Die asimmetrie van die Uniegeus is te danke aan die gelykstaande vertoning van die Skotse Sint Andrieskruis en die Ierse Sint Patriciuskruis, wat langs mekaar vertoon word. Heraldies word dit bereik deur dié simbole nie direk op mekaar te sentreer nie, maar teen mekaar te "laat sweef". Die Engelse Sint Joriskruis is egter sentraal tot alle ander kruise, wat die politiese oorheersing van Engeland oor Skotland en Ierland simboliseer. Die nuwe vlag van die Verenigde Koninkryk is amptelik deur ’n Ordonnansie van 1801 aanvaar.<!--, in die volgende woorde: {{cquote|''Die Unievlag sal blou wees, die skuinskruise van Sint Andries en Sint Patricius teen mekaar geskuif, silwer en rooi, die laasgenoemde omlyn deur die eerste, daarbo die kruis van Sint Joris van die derde omlyn as die skuinskruis.''<ref>{{en}} Max Cryer, ''Curious English Words and Phrases: The Truth Behind the Expressions We Use'' (2012), bl. 395</ref>}}--> 1809 is die Uniegeus deur die parlement as die amptelike Britse nasionale vlag verklaar. Die [[vlag van Wallis]] het nog nooit insluiting in die Uniegeus gevind nie omdat Wallis reeds deur die [[Act of Union 1535]], voor die oprigting van die Verenigde Koninkryk, by Engeland ingelyf is. Daar bestaan tans voorstellings van die Uniegeus met die Sint Dawidkruis (geel kruis op ’n swart agtergrond vir Sint Dawid, die beskermheilige van Wallis). Die Britse minister van kultuur, Margaret Hodge, het in 2007 nie ’n herontwerp van die Uniegeus uitgesluit nie.<ref name="guardian.co.uk">{{en}} {{cite web |author=Patrick Wintour |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2007/nov/28/uk.britishidentity |title=Minister proposes a redesign for the union flag |work=The Guardian |date=28 November 2007 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114010536/http://www.guardian.co.uk/politics/2007/nov/28/uk.britishidentity |archive-date=14 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <div align="center"> <gallery caption="Gemenebes van Engeland"> Lêer:Flag of the Commonwealth (1649-1651).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Gemenebes van Engeland]], 1649 tot 1651 Lêer:Flag of The Commonwealth.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1651 tot 1658 Lêer:Flag of the Commonwealth (1658-1660).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1658 tot 1660 Lêer:Standard of Oliver Cromwell (1653–1659).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van [[Oliver Cromwell]], 1653 tot 1659 </gallery> </div> === Naam === Die amptelike naam van die vlag is die Unievlag, maar dit het oral gebruik geword om dit die ''Union Jack'' (Uniegeus) te noem. In letterkundige sin is die Uniegeus net die klein vlag of geus, wat van die geusstok (''jackstaff''), ’n stok op die boegspriet of voorgedeelte van ’n skip waai. ’n Ander verklaring is dat “Jack” afgelei is van die naam van James I, wie hierdie vlag in sy oorspronklike vorm ingevoer het.<ref name="royal.gov.uk" /> == Diensvlae == [[Lêer:King's Colour, Queen's Colour (1900–present) (construction sheet).svg|duimnael|{{FIAV|001000}} ''Union Jack'' van die [[Britse Weermag]]]] [[Lêer:Green Ensign.svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Groen Vaandel van Ierland, 1801 tot 1922]] Omdat net die diensvlae, wat op water gebruik word, van die nasionale vlag verskil, word hulle 'n “vaandel” genoem, die term vir die stertvlag van ’n skip. Die [[Britse Vloot]] het tot die vloothervorming in 1864 drie modifikasies van die Unievlag gebruik: * Die Blou Vaandel word as diensvlag op water gebruik. Alle staatsowerhede is verplig om dit te gebruik. Sedert 1865 is afhanklike gebiede toegelaat om dit aan te vul met ’n embleem (wapen) en hul eie vlae, waaruit verskeie koloniale vlae ontstaan het. Sommige vlae word tot vandag nog gebruik en vorm die basis van heelwat huidige nasionale vlae. Dit is die basis van die vlae van Australië, Fidji, Nieu-Seeland, Tuvalu en sommige Australiese deelstate. * Die Rooi Vaandel (ook burgerlike vlag genoem) het die handelsvlag geword. Die Verenigde Koninkryk en sommige afhanklike gebiede en voormalige kolonies gebruik tot vandag die Rooi Vaandel vir hul skepe. Dit is ook die basis van die vlae van Bermuda en sommige Kanadese provinsies. * Die Wit Vaandel is sedert 1864 die enigste vlag van die Britse Vloot. Dit is die oorlogsvlag ter see. * Die Groen Vaandel was beperk tot Ierse handelskepe vanaf die 17de eeu tot die vroeë 20ste eeu. Die amptelike status van hierdie voormalige vlag is nie meer vandag bekend nie.<ref>{{en}} [https://flagspot.net/flags/ie-colon.html Ireland before the Partition of 1922] by ''Flags of the World''. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> === Ander vaandels === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Ensign of the Royal Air Force.svg| Lugmagvaandel Lêer:Civil Air Ensign of the United Kingdom.svg| Burgerlike lugvaartvaandel Lêer:GB-Sécurité Civile1.svg| Burgerlike verdediging Lêer:Civil jack of the United Kingdom.svg| Loodsvaandel </gallery></center> === Vlae van die monarg === Die monarg van die Verenigde Koninkryk is nie net die staatshoof van Groot-Brittanje nie, maar formeel ook in sommige ander lande in die Britse Statebond. In die lande waar die staatshoof die monarg van die Verenigde Koninkryk is, word ’n unieke vlag, bekend as ’n Koninklike Standaard, gebruik, wat van die Unievlag verskil. Hier is hoofsaaklik die wapen van die land gebruik. Die Koninklike Standaard wapper slegs vanaf geboue waar die monarg werklik teenwoordig is. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Royal standard of the United Kingdom.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Engeland, Noord-Ierland, Wallis en oorsese gebiede<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/RoyalStandard.aspx |title=Royal Standard |publisher=The Royal Household |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529203237/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/RoyalStandard.aspx |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Royal Standard of the United Kingdom in Scotland.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Skotland<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/TheRoyalBanneroftheRoyalArmsofScotland.aspx |title=The Royal Banner of the Royal Arms of Scotland |publisher=The Royal Household |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121846/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/TheRoyalBanneroftheRoyalArmsofScotland.aspx |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> </gallery></center> == Ander vlae == <div align="center"> <gallery caption="Lande van die Verenigde Koninkryk"> Lêer:Flag of England.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Engeland]], sedert die 16de eeu Lêer:Flag of Scotland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Skotland]], sedert die 16de eeu Lêer:St Patrick's saltire.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Ierland]], 1801 tot 1922 Lêer:Flag of Northern Ireland.svg| {{FIAV|historical}} Nieamptelike [[vlag van Noord-Ierland]], amptelik vanaf 1953 tot 1972 Lêer:Flag of Wales.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Wallis]], sedert 1959 </gallery> </div> == Soortgelyke vlae == === Onafhanklike lande === Baie voormalige kolonies het die Unievlag in hul nasionale vlae in die skildhoek behou. Dikwels is aangepaste Rooi Vaandels gelys as handelsvlag en Wit Vaandels as vlootvlae van hierdie lande. Verskeie provinsiale vlae gebruik ook die Unievlag in die skildhoek. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Australië]] Lêer:Flag of Fiji.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Fidji]] Lêer:Flag of New Zealand.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Nieu-Seeland]] Lêer:Flag of Tuvalu.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tuvalu]] </gallery></center> === Afhanklike gebiede === Sedert 1865 is die Britse kolonies en afhanklike gebiede toegestaan om die Blou Vaandel met ’n eie wapen aan te vul. In sommige gevalle, soos byvoorbeeld in Suid-Afrika en Kanada, is die Rooi Vaandel as nasionale vlag gebruik. Die enigste uitsondering is die vlag van die [[Brits-Antarktiese Gebied]], wat ’n aanpassing van die Wit Vaandel is. <div align="center"> <gallery caption="Britse oorsese gebiede"> Lêer:Flag of Anguilla.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Anguilla]] Lêer:Flag of Ascension Island.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ascensioneiland]] Lêer:Flag of Bermuda.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Bermuda]] Lêer:Flag of the British Antarctic Territory.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Brits-Antarktiese Gebied]] Lêer:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Britse Indiese Oseaangebied]] Lêer:Flag of the British Virgin Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Britse Maagde-eilande]] Lêer:Flag of the Cayman Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Kaaimanseilande]] Lêer:Flag of the Falkland Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Falkland-eilande]] Lêer:Flag of Montserrat.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Montserrat]] Lêer:Flag of the Pitcairn Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Pitcairneilande]] Lêer:Flag of Saint Helena.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Sint Helena]] Lêer:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]] Lêer:Flag of Tristan da Cunha.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tristan da Cunha]] Lêer:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Turks- en Caicos-eilande]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Koninkryk van Nieu-Seeland"> Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]] Lêer:Flag of Niue.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Niue]] </gallery> </div> === Deelstate en provinsies === <div align="center"> <gallery caption="Australië"> Lêer:Flag of New South Wales.svg| {{FIAV|normal}} [[Nieu-Suid-Wallis]] Lêer:Flag of Queensland.svg| {{FIAV|normal}} [[Queensland]] Lêer:Flag of South Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Suid-Australië]] Lêer:Flag of Tasmania.svg| {{FIAV|normal}} [[Tasmanië]] Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg| {{FIAV|normal}} [[Victoria (Australië)|Victoria]] Lêer:Flag of Western Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Wes-Australië]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Kanada"> Lêer:Flag of British Columbia.svg| {{FIAV|normal}} [[Brits-Columbië]] Lêer:Flag of Manitoba.svg| {{FIAV|normal}} [[Manitoba]] Lêer:Flag of Ontario.svg| {{FIAV|normal}} [[Ontario]] </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="Verenigde State"> Lêer:Flag of Hawaii.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Hawaii]] </gallery> </div> === Voormalige vlae === Sedert 1865 is kolonies en afhanklike gebiede toegelaat om hul eie vlae te gebruik, dikwels ’n aanpassing van die Blou Vaandel. In 1875 is ’n vlag aan die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], in 1876 aan die [[Kaapkolonie]], in 1902 aan die [[Oranjerivierkolonie]] en in 1904 aan die [[Transvaalkolonie]] deur koninklike lasbriewe toegeken. Hierdie vlae was ook op die Blou Vaandel gebaseer. Na die onafhanklikwording van talle van hierdie kolonies en afhanklike gebiede het hulle voortgegaan met die gebruik van die aangepaste Blou Vaandel. Om in Suid-Afrika dieselfde verhouding as die Unievlag van Suid-Afrika te gebruik, is daar vanaf 1929 tot 1957 ’n Unievlag met die verhouding 2:3 toegestaan. ’n Uitsondering is die [[Vlag van Suid-Afrika]] wat van 1928 tot 1994 gebruik is. Saam met die vlae van die [[Oranje-Vrystaat]] (vertikaal) en [[Transvaal]] het die Unievlag die sentrale wapen op ’n Prinsevlag gevorm. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Grand Union Flag.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde State]], 1776 Lêer:Flag of the British East India Company (1801).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]], 1801 tot 1858 Lêer:British Raj Red Ensign.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Brits-Indië]], 1858 tot 1947 Lêer:Flag of Newfoundland (1904–1949).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Newfoundland]], 1907 tot 1949 Lêer:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Kanada]], 1921 tot 1957 </gallery> <div align="center"> <gallery caption="Suid-Afrika"> Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], 1875 tot 1910 Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Kaapkolonie]], 1876 tot 1910 Lêer:Flag of Orange River Colony.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranjerivierkolonie]], 1902 tot 1910 Lêer:Flag of the Transvaal Colony 1904–1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Transvaalkolonie]], 1904 tot 1910 Lêer:Flag of South Africa 1910-1912.svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die [[Unie van Suid-Afrika]], 1910 tot 1912 Lêer:Blue Ensign of South Africa (1910–1928).svg| {{FIAV|historical}} Blou vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1928 Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928.svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928 Lêer:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928; handelsvlag op see tot in 1951 Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928, variant 1.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|alternate}} ’n Ander weergawe van die Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika met die volledige wapen van Suid-Afrika op ’n wit skyf Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Suid-Afrika]], 1928 tot 1994 </gallery></center> == Protokol == {{Multibeeld | beeld1 = Union Flag on staff (hoist left).svg | beeld2 = Union Flag on staff (hoist right).svg | onderskrif1 = <center>Vlagpaal aan die linkerkant</center> | onderskrif2 = <center>Vlagpaal aan die regterkant</center> | voetskrif = <center>'''Korrekte''' manier om die vlag te vertoon</center> | wydte = 150 }} {{Multibeeld | beeld1 = Upside down Union Flag on staff (hoist left).svg | beeld2 = Upside down Union Flag on staff (hoist right).svg | onderskrif1 = <center>Vlagpaal aan die linkerkant</center> | onderskrif2 = <center>Vlagpaal aan die regterkant</center> | voetskrif = <center>'''Verkeerde''' manier om die vlag te vertoon</center> | wydte = 150 }} Die Unievlag mag deur enige individu of organisasie in die Verenigde Koninkryk vertoon word op enige dag van hul keuse. Wetlike regulasies beperk die gebruik van die Unievlag op regeringsgeboue in Noord-Ierland. Lang beperkings op die regeringsgebruik van die vlag is elders afgeskaf in Julie 2007.<ref name="dcms">{{en}} Departement vir Kultuur, Media en Sport: ''[http://www.culture.gov.uk/flagflying/ Flag Flying]''. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref name="gob">{{en}} [http://www.official-documents.gov.uk/document/cm71/7170/7170.pdf The Governance of Britain], for flying the Union Flag, bl. 57–58. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> === Omgekeerde vertoning === Hoewel die vlag simmetries blyk te wees, het die wit lyne bo en onder die diagonale rooi verskillende breedtes. Aan die vlagstokkant is die wit lyne bo die diagonale rooies wyer; aan die wapperkant is dit omgekeerd. So sal geen verandering duidelik wees wanneer die vlag deur 180 grade gedraai word nie, maar die spieëlbeeld van die vlag sal wel onderstebo wees. Indien die vlag onderstebo vertoon word, word dit beskou as 'n belediging vir die koningshuis en sommige mense neem aanstoot daarmee.<ref>{{en}} Matthew Tempest and agencies, [http://www.guardian.co.uk/politics/2004/jan/19/northernireland.devolution Paisley to stand down as MEP], ''The Guardian'', 19 Januarie 2004. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/politics/29213.stm Defence Secretary apologises for flag blunder] BBC News, 13 November 1997. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> Dit kan egter onderstebo as noodsein vertoon word. Hoewel dié gebruik selde voorkom, is dit só gebruik deur groepe onder beleg tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en tydens veldtogte in [[Indië]] in die laat 18de eeu. === Sint Patriciuskruis === Die rede hoekom die Britse vlag nie simmetries is nie, is as gevolg van die relatiewe posisies van die skuinskruise van Sint Patricius en Sint Andries. Die rooi skuinskruis van Sint Patricius is geneutraliseer so dat dit nie die wit skuinskruis van Sint Andries in ’n blote fraiing uitskuif nie. Sint Andries se skuinskruis het die hoër posisie op die vlagstok terwyl Sint Patricius se skuinskruis die hoër posisie op die teenoorgestelde kant het. === Halfstok === [[Lêer:Couleu à mié-mât à la Caûchie Lîzabé Jèrri.jpg|duimnael|upright|Die Britse vlag wapper halfstok by Elizabeth Harbour in [[Jersey]] na die dood van [[Margaret Thatcher]] op 8 April 2013]] [[Lêer:Newbuildings flags.jpg|duimnael|upright|Die Britse vlag, die Noord-Ierse vlag en die vlag van die [[Oranjeorde]] naby [[Derry]]]] Die Unievlag word in die volgende situasies halfmas vertoon op regeringsgeboue:<ref>{{en}} [http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html ''FAQ''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121204113822/http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html |date= 4 Desember 2012 }} Departement van Kultuur, Media en Sport. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> * van die aankondiging van die dood van die monarg (’n uitsondering word gemaak vir die Proklamasiedag – die dag waarop 'n nuwe vors aangekondig word, wanneer die vlag tot volstok gehys word vanaf 11:00 tot sononder); * die dag van die begrafnis van ’n lid van die Britse koninklike familie; * die begrafnis van ’n buitelandse staatshoof; * die begrafnis van ’n voormalige [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Britse eerste minister]]. Die monarg mag ander dae verklaar waarop die vlag halfstok vertoon moet word. Halfstok beteken in die Verenigde Koninkryk dat die vlag twee-derdes na bo, met ten minste die hoogte van die vlag tussen die bokant van die vlag en die bokant van die vlagpaal, gehys moet word.<ref>{{en}} [http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html#3 ''FAQ: What is half mast?''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121204113822/http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html#3 |date= 4 Desember 2012 }} Britse Departement van Kultuur, Media en Sport. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> === Vertoning op openbare geboue === Tot Julie 2007 is die vertoon van die Unievlag op regeringsgeboue tot sekere spesiale dae beperk. Die keuse van dié dae is bestuur deur die Britse Departement van Kultuur, Media en Sport (DCMS).<ref name="dcms" /> Regeringsgeboue is geboue wat gebruik word deur staatsamptenare, die koningshuis of die gewapende magte. Dit was dus nie van toepassing op privaatburgers, korporasies of plaaslike owerhede nie.<ref name="dcms" /> Op 3 Julie 2007 het die Sekretaris van Justisie, Jack Straw, ’n groenskrif by die parlement ingedien genaamd “Die Regering van Brittanje”.<ref name="gob" /> Saam met ’n verskeidenheid van voorgestelde wysigings aan die grondwetlike reëlings van die Verenigde Koninkryk is ’n spesifieke aankondiging gemaak dat daar besprekings sou wees, oor die vraag of die reëls oor vlagvertoning op regeringsgeboue verslap is. Twee dae later het die eerste minister, [[Gordon Brown]], aangekondig dat die Unievlag met onmiddellike effek aan die vlagpaal bo die hoofingang van Downingstraat 10 op elke dag van die jaar vertoon sou word. Die bedoeling was om die gevoelens van die Britse nasionale identiteit te verhoog. Ander staatsdepartemente is gevra om hierdie voorbeeld te volg en al die regeringsgeboue in Whitehall het hieraan gehoor gegee.<ref>{{en}} [http://www.thesun.co.uk/article/0,,2-2007300940,00.html "We're all proud to fly the flag"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''The Sun'', 5 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://www.number-10.gov.uk/output/Page12378.asp "Morning Press Briefing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809013048/http://www.number-10.gov.uk/output/Page12378.asp |date= 9 Augustus 2007 }} by Prime Minister's Spokesman, 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/07/07/nflag107.xml "Union flag already flying all year round"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103125305/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F07%2F07%2Fnflag107.xml |date= 3 November 2007 }}. ''The Daily Telegraph'', 7 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6276280.stm "Brown lifts ban on national flag"]. BBC News, 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2007/07/06/brown_flies_flag_for_britain.html "Brown flies flag for Britain"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710220542/http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2007/07/06/brown_flies_flag_for_britain.html |date=10 Julie 2007 }}. ''The Guardian'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2034055.ece "Union Jack will fly over No. 10 permanently 'to show values'"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20211008141744/https://www.thetimes.co.uk/article/union-jack-will-fly-over-no-10-permanently-to-show-values-2qm85djbzmp |date= 8 Oktober 2021 }}. ''The Times'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref><ref>{{en}} [http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23403148-details/Whitehall+flies+the+flag+in+boost+for+Britishness/article.do "Gordon orders Whitehall to fly the flag in boost for Britishness"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819090145/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23403148-details/Whitehall+flies+the+flag+in+boost+for+Britishness/article.do |date=19 Augustus 2009 }}. ''Evening Standard'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> ==== Skotland ==== [[Lêer:Flags outside Parliament.jpg|duimnael|links|Die Britse vlag, die Skotse vlag en die [[Vlag van Europa|Europese vlag]] buite die parlement van Skotland in [[Edinburg]]]] In Skotland het die Skotse regering besluit dat die vlag van Skotland elke dag op al sy geboue vertoon sal word van 08:00 tot sononder. Daar is geen spesifieke beleid vir die Unievlag nie en as sulks word dit soms langs die Skotse vlag vertoon. ’n Uitsondering word gemaak vir “nasionale dae”. Op hierdie dae sal die Skotse vlag gestryk en vervang word deur die Unievlag. Nog ’n verskil is dat op Sint Andriesdag, die Unievlag slegs vertoon mag word indien die gebou meer as een vlagpaal het – die Skotse vlag sal nie gestryk word om plek te maak vir die Unievlag as daar is net een vlagpaal is nie.<ref>{{en}} [http://www.scotland.gov.uk/Topics/People/royal-ceremonial "Royal and ceremonial"], Skotse regering. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> ==== Noord-Ierland ==== In Noord-Ierland word die Unievlag gehys op geboue van die Noord-Ierlandkantoor soos bepaal deur regulasies wat in 2000 afgekondig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2000/20000347.htm |title=The Flags Regulations (Northern Ireland) 2000 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209115902/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2000/20000347.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2002 is die regulasies gewysig om die vereiste te verwyder wat die vertoon van die vlag op die verjaarsdae van [[Elizabeth Bowes-Lyon|koningin Elizabeth, die koningin-moeder]] en prinses Margaret, gravin van Snowdon, wat albei in daardie jaar oorlede is, betref.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/Sr/sr2003/20030553.htm |title=The Flags Regulations (Northern Ireland) (Amendment) 2002 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209120220/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2003/20030553.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Polisiediens van Noord-Ierland is die enigste liggaam in die Verenigde Koninkryk wat nie toegelaat word om die Unievlag te vertoon nie, en word net toegelaat om sy eie diensvlag of die Koninklike Standaard te vertoon in die geval van ’n besoek deur die monarg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/Sr/sr2002/20020023.htm |title=Police Emblems and Flags Regulations (Northern Ireland) 2002 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209110634/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2002/20020023.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Vlagdebat == === Vlag van ’n multikulturele Verenigde Koninkryk === Sedert die 1990's word soms debateer om die vlag te verander teen die agtergrond van die multikulturele samestelling van die bevolking van die Verenigde Koninkryk, soos deur die bykomende insluiting van ’n swart Sint Andreaskruis. Die agtergrond van hierdie debat is onder ander die slagspreuk ''"There ain’t no black in the union jack"'' (''Daar is geen swart in die Union Jack''), wat oorspronklik in die 1960's deur rassistiese bewegings gebruik is om uit te druk, dat vir nie-Europese immigrante geen plek in die land is nie. Dit is later oorgeneem in die 1980's deur anti-rassistiese groepe, om die uitsluiting en [[vervreemding]] van immigrante uit die wit meerderheid en samelewing uit te druk.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2981038.stm news.bbc.co.uk: ''Rebranding puts black marks against UK flag'']. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> === Verteenwoordiging van Wallis op die vlag === Gedurende ’n debat in die Britse Laerhuis in November 2007 oor die gereeldheid waarmee die vlag op openbare geboue vertoon word, het die destydse minister van kultuur, Margaret Hodge, gesê sy sal ’n herontwerp van die Unievlag, wat die Walliese draak insluit, oorweeg. Die kwessie is aanvanklik geopper deur Ian Lucas, ’n ander lid van die Arbeidersparty, wat gekla het dat die vlag wat in 1606 nadat James VI van Skotland die Engelse troon as James I bestyg het, ’n kombinasie was van die kruis van Sint Joris en die kruis van Sint Andries. Hierdie beginsel is in 1801 voortgesit toe Sint Patricius se kruis opgeneem is na aanleiding van die Unifikasiewet met Ierland van 1800. Lucas het beweer dat die identiteit van Wallis sedert die Uniewet van 1535–1542 onderdruk is. In die debat het Albert Owen, LP, gesê dat “ons in Wallis nie deel voel van die Unievlag nie omdat die draak of die kruis van Sint Dawid nie op die vlag is nie".<ref name="guardian.co.uk" /> Die Konserwatiewe Parlementslid Stewart Jackson het die kommentare as “eksentriek” beskryf.<ref name=telegraph>{{en}} Cleland, Gary (27 November 2007). [http://www.telegraph.co.uk/news/politics/1570613/Union-Jack-should-include-Welsh-flag-says-MP.html "Union Jack should include Welsh flag, says MP"], ''Daily Telegraph''. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> === Skotse onafhanklikheid === Tot 2013 is talle voorstelle gemaak oor hoe die Unievlag moontlik verander sou kon word om ’n vlag vir die unie van Engeland, Wallis en Noord-Ierland ná moontlike Skotse onafhanklikheid, te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-25205017 |title=What would the union jack look like if the Scottish bit was removed? |publisher=BBC News |author=Sam Judah |date=4 Desember 2013 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520110751/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-25205017 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die College of Arms het gesê dat dit onnodig is om die vlag te verander in só ’n omstandigheid en dat die bestaande vlag steeds gebruik kan word indien dit so verlang sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/news/update/2013-11-26/no-plans-to-change-union-flag/ |title=Union Flag: What happens if Scotland wins independence? |publisher=ITV News |date=27 November 2013 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516205800/https://www.itv.com/news/update/2013-11-26/no-plans-to-change-union-flag/ |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ten opsigte van die verwydering van die Skotse heraldiese kenmerke van die Unievlag, het die Hof van die Lord Lyon in 2012 verklaar dat “[dit] op hierdie stadium net spekulasie sou wees, en ons daardie brug sal oorsteek wanneer ons daar kom”.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/uk-world-news/would-the-blue-have-to-be-taken-out-of-union-1128610|title=Would the blue have to be taken out of Union flag if Scotland became independent?|publisher=Daily Record|date=7 Junie 2012|accessdate=9 Maart 2015}}</ref> Op 19 September 2014 het Skotland teen onafhanklikheid in die [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|referendum]] gestem. Geen vlagherontwerp word dus vereis nie.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-29277527 ''Scottish referendum: Salmond to quit after Scots vote No''], [[BBC News]], 19 September 2014. URL besoek op 9 Maart 2015.</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[God Save the King]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |last=Groom |first=Nick |title=The Union Jack: The Story of the British Flag |year=2007 |publisher=Atlantic Books |isbn=978-1-84354-337-4}} * {{en}} {{cite book |first=Davis |last=Lister |title=Union Jack or Union Flag? |publisher=Flag Institute |year=2014 |place=London |url=http://www.flaginstitute.org/wp/wp-content/uploads/2014/03/Union-Jack-or-Union-Flag.pdf }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the United Kingdom|Vlae van die Verenigde Koninkryk}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/gb.html Verenigde Koninkryk] by ''Flags of the World'' * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx ''British Monarchy – Union Flag''] * {{en}} [http://www.flaginstitute.org/ ''The Flag Institute''] * {{en}} [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf ''The Union Flag and flags of the United Kingdom''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf |date=21 Mei 2008 }} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-the-United-Kingdom|title=Flag of the United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}} {{Europavlae}} {{Vlae van die Verenigde Koninkryk}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{de-vertaal|Union Jack}} {{en-vertaal|Flag of the United Kingdom}} {{en-vertaal|Union Jack}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Kanada]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Vlae van die Verenigde Koninkryk| ]] 5k6uwylf4zbb9pbhqaalejwlcoooo4d 0 97280 2918559 2847824 2026-07-21T06:34:14Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2918559 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Angelier | other_names = Dianthus caryophyllus | image = Gartennelke 1.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Plantae]] | subregnum = [[Tracheobionta]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Caryophyllidae]] | ordo = [[Caryophyllales]] | familia = [[Caryophyllaceae]] | tribus = [[Caryophylleae]] | genus = [[Dianthus]] | species = '''''D. caryophyllus''''' | binomial = ''Dianthus caryophyllus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) }} ’n '''Angelier''' (''Dianthus caryophyllus'') is ’n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Dianthus]]''. Dit is waarskynlik [[inheems]] aan die [[Middellandse See]]-gebied, maar die blomme se presiese omvangsgebied is onbekend omdat dit die afgelope 2&nbsp;000 jaar al wyd gekweek word.<ref name=mc>Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=5019&PTRefFk=1273 ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=fe>Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Dianthus&SPECIES_XREF=caryophyllus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan {{ISBN|0-333-47494-5}}.</ref> == Eienskappe == Dit is ’n kruidagtige, [[meerjarige plant]] wat tot 80&nbsp;cm hoog word. Die [[Blaar|blare]] is grysgroen tot blougroen, slank en tot 15&nbsp;cm lank. Daar is een tot vyf [[blom]]me aan ’n [[Bloeiwyse|byskerm]]; hulle is 3–5&nbsp;cm in deursnee en het ’n soet reuk. Die oorspronklike natuurlike blomkleur is helder pienkpers, maar vandag kry ’n mens [[kultivar]]s met baie ander kleure, soos rooi, wit, geel en groen.<ref name=rhs /><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 ''Dianthus caryophyllus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208024422/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 |date= 8 Desember 2007 }}</ref> Angeliere het goed gedreineerde, neutrale tot effens [[pH|alkaliese]] grond nodig, en volle sonlig. Verskeie kultivars word gekweek om in die tuin te plant.<ref name=rhs /> Tipiese voorbeelde sluit in 'Gina Porto', 'Helen', 'Laced Romeo' en 'Red Rocket'. Verskeie siektes kan die plant tref, soos [[bakterie]]se en [[swam]]siektes, [[parasiet]]e en [[virus]]sse. [[Colombia]] is die grootste kweker van angeliere in die wêreld. == Naam == Hoewel die naam "angelier" gewoonlik van toepassing is op die spesie ''Dianthus caryophyllus'', word dit ook dikwels vir ander spesies van ''Dianthus'' gebruik, en veral ook vir die [[Hibried|tuinhibriede]] tussen ''D. caryophyllus'' an ander spesies. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://lib.colostate.edu/archives/agriculture/carnations/ Angeliere: Colorado Flower Growers Association] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus caryophyllus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus caryophyllus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus caryophyllus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Dianthus|caryophyllus]] irxaplyrvftw22deh4ij2cl3faijfuv 2918562 2918559 2026-07-21T06:36:26Z Oesjaar 7467 /* Naam */ Tikfout 2918562 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Angelier | other_names = Dianthus caryophyllus | image = Gartennelke 1.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Plantae]] | subregnum = [[Tracheobionta]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Caryophyllidae]] | ordo = [[Caryophyllales]] | familia = [[Caryophyllaceae]] | tribus = [[Caryophylleae]] | genus = [[Dianthus]] | species = '''''D. caryophyllus''''' | binomial = ''Dianthus caryophyllus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) }} ’n '''Angelier''' (''Dianthus caryophyllus'') is ’n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Dianthus]]''. Dit is waarskynlik [[inheems]] aan die [[Middellandse See]]-gebied, maar die blomme se presiese omvangsgebied is onbekend omdat dit die afgelope 2&nbsp;000 jaar al wyd gekweek word.<ref name=mc>Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=5019&PTRefFk=1273 ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=fe>Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Dianthus&SPECIES_XREF=caryophyllus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan {{ISBN|0-333-47494-5}}.</ref> == Eienskappe == Dit is ’n kruidagtige, [[meerjarige plant]] wat tot 80&nbsp;cm hoog word. Die [[Blaar|blare]] is grysgroen tot blougroen, slank en tot 15&nbsp;cm lank. Daar is een tot vyf [[blom]]me aan ’n [[Bloeiwyse|byskerm]]; hulle is 3–5&nbsp;cm in deursnee en het ’n soet reuk. Die oorspronklike natuurlike blomkleur is helder pienkpers, maar vandag kry ’n mens [[kultivar]]s met baie ander kleure, soos rooi, wit, geel en groen.<ref name=rhs /><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 ''Dianthus caryophyllus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208024422/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 |date= 8 Desember 2007 }}</ref> Angeliere het goed gedreineerde, neutrale tot effens [[pH|alkaliese]] grond nodig, en volle sonlig. Verskeie kultivars word gekweek om in die tuin te plant.<ref name=rhs /> Tipiese voorbeelde sluit in 'Gina Porto', 'Helen', 'Laced Romeo' en 'Red Rocket'. Verskeie siektes kan die plant tref, soos [[bakterie]]se en [[swam]]siektes, [[parasiet]]e en [[virus]]sse. [[Colombia]] is die grootste kweker van angeliere in die wêreld. == Naam == Hoewel die naam "angelier" gewoonlik van toepassing is op die spesie ''Dianthus caryophyllus'', word dit ook dikwels vir ander spesies van ''Dianthus'' gebruik, en veral ook vir die [[Hibried|tuinhibriede]] tussen ''D. caryophyllus'' en ander spesies. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://lib.colostate.edu/archives/agriculture/carnations/ Angeliere: Colorado Flower Growers Association] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus caryophyllus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus caryophyllus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus caryophyllus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Dianthus|caryophyllus]] p7qxca8rha333s48cdc9wwvm23rk2x5 2918565 2918562 2026-07-21T07:04:56Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2918565 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Angelier | other_names = Dianthus caryophyllus | image = Gartennelke 1.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Plantae]] | subregnum = [[Tracheobionta]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Caryophyllidae]] | ordo = [[Caryophyllales]] | familia = [[Caryophyllaceae]] | tribus = [[Caryophylleae]] | genus = [[Dianthus]] | species = '''''D. caryophyllus''''' | binomial = ''Dianthus caryophyllus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) }} {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Angelier | image = | taxon = Dianthus caryophyllus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =* ''Caryophyllus tunica'' <small>Garsault</small> * ''Dianthus acinifolius'' <small>Schur</small> * ''Dianthus arbuscula'' <small>Lindl.</small> * ''Dianthus arrectus'' <small>Dumort.</small> * ''Dianthus binatus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus calyculatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. carduinus'' <small>Ser.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. coronarius'' <small>L.</small> * ''Dianthus caryophyllus subsp. coronarius'' <small>(L.) Bonnier</small> * ''Dianthus caryophyllus f. intermedius'' <small>Pamp.</small> * ''Dianthus caryophyllus minor'' <small>Moris</small> * ''Dianthus caryophyllus var. minor'' <small>Gray</small> * ''Dianthus caryophyllus var. wakefieldii'' <small>C.Morren</small> * ''Dianthus coronarius'' <small>(L.) Burm.f.</small> * ''Dianthus corsicus'' <small>Link ex Spreng.</small> * ''Dianthus kayserianus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus longicaulis'' <small>Costa</small> * ''Dianthus miniatus'' <small>A.Huet ex Nyman</small> * ''Dianthus morrisii'' <small>Hance</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus multinervis'' <small>Vis.</small> * ''Tunica morrisii'' <small>(Hance) Walp.</small> }} ’n '''Angelier''' (''Dianthus caryophyllus'') is ’n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Dianthus]]''. Dit is waarskynlik [[inheems]] aan die [[Middellandse See]]-gebied, maar die blomme se presiese omvangsgebied is onbekend omdat dit die afgelope 2&nbsp;000 jaar al wyd gekweek word.<ref name=mc>Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=5019&PTRefFk=1273 ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=fe>Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Dianthus&SPECIES_XREF=caryophyllus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan {{ISBN|0-333-47494-5}}.</ref> == Eienskappe == Dit is ’n kruidagtige, [[meerjarige plant]] wat tot 80&nbsp;cm hoog word. Die [[Blaar|blare]] is grysgroen tot blougroen, slank en tot 15&nbsp;cm lank. Daar is een tot vyf [[blom]]me aan ’n [[Bloeiwyse|byskerm]]; hulle is 3–5&nbsp;cm in deursnee en het ’n soet reuk. Die oorspronklike natuurlike blomkleur is helder pienkpers, maar vandag kry ’n mens [[kultivar]]s met baie ander kleure, soos rooi, wit, geel en groen.<ref name=rhs /><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 ''Dianthus caryophyllus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208024422/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 |date= 8 Desember 2007 }}</ref> Angeliere het goed gedreineerde, neutrale tot effens [[pH|alkaliese]] grond nodig, en volle sonlig. Verskeie kultivars word gekweek om in die tuin te plant.<ref name=rhs /> Tipiese voorbeelde sluit in 'Gina Porto', 'Helen', 'Laced Romeo' en 'Red Rocket'. Verskeie siektes kan die plant tref, soos [[bakterie]]se en [[swam]]siektes, [[parasiet]]e en [[virus]]sse. [[Colombia]] is die grootste kweker van angeliere in die wêreld. == Naam == Hoewel die naam "angelier" gewoonlik van toepassing is op die spesie ''Dianthus caryophyllus'', word dit ook dikwels vir ander spesies van ''Dianthus'' gebruik, en veral ook vir die [[Hibried|tuinhibriede]] tussen ''D. caryophyllus'' en ander spesies. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://lib.colostate.edu/archives/agriculture/carnations/ Angeliere: Colorado Flower Growers Association] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus caryophyllus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus caryophyllus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus caryophyllus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Dianthus|caryophyllus]] d69slkcql6mkk8gl836djvtm2vzlq2v 2918566 2918565 2026-07-21T07:05:19Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2918566 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Angelier | image = | taxon = Dianthus caryophyllus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =* ''Caryophyllus tunica'' <small>Garsault</small> * ''Dianthus acinifolius'' <small>Schur</small> * ''Dianthus arbuscula'' <small>Lindl.</small> * ''Dianthus arrectus'' <small>Dumort.</small> * ''Dianthus binatus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus calyculatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. carduinus'' <small>Ser.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. coronarius'' <small>L.</small> * ''Dianthus caryophyllus subsp. coronarius'' <small>(L.) Bonnier</small> * ''Dianthus caryophyllus f. intermedius'' <small>Pamp.</small> * ''Dianthus caryophyllus minor'' <small>Moris</small> * ''Dianthus caryophyllus var. minor'' <small>Gray</small> * ''Dianthus caryophyllus var. wakefieldii'' <small>C.Morren</small> * ''Dianthus coronarius'' <small>(L.) Burm.f.</small> * ''Dianthus corsicus'' <small>Link ex Spreng.</small> * ''Dianthus kayserianus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus longicaulis'' <small>Costa</small> * ''Dianthus miniatus'' <small>A.Huet ex Nyman</small> * ''Dianthus morrisii'' <small>Hance</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus multinervis'' <small>Vis.</small> * ''Tunica morrisii'' <small>(Hance) Walp.</small> }} ’n '''Angelier''' (''Dianthus caryophyllus'') is ’n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Dianthus]]''. Dit is waarskynlik [[inheems]] aan die [[Middellandse See]]-gebied, maar die blomme se presiese omvangsgebied is onbekend omdat dit die afgelope 2&nbsp;000 jaar al wyd gekweek word.<ref name=mc>Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=5019&PTRefFk=1273 ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=fe>Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Dianthus&SPECIES_XREF=caryophyllus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan {{ISBN|0-333-47494-5}}.</ref> == Eienskappe == Dit is ’n kruidagtige, [[meerjarige plant]] wat tot 80&nbsp;cm hoog word. Die [[Blaar|blare]] is grysgroen tot blougroen, slank en tot 15&nbsp;cm lank. Daar is een tot vyf [[blom]]me aan ’n [[Bloeiwyse|byskerm]]; hulle is 3–5&nbsp;cm in deursnee en het ’n soet reuk. Die oorspronklike natuurlike blomkleur is helder pienkpers, maar vandag kry ’n mens [[kultivar]]s met baie ander kleure, soos rooi, wit, geel en groen.<ref name=rhs /><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 ''Dianthus caryophyllus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208024422/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 |date= 8 Desember 2007 }}</ref> Angeliere het goed gedreineerde, neutrale tot effens [[pH|alkaliese]] grond nodig, en volle sonlig. Verskeie kultivars word gekweek om in die tuin te plant.<ref name=rhs /> Tipiese voorbeelde sluit in 'Gina Porto', 'Helen', 'Laced Romeo' en 'Red Rocket'. Verskeie siektes kan die plant tref, soos [[bakterie]]se en [[swam]]siektes, [[parasiet]]e en [[virus]]sse. [[Colombia]] is die grootste kweker van angeliere in die wêreld. == Naam == Hoewel die naam "angelier" gewoonlik van toepassing is op die spesie ''Dianthus caryophyllus'', word dit ook dikwels vir ander spesies van ''Dianthus'' gebruik, en veral ook vir die [[Hibried|tuinhibriede]] tussen ''D. caryophyllus'' en ander spesies. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://lib.colostate.edu/archives/agriculture/carnations/ Angeliere: Colorado Flower Growers Association] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus caryophyllus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus caryophyllus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus caryophyllus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Dianthus|caryophyllus]] 21gmh33nnb6ueri7luvs45a0buw1tos 2918608 2918566 2026-07-21T11:29:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918608 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Angelier | image = | taxon = Dianthus caryophyllus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =* ''Caryophyllus tunica'' <small>Garsault</small> * ''Dianthus acinifolius'' <small>Schur</small> * ''Dianthus arbuscula'' <small>Lindl.</small> * ''Dianthus arrectus'' <small>Dumort.</small> * ''Dianthus binatus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus calyculatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. carduinus'' <small>Ser.</small> * ''Dianthus caryophyllus var. coronarius'' <small>L.</small> * ''Dianthus caryophyllus subsp. coronarius'' <small>(L.) Bonnier</small> * ''Dianthus caryophyllus f. intermedius'' <small>Pamp.</small> * ''Dianthus caryophyllus minor'' <small>Moris</small> * ''Dianthus caryophyllus var. minor'' <small>Gray</small> * ''Dianthus caryophyllus var. wakefieldii'' <small>C.Morren</small> * ''Dianthus coronarius'' <small>(L.) Burm.f.</small> * ''Dianthus corsicus'' <small>Link ex Spreng.</small> * ''Dianthus kayserianus'' <small>Schur</small> * ''Dianthus longicaulis'' <small>Costa</small> * ''Dianthus miniatus'' <small>A.Huet ex Nyman</small> * ''Dianthus morrisii'' <small>Hance</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Dianthus moschatus'' <small>Laun.</small> * ''Dianthus multinervis'' <small>Vis.</small> * ''Silene caryophylla'' <small>(L.) E.H.L.Krause</small> * ''Tunica caryophyllus'' <small>(L.) Scop.</small> * ''Tunica morrisii'' <small>(Hance) Walp.</small> }} ’n '''Angelier''' (''Dianthus caryophyllus'') is ’n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Dianthus]]''. Dit is waarskynlik [[inheems]] aan die [[Middellandse See]]-gebied, maar die blomme se presiese omvangsgebied is onbekend omdat dit die afgelope 2&nbsp;000 jaar al wyd gekweek word.<ref name=mc>Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=5019&PTRefFk=1273 ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=fe>Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Dianthus&SPECIES_XREF=caryophyllus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Dianthus caryophyllus'']</ref><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan {{ISBN|0-333-47494-5}}.</ref> == Eienskappe == Dit is ’n kruidagtige, [[meerjarige plant]] wat tot 80&nbsp;cm hoog word. Die [[Blaar|blare]] is grysgroen tot blougroen, slank en tot 15&nbsp;cm lank. Daar is een tot vyf [[blom]]me aan ’n [[Bloeiwyse|byskerm]]; hulle is 3–5&nbsp;cm in deursnee en het ’n soet reuk. Die oorspronklike natuurlike blomkleur is helder pienkpers, maar vandag kry ’n mens [[kultivar]]s met baie ander kleure, soos rooi, wit, geel en groen.<ref name=rhs /><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 ''Dianthus caryophyllus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208024422/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=1990 |date= 8 Desember 2007 }}</ref> Angeliere het goed gedreineerde, neutrale tot effens [[pH|alkaliese]] grond nodig, en volle sonlig. Verskeie kultivars word gekweek om in die tuin te plant.<ref name=rhs /> Tipiese voorbeelde sluit in 'Gina Porto', 'Helen', 'Laced Romeo' en 'Red Rocket'. Verskeie siektes kan die plant tref, soos [[bakterie]]se en [[swam]]siektes, [[parasiet]]e en [[virus]]sse. [[Colombia]] is die grootste kweker van angeliere in die wêreld. == Naam == Hoewel die naam "angelier" gewoonlik van toepassing is op die spesie ''Dianthus caryophyllus'', word dit ook dikwels vir ander spesies van ''Dianthus'' gebruik, en veral ook vir die [[Hibried|tuinhibriede]] tussen ''D. caryophyllus'' en ander spesies. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://lib.colostate.edu/archives/agriculture/carnations/ Angeliere: Colorado Flower Growers Association] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus caryophyllus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus caryophyllus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus caryophyllus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Dianthus|caryophyllus]] ahir8pjc74inq7kzujjrtix43ohfhcq 0 98402 2918454 1892419 2026-07-20T12:19:37Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2918454 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Dianthus caryophyllus L (Clove pink).JPG |image_caption = Die blom van ''Dianthus caryophyllus''. |display_parents = 3 |taxon = Dianthus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Dianthus''''' is ’n [[Genus|blomgenus]] van sowat 300 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan veral [[Europa]] en [[Asië]], met ’n paar spesies in [[Suider-Afrika|Suider-]] en [[Noord-Afrika]] en een spesies in [[Noord-Amerika]]. Een van die bekendste spesies is die [[angelier]], ''D. caryophyllus''. == Eienskappe == Die spesies is hoofsaaklik kruidagtige, [[meerjarige plant]]e; ’n paar is een- of tweejarige plante of lae [[Struik|halfstruike]] met houtagtige stamme. Die [[Blaar|blare]] is teenstandig, eenvoudig en meestal lineêr met ’n grysgroen of blougroen kleur. Die [[blom]] het vyf [[Kroonblaar|kroonblare]] en gewoonlik ’n gekartelde of getande randjie. Hulle is in feitlik al die spesies dof- tot donkerpienk. Een spesie, ''D. knappii'', het geel blomme wat pers is in die middel. Sommige spesies, veral die meerjarige spesies, het ’n sterk, speseryagtige geur. == Galery == <gallery> Beeld:Nelken 8 Juni 2003.JPG|''Dianthus barbatus''. Beeld:Starr 070730-7932 Dianthus caryophyllus.jpg|Die angelier, ''D. caryophyllus''. Beeld:Dianthus monspessulanus.jpg|''Dianthus monspessulanus''. Beeld:Dianthus carthusianorum 160505.jpg|''Dianthus carthusianorum''. Beeld:Dianthus monspessulanus 6.JPG|''D. monspessulanus''. Beeld:Starr 070730-7934 Dianthus caryophyllus.jpg|Rooi ''D.caryophyllus''. Beeld:Flor GDFL 660eue.jpg|''Dianthus caryophylus'' (rooi). Beeld:Dianthus shinanensis Shinanonadeshiko in eboshidake 1997-8-14.jpg|''Dianthus shinanensis''. </gallery> == Eksterne skakels == * [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Dianthus Dianthus:The Plant List] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Tuinplante]] 17ydi0vut31ktiyxzx4s2zrduz5n9k8 2918456 2918454 2026-07-20T12:22:28Z Oesjaar 7467 Tikfout 2918456 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Dianthus caryophyllus L (Clove pink).JPG |image_caption = Die blom van ''Dianthus caryophyllus''. |display_parents = 3 |taxon = Dianthus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Dianthus''''' is ’n [[Genus|blomgenus]] van sowat 300 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan veral [[Europa]] en [[Asië]], met ’n paar spesies in [[Suider-Afrika|Suider-]] en [[Noord-Afrika]] en een spesie in [[Noord-Amerika]]. Een van die bekendste spesies is die [[angelier]], ''D. caryophyllus''. == Eienskappe == Die spesies is hoofsaaklik kruidagtige, [[meerjarige plant]]e; ’n paar is een- of tweejarige plante of lae [[Struik|halfstruike]] met houtagtige stamme. Die [[Blaar|blare]] is teenstandig, eenvoudig en meestal lineêr met ’n grysgroen of blougroen kleur. Die [[blom]] het vyf [[Kroonblaar|kroonblare]] en gewoonlik ’n gekartelde of getande randjie. Hulle is in feitlik al die spesies dof- tot donkerpienk. Een spesie, ''D. knappii'', het geel blomme wat pers is in die middel. Sommige spesies, veral die meerjarige spesies, het ’n sterk, speseryagtige geur. == Galery == <gallery> Beeld:Nelken 8 Juni 2003.JPG|''Dianthus barbatus''. Beeld:Starr 070730-7932 Dianthus caryophyllus.jpg|Die angelier, ''D. caryophyllus''. Beeld:Dianthus monspessulanus.jpg|''Dianthus monspessulanus''. Beeld:Dianthus carthusianorum 160505.jpg|''Dianthus carthusianorum''. Beeld:Dianthus monspessulanus 6.JPG|''D. monspessulanus''. Beeld:Starr 070730-7934 Dianthus caryophyllus.jpg|Rooi ''D.caryophyllus''. Beeld:Flor GDFL 660eue.jpg|''Dianthus caryophylus'' (rooi). Beeld:Dianthus shinanensis Shinanonadeshiko in eboshidake 1997-8-14.jpg|''Dianthus shinanensis''. </gallery> == Eksterne skakels == * [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Dianthus Dianthus:The Plant List] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Tuinplante]] ok0fol4d42lxpsx383z6c2eolbyve98 2918457 2918456 2026-07-20T12:22:57Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2918457 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Dianthus caryophyllus L (Clove pink).JPG |image_caption = Die blom van ''Dianthus caryophyllus''. |display_parents = 3 |taxon = Dianthus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Dianthus''''' is ’n [[Genus|blomgenus]] van sowat 300 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan veral [[Europa]] en [[Asië]], met ’n paar spesies in [[Suider-Afrika|Suider-]] en [[Noord-Afrika]] en een spesie in [[Noord-Amerika]]. Een van die bekendste spesies is die [[angelier]], ''D. caryophyllus''. == Eienskappe == Die spesies is hoofsaaklik kruidagtige, [[meerjarige plant]]e; ’n paar is een- of tweejarige plante of lae [[Struik|halfstruike]] met houtagtige stamme. Die [[Blaar|blare]] is teenstandig, eenvoudig en meestal lineêr met ’n grysgroen of blougroen kleur. Die [[blom]] het vyf [[Kroonblaar|kroonblare]] en gewoonlik ’n gekartelde of getande randjie. Hulle is in feitlik al die spesies dof- tot donkerpienk. Een spesie, ''D. knappii'', het geel blomme wat pers is in die middel. Sommige spesies, veral die meerjarige spesies, het ’n sterk, speseryagtige geur. == Galery == <gallery> Beeld:Nelken 8 Juni 2003.JPG|''Dianthus barbatus''. Beeld:Starr 070730-7932 Dianthus caryophyllus.jpg|Die angelier, ''D. caryophyllus''. Beeld:Dianthus monspessulanus.jpg|''Dianthus monspessulanus''. Beeld:Dianthus carthusianorum 160505.jpg|''Dianthus carthusianorum''. Beeld:Dianthus monspessulanus 6.JPG|''D. monspessulanus''. Beeld:Starr 070730-7934 Dianthus caryophyllus.jpg|Rooi ''D.caryophyllus''. Beeld:Flor GDFL 660eue.jpg|''Dianthus caryophylus'' (rooi). Beeld:Dianthus shinanensis Shinanonadeshiko in eboshidake 1997-8-14.jpg|''Dianthus shinanensis''. </gallery> == Eksterne skakels == * [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Dianthus Dianthus:The Plant List] {{Commons-kategorie inlyn|Dianthus}} {{Wikispecies-inlyn|Dianthus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dianthus|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Dianthus| ]] [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Tuinplante]] m8d71unslf26qb4mb1n8hck4gmt903c 0 99791 2918572 2086541 2026-07-21T07:30:27Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Carl_Spitzweg_036.jpg" met "Carl_Spitzweg_-_Sonntagsspaziergang.jpg" omrede: File:Carl_Spitzweg_036.jpg merged with File:Carl Spitzweg - Sonntagsspaziergang.jpg 2918572 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Carl Spitzweg - Sonntagsspaziergang.jpg|duimnael|''Der Sonntagsspaziergang'' (''Die Wandeltoer op Sondag'')<br />Skildery deur Carl Spitzweg (1841), een van die hoofverteenwoordigers van die Biedermeier-stylperiode]] Die historiese en kunsterm '''Biedermeier''' verwys na die tydperk tussen 1815 (die jaar waarin die Weense Kongres gehou is) en 1848 (die begin van die burgerlike rewolusie) in die deelstate van die [[Duitse Bond]]. Ten opsigte van sy politieke betekenis word die term veral met die sogenaamde Restourasietydperk en die staatspolitieke ontwikkeling ná die einde van die Napoleontiese periode en die Weense Kongres verbind. Ewe belangrik is Biedermeier as sambreelterm vir 'n kuns- en kultuurperiode, alhoewel dié periode nie suiwer afgebaken kan word nie. So dateer baie assosiasies met die Biedermeierperiode uit die laat 19de eeu. Hulle word tans as ooglopende projeksies uit dié tyd beskou. Die teenoorgestelde beweging, wat in dieselfde periode val, staan as ''Vormärz'' (die tyd voor die rewolusionêre bewegings van Maart 1848) bekend. Dit word verbind met pogings om die politieke situasie in Duitssprekende lande rewolusionêr te verander en vind sy literêre neerslaag onder meer in die werke van skrywers soos Georg Büchner en Heinrich Heine. Biedermeier as kunsterm verwys enersyds na die spesifieke kultuur en kuns van die burgersklas, wat sy uitdrukking byvoorbeeld in tuismusiek, binne-argitektuur en mode gevind het, andersyds na die destydse literatuur wat dikwels as kleingeestig, vervelend of behoudend afgestempel word. Kenmerkend is die onttrekking aan die politiek en die vlug na die private sfeer en na 'n idilliese leefstyl en geluk. == Biedermeier in die skilderkuns == In die skilderkuns van die tydperk merk mens veral [[genrestuk]]ke, familieportrette en [[Landskapskilderkuns|landskappe]]. <gallery widths="150" heights="150"> Josef Ziegler Familie Sidorowicz 1824.jpg|Josef Ziegler: ''Familie Sidorowicz'', 1824 Mende Familienporträt Vonderbank.jpg|Karl Adolph Mende: ''Familie Vonderbank'', 1824 Georg Wachter Familienportrait 1849.jpg|Georg Wachter: ''Familieportret'', 1849 Joseph Anton Koch 003.jpg|Joseph Anton Koch: ''Das Wetterhorn mit dem Reichenbachtal'', 1924 Adrian Ludwig Richter 019.jpg|Adrian Ludwig Richter: ''Meisjes op de weide'', 1923 Adolph Menzel - Bauplatz mit Weiden - Google Art Project.jpg|Adolf Menzel: ''Bouwplaats met wilgen'', 1846 </gallery> Peter Fendi was as skilder/kunstenaar 'n belangrike verteenwoordiger van die tydperk gewees. {{Normdata}} [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Kuns]] [[Kategorie:Ontwerp]] [[Kategorie:Toegepaste kuns]] eyclgrk3cz3acot05chtobnmcf6456s 0 99909 2918655 2408830 2026-07-21T15:05:50Z Drewes 52945 Artikel aangevul met teks vanaf nl: 2918655 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Ids Wiersma | beeld = Ids Wiersma door Gosse Dam Brantgum.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Ids Wiersma se standbeeld in Brantgum | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1878|6|21}} | geboorteplek = [[Brantgum]], [[Friesland]], [[Nederland]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1878|6|21|1965|8|24}} | sterfteplek = [[Dokkum]], Friesland, Nederland | laaste rusplek = | nasionaliteit = {{vlagland|Nederland}} | gade = | veld = Kunsskilder | opleiding = | beweging = | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = #BCD4E6 }} '''Ids Wiersma''' ([[21 Junie]] [[1878]] in [[Brantgum]], [[Friesland]] – [[24 Augustus]] [[1965]] in [[Dokkum]], [[Friesland]]) was 'n [[Nederland]]se [[skilderkuns|skilder]]. == Lewe en werk == Wiersma was die seun van die arbeider Doeke Goslings Wiersma en Eeke Idzes Koopmans. Hy het reeds op 'n jong ouderdom aanleg vir teken getoon; formele opleiding op dié gebied was egter aanvanklik nie vir hom 'n opsie nie. Hy het 'n huisskilder geword. Desondanks het sy artistieke strewes steeds aandag getrek, en sy werk is onder die aandag van skilders soos [[Jozef Israëls|Israëls]] en [[Hendrik Willem Mesdag]] gebring. In 1898 kon hy uiteindelik as student aan die tekenakademie in [[Den Haag]] inskryf. In 1905 het hy opdragte ontvang om tekeninge vir lede van die Nederlandse koninklike familie te maak. Hy is as buitengewone lid tot die Pulchri Studio in Den Haag toegelaat. In 1911 het hy [[Fresko|muurskilderye]] vir die nuwe gebou van die Koninklijke Nederlandse Munt in Utrecht geskep. In 1915 is hy aangestel as onderwyser aan die tekenakademie in Den Haag, waar hy ets- en litografiekuns onderrig het. Sy onderwysloopbaan was van korte duur. In 1918 het hy na Friesland teruggekeer, waar hy tot 1926 as skilder gewerk het. Sy werk het onder meer op die uitbeelding van die plattelandse lewe gefokus. Hy het ook 'n digbundel van [[Pieter Jelles Troelstra]] geïllustreer. In 1926 het hy na [[Amsterdam]] verhuis. Daar het hy 'n reeks tekeninge van "verdwijnend Amsterdam" vir die histories-geografiese atlas geskep.<ref>Stadsargief Amsterdam: [https://archief.amsterdam/inventarissen/details/10111/keywords/Wiersma/withscans/0/start/0/limit/10/flimit/5 Ids Wiersma-tekeningversameling]</ref> Uiteindelik, in sy latere jare, het hy hom weer in [[Friesland]] gevestig, waar hy in 1965 op 87-jarige ouderdom oorlede is. 'n Skool in [[Brantgum]], sy geboorteplek, is na hom vernoem. Die uitstalling "Monet & Van Gogh van Friesland," gehou by Museum Dr8888 in 2012–2013, het meer as 150 werke van Wiersma en sy mede-skilder Sierd Geertsma vertoon.<ref>Leeuwarder Courant, 30 November 2012: [http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20121130&id=LC-20121130-NO07014002 Monet en Van Gogh van Friesland]</ref> <gallery> Pompmolentje (de staak is de pompbuis). Rechts de goot waaruit het water wegloopt. Tekening van I.Wiersma, origineel in Friesch Museum te Leeuwarden - Zwaagwesteinde - 20228000 - RCE.jpg Tekening kerk door Wiersma Coll.Fries Museum - Bornwird - 20038601 - RCE.jpg Tekening Travalje, door I.Wiersma, 1906, origineel Friesch Museum - Birdaard - 20035267 - RCE.jpg Tekening van brug bij het tolhuis - Akkerwoude - 20005398 - RCE.jpg </gallery> == Eksterne skakel == * [https://historischcentrumleeuwarden.nl/onderzoek/beeldbank/zoeken-in-de-beeldbank/detail/3065938e-aeaa-11e3-b1a7-4f86fd6b0f85/media/84b0440b-dd5e-d067-b473-25 Wiersma sy werk], Wiersma en sy werk, foto van 1937 by Historisch Centrum Leeuwarden == Verwijsings == {{DEFAULTSORT:Wiersma, Ids}} [[Kategorie:Nederlandse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] gkhi0ui3eqrcqybvorneororr026oq6 0 100388 2918763 2432007 2026-07-22T14:59:48Z Djaak.v.H 211442 2918763 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Alfa Romeo 159 | image = [[Lêer:Alfa 159 grey.jpg|280px]] | manufacturer = [[Alfa Romeo]] | production = 2005-2011 | model_years = | assembly = {{vlagland|Italië}}: Pomigliano d'Arco | class = Kompakte uitvoerende motor | body_style = 4-deur [[sedan]]<br />5-deur [[stasiewa]] | layout = [[Motordryfuitleg|Voorenjin, voorwieldryf]]<br />Voorenjin, vierwieldryf | platform = GM/Fiat Premium platform | engine = 1.75 L ''TBi'' [[Inlynviersilinder|I4]] Turbo ([[petrol]])<br />1.8 L ''MPi'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol)<br />1.9 L of 2.2 L ''JTS'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol)<br />3.2 L ''JTS'' [[V6-enjin|V6]] petrol<br />1.9 L of 2.0 L ''JTDm'' [[Inlynviersilinder|I4]] [[Turbodiesel]]<br />2.4 L ''JTDm'' [[Inlynvyfsilinder|I5]] [[Turbodiesel]] | transmission = 5- of 6-gang [[handratkas|handrat]]<br />6-gang ''Selespeed'' semi-outomaties<br />6-gang ''Q-Tronic'' [[outomatiese ratkas|outomaties]]<ref name="aweurope.be">{{cite web|url=http://www.aw-europe.be/napa/files/drivingInnovation_automaticTransmission_1182180053307_4.pdf|format=PDF|title=Automatic Transmissions|accessdate=18 Januarie 2008|work=aweurope.be|archive-date= 1 Julie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701032518/http://www.aw-europe.be/napa/files/drivingInnovation_automaticTransmission_1182180053307_4.pdf|url-status=dead}}</ref> | wheelbase = 2700 mm | length = 4660 mm | width = 1828 mm | height = 1417 mm | weight = 1385 - 1695 kg | predecessor = Alfa Romeo 156 | successor = Alfa Romeo Giulia (2015) | related = [[Alfa Romeo Brera]]<br />[[Alfa Romeo Spider]] | designer = Italdesign Giugiaro }} Die '''Alfa Romeo 159''' is een van die mees ikoniese sportsedans wat Alfa Romeo nog vervaardig het. Met sy kenmerkende Italiaanse ontwerp, uitstekende padgedrag en premium afwerking het die 159 vinnig 'n gunsteling onder motorentoesiaste wêreldwyd geword. Die model kombineer elegante styl, gevorderde veiligheid en dinamiese verrigting op 'n wyse wat tipies van die Alfa Romeo-handelsmerk is, en word vandag steeds beskou as een van die mooiste moderne sedans wat nog gebou is. Die Alfa Romeo 159 is in 2005 tydens die '''Geneefse Internasionale Motorskou''' bekend gestel as die opvolger van die gewilde Alfa Romeo 156. Die model, wat deel vorm van die '''Tipo 939'''-reeks, is van 2005 tot 2011 deur die Italiaanse vervaardiger Alfa Romeo vervaardig. Benewens die vierdeur-sedan was die 159 ook beskikbaar as die stylvolle '''Sportwagon'''-stasiewa, wat dieselfde sportiewe karakter met groter praktiese bruikbaarheid gekombineer het.<gallery mode="packed" heights="120"> Lêer:Alfa 159.jpg|Polizia Penitenziaria 159 Lêer:Alfa-Romeo159-Carabinieri-di-Roma.JPG|Carabinieri se 159 "Gazzella", semigepantserde voertuig.<ref name="italiaspeed.com/2006">{{cite web |url=http://www.italiaspeed.com/2006/cars/alfa_romeo/02/159_police/2202.html |title=News/23.02.2006 |access-date=11 Augustus 2007 |work=italiaspeed.com/2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191232/http://www.italiaspeed.com/2006/cars/alfa_romeo/02/159_police/2202.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Alfa159police.jpg|159 "Panthera" (Polizia di Stato) Lêer:Alfa Romeo 159 ti rear.JPG|159 met TI afwerkingsvlak Lêer:Alfa Romeo 159 Sedan.JPG|Alfa Romeo 2.2 JTS Lêer:Alfa Romeo 159ti Sport Wagon rear.JPG|Alfa Romeo 159ti Sport Wagon </gallery><br /> == Stilering == Die 159 is ontwerp deur Giorgetto Giugiaro in samewerking met die Centro Stile Alfa Romeo. Die neus beskik oor 'n tradisionele Alfa Romeo V-vormige rooster en enjinkap, en silindriese koplig klippe. Soortgelyk aan sy koepee-eweknie, is die voorkant van die motor beïnvloed deur die 2002 Brera Concept ook deur Giugiaro.'n Hoë middellyf brei totdat dit die agterste "C" -pilaar bereik. Verskeie buitelug ontwerp wyses was bedoel om die motor groter te laat lyk, en sou vermoedelik 'n beroep op potensiële kopers in die Verenigde State hê; Die 159 is egter nooit na daardie streek uitgevoer nie. Die binnekant bevat ook stilering behandelings wat bekend is met vorige motors, insluitend die 156, soos diep geronde instrumente wat aan die bestuurder gerig is. Alfa Romeo het bedoel dat die 159 meer direk met BMW, Mercedes-Benz en Audi moet meeding deur die gebruik van interieur materiale van hoër gehalte; Daar is egter gesê Alfa Romeo het hul handelsmerk se posisie in vergelyking met die meer bekende Duitse luukse motorvervaardigers misgeloop. === Enjin en Aandryfstelsel === Die 159 model was beskikbaar in beide voorwielaandrywing- en vierwielaandrywing-konfigurasies. Die "Q4"-vierwielaandrywingstelsel maak gebruik van 'n Torsen Tipe-C dubbele differensiaal ('n voor- en middeldifferensiaal in dieselfde eenheid met 'n oop voordifferensiaal) en was beskikbaar op die 3.2-liter V6-petrol- en die 2.4-liter vyfsilinder-dieselenjins.<ref>{{Cite web|url=https://www.media.stellantis.com/em-en/alfa-romeo/press/alfa-159-4|title=PRESS RELEASES|date=13 Jun 2005}}</ref> Aangesien dit op 'n splinternuwe platform (die GM/Fiat Premium-platform) gebou is, is die 159 225 mm langer en 85 mm wyer as sy voorganger, die 156. Hierdie aansienlike vergroting in afmetings het baie 156-eienaars laat huiwer om die 159 as 'n direkte plaasvervanger te oorweeg. Danksy hierdie nuwe platform is 'n baie hoë vlak van passiewe veiligheid behaal, en die torsiestyfheid van die onderstel het 180 000 daNm/rad bereik. Die ratkas is 'n sesspoed-handrat op die meeste modelle (waar die 1.8-liter intrekkermodel 'n vyfspoed-handrat het). 'n Sesspoed-outomatiese Q-Tronic-ratkas (Aisin AW TF-80SC) was beskikbaar vir die 1.9-diesel, 2.4-diesel en 3.2 V6-petrolmodelle. Die Selespeed-geoutomatiseerde handratkas was in sekere markte beskikbaar op die 2.2-petrolmodel. ''(Nota: Die handratkaste op die viercilinder-petrolmodelle was die M32-eenheid wat van General Motors/Opel geleen is).''<ref>{{Cite web|url=https://www.media.stellantis.com/de-de/alfa-romeo/press/alfa-romeo-news-mai-2006|title=|date=30 May 2006}}</ref> Alle petrolenjins het oor direkte brandstofinspuiting beskik (behalwe die standaard 1.8-liter), bekend as JTS (''Jet Thrust Stoichiometric''). * '''GM / Opel-konneksie:''' Die 1.9 JTS- en 2.2 JTS-enjinblokke is van General Motors se Ecotec-enjinfamilie afkomstig (wat ook in Opel- en Vauxhall-voertuie gebruik is). Die 3.2-liter V6 JTS is gebaseer op GM se ''High Feature V6'' (gebou deur GM Holden in Australië). Alfa Romeo het egter hul eie silinderkoppe, direkte inspuiting en uitlaatstelsels ontwerp om die enjins 'n unieke karakter en klank te gee. * '''JTD-diesels:''' Die JTD- (en later JTDm) dieselenjins beskik oor ''common-rail'' direkte brandstofinspuiting en is deur die Fiat-groep binnenshuis ontwikkel. * '''Later''' '''modelle:''' In 2009 is die GM-gebaseerde petrolenjins grootliks vervang deur Alfa Romeo se eie 1.75-liter (1750) TBi-turbopetrolenjin. == Jaarlikse model veranderinge == 'n Sportwagon-variant is in Maart 2006 by die Geneva Motor Show aangebied.’n Outomatiese ratkas-opsie vir die 2,4 JTDM-dieselmodel is ook vanjaar bekendgestel en later uitgebrei na ander weergawes. In 2007 is 'n vierwielaangedrewe diesel model vrygestel, en die 2,4 liter-dieselenjins se kragopbrengs het tot 210 PS (150 kW, 210 pk) toegeneem, met 'n nuwe TI-trim vlak wat ook as opsie beskikbaar is.Vir die model jaar 2008 is die meganika en interieurs van die 159 verder ontwikkel. Die 3.2-liter V6-model word aangebied in die voorwiel aangedrewe opset, wat 'n topsnelheid van 250 kilometer per uur (160 mph) behaal. Alle model variante is toegerus met Alfa se elektroniese "Q2" beperkte gly verskil. Die 159 was beskikbaar in voor- en vierwielaandrywing, konfigurasies. Die vierwielaangedrewe "Q4" -stelsel gebruik 'n Torsen-tipe C-twee differensiaal (voor- en middel verskil in dieselfde eenheid, voorste differensiaal is oop) en is beskikbaar op die petrol- en 2,4 liter-dieselenjins. Die ratkas is 'n ses spoed-handleiding op die meeste modelle (1,8 het 'n vyf spoed) en 'n ses-spoed outomatiese Q-Tronic-ratkas (Aisin AW TF-80SC) was beskikbaar vir die 1,9 diesel, 2,4 diesel en 3,2 petrol modelle. Die Selespeed-ratkas is in sommige lande te koop met die 2,2 petrol (petrol) enjin. Alle petrol-enjins was 'n direkte brandstof inspuitings tipe (behalwe 1.8l), genaamd JTS (Jet Thrust Stoichiometric). JTD diesels is 'n gemeenskaplike spoor direkte brandstof inspuiting. In 2009 het Alfa Romeo die 159 bygewerk met twee nuwe enjins, nuwe trimvlakke en 'n nuwe mark posisionering gegee om dit meer mededingend te maak. As gevolg van nuwe ingevoerde aluminium komponente is 'n gewigsvermindering van 45 kilogram (99 lb) behaal. Die nuwe 1,75 liter-turbodiesel-petrolenjin lewer 147 kW tussen 4 750 en 5 500 r / min. Die maksimum wringkrag van 320 N.m is beskikbaar teen 1 400 r / min. Dit is gemoeid met 'n sesspoed-handratkas wat dit help om die 159 van 0 tot 100 km / h te versnel in 7,7 sekondes met 'n topsnelheid van 235 km/h. Die ander enjin is Alfa se V6 3,2 liter-petrol-eenheid met 191 kW en die wringkrag is 322 N.m by 4 500 r / min. == Veiligheid == Die basis van die 159 se botsingsveiligheid lê in sy '''GM/Fiat Premium-platvorm'''. * Die onderstel spog met 'n torsiestyfheid van '''180 000 daNm/rad'''. Dit het die 159 in sy era een van die mees wringstywe sedans op die pad gemaak. Hierdie stewige raamwerk absorbeer nie net energie tydens 'n ongeluk nie, maar gee die motor ook sy presiese padhouvermoë en goeie stuurgevoel. * Die bakwerk maak ruim gebruik van hoësterkte-staal, laserlaswerk en drie "laslyne" (''load lines'') aan die voorkant. Hierdie strukture vervorm op 'n geaktiveerde, voorspelbare manier om die mees kritieke impak kragte weg van die kajuitsone te gelei. '''Passiewe Veiligheid (Kajuitskerming)''' Binne-in die motor is passasiers omring deur 'n reeks beskermingsmaatreëls wat spesifiek ontwerp is om beserings te minimaliseer: * '''Tot 8 Lugsakke:''' Afhangende van die mark en spesifikasie, is die 159 toegerus met tot agt lugsakke. Dit sluit in dubbele voorlugsakke, sy-lugsakke, gordynlugsakke wat die hele vensterarea dek, en 'n '''krielugsak (''knee airbag'') vir die bestuurder''' om beenbeserings teen die stuurkolom te voorkom. * '''Anti-Nekkram Stelsel (''Anti-Whiplash''):''' Die voorste sitplekke is toegerus met aktiewe kopstutte wat tydens 'n agterste botsing outomaties vorentoe beweeg om die nek te ondersteun en sweepsnoerbeserings te voorkom. * '''Aangepaste Veiligheidsgordels:''' Die voorste gordels beskik oor dubbele voorspanners (''pre-tensioners'') en ladingsbeperkers (''load limiters'') om te keer dat die gordel self te veel druk op die borskas uitoefen tydens 'n hoëspoed-botsing. '''Aktiewe Veiligheid en Elektronika''' * '''VDC (Vehicle Dynamic Control):''' Alfa Romeo se eie weergawe van ESP (elektroniese stabiliteitsbeheer) wat voorkom dat die motor in gure toestande of tydens noodmaneuvers gly. * '''Remstelsel & HBA:''' Met kragtige Brembo-remme op die hoër-spesifikasie modelle, beskik die 159 ook oor ''Hydraulic Brake Assist'' (HBA) wat maksimum remkrag outomaties toepas wanneer dit 'n noodstop bespeur. * '''Q4-Vierwielaandrywing:''' Die beskikbare Q4-stelsel op die 3.2 V6- en 2.4 JTDm-modelle het aansienlike traksie en padhouvermoë gebied op nat of gladde padoppervlaktes. '''Euro NCAP Botsingstoets-uitslae''' Wanneer die Alfa 159 in 2006 deur Euro NCAP getoets is, het dit die volgende resultate behaal: {| class="wikitable" |'''Toetsafdeling''' |'''Gradering / Telling''' |- |'''Volwasse Passasiersveiligheid''' |'''5 uit 5 Sterre''' (34 punte) |- |'''Kinderveiligheid''' |'''4 uit 5 Sterre''' (40 punte) |- |'''Voetgangerveiligheid''' |1 uit 4 Sterre |} == Film en populêre kultuur == Twee swart 159's (3.2 JTS V6 TI) verskyn aan die begin van die film uit James Bond, Quantum of Solace (2008). Hulle was betrokke met ʼn jaagtog met James Bond se Aston Martin DBS V12 rondom die Gardameer in Italië. 'n Swart 159's het ook in die jaagtog in die film Johnny English Reborn verskyn, wat deur Rowan Atkinson gespeel is. 'n Motor wat baie soos die 159 lyk kan gesien word in verskeie episodes van Psycho Pass. == Verwante skakels == * http://www.alfaromeo159.com/ *https://www.youtube.com/watch?v=MOv4A_NFswY *http://www.arcsa.co.za/models.php?sub=show_details&id=18 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419032940/http://www.arcsa.co.za/models.php?sub=show_details&id=18 |date=19 April 2020 }} *https://www.auto-data.net/en/alfa-romeo-159-model-199 *https://www.euroncap.com/en/results/alfa-romeo/159/15687 *https://www.media.stellantis.com/uk-en/alfa-romeo/press/five-star-safety-rating-for-alfa-159 *[https://aftersales.fiat.com/eLumData/EN/83/140_ALFA159/83_140_ALFA159_604.31.518_EN_02_09.05_L_LG/83_140_ALFA159_604.31.518_EN_02_09.05_L_LG.pdf https://aftersales.fiat.com/eLumData/EN/] *https://www.media.stellantis.com/uk-en/alfa-romeo/press/new-engines-and-trim-levels-for-alfa-159-range *https://www.media.stellantis.com/uk-en/alfa-romeo/press/alfa-159-range-receives-new-2-0-jtdm-136-bhp-engine-and-added-style *https://www.autoexpress.co.uk/alfa-romeo/159 *https://www.youtube.com/results?search_query=Alfa+Romeo+159+official+launch+2005 *https://www.youtube.com/watch?v=V4XJk_zL-gA *https://www.ancap.com.au/safety-ratings/alfa-romeo/159/b023ff * == Verwysings == {{Verwysings}} {{Alfa Romeo-modelle}} {{en-vertaal|Alfa Romeo 159}} [[Kategorie:Alfa Romeo|Alfa Romeo 159]] cazr8f5vdzeat5y8w6qhh9p0zp5tita 0 100478 2918633 2700637 2026-07-21T14:14:45Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Constitution_of_the_United_States,_page_1.jpg" met "Constitution_of_the_United_States_-_DPLA_-_9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3_(page_1).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:F 2918633 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Constitution of the United States - DPLA - 9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3 (page 1).jpg|duimnael|Die eerste bladsy van die [[Verenigde State van Amerika]] se grondwet uit 1787]] 'n '''Grondwet''' of '''konstitusie''' is 'n wet wat onder alle omstandighede geldend is of waarop ander wette gegrond is. In terme van [[regering]]s is dit die wet wat in hooftrekke die regeringsvorm ([[monargie]] of [[republiek]]) van die [[staat]], die hooffunksies van staatsorgane, die [[Amptelike taal|amptelike taal/tale]], die verpligtinge en regte van die burgers bepaal. ’n Grondwet is ’n versameling van fundamentele beginsels of vasgestelde reëls wat die regsbasis van 'n staat, organisasie of enige ander soort entiteit vorm en bepaal hoe daardie entiteit bestuur word. Wanneer hierdie beginsels in 'n enkele dokument of 'n stel regsdokumente opgeteken word, kan daardie dokumente 'n geskrewe grondwet beliggaam; as dit in 'n enkele omvattende dokument weergegee word, beliggaam dit 'n gekodifiseerde grondwet. Sommige grondwette, soos die grondwet van die Verenigde Koninkryk, is nie gekodifiseer nie maar in verskeie fundamentele wette van 'n parlement, hofsake of verdrae opgeteken. 'n Grondwet is van toepassing op verskillende vlakke van organisasies, van soewereine lande tot maatskappye en verenigings. 'n Verdrag wat 'n internasionale organisasie stig, is oor daardie organisasie se grondwet, aangesien dit definieer hoe daardie organisasie saamgestel is. Binne state definieer 'n grondwet die beginsels waarop die staat gegrond is, die prosedures waarvolgens wette gemaak word en deur wie. Party grondwette, veral gekodifiseerde grondwette, dien ook as beperkers van staatsmag deur grense wat 'n staat se regeerders nie mag oorskry nie, daar te stel, soos fundamentele regte. [[Indië]] se grondwet is die langste geskrewe grondwet ter wêreld, met 444 artikels in 22 dele, 12 skedules en 118 wysigings, met 146 385 woorde in sy Engelse weergawe. [[Monaco]] se grondwet is die kortste ter wêreld, bestaande uit 10 hoofstukke met 97 artikels en 'n totaal van 3 814 woorde. == Etimologie == Die term ''konstitusie'' is afkomstig deur Frans van die Latynse woord ''constitutio'', wat vir regulasies en ordes soos die imperiale verordenings gebruik is. Later is die term wyd in kerkwette gebruik vir 'n belangrike vasstelling, veral 'n dekreet wat deur die Pous uitgevaardig is. == Algemene kenmerke == In die algemeen ken elke moderne geskrewe grondwet spesifieke magte aan 'n organisasie of entiteit toe, met die primêre voorwaarde dat dit by die grondwet se beperkings hou. Volgens Scott Gordon is 'n politieke organisasie grondwetlik tot die mate wat dit “vasgestelde meganismes van magsbeheer vir die beskerming van die burgerlike gemeenskap se belange en vryhede bevat, insluitend die minderhede”. Aktiwiteite van amptenare in 'n organisasie of staat wat deel van die konstitusionele of statutêre outoriteit van daardie amptenare vorm, staan as “binne magte” bekend; aktiwiteite wat nie binne hul outoriteit val nie, is “buite magte”. In die meeste moderne state is die grondwet bo gewone statutêre wetgewing verhewe. Wanneer 'n amptelike handeling ongrondwetlik is, dit wil sê nie binne magte van die regering volgens die grondwet nie, is dit ongeldig, al wat dit as wetgewing bekend. Soms is die probleem nie dat 'n statuut of wet opsigself ongrondwetlik is nie, maar dat die toepassing daarvan by 'n bepaalde geleentheid wel ongrondwetlik is en dat 'n hof besluit dat, terwyl dit wel grondwetlik toegepas kan word, die betrokke geval nie toelaatbaar is nie. In so 'n geval kan slegs die toepassing ongrondwetlik verklaar word. == Geskiedenis en ontwikkeling == === Antieke tye === [[Lêer:Iraq map najaf.png|links|duimnael]] Opgrawing in die hedendaagse Irak deur Ernest de Sarzec in 1877 het bewyse van die vroegste bekende regskode opgelewer, wat deur die Sumeriese koning Urukagina van Lagash in omstreeks 2300 v.C. uitgereik is. Hoewel die dokument self nie ontdek is nie, het dit blykbaar bepaalde regte aan burgers toegeken, soos om weduwees en weeskinders van belasting te vrywaar. Talle regerings daarna het met behulp van spesiale kodes van geskrewe wetgewing regeer. Die oudste so 'n dokument wat nog bestaan is die [[Kode van Ur-Nammu]] van [[Ur]] (ca 2050 v.C.). [[Lêer:Aristotle transparent.png|duimnael|Aristoteles]] 'n [[Skriba]] genaamd Draco het in 621 v.C. die wrede mondelike wette van die stadstaat Atene gekodifiseer. Hierdie kode het die doodstraf vir talle oortredings voorgeskryf – vandaar die gebruik tot vandag toe om erge reëls as “drakonies” nie beskryf. [[Aristoteles]] (ca 350 v.C.) was die eerste om 'n formele onderskeid tussen gewone wetgewing en konstitusionele wetgewing te tref. Sodoende het hy die idees van grondwet en grondwetlike bedelings gevestig en gepoog om die verskillende vorme van grondwetlike regering te klassifiseer. Die mees basiese definisie wat hy gebruik het om 'n konstitusie of grondwet in algemene terme te beskryf, was “die rangskikking van ampte in 'n staat”. Hy het klassifikasies van sy verstaan van goeie en slegte state gegee en tot die slotsom gekom dat die beste konstitusie 'n gemengde stelsel is, wat monargiese, aristokratiese en demokratiese elemente insluit. === Middeleeue === Talle van die Germane wat die magsvakuum wat die Westelike [[Romeinse Ryk]] in die vroeë [[Middeleeue]] gelaat het, gevul het, het hul wette gekodifiseer. Een van die eerste Germaanse regskodes wat neergeskryf is, was die Visigotiese Kode van Euric (471). Japan se Sewentien artikel grondwet wat in 604 geskryf is, na bewering deur Prins Shōtoku,is 'n vroeë voorbeeld van 'n Asiese grondwet. Dit is deur Boeddhistiese lering beïnvloed en fokus meer op sosiale moraliteit as regeringsinstellings per se. [[Lêer:Muhammad at Medina (medieval manuscript).jpg|links|duimnael|Mohammed by Medina]] Die grondwet van Medina is deur die Islamitiese profeet [[Mohammed]] opgestel na sy reis na Yathrib, waar hy die politieke leier geword het. Dit bevat 'n formele ooreenkoms tussen Mohammed en al die belangrike groepe en families van Yathrib (later as Medina bekend), insluitend Moslems, Jode en heidene. Die presiese datering van Medina se grondwet word nog gedebatteer, maar akademici stem in die algemeen saam dit moes kort na die Hijra (reis) van 622 plaasgevind het. In Engeland het [[Hendrik I van Engeland|Hendrik I]] die Vryheidshandves in 1100 uitgevaardig, wat vir die eerste keer verpligte gedrag teenoor die adelstand en geestelikes aan die koning voorgeskryf het. Hierdie idee is uitgebrei en verfyn deur die Engelse baronie toe hulle koning Johannes gedwing het om die [[Magna Carta]] in 1215 te teken. Die belangrikste enkele artikel in die Magna Carta (Artikel 39) het beslis dat die koning nie enige iemand op die ingewing van die oomblik in die tronk mag opsluit, voëlvry verklaar, verban of doodmaak nie – daar moet eers 'n wetlike proses gevolg word. Hierdie bepaling het die hoeksteen van Engelse vryheid geword. Die maatskaplike kontrak was aanvanklik tussen die koning en die adelstand, maar is geleidelik na alle mense uitgebrei. Dit het tot die stelsel van grondwetlike monargie gelei, met verdere hervorming wat die magsbalans van die monargie en adelstand na die laerhuis laat kantel het. === Moderne grondwetgewing === [[Lêer:Oliver Cromwell.jpg|duimnael|Oliver Cromwell]] Die kolonie van [[Connecticut]] het die Fundamentele Ordes in 1639 aangeneem, wat die eerste Noord-Amerikaanse grondwet was en as basis van elke volgende grondwet in Connecticut gedien het sederdien. Die Engelse protektoraat wat na die Engelse burgeroorlog deur [[Oliver Cromwell]] daargestel is, het die eerste gedetailleerde geskrewe wetgewing wat deur 'n moderne staat aangeneem is, gepromulgeer. Dit is die ‘Instrument of Government’ genoem en het die basis vir die republiek van 1653 tot 1657 gevorm deur 'n wettiese rasionaal vir Cromwell se toenemende mag te verskaf, nadat parlement keer op keer daarin gefaal het om effektief te regeer. Die meerste konsepte en idees wat in moderne konstitusionele teorie te vinde is, kan tot die eksperimente van daardie tyd teruggeneem word. Die Instrument of Government is in Mei 1657 deur Engeland se tweede en laaste gekodifiseerde grondwet vervang, die Humble Petition and Advice, wat deur Sir Christopher Packe voorgestel is. 'n Aangepaste weergawe van die Humble Petition waarvan die klousule oor koningskap verwyder is, is op 25 Mei in werking gestel. Dit het egter saam met Cromwell gesterf en die monargie is hervestig. Al die Britse kolonies in [[Noord-Amerika]] wat die 13 oorspronklike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] sou word, het hul eie konstitusies in 1776 en 1777 aangeneem, gedurende die Amerikaanse Rewolusie en voor die latere Artikels van Konfederasie en Verenigde State Grondwet, met die uitsondering van [[Massachusetts]], Connecticut en [[Rhode Island]]. Die Statebond van Massachusetts het sy grondwet in 1780 aangeneem – die oudste steeds funksionerende grondwet van enige VS-staat – terwyl Connecticut en Rhode Island hul eerste grondwette eers amptelik in 1818 en 1843 onderskeidelik aangeneem het. == Demokratiese konstitusies == [[Lêer:Locke-John-LOC.jpg|duimnael|John Locke]] Wat soms die “verligte grondwetmodel” genoem word, is deur filosowe soos [[Thomas Hobbes]], [[Jean-Jacques Rousseau]] en [[John Locke]] in die tyd van die Verligting ontwikkel. Die model het voorgestel dat grondwetlike regerings stabiel moet wees, asook toerekeningsvatbaar, oop en deursigtig, en die mense moet verteenwoordig. Die VS-grondwet, wat op 21 Junie 1788 aangeneem is, is deur die skrywes van Polybius, Locke, Montesquieu en ander beïnvloed. Die dokument het as maatstaf vir die republikeinse gedagte en gekodifiseerde grondwette wat daarna geskryf wou word, gedien. Die Pools-Litause Statebond-konstitusie is op 3 Mei 1791 aangeneem en die Franse grondwet op 3 September van dieselfde jaar. Die Spaanse grondwet is op 19 Maart 1812 aangeneem en Brasilië se grondwet in 1824. Noorweë se grondwet is van 1814 van krag en Switserland s'n van 1848 af. In 1835 het Serwië 'n grondwet gekry, terwyl Kanada se grondwet van 1867 af geld.   == Beginsels van grondwetlike ontwerp == [[Lêer:Cicero.PNG|links|duimnael|Cicero]] Nadat inheemse groepe begin het om in stede te woon en nasies te vorm, het talle van hulle volgens ongeskrewe gebruike gefunksioneer, terwyl ander outokratiese, selfs tiranniese monargieë ontwikkel het. Hierdie soort heerskappy het sommige denkers gelei tot die idee dat die ontwerp van regeringsinstellings nie so belangrik was as die karakter van die heersers nie. Hierdie gedagtegang is by [[Plato]], [[Aristoteles]], [[Cicero]] en [[Plutarchus]] te vinde. Die Renaissance het 'n reeks politieke filosowe opgelewer wat geïmpliseerde kritiek op die praktyke van monarge gelewer het en beginsels van grondwetlike ontwerp geïdentifiseer het wat waarskynlik meer effektiewe en regverdige regerings tot gevolg sou hê. 'n Keerpunt in hierdie debat het uit Engeland gekom in die era na die burgeroorlog, die Cromwell-protektoraat, en die skrywes van Thomas Hobbes, Samuel Rutherford, die Levellers, [[John Milton]] en James Harrington, wat tot die debat tussen Robert Filmer, wat geargumenteer het vir die heilige reg van monarge, aan die een kant, en Henry Neville, James Tyrrell, Algernon Sidney, en John Locke aan die ander kant gelei het. Laasgenoemdes het 'n konsep van regering voorgestel wat op die fondament van natuurwette in die eerste plek geskoei is, en op gemeenskap in die tweede plek, wat sosiale kontak en samehorigheid behels. == Sien ook == * [[Grondwetlike monargie]] * [[Grondwet van Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Constitutions}} {{Reg}} {{Normdata}} [[Kategorie:Grondwette| ]] of3q52q6cdibh5hjbxpy2ujex0ngm5g 0 101173 2918632 2904406 2026-07-21T14:12:35Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918632 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Europa | Artikel = | Beeld = Flag of Europe.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[8 Desember]] [[1955]]<ref>{{en}} {{citation|last=Committee of Ministers of the Council of Europe|title=Resolution (55) 32 of the Committee of Ministers of the Council of Europe|date=8 Desember 1955|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#cbb0826e-81ea-4209-8bfa-0a644c0817de_en&overlay|accessdate=11 Julie 2015}}</ref> ([[Raad van Europa|RvE]])<br />[[29 Junie]] [[1985]]<ref name="COE page">{{en}} {{citation|title=Council of Europe's Emblems|publisher=[[Raad van Europa]]|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|accessdate=16 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|archivedate= 7 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> ([[Europese Ekonomiese Gemeenskap|EEG]]) | Ontwerp = ’n Sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) veld. | Ontwerper = [[Arsène Heitz]] en [[Paul M. G. Lévy]] }} Die '''vlag van [[Europa]]''' bestaan uit ’n sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) agtergrond. Dit is die [[vlag]] en embleem van die [[Raad van Europa]] (RvE) en die [[Europese Unie]] (EU). Dit word dikwels ook gebruik om die lande van die [[Euro]]sone te vertoon, en, meer losweg, om die kontinent van Europa of die lande van Europa onafhanklik van enige van hierdie instellings te verteenwoordig. Die getal van die sterre wissel nie volgens die aantal lidlande van albei organisasies nie omdat hulle bedoel is om al die mense van Europa te verteenwoordig, selfs diegene buite die EU, maar binne die RvE.<ref>{{en}} {{citation|title=EUROPA – The EU at a glance – The symbols of the European Union – The European Flag|accessdate=24 Desember 2011|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm}}</ref> Die vlag is in 1955 ontwerp deur [[Arsène Heitz]] en [[Paul M.G. Lévy]] as simbool vir die RvE en die organisasie het die aanvaarding van die vlag deur ander organisasies aangemoedig. In 1985 het die EU, destyds bekend as die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG), op die inisiatief van die Europese Parlement, dit aanvaar as sy eie vlag (omdat dit geen eie vlag gehad het nie). Die vlag word nie in die EU se verdrae genoem nie, sy inlywing sou saamval met die Europese grondwet, maar volgens wet is dit formeel aangeneem. Ondanks die feit dat die vlag deur twee afsonderlike organisasies gebruik word, word dit dikwels meer verbind met die EU as gevolg van die EU se hoër profiel en hul gereelde gebruik van die embleem. Die vlag word ook gebruik om Europa in sportbyeenkomste te verteenwoordig en as ’n pro-demokrasie vaandel buite die Unie.<ref name="Mite">{{en}} {{citation|last=Mite|firstvalentinas=|title=Belarus: Scores Arrested, Opposition Leader Hospitalized After Minsk Protests|date=20 Oktober 2004|publisher=rferl.org|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|accessdate=5 Augustus 2007}}</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7992259.stm Romania slams Moldova's sanctions]</ref> Die vlag van Europa het as inspirasie gedien vir ander Europese organisasies en vir lande waar die EU baie betrokke was (soos [[Bosnië en Herzegowina]] en [[Kosowo]]). == Geskiedenis == === Skepping === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:320 height:430 PlotArea = left:50 right:0 bottom:10 top:10 DateFormat = yyyy Period = from:1950 till:1986 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1950 PlotData= Color:yellow mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(0,-3) # shift text to right side of bar # there is no automatic collision detection, fontsize:XS # so shift texts up or down manually to avoid overlap shift:(25,-10) at:1950 shift:15,-6 text: Komitee gestig at:1955 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Raad van Europa at:1958 shift:15,-6 text: Bevordering by die Brussel Expo at:1979 shift:15,-6 text: Europese Parlement vra 'n simbool aan at:1983 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese parlement at:1985 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Raad at:1986 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Gemeenskappe </timeline> </div> [[Lêer:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|duimnael|links|Die [[Raad van Europa]] was die eerste instelling wat die Europese vlag aanvaar het]] [[Lêer:Banderas europeas en la Comisión Europea.jpg|duimnael|links|Europese vlae waai buite die Europese Kommissie]] Die soeke na ’n simbool het in 1950 begin met die oprigting van ’n komitee wat die kwessie van ’n Europese vlag sou ondersoek. Daar was talle voorstelle, maar ’n duidelike tema vir die sterre en sirkels het te voorskyn gekom.<ref name="Levy">{{en}} {{citation|title=Account by Paul M. G. Lévy, a Belgian Holocaust survivor on the creation of the European flag|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6d23210b-865d-4f02-b2ca-2c30b9ed0588_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi het voorgestel dat hulle die vlag van sy Internasionale Paneuropese Unie sal aanvaar, wat ’n blou agtergrond was met, in die middel, ’n geel skyf waarin ’n rooi kruis was, wat hyself pas tevore aanvaar het vir die Europese Parlementêre Unie.<ref>{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/3.pdf Letter to the secretary general of the Council of Europe from Richard Coudenhove-Kalergi], Council of Europe</ref> As gevolg van die kruis simboliek, is dit deur [[Turkye]] (sedert 1949 ’n lid van die [[Raad van Europa]]) verwerp.<ref name="FOTW proposals">{{en}} [http://www.fahnenversand.de/fotw/flags/eu_ce.html Council of Europe] fahnenversand.de</ref> Kalergi het toe die toevoeging van ’n halfmaan op die kruis se ontwerp voorgestel om die Moslems se besware te oorkom.<ref>{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/f_d204.pdf Letter from Richard Coudenhove-Kalergi regarding a Muslim modification to the Pan-Europa flag design], Council of Europe</ref> ’n Ander organisasie se vlag was dié van die Europese Internasionale Beweging, wat ’n groot groen "E" op ’n wit agtergrond het.<ref>{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%7Dmov.html European Movement] crwflags.com</ref><ref>{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!1.html Proposals for the European flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715135147/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%211.html |date=15 Julie 2007 }} crwflags.com</ref> ’n Verdere ontwerp was gebaseer op die Olimpiese ringe: agt silwer ringe op ’n blou agtergrond. Dit is verwerp omdat die ringe met “inbel”, “ketting” en “nulle” geassosieer is. Een voorstel het ’n groot geel ster op ’n blou agtergrond gehad, maar dit is verwerp as gevolg van sy ooreenkoms met die sogenaamde [[Vlag van Texas|Burnet-vlag]] en die [[Vlag van die Demokratiese Republiek die Kongo|vlag van die Belgiese Kongo]].<ref name="FOTW proposals" /> Die Raadplegende Vergadering het hul keuse tot twee ontwerpe verklein. Een was deur Salvador de Madariaga, stigter van die Kollege van Europa, wat ’n konstellasie van sterre op ’n blou agtergrond voorgestel het (geposisioneer volgens hoofstede, met ’n groot ster vir [[Straatsburg]], die setel van die Raad).<ref name="ENA page">{{en}} {{citation|title=The European flag: questions and answers|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Hy het sy vlag in baie Europese hoofstede laat vertoon en die konsep het is gunstig ontvang.<ref name="Irish">{{en}} {{citation|last=Murphy|first=Sean|title=Memorandum on the Role of Irish Chief Herald Slevin in the Design of the European Flag|date=25 Januarie 2006|publisher=Centre for Irish Genealogical and Historical Studies|url=http://homepage.eircom.net/%7Eseanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|accessdate=2 Februarie 2009|archivedate= 5 Desember 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html}}</ref> Die tweede, deur Arsène Heitz<ref name="ENA page" /> wat by die Raad se posdiens gewerk het en talle ontwerpe voorgelê het,<ref>{{fr}} {{citation|title=Lettre d’Arsène Heitz à Filippo Caracciolo (Strasbourg, 5 janvier 1952)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6b758d67-f606-4ac9-90fc-3339fe66a76c_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> was ’n variant van De Madariaga se vlag; sy ontwerp, wat deur die Vergadering aanvaar is, was soortgelyk aan Salvador de Madariaga s’n, maar in plaas van ’n konstellasie is die sterre in ’n sirkel geplaas.<ref name="ENA page" /> Die Raadplegende Vergadering het Heitz se ontwerp verkies. Die vlag wat egter deur die Vergadering gekies is, het vyftien sterre, wat die aantal lidlande van die Raad van Europa reflekteer. Die Raadplegende Vergadering het hierdie vlag gekies en aanbeveel dat die Raad dit moet aanvaar.<ref>{{fr}} {{Citation|title=Recommendation 56(1) of the Consultative Assembly on the choice of an emblem for the Council of Europe (25 September 1953)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#61695385-14bd-4f99-9e5f-efb8f9581c5e_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Die Komitee van Ministers (die Raad se hoofbesluitnemingsliggaam) het met die Vergadering ooreengekom dat die vlag ’n sirkel van sterre moet wees, maar die getal dertien was ’n oorsaak van twis.<ref name="Levy" /> Daar is op twaalf besluit en Paul M.G. Lévy het die presiese ontwerp van die nuwe vlag soos dit vandag daar uitsien, ontwerp.<ref name="Levy" /> Die Raad van Europa se parlementêre vergadering het dit op 25 Oktober 1955 goedgekeur. Op 8 Desember 1955 is die vlag aanvaar en is dit onthul by die Château de la Muette in [[Parys]] op 13 Desember 1955.<ref name="COE page" /><ref name="ENA page" /> <div align="center"> <gallery> Lêer:Europe flag proposal 1.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Former Flag of the International Paneuropean Union.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die [[Paneuropese Unie]] Lêer:International Paneuropean Union flag.svg|{{FIAV|normal}} Die huidige vlag van die Paneuropese Unie Lêer:Europe flag proposal 3.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Europe flag proposal 4.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Council of Europe flag 1953.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Old flag of the European Movement.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die Europese Beweging </gallery> </div> === Europese Gemeenskappe === [[Lêer:1 May 2004 enlargement celebration in Parc du Cinquantenaire.jpg|duimnael|Viering van die Europadag in Brussel met die Europese vlag nadat op 1 Mei 2004 tien nuwe lidlande by die EU aangesluit het]] Na aanleiding van die Expo 58 in Brussel, het die vlag trefkrag gevind en die Raad van Europa het by ander Europese organisasies bepleit om die vlag as kenteken van Europese eenheid te aanvaar.<ref name="ENA page" /> Die Europese Parlement het die inisiatief geneem in die soeke na ’n vlag wat deur die Europese Gemeenskappe aanvaar sou word. Kort na die eerste direkte verkiesings van 1979 is ’n konsepresolusie oor die kwessie na vore gebring. Die resolusie het voorgestel dat die Gemeenskap se vlag dié van die Raad van Europa s’n sou wees<ref name="COE page" /> en dit is op 11 April 1983 deur die parlement aanvaar.<ref name="ENA page" /> Die Europese Raad van Junie 1984 (die Gemeenskap se leiers) wat in Fontainebleau vergader het, het die belangrikheid van die bevordering van ’n Europese beeld en identiteit aan die burgers en die wêreld beklemtoon. Die volgende jaar, tydens die vergadering in [[Milaan]], het die Europese Raad op 28–29 Junie ’n voorstel van die Komitee vir ’n Europa van die Mense (Adonnino-komitee) ten gunste van die vlag goedgekeur en dit aanvaar. Na aanleiding van die Raad van Europa se goedkeuring,<ref name="COE page" /> het die gemeenskappe vanaf 1986 begin om dit te gebruik, en is dit vir die eerste keer op 59 Mei 1986 buite die Berlaymont-gebou (die setel van die Europese Kommissie) gehys.<ref>{{en}} {{citation|title=Raising of the European flag in front of the Berlaymont (Brussels, 29 May 1986)|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/obj/raising_of_the_european_flag_in_front_of_the_berlaymont_building_brussels_29_may_1986-en-8ac2b8f2-eaff-4f43-951a-a7aa21aa6b42.html|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Die Europese Unie, wat deur die Verdrag van Maastricht van 1992 opgerig is om die EG te vervang en sy funksies oor te neem, het ook die vlag aanvaar. Sedertdien word die gebruik van die vlag gesamentlik deur die Raad van Europa en die Europese Unie beheer.<ref name="COE page" /> === Vorige vlae === [[Lêer:Flag of the European Parliament (1973-1983).svg|duimnael|links|{{FIAV|historical}} Voormalige vlag van die Europese Parlement, 1973–1983]] Voor die ontwikkeling van politieke instellings, was vlae wat Europa verteenwoordig beperk tot unifikasiebewegings. Die gewildste was die Europese Beweging se groot groen “E” op ’n wit agtergrond en die “Pan Europese vlag”.<ref name="ENA page" /> Met die ontwikkeling van instellings, behalwe vir die Raad van Europa, het ander embleme en vlae ontstaan. Geeneen was egter bedoel om ’n wyer Europa te verteenwoordig nie en is sedertdien vervang deur die huidige vlag van Europa. Die eerste groot organisasie wat ’n eie vlag aanvaar het, was die Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal (EGKS), wat met die Europese Gemeenskappe saamgesmelt het. Die EGKS is in 1952 gestig en die vlag van die EGKS is in 1958 by die Expo in Brussel onthul.<ref name="FOTW ECSC">{{en}} {{citation|title=The European Coal and Steel Community (ECSC)|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu-ecsc.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> Die vlag het twee bane, blou bo en swart onder met ses goue (silwer vanaf 1973) sterre, drie op elke baan, vertoon. Blou het staal voorgestel, swart steenkool en die sterre die ses aanvanklike lidlande. Die sterre het toegeneem met die aantal lede tot 1986 toe die sterre se aantal vasgestel is op twaalf. Met die verstryking van die EGKS-verdrag in 2002, is die vlag buite die Europese Kommissie in Brussel gestryk en vervang met die Europese vlag.<ref name="FOTW ECSC" /><ref>{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1986_2002-en-d3f3644b-131b-4ef9-9b8b-8b40072db1c8.html The ECSC flag 1986–2002], CVCE</ref><ref>{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1978-en-02b2a5e9-0ed5-481a-9416-0753535b41a9.html The ECSC flag 1978], CVCE</ref> Die Europese Parlement het ook sy eie vlag van 1973 gebruik, maar dit is nooit formeel aanvaar nie. Dit het in 1983 in onbruik verval met die aanvaarding van die twaalf-sterre-vlag deur die parlement. Die vlag het die geel-en blou kleurskema gevolg, maar in plaas van twaalf sterre was daar die letters EP en PE (voorletters van die Europese Parlement in die destydse ses gemeenskaplede se tale) omring deur ’n krans.<ref>{{en}} {{citation|title=European Parliament|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu_ep.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> <div align="center"> <gallery caption="[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal"> Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 6 Star Version.svg|1958–1972 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg|1973–1980 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 10 Star Version.svg|1981–1985 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 12 Star Version.svg|1986–2002 </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Wes-Europese Unie"> Lêer:Flag of the Western Union.svg|1949–? Lêer:Flag of the Western European Union (1993-1995).svg|?–1993 Lêer:Flag of the Western European Union.svg|1993–2011 </gallery> </div> === Strepieskodevlag === [[Lêer:European Union barcode flag by Rem Koolhaas (2002).svg|duimnael|{{FIAV|proposal}} Koolhaas se voorgestelde vlag]] In 2002 het die [[Nederland]]se argitek Rem Koolhaas en sy argitektuurmaatskappy Office for Metropolitan Architecture (OMA) ’n nuwe vlag ontwerp in reaksie op ’n aansoek van Romano Prodi, die Kommissie se president, om maniere te vind vir die herposisionering van die Unie op ’n manier waarin Europa se “diversiteit en eenheid” verteenwoordig sal word. Die voorgestelde nuwe ontwerp is “strepieskode” genoem, soos dit die kleure van elke Europese vlag (van die destydse 15 lidlande) as vertikale bane vertoon. Sowel as die strepieskode-vergelyking, is dit ongunstig vergelyk met muurpapier, ’n TV-toetskaart en seilstoelstof. In teenstelling met die huidige vlag sou dit al die lidlande vertoon.<ref name="BBC barcode">{{en}} {{citation |title=Down with EU stars, run up stripes |date=8 Mei 2002 |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1974721.stm}}</ref> Dit is nooit amptelik deur die EU of enige organisasie aanvaar nie; dit is egter gebruik as die logo van die Oostenrykse EU-presidentskap van 2006. Dit is opgedateer met die kleure van die 10 lidlande wat sedert die ontwerp aangesluit het, en is ontwerp deur Koolhaas se maatskappy. Sy beskryfde doel is om “na Europa te verwys as die gemeenskaplike poging van verskillende nasies, met die behoud van elkeen se unieke kulturele identiteit”.<ref>{{en}} {{citation|title=Austrian EU Presidency Logo|publisher=Dexigner|url=http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|accessdate=20 Augustus 2015|archivedate= 7 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807195940/http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/}}</ref> Daar was aanvanklik sommige klagtes omdat die bane van die [[vlag van Estland]] verkeerdelik vertoon is. === Onlangse gebeure === [[Lêer:EU Roma Musei Capitolini close-up.jpg|duimnael|Saal van die Kapitolynse Museums waar die verdrag vir ’n grondwet vir Europa onderteken is]] In April 2004 is die vlag vir die eerste keer in die ruimte vertoon deur die [[Europese Ruimtevaartorganisasie|ESA]]-[[ruimtevaarder]] André Kuipers, terwyl hy aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] was.<ref>{{en}} {{citation|title=Further steps towards a European space policy|publisher=[[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMJ0Z0DU8E_index_1.html#subhead3|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref> {{Aanhalingskas|align=left|width=30em|quote=België, Bulgarye, Duitsland, Griekeland, Spanje, Italië, Siprus, Litaue, Luxemburg, Hongarye, Malta, Oostenryk, Portugal, Roemenië, Slowenië en Slowakye verklaar dat die vlag met ’n sirkel van twaalf goue sterre op ’n blou agtergrond, die volkslied gebaseer op die ‘Lofsang aan die vreugde’ van die negende simfonie deur Ludwig van Beethoven, die leuse ‘In verskeidenheid verenig’, die Euro as die geldeenheid van die Europese Unie en Europadag op 9 Mei vir hulle as simbole sal dien om die gevoel van die gemeenskap van die mense in die Europese Unie en hulle trou daaraan uit te druk.|source=Finale Wet, Amptelike Tydskrif van die Europese Unie, 2007 C 306–2<ref name="lisbon-symbols-declaration">{{en}} [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF Official Journal of the European Union, 2007 C 306–2 , bl. 267]</ref>}} [[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (08) edited.jpg|duimnael|Die 27 oorspronklike ondertekenaars van die [[Verdrag van Lissabon]] op 13 Desember 2007 in [[Lissabon]]]] Die oorspronklike beplanning was om aan die vlag amptelike status in die voorgestelde Europese Grondwet te gee. Sedert die bekragtiging daarvan misluk het, het die leiers staatagtige elemente soos die vlag uit die plaasvervangende [[Verdrag van Lissabon]] verwyder. Die Europese Parlement het egter die insluiting van simbole ondersteun en het in reaksie ’n voorstel soos dat die vlag meer dikwels in die parlement gebruik sal word, ondersteun. Die parlementslid Jo Leinen het daarop gewys dat die parlement weer die inisiatief in die gebruik daarvan sal oorneem.<ref>{{en}} {{citation|last=Beunderman|first=Mark|title=MEPs defy member states on EU symbols|publisher=EU Observer|date=11 Julie 2007|url=http://euobserver.com/9/24464|accessdate=12 Julie 2007|archivedate=10 Februarie 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210093334/http://euobserver.com/9/24464}}</ref> Later, in September 2008, het die parlement se Komitee oor Grondwetlike Sake voorgestel dat ’n formele verandering in die reglement gemaak sal word wat ’n beter gebruik van die simbole toelaat. Spesifiek sou die vlag in alle vergaderingskamers (nie net die halfrondvergadersaal nie) en op alle amptelike geleenthede teenwoordig wees.<ref>{{en}} {{citation|title=EU Parliament set to use European flag, anthem|publisher=EU Business|date=11 September 2008|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|accessdate=12 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912123052/http://eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|archivedate=12 September 2008}}</ref> Die voorstel is op 8 Oktober 2008 met 503 teen 96 stemme (15 geen-stemme) aanvaar.<ref>{{en}} {{citation|first=Lucia|last=Kubosova|title=No prolonged mandate for Barroso, MEPs warn|publisher=EU Observer|date=9 Oktober 2008|url=http://euobserver.com/9/26899|accessdate=9 Oktober 2008|archivedate=10 Oktober 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081010125604/http://euobserver.com/9/26899}}</ref> Daarbenewens is ’n verklaring deur sestien lidlande oor die simbole, insluitende die vlag, ingesluit in die finale akte van die Verdrag van Lissabon wat verklaar dat die vlag, die volkslied, die leuse, die geldeenheid en Europadag “vir hulle sal voortgaan as simbole van die gemeenskapgevoel van die mense in die Europese Unie en hulle trou aan die Unie uit te druk”.<ref name="lisbon-symbols-declaration" /> == Gebruik == === Raad van Europa === [[Lêer:Logo of the Council of Europe (no lettering).svg|duimnael|{{FIAV|normal}} Sedert 2009 gebruik die Raad van Europa sy eie vlag gebaseer op die Europese vlag]] Die vlag is oorspronklik ontwerp deur die Raad van Europa<ref name="COE page" /> en daarom hou die RvE die kopiereg vir die vlag. Die Raad van Europa het egter ingestem dat die Europese Gemeenskappe die vlag kan gebruik en die gebruik van die vlag is sedert die ontstaan deur ander plaaslike organisasies bevorder. Die Raad van Europa deel nou die verantwoordelikheid met die Europese Kommissie om te verseker dat die gebruik van die simbool die waardigheid van die vlag eerbiedig – deur maatreëls om die misbruik daarvan te voorkom.<ref name="COE page" /> Behalwe die gebruik van die vlag gebruik die Raad ook ’n gewysigde weergawe van die vlag as sy embleem: dit is die bestaande ontwerp met ’n gestileerde, groen “e” oor die sterre.<ref name="COE page" /> === Europese Unie === [[Lêer:Germany (D) European Union license plate - Number KA PA 777.jpg|duimnael|links|Die EU gebruik die vlag in ’n aantal maniere, soos hier op die registrerende voertuigkentekens. Die "D" in hierdie foto verwys ná [[Duitsland]] (Deutschland)]] [[Lêer:Euro banknotes 2002.png|duimnael|Alle Eurobanknote vertoon ’n Europese vlag in die boonste linkerhoek]] Die vlag simboliseer die EU as ’n geheel.<ref name="Europa history">{{en}} {{citation|title=The European Flag|publisher=Europa (web portal)|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> Alle instellings, liggame en agentskappe van die EU het hul eie logo of embleem, hoewel hulle dikwels deur dié vlag se ontwerp en kleure geïnspireer is.<ref name="Europa logos">{{en}} {{citation|title=Emblems|publisher=Europa (web portal)|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000200.htm|accessdate=28 Desember 2007}}</ref> Omdat die vlag deur die EU gebruik word, verskyn dit op die Euro-banknote.<ref>{{en}} {{citation|title=The euro|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070806010151/http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|archivedate= 6 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> Die Euro se munte vertoon ook die twaalf sterre van die vlag op beide die nasionale en gemeenskaplike kante<ref>{{en}} {{citation|title=Euro coins|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|accessdate=28 Desember 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224165324/http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|archivedate=24 Desember 2007|deadurl=yes}}</ref> en die vlag word soms gebruik as aanduiding vir die geldeenheid of die eurosone (’n kollektiewe naam vir die lande wat die Euro gebruik). Die vlag verskyn ook op talle bestuurslisensies en nommerplate wat in die Unie uitgereik word.<ref name="FOTW legal">{{en}} {{citation |title=European Union: Legal use of the flag |date=10 September 2005 |publisher=Flags of the World |url=http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |accessdate=29 November 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091118061239/http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |archivedate=18 November 2009 }}</ref> ==== Protokol ==== [[Lêer:Mrs. Laura Bush and daughter, Barbara Bush, are greeted by Italian Prime Minister Silvio Berlusconi.jpg|duimnael|links|In Italië moet die Europese vlag langs die nasionale vlag in amptelike seremonies en oor openbare geboue vertoon word]] [[Lêer:Flags outside Parliament.jpg|duimnael|links|Die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]], die [[Vlag van Skotland|Skotse vlag]] en die Europese vlag buite die parlement van [[Skotland]] in [[Edinburg]]]] Die gebruik van die vlag by elke amptelike toespraak deur die president van die Europese Raad is verpligtend en dit word dikwels gebruik by amptelike vergaderings tussen leiers van ’n EU-lidland en ’n nie-EU-lidland (die nasionale vlag en die Europese vlag word bymekaar vertoon).<ref name="FOTW legal" /> Hoewel nasionale vlae in die nasionale konteks voorkeur geniet, verskil dit soms by vergaderings tussen EU-leiers. Die Italiaanse vlagkode gee bv. uitdruklik voorkeur aan die Europese vlag wanneer hoogwaardigheidsbekleërs van ander EU-lande dié land besoek – die EU-vlag, eerder as die [[Vlag van Italië|Italiaanse vlag]] sal in die middel van drie vlae vertoon word.<ref>{{it}} [http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf The Rules of Protocol regarding national holidays and the use of the Italian flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219113545/http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf |date=19 Desember 2008 }} Presidency of the Council of Ministers, Department of Protocol (Besoek op 5 Oktober 2008)</ref> Die vlag word gewoonlik vertoon deur die regering van die land wat die roterende presidentskap van die Ministers se Raad het, maar in 2009 het die [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] president Václav Klaus, ’n euroskeptikus, geweier om die vlag op sy kasteel te vertoon. In reaksie hierop het [[Greenpeace]] ’n beeld van die vlag op die kasteel geprojekteer en probeer om die vlag op die gebou self te vertoon.<ref name="Czech">{{cz}} {{citation|title=Greenpeace projects EU flag image on Prague Castle|date=7 Januarie 2009|publisher=Ceske Noviny|url=http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 6 Junie 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606031750/http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387}}</ref> Sommige lidlande het ook hul eie reëls ten opsigte van die gebruik van die vlag saam met hul nasionale vlag by binnelandse geleenthede, byvoorbeeld die verpligte gebruik langs nasionale vlae buite polisiestasies of plaaslike regeringsgeboue. Die vertoon van die Europese vlag langs die Italiaanse vlag is bv. volgens Italiaanse wette vir die meeste openbare kantore en geboue verpligtend (Wet 22/2000 en Presidensiële besluit 121/2000). Buiten amptelike gebruik mag die vlag nie gebruik word nie vir doelwitte wat onversoenbaar is met die Europese waardes nie.<ref name="FOTW legal" /> In nasionale gebruik vereis nasionale protokol gewoonlik dat die nasionale vlag voorkeur oor die Europese vlag geniet (wat gewoonlik van die nasionale vlag se regterkant van die waarnemer se perspektief vertoon word). Op geleenthede waar die Europese vlag langs alle nasionale vlae vertoon word (byvoorbeeld by ’n vergadering van die Europese Raad), word die nasionale vlae in alfabetiese volgorde geplaas (volgens hul naam in die land se hooftaal) met die Europese vlag óf aan die hoof óf heel regs van die vlagrangskikking.<ref name="Protocol IE">{{en}} {{citation|title=An Bhratach Náisiúnta / The National Flag|publisher=Department of the Taoiseach|url=http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/RTF%20files/The%20National%20Flag.rtf|format=RTF|accessdate=28 Desember 2007}}</ref><ref name="Protocol UK">{{en}} {{citation|title=A Guide to Flag Protocol in the United Kingdom|publisher=Flag Institute|url=http://test2.leicester.gov.uk/EasySite/lib/serveDocument.asp?doc=79094&pgid=89035|format=PDF|accessdate=28 Desember 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Buitengewone vertoon van die vlag is algemeen op die EU se vlagdag, bekend as Europadag, wat jaarliks op 9 Mei gevier word.<ref>{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=Celebration of Europe Day 9 May 2007 in Denmark|publisher=Politeia|url=http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|archivedate=29 September 2007|deadurl=yes}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Photo from Reuters Pictures |date=9 Mei 2008 |publisher=Reuters Images, on Daylife |url=http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |accessdate=9 Mei 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140830113416/http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |archivedate=30 Augustus 2014 }}</ref><ref>{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=London Eye lights up in colours of the European flag|date=9 Mei 2007|publisher=Europa (web portal)|url=http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819214159/http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|archivedate=19 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> Tydens Europadag in 2008 is die vlag vir die eerste keer bo die Duitse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]] gehys.<ref>{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url=http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh|accessdate=9 Mei 2008|archivedate=24 Junie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624184748/http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh}}</ref> ==== Militêre en marine gebruik ==== [[Lêer:Pennant of the European Union Fishery Inspection.svg|duimnael|Wimpel van die EU se vissery-inspeksievaartuie]] Bykomend tot die gebruik van die vlag deur regerings en mense word die vlag ook tydens die EU se militêre operasies gebruik;<ref>{{en}} {{citation|title=EUFOR Welcome Ceremony/Unfolding EU flag|publisher=[[NATO]]|url=http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|format=PDF|accessdate=14 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611165130/http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|archivedate=11 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref> maar dit word nie as ’n burgerlike vaandel gebruik nie. In 2003 het ’n lid van die Europese Parlement tydens ’n tydelike komitee van die Parlement voorgestel dat die nasionale burgerlike vaandels met die Europese vlag beklad sal word. Hierdie voorstel is in 2004 deur die Parlement verwerp en sedertdien word die Europese vlag nie as ’n Europese burgerlike vaandel gebruik nie.<ref>{{en}} {{citation|title=Rejected proposal of a European civil ensign|publisher=Flags of the World|url=http://areciboweb.50megs.com/fotw/flags/eu~eun.html#pro|accessdate=14 April 2008}}</ref> Ondanks die feit dat die EU nie ’n burgerlike vaandel het nie, vertoon die EU se vissery-inspeksiespanne ’n blou en geel wimpel. Die wimpel word vertoon deur inspeksievaartuie binne EU-water. Die vlag is driehoekig met kwarte in blou en geel, en is volgens ''EEG Regulasie #1382-1387'' op 20 Mei 1978 aanvaar.<ref>{{en}} {{citation|title=European Union Fishery Inspection|date=3 February 2008|publisher=Flags of the World|url=http://flagspot.net/flags/eu~fish.html|accessdate=15 Julie 2008}}</ref> Daar is geen ander variante of alternatiewe vlae wat gebruik word deur die EU nie (in teenstelling met lande wat presidensiële, vloot en militêre variante gebruik). === Oekraïne === Die vlag het ’n simbool van [[Oekraïne]] se Europese integrasie in die 2010's geword, veral ná Euromaidan. Oekraïne is nie ’n deel van die EU nie, maar die vlag word deur die Oekraïense kabinet, die eerste minister, en die ministerie van buitelandse sake gebruik gedurende amptelike vergaderings.<ref>{{en}} http://www.kmu.gov.ua/control/en/photogallery/gallery?galleryId=247776574&</ref> === Verdere gebruik === [[Lêer:Stamp Germany 1995 MiNr1791 Europafahne.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag op ’n Duitse posseël van 1995]] [[Lêer:Europe wins.jpg|duimnael|upright|Europese vlag by Europa se oorwinning oor die VSA by die Ryder Cup]] [[Lêer:Eiffel-tower-2008.png|duimnael|links|Die [[Eiffel-toring]] in 2008]] Die vlag is bedoel om Europa in die wyer sin te verteenwoordig. Behalwe vir drie lande, word die hele Europa deur die Raad van Europa verteenwoordig.<ref name="COE page" /> In die besonder het die vlag ’n vaandel vir pro-europeïsme buite die Unie geword, byvoorbeeld in [[Georgië]], waar die vlag sedert [[Micheil Saakasjwili]] se ampsaanvaarding op die meeste regeringsgeboue vertoon word,<ref>{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alex|title=Comment – Georgia: Brussels on its mind|date=1 Mei 2007|publisher=EU Observer|url=http://euobserver.com/7/23969|accessdate=1 Mei 2007}}</ref> wat die vlag tydens sy inhuldiging gebruik het<ref>{{en}} {{citation|title=Saakashvili Sworn In as New President|publisher=Templeton Thorp|url=http://www.templetonthorp.com/en/news513|accessdate=4 Augustus 2007|archivedate=29 Oktober 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029190621/http://www.templetonthorp.com/en/news513}}</ref> en waar hy gesê het dat “[die Europese] vlag ook Georgië se vlag is, sover as wat dit ons beskawing, ons kultuur, die essensie van ons geskiedenis en perspektief, en ons visie vir die toekoms van Georgië verpersoonlik.”<ref>{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alexandros|title=Georgia: Brussels on its mind|date=2 Mei 2007|publisher=Global Power Europe|url=http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html|accessdate=25 Augustus 2007|archivedate=28 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928061020/http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html}}</ref> Dit is later, in 2008, deur pro-Westerse [[Serwië|Serwiese]] kiesers voor ’n verkiesing gebruik.<ref>{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url==http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|accessdate=9 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625171412/http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|archivedate=25 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref> Dit word ook gebruik as ’n pro-demokrasie-embleem in lande soos [[Wit-Rusland]], waar dit tydens protesoptogte langs die verbande [[Vlag van Wit-Rusland|voormalige nasionale vlag]] en vlae van opposisiebewegings gebruik word.<ref name="Mite" /><ref>{{en}} {{citation|last=Myers|first=Steven Lee|title=Election is landslide for leader of Belarus|date=20 Maart 2006|work=International Herald Tribune|url=http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php|accessdate=25 Augustus 2007|coauthors=C.J. Chivers|archivedate=15 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080515113728/http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php}}</ref> Die vlag is wyd gebruik tydens ’n Europese optog in Minsk in 2007 waar betogers ter ondersteuning van demokrasie en die toetreding tot die EU byeengekom het.<ref>{{en}} {{citation|title=Belarusians had European March in Mins|date=14 Oktober 2007|publisher=charter97.org|url=http://www.charter97.org/en/news/2007/10/14/674/|accessdate=25 November 2007}}</ref> Eweneens is die vlag tydens die 2013 Euromaidan se pro-demokrasie en pro-EU protes in Oekraïne vertoon. Die vlag, of kenmerke daarvan, word dikwels in die logo’s van organisasies van maatskappye gebruik wat ’n pan-Europese element beklemtoon, byvoorbeeld Europese drukgroepe of transnasionale rederye. Die vlag word ook in sekere sportsoorte se gebruik waar ’n verenigde Europese span verteenwoordig word, soos by die Ryderbeker en die Mosconi-sokkertoernooi. Na afloop van die [[Olimpiese Somerspele 2004]] het president Romano Prodi daarop gewys dat die gekombineerde aantaal medalje van die Europese Unie veel groter was as dié van enige ander land en die EU-atlete genooi om as teken van solidariteit die Europese vlag by die volgende speletjies saam met hul eie vlag te vertoon (dit het nie gebeur nie).<ref>{{en}} {{citation|last=Rachman|first=Gideon|title=The Ryder Cup and Euro-nationalism|date=22 September 2006|work=Financial Times|url=http://blogs.ft.com/rachmanblog/2006/09/the-ryder-cup-ahtml/|accessdate=17 Augustus 2008}}</ref> Die ontwerp van die Europese vlag is op die Eiffel-toring in Parys vertoon om die Franse presidentskap van die EU-Raad in die tweede helfte van 2008 te vier. == Ontwerp == [[Lêer:EU Flag specification.svg|duimnael|links|300px|Akkurate spesifikasie van die vlag]] [[Lêer:Flag of Europe (vertical).svg|duimnael|90px|Vertikale (nie-amptelike) weergawe]] Die vlag is reghoekig met ’n verhouding van 2:3: die breedte is een en ’n half keer die lengte van die hoogte. Twaalf goue (of geel) sterre is in ’n sirkel gesentreer (die radius daarvan is ’n derde van die hoogte) op ’n blou agtergrond. Al die sterre is regop (een punt regop), het vyf punte en is eweredig gespasieer volgens die uur se posisies op ’n horlosie. Elke ster se radius is gelyk aan een agttiende van die hoogte van die vlag.<ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European flag|publisher=Raad van Europa|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|accessdate=26 Julie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616035153/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|archivedate=16 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref><ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Kommunikasie-afdeling van die Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm|accessdate=16 Junie 2011}}</ref> Die heraldiese beskrywing wat deur die EU gegee is: “Op ’n asuur veld ’n sirkel van twaalf goue vyfpuntige sterre, hul punte nie raak nie.”<ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm#symbol|accessdate=4 Augustus 2004}}</ref> Die Raad van Europa gee die volgende simboliese beskrywing vir die vlag; {{Aanhalingskas|align=center|width=30em|quote=Teen die blou hemel van die Westerse wêreld verteenwoordig die sterre die volke van Europa in ’n sirkel, ’n simbool van eenheid. Hul getal sal altyd ingestel op twaalf wees, die simbool van volledigheid en volmaaktheid.|source=Raad van Europa. Parys, 7–9 Desember 1955<ref name="36th">{{en}} {{citation|title=Thirty-sixth meeting of the ministers' deputies: resolution (55) 32|publisher=Council of Europe|date=9 Desember 1955|url=http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/fonds/themes/flags/Res(55)32_en.pdf|accessdate=2 Februarie 2008}}</ref>}} Net soos die twaalf tekens van die [[diereriem]] die hele heelal verteenwoordig, staan die twaalf goue sterre vir al die volke van Europa – insluitend diegene wat nie kan of wil deelneem aan die EU-projek nie.{{feit}} === Kleure === [[Lêer:Bandera Nacional, de la Unió Europea, i l'autonòmica.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag wapper langs die [[Vlag van Spanje|Spaanse vlag]] en die [[Vlag van Katalonië|Katalaanse vlag]]]] {| style="align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Vlootblou ! colspan=2 width=100|Goud |- align=center | [[RGB-kleurmodel|RGB]] | style="background-color:#003399"| | 0, 51, 153 | style="background-color:#FFCC00"| | 255, 204, 0 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#003399"| | C100-M67-Y0-K40 | style="background-color:#FFCC00"| | C0-M20-Y100-K0 |- align=center | [[Heksadesimaal]] | style="background-color:#003399"| | 003399 | style="background-color:#FFCC00"| | FFCC00 |} Die basiskleur van die vlag is ’n donkerblou (refleksblou, ’n mengsel van siaan en magenta), terwyl die goue sterre in geel uitgebeeld word. Die kleure word volgens die Pantone se kleurstelsel gereguleer (sien tabel vir spesifikasies). ’n Groot aantal ontwerpe<ref name="ENA page" /> is vir die vlag voorgestel voordat die huidige vlag aanvaar is. Die voorstelle wat verwerp is word in die argief van die Raad van Europa bewaar. Een hiervan bestaan uit ’n ontwerp van wit sterre op ’n ligblou veld, as ’n gebaar vir die vrede en [[internasionalisme]] van die [[Verenigde Nasies]].<ref name="FOTW proposals" /> ’n Amptelike webwerf verwys na blou en goud as die oorspronklike kleure van Graaf Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi, wat in 1923 ’n [[Paneuropese Unie]] voorgestel het, en ’n aktiewe voorstander van die vroeë gemeenskap was.<ref name="FOTW ECSC" /> ==== Vertoning in eenkleur ==== <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag Lêer:Flag of Europe in monochrome (blue).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig bloue vlag Lêer:Flag of Europe in monochrome (black).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig swart vlag met swart rand </gallery></center> === Aantal sterre === [[Lêer:Olympians.jpg|duimnael|''Die Twaalf Olimpiërs'' deur Nicolas-André Monsiau, omstreeks laat 18de eeu]] Die aantaal sterre op die vlag is vasgestel op twaalf en hou nie verband met die aantal lidlande van die EU nie (hoewel die EU tussen 1986 en 1994 twaalf lidlande gehad het). Dit is omdat dit oorspronklik die Raad van Europa se vlag was.<ref name="Europa history" /> In 1953 het die Raad van Europa 15 lede gehad; dit is voorgestel dat die toekomstige vlag een ster moet hê vir elke lid en sou nie verander word volgens toekomstige lede nie. [[Wes-Duitsland]] het beswaar gemaak teen hierdie feit aangesien een van die lede die betwiste gebied [[Saarland]] was en sy eie ster sou soewereiniteit vir die streek impliseer.<ref name="Irish" /> Twaalf is uiteindelik ’n getal met geen politieke konnotasies nie en as ’n simbool van eenheid aanvaar.<ref name="Europa history" /> Die twaalf is ook teenwoordig in verskeie ander kontekste: {| | valign=top width="300" | * Twaalf sterre in die kroon van die Maagd Maria * Twaalf ure op ’n horlosie * Twaalf maande van ’n jaar * Twaalf diereriemtekens * Twaalf Apostels * Twaalf seuns van Jakob * Twaalf Israelitiese stamme * Twaalf kleiner Bybelse profete * Twaalf onse in ’n pond volgens die gewigstelsel | valign=top width="300" | * Twaalf dae van Kersfees * Twaalf halftone in ’n oktaaf (Westerse musiek) * Twaalf keisers volgens die annale van Suetonius * Twaalf Olimpiese gode * Twaalf seuns van Odin * Twaalf take van Hercules * Twaalf tafels volgens die Romeinse reg * Twaalf skakerings volgens die kleurwiel (Westerse kuns) |} Terwyl twaalf die korrekte getal van die sterre is, kan vlae of embleme gevind word wat soms foutiewelik 15 sterre vertoon (soos op die voorstel wat verwerp is) of 25 (soos voorgestel deur sommige na die uitbreiding van die EU tot 25 lidlande in 2004).<ref name="flagspot page">{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/eu-eun.html#sta |title=Number of stars on the flag of the European Union |author=Sache, Ivan |date=17 Julie 2004 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705175507/https://flagspot.net/flags/eu-eun.html |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="flagboss page">{{en}} {{cite web |url=http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |title=European Economic Community Flag 2 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-date=13 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413035628/http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |url-status=dead }}</ref> Maar die vlag is nog steeds dié van die Raad van Europa, wat tans 47 lidlande het. === Algemene foute === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Korrekte vertoning van die vlag.<ref name=specCoE>{{en}} {{cite web|title=Graphical specifications for the European flag|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|accessdate=25 Oktober 2011|author=Raad van Europa|archive-date= 8 Januarie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108212511/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|url-status=bot: unknown}}</ref> Lêer:European flag, upside down.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Dit is onderstebo.<ref name=specCoE /> Lêer:European flag, incorrect star rotation.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre moet regop wees.<ref name=specCoE /> Lêer:European flag, incorrect star positions.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre is swak geposisioneer.<ref name=specCoE /> </gallery></center> == Afgeleide ontwerpe == Die ontwerp van die Europese vlag is in ’n variasie gebruik, soos dié van die Raad van Europa en ook in ’n groter mate soos die vlag van die Wes-Europese Unie (WEU; nou ontbind), wat dieselfde kleure en die sterre gebruik, maar met die aantal sterre wat gebaseer is op lidmaatskap en in ’n halfsirkel eerder as in ’n sirkel aangebring is. Dit is ook met die voorletters van die voormalige Wes-Europese Unie in twee tale ([[Engels]] en [[Frans]]) beklad.<ref>{{en}} {{citation|title=Western European Union|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%5Eweu.html|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref> Die [[vlag van Bosnië en Herzegowina]] het nie so ’n sterk verbintenis as die WEU-vlag nie, maar is deels geïnspireer deur die Europese betrokkenheid in, en aspirasies van, [[Bosnië en Herzegowina]]. Hoewel in verskillende aantal en kleur word die sterre asook die blou en geel gebruik, wat ’n direkte verwysing na dié van die Europese vlag is.<ref>{{en}} {{citation|title=Bosnia and Herzegovina – The 1998 Flag Change – Westendorp Commission – The Choice)|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ba-fccho.html|accessdate=11 Februarie 2009|archivedate=30 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430140116/http://www.crwflags.com/fotw/Flags/ba-fccho.html}}</ref> So gebruik die [[Kosovo|Republiek Kosovo]] ook ’n blou, geel en sterre op sy vlag om na die Europese vlag te verwys, wat sy Europese ambisies simboliseer (lidmaatskap binne die Europese Unie). Kosovo het, soos Bosnië en Herzegowina, streng Europese betrokkenheid in sy sake beleef, met die Europese Unie wat ’n toesighoudende rol aanvaar het ná sy onafhanklikheidsverklaring in 2008.<ref>{{en}} {{citation|title=Kosovo's fiddly new flag|date=18 Februarie 2008|work=The Economist|url=http://www.economist.com/blogs/certainideasofeurope/2008/02/kosovos_fiddly_new_flag.cfm|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Kosovo's Flag Revealed |date=17 Februarie 2008 |publisher=Balkan Insight |url=http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |accessdate=11 Februarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618220608/http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |archivedate=18 Junie 2008 }}</ref> Die vlag van die [[Brussel]]se Hoofstadstreek bestaan uit ’n geel iris met ’n wit fraiing op ’n blou agtergrond. Sy kleure is gebaseer op die kleure van die vlag van Europa,{{feit}} omdat Brussel as die nie-amptelike [[hoofstad]] van die EU beskou word. Die nasionale [[vlag van Kaap Verde]] toon ook ooreenkomste met die vlag van die Europese Unie. Die vlag bestaan uit ’n blou agtergrond met ’n rooi baan met wit fraaiings in die onderste helfte en tien geel sterre in ’n sirkel. Die sterre verteenwoordig die hoofeilande van die nasie (’n ketting van eilande langs die kus van [[Wes-Afrika]]). Die blou verteenwoordig die see en die lug. Die band van wit en rooi verteenwoordig die pad na die bou van die nasie en die kleure staan vir vrede (wit) en moeite (rooi). Die vlag is op 22 September 1992 aanvaar. Produketikette gebruik gereeld die Europese vlag, soos die EU se organiese voedseletiket, wat gebruik maak van die twaalf sterre, maar hulle in die vorm van ’n blaar op ’n groen agtergrond vertoon. Die oorspronklike logo van die Europese Uitsaai-unie gebruik die twaalf sterre op ’n blou agtergrond met die toevoeging van straalbalke om die lande te verbind. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Bosnië en Herzegowina]] Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]] Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kaap Verde]] Lêer:Flag of Kosovo.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kosovo]] </gallery></center> == Maria-interpretasie == [[Lêer:Pietro da Cortona - Allegory of Divine Providence and Barberini Power (detail) - WGA17684.jpg|duimnael|links|Detail van ''Die Goddelike voorsienigheid se triomf'' deur Pietro da Cortona, 1633–1639]] [[Lêer:Statue of Virgin Mary in the Cathedral of Strasbourg.jpg|duimnael|Standbeeld van die Heilige Maagd [[Maria]] in die [[Katedraal van Straatsburg]] (1859)]] [[Lêer:Dolci Madonna p1070185.jpg|duimnael|''Madonna in heerlikheid'' deur Carlo Dolci, omstreeks 1670]] [[Lêer:StrasbourgCath Choeur 03.JPG|duimnael|links|''Blessing Madonna'', die gebrandskilderde venster wat in 1956 deur die [[Raad van Europa]] aan die Katedraal van Straatsburg geskenk is.<ref name="Economist religious">{{en}} {{citation|title=The European Commission and religious values|date=28 October 2004|publisher=|url=http://www.economist.com/printedition/PrinterFriendly.cfm?Story_ID=3332056|accessdate=4 August 2007}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Large full version of the window |publisher=venez-chez-domi.fr |url=http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |accessdate=28 Januarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |archivedate=27 Februarie 2009 }}</ref>]] In 1987, na aanleiding van die goedkeuring van die vlag deur die EEG, het Arsène Heitz (1908–1989) — een van die ontwerpers wat voorstelle vir die vlag se ontwerp ingedien het — ’n godsdienstige inspirasie vir die ontwerp voorgestel. Hy het beweer dat die sirkel van die sterre op die ikonografiese tradisie van wat die Heilige Maagd [[Maria]] as die vrou van die Openbaring uitbeeld, gebaseer is, geklee in ’n “kroon van twaalf sterre”.<ref name="Economist religious" /><ref name="Gialdino">{{it}} Carlo Curti Gialdino, ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Roma: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., 2005. {{ISBN|88-240-2503-X}}, bl. 80-85.</ref> Die Franse satiriese tydskrif ''Le Canard enchaîné'' het op Heitz se stelling met ’n artikel getiteld ''L’Europe violée par la Sainte Vierge'' (“Europa verkrag deur die Heilige Maagd”) in die uitgawe van 20 Desember 1989 gereageer. Heitz het ook ’n verbinding met die vlag se datum van aanvaarding, 8 Desember 1955, wat met die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] fees van die onbevlekte ontvangenis van die Heilige Maagd Maria saamval getoon. Paul M.G. Lévy, destydse Direkteur van Inligting by die Raad van Europa verantwoordelik vir die ontwerp van die vlag, het in ’n verklaring van 1989 volgehou dat hy nie bewus was van enige godsdienstige konnotasies nie.<ref>{{en}} {{citation|title=European Union: Myths on the flag|origyear=1995|year=2002|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!myt.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> In ’n onderhoud op 26 Februarie 1998 het Levy nie net bewustheid van die “Maria”-verband ontken nie, maar hy het ook ontken dat die finale ontwerp van ’n sirkel van twaalf sterre Heitz s'n was. Op die vraag van wie werklik die vlag ontwerp het, het Levy geantwoord: : “Ek het, en ek het die verhouding wat gebruik word vir die geometriese ontwerp bereken. Arsène Heitz, ’n werknemer by die posdiens, het allerhande voorstelle ingedien, insluitende die 15-ster ontwerp. Maar hy het te veel ontwerpe voorgelê. Hy wou die Europese geldeenhede met 15 sterre in die hoek hê. Hy wou dat nasionale vlae die vlag van die Raad van Europa inkorporeer.”<ref name="Gialdino" /> Carlo Curti Gialdino (2005) het die ontwerpproses gerekonstrueer om die effek van Heintz se verskillende aantal sterre in sy voorstel aan te toon, waaruit die weergawe met twaalf sterre deur die Komitee van Ministers wat op Adjunkvlak in Januarie 1955 vergader het, as een uit twee oorblywende kandidaatontwerpe gekies is.<ref name="Gialdino" /> Levy se onderhoud van 1998 het blykbaar tot ’n nuwe variant van die “Maria”-anekdote gelei. ’n Artikel wat in ''Die Welt'' in Augustus 1998 gepubliseer is beweer dat dit Levy self was wat geïnspireer is om ’n “Maria”-element te gebruik toe hy verby ’n standbeeld van die Heilige Maagd Maria gestap het.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/print-welt/article625491/Der-Sternenkranz-ist-die-Folge-eines-Geluebdes.html "Der Sternenkranz ist die Folge eines Gelübdes"], ''Die Welt'', 26 Augustus 1998.</ref> ’n Artikel in ''La Raison'' in Februarie 2000 het die skenking van ’n loodglasvenster aan die Katedraal van Straatsburg deur die Raad van Europa op 21 Oktober 1956 verbind. Dié venster, ’n werk deur die Paryse meester Max Ingrand, toon ’n geseënde Madonna onder ’n sirkel van twaalf sterre op ’n donkerblou agtergrond.<ref name="origine">{{fr}} {{citation|title=L'origine chrétienne du drapeau européen|publisher=atheisme.org|url=http://www.atheisme.org/drapeau.html|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 8 Maart 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308204447/http://atheisme.org/drapeau.html}}</ref> Die algehele ontwerp van die Madonna is deur die vaandel van die katedraal se ''Congrégation Mariale des Hommes'' geïnspireer en die twaalf sterre is op die standbeeld gevind wat deur hierdie gemeente in die katedraal vereer word (twaalf is ook die aantal van lede van die kerkraad).<ref>{{fr}} {{citation |title=Congrégation Mariale des Hommes |date=4 Februarie 2004 |publisher=Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg |url=http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |accessdate=24 Januarie 2009 |archivedate=14 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{de}} Roland Bieber: ''Die Flagge der EG.'' In: Wilfried Fiedler, Georg Ress: ''Verfassungsrecht und Völkerrecht: Gedächtnisschrift für Wilhelm Karl Geck.'' Carl Heymanns, Köln/ Berlin/ Bonn/ München 1989, {{ISBN|3-452-21362-5}}, bl.&nbsp;59–77. * {{it}} Carlo Curti Gialdino: ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., Rome 2005, bl.&nbsp;80–85. * {{fr}} Parlement européen: ''Résolution sur l'adoption d'un drapeau pour la Communauté européenne (11 avril 1983).'' In: ''Journal officiel des Communautés européennes (JOCE).'' 16. Mei 1983, Nr. C 128, bl.&nbsp;18. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the European Union|Vlae van die Europese Unie}} * {{en}} [http://europa.eu/about-eu/basic-information/symbols/flag/index_en.htm Die EU se grafiese spesifikasies vir die vlag] * {{fr}} [http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#9fe0d3a5-1c8d-40eb-9f0b-9d812b274edc Die simbole van die Europese Unie: Die vlag van die Raad van Europa] * {{en}} [http://flagspot.net/flags/eu-eun.html European Union] by ''Flags of the World'' * {{en}} [http://www.flags.net/EUUN.htm European Union] by ''World Flag Database'' {{Europavlae}} {{en-vertaal|Flag of Europe}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Europese Unie]] [[Kategorie:Vlae van internasionale organisasies|Europese Unie]] qaoz20ynhn1x0l2okkptj9a8a83yywp 0 102899 2918475 2916535 2026-07-20T13:12:50Z Aliwal2012 39067 /* 2020 – hede */ 2918475 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ '''Williams Grand Prix Engineering''' (voorheen ''Williams F1'') is 'n [[VK|Britse]] [[Formule Een]]-motorrenspan wat by Grove, Wantage, [[Oxfordshire]] in [[Engeland]] gebaseer is. Hulle neem aan die Formule Eenwêreldkampioenskap deel en maak tans gebruik van [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG F1 M14 E Performance 1.6 V6 turbo-enjins]] in hulle renmotors. Die span se renjaers vir [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] was die [[Brasilië|Brasiliaan]] [[Felipe Massa]] en die [[Finland|Fin]] [[Valtteri Bottas]]. Vir [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] was die renjaers Massa en [[Lance Stroll]], en in [[2020 Formule Een-seisoen|2020 en 2021]] die jong Brit [[George Russell]] en die [[Kanada|Kanadees]] [[Nicholas Latifi]]. In [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] was die renjaers [[Alexander Albon]] en [[Logan Sargeant]]. == F1-renuitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 1977 – 1990 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel ! Enjin ! Bande ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[1977 Formule Een-seisoen|1977]] | rowspan="2"| March 761 | rowspan="2"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="2"| {{Goodyear}} | | [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1977 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1977 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]] | [[1977 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1977 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]] |rowspan="2" bgcolor=efefef| n.v.t. |rowspan="2" bgcolor=efefef| n.v.t. |- |align="left"| {{BE-VLAG}} Patrick Neve | | | | |bgcolor="#CFCFFF"| 12 | |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#FFCFCF"| <small>DNQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#FFCFCF"| <small>DNQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#FFCFCF"| <small>DNQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] | rowspan="2"| FW06 | rowspan="2"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="2"| {{Goodyear}} | | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1978 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] | [[1978 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]] |rowspan="2" bgcolor=efefef|'''11''' |rowspan="2" bgcolor=efefef|'''9''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} Alan Jones |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] | rowspan="3"| FW06 <br/>FW07 | rowspan="3"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1979 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1979 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1979 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''75''' |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} Alan Jones |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} | |- |align="left"| {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] | rowspan="3"| FW07 <br/> FW07B | rowspan="3"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | | |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''120''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} Alan Jones |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |- |align="left"| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] | rowspan="3"| FW07C<br/> FW07D | rowspan="3"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1981 Las Vegas Grand Prix|LAS]] | |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''95''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} Alan Jones |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 17 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 | |- |align="left"| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 8{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="5"| [[1982 Formule Een-seisoen|1982]] | rowspan="5"| FW07D<br/>FW08 | rowspan="5"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] | rowspan="5"| {{Goodyear}} | | [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1982 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] | [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1982 Las Vegas Grand Prix|LAS]] |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''58''' |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''4''' |- |align="left"| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ |bgcolor="DFDFDF"| 2 | |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |- |align="left"| {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | |- |align="left"| {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | | | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | rowspan="4"| FW08C <br/>FW09 | rowspan="4"| [[Ford Motormaatskappy|Ford]] [[V8-enjin|V8]] <br/> [[Honda Racing F1|Honda]] [[V6-enjin|V6]] ([[Turboaanjaer|t]]) | rowspan="4"| {{Goodyear}} | | [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1983 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''36'''<br/>'''2''' |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''4'''<ref>Williams-Ford was vierde in die 1983-vervaardigerskampioenskap (met 36 punte).</ref> <br/>'''11''' <ref> Williams-Honda was elfde in die 1983-vervaardigerskampioenskap (met 2 punte).</ref> |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFCFCF"| <small>DNQ</small> |bgcolor="FFCFCF"| <small>DNQ</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 13 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | rowspan="3"| FW09<br/> FW09B | rowspan="3"| [[Honda Racing F1|Honda]] [[V6-enjin|V6]] ([[Turboaanjaer|t]]) | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1984 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] | [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1984 Portugese Grand Prix|POR]] |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''25.5''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''6''' |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 14 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | rowspan="3"| FW10<br/> FW10B | rowspan="3"| [[Honda Racing F1|Honda]] [[V6-enjin|V6]] ([[Turboaanjaer|t]]) | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1985 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] | [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''71''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |DNS |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 11{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] | rowspan="3"| FW11 | rowspan="3"| [[Honda Racing F1|Honda]] [[V6-enjin|V6]] ([[Turboaanjaer|t]]) | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1986 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''141''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | rowspan="4"| FW11B | rowspan="4"| [[Honda Racing F1|Honda]] [[V6-enjin|V6]] ([[Turboaanjaer|t]]) | rowspan="4"| {{Goodyear}} | | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1987 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="4" bgcolor="FFFFBF"|'''137''' |rowspan="4" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="CFCFFF"| 14{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor=ffffff| <small>DNS</small> | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} | <small>DNS</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 9 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="5"| [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | rowspan="5"| FW12 | rowspan="5"| Judd [[V8-enjin|V8]] | rowspan="5"| {{Goodyear}} | | [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1988 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]] | [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''20''' |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''7''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 8 | | | | | |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Jean-Louis Schlesser]] | | | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 11 | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | rowspan="3"| FW12C <br/>FW13 | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''77''' |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |bgcolor="CFCFFF"| 15{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1990 Formule Een-seisoen|1990]] | rowspan="3"| FW13B | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1990 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1990 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1990 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1990 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''57''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''4''' |- |align="left"| {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 6 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel ! Enjin ! Bande ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Punte ! Plek |} === 1991 – 1999 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel ! Enjin ! Bande ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1991 Formule Een-seisoen|1991]] | rowspan="3"| FW14 | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1991 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1991 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1991 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1991 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]] | |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''125''' |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 | |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1992 Formule Een-seisoen|1992]] | rowspan="3"| FW14B | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1992 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1992 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1992 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1992 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]] | |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''164''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} | |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="CFCFFF"| 8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | rowspan="3"| FW15C | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1993 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1993 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1993 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1993 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1993 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]] | |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''168''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} | |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="CFCFFF"| 12{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="CFCFFF"| 12{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="5"| [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | rowspan="5"| FW16 <br/> FW16B | rowspan="5"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="5"| {{Goodyear}} | | [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1994 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1994 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1994 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1994 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1994 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]] | |rowspan="5" bgcolor="FFFFBF"|'''118''' |rowspan="5" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} | | | | | | | | | | | | | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]] | | | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} | | | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | | | | | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | | | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | rowspan="3"| FW17 <br> FW17B | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1995 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1995 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1995 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1995 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1995 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]] |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''112''' |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | rowspan="3"| FW18 | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1996 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1996 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1996 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1996 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1996 Portugese Grand Prix|POR]] | [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]] | |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''175''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 | |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | rowspan="3"| FW19 | rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]] V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1997 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1997 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1997 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1997 Europese Grand Prix|EUR]] |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''123''' |rowspan="3" bgcolor="FFFFBF"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="#000000" style="color: white"| <small>DSQ</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] |bgcolor="CFCFFF"| 8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1998 Formule Een-seisoen|1998]] | rowspan="3"| FW20 | rowspan="3"| Mecachrome V10 | rowspan="3"| {{Goodyear}} | | [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1998 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1998 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1998 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]] | |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''38''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 6 | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | rowspan="3"| FW21 | rowspan="3"| Supertec V10 | rowspan="3"| {{Bridgestone}} | | [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1999 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[1999 Franse Grand Prix|FRA]] | [[1999 Britse Grand Prix|GBR]] | [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[1999 Europese Grand Prix|EUR]] | [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]] | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''35''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''5''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |- |align="left"| {{IT-VLAG}} Alex Zanardi |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel ! Enjin ! Bande ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! Punte ! Plek |} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | rowspan="3"| FW22<br><br>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[BMW]] V10 | | [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | | |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''36''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="CFCFFF"| 17 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | rowspan="3"| FW23<br><br>{{Michelin}} | rowspan="3"| [[BMW]] V10 | | [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | | |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''80''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |- |align="left"| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | rowspan="3"| FW24<br><br>{{Michelin}} | rowspan="3"| [[BMW]] V10 | | [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | | |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''92''' |rowspan="3" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="CFCFFF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="CFCFFF"| 11 | | |- |align="left"| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 4 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | rowspan="4"| FW25<br><br>{{Michelin}} | rowspan="4"| [[BMW]] V10 | | [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | | | |rowspan="4" bgcolor="DFDFDF"|'''144''' |rowspan="4" bgcolor="DFDFDF"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]] |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="DFFFDF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="FFFFBF"| 1 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} | | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} Marc Gené | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="DFFFDF"| 5 | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="5"| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | rowspan="5"| FW26<br><br>{{Michelin}} | rowspan="5"| [[BMW]] V10 | | [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{vlagikoon|CHN}} | [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''88''' |rowspan="5" bgcolor=efefef|'''4''' |- |align="left"| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]] |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 8 |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ |bgcolor="DFFFDF"| 8 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#000000" style="color: white"| <small>DSQ</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | | | | |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFFFDF"| 5 | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} Marc Gené | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 12 | | | | | | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} Antônio Pizzonia | | | | | | | | | | | |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | rowspan="4"| FW27<br><br>{{Michelin}} | rowspan="4"| [[BMW]] V10 | | [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{BH-VLAG}} | [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{vlagikoon|SMR}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{EU-VLAG}} | [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{US-VLAG}} | [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{DE-VLAG}} | [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{HU-VLAG}} | [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{TR-VLAG}} | [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{BE-VLAG}} | [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{BR-VLAG}} | [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{JP-VLAG}} | [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''66''' |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''5''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] |bgcolor="DFFFDF"| 5 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 5 |DNS |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| <small>NC</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| <small>NC</small> |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |DNS |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | | | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} Antônio Pizzonia | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 13 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | rowspan="3"| FW28<br><br>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Cosworth]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{BH-VLAG}} | [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] <br> {{vlagikoon|SMR}} | [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{EU-VLAG}} | [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{US-VLAG}} | [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{DE-VLAG}} | [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{HU-VLAG}} | [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{TR-VLAG}} | [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{JP-VLAG}} | [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''11''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''8''' |- |align="left"| {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="DFFFDF"| 8 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | rowspan="4"| FW29<br><br>{{Bridgestone}} | rowspan="4"| [[Toyota F1|Toyota]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{BH-VLAG}} | [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{vlagikoon|TUR}} | [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''33''' |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''4''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="DFFFDF"| 6 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="DFFFDF"| 4 | | |- |align="left"| {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 9 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="DFFFDF"| 7 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="CFCFFF"| 10 |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="DFFFDF"| 4 |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="CFCFFF"| 12 | | | |- |align="left"| {{JP-VLAG}} [[Kazuki Nakajima]] | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="CFCFFF"| 10 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | rowspan="3"| FW30<br><br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Toyota F1|Toyota]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{AU-VLAG}} | [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{MY-VLAG}} | [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{BH-VLAG}} | [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{ES-VLAG}} | [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{TR-VLAG}} | [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{MC-VLAG}} | [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{CA-VLAG}} | [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{FR-VLAG}} | [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{GB-VLAG}} | [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{DE-VLAG}} | [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{HU-VLAG}} | [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{EU-VLAG}} | [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{BE-VLAG}} | [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{IT-VLAG}} | [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{SG-VLAG}} | [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{JP-VLAG}} | [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''26''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''8''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 | |- |align="left"| {{JP-VLAG}} [[Kazuki Nakajima]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |rowspan="3"| FW31<br><br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Toyota F1|Toyota]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br> {{vlagikoon|CHN}} | [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{vlagikoon|MON}} | [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br> {{vlagikoon|TUR}} | [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''34.5''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''7''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 9 | | |- |align="left"| {{JP-VLAG}} [[Kazuki Nakajima]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 13 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |} === 2010 – 2020 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| Williams<br> FW32<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Cosworth]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''69''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''6''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"|'''8''' |bgcolor="#CFCFFF"| 16 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="3"| Williams<br> FW33<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Cosworth]] [[V8-enjin|V8]] | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''5''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''9''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 | | |- |align="left"| {{VE-VLAG}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |rowspan="3"| Williams<br> FW34 <br>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]]<br>RS27-2012 [[V8-enjin|V8]] | | [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|EUR}} | [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br> {{vlagikoon|KOR}} | [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] <br> {{vlagikoon|IND}} | [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''76''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''8''' |- |align="left"| {{VE-VLAG}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#CFCFFF"| 13<sup>'''†'''</sup> |bgcolor="#CFCFFF"| 19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Bruno Senna]] |bgcolor="#CFCFFF"| 16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 22<sup>'''†'''</sup> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |rowspan="3"| Williams<br> FW35 <br>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Renault F1|Renault]]<br>RS27-2013 [[V8-enjin|V8]] | | [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br> {{vlagikoon|KOR}} | [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] <br> {{vlagikoon|IND}} | [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''5''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''9''' |- |align="left"| {{VE-VLAG}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |rowspan="3"| Williams<br> FW36 <br>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br>PU106A Hybrid<br>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} | [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} | [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"| '''320''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"| {{brons}} |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| ''12'' |bgcolor="#CFCFFF"| '''4''' |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |rowspan="3"| Williams<br> FW37<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br>PU106B Hybrid<br>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} | [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} | [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br> {{vlagikoon|MEX}} | [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"| '''257''' |rowspan="3" bgcolor="FFDF9F"| {{brons}} |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#000000" style="color: white"| DSQ |bgcolor="#DFFFDF"| 8 | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#FFFFFF"| <small>DNS</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW38<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>PU106C Hybrid<br/>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br>{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''138''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''5''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 9 |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| Williams<br> FW40<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>M08 EQ Power+<br/>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''83''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''5''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | ND |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW41<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''7''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''10''' |- |align="left"|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |- |align="left"|{{vlagikoon|RUS}} [[Sergej Sirotkin]] |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW42<br>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M10 EQ Power+<br>1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''1''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''10''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |- |align="left"| {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} === 2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Onderstel<br/>en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="4"| Williams<br/> FW43<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M11 EQ Power+<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>[[Lêer:Flag of Tuscany.svg|20px]] | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/>{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="4" bgcolor=efefef| '''0''' |rowspan="4" bgcolor=efefef| '''10''' |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 | | | | | | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |<small>→Merc</small> |bgcolor="#cfcfff"| 15 | | | | | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} Jack Aitken | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 16 | | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW43B<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M12 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''23''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''8''' |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="4"| Williams<br/> FW44<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M13 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''8''' |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''10''' |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 | | |- |align="left"| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 | | |- |align="left"| {{NL-VLAG}} [[Nyck de Vries]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|9 | | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW45<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M14 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''28''' |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''7''' |- |align=left| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 | | |- |align=left| {{US-VLAG}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="4"| Williams<br/> FW46<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M15 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br />[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=4 bgcolor=efefef| '''17''' |rowspan=4 bgcolor=efefef| '''9''' |- |align="left"| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |- |align="left"| {{US-VLAG}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 | | | | | | | | | |- |align=left|{{nowrap|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]}} | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW47<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]-AMG F1<br/>M16 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''137''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''5''' |- |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|11{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|16 |- |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''8'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|13 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan="3"| Williams<br/> FW48<br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]- F1<br/>M17 E Performance<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''11*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''8*''' |- |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Onderstel<br/>en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |} * <sup>†</sup> Die renjaer haal nie die einde nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die renafstand voltooi het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<!-- * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. --> == Galery == <gallery mode="packed" heights="140"> Lêer:Damon Hill 1995-2.jpg|duimnael|240px|Damon Hill in die 1990's, toe Williams groot welslae behaal het. Lêer:Valtteri Bottas 2015 Malaysia FP3.jpg|duimnael|240px|Valtteri Bottas in die Williams FW37 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Williams F1}} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 48zuuv60qbgr4f5uzjb91uxw9x0hns4 0 104331 2918483 2916532 2026-07-20T13:37:13Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918483 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Valtteri Bottas | image = Valtteri Bottas at the 2026 Adelaide Motorsport Festival (028A7556).jpg | caption = Bottas in 2026 | nationality = {{vlagikoon|FIN}} Fin | birth_date = {{GDEO|1989|8|28|df=y}} | birth_place = Nastola, [[Finland]] | Old Team = [[WilliamsF1|Williams Martini Racing]]<br/>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<br/>[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-Ferrari]]<br/>[[Sauber Motorsport|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 2025 Team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] (''reserwejaer'') | 2026 Team = [[Cadillac F1-span|Cadillac]] | Car number = 77 | Races = {{F1stat|BOT|entries}} ({{F1stat|BOT|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|BOT|wins}} | Podiums = {{F1stat|BOT|podiums}} | Points = {{F1stat|BOT|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|BOT|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|BOT|fastestlaps}} | First race = [[2013 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2017 Russiese Grand Prix]] | Last win = [[2021 Turkse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2024 | Last position = 22ste (0 punte) }} '''Valtteri Viktor Bottas''' (Nastola, [[28 Augustus]] [[1989]])<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/drivers/valtteri-bottas.html|title=Valtteri Bottas|website=Formula1.com|access-date=27 Desember 2019|archive-date=24 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224033649/https://www.formula1.com/en/drivers/valtteri-bottas.html|url-status=dead}}</ref> is 'n [[Finland|Finse]] professionele motorrenjaer wat vir die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-Ferrarispan]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy was van 2013 tot 2016 lid van die Williams F1-span, en het in 2017 by die [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]-span aangesluit, en het van 2017 tot 2021 tien Grands Prix vir hul gewen.<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/sport/2017/apr/30/valtteri-bottas-vettel-hamilton-f1-russia-gp|title= Valtteri Bottas stuns Vettel and Hamilton to win F1’s Russian GP|date=1 Mei 2017|work=Guardian|accessdate=3 Mei 2017}}</ref> Bottas is in 2011 as kampioen gekroon in die GP3-reeks vir die Lotus ART-span deur sy spanmaat James Calado en die Nederlander Nigel Melker te verslaan. Hy woon tans in [[Monaco]]. == Formule 1 == Bottas was die reserwejaer vir die [[Williams F1]]-span in die Formule 1-seisoen in 2010.<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20100131013723/http://f3.gpupdate.net/nl/f3-euroseries-nieuws/226919/bottas-ingelijfd-als-nieuwe-testcoureur-williams/ Bottas ingelijfd als nieuwe testcoureur Williams]</ref> Hy het sy eerste vrye oefening tydens die [[2012 Maleisiese Grand Prix]] onderneem. Hy het in 2012 altesaam 15 oefensessies op Vrydae voltooi, deur elke keer die plek van die renjaer [[Bruno Senna]] oor te neem. Op 28 November 2012 is aangekondig dat Bottas in 2013 die renjaer vir die Williams-span sou word. [[Pastor Maldonado]], wat sedert 2011 by Williams was, het sy spanmaat geword.<ref>{{nl}} [http://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/288039/williams-bevestigt-bottas-en-maldonado/ Williams bevestigt Bottas en Maldonado]</ref> In sy sewende weden in Kanada het Bottas vir 'n groot verrassing gesorg deur met die onmededingende Williams in die derde plek agter Sebastian Vettel en Lewis Hamilton te kwalifiseer. In die wedren het hy egter slegs veertiende kon eindig, 'n rondte agter die wenner Vettel. In die [[2013 Verenigde State Grand Prix]] het Bottas weer in die top tien gekwalifiseer, hy kon nou sy posisie op agtste plek behou en verdien daarmee sy eerste punte in Formule Een. [[Lêer:Valtteri Bottas 2015 Malaysia FP3.jpg|duimnael|links|300px|Bottas tydens die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] === Williams === ====2014 - 2016==== In 2014 het Bottas met nommer 77 begin ry. Hy het hierdie nommer gekies omdat dit ooreenstem met sy naam (Val77eri Bo77as). Met Felipe Massa het hy ook 'n nuwe spanmaat gekry. Tydens die [[2014 Oostenrykse Grand Prix]] het Bottas sy eerste podiumplek in Formule 1 behaal, nadat hy tweede agter sy spanmaat Felipe Massa was. Hy kon 'n lang ruk [[Lewis Hamilton]] se vinniger Mercedes terughou, maar moes hom uiteindelik laat verbykom. By die volgende wedren in Brittanje was Bottas terug op die podium met 'n tweede plek agter Hamilton, toe hy van plek veertien af moes begin het. Hy was ook op die podium in die Grands Prix van Duitsland, België, Rusland en Abu Dhabi. Met 186 punte eindig hy in die vierde plek in die kampioenskap. In 2015 was die Williams minder mededingend as in die vorige jaar, maar Bottas het daarin geslaag om twee podiumplekke in die Grands Prix van Kanada en Meksiko te haal. Hy eindig vyfde met 136 punte.In 2016 was Williams se motor weer minder mededingend as in die vorige seisoen. Bottas kon eers op die podium eindig in die Kanadese Grand Prix. Met 85 punte het hy op die finale punteleer in die agtste plek geëindig. === Mercedes === ==== 2017 ==== [[Lêer:Valtteri Bottas (35871616600).jpg|duimnael|Bottas in sy debuutren vir Mercedes]] In 2017 het Bottas hom by die Mercedes-span aangesluit om die wêreldkampioen Nico Rosberg, wat uit motorsport getree het, se plek in te neem. By die [[2017 Bahreinse Grand Prix|Grand Prix van Bahrein]] verower hy die eerste keer 'n voorste wegspringplek in sy Formule 1-loopbaan. Hy kon dit egter nie versilwer nie, maar in die daaropvolgende [[2017 Russiese Grand Prix|wedren in Rusland]] het hy sy eerste Formule 1-wedren gewen, nadat hy in die eerste rondte die Ferrari's van [[Sebastian Vettel]] en [[Kimi Räikkönen]] verbygesteek het, wat hom die vyfde Finn gemaak het om 'n Grand Prix te wen. Hy het van die derde plek in die volgende ren in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]] met 'n enjinprobleem onttrek, nadat hy 'n botsing met Verstappen en Räikkönen in die eerste rondte oorleef het. Mercedes was in [[2017 Monaco Grand Prix|Monaco]] van die pas af en het gesukkel om hitte in die bande op te wek. Desondanks het Bottas in die 3de plek gekwalifiseer, minder as 'n tiende sekonde weg van die voorwegspringtyd, terwyl sy spanmaat, Lewis Hamilton, slegs 14de kon kwalifiseer. Bottas eindig 4de in die wedren. Bottas eindig 2de in [[2017 Kanadese Grand Prix|Kanada]], agter spanmaat Hamilton, gevolg deur 'n inhaalren in [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] vir 2de, nadat hy in die laaste plek was na 'n botsing met Räikkönen in die eerste rondte. Hy gebruik die veelvuldige veiligheidsmotors en rooi vlagperiode om die bondel in te haal, en die daaropvolgende chaos en drama voor hom het hom in staat gestel om op die laaste oomblik [[Lance Stroll]] in te haal vir 2de plek. Bottas het in die volgende ren in [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] eerste weggespring en 'n sege beklink, terwyl hy Sebastian Vettel se aanvallende Ferrari teen die einde van die wedren moes afweer. Nadat hy die volgende ren in [[2017 Britse Grand Prix|Brittanje]] in die 9de plek weggespring het, na 'n vyfplek-straf vir 'n nuwe ratkas, skuif hy deur die veld op na die tweede plek agter Hamilton, deels weens 'n laat pap band aan Kimi Räikkönen se Ferrari. In [[2017 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy 3de gekwalifiseer en 3de geëindig, met Hamilton wat hom op die laaste draai van die laaste rondte kans gegee het nadat hy Hamilton laat deurgaan het om die Ferrari's aan te val. Na die somervakansie het Bottas 'n 5de plek in [[2017 Belgiese Grand Prix|België]] behaal, hy is deur Ricciardo en Räikkönen verbygesteek na die veiligheidsmotor, terwyl sy spanmaat Lewis Hamilton die ren gewen het. Hy het tweede in [[2017 Italiaanse Grand Prix|Italië]] geëindig. In [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] het hy die ren in die 3de plek voltooi na 'n botsing van vier motors in die eerste rondte wat voor hom plaasgevind het. Daarna eindig hy op die podium vir die volgende drie wedrenne, terwyl Hamilton twee oorwinnings en 'n 2de plek behaal, en Mercedes hul vierde agtereenvolgende vervaardigerskampioenskapstitel in die VSA verower. In [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] behaal hy sy eerste "grand slam": hy spring voor weg en wen die wedren met die vinnigste rondtetyd. ==== 2018 ==== [[Lêer:Valtteri Bottas-Test Days Circuit Barcelona (3).jpg|duimnael|links|Bottas toets vir Mercedes in 2018]] [[Lêer:2018 Chinese Grand Prix FP3 Valtteri Bottas (39860983280).jpg|duimnael|Bottas by die [[2018 Chinese Grand Prix]]]] Op 13 September 2017 het Mercedes aangekondig dat Bottas weer in die 2018-seisoen vir hulle sou jaag.<ref>{{en}} {{cite web|title=Silver Arrows and Valtteri Bottas together in 2018|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/silver-arrows-and-valtteri-bottas-together-in-2018|website=Mercedes F1 team|access-date=13 September 2017|archive-date= 4 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004133443/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-valtteri-bottas-signs-new-deal-to-drive-for-mercedes-in-2021.5kdl5Krly4Y3Z1l6dCVJjy.html|url-status=dead}}</ref> Bottas het goed gevaar in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] deur sy motor derde op die wegspringrooster te plaas, agter die Ferrari's van Vettel en Räikkönen, maar voor Hamilton wat vierde gekwalifiseer het. Met die ren se wegspring kon Bottas Räikkönen verbygesteek. Aan die einde van die ren het Vettel se bande vinnig begin slyt, en Bottas het die gaping binne 'n sekonde na Vettel toegemaak en uiteindelik tweede geëindig, met Hamilton net 'n paar sekondes agter hom. Bottas het sy spanmaat weer uitoorlê om in die derde plek op die rooster weg te spring, aangesien die Ferrari's die voorry weer in die [[2018 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] uitgesluit het. Hy het weer aan die begin op Räikkönen toegesak, nadat sy mede-Fin deur Vettel wyd gedruk is, en het na tweede plek opgeskuif. Daarna slaag hy om Vettel verby te steek tydens die eerste kuipefase en neem die voortou met 'n skuif aan die buitekant van Räikkönen (wat toe nog nie by die kuipe aangedoen het nie) in die eerste draai. Toe die [[Toro Rosso]]'s van [[Brendon Hartley]] en [[Pierre Gasly]] egter bots en 'n veiligheidsmotorperiode afdwing, was Bottas en Vettel reeds verby die ingang van die kuipe en kon hulle nie vir nuwe bande stop nie. Albei die Red Bulls het die vinniger sagte bande aangesit. Ricciardo het van die sesde plek af deur die veld gekom en 'n waaghalsige verbysteek op Bottas uitgevoer met slegs agt rondtes om te gaan. Bottas eindig tweede in die ren en bly derde in die kampioenskap, en 14 punte agter Vettel, die voorloper. By die volgende ren, in [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Bakoe]], het Bottas weer derde gekwalifiseer, agter Vettel en Hamilton. Hy was in die eerste periode van die ren derde, maar toe Hamilton en Vettel kuipe toe is vir nuwe bande, het Bottas die voortou geërf. Hy het vir nog 15 rondtes voor gebly totdat die Red Bulls gebots het en die veiligheidsmotor ontplooi is. Toe die veiligheidsmotor binnekom, met minder as 'n handvol rondtes om te gaan, het Vettel probeer om Bottas in draai 1 verby te steek, wyd gehardloop en gevolglik tot die vyfde plek geval. Met nog net twee rondtes oor, het Bottas oor 'n stuk rommel gery, en 'n pap regteragterband opgedoen wat hom uit die wedren laat val en aan Hamilton die oorwinning besorg het. Dit het beteken dat Bottas tot die vierde plek in die kampioenskap teruggeval het, 30 punte agter Hamilton in die eerste plek. Voor die [[2018 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het Bottas 'n nuwe kontrak met Mercedes vir die 2019-seisoen geteken met 'n opsie vir die 2020-seisoen.<ref>{{cite news |title=Valtteri Bottas signs new Mercedes contract to keep him alongside Lewis Hamilton for 2019 and beyond |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/20/valtteri-bottas-signs-new-mercedes-contract-keep-alongside-lewis/ |work=The Daily Telegraph |date=20 Julie 2018|access-date=20 Julie 2018}}</ref> Teen die einde van die seisoen het Bottas die eerste Mercedes-jaer geword wat 'n seisoen sonder 'n oorwinning voltooi het sedert Michael Schumacher in 2012. Met sewe tweede plekke het hy ook 'n nuwe rekord opgestel vir die meeste tweede plekke in 'n seisoen sonder om 'n oorwinning te behaal.<ref>{{cite news |title=Hamilton signs off title-winning campaign with dominant Abu Dhabi victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-signs-off-championship-winning-campaign-with-dominant-abu-dhabi-win.2G7UhAGiVOMQkmooauiI4Y.html |access-date=25 November 2018 |publisher=Formula1.com |date=25 November 2018}}</ref> ==== 2019 ==== [[Lêer:F1 Azerbaijan Grand Prix 2019 podium.jpg|duimnael|regs|Bottas op die podium nadat hy die [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix]] gewen het]] Bottas het weer geteken om saam met die wêreldkampioen Lewis Hamilton vir die 2019-seisoen vir Mercedes te jaag. In die eerste rennaweek van die jaar in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]], het Bottas in die tweede vinnigste tyd agter Hamilton gekwalifiseer. Op Sondag, 17 Maart, wedrendag, het hy Hamilton verbygesteek in draai 1 en hy het die posisie die hele wedren behou na 'n paar uitstekende maneuvers. Hy het ook die vinnigste rondte van die ren aangeteken en dus die ekstra punt verwerf wat toegeken is aan die bestuurder wat die vinnigste renrondte aanteken, volgens die 2019-regulasies. Hy het voortgegaan om met meer as 20 sekondes te wen na sy naaste mededinger en spanmaat Lewis Hamilton.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/mar/17/valtteri-bottas-leads-from-first-turn-to-win-australian-grand-prix |title =Valtteri Bottas dominates Australian Grand Prix to win Formula One opener|date=17 March 2019|work=Guardian|access-date=20 March 2019}}</ref> In [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy 2de geëindig na sy spanmaat vir nog 'n een-twee. In die volgende wedren in China, Formule 1 se 1 000ste wedren, het hy vir die eerste keer sedert Rusland 2018 paal ingeneem. Sy spanmaat kon hom by die wegspring verbysteek en het die hele wedren voorgebly om te wen. Bottas het intussen 2de geëindig om Mercedes hul derde een-twee in 'n ry vir 2019 te gee. In [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] het hy sy tweede agtereenvolgende voorwegspringposisie ingeneem, 'n voorry-uitsluiting saam met sy spanmaat Hamilton verseker, en het daarna sy posisie op die rooster omskep in die vyfde renoorwinning van sy loopbaan en sy tweede van 2019. Hamilton het tweede geëindig, wat dit Mercedes se vierde agtereenvolgende een-twee maak.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/apr/28/valtteri-bottas-wins-azerbaijan-grand-prix-lewis-hamilton|title =Valtteri Bottas wins Azerbaijan Grand Prix with Lewis Hamilton second|date=28 April 2019|work=Guardian|access-date=30 April 2019}}</ref> In [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het hy nog 'n voorwegspringposisie behaal en nog 'n voorry-uitsluiting saam met sy spanmaat verseker. Bottas het voortgegaan om tweede agter Hamilton te eindig, wat dit die span se vyfde een-twee namekaar gemaak het. [[Lêer:FIA F1 Austria 2019 Nr. 77 Bottas 1.jpg|duimnael|Bottas by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix]]]] In die volgende wedren, die [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]], het Bottas tweede gekwalifiseer agter spanmaat Hamilton, wat sy lopie van drie agtereenvolgende voorwegspringposisies, beginende met China, verbreek het. Hy het uiteindelik derde geëindig, agter [[Sebastian Vettel]] en voor Red Bull se [[Max Verstappen]], wat 'n straf van vyf sekondes gekry het vir 'n onveilige wegtrek in die kuipelaan, in Bottas in. Hierdie was die eerste wedren in 2019 wat nie 'n Mercedes 1–2 op die podium gesien het nie. Die wedren het Hamilton sy voorsprong oor Bottas in die bestuurderskampioenkap tot 17 punte gerek.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2019/drivers.html|title=2019 Driver Standings|work=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526191916/https://www.formula1.com/en/results.html/2019/drivers.html|archive-date=26 May 2019|access-date=31 May 2019}}</ref> Aan die einde van die somervakansie voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]], is Bottas bevestig om weer in 2020 vir Mercedes te ry, nadat die span besluit het om nie die reserwejaer [[Esteban Ocon]] te bevorder nie. Bottas het sy eerste oorwinning in dertien wedrenne by die [[2019 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] behaal. In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy aan die einde van die finale kwalifiserende sessie swaar neergestort, voordat hy uiteindelik die wedren in die 3de plek geëindig het. Bottas het sy sewende loopbaanoorwinning by die volgende wedren in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. Ten spyte van sy oorwinning het hierdie wedren die einde van Bottas se 2019-kampioenskap-hoop gesien, aangesien spanmaat Hamilton 2de geëindig het om die Wêreldjaerkampioenskap-titel te verower. Bottas het 'n enjinonderbreking in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] gehad wat tot sy tweede uittrede van die seisoen gelei het, en het die seisoen afgesluit met 'n 4de plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]]. Bottas het die 2019-seisoen in die 2de plek in die kampioenskap afgesluit met 326 punte, die suksesvolste seisoen van sy loopbaan tot nog toe. Hy het vier oorwinnings, vyftien podiumplekke, vyf paalposisies en drie vinnigste rondtes aangeteken. ==== 2020 en 2021 ==== Bottas het in [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] steeds vir Mercedes AMG meegeding, nadat hy ingestem het tot 'n verlenging van een jaar van sy kontrak gedurende die 2019-seisoen.<ref>{{Cite web|title=Valtteri Bottas to stay at Mercedes for 2020 F1 season alongside Lewis Hamilton|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-retain-bottas-alongside-hamilton.LSNMCDW5zVT4brPY4pOEY.html|website=www.formula1.com|language=en|access-date=29 May 2020}}</ref> Hy het die vinnigste tyd in voorseisoense toetse op die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] opgestel. Bottas het tydens die [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], wat die seisoen geopen het, voor gekwalifiseer en die wedren van begin tot einde gelei.<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/qualifying-report-austria-2020/|title=Qualy: Valtteri Bottas spins off but still takes pole|date=4 July 2020}}</ref> Voor die [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] het dit aan die lig gekom dat Bottas en sy span Mercedes deur die FIA ondersoek word vir die moontlike oortreding van COVID-19-veiligheidsprotokolle nadat hy na Monaco teruggekeer het. Bottas het in nat toestande vierde gekwalifiseer vir die Stiermarkse Grand Prix en het tweede in die wedren agter Hamilton geëindig, wat sy kampioenskapvoorsprong tot ses punte verminder het.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53382391|title=Hamilton takes dominant Styrian GP win|work=BBC Sport |access-date=14 July 2020}}</ref> Bottas het tweede agter Hamilton by die [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Pri]] gekwalifiseer, maar het 'n swak wegspring gemaak en vier plekke by die eerste draai verloor. Hy kon teen die einde van die Grand Prix na die derde plek herstel, maar het sy kampioenskapvoorsprong aan Hamilton afgestaan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-romps-to-eighth-hungarian-grand-prix-win-as-verstappen-recovers-to.4eMNXqckIGAaCyfw1Qtg3x.html|title=Hamilton romps to eighth Hungarian Grand Prix win, as Verstappen recovers to second|website=formula1.com|date=19 July 2020}}</ref> Bottas het weer tweede agter Hamilton by die [[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gekwalifiseer. Hy het vir die grootste deel van die wedren kort op Hamilton se hakke gevolg, maar in die laaste rondtes teruggeval voordat hy 'n pap band opgedoen het met vier rondtes oor. Hy het by die kuipe aangedoen vir 'n bandruil en het uiteindelik die eindstreep in die 11de plek oorgesteek.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2020-british-grand-prix-race-report-hamilton-holds-on-after-final-lap-blowout|title=2020 British Grand Prix race report: Hamilton holds on after final lap blowout|website=motorsportmagazine.com|first=Chris|last=Medland|date=2 August 2020|access-date=21 November 2020}}</ref> Bottas het die volgende week se [[70ste Herdenking Grand Prix]] die beste kwalifiseringsplek behaal, maar bandekwessies vir die Mercedes-motors het [[Max Verstappen]] toegelaat om albei verby te steek en die wedren te wen. Bottas het in die laaste rondtes tot die derde plek agter Hamilton geval. Hierdie uitslag het veroorsaak dat Bottas tot die derde plek in die jaerskampioenskap teruggesak het.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2020-70th-anniversary-race-report-verstappen-breaks-mercedes-dominance|title=2020 F1 70th Anniversary GP report: Verstappen win to spark title challenge?|website=motorsportmagazine.com|first=Chris|last=Medland|date=9 August 2020|access-date=21 November 2020}}</ref> Bottas het tweede vir die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het posisies aan die begin verloor en derde geëindig agter Verstappen. By die Belgiese Grand Prix het hy tweede gekwalifiseer en die posisie tydens die wedren beklee. Hy het weer tweede vir die Italiaanse Grand Prix gekwalifiseer, maar het in die openingsrondtes tot die sesde plek geval en sou eers tot vyfde by die wenstreep herstel. Verstappen se uitval uit die wedren het Bottas in staat gestel om die tweede plek in die jaerskampioenskap te herwin, 47 punte agter Hamilton. By die [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]] het Bottas in die eerste rondte die voortou geneem by Hamilton. Die wedren was in die sewende rondte met 'n rooi vlag gestop ná 'n veelmotorongeluk, en Bottas het kort ná die herbegin die voorsprong van die wedren aan Hamilton afgestaan en uiteindelik tweede geëindig. Hy het derde agter Hamilton en Verstappen vir die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het voordeel getrek uit strawwe wat aan Hamilton uitgereik is vir voorren-oefenoortredings om eerste die wenstreep oor te steek en die negende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan te behaal. Bottas het paalposisie ingeneem vir die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] by die Nürburgring, maar is ná sy wiele gesluit het in draai 1 deur Hamilton ingehaal vir die voortou, en het later verder agter geraak nadat Hamilton tydens 'n virtuele veiligheidsmotorperiode 'n kuipestop kon maak. Kort daarna het Bottas oor 'n kragverlies gekla en hy is gedwing om uit die wedren te onttrek, wat Hamilton se kampioenskapvoorsprong tot 69 punte vergroot het. Bottas het tweede geëindig in beide die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese]] en [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grands Prix]]. Hy het by laasgenoemde die voorposisie ingeneem, maar in die vroeë rondtes skade van puin opgedoen en tot derde teruggeval voordat Verstappen met 'n pap band uitgeval het. Bottas het ook sy kontrak met Mercedes tot [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] verleng, sy laaste jaar vir dié span.<ref>{{Cite web|last=Galloway|first=James|date=6 August 2020|title=Bottas signs extension with Mercedes for the 2021 F1 season|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12043604/valtteri-bottas-extends-mercedes-contract-for-2021-f1-season|access-date=6 August 2020|website=Sky Sports}}</ref> === Alfa Romeo === ==== 2022 - 2024 ==== [[Lêer:Valtteri Bottas 2022 Emilia Romagna Grand Prix.jpg|duimnael|Bottas by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix]]]] Bottas was sedert 2022 onder kontrak by [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-Ferrari]] op 'n meerjarige ooreenkoms (in 2024 Kick-Sauber).<ref>{{Cite web|date=6 September 2021|title=Alfa Romeo announce Valtteri Bottas to join the team in 2022 on multi-year deal|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-alfa-romeo-announce-valtteri-bottas-to-join-the-team-in-2022-on.6Ezs9zhh2jV1ceMcHs3e4S.html|url-status=live|access-date=6 September 2021|website=Formula1.com|language=en}}</ref> Sy spanmaat was die Chinees [[Zhou Guanyu]].<ref>{{Cite web|date=16 November 2021|title=Alfa Romeo announce Guanyu Zhou as Valtteri Bottas's team mate for 2022|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-alfa-romeo-announce-guanyu-zhou-as-valtteri-bottass-team-mate-for.3FGtpRMOhG1qZ4Qinr8ky6.html|url-status=live|access-date=16 November 2021|website=Formula1}}</ref> === Mercedes-reserwejaer === ====2025==== In [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] keer Bottas terug na [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] as reserwejaer vir sy ou span. === Cadillac === ==== 2026 ==== Bottas het 'n kontrak om in 2026 vir [[Cadillac F1-span|Cadillac]] te jaag. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams F1]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] FW34 |[[Renault]] RS27-2012 2.4 [[V8-enjin|V8]] |[[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{0}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|TD}} |[[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{0}} |[[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{0}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|TD}} |[[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{0}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|TD}} |[[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{0}} |style="background:#F1F8FF;"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} | | | | !&nbsp;– !&nbsp;– |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams F1-span]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] FW35 |[[Renault]] RS27-2013 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|16}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNF}} | | | | | !17 !4 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams Martini Racing]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] FW36 |Mercedes PU106A Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"|[[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"|[[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|3}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} | | | | | !4 !186 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams Martini Racing]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] FW37 |Mercedes-AMG PU106B Hybrid 1.6 |style="background:#ffffff;"|[[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|12<sup>†</sup>}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|13}} | | | | | !5 !136 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams Martini Racing]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] FW38 |Mercedes-AMG PU106C Hybrid 1.6 |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#FFDF9F;"|[[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|DNF}} | | | ! 8 ! 85 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W08 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M08 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#FFDF9F;"|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />6 |style="background:#FFDF9F;"|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffffbf;"|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />1 |style="background:#EFCFFF;"|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small> |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />4 |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />2 |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />2 |style="background:#ffffbf;"|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |style="background:#FFDF9F;"|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />3 |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />5 |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2 |style="background:#FFDF9F;"|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3 |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />5 |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />5 |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />2 |style="background:#DFDFDF;"|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffffbf;"|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | | | !style="background:#FFDF9F;"| {{brons}} !style="background:#FFDF9F;"| 305 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W09 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M09 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />8 |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />2 |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />14<sup>†</sup>{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />2 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />7{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />4 |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />2 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />3 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />4 |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />5 |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />5 | | | ! 5 ! 247 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W10 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M10 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />2 |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />3 |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />2 |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />3 |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>DNF</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />8 |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />3 |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2 |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />5 |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />2 |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />1 |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />3 |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 | | | !style="background:#DFDFDF;"| {{silwer}} !style="background:#DFDFDF;"| 326 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W11 EQ Performance |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=ffffbf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br />11 |bgcolor=ffdf9f| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />5 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br />2 |bgcolor=ffffbf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />2 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />14 |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />2 | | | | | | | !style="background:#DFDFDF;"| {{silwer}} !style="background:#DFDFDF;"| 223 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W12 E Performance |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M12 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />3 |bgcolor=efcfff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br />12 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br />3 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br />2 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br/><small><sup>'''*''' 3</sup>3</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br />12 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br />3 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br />5 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br />6 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br />15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br/>'''*'''<sup>1</sup>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br />6 | | !style="background:#FFDF9F;"| {{brons}} !style="background:#FFDF9F;"| 226 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo Racing]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] C42 |[[Ferrari]] 066/7 [[V6-enjin|V6]] |bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><sup>7</sup>&nbsp;5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>10</sup>11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>20 |bgcolor=efcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>15 | | |bgcolor=efefef| '''10''' |bgcolor=efefef| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo Racing]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] C43 |[[Ferrari]] 066/10 [[V6-enjin|V6]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>19 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>19 | | |bgcolor=efefef| '''15''' |bgcolor=efefef| '''10''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Sauber Motorsport|Kick Sauber]] |Kick Sauber C44 |[[Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efefef| '''22''' |bgcolor=efefef| '''0''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |[[Cadillac F1-span|Cadillac]] |MAC-26 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6 t h]] |bgcolor=efcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>16 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>18 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOT|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOT|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * '''*'''<sup>1</sup> Wenner van die snelkwalifisering. * '''*'''<sup>3</sup> Derde in die snelkwalifisering. * <sup>'''†'''</sup> Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bottas, Valtteri}} [[Kategorie:Finse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] rpt6xi1m41wzkvwc4jv40hs4mt6h5iw 0 104333 2918480 2916529 2026-07-20T13:35:24Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918480 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Sergio Pérez | image = Sergio Pérez 2019 (cropped).jpg | caption = Pérez in 2019 | nationality = {{vlagikoon|MEX}} Meksikaner | birth_date = {{GDEO|1990|1|26|df=y}} | birth_place = [[Guadalajara]], [[Jalisco]], [[Meksiko]] | death_date = | Old Team = [[Sauber]], [[McLaren]], [[Racing Point F1-span|Force India/Racing Point]]<ref>{{cite web |title=Sergio Perez confirmed for 2019 with Racing Point Force India |url=http://www.forceindiaf1.com/news/sergio-perez-confirmed-2019-racing-point-force-india |publisher=Racing Point Force India |access-date=18 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190224051511/http://www.forceindiaf1.com/news/sergio-perez-confirmed-2019-racing-point-force-india |archive-date=24 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 2025 Team = ''Geen kontrak nie'' | 2026 Team = [[Cadillac F1-span|Cadillac]] | Car number = 11 | Races = {{F1stat|PER|entries}} ({{F1stat|PER|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|PER|wins}} | Podiums = {{F1stat|PER|podiums}} | Points = {{F1stat|PER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|PER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|PER|fastestlaps}} | First race = [[2011 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2020 Sakhir Grand Prix]] | Last win = [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|2023 Azerbeidjanse GP]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2024 | Last position = 8ste (152 punte) }} '''Sergio Michel Pérez Mendoza''' ({{IFA-es|ˈseɾxjo ˈpeɾes|lang|SergioPérezPronunciation.ogg}}; gebore 26 Januarie 1990),<ref name="Sergio Perez Profile">{{Cite web|url=https://www.espn.com/racing/f1/story/_/id/30791634/how-sergio-perez-rode-lifelong-sponsorship-formula-one-success|title=ESPN/How Sergio Perez rode his lifelong sponsorship to Formula One success|date=28 January 2021|website=ESPN|publisher=ESPN|access-date=24 October 2021}}</ref> met die bynaam '''"Checo"''',<ref>{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/sergio-perez/|title=McLaren Racing - Heritage - Sergio Pérez|website=www.mclaren.com|language=en|access-date=4 December 2020|archive-date= 4 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204165527/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/sergio-perez/|url-status=dead}}</ref> is 'n [[Meksiko|Meksikaanse]] professionele motorrenjaer wat sedert 2021 vir [[Red Bull Racing]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy het voorheen vir [[Sauber Motorsport|Sauber]], [[McLaren]], [[Force India]] en [[Racing Point F1-span|Racing Point]] deelgeneem. Hy het sy eerste Formule Een Grand Prix by die [[2020 Sakhir Grand Prix]] in Bahrein gewen, en die rekord verbeter vir die aantal wegspronge voor 'n renoorwinning op 190.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sakhir-gp-facts-and-stats-mexico-gets-a-second-and-very-popular-f1-winner.5Q5HulZqarl3Ip8eU0BEKL.html|title=Sakhir GP Facts & Stats: Sergio Perez breaks record for longest wait for first F1 win {{!}} Formula 1®|website=www.formula1.com|language=en|access-date=8 December 2020}}</ref> Sy eerste voorwegsprong was by die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == [[Lêer:Sergio_Perez_2011_Malaysia_FP1.jpg|links|duimnael|260px|Pérez jaag vir [[Sauber Motorsport|Sauber]] by die [[2011 Maleisiese Grand Prix]]]] Pérez was tot 2012 'n lid van die Ferrari-bestuurdersakademie. Hy het sy Formule Een-debuut in die [[2011 Formule Een-seisoen|2011-seisoen]] vir Sauber gemaak. Hy het sy eerste Formule Een-podium by die [[2012 Maleisiese Grand Prix]] vir Sauber behaal. Weens sy jong ouderdom en prestasie is daar na hom verwys as "die Meksikaanse [[Wonderkind]]".<ref>{{Cite web|url=http://www.automedia.com/Blog/post/Motorsports-Monday-Hamilton-On-Top-In-Hungary-Spa-24-NASCAR-At-Indy.aspx|title=Motorsports Monday: Hamilton On Top In Hungary, Spa 24, NASCAR At Indy|last=ZumMallen|first=Ryan|publisher=autoMedia.com|access-date=23 September 2012|archive-date= 1 Augustus 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120801073328/http://www.automedia.com/Blog/post/Motorsports-Monday-Hamilton-On-Top-In-Hungary-Spa-24-NASCAR-At-Indy.aspx|url-status=dead}}</ref> Pérez het vir die [[2013 Formule Een-seisoen|2013-seisoen]] by McLaren aangesluit, maar die span het nie 'n enkele podiumplek behaal nie. Daarna, vir die [[2014 Formule Een-seisoen|2014-seisoen]], het die span besluit om Pérez met [[Kevin Magnussen]] te vervang. Force India het Pérez vir die 2014-seisoen met 'n €15 miljoenkontrak beloon. Hy het by Force India gebly toe die span in 2018 onder administrasie gegaan het en hervorm is as die Racing Point-span vir 2019. In 2019 het Racing Point 'n verlenging van drie jaar met Pérez onderteken.<ref name="Racing Point 2020">{{Cite web|url=https://www.racingpointf1.com/news/2019-sportpesa-racing-point-f1-team-sergio-perez-announcement|title=Checo Announced!|publisher=SportPesa Racing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830161228/https://www.racingpointf1.com/news/2019-sportpesa-racing-point-f1-team-sergio-perez-announcement|archive-date=30 August 2019|access-date=30 August 2019}}</ref> In September 2020 het Racing Point aangekondig dat Pérez die span aan die einde van die seisoen sou verlaat, aangesien [[Sebastian Vettel]], 'n viermalige F1-wêreldkampioen, onderteken is om hom te vervang. In Desember het Pérez vir die 2021-seisoen by [[Red Bull Racing]] geteken, na sy eerste Formule Een-oorwinning by die [[2020 Sakhir Grand Prix]]; Verstappen se spanmaat, [[Alexander Albon]], is afgegradeer tot toets- en reserwejaer by Red Bull.<ref name="A">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/perez-red-bull-verstappen-2021/4929130/?ic_source=home-page-widget&ic_medium=widget&ic_campaign=widget-1|title=Sergio Perez replaces Albon at Red Bull for 2021 season|last=Smith|first=Luke|date=18 December 2020|website=Autosport.com|access-date=4 March 2021}}</ref> Pérez het toe die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix]] vir die span gewen en die tweede Formule 1 Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan verseker. Pérez het sy eerste Formule Een-voorwegspringposisie by die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix]] behaal, op sy 215ste renwegsprong in Formule 1; daarmee breek hy die rekord vir die meeste wedrenne voor 'n eerste voorposisie en word ook die eerste Meksikaanse jaer wat 'n voorposisie in F1 behaal het.<ref>{{Cite news |last=Thurston |first=Emma |date=26 March 2022 |title=Saudi Arabian GP: Sergio Perez on 'unbelievable lap'; Christian Horner praises staggering team effort |work=Sky Sports |url=https://www.skysports.com/f1/news/12040/12575819/saudi-arabian-gp-sergio-perez-on-unbelievable-lap-christian-horner-praises-staggering-team-effort |access-date=27 March 2022 |archive-date=4 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604020041/https://www.skysports.com/f1/news/12040/12575819/saudi-arabian-gp-sergio-perez-on-unbelievable-lap-christian-horner-praises-staggering-team-effort |url-status=live }}</ref> Hy het die wedren gelei tot op rondte 16, toe hy 'n kuipestop moes maak nadat hy onder druk gekom het van 'n potensiële onderslag van Leclerc in die 2de plek. 'n Botsing van [[Nicholas Latifi]] op dieselfde rondte het beteken dat die veiligheidsmotor uitgebring is, wat Leclerc, Verstappen en Sainz in staat gestel het om 'n kuipestop te maak en sy posisie te behou, wat Perez tot die 4de plek laat terugsak het, waar hy die ren sou voltooi. By die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het Pérez derde gekwalifiseer. Hy het 'n posisie met die wegspring aan [[Lewis Hamilton]] verloor omdat hy ingeboks was, maar het die posisie teruggekry in rondte 10. Hy het sy kuipestop vir harde bande in rondte 21 gemaak. Pérez kon hierna [[Fernando Alonso]] en [[George Russell]] verbysteek. Op rondte 39 het sy spanmaat [[Max Verstappen]] weens meganiese probleme onttrek, en Pérez het toe tweede agter Charles Leclerc gehardloop, wat hy tot aan die einde behou het. Pérez het die sestiende podium van sy loopbaan verwer en sy sesde met [[Red Bull Racing]]. In die volgende ronde, die [[Emilia-Romagna Grand Prix]], het Pérez 7de gekwalifiseer aangesien hy weens rooi vlae nie 'n verteenwoordigende tyd in K3 kon opstel nie, maar het egter tot 3de in die naelren herstel. Hy het in die openingsrondte van die wedren tot 2de gevorder, nadat hy Charles Leclerc van die lyn af geklop het. Deur die grootste deel van die wedren het Pérez suksesvol verhoed dat Leclerc hom weer verbysteek. Nadat Leclerc getol het, het Pérez in die 2de plek gebly, agter sy spanmaat Max Verstappen. Dit het Red Bull hul eerste 1-2 podium sedert die [[2016 Maleisiese Grand Prix]] besorg. By die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het Pérez 5de gekwalifiseer, omdat hy nie die motor in FP1 bestuur het nie, waar hy deur Jüri Vips vervang is.<ref>{{Cite web |date=21 May 2022 |title='Very costly' FP1 absence at root of 'on edge' Perez qualifying |url=https://the-race.com/formula-1/very-costly-fp1-absence-at-root-of-on-edge-perez-qualifying/ |access-date=23 May 2022 |website=The Race |archive-date=23 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523110653/https://the-race.com/formula-1/very-costly-fp1-absence-at-root-of-on-edge-perez-qualifying/ |url-status=live }}</ref> Hy het Carlos Sainz Jr. met die wegspring verbygesteek en was later met George Russell in stryd om die derde plek. Pérez kon Russell nie verbysteek nie en daarom het hy Verstappen laat deurgaan, wat ook nie vir Russell kon verbysteek nie weens 'n probleem met sy DRS. Op die 31ste rondte, nadat hy nie deur die span toegelaat is om met Verstappen om te ruil nie, het Pérez Russell op die medium bande verbygesteek toe sy spanmaat ingeval het en die voortou geneem het van die wedren, terwyl Charles Leclerc vroeër uitgeval het. Pérez het Verstappen weer in rondte 49 deurgelaat, wat op 'n drie-stop was in vergelyking met Pérez se twee. Pérez het in die tweede plek geëindig, agter Verstappen, wat Red Bull nog 'n 1-2-uitslag besorg het.<ref>{{Cite web|title=2022 Spanish Grand Prix report and highlights: Verstappen leads Red Bull 1-2 after Leclerc retires from rollercoaster Spanish Grand Prix|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-red-bull-1-2-after-leclerc-retires-from-rollercoaster.2QWiiblgiZzKNW3auDtyut.html|access-date=23 May 2022|website=formula1.|archive-date=22 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522193240/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-red-bull-1-2-after-leclerc-retires-from-rollercoaster.2QWiiblgiZzKNW3auDtyut.html|url-status=live}}</ref> Pérez was aanvanklik ontevrede met die spanbevele ondanks die feit dat hy tevrede was met die uitslag, en het gesê: "Ek is beslis hier om te wen en ek dink as ek op die driestop was, moes ek die wedren gewen het."<ref>{{Cite web|title=Perez says Red Bull momentum 'couldn't be any better' as he reveals plans to discuss team orders rules|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-says-red-bull-momentum-couldnt-be-any-better-as-he-reveals-plans-to.5i9DcGnvLVKQcT0gEJYLp.html|access-date=23 May 2022|website=formula1|archive-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523101004/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-says-red-bull-momentum-couldnt-be-any-better-as-he-reveals-plans-to.5i9DcGnvLVKQcT0gEJYLp.html|url-status=live}}</ref> By die [[2022 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] het Pérez derde gekwalifiseer en in die Portier-draai gebots op sy laaste poging.<ref>{{cite web|last=Wellens|first=Megan|date=28 May 2022|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12622965/monaco-gp-sergio-perez-very-sorry-for-crash-and-fears-damage-carlos-sainz-i-couldnt-avoid-him|title=Monaco GP: Sergio Perez 'very sorry' for crash and fears damage {{!}} Carlos Sainz: I couldn't avoid him|website=Sky Sports|access-date=29 May 2022|archive-date=28 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528182358/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12622965/monaco-gp-sergio-perez-very-sorry-for-crash-and-fears-damage-carlos-sainz-i-couldnt-avoid-him|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cobb|first1=Haydn|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=28 May 2022|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-blind-corner-made-perez-monaco-crash-inevitable/10312644/|title=Sainz: Blind corner made Perez Monaco crash inevitable|website=Motrosport|access-date=29 May 2022|archive-date=28 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528175158/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-blind-corner-made-perez-monaco-crash-inevitable/10312644/|url-status=live}}</ref> Die wedren het in nat toestande begin met almal op die vol nat bande. Op die 17de rondte het Pérez vanaf die derde plek op tussenbande ingeryg, en later die voortou geneem op die 22de rondte nadat Sainz 'n kuipestop moes maak. Pérez het dieselfde rondte vir die gladde harde bande afgelê, en het steeds voorgeloop ná 'n goeie uitloop. Ná ’n rooi vlag het Pérez die wedren op mediumbande hervat. Sy bande het vinnig geslyt en beide Ferrari-motors asook sy spanmaat was reg agter hom, maar kon nie verbysteek nie. Die wedren het die drie-uur limiet bereik, en Pérez het vasgeklou om die derde ren van sy Formule Een-loopbaan te wen..<ref>{{Cite web|title=2022 Monaco Grand Prix report and highlights: Perez wins a captivating wet-dry Monaco Grand Prix as Leclerc falls from pole to P4|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-wins-a-captivating-wet-dry-monaco-grand-prix-as-leclerc-falls-from.6yHJvJE5nHmj4X5loFpxnn.html|access-date=30 May 2022|website=formula1|archive-date=10 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610191143/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-wins-a-captivating-wet-dry-monaco-grand-prix-as-leclerc-falls-from.6yHJvJE5nHmj4X5loFpxnn.html|url-status=live}}</ref> Pérez het 2de gekwalifiseer vir die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]], 2 tiendes agter Charles Leclerc. In die wedren het hy Leclerc aan die wegspring gespring en 'n gaping van 2,5 sekondes opgebou, wat hy gehandhaaf het totdat sy spanmaat Max Verstappen hom in die 14de rondte verbygesteek het nadat die bevel "geen bakleiery" aan Pérez uitgereik is as Verstappen hom sou probeer verbysteek. Pérez kon nie tred hou met Verstappen nie, wat dit toegeskryf het aan bandagteruitgang. Hy het 2de na Verstappen geëindig, met Leclerc wat uitgeval het. Pérez het die 20ste podium van sy Formule Een-loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|title=2022 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Verstappen cruises to Azerbaijan Grand Prix win as both Leclerc and Sainz retire|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-red-bull-1-2-as-both-leclerc-and-sainz-retire-in-azerbaijan.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy.html|access-date=12 June 2022|website=formula1|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612142109/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-red-bull-1-2-as-both-leclerc-and-sainz-retire-in-azerbaijan.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy.html|url-status=live}}</ref> Pérez het tweede vir die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] gekwalifiseer agter Charles Leclerc. Hy het Leclerc aan die wegspring verbygesteek en elke rondte voorgeloop. Die wedren is verkort tot 59 rondtes as gevolg van die 3 uur tydsbeperking as gevolg van veiligheidsmotors en 'n uur lange vertraging. Hy het met 7,5 sekondes voor Leclerc gewen. Hy is aangewys as "Bestuurder van die Dag" by dieselfde Grand Prix.<ref>{{Cite web |last=Sharan |first=Rahul |date=3 July 2022 |title=F1 Driver of the Day – British GP 2022 |url=https://www.total-motorsport.com/f1-driver-of-the-day-british-gp-2022/ |access-date=9 July 2022 |website=Total Motorsport |archive-date=5 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705223451/https://www.total-motorsport.com/f1-driver-of-the-day-british-gp-2022/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Perez enjoys 'epic' final laps at Silverstone after recovering from last to P2|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-enjoys-epic-final-laps-at-silverstone-after-recovering-from-last-to-p2.1DzVVgW7DBbAxx80y43Plg.html|access-date=9 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705191353/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-enjoys-epic-final-laps-at-silverstone-after-recovering-from-last-to-p2.1DzVVgW7DBbAxx80y43Plg.html|url-status=live}}</ref> By die [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Pérez vierde gekwalifiseer. In die wedren het Carlos Sainz Jr. ná 'n ongeluk uitgetree, wat beteken dat Pérez die grootste deel van die wedren derde gehardloop het. Op die laaste rondte het hy druk op die tweede plek geplaas. Leclerc het oor die Casio-driehoek gesny en Pérez gekeer om 'n verbysteek te maak. Leclerc is met 5 sekondes gestraf, wat Pérez tot tweede in die wedren bevorder het, wat Red Bull hul vyfde 1-2-uitslag van die seisoen gegee het.<ref>{{Cite web |title=2022 Belgian Grand Prix race report and highlights: Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1-2 {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |access-date=2022-09-18 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live }}</ref> Die straftyd het ook beteken dat sy spanmaat Max Verstappen die jaar se kampioenskap gewen het.<ref>{{Cite web |last=Berlo |first=Bryan van |date=2022-08-27 |title=Christian Horner after Belgian GP qualifying: 'Max has been absolutely on fire' |url=https://news.verstappen.com/en/article/4863/ |access-date=2022-09-18 |website=verstappen.com |language=en |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171638/https://news.verstappen.com/en/article/4863/ |url-status=live }}</ref> By sy tuisren in [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksiko]] het Pérez vierde gekwalifiseer en George Russell verbygesteek om weer in die derde plek op die podium te eindig, agter [[Lewis Hamilton]] en spanmaat Verstappen.<ref>{{Cite web |title=Verstappen makes F1 history as he beats Hamilton to victory in Mexico for 14th win of the season {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-makes-f1-history-as-he-beats-hamilton-to-victory-in-mexico-for.4qmUztrXDuHN4HsmRFFm2m.html |access-date=2022-11-21 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118190951/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-makes-f1-history-as-he-beats-hamilton-to-victory-in-mexico-for.4qmUztrXDuHN4HsmRFFm2m.html |url-status=live }}</ref> Tydens die volgende rondte in [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo]] het Pérez onder moeilike omstandighede negende gekwalifiseer, maar tydens die naelren tot vyfde plek verbeter. In die wedren kon hy die meeste van die tyd derde lê, maar is uitgevang deur 'n veiligheidsmotor met homself op medium bande vergeleke met almal anders se sagte bande. Met 'n reeds- stadige motor het Pérez teruggesak na die sesde plek. Hy het spanmaat Verstappen laat verbykom met die verstandhouding dat Verstappen Pérez sou laat verbykom as hy geen plekke kon verbeter nie, weens Pérez se stryd met Leclerc om die tweede plek in die jaerskampioenskap. Verstappen het Pérez egter nie laat deurkom nie, wat Pérez diep teleurgesteld gelaat het, maar hierna het hy sê "dis gedane sake."<ref>{{Cite web |title=2022 Sao Paulo Grand Prix report and highlights: Russell takes maiden victory as Hamilton backs up Mercedes 1-2 in Sao Paulo {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-takes-maiden-victory-as-hamilton-backs-up-mercedes-1-2-in-sao-paulo.212mwanKmfKE9cGauTgjL6.html |access-date=2022-11-21 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113201459/https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-takes-maiden-victory-as-hamilton-backs-up-mercedes-1-2-in-sao-paulo.212mwanKmfKE9cGauTgjL6.html |url-status=live }}</ref> By die eindronde in [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] was Pérez en Leclerc gelykop met 280 punte vir die tweede plek. In die kwalifisering het Pérez 'n sleep van sy spanmaat op sy laaste vinnige rondte ontvang en tweede gekwalifiseer, voor Leclerc. Tydens die wedren het Pérez oorgeskakel na 'n tweestop-kuipstop-strategie, terwyl hy oorkant Leclerc in die kuipe aangedoen het. Hy het tyd verloor om teen Sebastian Vettel en Fernando Alonso te veg, aangesien hy wyd geloop het by die kruiswisselaar terwyl hy probeer verbysteek het. Hy het later dieselfde fout begaan terwyl hy Lewis Hamilton verbygesteek het en weer tyd verloor. Uiteindelik is hy teruggehou deur Pierre Gasly, wat in 'n stryd van sy eie gewikkel was, en het nie vinnig die posisie afgestaan nie. Uiteindelik het Pérez 1,4 sekondes agter Leclerc in die derde plek geëindig, wat beteken het dat hy derde geëindig het in die 2022-bestuurderspunte.<ref>{{Cite web |title=2022 Abu Dhabi Grand Prix report and highlights: Verstappen cruises to victory in Abu Dhabi as Leclerc seals P2 in standings over Perez {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-victory-in-abu-dhabi-as-leclerc-seals-p2-in-standings.5XRTCWAEVIywQW8ven8CrH.html |access-date=2022-11-21 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121042138/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-victory-in-abu-dhabi-as-leclerc-seals-p2-in-standings.5XRTCWAEVIywQW8ven8CrH.html |url-status=live }}</ref> Pérez het 'n kontrak om in 2026 vir [[Cadillac F1-span|Cadillac]] te jaag. ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |[[Sauber|Sauber F1-span]] |[[Sauber]] C30 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#000000; color:white"|[[2011 Australiese Grand Prix|<span style="color:white;">AUS</span>]]<br />{{small|DSQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#ffffff;"| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#F1F8FF;"| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|oefen}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|13}} | | | | | ! 16 ! 14 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |[[Sauber|Sauber F1-span]] |[[Sauber]] C31 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#ffdf9f;"| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#dfffdf;"| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNF}} | | | | ! 10 ! 66 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |[[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] |[[McLaren]] MP4-28 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] FO 108Z 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|9}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|16<sup>†</sup>}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|20<sup>†</sup>}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|6}} | | | | | ! 11 ! 49 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |[[Force India|Sahara Force India F1-span]] |[[Force India]] VJM07 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106A Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11<sup>†</sup>}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|7}} | | | | | ! 10 ! 59 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |[[Force India|Sahara Force India F1]] |[[Force India]] VJM08 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106B Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|12}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|5}} | | | | | !9 !78 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |[[Force India|Sahara Force India F1]] |[[Force India]] VJM09 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106C Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|17<sup>†</sup>}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|8}} | | | ! 7 ! 101 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |[[Force India|Sahara Force India F1]] |[[Force India]] VJM10 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M08 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF"|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|13}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF"|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF"|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|17<sup>†</sup>}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|7}} | | | | !7 !100 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" | [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |[[Force India|Sahara Force India F1]] |rowspan="2" | [[Force India]] VJM11 |rowspan="2" | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M09 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|12}} |style="background:#FFDF9F"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|14}} | | | | | | | | | | | | !rowspan="2" | 8 !rowspan="2" | 62 |- |[[Racing Point F1-span|Racing Point Force India F1]] | | | | | | | | | | | | |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF"|[[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF"|[[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF"|[[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|8}} | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |SportPesa Racing Point F1-span |[[Racing Point F1-span|Racing Point]] RP19 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M10 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF"|[[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF"|[[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF"|[[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"|[[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|7}} | | | ! 10 ! 52 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |BWT [[Racing Point F1-span]] |[[Racing Point F1-span|Racing Point]] RP20 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>7</small> |bgcolor=white | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>Onttrek</small> |bgcolor=white | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>18</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>1</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | ! 4 ! 125 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |[[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16B |[[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />5 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br />4 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />1 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />6 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br />16{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br />19 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br />9 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br />3 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br />3 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br />4 |bgcolor=efcfff| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br />15 <sup>†</sup> | | |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''190''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |[[Red Bull Racing]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 |[[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />18 <sup>†</sup> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><sup>'''3'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''5'''</sup> 7 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | | |bgcolor=ffdf9f| {{brons}} |bgcolor=ffdf9f| '''305''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Red Bull Racing]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 |[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><sup>'''1'''</sup> 1 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><sup>DNF</sup>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>4 | | |bgcolor="dfdfdf"|'''{{Silwer}}''' |bgcolor="dfdfdf"|'''285''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 |[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>17{{smallsup|†}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''8'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efefef| 8 |bgcolor=efefef| 152 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |[[Cadillac F1-span|Cadillac]] |MAC-26 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6 t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>16 |bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|DNF}} |bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|DNF}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PER|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PER|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Perez, Sergio}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Meksikaanse renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] grwawj29oui0bsl8xyfzqfvy0b55096 0 104337 2918474 2916636 2026-07-20T13:11:38Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918474 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Carlos Sainz jr. | image = Formula1Gabelhofen2022 (04) (cropped2).jpg | caption = Sainz in 2022 | nationality = {{vlagikoon|ESP}} Spanjaard | birth_date = {{GDEO|1994|9|1|df=y}} | birth_name = Carlos Sainz Vázquez de Castro | birth_place = [[Madrid]], [[Spanje]] | father = Carlos Sainz snr. | Old Team = [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]], [[Renault F1-span|Renault]], [[McLaren]]-[[Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Car number = 55 | Races = {{F1stat|SAI|entries}} ({{F1stat|SAI|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|SAI|wins}} | Podiums = {{F1stat|SAI|podiums}} | Points = {{F1stat|SAI|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|SAI|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|SAI|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2022 Britse Grand Prix]] | Last win = [[2024 Meksikostad Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 9de (64 punte) }} '''Carlos Sainz jr.''' (gebore [[1 September]] [[1994]] in [[Madrid]]) is 'n [[Spanje|Spaanse]] professionele motorrenjaer wat tans vir die [[WilliamsF1|Williams Racing-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy het van [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] tot [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] vir [[Scuderia Ferrari]] meegeding. In [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] jaag Sainz vir 'n derde seisoen vir die [[Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrarispan]], en behaal goeie resultate. Op 7 Oktober 2017 word aangekondig dat hy vanaf die [[2017 Verenigde State Grand Prix]] die plek van [[Jolyon Palmer]] in die [[Renault F1|Renaultspan]] sal oorneem.<ref>{{nl}} [https://www.nu.nl/formule-1/4954154/sainz-vertrekt-gp-japan-al-renault-kvyat-terug-bij-toro-rosso.html Sainz vertrekt na GP Japan al naar Renault, Kvyat terug bij Toro Rosso]</ref> In [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] beleef Sainz 'n wisselvallige seisoen; hy behaal 'n vyfde plek in [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] as beste resultaat sedert sy terugkeer by die Renaultfabriekspan, maar in ander renne eindig hy ver agter sy spanmaat, [[Nico Hülkenberg]]. Toe die span op 3 Augustus 2018 bekend maak dat [[Daniel Ricciardo]] in [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] vir Renault gaan jaag, moes Sainz na 'n ander span soek. Op 16 Augustus maak [[McLaren]] bekend dat Sainz in 2019 die uittredende [[Fernando Alonso]] sou vervang.<ref>{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/mclaren-sainz-vervanger-alonso-2019/3159466/ McLaren bevestig Sainz as vervanger vir Alonso in 2019]</ref> Op 14 Mei 2020 word bekend gemaak dat Sainz die plek van [[Sebastian Vettel]] by [[Scuderia Ferrari]] vanaf 2021 sal oorneem.<ref>{{cite web|url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200514_04958561|title=Carlos Sainz maakt droomtransfer naar Ferrari F1 team|access-date=14 Mei 2020|date=14 Mei 2020|publisher=Het Nieuwsblad|language=nl}}</ref> Op 3 Julie 2022 wen hy sy eerste Formule Eenwedren, die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] te [[Silverstone-renbaan|Silverstone]].<ref name="maiden">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-converts-pole-into-maiden-grand-prix-victory-at-silverstone-after.46XBmmWmBvK1Ahi6rtAzQh.html|title=Sainz converts pole into maiden Grand Prix victory at Silverstone after scintillating race|publisher= Formula 1® - The Official F1® Website| date=3 July 2022|access-date=3 July 2022|language=en}}</ref> Ná 7 jaar en 150 wedrenne se wag, word hy hiermee die 112de bestuurder om 'n Grand Prix te wen. == Formule 1-loopbaan == [[Lêer:Carlos_Sainz,_Jr._Red_Bull_Racing_2013_Silverstone_F1_Test_001.jpg|duimnael|Sainz bestuur vir [[Red Bull Racing|Red Bull]] tydens die Jong Bestuurderstoets by Silverstone in Julie 2013]] Sainz het in [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] deel geword van die Red Bull Junior-span.<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/five-things-about-carlos-sainz-joins-toro-rosso|title=Five things you should know about Carlos Sainz|date=2 August 2016|website=redbull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430074723/https://www.redbull.com/gb-en/five-things-about-carlos-sainz-joins-toro-rosso|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Sy eerste ervaring in 'n Formule Een-motor was tydens die jong bestuurderstoets by die [[Silverstone-renbaan]] in Julie 2013, waar hy beide die Toro Rosso STR8 en die Red Bull RB9 bestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-sets-fastest-time-on-day-2-of-ydt-at-silverstone/437632/|title=Ricciardo sets fastest time on day 2 of YDT at Silverstone|date=18 July 2013|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430074725/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-sets-fastest-time-on-day-2-of-ydt-at-silverstone/437632/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/vettel-topped-the-timesheets-on-final-day-of-ydt-at-silverstone/437863/|title=Vettel topped the timesheets on final day of YDT at Silverstone|date=19 July 2013|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430074727/https://www.motorsport.com/f1/news/vettel-topped-the-timesheets-on-final-day-of-ydt-at-silverstone/437863/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Sainz het bevestig dat onderhandelings met die sukkelende [[Caterham F1-span|Caterhamspan]] gehou is vir 'n rendebuut gedurende die [[2014 Formule Een-seisoen|2014-seisoen]], maar uiteindelik is geen ooreenkoms bereik nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-jr-confirms-caterham-talks/453986/|title=Sainz jr confirms Caterham talks|date=11 July 2014|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430074728/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-jr-confirms-caterham-talks/453986/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> As beloning vir sy Formule Renault 3.5-reekstitel het Sainz die Red Bull RB10 in die na-seisoen-toets ná die [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix]] bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f3.5/news/the-formula-renault-3-5-series-champion-at-the-wheel-of-the-rb10-at-abu-dhabi/459150/|title=The Formula Renault 3.5 Series Champion at the wheel of the RB10 at Abu Dhabi|date=24 November 2014|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430074723/https://www.motorsport.com/f3.5/news/the-formula-renault-3-5-series-champion-at-the-wheel-of-the-rb10-at-abu-dhabi/459150/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2014}}</ref> === Toro Rosso (2015–2017) === ==== 2015 ==== [[Lêer:Carlos_Sainz_Jr_2015_Malaysia_FP3_1.jpg|duimnael|Sainz in die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Sainz het in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015-seisoen]] vir [[Scuderia Toro Rosso]] gery waar hy [[Max Verstappen]] se spanmaat was, na [[Daniil Kvyat]] se bevordering na [[Red Bull Racing|Red Bull]].<ref name="F12">{{cite news|date=28 November 2014|title=Sainz to race for Scuderia Toro Rosso|work=[[Scuderia Toro Rosso]]|publisher=Scuderia Toro Rosso S.p.A|url=http://www.scuderiatororosso.com/article/sainz-race-toro-rosso|access-date=28 November 2014|archive-date=10 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810130159/http://www.scuderiatororosso.com/article/sainz-race-toro-rosso|url-status=live}}</ref> Sainz het 55 as sy rennommer gekies. Hy het binne die top tien gekwalifiseer vir sy debuut, die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], en die ren in die negende plek voltooi.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|work=[[Autosport]]|date=15 March 2015|access-date=15 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> Hy het weer punte by die [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] aangeteken, maar het nie daarin geslaag om by die [[2015 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] punte aan te teken nadat hy getol het en toe uit die [[2015 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] onttrek weens 'n wielprobleem. Hy het vyfde gekwalifiseer by die [[2015 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], sy hoogste roosterplek vir die jaar, en die ren negende voltooi. Hy is aangesê om vir die [[2015 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] in die kuipelaan weg te spring, nadat hy nie die weegbrug tydens kwalifisering besoek het nie. Hy het tot die tiende plek in die ren herstel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/results/2015/monaco-gp-30/|title=Formula 1 2015 Monaco GP Results|date=24 May 2015|website=motorsport.com|language=en}}</ref> Hierna het vier agtereenvolgende onttrekkings gevolg met elektriese probleme by die [[2015 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse]] en [[2015 Britse Grand Prix|Britse]] Grands Prix, toe 'n brandstofdrukprobleem by die [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] en 'n kragbronprobleem by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]]. 'n Impak van 150 km/h en 46 g teen die versperrings tydens oefening vir die [[2015 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het daartoe gelei dat Sainz die nag in die hospitaal deurgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-remembers-everything-from-46g-crash/649100/|title=Sainz remembers 'everything' from 46G crash|date=11 October 2015|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430091453/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-remembers-everything-from-46g-crash/649100/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Hy het kwalifisering misgeloop, maar is fiks verklaar om te jaag, maar hy het nie daarin geslaag om die ren te voltooi nie, na 'n remfaling.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/formula1/34495346|title=Carlos Sainz to race in Russian Grand Prix after heavy crash|date=11 October 2015|last=Benson|first=Andrew|website=www.bbc.com|access-date=13 September 2017|archive-date=13 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151013032854/http://www.bbc.com/sport/0/formula1/34495346|url-status=live}}</ref> Hy het tydens kwalifisering vir die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gebots en van die laaste plek af weggespring, maar het tien posisies op die eerste rondte ingehaal en sy beste resultaat van die jaar met 'n sewende plek aangeteken. Sainz het sy debuutseisoen vyftiende in die Bestuurderskampioenskap afgesluit en kon 18 punte teenoor spanmaat Verstappen se 49 aanteken.<ref>{{Cite web|url=http://www.statsf1.com/en/2015.aspx|title=2015|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317084611/https://www.statsf1.com/en/2015.aspx|archive-date=17 March 2020|access-date=18 December 2018}}</ref> ==== 2016 ==== [[Lêer:Formula One 2016 Austrian GP (04) (28010377682).jpg|links|duimnael|Sainz by die [[2016 Oostenrykse Grand Prix]]]] Toro Rosso het Sainz en Verstappen vir die [[2016 Formule Een-seisoen|2016 kampioenskap]] behou. Sainz het sewende gekwalifiseer en negende geëindig tydens die seisoen-opener [[2016 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], maar moes hierna uit die [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] onttrek weens 'n botsing met [[Sergio Pérez]]. Na die [[2016 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Sainz 'n nuwe spanmaat in [[Daniil Kvyat]] gekry toe Verstappen na Red Bull bevorder is. Drie punteresultate het vir Sainz gevolg, insluitend sy beste loopbaanresultaat met sesde plek by die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] en 'n ren van twintigste na negende plek by die [[2016 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Na 'n veringverwante onttrekking by die [[2016 Europese Grand Prix|Europese Grand Prix]] het Sainz drie agtereenvolgende agtste plekke behaal. 'n Reeks van ses wedrenne sonder punte het gevolg, insluitend uitvalle weens 'n pap wiel by die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] en 'n botsing in die eerste rondte met [[Nico Hülkenberg]] by die [[2016 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] nadat hy sesde weggespring het. Sainz het sy beste wedrenresultaat by die [[2016 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar met 'n sesde plek en dieselfde resultaat by die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] behaal nadat hy vyftiende weggespring het. Hy het uit die seisoenafsluiter [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] onttrek weens 'n botsing met [[Jolyon Palmer]]. Sainz het die seisoen twaalfde in die Bestuurderskampioenskap afgesluit en 46 van Toro Rosso se 63 punte aangeteken.<ref>{{Cite web|url=http://www.statsf1.com/en/2016.aspx|title=2016|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221154833/https://www.statsf1.com/en/2016.aspx|archive-date=21 December 2019|access-date=18 December 2018}}</ref> ==== 2017 ==== [[Lêer:Carlos Sainz Jr 2017 Malaysia FP2 1.jpg|duimnael|Sainz by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]]]] Sainz en Kvyat het vir die [[2017 Formule Een-seisoen|2017 seisoen]] by Toro Rosso aangebly. Sainz het punte in die eerste twee wedrenne aangeteken, maar 'n botsing met [[Lance Stroll]] het hom uit die [[2017 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] gehaal. Beide jaers het mekaar vir die voorval blameer, maar Sainz is 'n roosterstraf vir die volgende wedren opgelê.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-gets-three-place-grid-penalty-for-russia-894824/894824/|title=Sainz gets three-place grid penalty for Russia|date=16 April 2017|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152120/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-gets-three-place-grid-penalty-for-russia-894824/894824/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Drie keer se punte het gevolg, insluitend 'n sesde plek by die [[2017 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]]. Sainz is weer 'n roosterstraf opgelê vir 'n botsing in die eerste rondte met [[Romain Grosjean]] en [[Felipe Massa]] by die [[2017 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]].<ref>{{Cite news|url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-sainz-penalty-baku-917580/917580/|title=Sainz gets three-place grid penalty for Baku|work=Motorsport.com|date=12 June 2017|access-date=5 April 2023|last=Elizalde|first=Pablo|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405013819/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-sainz-penalty-baku-917580/917580/|url-status=live}}</ref> Sainz het op die eerste rondte van die [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] getol in 'n poging om 'n botsing met spanmaat Kvyat te vermy, maar kon uiteindelik herstel en agtste geëindig. Voor die [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] het Sainz opgemerk dat dit "onwaarskynlik" was dat hy vir 'n vierde jaar by Toro Rosso sou bly.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-toro-rosso-stay-unlikely-red-bull-927155/927155/|title=Sainz: Staying at Toro Rosso in 2018 "unlikely"|last=Barretto|first=Lawrence|date=6 July 2017|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152122/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-toro-rosso-stay-unlikely-red-bull-927155/927155/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Red Bull-spanhoof Christian Horner het dit verwerp en gesê dat Sainz steeds in 2018 vir Toro Rosso sou jaag.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-horner-toro-rosso-exit-red-bull-927472/927472/|title=Sainz won't leave Toro Rosso in 2018 - Horner|last=Cooper|first=Adam|date=7 July 2017|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152123/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-horner-toro-rosso-exit-red-bull-927472/927472/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Sainz het uit die [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] geval weens 'n enjinprobleem en is in die eerste rondte van die [[2017 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] uitgeskakel na 'n botsing met Kvyat.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10949984/watch-carlos-sainz-and-daniil-kvyat-crash|title=Daniil Kvyat three points away from F1 race ban after Carlos Sainz clash|date=1 August 2017|access-date=5 April 2023|work=Sky Sports|last1=Galloway|first1=James|last2=Morlidge|first2=Matt|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405015321/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10949984/watch-carlos-sainz-and-daniil-kvyat-crash|url-status=live}}</ref> Voor die [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] is aangekondig dat Sainz vir 2018 by [[Renault F1|Renault]] sou aansluit, op lening van Red Bull.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2017/09/15/renault-confirms-sainz-alongside-hulkenberg-2018/|title=Red Bull loans Sainz to Renault for 2018|last=Collantine|first=Keith|date=15 September 2017|website=racefans.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529030807/https://www.racefans.net/2017/09/15/renault-confirms-sainz-alongside-hulkenberg-2018/|archive-date=29 May 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> Hy het die wedren in 'n loopbaanbeste vierde plek voltooi, in wat hy beskryf het as sy "beste dag in Formule Een".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/carlos-sainz-jr-singapore-gp-was-my-best-day-in-f1-after-best-finish-for-toro-rosso/3221835/|title=Carlos Sainz Jr: Singapore GP was 'my best day in F1' after fourth place finish for Toro Rosso|date=18 September 2017|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152117/https://www.motorsport.com/f1/news/carlos-sainz-jr-singapore-gp-was-my-best-day-in-f1-after-best-finish-for-toro-rosso/3221835/|archive-date=30 April 2022|access-date=30 April 2022}}</ref> [[Pierre Gasly]] het by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] by Sainz aangesluit nadat Kvyat deur die span weggejaag is.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/f1/story/_/id/20822622/red-bull-junior-pierre-gasly-replaces-daniil-kvyat-toro-rosso-malaysia|title=Red Bull junior Gasly replaces Kvyat for Malaysia|date=26 September 2017|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107034313/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20822622/red-bull-junior-pierre-gasly-replaces-daniil-kvyat-toro-rosso-malaysia|archive-date=7 January 2020|access-date=5 October 2017}}</ref> Sainz het uit die wedren onttrek weens 'n enjinprobleem. Hy het tydens oefening vir die [[2017 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en ook in die eerste rondte van die wedren gebots.<ref>{{Cite web|url=http://www.statsf1.com/en/2017/japon/classement.aspx|title=Japan 2017 - Result|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218195100/http://www.statsf1.com/en/2017/japon/classement.aspx|archive-date=18 December 2018|access-date=18 December 2018}}</ref> Op hierdie stadium van die seisoen het Sainz reeds 48 van Toro Rosso se 52 punte aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2017/japon/championnat.aspx|title=Japan 2017 - Championship|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507114019/http://www.statsf1.com/en/2017/japon/championnat.aspx|archive-date=7 May 2018|access-date=18 March 2019}}</ref> === Renault (2017–2018) === ==== 2017 ==== [[Lêer:Carlos_Sainz_2017_Mexican_Grand_Prix.jpg|alt=|duimnael|Sainz by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix]]]] Sainz se skuif na [[Renault F1|Renault]] is vervroeg en hy het [[Jolyon Palmer]] vervang en by [[Nico Hülkenberg]] aangesluit vir die laaste vier wedrenne van 2017, beginnende met die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] waar hy sewende weggespring en geëindig het.<ref>{{Cite news|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/live-2017-formula-1-united-states-grand-prix/news-story/921264a87131b73a88e2ff47b8794a9d|title=Lewis Hamilton wins United States Grand Prix, Mercedes secures Constructors' Championship|work=Fox Sports Australia|date=23 October 2017|access-date=5 April 2023|agency=Agence France-Presse|archive-date=24 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171024221951/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/live-2017-formula-1-united-states-grand-prix/news-story/921264a87131b73a88e2ff47b8794a9d|url-status=live}}</ref> Sainz het sy pad van agtste na vyfde plek oopgejaag op die eerste rondte van die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]], maar ongelukkig hierna getol en hy moes vir nuwe bande in die kuipe stop. Hy het later uit die wedren onttrek weens stuurprobleme.<ref>{{cite news|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mexican-gp-hamilton-clinches-title-as-verstappen-wins-race-972656/1374209/|work=Motorsport.com|title=Mexican GP: Hamilton clinches title, Verstappen wins race|date=30 October 2017|access-date=5 April 2023|last=Straw|first=Edd|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405015323/https://www.motorsport.com/f1/news/mexican-gp-hamilton-clinches-title-as-verstappen-wins-race-972656/1374209/|url-status=live}}</ref> Hy kon nie daarin slaag om die seisoenafsluiter, die [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], te voltooi nie, nadat hy uit 'n kuipestop vrygelaat is met 'n los wiel.<ref>{{Cite news|url=https://www.motorsport.com/f1/news/abu-dhabi-gp-bottas-wins-race-hamilton-983100/1380874/|work=Motorsport.com|date=26 November 2017|access-date=5 April 2023|last=Barretto|first=Lawrence|title=Abu Dhabi GP: Bottas fends off Hamilton to win finale|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405020611/https://www.motorsport.com/f1/news/abu-dhabi-gp-bottas-wins-race-hamilton-983100/1380874/|url-status=live}}</ref> Sainz het die [[2017 Formule Een-seisoen|2017-seisoen]] negende in die Bestuurderskampioenskap afgesluit en 54 punte aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/drivers.html|title=2017 Driver Standings|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023174116/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/drivers.html|archive-date=23 October 2017|access-date=5 April 2023}}</ref> ==== 2018 ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._55_Sainz.jpg|links|duimnael|Sainz by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] Oor die eerste agt wedrenne van 2018 het Sainz in die top tien by elkeen gekwalifiseer en punte in almal behalwe een aangeteken, en elfde by die [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] geëindig. Hierdie resultate het die [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] ingesluit waar hy voordeel getrek het uit 'n botsing tussen Red Bull-spanmaats [[Max Verstappen]] en [[Daniel Ricciardo]] om 'n seisoenhoogtepunt van vyfde te behaal.<ref name="behou">{{Cite web|url=http://www.statsf1.com/en/carlos-sainz/grand-prix.aspx|title=Carlos SAINZ – Grands Prix started|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021205641/https://www.statsf1.com/en/carlos-sainz/grand-prix.aspx|archive-date=21 October 2020|access-date=4 January 2018}}</ref> Sainz het sy [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] as 'n "ramp" beskryf en die span se bandstrategie gekritiseer nadat hulle agtste weggespring en tiende geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-very-bitter-after-monaco-gp-disaster-1042343/3104135/|title=Sainz "very bitter" after Monaco GP "disaster"|last=Elizalde|first=Pablo|date=27 May 2018|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501110914/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-very-bitter-after-monaco-gp-disaster-1042343/3104135/|archive-date=1 May 2022|access-date=1 May 2022}}</ref> Hy het vir 'n groot deel van die [[2018 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] in die sesde plek gele, maar het by die eindpunt tot agtste plek teruggesak nadat sy MGU-K gefaal het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-vsc-160bph-engine-problem-french-gp-1047443/3128717/|title=Sainz says VSC saved points finish after MGU-K failure|last=Freeman|first=Glenn|date=24 June 2018|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501110915/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-vsc-160bph-engine-problem-french-gp-1047443/3128717/|archive-date=1 May 2022|access-date=1 May 2022}}</ref> Drie wedrenne sonder punte het gevolg, insluitend 'n botsing met Romain Grosjean wat sy wedren beëindig het by die [[2018 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en 'n straf vir verbysteek tydens veiligheidsmotortoestande by die [[2018 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]]. Sainz het punte by vyf van die volgende sewe wedrenne aangeteken, insluitend 'n seisoenbeste kwalifiserende vertoning van vyfde plek by die [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]]. Skade wat hy opgedoen het deur kontak met [[Sergei Sirotkin]] tydens die eerste rondte van die [[2018 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het gelei tot 'n sewentiende plek. Batteryprobleme het Sainz se uittrede uit die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] veroorsaak. Hy het die seisoen afgesluit met 'n ren van elfde op die rooster na sesde plek by die [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]]. Sainz het die seisoen tiende in die bestuurderskampioenskap afgesluit, drie plekke agter spanmaat Hülkenberg, en 53 punte teenoor Hülkenberg se 69 aangeteken. Sainz het punte in dertien uit die negentien wedrenne wat hy voltooi het, aangeteken.<ref name="behou"/><ref>{{Cite web|url=http://www.statsf1.com/en/2018.aspx|title=2018|website=StatsF1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229021324/https://www.statsf1.com/en/2018.aspx|archive-date=29 February 2020|access-date=4 January 2018}}</ref> Sainz is vir die volgende seisoen deur [[Daniel Ricciardo]] by Renault vervang, met die span wat gekies het om Hülkenberg in plaas van Sainz te behou.<ref name="behou"/> === McLaren (2019–2020) === ==== 2019: Nooienspodium ==== [[Lêer:Carlos Sainz Jr. during Hungarian Formula 1 Grand Prix.jpg|duimnael|Sainz by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]]]] Sainz het vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] na [[McLaren]] verskuif, wat sy verbintenis met Red Bull beëindig het. Hy het [[Fernando Alonso]] vervang as spanmaat vir die groentjie [[Lando Norris]].<ref name="MCLSainz2">{{cite news|title=Carlos Sainz to race for McLaren from 2019|url=https://www.mclaren.com/formula1/inside-the-mtc/carlos-sainz-race-mclaren-2019/|publisher=[[McLaren|McLaren Formule Eenspan]]|date=16 August 2018|access-date=16 August 2018|archive-date=9 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509135633/https://www.mclaren.com/formula1/inside-the-mtc/carlos-sainz-race-mclaren-2019/|url-status=dead}}</ref> Sainz het 'n ongelukkige begin van die seisoen gehad met geen punte in die eerste drie wedrenne nie, as gevolg van 'n enjinbrand by die [[2019 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] en botsings op die eerste rondtes by die [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse]] en [[2019 Chinese Grand Prix|Chinese Grands Prix]]. Sainz het daarna deurgaans punte aangeteken en dikwels as die besgeplaasde jaer agter die top drie spanne van Mercedes, [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Red Bull geëindig. Hy het punte by agt van die volgende nege wedrenne aangeteken; noemenswaardige resultate was om agtste te eindig by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] nadat hy negentiende weggespring het, en 'n vyfde plek by die [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] ten spyte van 'n voorval waar hy getol en op 'n nat gedeelte van die baan gestop het. Sainz het kragprobleme ondervind en op die tweede rondte van die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] onttrek. By die daaropvolgende [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] is hy gedwing om te onttrek toe 'n wiel verkeerd gemonteer is tydens 'n kuipestop. Hierna, by die [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]], het 'n botsing met [[Nico Hülkenberg]] en 'n lang kuipestop veroorsaak dat hy buite die punteplekke geëindig het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.race-report-highlight-singapore-grand-prix-2019.6dwF1Ea7RzSbwtt8jwKzyZ.html|date=22 September 2019|access-date=9 April 2023|work=Formula 1|title=Opportunistic Vettel snatches Singapore victory to end barren run|archive-date=17 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117103301/https://www.formula1.com/en/latest/article.race-report-highlight-singapore-grand-prix-2019.6dwF1Ea7RzSbwtt8jwKzyZ.html|url-status=live}}</ref> By die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] het Sainz in die twintigste en laaste plek weggespring na 'n enjinprobleem tydens kwalifisering. Hy het teen die voorlaaste rondte tot die vyfde plek gevorder, wat die vierde plek geword het toe [[Alexander Albon]] deur [[Lewis Hamilton]] voor hom omgeswaai is. Sainz is later na die derde plek verhef nadat Hamilton 'n straf gekry het, wat hom sy eerste podiumplek in Formule Een besorg het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.the-wait-is-over-sainz-celebrates-his-first-f1-podium-and-mclarens-first-since-2014.5SgYxOmvd1rJyNnyV6PsSR.html|work=Formula 1|date=17 November 2019|access-date=9 April 2023|title=The wait is over! Sainz celebrates his first F1 podium - and McLaren's first in 2,072 days|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409105341/https://www.formula1.com/en/latest/article.the-wait-is-over-sainz-celebrates-his-first-f1-podium-and-mclarens-first-since-2014.5SgYxOmvd1rJyNnyV6PsSR.html|url-status=live}}</ref> By die seisoenafsluiter [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] het Sainz Hülkenberg op die laaste rondte verbygesteek om die tiende plek te behaal, een punt aan te teken en die sesde plek in die jaerskampioenskap te verower, een punt voor [[Pierre Gasly]] en vier voor Albon, wat albei 'n deel van die seisoen in die superieure Red Bull deurgebring het. Sainz het 96 punte oor die seisoen aangeteken, vergeleke met 49 vir spanmaat Norris.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2019/drivers.html|title=2019 Driver Standings|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526191916/https://www.formula1.com/en/results.html/2019/drivers.html|archive-date=26 May 2019|access-date=9 April 2023}}</ref> ==== 2020 ==== [[Lêer:Carlos_Sainz,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Sainz tydens voorseisoentoetse in 2020]] Sainz het vir 2020 saam met Norris by [[McLaren]] aangebly en die seisoen begin met 'n vyfde plek by die [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]]. Hy het derde gekwalifiseer vir die [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]], sy beste kwalifiseringsresultaat in sy loopbaan destyds. 'n Stadige kuipestop het daartoe bygedra dat hy teen die einde tot negende plek geval het, maar Sainz het sy eerste vinnigste rondte in Formule Een behaal en sodoende 'n nuwe [[Red Bull Ring]]-baanrekord opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-carlos-sainz-jr-breaks-lap-record-at-styrian-grand-prix/|title=Carlos Sainz Jr Breaks Lap Record at Styrian Grand Prix|last=George|first=Dhruv|date=14 July 2020|website=EssentiallySports|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408015211/https://www.essentiallysports.com/f1-news-carlos-sainz-jr-breaks-lap-record-at-styrian-grand-prix/|archive-date=8 April 2022|access-date=15 July 2020}}</ref> Sainz was in die vierde plek met twee rondtes van die [[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] oor, maar het 'n bandlek opgedoen en is uiteindelik dertiende geklassifiseer. Hy het die [[70ste Herdenking Grand Prix|70ste Herdenkings Grand Prix]] buite die top tien begin, maar het tot vierde plek gevorder toe hy by die kuipe aangedoen het. 'n Stadige kuipestop het hom toe teruggeplaas en hy het dertiende geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.exasperated-sainz-rues-slow-pitstop-at-silverstone-and-consecutive-setbacks.IUU4XgoTFGdp6Gr5UxWLL.html|title=Exasperated Sainz rues slow pit stop at Silverstone and 'consecutive setbacks'|date=11 August 2020|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402114348/https://www.formula1.com/en/latest/article.exasperated-sainz-rues-slow-pitstop-at-silverstone-and-consecutive-setbacks.IUU4XgoTFGdp6Gr5UxWLL.html|archive-date=2 April 2022|access-date=3 June 2022}}</ref> Hy het sy tuiswedren, die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], in die sesde plek voltooi, maar het toe nie vir die [[2020 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] weggespring nie weens 'n kragbronprobleem tydens die verkenningsrondte.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/151802/mclaren-awaiting-sainz-pu-analysis-after-spa-dns|title=McLaren awaiting analysis of Sainz PU that caused F1 Belgian GP DNS|last=Smith|first=Luke|date=31 August 2020|website=Autosport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901140938/https://www.autosport.com/f1/news/151802/mclaren-awaiting-sainz-pu-analysis-after-spa-dns|archive-date=1 September 2020|access-date=6 September 2020}}</ref> By die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] het Sainz derde gekwalifiseer agter die twee [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-jaers]]. Hy het plekke tydens die kuipestoppe verloor en was in die sesde plek toe die wedren met [[Vlae gebruik in motorwedrenne|'n rooi vlag]] gestaak is vir [[Charles Leclerc]] se ongeluk. Hy het drie motors verbygesteek en voordeel getrek uit Lewis Hamilton se straf om na die tweede plek agter Pierre Gasly te vorder met twintig rondtes oor. Hy het uiteindelik 0,4 sekondes agter Gasly geëindig om sy tweede podium te behaal, wat destyds sy loopbaanbeste wedren-eindstryd was.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.gasly-takes-maiden-win-in-monza-thriller-from-sainz-as-penalty-leaves.2wjQyiSgOy8ggwcJlWHhsi.html|title=Italian Grand Prix 2020 race report and highlights: Gasly beats Sainz to maiden win in Monza thriller, as Hamilton recovers to P7 after penalty|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200906230949/https://www.formula1.com/en/latest/article.gasly-takes-maiden-win-in-monza-thriller-from-sainz-as-penalty-leaves.2wjQyiSgOy8ggwcJlWHhsi.html|archive-date=6 September 2020|access-date=6 September 2020}}</ref> Sainz het uit die volgende twee wedrenne onttrek; hy was betrokke by 'n veelvuldige motor-wegspringlynongeluk by die [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]] en het toe teen 'n muur vasgery op die eerste rondte van die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]]. Sewe agtereenvolgende puntelopies het daarna gevolg. Hy het sesde geëindig by die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] nadat hy die wedren vir 'n kort ruk gelei het nadat hy ses plekke in die eerste twee rondtes ingehaal het. Hy het die [[2020 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] in die vyftiende plek begin weens 'n straf omdat hy [[Sergio Pérez]] in kwalifisering belemmer het, maar het ses posisies in die eerste rondte ingehaal en vyfde geëindig. 'n Remprobleem tydens kwalifisering by die [[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het veroorsaak dat hy vyftiende gekwalifiseer het, maar hy het teen die einde van die wedren tot vyfde plek gevorder. Sainz het die [[2020 Formule Een-seisoen|2020-seisoen]] vir die tweede agtereenvolgende jaar sesde in die Bestuurderskampioenskap afgesluit. Hy het 105 punte teenoor Norris se 97 behaal en ses topvyfplekke behaal, wat destyds albei loopbaanhoogtepunte was.<ref>{{Cite web|url=https://www.lightsoutblog.com/2020/12/19/carlos-sainzs-2020-f1-season-in-statistics/|title=Carlos Sainz's 2020 F1 Season In Statistics|last=Haldenby|first=Nicky|date=19 December 2020|website=Lights Out|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201220130026/https://www.lightsoutblog.com/2020/12/19/carlos-sainzs-2020-f1-season-in-statistics/|archive-date=20 December 2020|access-date=7 September 2021}}</ref> === Ferrari (2021–2024) === ==== 2021 ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._55_Sainz.jpg|duimnael|Sainz by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] Sainz het vanaf die [[2021 Formule Een-seisoen|2021-seisoen]] by [[Scuderia Ferrari]] aangesluit op 'n tweejaarkontrak as vennoot vir [[Charles Leclerc]] en die vervanging van [[Sebastian Vettel]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-sainz-confirmed-as-leclercs-ferrari-team-mate-for-2021.5dSxBMUOyivTKN67Qx28Tl.html|title=Carlos Sainz confirmed as Charles Leclerc's Ferrari team mate for 2021, replacing Sebastian Vettel|date=14 May 2020|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116155359/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-sainz-confirmed-as-leclercs-ferrari-team-mate-for-2021.5dSxBMUOyivTKN67Qx28Tl.html|archive-date=16 January 2021|access-date=14 May 2020}}</ref> Hy het gekwalifiseer sowel as agtste geëindig by die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], sy eerste wedren vir sy nuwe span.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/results/2021/bahrain-gp-483475/?st=RACE|title=Formula 1 2021 Bahrain GP Results|date=29 April 2021|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429114616/https://www.motorsport.com/f1/results/2021/bahrain-gp-483475/?st=RACE|archive-date=29 April 2021|access-date=29 April 2021}}</ref> Hy het elfde weggespring by die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], maar het teen die einde van die wedren tot vyfde plek gevorder.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2021/emilia-romagna-grand-prix/results|title=Formula 1 2021 Emilia Romagna Grand Prix Results|date=29 April 2021|website=bbc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429114613/https://www.bbc.com/sport/formula1/2021/emilia-romagna-grand-prix/results|archive-date=29 April 2021|access-date=29 April 2021}}</ref> Hy het nie punte by die [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] aangeteken nie, ten spyte daarvan dat hy vyfde begin het, en gesê "ons het die verkeerde strategie gevolg".<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.we-got-it-wrong-with-strategy-says-sainz-as-he-misses-out-on-points-from-p5.1wroWW4AyaW0FtQ3TTnAdT.html|title='We got it wrong with strategy' says Sainz as he misses out on points from P5 on the grid|date=2 May 2021|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618085133/https://www.formula1.com/en/latest/article.we-got-it-wrong-with-strategy-says-sainz-as-he-misses-out-on-points-from-p5.1wroWW4AyaW0FtQ3TTnAdT.html|archive-date=18 June 2022|access-date=18 June 2022}}</ref> Hy het sy derde loopbaanpodium en eerste vir Ferrari by die [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] behaal, waar hy voordeel getrek het uit Leclerc se versuim om te begin (weens 'n gebreekte dryfas) en 'n kuipeprobleem vir [[Valtteri Bottas]] om tweede te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1067/monaco/race-result.html|title=Standings|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508175537/https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1086/spain/race-result.html|archive-date=8 May 2021|access-date=23 May 2021}}</ref> Bandslytasieprobleme het beteken dat geeneen van die Ferrari-bestuurders punte by die Franse Grand Prix aangeteken het nie.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/sainz-ferraris-f1-tyre-degradation-twice-as-bad-as-rivals-in-france/6590399/|title=Sainz: Ferrari's F1 tyre degradation twice as bad as rivals in France|work=[[Autosport]]|date=20 June 2021|access-date=20 June 2021|last=Smith|first=Luke|archive-date=21 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003946/https://www.autosport.com/f1/news/sainz-ferraris-f1-tyre-degradation-twice-as-bad-as-rivals-in-france/6590399/|url-status=live|url-access=limited}}</ref><ref name="The Race winners and losers2">{{Cite news|url=https://the-race.com/formula-1/winners-and-losers-from-f1s-french-grand-prix/|title=Winners and losers from F1's French Grand Prix|work=The Race|date=20 June 2021|access-date=20 June 2021|last1=Mitchell|first1=Scott|last2=Straw|first2=Edd|last3=Hansford|first3=Rob|last4=Suttill|first4=Josh|last5=Beer|first5=Matt|archive-date=21 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003912/https://the-race.com/formula-1/winners-and-losers-from-f1s-french-grand-prix/|url-status=live}}</ref> Sainz het herstel van 'n twaalfde plek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] om sesde te eindig. 'n Botsing met [[George Russell]] tydens die eerste rondte van die snelkwalifikasie by die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] het Sainz na die agterent van die veld gestuur,<ref>{{Cite news|last=Crebolder|first=Finley|date=17 July 2021|title=Carlos Sainz: 'Obvious' George Russell mistake cost me|url=https://www.planetf1.com/news/carlos-sainz-george-russell-error/|access-date=17 July 2021|work=PlanetF1|archive-date=17 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717174659/https://www.planetf1.com/news/carlos-sainz-george-russell-error/|url-status=live}}</ref> maar hy het plekke in die snelkwalifikasie en in die wedren herwin om sesde te eindig. Sainz het in die kwalifisering vir die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gebots en moes vyftiende wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/sainz-calm-after-discovering-wind-gust-caused-hungarian-gp-qualifying-crash/6639897/|title=Sainz "calm" after discovering wind gust caused Hungarian GP qualifying crash|last=Cooper|first=Adam|work=[[Autosport]]|date=31 July 2021|access-date=31 July 2021|archive-date=31 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731160808/https://www.autosport.com/f1/news/sainz-calm-after-discovering-wind-gust-caused-hungarian-gp-qualifying-crash/6639897/|url-status=live}}</ref> Hy het vierde op die baan geëindig, maar sy vierde loopbaanpodiumplek behaal ná Sebastian Vettel se diskwalifikasie.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/results/2021/hungarian-gp-483511/|title=Formula 1 2021 Hungarian GP Results {{!}} Formula 1 Race Results|website=www.motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926172530/https://www.motorsport.com/f1/results/2021/hungarian-gp-483511/|archive-date=26 September 2021|access-date=26 September 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1073/hungary/race-result.html|title=FORMULA 1 ROLEX MAGYAR NAGYDÍJ 2021 - RACE RESULT|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421184819/https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1073/hungary/race-result.html|archive-date=21 April 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy destydse loopbaanbeste kwalifiseringsposisie by die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] behaal, deur tweede te begin en die voortou by voormalige spanmaat Lando Norris in die eerste rondte oor te neem. Sainz het die wedren derde voltooi.<ref name="F1 report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-takes-100th-f1-victory-after-late-rain-shower-denies-long-time.4pIst5Rju75ZKdmtcfIJpE.html|title=Hamilton takes 100th F1 victory after late rain shower denies long-time leader Norris at Sochi|date=26 September 2021|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926213406/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-takes-100th-f1-victory-after-late-rain-shower-denies-long-time.4pIst5Rju75ZKdmtcfIJpE.html|archive-date=26 September 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het tot die agtste plek by die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] herstel nadat hy van agter op die rooster weggespring het weens enjinonderdeel-strafpunte. Sainz het sy vierde podium van die seisoen by die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] behaal, maar het die hantering van die herbegin in die laaste rondte gekritiseer omdat dit hom "amper sy podiumplek gekos het" om agter stadige motor vas te steek.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-2021-daniel-ricciardo-reaction-to-max-verstappen-win-lewis-hamilton-abu-dhabi-grand-prix/news-story/2112a4c9c221c6413af2be7428f0344c|title='Why am I here?': Ricciardo reacts after getting surprise view of Max's 'crazy' F1 win|date=12 December 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213004201/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-2021-daniel-ricciardo-reaction-to-max-verstappen-win-lewis-hamilton-abu-dhabi-grand-prix/news-story/2112a4c9c221c6413af2be7428f0344c|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021}}</ref> Sainz het die seisoen vyfde in die Bestuurderskampioenskap afgesluit met 164½ punte, twee plekke en 5½ punte voor sy spanmaat Leclerc. Sy vermoë om vinnig by Ferrari se manier van doen aan te pas en sy vertonings relatief tot Leclerc is wyd geprys.<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/sainz-has-shown-why-he-deserves-to-be-taken-more-seriously/|title=Sainz has shown why he deserves to be taken more seriously|last=Mitchell|first=Scott|date=31 May 2021|website=the-race.com|publisher=THE RACE|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219224714/https://the-race.com/formula-1/sainz-has-shown-why-he-deserves-to-be-taken-more-seriously/|archive-date=19 December 2021|access-date=31 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2022/01/24/2021-f1-driver-rankings-5-carlos-sainz-jnr/|title=2021 F1 driver rankings #5: Carlos Sainz Jnr|last=Collantine|first=Keith|date=24 January 2022|website=racefans.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528041631/https://www.racefans.net/2022/01/24/2021-f1-driver-rankings-5-carlos-sainz-jnr/|archive-date=28 May 2022|access-date=18 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-7-carlos-sainz-jr/6885423/|title=Autosport 2021 Top 50: #7 Carlos Sainz Jr|last=Kalinauckas|first=Alex|date=16 December 2021|website=autosport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618085135/https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-7-carlos-sainz-jr/6885423/|archive-date=18 June 2022|access-date=18 June 2022}}</ref> ==== 2022: Nooiensoorwinning en voorste wegspringplek ==== Sainz het in 2022 saam met Leclerc by Ferrari voortgejaag. Hy het derde gekwalifiseer vir die seisoen-opener die [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-knew-it-was-a-matter-of-time-says-leclerc-after-opening-2022-with-pole.3ftqXEHYXUB3aMwBkd8hk3.html|title='I knew it was a matter of time' says Leclerc after opening 2022 with pole position|last=Formula 1|date=19 March 2022|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220321175911/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-knew-it-was-a-matter-of-time-says-leclerc-after-opening-2022-with-pole.3ftqXEHYXUB3aMwBkd8hk3.html|archive-date=21 March 2022|access-date=20 March 2022}}</ref> Hy het in die derde plek gelê tot [[Max Verstappen]] se uitval, wat hom toegelaat het om tweede te eindig agter Leclerc om 'n Ferrari 1-2-uitslag en 'n vroeë voorsprong in die Vervaardigerskampioenskap te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2022/mar/20/charles-leclerc-wins-dramatic-bahrain-f1-gp-as-ferrari-bring-home-one-two|title=Charles Leclerc wins dramatic Bahrain F1 GP as Ferrari bring home one-two|last=Richards|first=Giles|date=20 March 2022|website=The Guardian|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320224736/https://www.theguardian.com/sport/2022/mar/20/charles-leclerc-wins-dramatic-bahrain-f1-gp-as-ferrari-bring-home-one-two|archive-date=20 March 2022|access-date=20 March 2022}}</ref> 'n Flater in draai 10 en toe 'n [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlag]] in kwalifisering by die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het beteken dat hy in die negende plek weggespring het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-angry-after-disaster-for-ferrari-in-australian-gp-qualifying/9743141/|title=Sainz angry after 'disaster' for Ferrari in Australian GP qualifying|last=Newbold|first=James|date=9 April 2022|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411143125/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-angry-after-disaster-for-ferrari-in-australian-gp-qualifying/9743141/|archive-date=11 April 2022|access-date=9 April 2022}}</ref> Hy het plekke by die wegspring verloor en toe in die gruis getol, wat sy wedren op die tweede rondte beëindig het. Hy het in die kwalifisering vir die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gebots en toe het 'n botsing met Daniel Ricciardo ook sy wedren by die eerste draai beëindig. Hy het vierde geëindig by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], sy beste resultaat ooit by sy tuiswedren, ten spyte daarvan dat hy vroeër getol en na die elfde plek teruggeval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/f1/news-carlos-sainz-says-p4-finish-2022-f1-spanish-gp-is-bad-given-circumstances-far-ideal?ref=f1page|title=Carlos Sainz says P4 finish at 2022 F1 Spanish GP 'is not too bad given the circumstances, but it's far from ideal'|date=24 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524115223/https://www.sportskeeda.com/f1/news-carlos-sainz-says-p4-finish-2022-f1-spanish-gp-is-bad-given-circumstances-far-ideal?ref=f1page|archive-date=24 May 2022|access-date=24 May 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/f1/news-carlos-sainz-aims-take-career-first-win-home-race-2022-f1-spanish-gp?ref=relatedmid|title="The one who has the most desire is me" – Carlos Sainz aims to take his career-first win in his home race at the 2022 F1 Spanish GP|date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524115221/https://www.sportskeeda.com/f1/news-carlos-sainz-aims-take-career-first-win-home-race-2022-f1-spanish-gp?ref=relatedmid|archive-date=24 May 2022|access-date=24 May 2022}}</ref> Sainz het tweede gekwalifiseer en tweede geëindig by die [[2022 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]], maar 'n hidrouliese probleem het sy derde uittrede van die jaar by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] veroorsaak. Hy was tweede by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]], minder as 'n sekonde agter Verstappen.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-survives-late-safety-car-to-beat-sainz-to-canadian-gp-victory.MSg7s89K4WtO2gD3UNaNh.html|title=Verstappen survives late Safety Car to beat Sainz to Canadian GP victory|date=19 June 2022|access-date=20 April 2023|work=Formula 1|archive-date=19 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619225904/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-survives-late-safety-car-to-beat-sainz-to-canadian-gp-victory.MSg7s89K4WtO2gD3UNaNh.html|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Carlos_Sainz_waves_to_the_Silverstone_crowd_after_claiming_his_first_victory_in_Formula_One_at_the_2022_British_Grand_Prix_(52195615157).jpg|duimnael|Sainz nadat hy sy eerste wedrenoorwinning by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix van 2022]] behaal het.]] Vir sy 150ste Formule Een-wedren, die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], het Sainz sy eerste Formule Een-voorwegspringposisie in 'n nat kwalifiseringsessie behaal en Verstappen met 0,034 sekondes geklop. Hy is in die wedren deur Verstappen verbygesteek, maar het die voortou herwin toe Verstappen weens skade stadiger moes ry. Hy is in die laaste rondtes kuipe toe vir sagte bande en het Leclerc toe verbygesteek om sy eerste oorwinning in Formule Een te behaal.<ref name="maiden2">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-converts-pole-into-maiden-grand-prix-victory-at-silverstone-after.46XBmmWmBvK1Ahi6rtAzQh.html|title=Sainz converts pole into maiden Grand Prix victory at Silverstone after scintillating race|website=Formula1.com|date=3 July 2022|access-date=3 July 2022|archive-date=15 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715203224/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-converts-pole-into-maiden-grand-prix-victory-at-silverstone-after.46XBmmWmBvK1Ahi6rtAzQh.html|url-status=live}}</ref> Sainz was derde by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] toe 'n enjinversaking sy wedren beëindig het. Hy het agter op die rooster by die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] begin nadat hy nuwe enjinkomponente geneem het en vyfde geëindig ten spyte van 'n tydstraf vir 'n onveilige kuipevrystelling. Hy het sy tweede voorsprongposisie by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] behaal, na die voorpunt gevorder toe Verstappen 'n enjinstraf geneem het, maar agter albei Red Bulls geval het om derde te eindig.<ref>{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html|title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1-2|work=Formula 1|date=28 August 2022|access-date=20 April 2023|archive-date=29 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html|url-status=live}}</ref> Sainz het vyfde geëindig by die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], maar is deur 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling tot agtste gedegradeer. Hy het agtiende by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] begin met 'n enjinonderdeelstraf, maar het herstel om vierde te eindig. By die reën-geteisterde [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hy van die derde plek af in die eerste rondte uitgeval. Hy het sy derde voorste wegspringposisie by die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] behaal, maar het met bakwerkskade onttrek nadat hy deur George Russell by die eerste draai getref is.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-beats-hamilton-to-united-states-gp-victory-as-red-bull-secure-an.A7jmiEqb29YaZGQ6DDyAM.html|title=Verstappen beats Hamilton to United States GP victory as Red Bull secure an emotional constructors' title win|work=Formula 1|date=23 October 2022|access-date=20 April 2023|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024003355/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-beats-hamilton-to-united-states-gp-victory-as-red-bull-secure-an.A7jmiEqb29YaZGQ6DDyAM.html|url-status=live}}</ref> Na die laaste wedren het Sainz sy 2021-posisie met vyfde in die Bestuurderskampioenskap geëwenaar en 246 punte teenoor Leclerc se 308 aangeteken. Sainz het 'n kontrakverlenging tot die einde van 2024 onderteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-sainz-to-remain-with-ferrari-until-2024-following-contract.5WQKCJkNKDXWEtZsAYkBh7.html|title=Sainz to remain with Ferrari until 2024 following contract extension|date=21 April 2022|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422051149/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-sainz-to-remain-with-ferrari-until-2024-following-contract.5WQKCJkNKDXWEtZsAYkBh7.html|archive-date=22 April 2022|access-date=21 April 2022}}</ref> ==== 2023 ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2023_Nr._55_(1).jpg|regs|duimnael|Sainz by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2023]]]] Sainz het die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] begin deur te kwalifiseer en vierde te eindig by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. Hy het vierde geëindig by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] maar is gestraf en na die twaalfde plek gedegradeer omdat hy met [[Fernando Alonso]] kontak gemaak het tydens die tweede herbegin. Sainz het die straf gekritiseer as "onregverdig" en Alonso het saamgestem dat dit te streng was;<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-blasts-most-unfair-penalty-ever-seeks-australian-gp-stewards-explanation/10452169/|title=Sainz blasts "most unfair penalty ever", seeks Australian GP stewards' explanation|last=Cobb|first=Haydn|date=2 April 2023|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412190415/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-blasts-most-unfair-penalty-ever-seeks-australian-gp-stewards-explanation/10452169/|archive-date=12 April 2023|access-date=2 April 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alonso-says-sainzs-australian-gp-penalty-too-harsh/10452695/|title=Alonso says Sainz's Australian GP F1 penalty is &quot;too harsh&quot;|date=3 April 2023|website=www.motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403194755/https://www.motorsport.com/f1/news/alonso-says-sainzs-australian-gp-penalty-too-harsh/10452695/?utm_source=RSS&utm_medium=referral&utm_campaign=RSS-F1&utm_term=News&utm_content=www|archive-date=3 April 2023|access-date=2023-04-03}}</ref> Ferrari het 'n formele beswaar teen die besluit ingedien, maar was onsuksesvol.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ferraris-appeal-over-carlos-sainzs-australian-grand-prix-penalty-dismissed.5qqHDZRjWqY6TKw24HUK3T.html|title=Ferrari's appeal over Carlos Sainz's Australian Grand Prix penalty dismissed|date=18 April 2023|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230420025850/https://www.formula1.com/en/latest/article.ferraris-appeal-over-carlos-sainzs-australian-grand-prix-penalty-dismissed.5qqHDZRjWqY6TKw24HUK3T.html|archive-date=20 April 2023|access-date=20 April 2023}}</ref> Sainz het derde gekwalifiseer by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]], maar vyfde geëindig. Hy het tydens die vrye oefening by die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] gebots en tydens die wedren getol, wat hom van vierde aan die begin tot agtste by die einde laat val het.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/sainz-crashes-out-of-monaco-practice|title=Sainz crashes out of Monaco practice|last=Gale|first=Ewan|date=26 May 2023|website=racingnews365.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610185705/https://racingnews365.com/sainz-crashes-out-of-monaco-practice|archive-date=10 June 2023|access-date=23 August 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.the-pace-was-there-says-frustrated-sainz-after-p8-finish-in-monaco.4a8h2jIE2Y4E6qsvq2jFmq.html|title='The pace was there' says 'frustrated' Sainz after P8 finish in Monaco|date=28 May 2023|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604194345/https://www.formula1.com/en/latest/article.the-pace-was-there-says-frustrated-sainz-after-p8-finish-in-monaco.4a8h2jIE2Y4E6qsvq2jFmq.html|archive-date=4 June 2023|access-date=23 August 2023}}</ref> Hy het tweede gekwalifiseer by sy tuiswedren, die [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], agter Max Verstappen. Hy kon nie die Mercedes-motors of Verstappen se spanmaat Sergio Pérez agter hom hou nie en het die wedren vyfde voltooi, en later opgemerk dat banddegredasie 'n swakpunt van sy span se motor was.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/sainz-ferrari-weaknesses-came-alive-in-barcelona|title=Sainz: Ferrari weaknesses 'came alive' in Barcelona|last=Murphy|first=Luke|last2=Deckers|first2=Aaron|date=5 June 2023|website=racingnews366.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606101658/https://racingnews365.com/sainz-ferrari-weaknesses-came-alive-in-barcelona|archive-date=6 June 2023|access-date=23 August 2023}}</ref> Sainz het tydens die [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] in 'n oefening gebots en is toe gepenaliseer omdat hy Pierre Gasly in die kwalifisering belemmer het, wat veroorsaak het dat hy die ren elfde moes begin,<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/2023-f1-canadian-grand-prix-free-practice-3-results|title=2023 F1 Canadian Grand Prix − Free Practice 3 results|date=17 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617200419/https://racingnews365.com/2023-f1-canadian-grand-prix-free-practice-3-results|archive-date=17 June 2023|access-date=17 June 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/sainz-handed-canada-f1-grid-drop-for-impeding-gasly/10484395/|title=Sainz, Tsunoda and Stroll handed Canada F1 grid drops for impeding|last=Cleeren|first=Filip|date=18 June 2023|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20230618044107/https://www.autosport.com/f1/news/sainz-handed-canada-f1-grid-drop-for-impeding-gasly/10484395/|archive-date=18 June 2023|access-date=18 June 2023}}</ref> maar kon vyfde eindig. Hy het die Britse Grand Prix vyfde begin, maar albei Ferrari-bestuurders het by die kuipe aangedoen voor 'n veiligheidsmotorperiode wat ander bestuurders uitgebuit het, wat Sainz tot tiende plek by die eindstreep laat val het. By die Hongaarse Grand Prix het hy tydens die oefening gebots en toe elfde gekwalifiseer. Hy het punte aangeteken deur die ren agtste te eindig. Hy het weer punte aangeteken deur vierde te eindig in die Belgiese Grand Prix naelren, maar het uit die hoofren onttrek weens skade as gevolg van 'n botsing met [[Oscar Piastri]] in die eerste rondte. Hy het sy eerste voorste wegspringposisie van die jaar tydens die Italiaanse Grand Prix behaal, 0.013 sekondes voor Verstappen. Hy is deur albei Red Bulls tydens die ren verbygesteek, maar het hom teen spanmaat Leclerc verdedig om derde te eindig, sy eerste podiumplek van die seisoen. Hy het weer die voorste wegspringplek by die volgende wedren, die Singapoerse Grand Prix, ingeneem <ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-singapore-gp-sainz-grabs-pole-from-russell-disaster-for-red-bull/10521120/|title=F1 Singapore GP: Sainz grabs pole from Russell; disaster for Red Bull|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=16 September 2023|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160748/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-singapore-gp-sainz-grabs-pole-from-russell-disaster-for-red-bull/10521120/|archive-date=17 September 2023|access-date=16 September 2023}}</ref> en dit in sy tweede Formule Een-oorwinning omskep. Dit het Red Bull se lopie van vyftien agtereenvolgende oorwinnings en Max Verstappen se wenreeks van tien beëindig, en was die enigste wedren van 2023 wat nie deur Red Bull gewen is nie. Sainz het die hele wedrenafstand gelei en hy en voormalige spanmaat Lando Norris het die Mercedes-jaers George Russell en Lewis Hamilton in die laaste rondtes afgeweer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html|title=Sainz holds off Norris and fast-charging Mercedes pair to take sensational Singapore Grand Prix victory|date=17 September 2023|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html|archive-date=17 September 2023|access-date=17 September 2023}}</ref> Sainz het punte in die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] naelren aangeteken, maar het twaalfde vir die hoofren gekwalifiseer, maar kon weens 'n brandstoflek nie wegspring nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-wont-race-in-f1-qatar-gp-after-fuel-system-problem/10530545/|title=Sainz won't race in F1 Qatar GP after fuel system problem|date=8 October 2023|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008185058/https://www.motorsport.com/f1/news/sainz-wont-race-in-f1-qatar-gp-after-fuel-system-problem/10530545/|archive-date=8 October 2023|access-date=9 October 2023}}</ref> Hy het vierde geëindig by die [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is na Hamilton se diskwalifikasie op die podium bevorder. Hy het tweede gekwalifiseer by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] om 'n voorste ry vir Ferrari te vorm, maar albei motors is deur Verstappen en Hamilton in die wedren verbygesteek. By die eerste Las Vegas Grand Prix het Sainz 'n los mangatdeksel in die oefening getref, wat veroorsaak het dat die eerste oefensessie gekanselleer en die tweede vertraag is sodat amptenare die res van die baan kon inspekteer. Hy het tweede agter Leclerc gekwalifiseer, maar die skade aan sy motor het Ferrari genoodsaak om komponente te vervang en het gelei tot 'n straf van tien plekke op die rooster, wat Ferrari-spanhoof Frédéric Vasseur as "onaanvaarbaar" beskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12474/13010297/carlos-sainz-ferrari-driver-in-disbelief-over-10-place-grid-penalty-for-damage-from-las-vegas-gp-manhole-cover|title=Carlos Sainz: Ferrari driver in 'disbelief' over 10-place grid penalty for damage from Las Vegas GP manhole cover|last=Chiu|first=Nigel|date=18 November 2023|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117225837/https://www.skysports.com/f1/news/12474/13010297/carlos-sainz-ferrari-driver-in-disbelief-over-10-place-grid-penalty-for-damage-from-las-vegas-gp-manhole-cover|archive-date=17 November 2023|access-date=18 November 2023}}</ref> Sainz het die wedren sesde voltooi. Hy het in die oefening by die seisoenfinaal [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] gebots en sestiende in die kwalifisering geëindig, waarna hy ander jaers daarvan beskuldig het dat hulle hom doelbewus belemmer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.crash.net/f1/news/1042034/1/sainz-accuses-rivals-impeding-him-purpose-after-shock-q1-exit|title=Carlos Sainz accuses rivals of impeding him on purpose after shock Q1 exit in Abu Dhabi|last=McDonagh|first=Connor|date=25 November 2023|website=crash.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125180108/https://www.crash.net/f1/news/1042034/1/sainz-accuses-rivals-impeding-him-purpose-after-shock-q1-exit|archive-date=25 November 2023|access-date=25 November 2023}}</ref> Ferrari het hom tot die laaste rondte op die baan gelaat in die hoop op 'n veiligheidsmotor, maar sonder 'n kans om punte aan te teken, het die span sy motor in die kuipe laat stilstaan. Sainz het die resultaat, wat hom van vierde in die Bestuurderskampioenskap voor die wedren na sewende laat val het, as "baie teleurstellend" beskryf. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-rues-very-disappointing-end-to-season-after-finishing-outside-of.63YCSu3Z2NGffNEYSR9hg8.html|title=Sainz rues 'very disappointing' end to season after finishing outside of points in Abu Dhabi GP|date=27 November 2023|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130041558/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-rues-very-disappointing-end-to-season-after-finishing-outside-of.63YCSu3Z2NGffNEYSR9hg8.html|archive-date=30 November 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> Hy het sy derde seisoen met Ferrari afgesluit met 200 punte teenoor Leclerc se 206. ==== 2024 ==== [[Lêer:Carlos_Sainz_Chinese_GP_2024.jpg|regs|duimnael|Sainz by die [[2024 Chinese Grand Prix]]]] By die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Sainz die 2024-seisoen afgeskop deur vierde te kwalifiseer en derde op die podium te eindig, voor sy spanmaat Charles Leclerc. Gedurende die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi Arabiese Grand Prix]] -naweek het Sainz siek geword met blindedermontsteking en kon hy nie deelneem nie. Alhoewel hy aan VP1 en VP2 deelgeneem het, het hy die res van die naweek uitgesit om 'n noodoperasie te ondergaan; hy is vervang deur die reserwebestuurder [[Oliver Bearman]].<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/bearman-replaces-sainz-for-saudi-arabian-grand-prix/10584719/|title=Bearman replaces Sainz at Ferrari for Saudi Arabian GP after appendicitis diagnosis|last=Cleeren|first=Filip|date=8 March 2024|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308130812/https://www.autosport.com/f1/news/bearman-replaces-sainz-for-saudi-arabian-grand-prix/10584719/|archive-date=8 March 2024|access-date=8 March 2024}}</ref> Nadat hy van sy operasie herstel het, het Sainz teruggekeer na die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] en tweede gekwalifiseer. Hy het voordeel getrek uit Max Verstappen se onttrekking om die wedren voor Leclerc te wen, wat Sainz se derde Formule Een-wedrenoorwinning en die eerste Ferrari een-twee-uitslag sedert die [[2022 Bahreinse Grand Prix|2022 Bahrein Grand Prix]] was.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia as Verstappen retires and Russell crashes out|date=24 March 2024|website=Formula One Management|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Hy het nog 'n podiumplek by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] behaal en Leclerc verbygesteek om derde te eindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Ná 3 wedrenne sonder 'n podiumplek het Sainz derde geëindig by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]], met sy spanmaat Leclerc wat die wedrenoorwinning verseker het. 'n Mid-seisoen-insinking as gevolg van Ferrari se mislukte opgraderings het egter by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] begin nadat hy in [[Alexander Albon|Alex Albon]] vasgery het in 'n weer-geaffekteerde Grand Prix. Sainz het toe in 'n frustrerende 6de plek by [[2024 Spaanse Grand Prix|sy tuis-Grand Prix]] geëindig, en toe derde by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] deur voordeel te trek uit Max Verstappen en [[Lando Norris]] se botsing om die finale podiumplek te behaal. Sainz se volgende 3 wedrenne het bestaan uit 'n 5de plek by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], 6de by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] en 6de by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix,]] wat beteken het dat Sainz tydens die somerpouse 5de in die kampioenskap was met 162 punte. Met sy terugkeer van die middelseisoenpouse het Sainz 5de in [[2024 Nederlandse Grand Prix|Zandvoort]] en 4de in [[2024 Italiaanse Grand Prix|Monza]] geëindig, terwyl hy spanmaat Leclerc gehelp het om 'n Ferrari-tuisoorwinning te behaal. Die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Sainz vir [[Sergio Pérez]] om die podium uitgedaag, hoewel hul stryd daartoe gelei het dat albei jaers teen die muur op die agterste pylvak vasgery het. Nadat hy teleurstellend in die sewende plek in [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geëindig het, het Sainz 'n tweede plek by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] behaal en die [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] vanaf die voorste wegspringplek gewen in 'n oplewing in vorm. Hy het egter uit die reëngeteisterde [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] geval. Hy het 'n derde plek by die [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] en sesde in [[2024 Katarse Grand Prix|Katar]] behaal ten spyte van skade aan sy motor. By die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] het hy op die podium in die tweede plek geëindig om die vyfde plek in die kampioenskap te beklink met 'n loopbaanbeste 290 punte. Sainz het Ferrari ná die 2024-seisoen verlaat en is sedert 2025 deur die oudkampioen [[Lewis Hamilton]] vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2024/02/01/sainz-confirms-he-will-leave-ferrari-after-2024-season/|title=Sainz confirms he will leave Ferrari after 2024 season|last=Collantine|first=Keith|date=2024-02-01|website=RaceFans|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203170051/https://www.racefans.net/2024/02/01/sainz-confirms-he-will-leave-ferrari-after-2024-season/|archive-date=3 February 2024|access-date=2024-02-03}}</ref> Ná sy vertrek het Ferrari hom beloon met sy renwenner-F1-75- onderstel van 2022.<ref>{{cite news |title=Ferrari, regalo d'addio a Sainz: avrà la F1-75 della sua prima vittoria |url=https://www.gazzetta.it/motori/ferrari/18-12-2024/ferrari-regala-a-sainz-la-f1-della-prima-vittoria-2022.shtml |access-date=29 December 2024 |agency=gazzetta.it |publisher=gazzetta.it |date=18 December 2024}}</ref> === Williams (2025–hede) === [[Lêer:2025 Japan GP - Williams - Carlos Sainz - FP1.jpg|regs|duimnael|Sainz by die [[2025 Japannese Grand Prix]]]] Sainz, wat deur Lewis Hamilton by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] vervang is, het vanaf 2025 by [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] aangesluit op 'n tweejaarkontrak, met Alex Albon as spanmaat.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/29/carlos-sainz-signs-two-year-formula-one-deal-to-drive-for-williams-from-2025-motor-sport|title=Carlos Sainz signs two-year F1 deal to drive for Williams from 2025|date=29 July 2024|work=[[The Guardian]]|access-date=17 March 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20241220110135/https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/29/carlos-sainz-signs-two-year-formula-one-deal-to-drive-for-williams-from-2025-motor-sport|archive-date=20 December 2024|url-status=live}}</ref> Hy het in die eerste rondte van die reëngeteisterde [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] onder veiligheidsmotortoestande gebots. In [[2025 Chinese Grand Prix|China]] het Sainz sewentiende in die naelren en tiende in die hoofren geëindig na die diskwalifikasie van [[Charles Leclerc]], Lewis Hamilton en [[Pierre Gasly]].<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-hamilton-and-gasly-disqualified-from-chinese-gp/10706422/|title=Leclerc, Hamilton and Gasly disqualified from Chinese GP|last=Cleeren|first=Filip|date=23 March 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323122436/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-hamilton-and-gasly-disqualified-from-chinese-gp/10706422/|archive-date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> Hy het punteloos by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] geëindig, nadat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy Hamilton in kwalifisering belemmer het en 'n boete van €20 000 omdat hy die sing van die [[Kimi ga Yo|volkslied]] weens siekte gemis het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/carlos-sainz-fined-for-national-anthem-delay-despite-illness-ahead-of-japanese-gp/10710494/|title=Sainz fined for Japanese GP national anthem delay despite stomach issue|last=Harrington|first=Alex|date=6 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406175911/https://www.autosport.com/f1/news/carlos-sainz-fined-for-national-anthem-delay-despite-illness-ahead-of-japanese-gp/10710494/|archive-date=6 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> Sainz het agtste in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] begin, waar hy in noue kompetisie met [[Yuki Tsunoda]] en [[Kimi Antonelli]] betrokke geraak het; hy het bakwerkskade opgedoen wat die wedren beëindig het met eersgenoemde en 'n straf ontvang omdat hy laasgenoemde van die baan gedwing het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/carlos-sainz-reacts-to-frustrating-bahrain-gp-retirement-after-best-start-of-the-season/10713071/|title=Carlos Sainz reacts to "frustrating" Bahrain GP retirement after best start of the season|last=Mee|first=Lydia|date=13 April 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415161840/https://www.motorsport.com/f1/news/carlos-sainz-reacts-to-frustrating-bahrain-gp-retirement-after-best-start-of-the-season/10713071/|archive-date=15 April 2025|access-date=15 April 2025}}</ref> By die [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het hy sesde gekwalifiseer en agtste geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/albon-and-sainz-praise-teamwork-as-saudi-arabia-double-points-finish-puts.6ocVwwpbmYt01zJoWPAlwx|title=Albon and Sainz praise teamwork as Saudi Arabia double points finish puts Williams fifth in standings|date=21 April 2025|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421215406/https://www.formula1.com/en/latest/article/albon-and-sainz-praise-teamwork-as-saudi-arabia-double-points-finish-puts.6ocVwwpbmYt01zJoWPAlwx|archive-date=21 April 2025|access-date=21 April 2025}}</ref> Sainz het sy eerste podiumplek vir Williams by die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] behaal, waar hy tweede gekwalifiseer en derde geëindig het, wat sy beste vertoning vir die seisoen was.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/driver-of-the-day-sainz-gets-your-baku-vote-for-superb-williams-podium.25YG0s7dXMNlxpRKAXc5oK|title=Who got your Azerbaijan GP Driver of the Day vote|website=www.formula1.com|language=en|access-date=2025-09-21}}</ref> Hy het by [[Alain Prost]] aangesluit as slegs die tweede bestuurder ooit wat podiumplekke vir die Ferrari-, McLaren- en Williams-spanne gewen het. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div class="overflowbugx" style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>11</small> | | | | | |style="background:#efefef"| '''15''' |style="background:#efefef"| '''18''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}}<br /><small>9</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}}<br /><small>9</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}<br /><small>12</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}}<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}}<br /><small>9</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}<br /><small>8</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}}<br /><small>14</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}}<br /><small>14</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}}<br /><small>11</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}}<br /><small>17</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}<br /><small>6</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}<br /><small>16</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}}<br /><small>6</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br /><small>DNF</small> | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''46''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] STR12 | [[Renault]] R.E.17 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}}<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}}<br /><small>7</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}}<br /><small>6</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}<br /><small>8</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}<br /><small>10</small> |bgcolor=cfcfff| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}<br /><small>14</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}}<br /><small>4</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}}<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''9''' |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''54''' |- | [[Renault F1-span]] | [[Renault F1-span|Renault]] R.S.17 | [[Renault]] R.E.17 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}<br /><small>7</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}}<br /><small>11</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br /><small>DNF</small> | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Renault F1-span]] | Renault R.S.18 | [[Renault]] R.E. 18 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>17</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>6</small> | | | |style="background:#efefef"| '''10''' |style="background:#efefef"| '''53''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[McLaren|McLaren F1-span]] | [[McLaren]] MCL34 | [[Renault]] E-Tech 19 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>19</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#ffdf9f"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>10</small> | | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''96''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[McLaren|McLaren F1-span]] | McLaren MCL35 | [[Renault]] E-Tech 20 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>10</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>9</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>13</small> |bgcolor=cfcfff| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>6</small> |bgcolor=ffffff| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>6</small> | | | | | | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''105''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]] SF21 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />5 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />7 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br />8 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br />6 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br />10 ‡ |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />6 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br />'''*<sup>3</sup>'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br />8 |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br />3 | | |bgcolor=efefef| '''5''' |bgcolor=efefef| '''164½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]] F1-75 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><sup>4</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''3'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>4 | | | '''6''' | '''246''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]] SF-23 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''3'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><sup>'''4'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6 |bgcolor=ffffff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><sup>'''6'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>18† | | |bgcolor=efefef| '''7''' |bgcolor=efefef| '''200''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]] SF-24 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>3 |bgcolor=| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>WD</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18'''<sup>†</sup>''' |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''4'''</sup>6 |bgcolor=| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef|'''5''' |bgcolor=efefef|'''290''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW47 | [[Mercedes-AMG|Mercedes]] F1 M16 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>10 |bgcolor=ffffff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><sup>'''6'''</sup>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>11 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''8'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>13 |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''64''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW48 | [[Mercedes-AMG|Mercedes]] F1 M17 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>16 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|SAI|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|SAI|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} </div> <sup>†</sup> Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/> ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<br/> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Sainz, Carlos jr.}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Spaanse renjaers]] m5lv8ov6vdqkdhzujbq3pnuqi5buo13 0 107983 2918893 2849910 2026-07-23T10:10:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918893 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Mikhail Baryshnikov | bynaam = Misha | beeld = Mikhail Baryshnikov.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Baryshnikov in 2014. | geboortenaam = Michail Nikolajewitsj Barisjnikof | geboortedatum = {{GDEO|1948|1|28}} | geboorteplek = [[Riga]], [[Lettiese SSR]], [[Sowjetunie]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Sowjetunie]] (1948–'74), [[Kanada]] (1974–'86), [[VSA]] (1986–tans) | alma_mater = | beroep = Danser, akteur | ander = }} '''Mikhail Nikolayevich Baryshnikov''' ([[Russies]]: Михаи́л Никола́евич Бары́шников; gebore op [[28 Januarie]] [[1948]])<ref>{{cite book |last=Sterling |first=Mary E. |title=The Seventies |url=https://books.google.ca/books?id=VeJY0rpVrVQC&pg=PA43#v=onepage&f=false |year=1998 |publisher=Teacher Created Resources |isbn=1-57690-029-0|page=43}}</ref> is ’n [[Rusland|Russiese]] [[ballet]]danser, choreograaf en [[akteur]] wat die [[Sowjetunie]] verlaat en hom in [[VSA|Amerika]] gevestig het.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref><ref name="Biography Center">{{Cite web |url=http://www.biography-center.com/biographies/206-Baryshnikov_Mikhail.html |title=Biography Center |access-date=27 Februarie 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103504/http://www.biography-center.com/biographies/206-Baryshnikov_Mikhail.html |url-status=dead }}</ref> Hy word dikwels saam met [[Vaslav Nijinsky]] en [[Rudolf Nureyev]] genoem as een van die grootste balletdansers in die geskiedenis. Ná ’n belowende loopbaan in die Kirof-balletgeselskap in [[Leningrad]] (nou Sint Petersburg) het hy in 1974 na [[Kanada]] oorgeloop vir meer Westerse dansgeleenthede. Nadat hy vryskut gedans het, het hy by die New Yorkse Balletgeselskap aangesluit as ’n hoofdanser. Hy was daarna by die American Ballet Theatre, waar hy later die artistieke direkteur geword het. Baryshnikov het veral moderne danse bevorder en talle werke, insluitende sy eie, aangebied. Sy sukses as akteur op die verhoog en [[televisie]] en in [[rolprent]]e het gehelp dat hy waarskynlik die mees herkende moderne balletdanser is. In 1977 het hy ’n [[Oscar]]- en [[Golden Globe]]-benoeming gekry vir sy rol as Yuri Kopeikine in die rolprent ''The Turning Point''. Hy het ook ’n aansienlike rol gehad in die laaste seisoen van die TV-reeks ''Sex and the City''. == Lewe en loopbaan == Baryshnikov is gebore in [[Riga]], [[Letland]], wat toe as die [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] deel van die [[Sowjetunie]] was.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/54550/Mikhail-Baryshnikov Mikhail Baryshnikov (Russian-American dancer) – Britannica Online Encyclopedia]. Britannica.com. Besoek op 14 September 2011.</ref> Sy ouers was [[Russe]]: Nikolai Barisjnikof, ’n ingenieur, en Aleksandra (gebore Kiseljowa), ’n rokmaker. Baryshnikov het sy balletstudies in 1960 in Riga begin toe hy 11 jaar oud was. In 1964 het hy in Leningrad begin skoolgaan. Hy het gou die topprys in die junior afdeling van die [[Varna]] Internasionale Balletkompetisie gewen. Hy het in 1967 by die [[Mariinskiteater|Marijinski-teater]] se Kirof-balletgeselskap aangesluit. [[Lêer:Mikhail Baryshnikov 1984.jpg|duimnael|180px|Baryshnikov in 1984.]] Verskeie Russiese choreograwe het sy talent en sterk verhoogpersoonlikheid raakgesien en vir hom ballet gechoreografeer. Hy het veral in ''Giselle'' uitgeblink.<ref name="KCbio">{{cite web|url=http://www.kennedy-center.org/calendar/index.cfm?fuseaction=showIndividual&entitY_id=3693&source_type=A/|title=Biography of Mikhail Baryshnikov|accessdate=29 Januarie 2008|publisher=John F. Kennedy Center for the Performing Arts|archive-date= 3 Januarie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080103071317/http://www.kennedy-center.org/calendar/index.cfm?fuseaction=showIndividual&entitY_id=3693&source_type=A%2F|url-status=dead}}</ref> Terwyl hy nog in die Sowjetunie was, het die ''New York Times'' se resensent Clive Barnes hom genoem "die mees perfekte danser wat ek nog gesien het". Op [[29 Junie]] [[1974]], terwyl hy saam met Kirof-ballet in [[Kanada]] op toer was, het hy na die Weste oorgeloop en in [[Toronto]] om [[Asiel|politieke asiel]] aansoek gedoen. Sy eerste TV-optrede daarna was in ''La Sylphide'' vir die Kanadese Nasionale Balletgeselskap. Hy het van daar na die [[VSA]] verhuis.<ref>{{cite book|title=A Dance Autobiography|author=Makarova, Natalia|publisher=Alfred A. Knopf|date=12 November 1979|isbn=0-394-50141-1|page=152}}</ref> Van 1974 tot 1978 was hy ’n hoofdanser by die American Ballet Theatre (ABT). Hy het ook vir die New York City Ballet gedans en as ’n gereelde gaskunstenaar vir die Royal Ballet. Verder het hy met ballet en moderne danse deur die wêreld getoer. Verskeie rolle is spesifiek vir hom geskep, soos ''Opus 19: The Dreamer'' (1979) deur Jerome Robbins, ''Rhapsody'' (1980) deur Frederick Ashton en ''Other Dances'' deur Jerome Robbins. Hy het in 1984 na ABT teruggekeer as danser en artistieke direkteur, ’n pos wat hy 10 jaar lank beklee het. Op 3 Julie 1986 het hy ’n burger van die VSA geword.<ref name="Biography Center" /> Van 1990 tot 2002 was Baryshnikov artistieke direkteur van die White Oak-dansprojek, ’n toergeselskap wat hy saam met die choreograaf Mark Morris gestig het. In 2003 het hy die Prix Benois de la Danse vir sy lewenslange bydrae ontvang. In 2005 het hy die Baryshnikov-kunssentrum in New York van stapel gestuur. In 2012 het hy die Vilcek-prys ontvang.<ref>{{cite web |title=Russian-born king of dance honored in US |url=https://www.rt.com/art-and-culture/russian-born-dance-us-ballet-383/ |website=RT English |access-date=11 November 2015 |language=en-EN |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117021540/https://www.rt.com/art-and-culture/russian-born-dance-us-ballet-383/ |archive-date=17 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Dans === Baryshnikov se talent was van jongs af duidelik, maar die Sowjet-stelsel waarin hy grootgeword het, was nie geskik vir die ontwikkeling daarvan nie. Hy was korter as die meeste ander dansers en kon nie oor ’n ballerina ''en pointe'' uittroon nie; daarom het hy sekondêre rolle gedans. Nog meer frustrerend was dat Sowjet-dans gehou het by 19de-eeuse tradisies. Min is gedink van kreatiewe choreograwe in die Weste, wie se werk Baryshnikov soms op toer en in [[rolprent]]e gesien het. Sy hoofdoel toe hy die Sowjetunie verlaat, was om met hierdie innoveerders saam te werk; in die eerste twee jaar daarna het hy vir nie minder nie as 13 verskillende choreograwe gewerk. In 1978 het hy sy vryskutwerk gelos en vir 18 maande aangesluit by die New York City Ballet, met die legendariese [[George Balanchine]] aan die hoof. "Mr. B," soos hy bekend was, het selde gaskunstenaars verwelkom en het geweier om saam met Nureyev en Natalia Makarova te werk; Baryshnikov se besluit om sy volle aandag aan die New Yorkse geselskap te wy het die danswêreld verstom. Balanchine het nooit vir hom ’n nuwe werk gechoreografeer nie, maar wel die jong danser in sy kenmerkende styl afgerig, en Baryshnikov het uitgeblink onder hom.<ref>{{cite book|title=The Concise Oxford Dictionary of Ballet|author=Koegler, Horst|publisher=Oxford University Press|date=14 Oktober 1982|isbn=0-19-311330-9}}</ref><ref>{{cite book|title=Repertory in Review: 40 Years of New York City Ballet|author=Reynolds, Nancy|publisher=Doubleday|date=September 1977|isbn=0-385-27100-X}}</ref> In 1980 het hy artistieke direkteur van die American Ballet Theatre geword. In 1989 het hy die geselskap verlaat. Nuwe dansstyle het hom bly fassineer. Soos hy gesê het: "Dit maak nie saak hoe hoog jy jou been oplig nie. Die tegniek gaan oor deursigtigheid, eenvoud en ’n ywerige poging.”<ref>{{cite book|title=Baryshnikov at Work|author=Baryshnikov, Mikhail|publisher=Alfred A. Knopf|date=12 Maart 1978|isbn=0-394-73587-0}}</ref> Die White Oak-projek is gestig om oorspronklike werk vir ouer dansers te skep. Baryshnikov het in 1999 ’n genoot van die American Academy of Arts and Sciences geword.<ref name=AAAS>{{cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter B|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterB.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|accessdate=20 Mei 2011}}</ref> In 2000 het hy die National Medal of Arts ontvang.<ref>[http://www.nea.gov/honors/medals/medalists_year.html#00 Lifetime Honors – National Medal of Arts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120001719/http://www.nea.gov/honors/medals/medalists_year.html#00 |date=20 Januarie 2010 }}. Nea.gov. Besoek op 14 September 2011.</ref> Hy het drie eregrade ontvang: van die Universiteit van New York (11 Mei 2006), die Shenandoah-konservatorium van die Shenandoah-universiteit (28 September 2007) en die Montclair-staatsuniversiteit (23 Mei 2008). In 2006 het hy saam met Hell's Kitchen Dance deur Amerika en [[Spanje]] getoer, wat deur die Baryshnikov-kunssentrum geborg is. In Augustus 2007 het hy in [[Stockholm]], [[Swede]], opgetree. Hy het ook drie keer in [[Israel]] gedans: in 1996, 2010 en 2011. In 2011 het hy in ’n onderhoud met die koerant ''Haaretz'' gesê hy is teen artistieke boikots van Israel en dat die geesdrif van Israeliese moderne dans ongelooflik is.<ref>[http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/mikhail-baryshnikov-dances-his-way-to-tel-aviv-1.393685 Mikhail Baryshnikov dances his way to Tel Aviv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328014532/http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/mikhail-baryshnikov-dances-his-way-to-tel-aviv-1.393685 |date=28 Maart 2012 }}, ''Haaretz''</ref> === Rolprent en TV === [[Lêer:Baryshnikov - Minnelli 1981 TV.jpg|duimnael|links|180px|Saam met [[Liza Minnelli]] in ''Baryshnikov on Broadway'', 1980.]] Baryshnikov het sy Amerikaanse [[televisie]]debuut in 1976 gemaak, in die program ''In Performance Live from Wolf Trap National Park for the Performing Arts''. In 1977 is die hoog aangeskrewe American Ballet Theatre-produksie van [[Tsjaikofski]] se klassieke ballet ''Die Neutkraker'' op TV vertoon, en dit is vandag steeds in die VSA die gewildste TV-produksie van dié ballet en die een wat die meeste uitgesaai word. Benewens Baryshnikov is verskeie bekende Amerikaanse dansers daarin te sien. Dit is ook vir ’n [[Emmy]] benoem en op [[DVD]] uitgereik.<ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1083/is_12_74/ai_67832275/pg_6?tag=artBody;col1 |work=Dance Magazine |title=Nutcrackers, Notcrackers And Joy To The World |first=K. C. |last=Patrick |year=2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019030509/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1083/is_12_74/ai_67832275/pg_6?tag=artBody;col1 |archive-date=19 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baryshnikov het ook in twee spesiale TV-programme gedans wat Emmys gewen het: op musiek van [[Broadway]] en [[Hollywood]] onderskeidelik. Kort nadat hy in Amerika aangekom het, het hy in sy eerste rolprent gespeel. Hy was die karakter Yuri Kopeikine, ’n beroemde Russiese hartebreker-balletdanser, in ''The Turning Point'' (1977). Hy is daarvoor vir ’n Oscar en Golden Globe benoem. Hy het ook saam met [[Gregory Hines]] en [[Isabella Rossellini]] gespeel in die 1985-prent ''White Nights''. In die laaste seisoen van die TV-reeks ''Sex and the City'' het hy die rol vertolk van ’n Russiese kunstenaar, Aleksandr Petrovsky, wat na Carrie Bradshaw vry en haar na [[Parys]] neem. In 1991 het hy saam met [[Gene Hackman]] in ''Company Business'' verskyn. As deel van sy belangstelling in moderne dans het Baryshnikov in 2015 in ’n TV-advertensie vir die klere-ontwerper Rag-and-Bones opgetree saam met die straatdans-kunstenaar Lil Buck. Albei het danse uitgevoer.<ref>http://www.elle.com/fashion/news/a26585/mikhail-baryshnikov-and-lil-buck-dance-for-rag-and-bone/</ref> === Verhoog === In April 2012 was Baryshnikov in ’n toneelstuk met Dmitry Krymov as regisseur met die titel ''In Paris''. Hy was ook in die teaterverwerking van [[Anton Tsjechof]] se ''Man in a Case''.<ref>{{cite web |url=http://articles.courant.com/2013-10-11/entertainment/hc-baryshnikov-to-hit-road-with-man-in-a-case-20131011_1_acclaimed-big-dance-theater-hartford-stage-annie-b-parson |title=Baryshnikov To Hit Road With 'Man In A Case' |date=11 Oktober 2013 |publisher=Hartford Courant |access-date=18 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616003839/http://articles.courant.com/2013-10-11/entertainment/hc-baryshnikov-to-hit-road-with-man-in-a-case-20131011_1_acclaimed-big-dance-theater-hartford-stage-annie-b-parson |archive-date=16 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Gesinslewe == Baryshnikov het ’n dogter Aleksandra Baryshnikova (gebore 1981) uit sy verhouding met die aktrise [[Jessica Lange]]. Toe hulle ontmoet het, kon Baryshnikov nie goed Engels praat nie en hulle het in [[Frans]] gekommunikeer.<ref name="MSN entertainment">{{cite news |url=http://www.msn.com/en-ph/entertainment/people/mikhail-baryshnikov/AA4kbFT |title=Mikhail Baryshnikov bio |access-date=7 Januarie 2015 |publisher=MSN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108093355/http://www.msn.com/en-ph/entertainment/people/mikhail-baryshnikov/AA4kbFT |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy is tans al lank in ’n verhouding met die voormalige ballerina Lisa Rinehart. Hulle het drie kinders: Peter (gebore 1989), Anna (1992) en Sofia (1994). In ’n onderhoud met [[Larry King]] het hy gesê hy glo nie in die huwelik nie, want die ''commitment'' van twee mense teenoor mekaar het niks met ’n wettige huwelik te doen nie. Hy is ook nie godsdienstig nie en dit sal dus vir hom niks beteken om voor die kansel te gaan staan nie.<ref name="CNNtrans">{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0205/05/lklw.00.html |title=CNN Larry King Weekend: Interview with Mikhail Baryshnikov |date=5 Mei 2002 |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021181951/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0205/05/lklw.00.html |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=28 Februarie 2016 }}</ref> Op 25 Februarie 2012 verwys hy egter in ’n onderhoud op sy 64ste verjaarsdag met ''The Wall Street Journal'' verskeie kere na sy "vrou". Hulle is in 2006 wettig getroud. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{IMDb naam|0000864}} * {{AllMovie naam|80911}} * [http://www.filmreference.com/film/29/Mikhail-Baryshnikov.html ’n Biografie oor Baryshnikov] * [http://www.baryshnikovdancefoundation.org/ Baryshnikov-dansstigting] * [http://concise.britannica.com/ebc/article-9356675/Mikhail-Baryshnikov Mikhail Baryshnikov, Concise Encyclopædia Britannica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222081253/http://concise.britannica.com/ebc/article-9356675/Mikhail-Baryshnikov |date=22 Desember 2007 }} * [http://www.bartleby.com/65/ba/Baryshni.html Mikhail Baryshnikov, Columbia Encyclopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221231315/http://www.bartleby.com/65/ba/Baryshni.html |date=21 Desember 2007 }} * [http://www.vogue.co.uk/news/2014/11/28/mikhail-baryshnikov-photography-exhibition-dancers "Baryshnikov's Art in Motion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160521142925/http://www.vogue.co.uk/news/2014/11/28/mikhail-baryshnikov-photography-exhibition-dancers |date=21 Mei 2016 }}, ’n onderhoud in ''Vogue'' * {{Commons-kategorie inlyn|Anthony Hopkins}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anthony Hopkins|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baryshnikov, Mikhail}} [[Kategorie:Amerikaanse akteurs]] [[Kategorie:Dansers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sowjetoorlopers]] b7you2fgcpqbsu7bjjkllcxevqmcp83 0 109395 2918530 2530067 2026-07-20T23:31:51Z Aryan.HK 211319 2918530 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Fatimah | bynaam = | beeld = Fatimah Calligraphy.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = فاطمة | geboortedatum = {{Geboortedatum|604|7|27}} | geboorteplek = [[Mekka]], [[Arabië]] (hedendaagse [[Saoedi-Arabië]]) | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|604|7|27|632|8|28}} | sterfteplek = Mekka, Arabië (hedendaagse Saoedi-Arabië) | ouers = [[Mohammed]]<br />[[Khadijah bint Khuwaylid]] | titel = | nasionaliteit = Arabies | alma_mater = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = [[Islam]] | huweliksmaat = [[Ali]] | kinders = [[Hasan ibn Ali]]<br />[[Husayn ibn Ali]]<br />Muhsin ibn Ali (ongebore)<br />Zaynab bint Ali<br />Umm Kulthum bint Ali | webblad = | handtekening = }} '''Fāṭimah bint Muḥammad''' (/ fætəmə, fɑːtiːˌmɑː /; [[Arabies]]:. فاطمة ''Fatimah''; gebore 605 of 615 - gesterf 28 Augustus 632) was die jongste dogter van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en [[Khadijah bint Khuwaylid]], vrou van [[Ali]] en moeder van Hasan en Hussein, asook een van die lede van Ahl al-Bayt.<ref name="Seyyed Jafar Morteza Amoli">{{cite book |last=Amoli |first=Seyyed Jafar Morteza |title={{rtl-lang|fa|الصحیح من سیره النبی الاعظم}} |trans-title=True Biography of the Prophet Muhammad |volume=1 |pages=351–350"}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.al-islam.org/kaaba14/3.htm |title=The Story of Hazrat Fatima (sa), daughter of the Holy Prophet &#124; Story of the Holy Ka’aba &#124; Books on Islam and Muslims |publisher=Al-Islam.org |access-date=24 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925205049/http://www.al-islam.org/kaaba14/3.htm |archive-date=25 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Sien ook == *[[Ahl al-Bayt]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Moslems]] [[Kategorie:Geboortes in 605]] [[Kategorie:Sterftes in 632]] biv3dgiygh5vb2v2iievcwzaad2qwo5 2918535 2918530 2026-07-21T00:07:12Z Aryan.HK 211319 2918535 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Fatimah al-Zahra | bynaam = | beeld = Fatimah Calligraphy.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = فاطمة | geboortedatum = {{Geboortedatum|604|7|27}} | geboorteplek = [[Mekka]], [[Arabië]] (hedendaagse [[Saoedi-Arabië]]) | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|604|7|27|632|8|28}} | sterfteplek = Mekka, Arabië (hedendaagse Saoedi-Arabië) | ouers = [[Mohammed]]<br />[[Khadijah bint Khuwaylid]] | titel = | nasionaliteit = Arabies | alma_mater = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = [[Islam]] | huweliksmaat = [[Ali]] | kinders = [[Hasan ibn Ali]]<br />[[Husayn ibn Ali]]<br />Muhsin ibn Ali (ongebore)<br />Zaynab bint Ali<br />Umm Kulthum bint Ali | webblad = | handtekening = }} '''Fāṭimah bint Muḥammad''' (/ fætəmə, fɑːtiːˌmɑː /; [[Arabies]]:. فاطمة ''Fatimah''; gebore 605 of 615 - gesterf 28 Augustus 632) was die jongste dogter van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en [[Khadijah bint Khuwaylid]], vrou van [[Ali]] en moeder van Hasan en Hussein, asook een van die lede van Ahl al-Bayt.<ref name="Seyyed Jafar Morteza Amoli">{{cite book |last=Amoli |first=Seyyed Jafar Morteza |title={{rtl-lang|fa|الصحیح من سیره النبی الاعظم}} |trans-title=True Biography of the Prophet Muhammad |volume=1 |pages=351–350"}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.al-islam.org/kaaba14/3.htm |title=The Story of Hazrat Fatima (sa), daughter of the Holy Prophet &#124; Story of the Holy Ka’aba &#124; Books on Islam and Muslims |publisher=Al-Islam.org |access-date=24 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925205049/http://www.al-islam.org/kaaba14/3.htm |archive-date=25 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Sien ook == *[[Ahl al-Bayt]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Moslems]] [[Kategorie:Geboortes in 605]] [[Kategorie:Sterftes in 632]] giemtlo6rsbfq1qzaq51k7fh50v5rnf 0 110105 2918865 1513586 2026-07-22T23:54:43Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2918865 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Did you mean andré emotions.png|duimnael|300x300px|Wasige soektog in Mediawiki vir "''angry emoticon''": "Did you mean: ''andré emotions''"]] In [[rekenaarwetenskap]] is '''wasige stringpassing''' of '''wasige stringsoektog''' 'n tegniek om karakterstringe te soek wat 'n patroon min-of-meer pas (eerder as presies). Die probleem van wasige stringpassing word tipies in twee subprobleme verdeel: die vind van benaderde substringpassings in 'n gegewe string, en die vind van woordeboekstringe wat min-of-meer pas by die soekpatroon. == Oorsig == Die nabyheid van 'n passing word gemeet in terme van die aantal primitiewe bewerkings wat nodig is om die string om te skakel in 'n presiese passing. Dié getal word die [[redigeerafstand]] genoem tussen die string en die patroon. * invoeging: ''bok'' → bo'''e'''k * skrap: ''bo'''e'''k'' → bok * vervanging: ''boe'''k''''' → ''boe'''t''''' Hierdie drie bewerkings kan veralgemeen word as vorme van vervanging deur 'n NULL-karakter (hier aangedui met *) waar 'n karakter geskrap of ingevoeg word: * invoeging: ''bo'''*'''k'' → ''bo'''e'''k'' * skrap: ''bo'''e'''k'' → ''bo'''*'''k'' * vervanging: ''boe'''k''''' → ''boe'''t''''' Wasige passing kan ook ''transposisie'' hanteer, waarin die posisies van twee letters in die string omgeruil word, as 'n primitiewe bewerking. Die verandering van ''boet'' na ''bote'' is 'n voorbeeld van transposisie. Verskillende benaderings tot wasige passing kan verskillende beperkings stel. Sommige gebruik 'n enkele globale ongeweegde koste, dit wil sê, die totale aantal primitiewe bewerkings wat nodig is om die passing in die patroon te verander. By voorbeeld, as die patroon ''boek'' is, verskil ''boet'' met een vervanging, ''boeke'' met een invoeging, ''bok'' met een skrapping en ''plek'' met twee vervangings. As alle bewerkings tel as 'n enkele eenheidkoste en die drempel is op een gestel, sal ''boet'', ''boeke'' en ''bok'' pas en ''plek'' sal nie. Ander benaderings spesifiseer die aantal bewerkings van elke soort apart, en ander weer stel 'n totale koste maar laat verskillende gewigte toe om toegeken te word aan verskillende bewerkings. Sommige benaderings laat aparte toekenning toe aan individuele groepe in die patroon wat drempels en gewigte betref. == Probleemformulering en algoritmes == Een moontlike definisie van die probleem van wasige stringpassing is die volgende: Gegewe 'n patroonstring <math>P = p_1p_2...p_m</math> en 'n teksstring <math>T = t_1t_2\dots t_n</math>, vind 'n substring <math>T_{j',j} = t_{j'}\dots t_j</math> in ''T'', wat, vir alle substringe van ''T'' die kleinste redigeerafstand het tot die patroon ''P''. 'n Brutekragbenadering sal behels om die redigeerafstand na P te bereken vir alle substringe van T en dan die substring te kies met die minimumafstand. Dié [[algoritme]] sal egter 'n looptyd hê van O(n<sup>3</sup>m). 'n Beter oplossing wat deur Sellers voorgestel is, maak staat op dinamiese programmering. Dit gebruik 'n alternatiewe formulering van die probleem: vir elke posisie  ''j'' in die teks ''T'' en elke posisie ''i'' in die patroon ''P'', bereken die minimumredigeerafstand tussen die ''i'' eerste karakters van die patroon <math>P_i</math> en enige substring <math>T_{j',j}</math> van ''T'' wat eindig by posisie ''j''. Vir elke posisie ''j'' in die teks ''T'', en elke posisie ''i'' in die patroon ''P'', gaan deur alle substringe van ''T'' wat eindig by posisie ''j'', en bepaal watter een van hulle het die kleinste redigeerafstand na die ''i'' eerste karakters van die patroon ''P''. Skryf dié kleinste afstand as ''E''(''i'',&nbsp;''j''). Na die berekening van ''E''(''i'',&nbsp;''j'') vir alle ''i'' en ''j'' kan ons maklik 'n oplossing vir die oorspronklike probleem vind: dit is die substring waarvoor ''E''(''m'',&nbsp;''j'') die kleinste is (''m'' is die lengte van die patroon ''P''.) Die berekening van ''E''(''m'',&nbsp;''j'') is baie soortgelyk aan die berekening van die redigeerafstand tussen die twee stringe. Om die waarheid te sê, ons kan die algoritme vir berekening van die [[Levenshteinafstand|Levenshtein-afstand]] gebruik vir ''E''(''m'',&nbsp;''j''), met die enigste verskil dat ons die eerste ry met nulle moet inisialiseer, en die pad van berekening moet stoor, d.w.s. of ons ''E''(''i''&nbsp;−&nbsp;1,''j''), E(''i'',''j''&nbsp;−&nbsp;1) of ''E''(''i''&nbsp;−&nbsp;1,''j''&nbsp;−&nbsp;1) gebruik het om ''E''(''i'',&nbsp;''j'') te bereken. In die skikking wat die ''E''(''x'',&nbsp;''y'')-waardes bevat, kies ons die kleinste waarde in die laaste ry, stel dit as ''E''(''x''<sub>2</sub>,&nbsp;''y''<sub>2</sub>), en volg die pad van berekening agteruit, terug na ry nommer 0. As die veld waar ons aankom ''E''(0,&nbsp;''y''<sub>1</sub>) was, dan is ''T''[''y''<sub>1</sub>&nbsp;+&nbsp;1]&nbsp;...&nbsp;''T''[''y''<sub>2</sub>]  'n substring van T met die kleinste redigeerafstand na die patroon ''P''. Die berekening van die ''E''(''x'',&nbsp;''y'')-skikking neem ''O''(''mn'') in tyd met die dinameseprogrammeringalgoritme, terwyl die terugwerkfase ''O''(''n''&nbsp;+&nbsp;''m'') in tyd neem. == Aanlyn teenoor vanlyn == Tradisioneel word wasige stringpassing geklassifiseer in twee kategorieë: aanlyn en vanlyn. Met die aanlynalgoritmes kan die patroon verwerk word voordat die soektog gedoen word, maar die teks kan nie. Met ander woorde, aanlyntegnieke soek sonder 'n indeks. Vroeë algoritmes vir aanlyn wasige stringpassing is voorgestel deur Wagner en Fisher en deur Sellers. Altwee algoritmes is gebaseer op dinamiese programmering maar los verskillende probleme op. Sellers se algoritme soek by benadering na 'n substring in 'n teks terwyl die algoritme van Wagner en Fisher die [[Levenshteinafstand|Levenshtein-afstand]] bereken, en is dus slegs gepas vir "[[woordeboek]]" wasige soek. Aanlyntegnieke is herhaaldelik verbeter. Moontlik die mees bekende verbetering is die Bitap-algoritme (ook bekend as die shift-or- en shift-and-algoritme) wat baie doeltreffend is vir relatief kort patroonstringe. Die Bitap-algoritme is die hart van die soekprogram agrep vir [[Unix]]. 'n Oorsig van aanlyn-soekalgoritmes is gedoen deur G. Navarro. Alhoewel blitsvinnige metodes bestaan, is hul werkverrigting op groot data onaanvaarbaar. Voorafverwerking van die teks of indeksering maak soektogte aansienlik vinniger. Daar is reeds 'n verskeidenheid van indekseringsalgoritmes voorgestel. Dit sluit in suffiksbome, metrieke bome en n-gram-metodes. 'n Gedetailleerde oorsig van indekseringstegnieke wat die vind van arbitrêre substringe in 'n teks toelaat, is gegee deur Navarro ''et al.''. 'n Oorsig van woordeboekmetodes (d.w.s. metodes wat mens toelaat om alle woordeboekinskrywings te vind wat by benadering by 'n soekpatroon pas) is gegee deur Boytsov. == Toepassings == Die algemeenste toepassing van wasige passing tot onlangs was [[Speltoetser|speltoetsing]]. Met die beskikbaarheid van groot hoeveelhede DNS-data het die passing van nukleotiedkettings 'n belangrike toepassing geword. Wasige passing word ook gebruik in die filtrering van gemorspos. Stringpassing kan nie gebruik word vir meeste binêre data soos beelde en musiek nie. Dié data benodig ander algoritmes soos akoestiese vingerafdrukke. [[Kategorie:Rekenaarwetenskap]] 3s8dfy91yu477bpahoeql6awyq2p5xa 0 111629 2918470 2916528 2026-07-20T13:05:56Z Aliwal2012 39067 /* 2020 – hede */ 2918470 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Grosjean_Barcelona_testing_2016.jpg|duimnael|380px|[[Romain Grosjean]] toets 'n renmotor van Haas in [[2016]] by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]].]] Die '''Haas F1-span''' behels die [[Formule Een]]wedrenbedrywighede van die Haas-firma. Die span se ontwikkeling- en fabriekswerke is in Kannapolis in [[VSA|Amerika]] gesetel, maar hulle het fasiliteite vir wedrenvoorbereiding in Banbury, [[Verenigde Koninkryk]] asook [[Maranello]], [[Italië]]. Haas F1 Racing het in 2016 as 'n selfstandige span begin deelgeneem aan Formule Eenwedrenne. [[Ferrari]] verskaf en ondersteun tans die span met spesiaalontwerpte en doelgeboude renmotorenjins. ==Jaers== Op 29 September en 31 Oktober 2015 is aangekondig dat [[Romain Grosjean]] die span se eerste<ref>{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/officieel-grosjean-racet-volgend-jaar-voor-haas-f1/3376597/ |title=Officieel: Grosjean racet volgend jaar voor Haas F1 |author=Erwin Jaeggi |language=Nederlands|work=Motorsport.com |date=29 September 2015 |access-date=4 September 2021}}</ref> en [[Esteban Gutiérrez]] die span se tweede renjaer<ref>{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/officieel-gutierrez-teamgenoot-grosjean-bij-haas/3376909/ |language=Nederlands |title=Officieel: Gutierrez teamgenoot Grosjean bij Haas |author=Rahied Ishaak |work=Motorsport.com |date=31 Oktober 2015 |access-date=4 September 2021}}</ref> in die 2016-seisoen sal wees. Ondanks goeie voorbereiding van hul renmotors, het die span se jaers weinig sukses behaal, en hul eindig in die agtste plek met 29 kampioenskapspunte in 2016. Aan die einde van 2020 is beide Grosjean en [[Kevin Magnussen]] se kontrakte nie hernu nie. Die span het met twee nuwelinge in 2021 begin, [[Mick Schumacher]], seun van die sewemalige F1-wêreldkampioen [[Michael Schumacher]] en die [[Rusland|Rus]] [[Nikita Mazepin]], wie se vader se maatskappye ook borgskap aan die span verskaf het. Mazepin is in 2022 in die span vervang deur [[Kevin Magnussen]], weens politieke redes (die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022]]). Sedert die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] is [[Nico Hülkenberg]] as bestuurder gekontrakteer nadat die jong Schumacher nie goeie resultate in die Grand Prix-wedrenne kon lewer nie, en ook by 'n paar geleenthede sy Haas-renmotor verwoes het. == Renuitslae == [[Lêer:Antonio Giovinazzi 2017 Malaysia FP1.jpg|duimnael|450px|[[Antonio Giovinazzi]] toetsbestuur 'n Haas tydens die [[2017 Maleisiese Grand Prix]].]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2016 – 2019 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- ! Jaar ! Onderstel <br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| VF-16<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 059/5<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''29''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''8''' |- |align="left"| {{vlagikoon|FRA}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 20 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#cfcfff"| 11 |- |align="left"| {{vlagikoon|MEX}} [[Esteban Gutiérrez]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 20 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| VF-17<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''47''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''8''' |- |align="left"| {{vlagikoon|FRA}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 | |- |align="left"|{{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"|[[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| VF-18 <br />{{Pirelli}} |rowspan="3"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062 EVO<br /> 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''93''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''5''' |- |align="left"| {{vlagikoon|FRA}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#000000" style="color:white"| DSQ |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |- |align="left"|{{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#000000" style="color:white"| DSQ |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"|[[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| VF-19 <br />{{Pirelli}} |rowspan="3"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 064<br /> 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''28''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''9''' |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |- |align="left"| {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| ''17'' |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel <br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} === 2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- !Jaar !Onderstel <br/>en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="4"| VF-20 <br />{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065<br /> 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|28px]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>[[Beeld:Flag of Tuscany.svg|20px]] | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="4" bgcolor=efefef| '''3''' |rowspan="4" bgcolor=efefef| '''9''' |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF | | | | | | | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} Pietro Fittipaldi | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 | | | | | | | |- |align="left"| {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| VF-21 <br />{{Pirelli}} |rowspan=3|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065/6<br/> 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''0''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''10''' |- |align="left"| {{vlagikoon|RUS}} [[Nikita Mazepin]] |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=cfcfff| 19 |bgcolor=cfcfff| 19 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=cfcfff| 14 |bgcolor=cfcfff| 20 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 19 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 20 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=ffffff| DNS | | |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Mick Schumacher]] |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 13 |bgcolor=cfcfff| 19 |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 19 |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=efcfff| DNF |bgcolor=cfcfff| 14 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="3"| VF-22<br />{{Pirelli}} |rowspan=3|[[Ferrari]] 066/7<br />1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''37''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''8''' |- |align="left"| {{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup> 9 |bgcolor=cfcfff|16† |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup> 8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Mick Schumacher]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''10'''</sup>17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''9'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| VF-23<br />{{Pirelli}} |rowspan=3|[[Ferrari]] 066/10<br />1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''12''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''10''' |- |align="left"| {{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17† |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|19† |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|20 | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="4"| VF-24<br />{{Pirelli}} |rowspan="4"|[[Ferrari]] 066/12<br />1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br />[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=4 bgcolor=efefef| '''58''' |rowspan=4 bgcolor=efefef| '''7''' |- |align="left"| {{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|19† |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|<small>Toets</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|<small>Toets</small> |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|<small>Toets</small> |bgcolor=f0f8ff|<small>Toets</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan=3| VF-25<br />{{Pirelli}} |rowspan=3|[[Ferrari]] 066/15<br />1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''79''' |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''8''' |- |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''5'''</sup>15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| VF-26<br />{{Pirelli}} |rowspan=3|[[Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |bgcolor=|<!-- laat blanko --> |bgcolor=|<!-- laat blanko --> |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''21*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''7*''' |- |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 <sup>†</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Onderstel<br/>en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |} * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * <sup>'''†'''</sup> Renjaer haal nie die eindstreep nie, maar word wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen nog aan die gang. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 1wc3537jrufuosnlu3ibcpck06vxlg2 0 112639 2918866 1482356 2026-07-22T23:55:12Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2918866 wikitext text/x-wiki Die term '''outo-etnografie''' bestaan uit drie woorddele: ''outo'' (self), ''etno'' (kultuur) en ''grafie'' (proses) wat die tekstuele voorstelling van 'n individu se persoonlike ervaringe in sy/haar sosiale, politieke, ekonomiese en kulturele konteks verduidelik.<ref>Luitel, B.C. 2003. Narrative explorations of Nepali mathematics curriculum landscapes: An Epic Journey''.'' Ongepubliseerde MS-verhandeling. Curtin: Curtin University of Technology.</ref> Outo-etnografie is eenders en terselfdertyd anders as etnografie, gebaseer op die proses, die kultuur en die self. Dit is navorsing weens die verhalende en verduidelikende aspekte, wat die konneksie tussen die persoonlike en die kulturele bied en blote selfnarratief oortref weens die analitiese en interpretatiewe aard daarvan.<ref>Chang, H. 2008. ''Autoethnography as method.'' Walnut Creek CA: Left Coast Press, INC.</ref> 'n Onderliggende bekommernis van navorsers in 'n opvoedkundige konteks is die vraag vir wie hierdie tesis waarde sou hê? Wie sou dit lees as die oorgrote meerderheid van sy lesers nie die woorde of konsepte verstaan nie, as gevolg van die trant waarin dit geskryf is? Elke ervaring bied die geleentheid vir die navorser om die navorsingsverhaal te vertel op so 'n wyse dat ander dit sal kan verstaan en gebruik. Elke leser lei die betekenis van hierdie tesis as teks af vanuit die verwysingsraamwerk, diskoersgemeenskap en kultuur, waaraan hy/sy behoort. Hierdie artikel bespreek die gebruik van outo-etnografie as [[Navorsing as bricolage|navorsing]] en verslag in opvoedkundige konteks. Dit bespreek tersaaklike terminologie, naamlik etnografie en outo-etnografie. Verder voer dit argumente aan hoekom outo-etnografie gebruik sou kon word, wat die kritiek teen hierdie wyse van navorsingsverslag is, wat die slaggate in so 'n soort navorsing is, en wat die voordele van outo-etnografie is. Uiteindelik bespreek dit ook die narratiewe benadering wat ten grondslag van hierdie vorm van navorsing lê. == Etnografie == Etnografie – as 'n teoretiese oriëntasie en filosofiese paradigma binne die verwysingsraamwerk van [[antropologie]] – behels die nimmer-eindigende probeerslae om spesifieke gebeure, geleenthede en die verstaan daarvan in 'n voller, ryker en meer betekenisvolle konteks te plaas.<ref name=":0">Tedlock, 2000 in Denzin, N.K. & Lincoln, Y.S. (reds.). 2000. ''Handbook of qualitative research.'' London: Sage Publications.</ref> Etnografie behels die wýse waarop informasie of data in geskrewe woord of teks verander kan word. Hierdie aspek is vir navorsers van belang, want hierdeur kon persoonlike ervaringe gekoppel word aan 'n kennisarea, wat akademiese rekenskap aan 'n navorsingsverslag gee. Etnografie maak staat op geleefde ervaringe, wat die lees van 'n verslag meer ontvanklik en leesbaar vir die meerderheid van die opgevoede publiek maak<ref name=":0" /> en navorsing gevolglik in 'n meer betekenisvolle konteks plaas. Hiervolgens word navorsers se eie navorsingstekste belangrike bronne<ref>Archetti, 1994:11-13; Rogers, 1997; Shryock, 1996, 1997; Terrio, 1998:27-28</ref> Die navorser as etnograaf, net soos enige ander skrywer, het te make met bepaalde [[Genre|genres]] en style<ref name=":0" /> waaruit skryfwerk dus ontstaan. == Outo-etnografie == Outo-etnografie (volgens Ellis<ref>Ellis, C. 2004. ''The Ethnographic I: A methodological novel about autoethnography.'' Walnut Creek CA: Altimira Press.</ref> en Ellis en Bochner<ref name=":1">Ellis, C. & Bochner, A. 2000. Autoethnography, Personal Narrative, Reflexivity. In N. Denzin and Y. Lincoln (reds.), ''Handbook of Qualitative Research.'' Thousand Oaks, CA: Sage. 733-68.</ref>) soos wat dit gebruik word vir die afgelope twee dekades, sluit 'n wye reeks van skryfbenaderinge tot navorsing in, wat veral die persoonlike aspekte met die kulturele verbind. Ook volgens Richardson<ref name=":2">Richardson, L. 2000(a). New writing practices in qualitative research. ''Sociology of Sport Journal'' 17:5-20. Richardson, L. 2000(b). Writing: a method of inquiry. In N. Denzin and Y. Lincoln (reds.). ''Handbook of Qualitative Research.'' Thousand Oaks, CA: Sage. 516-29.</ref> is outo-etnografie uiters persoonlike en onthullende tekste waarin die skrywer die storie vertel van eie geleefde ervaringe wat verband hou met die persoonlike tot die kulturele. [[Skryfkuns|Skryf]] was nog altyd 'n manier van weet, 'n manier om uit te vind oor die onderwerp van skrywe, maar ook oor die self. Outo-etnografiese skrywe vertoon die skryfproses, sowel as die skryfproduk as interverweef<ref name=":2" /> − op so 'n wyse dat dit mense se emosies en geleefde ervaringe uitlok om te verhoed dat hulle vervreem word van opregte verstaan van die proses. Die navorser se eie poging tot 'n geleefde verhaal plaas hom/haar in gesprek met sigself, maar ook in gesprek met die leser. Om in gesprek met die self te wees het beduidende waarde: “''In conversation with ourselves we expose our vulnerabilities, conflicts, choices, and values. We take measure of our uncertainties, our mixed emotions and the multiple layers of our experience. Our accounts seek to express the complexities and difficulties of coping and feeling resolved, showing how we changed over time as we struggled to make sense of our experience. Often our accounts of ourselves are unflattering and imperfect, but human and believable. The text is used, then, as an agent of self understanding and ethical discussion''”.<ref name=":1" /> In outo-etnografie navorsing binne opvoedkundige konteks staan die wyse waarop die teks as 'n literêre reis geskryf word voorop, terwyl die navorser as skrywer en opvoeder reflekteer oor eie praktyke en hoe hy/sy die toekoms daaruit uitsien. Outo-etnografie “''...involves setting a scene, telling a story, weaving intricate connections among life and art, experience and theory, evocation and explanation… and then letting go, hoping for readers who will bring the same careful attention to our words in the context of their own lives.''”<ref name=":3">Jones, S.H. 2005. Autoethnography: Making the personal political. In Denzin and Lincoln (reds.). ''Handbook of Qualitative Research'' (3rd edition). 763-91.</ref> === Hoekom outo-etnografie? === <blockquote>“…knowing if one can think differently than one thinks, and perceive differently that one sees, is absolutely necessary if one is to go on looking and reflecting at all.”<ref>Foucault, M. 1987. ''The use of pleasure: The history of sexuality Volume II.'' Hammondsworth: Penguin.</ref></blockquote>Die ''self'' is 'n sosiale individu wat leer om ''ander'' te verstaan deur te reflekteer oor die ''self'' in sosiale interaksie met ander.<ref name=":4">Wall, S. 2006. An Autoethnography on Learning about Autoethnography. ''International Journal of Qualitative Methods'' 5(2):1-11.</ref> Elke individu leer hoe die wêreld gedefinieer word en hoe om hulself en hul verhoudinge met ander te herdefinieer deur refleksie van wat ander doen. Outo-etnografie laat ''ander'' se ervaringe toe om die moontlikheid van kritiese self-refleksie tot gevolg te hê.<ref>Sparkes, A. C. 2002. Autoethnography: Self indulgence or something more? In Bochner, A. P. & Ellis, C. (reds.). 2002. ''Ethnographically speaking. Autoethnography, literature, and aesthetics''. New York: Rowman & Littlefield. 209-32.</ref> Goeie outo-etnografiese navorsing strek veel wyer as net die navorser se eie ''self'' <ref name=":5">(a) Reed-Danahay, D. E. 1997. ''Leaving home: Schooling stories and the ethnography of auto ethnography in rural France.'' Oxford: Oxford University Press. (b) Reed-Danahay, D.E. 1997. ''Auto/Ethnography: Rewriting the self and the social.'' Oxford, UK: Berg.</ref><ref>Crawford, L. 1996. Personal Ethnography. ''Communication Monographs'' 63(2):158 –68.</ref>''.'' Hiervolgens is dit 'n werklikheid om te leer oor die algemeen deur te let op die spesifieke gebeure, insidente en ervaringe van 'n enkele navorser.<ref>Church, K. 1995. ''Forbidden narratives.'' Londen: Gordon and Breach Publishers.</ref> Outo-etnografiese skrywe gee aanleiding tot self-refleksie, aksie en verdere refleksie wat die ''self'' en die lewe kan verander.<ref>Smith, L. M. 1998. Biographical method. In Denzin, N. K. & Lincoln, Y. S. (reds.). ''Strategies of qualitative inquiry''. Thousand Oaks: Sage Publications.</ref> So 'n studie kan die persoonlike met die kulturele kombineer en geleefde ervaringe met bestaande kennis verbind om navorsers op hierdie terrein toe te laat dat dit wat hulle hieruit geleer het, tot 'n nuwe kontekstuele verstaan van hulle eie persepsies en metodiek kon kom. ‘’n Outo-etnografiese teks het die potensiaal om lesers toe te laat om hul verbeelding te gebruik deurdat soortgelyke omstandighede of ervaringe hulle uitnooi om te identifiseer met hulle ervaringe en om te leer uit hulle gevolgtrekkinge. Dit is 'n pertinente wyse waarop navorser as skrywer sigself beter kan verstaan. Outo-etnografiese metodologie verskaf ook die konseptuele bewuswording van die navorser se groeimomente wat hom/haar, sowel as die lesers, lei tot insigte rakende die implikasies, voorstelle en oplossings oor kreatiewe skryf wat bestaan. As outo-etnograaf volg die navorser as opvoedkundige steeds 'n sistematiese navorsingsproses waar data ingesamel, geanaliseer en geïnterpreteer is.<ref name=":6">Clandinin, J.D. & Connelly, F.M. 2000. ''Narrative inquiry: Experience and story in qualitative research.'' San Francisco: Jossey-Bass.</ref> Dit is die soeke na verstaan van ander deur die self. Die ''self'' word 'n belangrike onderwerp om na te let en 'n baie spesifieke en bepaalde lens om deur te kyk na die konsep van ''verstaan''.<ref name=":7">Chang, H. 2008. ''Autoethnography as method.'' Walnut Creek CA: Left Coast Press, INC.</ref> Die gebruik van persoonlike ervaringe as primêre data onderskei outo-etnografie in die veld van etnografiese studies, want hiervolgens word individuele stories geraam in die konteks van die groter storie en die groter konteks.<ref name=":8">Muncey, T. 2005. Doing autoethnography. ''International Journal of Qualitative Methods'' 4(1):1-12.</ref> As poststrukturele navorsing daag die navorser met behulp van outo-etnografie eenrigtingdenke uit wat soek na verandering op dieselfde wyse waarop hy/sy as navorser pleit vir verandering in die gekose konteks. === Kritiek teen outo-etnografie === <blockquote>“Expert knowledge is socially sanctioned in a way that commonsense or personal knowledge is not.”<ref name=":4" /></blockquote><blockquote>“How knowledge is produced and who produces it are important in how status is attributed to knowledge.”<ref name=":8" /></blockquote>Outo-etnografiese navorsing kry sterk kritiek vanuit verskeie positivistiese, selfs kwalitatiewe akademiese navorsingskringe kan ontvang nie. Die meeste akademici is nie gereed om dit as navorsing te beskou nie.<ref name=":4" /> Delamont<ref>Delamont, S. 2007. Arguments against Auto-Ethnography. ''Qualitative Researcher'' (4):2-4.</ref> stel dit duidelik dat outo-etnografiese navorsing lui is – letterlik lui, selfs intellektueel lui. Hiervolgens is haar kritiek dat dit nooit objektief kan wees nie. Dit kan nie voldoen aan etiese standaarde nie en is hoogs eksperimenteel van aard. Outo-etnografie fokus op ''the powerful and not the powerless en'' dit maak navorsers lui vir data-insameling. Die navorser is volgens Delamont ook nie interessant genoeg om oor te skryf in akademiese joernale, om oor te onderrig, of om enige vorm van aandag te verwag van ander nie. Vanweë die klem op die ''self'' as 'n bron en verstaan eerder as bewyse, kan hierdie tipe navorsing volgens Atkinson<ref>Atkinson, P. 1997. Narrative turn or blind alley? ''Qualitative Health Researcher'' (7):325-44.</ref> as selfbehep, narsisties, introspektief en geïndividualiseerd gesien word. Die fokus op biografie eerder as formaliteite is vir sommige 'n bekommernis, omdat persoonlike ervaringe vervreem word van ander diskoerse in dieselfde konteks.<ref name=":4" /> Vir ander is die tekort aan 'n sistematiese en metodologiese roete 'n probleem. Duncan<ref>Duncan, M. 2004. Autoethnography: Critical appreciation of an emerging art. ''International Journal of Qualitative Methods'' 3(4):1-14.</ref> kritiseer die persoonlike skrywes wat op die direkte emosionele respons van die leser ingestel is, eerder as 'n analitiese, gegronde teorie en die metodologie daaragter.<blockquote>“We live in a time of great posibility; let us proceed wisely.”<ref name=":4" /></blockquote>Vir elke argument téén outo-etnografie, is daar ook 'n argument ten gunste van outo-etnografie. Outo-etnografie is selfs meer en veel harder werk as wat buitestaanders besef. Dit hoef nie objektief te wees nie, juis omdat ons daaruit leer. <blockquote>“Maybe the point is not to engage systematically but to engage personally".<ref>Frank, A.W. 2000. The standpoint of storyteller. ''Qualitative Health Researcher'' 10(3):354-65.</ref></blockquote>Outo-etnografie is meer outentiek as tradisionele navorsingsbenaderinge, juis as gevolg van 'n navorser se gebruik van die ''self'' as 'n binnestaander.<ref name=":5" /> Dit verskaf voller en ryker beskrywinge van gebeure en verhoudinge wat eerder ''vertel'' as ''inmeng''.<ref>Laslett, B. 1999. Personal narratives as sociology. ''Contemporary Sociology'' 28(4):391-401.</ref> Dit is selfs meer omvattend as net die blote ''self'' as 'n onderwerp, aangesien geen individu apart vanuit 'n sosiale raamwerk funksioneer nie. 'n Duidelike skakel tussen die persoonlike en die kulturele aspekte bestaan.<ref name=":4" /> Outo-etnografie en persoonlike narratief erken juis die metodologiese en etiese kwessies van die studie en is meer versigtig in die interpretasie, veralgemenings en vooroordele wat bestaan, omdat dit selfrefleksie en/of poginge tot verbeteringe van een of ander aard tot gevolg het. Die keuse berus by elke navorser en elke leser om outo-etnografie te verwerp, te verdra, te aanvaar, te beskerm of selfs te omhels. Dit is in alle essensie 'n uitdagende ''genre'' van navorsing en skryf. === Slaggate van outo-etnografie vir ’n opvoedkundige studie en moontlike oplossings daarvoor === 1. Die '''''eerste moontlike slagga'''t'', is 'n oordrewe fokus op die ''self'' in isolasie van ander. Kultuur is 'n groep-georiënteerde konsep, waarvolgens kultuur en die mens in [[simbiose]] bestaan.<ref name=":7" /> Goeie outo-etnografie reflekteer 'n interafhanklike verhouding van die self met ander. Die slaggat op hierdie vlak, is die metodologiese fokus van die self wat misverstaan word as die lisensie om dieper te grawe in persoonlike ervaringe van 'n navorser, sonder om die kulturele konteks van die stories van ander in ag te neem. As oplossing kan die navorser as opvoedkundige 'n duidelike navorsingsagtergrond bied. [[Literatuur]] word interverweef om die navorsing in die narratiewe vorm te steun. 2. '''''Tweedens''''' is dit maklik om te verval in 'n oorverromatiseerde outo-etnografiese vertelling, wat die doel van die studie vervaag. Soos Coia en Taylor<ref>Coia, L. & Taylor, M. 2006. From the inside out and the outside in: Co-autoethnography as a means of professional renewal. In C. Kosnik ''et al.'' (reds.). ''Making a difference in teacher education through self-study.'' Amsterdam: Springer.</ref> tereg sê: “It is not enough simply to tell the story or write a journal entry.” Vir kulturele verstaan om te kan plaasvind, is alle vertellinge gebaseer op werklike gebeure en dagboekinskrywings, wat nie net die storie bied nie, maar ook die analise en interpretasie van die gebeure, sodat die doel van die studie te alle tye gefokus bly. 3. '''''Derdens''''' kan die eksklusiewe vertroue op herroeping as 'n databron een van die grootste slaggate wees. 'n Mens se geheue as outo-etnografiese navorser is 'n wonderlike bron wat toegang tot vorige ervaringe en persoonlike interpretasies bied, wat jy as navorser alleenlik weet. Wat jy kan herroep, vorm die basis vir die etnografiese data.<ref name=":7" /> Tog meen Muncey:<ref name=":8" /> “Memory is selective and shaped, and is retold in the continuum of one’s experience [although] this does not necessarily constitute lying.” Meer as een wyse van data-insameling moet gebruik word in die navorsingsproses om hierdie slaggat te vermy. Daar kan gebruik gemaak word van waarnemers, evalueringsvorms, fokusgroepgesprekke, groepsrefleksie, dagboekinskrywings, bestaande literatuur en persoonlike refleksie. Die eksterne data ondersteun die innerlike data<ref name=":7" /> deur bewyse van die leerders se werk, evalueringsvorms, waarnemersverslae, dokumente en foto’s. Die veelvuldige bronne bied die basis vir triangulasie wat die betroubaarheid van die inhoud en geldigheid van die outo-etnografiese navorsingsverslag verhoog, deurdat dit etiese en goeie navorsingspraktyke ondersteun. 4. Die '''''vierde slaggat''''' behels die nalatigheid van etiese standaarde met spesifieke verwysing na ander in die outo-etnografiese studie. Clandinin en Connelly <ref name=":6" /> stel 'n uiters gepaste vraag: “Do they [autoethnographers] own a story because they tell it?” Outo-etnografiese stories is verbind aan dié van ander. Dit beteken nie dat vertroulikheid nie van toepassing is ten opsigte van outo-etnografiese navorsing nie.<ref name=":7" /> Om hierdie probleem aan te spreek, kan alle toestemming om die navorsing te begin van die betrokke instansies verkry word. Alle deelnemers aan die navorser behoort deeglik ingelig te word oor die navorsing en wat die prosesse behels. Toestemmingsbriewe vir vrywillige deelname met die opsie om onmiddellik te onttrek, moet onderteken word. Vir die narratiewe deel van die studie, word geen name bekend gemaak sonder die toestemming van die betrokke persone nie. Die onvanpaste gebruik van die term outo-etnografie, is die ''vyfde slaggat.'' Die term outo-etnografie word onkundig gebruik om te verwys na 'n wye verskeidenheid van definisies en narratiewe navraag in die akademie.<ref name=":7" /> Dit verwar navorsers sowel as lesers en maak dit moeilik om onderskeid tussen die verskeie terme te tref. In 'n poging om 'n moontlike oplossing vir die probleem te bied, word 'n duidelike definisie en beskrywing van die term verskaf om die navorser se verstaan van die konsep en die wyse waarop dit in hierdie studie gebruik word, aan die lesers oor te dra. === Voordele van outo-etnografie in opvoedkundige konteks === Die voordele behels volgens Chang<ref name=":7" /> vier dimensies: * Eerstens bied dit 'n gebruikersvriendelike metodologie aan navorsers en die lesers om met navorsing om te gaan. Die navorser het maklike toegang tot die primêre databron van die studie, aangesien dit grotendeels die navorser en sy/haar ervaringe inkorporeer. Terselfdertyd het die navorser te alle tye 'n holistiese en intieme perspektief op die studie, omdat die data bekend is. Vir die leser is outo-etnografie lesersvriendelik weens die persoonlike skryfstyle waarby die leser makliker aanklank vind, eerder as die konvensionele navorsingskryfstyl. Nash<ref>Nash, J.N. 2004. ''Liberating scholarly writing. The power of personal narrative.'' New York: Teachers College Press.</ref> is van mening dat die persoonlike narratiewe selfs lesers bevry van abstrakte en onpersoonlike skrywes en lesers aanraak deur geleefde ervaringe. 'n Unieke stem word aan die studie verleen, een waarop die leser kan reageer. * Tweedens bied outo-etnografie kulturele verstaan van die self en van ander. Self-refleksie en self-ondersoek is die sleutels tot self-verstaan in opvoedkundige konteks.<ref>Nieto, S. 2003. ''What keeps teachers going?'' New York: Teachers College.</ref> * Derdens kan die doen, deel en lees van outo-etnografie die navorser sowel as die lesers help groei, ontwikkel en transformeer in die proses. Die persoonlike interaksie met outo-etnografiese studies het dikwels en onwillekeurig self-refleksie tot gevolg. Gevolglik kan 'n individu se kulturele verstaan verbreed word. Spesifiek met verwysing na opvoeders, kan hul onderrigfilosofieë en praktyke meer inklusief en sensitief word. Sommige kan selfs meer reflektief in hul daaglikse praktyke word en 'n ander kulturele pedagogiek aan die dag begin lê vir die heel eerste keer. * Vierdens het hierdie navorsingsmetode die terapeutiese potensiaal om emosionele seerplekke en ou wonde te heel weens die analitiese en reflektiewe aard daarvan.<ref name=":7" /> 'n Bevryde navorser is die gevolg. == Narratiewe benadering tot verslaggewing in outo-etnografie == <blockquote>“The narrative provides a more epistemologically adequate discourse form for reporting and assessing research within the context of a post positivistic understanding of knowledge generation.”<ref>Dyson, M. 2007. My story in a profession of stories: Auto ethnography – an empowering methodology for educators. ''Australian Journal of Teacher Education'' 32(1):36-46.</ref> </blockquote>Namate die navorsingsgeleenthede gebeur, behoort die navorser dagboekinskrywings, sowel as fokusgroepgespreknotas byhou om te voldoen aan die vereistes van narratiewe etnografie, 'n hibried tussen etnografiese realisme en memoires.<ref name=":0" /> Hiervolgens bied navorsing 'n ruimte vir navorsers om akkuraat verslag te doen van gebeure en hul eie ervaringe te verwoord. Om te skryf oor wat gebeur het en hoe die navorser daaroor  gevoel het, gebeur volgens 'n vakwetenskaplike stem.<ref name=":9">Hanekom, A. 2005. Om tot beter verstaan van die leesproses te kom – 'n Outobiografiese narratief. Ongepubliseerde M.Ed. verhandeling. Stellenbosch: Universiteit Stellenbosch.</ref> Die kennis wat die navorser besig is om te konstrueer deur eie ervaringe, gebeure en interaksies, is veral in opvoedkundige kontekste geldig.<ref>Dyson, M. 2007. My story in a profession of stories: auto ethnography – Nn empowering methodology for educators. ''Australian Journal of Teacher Education'' 32(1):36-46.</ref> Namate die navorser se verstaan van die narratief al meer ontwikkel, is die vertel van die eie storie gepas as 'n postpositivistiese benadering tot navorsing. Narratiewe metodologie en outo-etnografie is alternatiewe wyses van verslaggewing oor navorsing. Die klem val dus op etnografie en outo-etnografie as navorsingsparadigma en die narratiewe benadering as ondersteunede faktor van die paradigma. By tye word daardie grens soms oorsteek, waar die self van die navorser na vore tree in geskrewe gedeeltes oor eie ervarings. '''Hoekom  narratiewe verslaggewing?'''<blockquote>“As all human beings, researchers use narrative to structure temporal complexity, only to find that this use contributes a complexity of its own.”<ref name=":10">Conle, C. 1999. Why narrative? Which narrative? Struggling with time and place in life and research. ''Curriculum Inquiry'' 29(1):7-28.</ref></blockquote>Na afloop van beide navorsingsgeleenthede en die begin van die optekening hiervan, kan die navorser in 'n opvoedkundige konteks stelselmatig bewus word van 'n mate van innerlike konflik. 'n Hibried-identiteit<ref name=":11">Bolatagici, T. 2004. Claiming the (n)either/(n)or of ‘third space’: (re)presenting hybrid identity and the embodiment of mixed race. ''Journal of Intercultural Studies,'' 25(1):75-85.</ref> as aanbieder-navorser en navorser-opvoeder, selfs aanbieder-opvoeder by tye, kan die navorser laat wonder oor die waarde van die twee navorsingsgeleenthede en die impak van die rolle wat hy/sy vertolk het. Dit is moontlik dat navorsers in die meerderheid van die navorsingtyd verwyderd kan voel van hulle studies omdat dit lyk en voel of daar geen verband tussen hulle persoonlike lewe en professionele aktiwiteite is nie – daar is dus twee aparte entiteite. Conle<ref name=":10" /> verwys na spanning tussen die gekontekstualiseerde “ek” en die “ons”. Goethe<ref name=":10" /> stel dit só: “To know yourself, see what others are doing; to know others, look into your own heart.” Die navorser se eie stem speel 'n kardinale rol. Jones<ref name=":3" /> meen dat ervaringe onbewustelik self die onderwerp van die studie kan word. Die navorser se eie narratiewe skrywe in dagboeke kan help om te sien dat skryf 'n manier van weet is, 'n manier van dieper gesprek en denke volgens Jones, met die self. 'n Tipe wesensleer, [[ontologie]]<ref>(a) Bhabha, H. K. 1993. Culture’s in between. ''Artforum International'' 32(1):167. (b) Bhabha, H. K. 1997. Life at the border: Hybrid identities of the present. ''NPQ: New Perspective Quarterly'' 14(1):30.</ref> kan deur hierdie proses ontstaan, wat die verkenning van die self in die gegewe tyd, ruimte en konteks tot gevolg kan hê. Die navorser is dus indirek besig met die vorming van 'n eie epistemologie. Jones verwys in haar navorsing na 'n “third space” as [[metafoor]], waar sy van die narratiewe gebruik maak om haar ervaringe ryk te vertolk deur refleksie. Hiervolgens is die “third space” metafories, relatief geposisioneer, filosofies en persoonlik ten opsigte van verslagdoening. 'n Wisselwerking van in-en-uit bewegings dui op die verband tussen die navorser en die persoonlike, ruimtelike, sosiale en historiese aspekte, van skryf as 'n navorsingsverslag. Die konteks van 'n studie en die bogenoemde aspekte kan die navorser toerus om deur sy/haar ervaringe 'n hibried-identiteit<ref name=":11" /> wat aanvanklik konflik veroorsaak het, beter te verstaan. Elke ervaring en navorsingsgeleentheid bied 'n geleentheid om die navorsingsverhaal te vertel. Elke vertelling beteken groei en ontwikkeling vir die self en ook as navorser, deurdat nuwe betekenis uit ou ervaringe ontstaan<ref>Van Halen-Faber, C. 1997. Encouraging critical reflection in preservice teacher education: A narrative of a personal learning journey. ''New Directions for Adult and Continuing Education,'' (74):51.</ref> en dit is veral in opvoedkundige konteks ter sprake. Die ontdekking van begrip en verstaan ontwikkel vanuit die konneksies tussen die navorser as kritiese reflekteerder en narrateur van eie ervaringe en vertellinge. Dit vorm die navorser se manier van weet en bied die konneksie tussen gedagtes rakende skryfervaringe en die kommunikering van hierdie gedagtes deur geskrewe woord in die vorm van 'n storie. Die gebruik van stories bied 'n medium vir [[kommunikasie]] wat die weet van die verteller met die weet van die leser of hoorder. Conle<ref name=":10" /> is van mening dat: “...understanding is not a subjective behavior, but always includes the history of those who understand and the history of what is being understood; that there are always, in the act of particular understandings, many aspects of which we are not conscious at that moment. In a hermeneutic encounter, we never simply understand what faces us, but we understand a “truth for us” that this encounter has helped us realize.” Bogenoemde aanhaling is van kardinale belang, aangesien 'n tesis op die rak en 'n uitgebrande student wat teoreties 'n baie gespesialiseerde terrein aangeraak het, nie noodwendig 'n verskil in die praktyk of in enigeen se verstaan rakende die kreatiewe skryfproses sal maak nie.<ref name=":9" /> Die narratiewe benadering bied die geleentheid vir die navorser om gehoor te word op meer as net die akademiese vlak. Dit bied die geleentheid aan die leser om waarlik deel te word van die navorsingstorie. Doyle en Carter<ref>Doyle, W. en K. Carter. 2003. Narrative and learning to teach: implications for teacher-education curriculum. ''Journal of Curriculum Studies'', 35(2):129-34.</ref> voer aan dat die mens 'n universele behoefte as basiese wyse van gedagtegang het “...to story their experience...” om 'n interpretasie van hul inligting en ervaringe te bied. Stories verduidelik hoe dinge werk en watter betekenis sekere gebeure het. Dit bevat bepaalde inligting oor bedoelinge en motiverings. Vanuit die narratiewe oogpunt, leef opvoeders geleefde stories wat deur rasionele denke, selfs verbeelding, hulle help om morele keuses te maak in ooreenstemming met narratiewe strukture. Van 'n baie jong ouderdom is ons besig om stories te skep en te vertel nog lank voordat ons die betekenis van gebeure of abstrakte konsepte daarvan snap. Die narratiewe benadering is 'n benadering wat die geleentheid aan leser en skrywer bied om die talle konneksies tussen die konteks van die studie te vind en dit met persoonlike sowel as kontekstuele kennis (van nie net die skrywer daarvan nie, maar ook die leser) te verbind. Dit word 'n reis. 'n Reis wat die navorser onderneem in die proses tot beter verstaan van die onderwerp van studie. Die narratief kan die navorsers help om te verstaan hoekom hulle navors wat hulle. Die narratief vorm die fundamentele manier van menslike weet en verstaan. == Ten slotte == “The result is not just a portrait of the people he is studying, but a portrait of himself.”<ref>Auster, P. 1998. Translator’s note. In P. Clastres. ''Chronicle of the Guayaki Indians.'' New York: Zone.</ref> Etnografie, outo-etnografie en narratief verleen nie net 'n gepaste metodologie aan navorsing nie, dit kan ook ‘’n gepaste manier wees waarop die gebeure en geleenthede, ryk, betekenisvol en deurdag die navorser se geleefde ervaringe kan beskryf. Hierdie artikel is gebaseer op navorsing gedoen deur Le Roux<ref>Le Roux, A. 2010.Die kreatiewe skryfonderrigproses  - 'n Outo-etnografiese studie. Ongepubliseerde M.Ed-verhandeling. Stellenbosch: Universiteit van Stellenbosch.</ref> == Bronverwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Antropologie]] 88jqjbkkte6hun09oxpwgjc96u3wqdg 0 113980 2918472 2916526 2026-07-20T13:08:36Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Esteban Ocon | image = Esteban Ocon 2017 Malaysia 1.jpg | imagesize = | caption = Ocon in 2017 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1996|09|17|df=y}} | birth_place = Évreux, [[Frankryk]] | Years = 2012–hede | Old Team = [[Manor F1-span|Manor Racing]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />[[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />[[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 2026 Team = [[Haas F1-span|Haas]]<ref name="contract"/> | Car number = 31 | Races = {{F1stat|OCO|entries}} ({{F1stat|OCO|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|OCO|wins}} | Podiums = {{F1stat|OCO|podiums}} | Points = {{F1stat|OCO|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|OCO|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|OCO|fastestlaps}} | First race = [[2016 Belgiese Grand Prix]] | First win = [[2021 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 15 (38 punte) }} '''Esteban Ocon''' (Évreux, [[17 September]] [[1996]]) is 'n [[Frankryk|Franse]] Formule 1-renjaer wat tans vir die [[Haas F1-span|Haasrenspan]] deelneem. Hy word in 2014 as kampioen van die Europese Formule 3-kampioenskap gekroon en in 2015 as die GP3-kampioen. Halfpad deur die [[2016 Formule Een-seisoen]] maak hy sy debuut as bestuurder vir die Manor F1-span, tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]]. Hy was in 2019 onder kontrak by die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] as toetsbestuurder en reserwejaer tot sy skuif na Renault vir 2020. Hy het sy eerste Formule Een-podium by die 2020 Sakhir Grand Prix en eerste oorwinning by die [[2021 Hongaarse Grand Prix]] behaal. Ten spyte daarvan dat hy nie 'n wedren of 'n podium in 2022 gewen het nie, het hy sy beste posisie op die jaers se punteleer in die agtste plek verseker met 92 punte, 11 punte voor spanmaat [[Fernando Alonso]], wat Alpine gehelp het om die vierde plek in die vervaardigerskampioenskap te verseker. Ocon het die volgende jaar sy derde podium by die [[2023 Monaco Grand Prix]] behaal, al het hy die seisoen in die twaalfde plek op die punteleer afgesluit met 58 punte. Hy sal Alpine ná die 2024-seisoen verlaat. [[Lêer:2014 F3 HockenheimringII Esteban Ocon by 2eight 8SC1548.jpg|duimnael|links|350px|Esteban Ocon in F3 op die [[Hockenheimring]] in 2014]] == Formule 1-loopbaan == Ocon se eerste ervaring van 'n Formule Een-motor was op 22 Oktober 2014 toe hy die Lotus E20 by Circuit Ricardo Tormo bestuur het as deel van 'n tweedaagse toets vir [[Lotus F1-span]].<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/esteban-ocon-completes-lotus-f1-test/457880/|title=Esteban Ocon completes Lotus F1 test|website=motorsport.com|date=23 October 2014|access-date=6 January 2020|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210030815/https://www.motorsport.com/f1/news/esteban-ocon-completes-lotus-f1-test/457880/|url-status=live}}</ref> 'n Week later het hy 'n toets in die Ferrari F10 by die Fiorano-renbaan voltooi as 'n prys vir sy FIA Formule 3 Europese titel.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2014/10/Ferrari-impressed-by-Ocon-after-Fiorano-test.html|title=Ferrari impressed by Ocon after Fiorano test|website=formula1.com|date=30 October 2014|accessdate=7 August 2023|archive-date=7 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807074922/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2014/10/Ferrari-impressed-by-Ocon-after-Fiorano-test.html|url-status=live}}</ref> In November het hy sy Grand Prix-naweek-debuut vir Lotus gemaak tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2014/races/916/abu-dhabi/practice-1.html|title=2014 Formula 1 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Practice 1|website=formula1.com|date=21 November 2014|access-date=6 January 2020|archive-date=22 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2014/races/916/abu-dhabi/practice-1.html|url-status=live}}</ref> In Mei 2015 is Ocon deur [[Force India]] opgeroep om by die na-rentoets in Barcelona te ry, nadat [[Pascal Wehrlein]] gedwing is om te onttrek weens siekte.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/5/ocon-to-get-force-india-test-outing-on-wednesday.html|title=Ocon to get Force India test outing on Wednesday|website=formula1.com|date=12 May 2015|access-date=6 January 2020|archive-date=11 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811043906/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/5/ocon-to-get-force-india-test-outing-on-wednesday.html|url-status=live}}</ref> Voordat hy met die GP3-titel bekroon is, is aangekondig dat Ocon by die Mercedes Junior-span sou aansluit. In Februarie 2016 is aangekondig dat Ocon ook as reserwejaer vir die [[Renault F1|Renault Sport F1-span]] vir die 2016-seisoen sal optree.<ref>{{cite web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/122669|title=Esteban Ocon set to get Renault Formula 1 reserve role for 2016|last=Parkes|first=Ian|work=Autosport|date=2 February 2016|access-date=2 February 2016|archive-date=18 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018134301/http://www.autosport.com/news/report.php/id/122669|url-status=live}}</ref> Hy het Vrydag se oefensessies tydens vier Grands Prix vir die span deelgeneem. === Alpine (2021–2024) === ==== 2021: Eerste oorwinning ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2021 Nr. 31 Ocon.jpg|duimnael|Ocon by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]]]] Renault herloods as die [[Alpine F1-span]] vir die [[2021 Formule Een-seisoen|2021-seisoen]]. Die span het die tweemalige wêreldkampioen [[Fernando Alonso]] as spanlid van Ocon onderteken nadat [[Daniel Ricciardo]] na [[McLaren]] vertrek het.<ref>{{Cite web|title=Fernando Alonso to make sensational return to F1 with Renault in 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.fernando-alonso-to-make-sensational-return-to-f1-with-renault-in-2021.70HoQCymKIElIDzHFXkaBB.html|access-date=20 September 2020|website=Formula 1|language=en|archive-date=2 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002160207/https://www.formula1.com/en/latest/article.fernando-alonso-to-make-sensational-return-to-f1-with-renault-in-2021.70HoQCymKIElIDzHFXkaBB.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=McLaren Racing - Daniel Ricciardo to drive for McLaren from 2021|url=https://www.mclaren.com/racing/team/daniel-ricciardo-drive-mclaren-2021/|access-date=20 September 2020|website=www.mclaren.com|language=en|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925100451/https://www.mclaren.com/racing/team/daniel-ricciardo-drive-mclaren-2021/|url-status=live}}</ref> In die span se eerste wedren as Alpine, die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], word Ocon van agter gestamp deur [[Sebastian Vettel]] in sy [[Aston Martin F1|Aston Martin]]. Ocon het die wedren dertiende geëindig en Vettel het later om verskoning gevra vir die voorval.<ref>{{Cite web|title=Ocon confirms Vettel apologised for collision|url=https://www.msn.com/en-gb/sport/formula1/ocon-confirms-vettel-apologised-for-collision/ar-BB1f5ZEt|access-date=29 April 2021|website=www.msn.com|language=en|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429082942/https://www.msn.com/en-gb/sport/formula1/ocon-confirms-vettel-apologised-for-collision/ar-BB1f5ZEt|url-status=live}}</ref> Ocon is negende geklassifiseer tydens die [[2021 Emilia Romagna Grand Prix]] voor Alonso in tiende plek.<ref>{{Cite web|title=Esteban Ocon 'maximised' Alpine's potential in Imola qualifying|url=https://www.formula1.com/en/video/2021/4/Esteban_Ocon_%27maximised%27_Alpine%27s_potential_in_Imola_qualifying.html|access-date=29 April 2021|website=Formula 1|language=en|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429082942/https://www.formula1.com/en/video/2021/4/Esteban_Ocon_%27maximised%27_Alpine%27s_potential_in_Imola_qualifying.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Raikkonen loses points after post-race penalty at Imola|url=https://www.motorsport.com/f1/news/raikkonen-loses-points-after-post-race-imola-penalty/6334393/|access-date=29 April 2021|website=Motorsport.com|date=18 April 2021 |language=en|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525021858/https://www.motorsport.com/f1/news/raikkonen-loses-points-after-post-race-imola-penalty/6334393/|url-status=live}}</ref> Sy eerste onttrekking van die 2021-seisoen was by die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] met 'n geblaasde turboaanjaer.<ref>{{Cite web|last=Collantine|first=Keith|date=8 June 2021|title=2021 Azerbaijan Grand Prix F1 Star Performers|url=https://www.racefans.net/2021/06/08/2021-azerbaijan-grand-prix-star-performers/|access-date=21 February 2022|website=RaceFans|language=en|archive-date=21 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221102830/https://www.racefans.net/2021/06/08/2021-azerbaijan-grand-prix-star-performers/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Formula 1 Azerbaijan Grand Prix 2021 - Race Result|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1068/azerbaijan/race-result.html|access-date=29 May 2023|website=Formula 1|language=en|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329084450/https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1068/azerbaijan/race-result.html|url-status=live}}</ref> Hy het gesukkel met erge bandslytasie en eindig veertiende by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]],<ref>{{Cite news |url= https://www.reuters.com/article/uk-motor-f1-france-analysis-idINKCN2DW0MC |title= Motor racing-Team by team analysis of the French Grand Prix |date= 20 June 2021 |access-date= 29 June 2021 |work= [[Reuters]] |last1= Baldwin |first1= Alan |last2= Osmond |first2= Ed |archive-date= 29 July 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210729150318/https://www.reuters.com/article/uk-motor-f1-france-analysis-idINKCN2DW0MC |url-status= live }}</ref> het sewentiende gekwalifiseer vir beide die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse]] en [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]] en het uit laasgenoemde geval na 'n eerste rondte botsing met [[Antonio Giovinazzi]].<ref>{{Cite web|title=Ocon relieved 'painful' Red Bull Ring double is over after Austrian GP Lap 1 exit extends point-less streak|date=5 July 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ocon-relieved-painful-red-bull-ring-double-is-over-after-austrian-gp-lap-1.2IOBOamvi1uKuKSr28VWI8.html|access-date=29 May 2023|website=Formula 1|language=en|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528193034/https://www.formula1.com/en/latest/article.ocon-relieved-painful-red-bull-ring-double-is-over-after-austrian-gp-lap-1.2IOBOamvi1uKuKSr28VWI8.html|url-status=live}}</ref> Voor die Franse Grand Prix is ​​aangekondig dat Ocon 'n kontrakverlenging met Alpine onderteken het wat tot die einde van 2024 strek.<ref>{{Cite web|date=16 June 2021|title=Esteban Ocon signs bumper three-year contract extension with Alpine|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-esteban-ocon-signs-bumper-three-year-contract-extension-with-alpine.5nWR2pWD1COJzdyB73g8NM.html|url-status=live|access-date=18 June 2021|website=Formula1|language=en|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616145008/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-esteban-ocon-signs-bumper-three-year-contract-extension-with-alpine.5nWR2pWD1COJzdyB73g8NM.html}}</ref> === Haas (2025 – hede) === Ocon het vanaf 2025 'n meerjarige ooreenkoms met [[Haas F1-span|Haas]] gesluit, saam met die nuweling [[Oliver Bearman]].<ref name="contract">{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cv2gzp0v0z7o |title=Haas sign Alpine's Ocon for 2025 season |date=25 July 2024 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=22 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829182841/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cv2gzp0v0z7o |archive-date=29 August 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat Haas aan die begin van die seisoen gesukkel het vir prestasie by die [[2025 Australiese Grand Prix]],<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/inside-the-aero-problems-that-will-keep-haas-near-the-back-of-the-f1-field/10705192/ |title=Inside the aero problems that will keep Haas near the back of the F1 field |last1=Boxall-Legge |first1=Jake |last2=Karpov |first2=Oleg |date=20 March 2025 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322221329/https://www.autosport.com/f1/news/inside-the-aero-problems-that-will-keep-haas-near-the-back-of-the-f1-field/10705192/ |archive-date=22 March 2025 |url-status=live}}</ref> het hy vyfde geëindig by die [[2025 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] na diskwalifikasie van beide Ferrari-jaers, en sy eerste punte in die VF-25 behaal.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-hamilton-and-gasly-disqualified-from-chinese-gp/10706422/ |title=Leclerc, Hamilton and Gasly disqualified from Chinese GP |last=Cleeren |first=Filip |date=23 March 2025 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=23 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323122436/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-hamilton-and-gasly-disqualified-from-chinese-gp/10706422/ |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 85%; margin-bottom: 10px;" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="2" | [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Renault F1|Renault Sport F1]] | [[Renault F1|Renault]] RS16 | [[Renault]] RE16 [[V6-enjin|V6 turbo]] | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}}<br/>{{0}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}<br/>{{0}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}}<br/>{{0}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}<br/>{{0}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}<br />{{Small|Toets}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}}<br/>{{0}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}}<br/>{{0}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}<br/>{{0}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}<br/>{{0}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}<br />{{Small|Toets}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}<br />{{Small|Toets}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}}<br />{{Small|Toets}} | | | | | | | | | | | | ! rowspan="2" | 24 ! rowspan="2" | 0 |- | [[Manor F1-span|Manor Racing]] | [[Manor F1-span|Manor]] MRT05 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106C<br />Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | | | | | | | | | | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}<br />16 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}<br />18 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}}<br />18 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}}<br />16 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}}<br />21 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}<br />18 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}<br />21 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}}<br />12 | bgcolor="#cfcfff" | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}}<br />13 | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Force India|Sahara Force India F1]] | [[Force India]] VJM10 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M08 EQ Power+ [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}<br /><small>5</small> |bgcolor=cfcfff| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}}<br /><small>12</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}}<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}<br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}<br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}}<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}}<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}<br /><small>5</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}}<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}}<br /><small>8</small> | | | | ! 8 ! 87 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Force India|Force India/<br/>Racing Point]] | [[Force India]] VJM11 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M08 EQ Power+ [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|9}} |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DSQ</small> |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|DNF}} | | | ! 12 ! 49 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Renault F1-span|Renault]] | [[Renault F1-span|Renault]] R.S.20 | [[Renault]] E-Tech 20 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>8</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>14</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>8</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>8</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>7</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>8</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>11</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>9</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>2</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>9</small> | | | | | | | ! 12 ! 62 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Alpine F1-span|Alpine]] | Alpine A521 | [[Renault]] E-Tech 20B [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /><small>9</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /><small>14</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /><small>14</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /><small>9</small> |bgcolor=ffffbf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /><small>1</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /><small>7 ‡</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /><small>10</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /><small>14</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /><small>10</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /><small>9</small> | | ! 11 ! 74 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Alpine F1-span|Alpine]] | Alpine A522 | [[Renault]] E-Tech RE22 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''6'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><sup>'''6'''</sup> 8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>8 | | ! 7 ! 92 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Alpine F1-span|Alpine]] | Alpine A523 | [[Renault]] E-Tech RE23 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>14<sup>†</sup> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>9 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>4 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>12 | | |bgcolor=efefef|'''12''' |bgcolor=efefef|'''58''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A524 |Renault E-Tech RE24 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>18 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>13 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>2 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef|'''14''' |bgcolor=efefef|'''23''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Haas F1-span|Haas]] |Haas VF-25 |[[Ferrari]] 066/15<br />1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>18 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><sup>'''5'''</sup>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>7 |bgcolor=efefef|'''15''' |bgcolor=efefef|'''38''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |[[Haas F1-span|Haas]] |[[Haas F1-span|Haas]] <br/>VF-26 |Ferrari 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>17 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|OCO|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|OCO|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * <sup>'''†'''</sup> Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Ocon, Esteban}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] k8bdm54ejg4a63hc861ot93xmgzfzih 0 116247 2918906 1521628 2026-07-23T11:43:49Z Thermofan 22693 Versmelt nota ingevoeg. 2918906 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|H.J. Redelinghuys}} [[Lêer:HJM Redelinghuys.jpg|duimnael|regs|200px|H.J.M. Redelinghuys.]] '''H.J.M. Redelinghuys''' (1894-onbekend) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. Redelinghuys beperk nie net sy skryfwerk tot 'n enkele genre nie. Hy skryf onder meer [[drama]]s, [[roman]]s en Christelike verhale (onder meer 'n verhaal oor [[Josef]], vir kinders). Hy maak ook per geleentheid van die [[skuilnaam]] '''Hermanus''' gebruik. == Lewe en werk == Hermanus Johannes Martinus Redelinghuys is op [[21 Februarie]] [[1894]] op [[Riebeek-Kasteel]] gebore.<ref>Lewensbesonderhede volgens P.J. Nienaber se “Hier is ons skrywers!”, bladsye 345-347</ref> Hy gaan op sy geboortedorp en later op [[Kuilsrivier]] in medium Engels skool. In [[1915]] kwalifiseer hy as boekhouer aan die Metropolitan-handelskollege in [[Kaapstad]]. Hy volg hierdie beroep hierna regdeur sy loopbaan, met die uitsondering van drie jaar wat hy as afdelingshoof in die produktehandel werk. In [[1927]] studeer hy buitemuurs vir die B.Com.-graad. Hy het in [[Bellville]] gewoon. Sy sterfdatum is onbekend. == Skryfwerk == Sy eerste letterkundige pogings was in 1922 toe van sy verhale in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en ''De Goede Hoop'' gepubliseer word. Hy skryf onder die skuilnaam Hermanus die drama in drie bedrywe ''Verlief, verloof en daarna of Die waarde van ’n ware vriend''. Hy stel ook die ''Nuwe Afrikaanse handboek vir debats- en Christelike jongeliedeverenigings'' saam en vertaal Lew Wallace se klassieke verhaal ''[[Ben-Hur]]'' in Afrikaans. Die boekie ''Agter die vyeblare'' verskyn ook onder die skuilnaam Hermanus by die S.A. Bybelvereniging. In 1924 verkoop hy nog ’n manuskrip aan H.A.U.M., maar hierdie boek is nooit uitgegee nie. In hierdie tyd bestempel [[P.C. Schoonees]] hom as ’n traktaatjieskrywer en ’n promoverende doktor in Nederland beskryf sy werk as ’n prul, waarna hy ophou met skryf.<ref>[[P.J. Nienaber]] se “Hier is ons skrywers!”, bladsy 346</ref> Sy suster bemoedig hom egter om weer te begin en vanaf 1936 verskyn daar weer verskeie werke uit sy pen en een van sy romans verwerf die eerste prys in ’n romanwedstryd. Die hooftema in sy werk is die armes se stryd vir voortbestaan, ’n tema wat inslag by hom vind nadat hy in 1921 gereeld werk in die agterbuurtes van Kaapstad moes doen en hy ’n maatskaplike werker se motiverende toespraak oor hierdie onderwerp bygewoon het. ''Josef in Memfis'' is die verhaal van die Bybelse Josef, oorvertel vir kinders. == Publikasies == Werke uit sy pen sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARedelinghuys%2C+Hermanus+Johannes+Martinus.&qt=hot_author</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1922 |''Agter die vyeblare'' (Hermanus) |- |1923 |''Verlief, verloof en daarna of Die waarde van ’n ware vriend (Hermanus)'' |- |1938 |''Josef in Memfis'' |- | |''Nàära'' |- |1941 |''Die uiterste draai'' |- |1942 |''Tekeninge op my kladboek'' |- | |''Uit al my bande'' |- |1943 |''Die laaste skipper'' |- |1944 |''Die familie Richter-Meus'' |- |1946 |''Eers die koninkryk'' |- | |''Die leë brik'' |- | |''Uit ’n vrou'' |- | !Samesteller |- |1923 |''’n Nuwe Afrikaanse handboek vir debats- en Christelike jongeliede-verenigings'' |- | !Vertaler |- | |''Ben-Hur – Lew Wallace'' |} == Bronnelys == === Boeke === * [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 === Verwysings === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Redelinghuys, H.J.M.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] gq8hv82ttw8a06zyr129vgvvu1ei32a 0 116273 2918904 1696440 2026-07-23T11:41:26Z Thermofan 22693 Nuwe kategorie. Moet dalk versmelt word. 2918904 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Versmelt|H.J.M. Redelinghuys}} '''H.J.M. Redelinghuys''' (1894-onbekend) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. == Lewe en werk == Hermanus Johannes Martinus Redelinghuys is op 21 Februarie 1894 op [[Riebeek-Kasteel|Riebeeck-Kasteel]] gebore.<ref>Lewensbesonderhede volgens P.J. Nienaber se “Hier is ons skrywers!”, bladsye 345-347</ref> Hy gaan op sy geboortedorp en later op [[Kuilsrivier]] in medium [[Engels]] skool. In 1915 kwalifiseer hy as boekhouer by die Metropolitan Handelskollege in Kaapstad. Hy volg hierdie beroep hierna regdeur sy werkloopbaan, met die uitsondering van drie jaar wat hy as afdelingshoof in die produktehandel werk. In 1927 studeer hy buitemuurs vir die B.Com.-graad. Hy het in Bellville gebly. == Skryfwerk == Sy eerste letterkundige pogings is in 1922 wanneer van sy verhale in ''Die Huisgenoot'' en ''De Goede Hoop'' gepubliseer word. Hy skryf onder die skuilnaam Hermanus die drama in drie bedrywe “''Verlief, verloof en daarna of Die waarde van ’n ware vriend''”. Hy stel ook die “''Nuwe Afrikaanse handboek vir debats- en Christelike jongeliedeverenigings''” saam en vertaal Lew Wallace se klassieke verhaal “''Ben-Hur''” in Afrikaans. Die boekie “''Agter die vyeblare''” verskyn ook onder die skuilnaam Hermanus by die S.A. Bybelvereniging. In 1924 verkoop hy nog ’n manuskrip aan H.A.U.M., maar hierdie boek is nooit uitgegee nie. In hierdie tyd bestempel P.C. Schoonees hom as ’n traktaatjieskrywer en ’n promoverende doktor in Nederland beskryf sy werk as ’n prul, waarna hy ophou met skryf<ref>P.J. Nienaber se “Hier is ons skrywers!”, bladsy 346</ref> Sy suster bemoedig hom egter om weer te begin en vanaf 1936 verskyn daar weer verskeie werke uit sy pen en een van sy romans verwerf die eerste prys in ’n romanwedstryd. Die hooftema in sy werk is die armes se stryd vir voortbestaan, ’n tema wat inslag by hom vind nadat hy in 1921 gereeld werk in die agterbuurtes van Kaapstad moes doen en hy ’n maatskaplike werker se motiverende toespraak oor hierdie onderwerp bygewoon het. “''Josef in Memfis''” is die verhaal van die Bybelse Josef, oorvertel vir kinders == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1922 |Agter die vyeblare (Hermanus) |- |1923 |Verlief, verloof en daarna of Die waarde van ’n ware vriend (Hermanus) |- |1938 |Josef in Memfis |- | |Nàära |- |1941 |Die uiterste draai |- |1942 |Tekeninge op my kladboek |- | |Uit al my bande |- |1943 |Die laaste skipper |- |1944 |Die familie Richter-Meus |- |1946 |Eers die koninkryk |- | |Die leë brik |- | |Uit ’n vrou |- | !Samesteller |- |1923 |’n Nuwe Afrikaanse handboek vir debats- en Christelike jongeliede-verenigings |- | !Vertaler |- |1924 |Ben-Hur – Lew Wallace |} === Boeke === * Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 === Internet === * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ARedelinghuys%2C+Hermanus+Johannes+Martinus.&qt=hot_author === Ander verwysings === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Redelinghuys, H.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] hvlfby6aj11rcmpv2qpfwgtihl69f5r 0 116338 2918643 2266513 2026-07-21T14:24:26Z GeniusElephant678 205531 2918643 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk|région= <span style="font-size:1.4em;">Oksitanië</span> ---- <br /> [[Lêer:Flag of the Region of Occitanie.svg|100px]] [[Lêer:Blason région fr Occitanie.svg|90px]] |Hoofstad= [[Toulouse]] |Bevolking=5&nbsp;626&nbsp;858 |DatumBev= [[2012]] |Bevolkingsdigtheid=77 |Oppervlakte=72&nbsp;724 |Arrondissements=36 |Kantons=249 |Munisipaliteite=4565 |President=Carole Delga<br />(Sosialistiese Party) |Départements=[[Ariège]]<br />[[Aude (département)|Aude]]<br />[[Aveyron]]<br />[[Gard]]<br />[[Gers]]<br />[[Haute-Garonne]]<br />[[Hautes-Pyrénées]]<br />[[Hérault (département)|Hérault]]<br />[[Lot (département)|Lot]]<br />[[Lozère]]<br />[[Pyrénées-Orientales]]<br />[[Tarn]]<br />[[Tarn-et-Garonne]] |Ligging=[[Lêer:Occitanie in France 2016.svg|250px]] }} '''Oksitanië''' ([[Frans]]: ''Occitanie'', [[Oksitaans]]: ''Occitània'', [[Katalaans]]: ''Occitània'') is 'n [[Franse geweste|Franse gewes]] (Frans: ''région'') in die suide van [[Frankryk]] wat uit die ou geweste van [[Languedoc-Roussillon]] en [[Midi-Pyrénées]] bestaan. Die gewes Oksitanië bestaan sedert 2016. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Occitanie}} * {{fr}} [http://www.laregion.fr/ Amptelike webwerf] {{Oksitanië-geo-saadjie}} {{Région van Frankryk}} [[Kategorie:Oksitanië| ]] r9n1ieghuvqw3teyir434heqo97ruci 0 117208 2918575 2886717 2026-07-21T07:49:09Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918575 wikitext text/x-wiki In 1861, tydens die ontwikkeling van die absolute elektriese eenheidstelsel<!-- REGTE TERM? --> (CGS) het Charles Tilston Bright en Latimer Clark die name [[ohm]], [[volt]], en [[farad]] vir [[elektriese weerstand]], [[Potensiaalverskil|elektriese potensiaalverskil]] en [[elektriese lading]] te ere van [[Georg Simon Ohm]], [[Alessandro Volta]] en [[Michael Faraday]] voorgestel. Hierdie voorstel kry die ondersteuning van [[William Thomson, 1ste Baron Kelvin|William Thomson]] (Lord Kelvin).<ref>{{cite web |url=http://www.iec.ch/about/history/beginning/lord_kelvin.htm |title=In the beginning&nbsp;... Lord Kelvin |first=Silvanus P. |last=Thompson |publisher=International Electrotechnical Commission |access-date=10 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223214939/http://www.iec.ch/about/history/beginning/lord_kelvin.htm |archive-date=23 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1881 is hierdie name deur die eerste [[Internasionale Elektriese Kongres]] (IEC) <!-- International Electrical Congress --> vir die praktiese elektriese eenheidstelsel (MKS) herdefineer, maar die farad word nou die eenheid van [[elektriese kapasitansie]] en nie die eenheid van elektriese lading nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sizes.com/units/farad.htm |title=farad |date=9 Junie 2007 |publisher=Sizes, Inc |access-date=10 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124952/https://www.sizes.com/units/farad.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = https://sizes.com/library/USA/NIST/NBS_Circ_60.htm |title = Electric Units and Standards |date = 25 September 1916 |publisher = Department of Commerce, United States Government |location = Washington |id = NBS Circular 60 |access-date = 1 Desember 2016 |archive-date = 9 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160409185108/http://sizes.com/library/USA/NIST/NBS_Circ_60.htm |url-status = dead }}</ref> Die konsep om eenhede die name van noemenswaardige wetenskaplikes te gee is daarna gebruik vir ander eenhede. Onder andere, is die gauss, maxwell, curie, röntgen samehangende eenhede in die CGS-eenheidsisteem, terwyl die ångstrom dikwels in optika gebruik was. Die SI eenheidssisteem is in 1960 deur die [[Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte|Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM)]] bekendgestel en bly onder hulle beheer.<ref name=SI>{{fr}}{{en}}{{cite book | author = International Bureau of Weights and Measures | authorlink = International Bureau of Weights and Measures | year = 2006 | url = http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf | title = Le Système internationald’unités (SI) / The International System of Units (SI) | edition = 8th | isbn = 92-822-2213-6 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="8" | {{Teksgrootte|120%|SI-Basiseenhede}} |- |'''Naam''' |'''Simbool''' |'''Jaar''' |'''Grootheid''' |'''te ere van''' |'''Geboorte''' |'''Sterwe''' |'''Beeld''' |- |[[ampere]] |'''A''' |1881<br />IEC |[[Elektriese stroom]] |[[André-Marie Ampère]] |[[Lêer:Royal flag of France.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of France.svg|20px]])<br />20 Januarie 1775<br />Lyon,<br />Frankryk |[[Lêer:Flag of France.svg|20px]]<br />10 Junie 1836<br />Marseille,<br />Frankryk |[[Lêer:Ampere Andre 1825.jpg|150px]] |- |'''[[coulomb]]''' |'''C''' |1881<br />IEC |[[Elektriese lading]] |[[Charles Coulomb|Charles-Augustin de Coulomb]] |[[Lêer:Royal flag of France.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of France.svg|20px]])<br />14 Junie 1736<br />Angoulême,<br />Angoumois,<br />Frankryk |[[Lêer:Flag of France.svg|20px]]<br />23 Augustus 1806<br />Parys,<br />Frankryk |[[Lêer:Coulomb.jpg|150px]] |- |'''[[volt]]''' |'''V''' |1881<br />IEC |[[Potensiaalverskil|Elektriese potensiaalverskil]] |[[Alessandro Volta]] |[[Lêer:Flag of the Duchy of Milan (1765-1796).gif|20px]] ([[Lêer:Flag of Italy.svg|20px]])<br />18 Februarie 1745<br />Como,<br />Hertogdom van Milan<br />(Italië) |[[Lêer:Flag of the Kingdom of Lombardy–Venetia (1815–1866).svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Italy.svg|20px]])<br />5 Maart 1827<br />Como,<br />Lombardy-Venetia<br />(Italië) |[[Lêer:Alessandro Volta.jpeg|150px]] |- |'''[[ohm]]''' |'''Ω''' |1881<br />IEC |[[Elektriese weerstand]] |[[Georg Simon Ohm]] |([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />16 Maart 1789<br />Erlangen,<br />Brandenburg-Bayreuth<br />(Duitsland) |[[Lêer:Flag of Bavaria (striped).svg|border|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />6 Juli 1854<br />München,<br />Koninkryk Beiere<br />(Duitsland) |[[Lêer:Georg Simon Ohm3.jpg|150px]] |- |'''{{Intertaalskakel|farad|en}}''' |'''F''' |1881<br />IEC |{{Intertaalskakel|Elektriese kapasitansie|en|capacitance}} |[[Michael Faraday]] |[[Lêer:Flag of Great Britain (1707-1800).svg|20px]]<br />22 September 1791<br />Newington Butts,<br />Surrey,<br />Engeland |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />25 Augustus 1867 <br />Hampton Court,<br />Middlesex,<br />Engeland |[[Lêer:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|150px]] |- |<!--'''[[Weber (Wb)|weber]]'''-->'''{{Intertaalskakel|weber (eenheid)|en|weber (unit)}} |'''Wb''' |1881<br />IEC |{{Intertaalskakel|Magnetiese vloedsterkte|en|magnetic flux}} |[[Wilhelm Eduard Weber]] |[[Lêer:Flag of Electoral Saxony.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />24 Oktober 1804<br />Wittenberg,<br />Keurvorstedom Sakse |[[Lêer:Flag of the German Empire.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />23 Junie 1891<br />Göttingen,<br />Provinsie Hanover,<br />Koninkryk Pruise,<br />Duitse Keiserryk |[[Lêer:Wilhelm Eduard Weber II.jpg|150px]] |- |'''[[joule]]''' |'''J''' |1889<br />IEC |[[Energie]] |[[James Prescott Joule]] |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />24 Desember 1818<br />Salford,<br />Lancashire,<br />{{nowrap|Verenigde Koninkryk}} |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />11 Oktober 1889<br />Sale<br />Cheshire,<br />{{nowrap|Verenigde Koninkryk}} |[[Lêer:Joule James sitting.jpg|150px]] |- |'''[[watt]]''' |'''W''' |1889<br />IEC |[[Drywing]] |[[James Watt]] |[[Lêer:Flag of Great Britain (1707-1800).svg|20px]]<br />19 Januarie 1736<br />Greenock,<br />Skotland,<br />Groot-Brittanje |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />25 Augustus 1819<br />Handsworth,<br />Birmingham,<br />Verenigde Koninkryk |[[Lêer:Watt James von Breda.jpg|150px]] |- |<!--'''[[henry (induktansie)|henry]]'''-->'''{{Intertaalskakel|henry (eenheid)|en|henry (unit)}}''' |'''H''' |1893<br />IEC |[[Induktansie]] |[[Joseph Henry]] |[[Lêer:Star-Spangled Banner flag.svg|20px]]<br />Desember 17, 1797<br />Albany,<br />New York,<br />Verenigde State van Amerika |[[Lêer:US flag 38 stars.svg|20px]]<br />Mei 13, 1878<br />Washington DC,<br />Verenigde State van Amerika |[[Lêer:1870s Joseph Henry (1797-1878) American physicist, inventor and first secretary of the Smithsonian Institution (cropped).jpg|199x199px]] |- |'''[[Siemens (eenheid)|siemens]]''' |'''S''' |1933<br />IEC |[[Elektriese geleidingsvermoë]] |[[Werner von Siemens]] |[[Lêer:Civil Ensign of Hannover (1801-1866).svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />13 Desember 1816<br />Lenthe,<br />Koninkryk van Hannover<br />(Duitsland) |[[Lêer:Flag of the German Empire.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />6 Desember 1892<br />Berlyn,<br />Koninkryk Pruise<br />Duitse Keiserryk |[[Lêer:Ernst Werner von Siemens.jpg|150px]] |- |'''[[hertz]]''' |'''Hz''' |1933<br />IEC |[[Frekwensie]] |[[Heinrich Hertz]] |[[Lêer:Flag of Hamburg.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />22 Februarie 1857<br />Vryestad Hamburg<br />(Duitsland} |[[Lêer:Flag of the German Empire.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]])<br />1 Januarie 1894<br />Bonn,<br />Koninkryk Pruise,<br />Duitse Keiserryk |[[Lêer:HEINRICH HERTZ.JPG|150px]] |- |'''[[Newton (eenheid)|newton]]''' |'''N''' |1946<br />CIPM |[[Krag]] |[[Isaac Newton]] |[[Lêer:Flag of England.svg|border|20px]]([[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]])<br />4 Januarie 1643<br />Woolsthorpe,<br />Lincolnshire,<br />Engeland |[[Lêer:Flag of Great Britain (1707-1800).svg|20px]]<br />31 Maart 1727<br />Kensington,<br />Middlesex,<br />Groot-Brittanje |[[Lêer:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|150px]] |- |'''[[Celsius|grade Celsius]]''' |'''°C''' |1948<br />CGPM |[[Temperatuur|termodinamiese temperatuur]] |[[Anders Celsius]] |[[Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|20px]]<br />27 November 1701<br />Uppsala,<br />Swede |[[Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|20px]]<br />25 April 1744<br />Uppsala,<br />Swede |[[Lêer:Headshot of Anders Celsius.jpg|150px]] |- |[[kelvin]] |'''K''' |1948<br />CGPM |[[Temperatuur|Termodinamiese Temperatuur]] |[[William Thomson, 1ste Baron Kelvin]] |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />26 Junie 1824<br />Belfast,<br />Ierland,<br />{{nowrap|Verenigde Koninkryk}} |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />17 Desember 1907<br />Largs,<br />Ayrshire,<br />Skotland,<br />{{nowrap|Verenigde Koninkryk}} |[[Lêer:Baron Kelvin 1906.jpg|150px]] |- |<!--'''[[tesla (unit)|tesla]]'''-->'''{{Intertaalskakel|tesla (eenheid)|en|tesla (unit)}}''' |'''T''' |1954<br />IEC |{{intertaalskakel|Magnetiese vloeddigtheid|en|magnetic field}} |[[Nikola Tesla]] |[[Lêer:Flag of the Kingdom of Croatia (Habsburg).svg|20px]] ([[Lêer:Flag of Croatia.svg|20px]])<br />10 Julie 1856<br />Smiljan,<br />Koninkryk Kroasië,<br />Keiserryk Oostenryk |[[Lêer:US flag 48 stars.svg|20px]]<br />7 Januarie 1943 <br />Manhattan,<br />New York,<br />Verenigde State van Amerika |[[Lêer:Tesla Sarony.jpg|150px]] |- |'''[[Pascal (eenheid)|pascal]]''' |'''Pa''' |1971<br />CGPM |[[Druk]] |[[Blaise Pascal]] |[[Lêer:Royal flag of France.svg|20px]] ([[Lêer:Flag of France.svg|20px]])<br />19 Junie 1623<br />Clermont-Ferrand,<br />Auvergne,<br />Frankryk |[[Lêer:Royal flag of France.svg|border|20px]] ([[Lêer:Flag of France.svg|20px]])<br />19 Augustus 1662<br />Parys,<br />Frankryk |[[Lêer:Blaise Pascal Versailles.JPG|150px]] |- |'''[[becquerel]]''' |'''Bq''' |1975<br />CGPM |[[Radio-aktiwiteit]]<br />(verval per tydeenheid) |[[Henri Becquerel]] |[[Lêer:Flag of France.svg|20px]]<br />15 Desember 1852<br />Paris,<br />Frankryk |[[Lêer:Flag of France.svg|20px]]<br />25 August 1908<br />Le Croisic,<br />Bretagne,<br />Frankryk |[[Lêer:Becquerel Henri photograph.jpg|150px]] |- |<!--'''[[gray (eenheid)|gray]]'''-->'''{{Intertaalskakel|gray (eenheid)|en|gray (unit)}}''' |'''Gy''' |1975<br />CGPM |{{intertaalskakel|Geabsorbeerde dosis|en|absorbed dose}}<br />(van [[ioniserende straling]]) |[[Louis Harold Gray]] |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />10 November 1905<br />Richmond upon Thames,<br />Surtrey<br />Engeland |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]]<br />09 Jul 1965<br />London Borough of Hillingdon,<br />Verenigde Koninkryk |[[Lêer:Male portrait placeholder cropped.jpg|150px]] |- |<!--'''[[sievert]]'''-->'''{{Intertaalskakel|sievert (eenheid)|en|sievert (unit)}}''' |'''Sv''' |1979<br />CGPM |{{intertaalskakel|Ekwivalente dosis|en|equivalent dose}}<br /> (van [[ioniserende straling]]) |[[Rolf Maximilian Sievert]] |[[Lêer:Naval ensign of Sweden.svg|20px]]<br />6 Mei 1896<br />Stockholm,<br />Swede |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|20px]]<br />3 Oktober 1966<br />Stockholm,<br />Swede |[[Lêer:Rolf Sievert 1896-1966.jpg|150px]] |- |colspan="8" | IEC = [[Internasionale Elektriese Kongres]]<br />CIPM = [[Internasionale Komitee vir Mate en Gewigte]]<br />CGPM = [[Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Wiskundiges in die 17de eeu]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 18de eeu]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 19de eeu]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Internasionale standaarde]] [[Kategorie:SI-eenhede]] hftsw2hjdqimuoyqpo2ae0edgclpr7o 0 117712 2918649 2887638 2026-07-21T14:50:36Z ~2026-40137-23 211180 2918649 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Scythe against hedge.jpg|duimnael|'n Tradisionele houtsens.]] 'n '''Sens''' of '''seis''' is 'n handgereedskapstuk om [[gras]] te sny. Dit is grootliks vervang deur masjiene wat deur perde getrek word en later deur masjiene wat deur trekkers getrek word. Vandag word 'n sens eerder geassosieer met die skoppensboer<ref>Kyk [[Skoppensboer (dood)]]</ref> ook genoem die doodsmaaier, die man met die seis of Mantelman. Hy word uitgebeeld as 'n lewendige geraamte met 'n '''sens''' en 'n uurglas in sy hand. ee == Kyk ook == * [[Sekel]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Scythes}} * {{Wikt-inlyn|sens}} {{Tuingereedskap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akkerbou]] [[Kategorie:Gereedskap]] os5i2k577frxlbjv6kso0hr0n3kdsec 2918650 2918649 2026-07-21T14:50:59Z Morkoz 209973 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-40137-23|~2026-40137-23]] ([[User talk:~2026-40137-23|talk]]) to last version by Rooiratel: test edits, please use the sandbox 2918650 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Scythe against hedge.jpg|duimnael|'n Tradisionele houtsens.]] 'n '''Sens''' of '''seis''' is 'n handgereedskapstuk om [[gras]] te sny. Dit is grootliks vervang deur masjiene wat deur perde getrek word en later deur masjiene wat deur trekkers getrek word. Vandag word 'n sens eerder geassosieer met die skoppensboer<ref>Kyk [[Skoppensboer (dood)]]</ref> ook genoem die doodsmaaier, die man met die seis of Mantelman. Hy word uitgebeeld as 'n lewendige geraamte met 'n '''sens''' en 'n uurglas in sy hand. == Kyk ook == * [[Sekel]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Scythes}} * {{Wikt-inlyn|sens}} {{Tuingereedskap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akkerbou]] [[Kategorie:Gereedskap]] et5roan0f4y8xkvdu326tjizpuy5fly 0 120101 2918542 2917198 2026-07-21T02:23:20Z CommonsDelinker 1161 "Clarke_Ars_Erotica_106.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Images uploaded by User:Xyxyzyz from John Clarke, Ars Erotica (2009)|]] 2918542 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pompeii - Casa del Fauno - Satyr and Nymph - MAN.jpg|duimnael|280px|’n [[Sater]] en [[nimf]], [[mitologie]]se simbole van [[seksualiteit]], op ’n [[mosaïek]] in ’n slaapkamer in [[Pompeji|Pompeii]].]] Die opvattings oor '''seksualiteit in antieke Rome''', en in ’n breër sin die seksuele oortuigings en gedrag in [[antieke Rome]], is duidelik uit [[Romeinse Ryk|Romeinse]] [[kuns]], [[letterkunde]] en inskripsies en in ’n mindere mate uit Romeinse [[argeologie]]se oorblyfsels soos erotiese artifakte en [[argitektuur]]. Daar word soms aanvaar [[seks]] in antieke Rome het geen grense gehad nie;<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 65.</ref> Verstraete en Provençal meen egter dié siening was bloot ’n [[Christelik]]e vertolking: "Die seksualiteit van die antieke Romeine is nog nooit sedert die opkoms van die Christendom in ’n goeie lig in die [[Weste]] gesien nie. In die moderne verbeelding en kultuur is dit sinoniem met seksuele losbandigheid en misbruike."<ref>Verstraete, Beert C. en Provencal, Vernon, reds. (2005) ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity and in the Classical Tradition''. Haworth Press. bl. 5</ref> Seksualiteit was egter nie uitgesluit van die ''mos maiorum'', die tradisionele sosiale norme wat die openbare, private en militêre lewe bepaal het, nie.<ref>Karl-J. Hölkeskamp, ''Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research'' (Princeton University Press, 2010), ble. 17–18.</ref> ''Pudor'', "skaamte, beskeidenheid", was ’n belangrike faktor in gedrag<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 17.</ref> en ook regsbeperkings op sekere seksuele vergrype – in beide die [[Romeinse Republiek]] en die [[Romeinse Ryk]].<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 20.</ref> Romeinse sensors (openbare amptenare wat die sosiale rang van individue bepaal het) het die mag gehad om burgers uit hul amp te ontslaan weens seksuele wangedrag en hulle het dit soms gedoen.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 121</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 556. Under the Empire, the emperor assumed the powers of the censors (bl. 560).</ref> Die middel-20ste-eeuse seksualiteitsteoretikus [[Michel Foucault]] het gereken seks in die Grieks-Romeinse wêreld is regeer deur terughouding en deur die kuns om seksuele plesier te bestuur.<ref>Michel Foucault, ''The History of Sexuality: The Care of the Self'' (New York: Vintage Books, 1988), vol. 3, bl. 239</ref> Die Romeinse gemeenskap was [[Patriargie|patriargaal]] en manlikheid was ’n vooropgestelde eienskap wat nodig was om jouself en ander met ’n laer status te beheer; nie net in [[oorlog]] en [[politiek]] nie, maar ook in seksuele verhoudings.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii.</ref> ''Virtus'' (deug) was ’n belangrike eienskap vir mans en die term was selfs verwant aan die woord vir man, ''vir''. Daarteenoor was ''pudicitia'' (iets soos nederige selfbeheersing) belangrik vir vroue.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 37–38.</ref> Daar is van Romeinse vroue van die hoër klasse verwag om goed opgevoed te wees, ’n sterk karakter te hê en aktief daarna te streef om haar gesin se posisie in die gemeenskap te handhaaf.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii–xiii.</ref> Maar met enkele uitsonderings het net opgevoede mans se siening van seksualiteit eindelik bewaar gebly. Visuele kuns is deur mense uit ’n laer stand geskep, maar dit is aangepas by die smake van dié wat ryk genoeg was om dit te bekostig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9, 153ff.</ref> Sommige seksuele idees en dade in die antieke Romeinse kultuur verskil grootliks van dié in latere Westerse samelewings.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 31, let veral op na 55</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 11.</ref> Die Romeinse godsdiens het seksualiteit voorgehou as voordelig vir die vooruitgang van die staat, en individue het soms privaat godsdienstige rituele of "towerkrag" ingespan om hul sekslewe of voortplantingsvermoëns te verbeter. [[Prostitusie]] was wettig en algemeen. "[[Pornografie|Pornografiese]]" skilderye het voorgekom onder die versamelings in fatsoenlike hoërklashuishoudings.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 164.</ref> Dit is as natuurlik en alledaags beskou dat mans seksueel aangetrokke was tot tieners van albei geslagte, en seks met seuns was aanvaarbaar solank die seun nie ’n vrygebore Romein was nie. Mense het nie gedink in terme van "[[homoseksualiteit]]" en "[[heteroseksualiteit]]" nie en daar bestaan geen [[Latyn]]se woorde vir dié begrippe nie.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 304, citing Saara Lilja, ''Homosexuality in Republican and Augustan Rome'' (Societas Scientiarum Fennica, 1983), bl. 122.</ref> Geen wenkbroue is gelig vir ’n man wat seks met vroue én seuns van ’n laer rang geniet het nie, solank sy gedrag geen swakhede of vergrype geopenbaar het of ingemeng het met die regte en voorregte van sy manlike gelykes nie. Hoewel neergesien is op verwyfdheid, veral in die politieke arena, is niks met iemand se manlikheid foutgevind as hy seks met manlike prostitute of slawe gehad het nie, solank hy die aktiewe posisie ingeneem het. [[Hiperseksualiteit]] by mans en vroue is egter moreel en medies veroordeel. Die morele kode vir vroue was strenger as vir mans<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref> en daar is min bewyse van seks tussen vroue. Hul seksualiteit is egter reg deur die Latynse letterkunde afwisselend gevier of veroordeel. In die algemeen het die Romeine meer buigsame geslagskategorieë gehad as die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]].<ref name=h11>[[#Hallett|Hallett]], bl. 11.</ref> [[Lêer:Pompeii - Love Act on the Nile 2.jpg|duimnael|450px|Seks tussen drie mense op ’n boot, omring deur wilde diere; sekstonele op die [[Nyl]] het baiekeer die "hondjiestyl" uitgebeeld – dikwels, soos hier, gekombineer met [[Orale seks|fellatio]].<ref name="international184">Paul G.P. Meyboom en Miguel John Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber: Egypt in the Roman World. Proceedings of the IIIrd International Conference of Isis Studies, Leiden, Mei 11–14, 2005'' (Brill, 2007), bl. 184.</ref>]] [[Lêer:Clarke Ars Erotica 18.jpg|duimnael|240px|Sekstoneel tussen ’n man en vrou agter op ’n bronsspieël, c. 70–90 n.C.]] == Erotiese letterkunde en kuns == Antieke letterkunde oor seksualiteit val hoofsaaklik in vier kategorieë: regsgeskrifte; mediese tekste; poësie en politieke verhandelings.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9.</ref> Uitdrukkingsvorme met ’n laer kulturele stempel – soos [[komedie]]s, [[satire]], skeldigte, liefdesgedigte, graffiti, towerspreuke en binneversiering – het idees oor seks beter uitgestippel as genres van beter gehalte soos [[tragedie]]s en [[Epiek|epiese gedigte]]. Inligting oor die Romeine se sekslewe is yl gesaai in historiografie, redenaarskuns, filosofie en geskrifte oor medisyne, landbou en ander tegniese onderwerpe.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 330.</ref> In regsdokumente kan gesien word watter gedrag die Romeine wou beheer of verbied, sonder dat dit werklik weergee wat mense gedoen het of nie gedoen het nie.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 331.</ref> Groot Latynse skrywers wie se werk aansienlik bygedra het tot ’n begrip van Romeinse seksualiteit sluit in: * die komiese dramaturg [[Plautus]] (oorl. 184&nbsp;v.C.), wie se stories dikwels gedraai het om sekskomedie en jong geliefdes wat deur omstandighede uitmekaargehou is; * die staatsman en moralis [[Cato die ouere]] (oorl. 149&nbsp;v.C.), wat kykies gee op seksualiteit in ’n tyd wat latere Romeine beskou het as ’n tydperk van hoër morele standaarde; * die digter [[Lucretius]] (oorl.&nbsp;c. 55&nbsp;v.C.), wat epikuristiese seksualiteit uitgebreid behandel in sy filosofiese werk ''De rerum natura''; * [[Catullus]] (''[[floruit|fl.]]'' 50's v.C.), wie se gedigte ’n reeks erotiese ondervindings ondersoek na aan die einde van die Romeinse Republiek, van delikate romantisisme tot uiters obsene uitskellery; [[Lêer:Roman mosaic- Love Scene - Centocelle - Rome - KHM - Vienna.jpg|duimnael|240px|’n Romantiese toneel op ’n mosaïek, Villa in Centocelle, [[Rome]], 20 v.C – 20 n.C.]] * [[Cicero]] (oorl. 43&nbsp;v.C.), met hoftoesprake waarin sy teenstanders se seksuele gedrag dikwels veroordeel is en briewe deurspek van skindernuus oor Rome se elite; * die treurdigters [[Propertius]] en [[Tibullus]], wat sosiale gedrag verduidelik deur hul beskrywing van liefdesverhoudings met minnaresse; * [[Ovidius]] (oorl. 17&nbsp;n.C.), veral sy ''Amores'' ("Liefdesake") en ''Ars Amatoria'' ("Liefdeskuns"), asook sy ''Metamorphoses'' ("[[Metamorfoses]]"), met heelwat oor seksualiteit en met die klem op [[verkragting]] deur die lens van [[mitologie]]; * die epigramdigter/skrywer [[Martialis]] (oorl.&nbsp;c. 102/'04&nbsp;n.C.), wie se waarnemings van die gemeenskap vol eksplisiete skeltaal is; * die [[Satire|satirikus]] [[Juvenalis]] (oorl. vroeg 2de eeu n.C.), wat uitgevaar het teen die seksuele moraal van sy tyd. Ovidius noem ’n aantal skrywers wat bekend was vir hul gewaagde materiaal wat intussen verlore gegaan het.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.431ff.</ref> Griekse sekshandboeke en "onverbloemde pornografie"<ref>{{cite journal|doi=10.2307/299915 |jstor=299915 |title=Propertius and Antony |journal=Journal of Roman Studies |volume=67 |pages=17–26 (20) |year=2012 |last1=Griffin |first1=Jasper }}</ref> is onder die name van bekende ''heterai'' ([[Prostitusie|hoëklasprostitute]]) gepubliseer en in Rome versprei. Erotiese kuns, veral soos dit bewaar gebly het in [[Pompeii]] en [[Herculaneum]], is ’n ryk maar dalk twyfelagtige bron; sommige beelde weerspreek seksuele voorkeure soos in letterkundige bronne uiteengesit en kon bedoel gewees het om mense te laat lag of konvensionele houdings uit te daag.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3.</ref> Alledaagse voorwerpe soos spieëls en bekers is dikwels met erotiese tonele versier; dit het gewissel van ’n "elegante amoreuse flankeerdery" tot eksplisiete sekstonele.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 108.</ref> Erotiese skilderye is in die mees fatsoenlike huise van die adel aangetref, soos Ovidius sê: <blockquote> "Net soos wat hoogwaardige figure van mans wat deur kunstenaars geskilder is, ons huise versier, net so is daar ’n klein skildery (''tabella'')<ref>Die ''tabella'' was ’n klein, draagbare skildery in teenstelling met ’n permanente muurskildery.</ref> op die een of ander plek wat verskeie seksdade en {{nowrap|–posisies}} uitbeeld; nes [die mitologiese held] [[Alias die Grote|Alias]] sit met ’n uitdrukking wat sy woede uitbeeld en die barbaarse ma [Medea] se oë vol misdaad is, so maak Venus haar nat hare met haar vingers droog terwyl sy skaars deur die moederswater bedek word."<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> </blockquote> [[Lêer:Clarke Ars Erotica 04.jpg|duimnael|links|250px|Erotiese kuns teen die muur van ’n huis in Pompeii.]] Die pornografiese ''tabella'' en die erotiese Venus is net twee van die beelde wat ’n kunskenner sou kon geniet.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 93.</ref> ’n Reeks skilderye uit die openbare baddens van Pompeii wat in 1986 ontdek en in 1995 gepubliseer is, bevat erotiese tonele "wat lyk of dit bedoel is om die kyker met verregaande seksuele kykstof te vermaak", onder meer ’n verskeidenheid seksposisies, orale seks, en groepseks met dade van mans met mans, vroue met vroue en mans met vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3 en 212 ff., aanhaling op bl. 216.</ref> Die dekor van ’n Romeinse slaapkamer kon heel letterlik die seksuele gebruik daarvan uitstippel: Die digter [[Horatius]] het na bewering ’n kamer vol spieëls gehad vir seks, sodat hy die dade tussen hom en die prostitute wat hy gehuur het van alle kante af kon bekyk.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 92.</ref> Keiser [[Tiberius]] se slaapkamer was met "die mees onkuise" skilderye en beeldhouwerke versier en daar was sekshandboeke ingeval sy seksmaats enige leiding nodig gehad het.<ref name="lovemaking92">Suetonius, ''Life of Tiberius'' 44.2; [[#Clarke|Clarke]], bl. 92–93.</ref> In die [[2de eeu]] n.C. "was daar ’n groot toename in Griekse en Latynse geskrifte oor seks," asook in romantiese boeke.<ref name="p329">[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 329.</ref> Maar hierna verdwyn openlike seksualiteit so te sê uit letterkunde, en seksonderwerpe word net in mediese en Christelike geskrifte aangetref. In die [[3de eeu]] het [[selibaat]] die ideaal van al hoe meer Christene geword en [[kerkvaders]] soos [[Tertullianus]] en [[Clemens van Alexandrië]] het selfs gedebatteer oor of seks in die huwelik geoorloof is ter wille van voortplanting. == Seks, godsdiens en die staat == [[Lêer:Pompeii - Villa dei Misteri - Room 4.jpg|duimnael|240px|’n Man maak gereed vir die nagtelike offerande van ’n vark aan [[Priapus]], met [[Kupido]] as die varkwagter<ref>Anthony King, "Mammals," in ''The Natural History of Pompeii'' (Cambridge University Press, 2002), bl. 444; John R. Clarke, ''The Houses of Roman Italy, 100 B.C.–A.D. 250: Ritual, Space and Decoration'' (University of California Press, 1991), bl. 97.</ref> (muurskildering, Villa van die Geheimenisse, Pompeii).]] Nes ander aspekte van die Romeine se lewe is seksualiteit deur godsdienstige tradisies ondersteun en gereguleer, van beide die openbare staatskultus en private godsdienspraktyke. Seksualiteit was ’n belangrike kategorie van Romeinse godsdienstige denke.<ref>[[#Staples|Staples]]</ref> Mans en vroue wat mekaar aanvul, was uiters belangrik vir die Romeinse idee van gode. Die ''Dii Consentes'' was ’n raad van gode wat bestaan het uit pare mans en vroue; dit was in ’n mate die Romeinse weergawe van die Grieke se [[Olimpiese gode]].<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 79–81; Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), bl. 141–142</ref> Die [[Vestaalse maagd]]e, die enigste priesterorde net vir vroue, het ’n eed van kuisheid afgelê wat hulle redelik onafhanklik van manlike beheer gemaak het; onder die godsdiensvoorwerpe wat hulle bewaak het, was ’n heilige [[fallus]].<ref>Mary Beard, J.A. North en S.R.F. Price, ''Religions of Rome: A History'' (Cambridge University Press, 1998), vol. 1, bl. 53; Robin Lorsch Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins: A Study of Rome's Vestal Priestesses in the Late Republic and Early Empire'' (Routledge, 2006), bl. 20.</ref> In teenstelling met die maagde is van mans wat in die verskillende priesterordes gedien het, verwag om te trou en gesinne te hê. Cicero het geglo die begeerte (''libido'') om voort te plant was die "saadbedding van die republiek", want dit was die rede vir die belangrikste sosiale instelling, die huwelik. ’n Huwelik het kinders voortgebring en hulle weer ’n huis (''domus'') vir gesinseenheid, wat die boublok van die stedelike lewe was.<ref>Cicero, ''De officiis'' 1.17.54</ref> Baie Romeinse godsdiensfeeste het ’n element van seksualiteit bevat. Die [[Lupercalia]] in Februarie, wat tot in die [[5de eeu]] n.C. gevier is, het ’n argaïese vrugbaarheidsritueel ingesluit. Op die [[Floralia]] is kaal gedans. Op sekere godsdiensfeeste wat regdeur April gehou is, het prostitute deelgeneem of is hulle amptelik erken. [[Lêer:Sulla Coin.jpg|duimnael|links|’n Denarius wat c. 84–83 v.C. deur Sulla uitgereik is met Venus, Kupido, trofeë en godsdienstige elemente.]] Die verband tussen menslike voortplanting, algemene vooruitgang en die welstand van die staat is verteenwoordig deur die Romeinse kultus van [[Venus (mitologie)|Venus]], wat van haar Griekse eweknie, [[Afrodite]], verskil het deurdat sy ’n rol vertolk het as moeder van die Romeinse volk deur haar halfsterflike seun, [[Aeneas]]. Tydens die burgeroorlog van die 80's v.C. het [[Sulla]], wat op die punt was om sy eie land binne te val met die legioene onder sy bevel, ’n muntstuk uitgereik wat Venus uitbeeld as sy persoonlike beskermgodin en [[Kupido]] met ’n palmtak van oorwinning; op die agterkant pryk militêre trofeë en simbole van die [[augur]]s, die staatspriesters wat die wil van die gode vertolk het. Die ikonografie verbind gode van liefde en begeerte met militêre sukses en godsdienstige gesag; Sulla het die titel ''Epaphroditus'', "Afrodite se eie," aangeneem voordat hy ’n diktator geword het.<ref>J. Rufus Fears, "The Theology of Victory at Rome: Approaches and Problem," ''Aufstieg und Niedergang der römischen Welt'' II.17.2 (1981), bl. 791–795.</ref> Die ''[[fascinum]]'', ’n falliese gelukbringer, was alomteenwoordig in die Romeinse kultuur en het op alles verskyn van juweliersware en klokke tot windklokkies en lampe,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 92.</ref> selfs op gelukbringers wat kinders<ref>Martin Henig, ''Religion in Roman Britain'' (Londen: Batsford, 1984), bl. 185–186.</ref> en seëvierende generaals moes beskerm. Volgens [[Plinius die ouere]] het die Vestaalse maagde ’n fascinum onder ’n generaal se strydwa gehang wanneer hy ’n oorwinning gevier het, om hom teen afguns te beskerm.<ref>''Natural History'' 28.4.7 (28.39)</ref> Kupido het begeerte ontlok; die ingevoerde god [[Priapus]] het wellus verteenwoordig; [[Mutunus Tutunus]] het seks in die huwelik bevorder. Die god [[Liber]] ("die vry een") was in beheer van fisiologiese reaksies tydens seks. Wanneer ’n man die ''toga virilis'' ("toga van viriliteit") aangetrek het, het Liber sy beskermgod geword; volgens die liefdesdigters het hy dan die onskuldige beskeidenheid (''pudor'') van die kleintyd agtergelaat en die seksuele vryheid (''libertas'') verkry om sy liefdestaak te begin.<ref>Sien Propertius 3.15.3–6; Ovidius, ''Fasti)'' 3.777–778; Michelle George, "The 'Dark Side' of the Toga," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 55. Robert E.A. Palmer, "Mutinus Titinus: A Study in Etrusco-Roman Religion and Topography," in ''Roman Religion and Roman Empire: Five Essays'' (University of Pennsylvania Press, 1974), bl. 187–206</ref> ’n Klomp gode het oor elke aspek van seks, bevrugting en geboorte toesig gehou.<ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; Jörg Rüpke, ''Religion in Republican Rome: Rationalization and Ritual Change'' (University of Pennsylvania Press, 2002), bl. 181–182.</ref> Klassieke [[mite]]s het dikwels seksuele temas gehad soos geslagsidentifikasie, owerspel, bloedskande en verkragting. In Romeinse kuns en letterkunde is die Hellenistiese behandeling van mitologiese figure voortgesit – hulle het seks op ’n menslik erotiese en soms humoristiese manier gehad, wat dikwels verskil het van die godsdienstige dimensie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 46–47.</ref> === Morele en wetsbegrippe === ==== ''Castitas'' ==== Die Latynse woord ''castitas'' is ’n abstrakte [[selfstandige naamwoord]] wat dui op ’n "morele en fisieke reinheid, gewoonlik in ’n spesifiek godsdienstige verband"; dit hou soms, maar nie altyd nie, verband met seksuele kuisheid.<ref name="langlands1">[[#Langlands|Langlands]], bl. 30.</ref> Die godin [[Ceres (mitologie)|Ceres]] was verteenwoordigend van beide rituele en seksuele ''castitas''; die fakkel wat op Romeinse troues ter ere van haar gedra is, is verbind met die bruid se reinheid. Ceres het ook moederskap verpersoonlik.<ref>Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 115–116</ref> Die godin Vesta is ook met ''castitas'' verbind en was self ’n maagd; haar priesteresse, die Vestaalse maagde, het ’n eed afgelê om selibaat te bly. ==== ''Incestum'' ==== [[Lêer:Chief Vestal.jpg|duimnael|160px|’n Vestaalse maagd.]] ''Incestum'' (dit wat nie ''castitas'' is nie), is ’n daad wat godsdienstige reinheid skend,<ref name="langlands1" /> dalk dieselfde as ''nefas'', godsdienstig ontoelaatbaar.<ref>H.H.J. Brouwer,'' Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), bl. 367–367, nota 319.</ref> Die skending van ’n Vestaalse maagd se kuisheidseed was ''incestum''; sy en die man wat haar onrein gemaak het, kon regtens aangekla word, ongeag of die seks vrywillig of gedwonge was. ’n Vestaalse maagd se verlies van ''castitas'' het Rome se verbond met die gode (''pax deorum'') verbreek,<ref>Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'', bl. 51; Susanne William Rasmussen, ''Public Portents in Republican Rome'' («L'Erma» di Bretschneider, 2003), bl. 41.</ref> en het gewoonlik gepaard gegaan met die waarneming van slegte voortekens (''prodigia''). Die vervolging van een van dié maagde het dikwels met politieke onrus saamgeval, en sommige aanklagte van ''incestum'' was skynbaar polities gemotiveer:<ref>Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins'', bl. 82 ''et passim''.</ref> Hoewel die [[Engels]]e woord ''incest'' van die Latynse woord afgelei is, was bloedskande net een vorm van die Romeinse ''incestum''.<ref name="langlands1" /> ==== ''Stuprum'' ==== In Latynse regsterme is ''stuprum'' ongeoorloofde seks, wat vertaal kan word as "kriminele losbandigheid"<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.&nbsp;J. McGinn, ''A Casebook on Roman Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 38 en 52.</ref> of "seksmisdaad".<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 30.</ref> Dit het verskeie seksuele oortredings ingesluit, onder meer ''incestum'', verkragting en owerspel. In die vroeë Rome was ''stuprum'' enige skandalige daad, nie noodwendig seksueel van aard nie. Dit het sy enger betekenis gekry teen die tyd van die komedieskrywer Plautus (c. 254–184&nbsp;v.C.).<ref name="attitudes118">[[#Fantham|Fantham]], bl. 118.</ref> ==== ''Raptus'' ==== Hoewel die Engelse woord ''rape'' van die Latynse werkwoord ''rapio, rapere, raptus'' kom, het ''raptus'' in die Romeinse reg "ontvoering" beteken.<ref>Diana C. Moses, "Livy's Lucretia and the Validity of Coerced Consent in Roman Law," in ''Consent and Coercion to Sex and Marriage in Ancient and Medieval Societies'' (Dunbarton Oaks, 1993), bl. 50; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Life-styles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36.</ref> Die "ontvoering" van ’n ongetroude meisie uit haar pa se huishouding het soms behels dat die paartjie weggeloop het om sonder haar pa se toestemming te trou. Toe wette oor geweld aan die einde van die republiek opgestel is, het ''raptus ad stuprum'' ontstaan as ’n term vir "ontvoering met die doel om ’n seksmisdaad te pleeg".<ref>Moses, "Livy's Lucretia," bl. 50–51.</ref> === Heling en towerkuns === [[Lêer:Museo Nazionale Napoli Gabinetto Segreto Findings From Pompeji.jpg|duimnael|Votiewe offers uit Pompeii stel borste, penisse en ’n uterus voor.]] Soms is goddelike hulp in privaat godsdiensrituele gevra om saam met mediese behandelings te help om vrugbaarheid aan te help of te voorkom, of om siektes van die voortplantingsorgane te heel. [[Votiewe offer]]s (''vota'') in die vorm van borste of penisse is by gesondheidsoorde ontdek. ’n Privaat ritueel kon onder sekere omstandighede as "towerkrag" beskou word; in die antieke tyd was daar nie ’n onderskeid nie.<ref>Hans Dieter Betz, ''The Greek Magical Papyri in Translation'' (University of Chicago Press, 1986, 1992), bl. xliff.</ref> ’n ''Amatorium'' was ’n liefdesgelukbringer of {{nowrap|-drankie}},<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 16.</ref> en daar was spreuke (''defixiones'') wat veronderstel was om ’n mens se seksuele toegeneentheid "reg te stel".<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 36.</ref> Die ''Papyri Graecae Magicae'', ’n versameling towertekste, bevat baie liefdespreuke en dit dui daarop dat daar in die Romeinse tyd ’n groot vraag na erotiese towerkrag was.<ref>Richard Gordon, "Innovation and Authority in Graeco-Egyptian Magic," in ''Kykeon: Studies in Honour of H.&nbsp;S. Versnel'' (Brill, 2002), bl. 72.</ref> Canidia, ’n heks wat deur Horace beskryf is, het ’n towerspreuk uitgevoer met ’n vroulike afbeelding wat ’n kleiner manlike pop oorheers.<ref>Christopher A. Faraone, "Agents and Victims: Constructions of Gender and Desire in Ancient Greek Love Magic," in ''The Sleep of Reason'', bl. 410.</ref> Stimuleerders en onderdrukkers van die geslagsdrang, voorbehoedmiddels en aborteermiddels kom voor in mediese handboeke en towerspreuktekste; dit is moeilik om towerdrankies van [[Aptekerswese|farmakologie]] te onderskei. In sy Boek 33 ''De medicamentis'', het die mediese skrywer Marcellus van Bordeaux meer as 70 behandelings versamel vir groeisels en letsels aan die [[penis]] en [[testikel]]s, testikels wat nie afgesak het nie, [[Impotensie|erektiele disfunksie]], die versameling van vloeistof om ’n testikel, hoe om ’n [[eunug]] van iemand te maak sonder chirurgie, hoe om ’n vrou se getrouheid te verseker en hoe om ’n man se seksdrang se verhoog of te verlaag. Van dié behandelings het vreemde rituele ingesluit: <blockquote> "As jy ’n vrou het en jy wil nie hê ’n ander man moet haar ooit weer penetreer nie, doen die volgende: Sny die stert van ’n groen akkedis met jou linkerhand af en laat dit los terwyl dit nog lewe. Hou die stert toe in die palm van dieselfde hand totdat dit doodgaan en raak aan die vrou en haar geslagsdele wanneer jy omgang met haar het."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64.</ref> </blockquote> <blockquote> "Daar is ’n krui wat in [[Grieks]] ''nymphaea'' genoem word, in [[Latyn]] ''Hercules-klawer'' en in [[Gallies]] ''baditis''. As ’n seun die plant se wortel verpulp en tien dae agtereenvolgens saam met [[asyn]] drink, sal dit hom wonderbaarlik in ’n eunug verander."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64; compare Plinius die ouere, ''Natural History'' 25.75 (37).</ref> </blockquote> <blockquote> "As die testikel-are van ’n onvolgroeide seun vergroot, kloof ’n kersieboom middeldeur tot by die wortels, maar laat die boom regop staan sodat die seun deur die opening kan loop. Bind daarna weer die boom vas en seël dit met beesmis en ander kunsmis sodat die dele wat oopgekloof is, makliker weer kan saamgroei. Die spoed waarteen die boom weer saamgroei en sy letsel vorm, sal bepaal hoe vinnig die seun se geswelde are gesond word."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.26.</ref> </blockquote> Marcellus noem ook watter kruie gebruik kan word om [[menstruasie]] te bespoedig, of om die [[baarmoeder]] te reinig ná ’n geboorte of aborsie; hierdie kruie sluit moontlike aborteermiddels in en is moontlik daarvoor gebruik.<ref>Riddle, ''Contraception and Abortion from the Ancient World to the Renaissance'', bl. 91.</ref> Ander bronne het raad soos om ’n mengsel van heuning en peper aan die penis te smeer om ’n [[ereksie]] te kry,<ref>Die ''Paignia'' van Democritus, PGM 7.167–186, aangehaal in James N. Davidson, "Don't Try This at Home: Pliny's Salpe, Salpe's ''Paignia'' and Magic," ''Classical Quarterly'' 45.2 (1995), bl. 591.</ref> of om ’n donkie se geslagsdele in olie te kook om ’n salf te maak.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.262, soos aangehaal in Davidson, "Don't Try This at Home," bl. 591.</ref> == Antieke teorieë == Seksualiteitsteorieë is opgestel deur en vir ’n opgevoede elite. Die mate waarin teoretisering oor seks werklik gedrag beïnvloed het, is debatteerbaar, selfs onder diegene wat hulle gesteur het aan die filosofiese en mediese geskrifte wat sulke menings gelug het. Hierdie elitistiese debatte was dikwels met opset krities teenoor tipiese gedrag, maar het nie noodwendig die algemene waardes van die gemeenskap uitgesluit nie. === Seksualiteit van die genotsoeker === Die vierde boek van Lucretius se ''De rerum natura'' bevat een van die mees uitgebreide aanhalings oor menslike seksualiteit in die Latynse letterkunde. [[William Butler Yeats|Yeats]] het dit in sy bespreking van John Dryden se vertaling "die beste beskrywing van seksuele omgang ooit" genoem.<ref>Stuart Gillespie en Philip Hardie, inleiding tot ''The Cambridge Companion to Lucretius'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 12.</ref> Lucretius het in die middel 1ste eeu v.C. gelewe. Sy didaktiese gedig ''De rerum natura'' is ’n voorstelling van [[Epikurus|epikuristiese]] filosofie binne die [[Ennius]]-tradisie van Latynse poësie. Epikurisme is beide materialisties en hedonies. Die hoofdoel van die lewe is genot, wat beskryf word as die afwesigheid van fisieke pyn en emosionele bekommernis.<ref>[[Epikurus]], ''Brief aan Menoeceus'' 131.</ref> Die epikuris wil sy begeertes met so min passie en inspanning as moontlik bevredig. Begeertes word verdeel tussen dié wat beide natuurlik en noodsaaklik is, soos honger en dors; dié wat natuurlik maar nie noodsaaklik is nie, soos seks; en dié wat nie natuurlik of noodsaaklik is nie, soos om oor ander te heers en jouself te verheerlik.<ref>J.M. Rist, ''Epicurus: An Introduction'' (Cambridge University Press, 1972), bl. 116–119.</ref> Dit is binne hierdie verband dat Lucretius sy ontleding van liefde en seksuele begeerte aanbied. Dit vorm ’n teenwig teen die erotiese etos van Catullus en het die liefdesdigters in [[Augustus Octavianus|Augustus]] se tyd beïnvloed.<ref>Philip Hardie, "Lucretius and Later Latin Literature in Antiquity," in ''The Cambridge Companion to Lucretius'', bl. 121, nota 32.</ref> [[Lêer:Lucretius Rome.jpg|duimnael|links|160px|Titus Lucretius Carus.]] Lucretius behandel manlike begeerte, vroulike seksuele plesier, erflikheid en onvrugbaarheid as aspekte van seksuele fisiologie. Volgens die epikuristiese siening spruit seksualiteit uit onpersoonlike fisieke oorsake, sonder goddelike of bonatuurlike invloed. Die begin van fisieke volwassenheid bring semen voort, en [[nat droom|nat drome]] kom voor namate seksuele instink ontwikkel.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'', 4.1030–57</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 62–63.</ref> Sintuiglike waarneming, veral die sien van ’n mooi liggaam, bring mee dat semen tot in die geslagsdele en van daar na die voorwerp van begeerte vloei. Die swelling van die penis skep ’n begeerte om te [[Ejakulasie|ejakuleer]] en ’n afwagting van plesier. Die liggaam se reaksie op fisieke aantrekking is outomaties, en nie die karakter van die persoon wat begeer word of ’n mens se eie keuse is ’n faktor nie. Met ’n kombinasie van wetenskaplike objektiwiteit en ironiese humor beskryf Lucretius die menslike seksdrang as ''muta cupido'' ("dom begeerte"), en vergelyk die fisiologiese reaksie van ejakulasie met bloed wat uit ’n wond spuit.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 63, 181–182.</ref> Liefde (''amor'') is volgens hom bloot ’n ingewikkelde kulturele wanopvatting van ’n kliertoestand;<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 64.</ref> die liefde bederf seksuele plesier net soos wat die lewe bederf word deur die vrees om te sterf.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 65. Epikurus het geleer die siel is ’n dun laag atome wat by die dood in die kosmos versprei word; daar is dus geen lewe ná die dood nie en geen rede vir sterflinge om met vrese te lewe oor wat ná die dood gebeur nie.</ref> Lucretius het hoofsaaklik vir ’n manlike gehoor geskryf en het aangeneem liefde is ’n manlike passie wat óf op seuns óf op vroue gerig is.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1053–1054</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 123.</ref> Manlike begeerte word beskou as patologies, frustrerend en gewelddadig.<ref name="lucretius65">[[#Brown|Brown]], bl. 65–66.</ref> Lucretius koppel dus ’n epikuristiese teenstrydigheid aan seksualiteit, wat ’n mens se gemoedsrus bedreig as begeerte ’n vorm van onderworpenheid en foltering word,<ref name="b67">[[#Brown|Brown]], bl. 67.</ref> maar sy siening van vroulike seksualiteit is minder negatief.<ref name="lucretius65" /> Terwyl mans aangedryf word deur onnatuurlike verwagtings van eensydige en desperate seks, reageer vroue met ’n suiwer dierlike instink op toenadering, en dit lei tot wedersydse bevrediging.<ref name="lucretius66">[[#Brown|Brown]], bl. 66.</ref> Die vergelyking met bronstige wyfies is nie as ’n belediging bedoel nie, maar om aan te dui begeerte is natuurlik en moenie as ’n foltering ervaar word nie.<ref name="lucretius66" /> Nadat Lucretius die seksdaad ontleed het, wend hy hom tot bevrugting en wat in moderne terme beskryf sal word as genetika. Mans en vroue vervaardig volgens hom albei genitale vloeistof, wat vermeng en lei tot geslaagde voortplanting. Die kind se eienskappe word gevorm deur die relatiewe verhoudings tussen die ma en pa se "saad". ’n Kind wat meer soos die ma lyk, word gebore as die vroulike saad die manlike saad oorheers, en omgekeer. As nie die manlike of vroulike saad oorheersend is nie, sal die kind ewe veel eienskappe van albei ouers hê. Onvrugbaarheid kom voor wanneer die ouers se saad nie by mekaar pas nie; die rede vir onvrugbaarheid is fisiologies en rasioneel van aard en het niks met die gode te doen nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1209–1277</ref><ref name="b67" /> Lucretius se doel is om onkunde uit die weg te ruim en die kennis daar te stel wat nodig is om ’n mens se sekslewe rasioneel te bestuur.<ref name="lucretius68">[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Hy onderskei tussen plesier en bevrugting as die doelwit van seks; albei is geregverdig, maar vereis verskillende benaderings.<ref name="lucretius68" /> Hy beveel los seks aan as ’n manier om van seksuele spanning ontslae te raak sonder om obsessief te raak oor ’n enkele onderwerp van begeerte;<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1144ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 193.</ref> ’n "Venus" wat op straat loop – ’n straatprostituut – moet as plaasvervanger gebruik word.<ref>Phebe Lowell Bowditch, ''Horace and the Gifty Economy of Patronage'' (University of California Press, 2001), bl. 215.</ref> Seks sonder ’n verknogtheid met passie is ’n hoër vorm van plesier wat geen onsekerheid, waansin en geestelike ontwrigting tot gevolg het nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1076ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 217.</ref> Lucretius noem hierdie vorm van seksuele plesier ''venus'', in teenstelling met ''amor'' (passievolle liefde).<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1058, 1073, 1084</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 227.</ref> Volgens hom is die beste seks dié tussen gelukkige diere of tussen gode.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 105.</ref> === Stoïsynse seksuele moraliteit === Tydens die vroeë [[stoïsisme]] onder die Grieke is seks beskou as iets goeds, solank dit plaasvind tussen mense wat die beginsels van respek en vriendskap handhaaf; in die ideale gemeenskap behoort seks vrylik geniet te word, sonder die perke van die huwelik wat die lewensmaat as eiendom behandel. Sommige Griekse stoïsyne het voorkeur gegee aan seksverhoudings tussen ’n ouer en jonger man.<ref name="aurelius16">{{cite book|editor-last=Richlin|editor-first=Amy|page=16|title=Marcus Aurelius in Love|url=https://books.google.com/books?id=rctbkYo30_MC|date=2008|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-71302-1}}</ref> Stoïsyne in die [[Romeinse Ryk]] het egter afgesien van die siening van mense as "kommunaal seksuele diere"<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89. Gaca (bl. 60)</ref> en klem gelê op seks binne die huwelik,<ref name="aurelius16" /> wat as ’n instelling gehelp het om sosiale orde te handhaaf.<ref>William Loader, ''Sexuality and the Jesus Tradition'' (Wm. B. Eerdmans, 2005), bl. 186.</ref> Hoewel hulle sterk passies, insluitende seksuele begeerte, gewantrou het,<ref>Martha Nussbaum, ''The Therapy of Desire: Theory and Practice in Hellenistic Ethics'' (Princeton University Press, 1994, 2009), bl. 359–401.</ref> was seksuele lewenskrag noodsaaklik vir voortplanting. Romeinse stoïsyne soos [[Seneca die jongere|Seneca]] en [[Musonius Rufus]], wat albei aktief was sowat 100 jaar ná Lucretius, het klem gelê op "geslagseenheid" eerder as die verskil tussen die geslagte.<ref>Prudence Allen, ''The Concept of Woman: The Aristotelian Revolution, 750 BC–AD 1250'' (Eden Press, 1985), bl. 159.</ref> Hoewel Musonius hoofsaaklik ’n stoïsyn was, het sy filosofie ook invloed getoon van [[plato]]nisme en [[Pythagoras|pithagoreïsme]].<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299.</ref> Hy het die [[Aristoteles|aristoteliaanse tradisie]] verwerp wat [[geslagsdimorfie]] beskou het as ’n verskil tussen dié wat heers (mans) en dié oor wie geheers word (vroue), en geglo het vroue skiet biologies tekort. Volgens Musonius het geslagsdimorfie bloot bestaan om verskille te skep, en verskille het weer die begeerte na ’n komplementêre vriendskap geskep, dus ’n paartjie wat vir die res van hul lewe sal saambly ter wille van mekaar en hul kinders.<ref name="n299" /> Die Romeinse ideaal vir die huwelik was ’n bondgenootskap van metgeselle wat saamwerk om kinders te kry en groot te maak, alledaagse take te bestuur, voorbeeldige lewens te lei en toegeneentheid te geniet. Musonius het dié ideaal gebruik om die stoïsynse siening te bevorder dat die kapasiteit vir deugsaamheid en selfbeheersing nie geslagspesifiek was nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 300.</ref> [[Lêer:Marcus Aurelius Metropolitan Museum.png|duimnael|180px|Marcus Aurelius het geskryf seks is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".]] Beide Musonius en Seneca het die dubbele standaarde, kultureel én wetlik, gekritiseer wat mans groter seksuele vryheid as vroue gegee het.<ref name="n299" /><ref>[[#Colish|Colish]], bl. 37–38.</ref> Musonius het gesê mans word deur die gemeenskap verskoon as hulle hulle tot prostitute en slawe wend om hul seksuele aptyt te bevredig, hoewel sulke gedrag onder vroue nie toegelaat sou word nie. As mans dus glo hulle het gesag oor vroue omdat hulle groter selfbeheersing het, moet hulle hul seksdrang kan bestuur. Die argument is dus nie dat seksuele vryheid ’n menslike waarde is nie, maar dat mans en vroue albei seksuele selfbeheersing moet toepas.<ref name="n299" /><ref>Gretchen Reydams-Schils, ''The Roman Stoics: Self, Responsibility, and Affection'' (University of Chicago Press, 2005), bl. 151.</ref> ’n Man wat ’n prostituut besoek, skaad homself deur ’n gebrek aan selfbeheersing; volgens Musonius is disrespek vir sy vrou en haar verwagtings van getrouheid nie ter sake nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 307–308.</ref> Net so behoort ’n man nie so selfsugtig te wees dat hy ’n slaaf vir seks uitbuit nie; haar reg om nie misbruik te word nie, behoort egter nie die rede te wees dat hy homself inhou nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 308.</ref> Volgens Musonius moes seks selfs binne die huwelik gebruik word om toegeneentheid te wys en voort te plant, en nie vir "blote plesier" nie.<ref>"Bare pleasure" is ''psilên hêdonên''; [[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 309.</ref> Musonius het selfdegeslagverhoudings afgekeur omdat hulle nie voortplanting ten doel gehad het nie.<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref><ref>Reydams-Schils, ''The Roman Stoics'', bl. 152.</ref> Seneca en [[Epiktetus]] het ook geglo voortplanting maak seks binne ’n huwelik aanvaarbaar,<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 87.</ref> en Seneca was sterk teen owerspel gekant.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89.</ref> Hoewel Seneca nie hoofsaaklik ’n stoïsynse filosoof was nie, het hy baie by neopithagoreïsme geleen vir sy sienings van seksualiteit.<ref name="fornication1">[[#Gaca|Gaca]], bl. 111.</ref> Neopithagoreïste het seks buite die huwelik as onwenslik beskou; [[selibaat]] was nie ’n ideaal nie, maar kuisheid binne die huwelik wel.<ref>Allen, ''The Concept of Woman'', bl. 147–148.</ref> Vir Seneca was seksuele begeerte vir plesier (''libido'') ’n "vernietigende mag (''exitium'') wat verraderlik in die ingewande lê"; as dit nie beheer word nie, word dit ''cupiditas'', wellus. Die enigste regverdiging vir seks was voortplanting binne die huwelik.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 111</ref> Hoewel ander stoïsyne potensiaal gesien het in skoonheid as ’n etiese stimulus, ’n manier om toegeneentheid en vriendskap binne seksuele verhoudings te ontlok en ontwikkel, wantrou Seneca die liefde van fisieke skoonheid as vernietigend vir gesonde rede tot op ’n punt van waansin.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 112</ref> ’n Man mag nie ’n ander seksmaat as sy vrou te hê nie en ’n wyse man (''sapiens'') sal goeie oordeel (''iudicium'') toepas wanneer hy met sy vrou seks het, nie emosie (''affectus'') nie.<ref name="fornication">[[#Gaca|Gaca]], bl. 112.</ref> Dit is ’n baie strenger siening as dié van ander stoïsyne, wat seks voorgestaan het as ’n manier om wedersydse toegeneentheid binne die huwelik te bevorder.<ref name="fornication" /> Die filosofiese siening van die liggaam as ’n lyk wat die siel ronddra,<ref>’n Siening van Epiktetus, soos aangehaal deur Marcus Aurelius, 4.41</ref> kan lei tot ’n volkome minagting van seksualiteit: Die keiser en stoïsynse filosoof [[Marcus Aurelius]] het geskryf seksuele omgang is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".<ref>Marcus Aurelius, ''Meditations'' 6.13</ref> Seneca het kwaai uitgevaar teen die perversiteit van ene Hostius Quadra, wat homself met geronde spieëls omring het sodat hy groepsekspartytjies kon dophou teen verwronge hoeke wat penisse groter laat lyk het.<ref>Seneca, ''Naturales quaestiones'' 1.16</ref> Hul seksuele sienings het Romeinse stoïsyne blootgestel aan beskuldigings van skynheiligheid: Juvenalis het gespot met mense wat ’n ruwe en manlike stoïsynse uiterlike voorhou, maar hulself in privaatheid te buite gaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 2.8–10, 15–17, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340</ref> Daar is gereeld gespot dat stoïsyne nie net geneig is tot pederastie nie, maar hou van jong mans wat al baard het, in teenstelling met Romeinse seksgebruike.<ref name="aurelius16" /> Martialis het herhaaldelik insinuasies gemaak oor mense wat uiterlik stoïsyns is, maar in privaatheid die passiewe homoseksuele rol geniet.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 542, citing Martialis 1.24, 1.96, 2.36, 6.56, 7.58, 9.27 en 12.42.</ref> == Manlike seksualiteit == [[Lêer:Oil lamp with couple performing Sex at the Römisch-Germanisches Museum Cologne.jpg|duimnael|180px|Seks tussen ’n man en vrou op ’n olielamp (Römisch-Germanisches Museum).]] In die tyd van die Romeinse Republiek was deel van die Romeinse burger se politieke vryheid (''libertas'') dat sy liggaam nie aan fisieke dwangpraktyke soos lyfstraf en seksuele uitbuiting blootgestel mag word nie.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326.</ref> ''Virtus'' ("deug") was wat van ’n man ’n ware man (''vir'') gemaak het.<ref>Elaine Fantham, "The Ambiguity of ''Virtus'' in Lucan's ''Civil War'' en Statius se ''Thebiad''," ''Arachnion'' 3</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/301365 |jstor=301365 |title=Cicero and the Spectacle of Power |journal=The Journal of Roman Studies |volume=87 |pages=1–22 (9) |year=1997 |last1=Bell |first1=Andrew J. E. }}</ref><ref>Edwin S. Ramage, “Aspects of Propaganda in the ''De bello gallico'': Caesar’s Virtues and Attributes,” ''Athenaeum'' 91 (2003) 331–372; Myles Anthony McDonnell, ''Roman manliness:'' virtus ''and the Roman Republic'' (Cambridge University Press, 2006) ''passim''; Rhiannon Evans, ''Utopia Antiqua: Readings of the Golden Age and Decline at Rome'' (Routledge, 2008), bl. 156–157.</ref> Die Romeinse ideaal van manlikheid was om ’n aktiewe rol te speel, wat gelei het tot ’n begeerte om te oorheers, soos weerspieël in die hiërargie van die Romeinse patriargale gemeenskap.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 18.</ref> Die "oorwinningsmentaliteit" was deel van ’n "kultus van viriliteit" wat onder meer vorm gegee het aan Romeinse homoseksuele praktyke.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xi</ref><ref name="h11" /> In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu het ’n klem op oorheersing geleerdes laat glo die uitdrukking van Romeinse manlike seksualiteit was ’n kwessie van "penetreerder versus gepenetreerde"; dus dat die regte manier vir ’n Romeinse man om seksuele bevrediging te kry was om sy maat te penetreer.<ref>{{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}}</ref> As hy toegelaat het dat hy gepenetreer word, het dit sy vryheid as ’n vrye burger en sy seksuele integriteit bedreig. Dit was sosiaal heeltemal aanvaarbaar dat ’n vrye Romeinse man seks met manlike én vroulike maats het, solank hy die dominerende rol speel.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 225.</ref> Aanvaarde voorwerpe van begeerte was vroue van enige sosiale of wetlike stand en manlike prostitute of slawe. Seks buite die huwelik was egter beperk tot slawe en prostitute of, minder algemeen, ’n bywyf. ’n Gebrek aan selfbeheersing, ook in ’n man se sekslewe, het daarop gedui dat hy nie in staat is om ander te bestuur nie;<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67–68.</ref> die genieting van "lae sensuele plesier" het dus die man se identiteit as ’n gekultiveerde mens bedreig.<ref name="unspeakable">[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> In die tyd van die Romeinse Ryk het vrese oor die verlies van politieke vryheid en die onderwerping van die burger aan die keiser gelei tot ’n merkbare toename in passiewe homoseksuele gedrag onder vrye mans, asook ’n toename in teregstellings en lyfstraf onder burgers.<ref name="p329" /> Die verdwyning van republikeinse ideale van fisieke integriteit ter wille van ''libertas'' het bygedra tot en is weerspieël deur die seksuele vryheid en verval wat met die ryk verbind word.<ref>Dit is ’n tema reg deur Carlin A. Barton se ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993).</ref> === Manlike naaktheid === [[Lêer:Stele warrior BM GR1905.10-23.1.jpg|duimnael|180px|’n Romeinse [[stele]] beeld ’n vegter uit en verheerlik die manlike vorm sonder naaktheid, 1ste eeu v.C.]] Die digter Ennius (c. 239–169&nbsp;v.C.) het verklaar die "ontbloting van burgers se liggaam is die begin van openbare oneer (''flagitium'')," ’n siening wat Cicero gedeel het en wat weer selfbeheersing oor die liggaam verbind het met burgerskap.<ref>Cicero, ''Tusculan Disputations'' 4.33.70</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 64 en 292, nota 12</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 134</ref><ref>Simon Goldhill, inleiding tot ''Being Greek under Rome: Cultural Identity, the Second Sophistic and the Development of Empire'' (Cambridge University Press, 2001), bl. 2.</ref> Die Romeine se houding teenoor naaktheid het verskil van dié van die Grieke, wat die manlike liggaam verheerlik het met naakte lywe in kuns en op plekke soos sportbyeenkomste. In teenstelling daarmee het die toga die liggaam van die seksueel bevoorregte Romeinse man gekenmerk.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39.</ref> Selfs wanneer Romeinse mans uitgetrek het om te oefen, het hulle hul sitvlakke en geslagsdele toegehou. Naaktheid in die openbaar was smaakloos, selfs op tradisionele plekke. Cicero het die spot met [[Markus Antonius]] se waardigheid gedryf omdat hy halfkaal aan die Lupercalia-fees deelgeneem het, hoewel dit ’n vereiste vir deelname was.<ref>Julia Heskel, "Cicero as Evidence for Attitudes to Dress in the Late Republic," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 138</ref><ref name=bonfante>{{cite journal|doi=10.2307/505328|jstor=505328|title=Nudity as a Costume in Classical Art|journal=American Journal of Archaeology|volume=93|issue=4|pages=543–570 |year=1989|last1=Bonfante|first1=Larissa}}</ref> Naaktheid is een van die aspekte van hierdie godsdiensfees waaraan Ovidius aandag skenk in die ''Fasti'', sy lang gedig oor die Romeinse kalender.<ref>Ovidius, ''Fasti'' 2.283–380.</ref> Augustus het tydens sy godsdiens-opwekkingsprogram probeer om die Lupercalia te verander deur onder meer die gebruik van naaktheid stop te sit ondanks die vrugbaarheidsaspek daarvan.<ref>Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), bl. 59–60.</ref> Negatiewe verbintenis aan naaktheid het ingesluit nederlaag in oorloë, want gevangenes is kaal uitgetrek; en slawerny, want slawe wat te koop aangebied is, is dikwels naak vertoon. Die afkeer van naaktheid was dus eerder ’n kwessie van die behoud van waardigheid as die onderdrukking van onbehoorlike seksuele begeertes.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69–70.</ref> Die invloed van Griekse kuns het egter daartoe gelei dat Romeinse mans en gode naak uitgebeeld is, ’n praktyk wat in die 2de eeu v.C. begin het. Toe standbeelde van kaal Romeinse generaals in die trant van Hellenistiese konings die eerste keer hul verskyning maak, was dit skokkend – nie net omdat dit die naakte manlike liggaam vertoon het nie, maar ook omdat die beelde begrippe van koninklikheid en goddelikheid opgeroep het wat in teenstelling was met die republikeinse ideale van burgerskap soos verpersoonlik deur die toga.<ref>Paul Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'' (University of Michigan Press, 1988), bl. 5ff.</ref> Die god [[Mars (mitologie)|Mars]] is voorgestel as ’n volwasse man met ’n baard in die drag van ’n Romeinse generaal wanneer hy die waardige vader van die Romeinse volk uitgebeeld het, terwyl uitbeeldings van ’n jong, baardlose, naakte Mars onder invloed van die Griekse [[Ares]] was. Een uitsondering wat openbare naaktheid betref, was die warmbaddens, hoewel houdings jeens kaal bad ook mettertyd verander het. In die 2de eeu v.C. het Cato verkies om nie in sy seun se teenwoordigheid te bad nie, en [[Plutarchus]] impliseer dat dit vir ouer Romeine van hierdie vroeë tye vernederend was om hul liggaam voor jonger mans te ontbloot.<ref>Plutarchus, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69–70</ref><ref>Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'', bl. 6.</ref> Later het mans en vroue egter selfs saam gebad. === Falliese seksualiteit === : ''Sien ook [[Fascinum]]''. [[Lêer:Bronze ithyphallic figurine with a head of phalluses.jpg|duimnael|links|180px|’n Polifalliese koper-''tintinnabulum''; aan die punt van elke fallus was ’n ring waaraan ’n klokkie gehang het.]] Romeinse seksualiteit soos dit in Latynse letterkunde voorkom, is al beskryf as "fallosentries".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 84</ref><ref>David J. Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity: Experiencing the Roman Empire'' (Princeton University Press, 2011), bl. 106.</ref> Die [[fallus]] was veronderstel om magte hê wat die [[bose oog]] en ander negatiewe bonatuurlike magte afweer. Dit is gebruik as ’n gelukbringer (''fascinum''), waarvan baie voorbeelde bewaar gebly het, veral in die vorm van windklokkies (''tintinnabula'').<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 215.</ref> Sommige geleerdes het selfs die bouplan van die [[Forum Augustum]] as "fallies" beskryf – met sy twee halfsirkel-galerye as die testikels en lang voorhof as die skag van die fallus.<ref>[[Lêer:Foro de Augusto-planta.png|duimnael|100px|Bouplan van die Forum Augustum (in geel)]]Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 168–170 (aanhaling op bl. 169)</ref> Die oorgroot fallus in Romeinse kuns is onder andere met die god Priapus vereenselwig. Dit was humoristies en grotesk of is gebruik vir magiese doeleindes.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 156.</ref> Priapus, wat as [[Priapos]] op die Griekse dorp Lampsacus ontstaan het, was ’n vrugbaarheidsgod wie se standbeeld in tuine geplaas is om diewe weg te hou. Die gedigversameling bekend as ''Priapea'' handel oor falliese seksualiteit en bevat gedigte waarin Priapus self praat. In een dreig hy byvoorbeeld dat hy enige dief [[Anale seks|in die anus sal verkrag]]. Die wraak van Priapus kon [[impotensie]] of ’n [[Priapisme|voortdurende ereksie]] veroorsaak; een vervloeking van Priapus was dat ’n dief geen vrou of seun sal hê om sy ereksie weg te neem nie en dat dit sal bars.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 18.</ref> [[Lêer:Pompeya erótica6.jpg|duimnael|180px|Priapus weeg sy fallus op ’n skaal (Pompeii).]] Daar is sowat 120 aangetekende Latynse terme en [[Metafoor|metafore]] vir die penis. In die grootste kategorie word die manlike geslagsdeel beskou as ’n instrument van aggressie, ’n wapen.<ref>Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity'', bl. 106.</ref> Hierdie metaforiese tendens word geïllustreer deur koeëls waarop ’n prentjie van ’n fallus voorkom, of deur booddskappe wat die teiken verbind met ’n persoon wat seksueel verower word, bv. "Ek soek [[Augustus Octavianus|Octavianus]] se gat."<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 21.</ref> Die mees algemene vloekwoord vir die penis is ''mentula''. Martialis het gereken dit hoort in hoflike Latyn, maar Cicero het nie eens die woord gebruik in ’n brief aan sy vriend Attikus waarin hy die aard van vloektaal bespreek nie;<ref>Cicero, ''Ad familiares'' 9.22</ref> Catullus het dit gebruik as ’n skuilnaam vir die berugte Mamurra, [[Julius Caesar]] se vriend.<ref>Dit is die algemene woord vir penis in die poësie van Catullus (dit word agt keer gebruik); [[#Adams|Adams]], bl. 10–11.</ref> ''Mentula'' verskyn dikwels in graffiti en in die ''Priapea'' (18 keer in graffiti in Pompeii). Hoewel dit nie ’n mooi woord was nie, is dit nie as skeltaal gebruik nie. Daarteenoor was ''verpa'' ’n "emosievolle en beledigende" woord vir die penis met die [[voorhuid]] teruggetrek vanweë ’n ereksie, [[besnydenis]] of oormatige seksuele aktiwiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 13.</ref> ''Virga'', sowel as ander woorde vir "tak, stok, balk, paal", was ’n algemene metafoor,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 14–17, 23, 28.</ref> nes ''vomer'', "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 24.</ref> Daar is ook na die penis verwys as die "aar" ''(vena)'', "stert" (''penis'' of ''cauda'') of "sening" ''(nervus)''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–38.</ref> Die [[Afrikaans]]e woord "penis" kom van die Latynse woord wat oorspronklik "stert" beteken het, maar dikwels in gewaagde geselstaal gebruik is as ’n term vir die manlike geslagsorgaan. Later het ''penis'' die standaardwoord in hoflike Latyn geword.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–36.</ref> Die oënskynlike verband tussen die Latynse woorde ''testes'' ("testikels") en ''testis'' ("getuie"; meervoud ''testes''), wat die oorsprong van die Engelse woord ''testify'' en ''testimony'' is,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 67.</ref> lê dalk in ’n argaïese ritueel. In sommige Mediterreense kulture is ’n eed afgelê op die manlike geslagsdele, wat gesimboliseer het "valse getuienis bring ’n vloek oor nie net jouself nie, maar ook jou huis en nageslag".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italicus'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998) 183–217 (aanhaling op bl. 193).</ref> Die vloekwoord vir "testikel" was ''coleus''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 66.</ref> ==== Kastrasie en besnydenis ==== Vir die Romeine was [[kastrasie]] en [[besnydenis]] ’n barbaarse verminking van die manlike geslagsdele.<ref>Juvenalis 14.103–104; Tacitus, ''Historia'' 5.5.1–2; Martialis 7.30.5, 7.35.3–4, 7.82.5–6, 11.94; Margaret Williams, "Jews and Jewish Communities in the Roman Empire," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 325</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 431</ref><ref>Jack N. Lightstone, "Roman Diaspora Judaism," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 362.</ref> Toe die kultus van die godin [[Kibele]] aan die einde van die 3de eeu v.C. in Rome ingevoer is, is die tradisie van [[eunug]]isme beperk tot buitelandse priesters (''Galli'') terwyl Romeinse burgers ''sodalities'' gestig het om volgens hul eie gebruike te aanbid.<ref>Eric Orlin, "Urban Religion in the Middle and Late Republic", bl. 63–64, en John Scheid, "Sacrifices for Gods and Ancestors", bl. 268, in ''A Companion to Roman Religion''.</ref> Sommige geleerdes reken dat die [[Paulus van Tarsus|apostel Paulus]] se beroep op die [[Galasiërs]] om hulle nie te laat besny nie, moenie net verstaan word in terme van Joodse besnydenis nie, maar ook van die rituele kastrasie wat met Kibele verbind word (haar kultus was in Galasië gesentreer).<ref>Paulus van Tarsus, ''Galasiërs'' 4:21–5:1</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3268109 |jstor=3268109 |title=Choose Your Mother, Choose Your Master: Galatians 4:21–5:1 in the Shadow of the Anatolian Mother of the Gods |journal=Journal of Biblical Literature |volume=118 |issue=4 |pages=661–683 (680–681)|year=1999 |last1=Elliott |first1=Susan M. }}</ref><ref>"The Rhetorical Situation Revisited: Circumcision and Castration," in ''Cutting Too Close for Comfort: Paul’s Letter to the Galatians in Its Anatolian Cultic Context'' (T&T Clark International, 2003) ''passim''.</ref> Hoewel Grieks-Romeinse skrywers besnydenis beskou het as ’n tipies Joodse gebruik, het hulle geglo dit het in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan,<ref>Verskeie Grieks-Romeinse skrywers soos [[Strabo]], het gedink die Jode is van Egiptiese herkoms; dit was skynbaar hoe hulle die uittog uit Egipte verstaan het. [[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> en het dit ook aangeteken onder volke wat hulle geïdentifiseer het as [[Arabiere]], [[Sirië]]rs, [[Fenisië]]rs, [[Kolchis|Kolchisiërs]] en [[Ethiopië]]rs.<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 430</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> Party Romeine het manlike slawe as ''deliciae'' of ''delicati'' ("speelgoed, plesier") aangehou; hulle was soms gekastreer in ’n poging om hulle die onmanlike voorkoms van hul jeug te laat behou. Keiser [[Nero]] het sy vrygemaakte slaaf [[Sporus]] laat kastreer en is op ’n openbare seremonie met hom getroud.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 251–252, aangehaal uit Suetonius, ''Life of Nero''.</ref> Teen die einde van die 1ste eeu n.C. het keisers [[Domitianus]] en [[Nerva]] ’n verbod op kastrasie geplaas te midde van ’n toenemende handel in enugslawe. [[Antoninus Pius]] het Jode<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 150</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 467.</ref> en Egiptiese priesters<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 470.</ref> van die verbod kwytgeskeld. Kragtens die wet onder [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], die eerste Christelike keiser, is enige slawe vrygemaak wat kastrasie moes ondergaan; in 339&nbsp;n.C. is die kastrasie van ’n slaaf met die dood gestraf.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 185.</ref> ’n Chirurgiese prosedure (epispasme) het bestaan om die [[voorhuid]] te herstel en die [[eikel]] van die penis te bedek "ter wille van fatsoenlikheid".<ref>''Causa decoris'': Celsus, ''De medicina'' 7.25.1A</ref><ref name=Crowther>{{cite journal|author=Crowther, Nigel B. |title=Nudity and Morality: Athletics in Italy|journal=Classical Journal|volume= 76|issue=2|year=1980|pages=119–123 |jstor=3297374 }}</ref> Sommige Jode wat vergrieks of verromeins het, het dit ondergaan om hulle minder opvallend by die baddens of op speles te maak.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 151.</ref> === Regulering van semen === Daar is geglo ’n man word swak as hy te veel [[Ejakulasie|ejakuleer]]. Griekse mediese teorieë wat gebaseer was op die [[klassieke element]]e en die [[humor (medies)|humores]], het die beperking van die vervaardiging van [[semen]] aanbeveel deur middel van afkoelings-, uitdrogings- en sametrekkingsbehandelings – dit het ingesluit koue baddens en die vermyding van kos wat winderigheid veroorsaak.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> In die 2de eeu n.C. het die mediese skrywer [[Galen]] verduidelik semen is ’n konkoksie van bloed (een van die humores) en ''pneuma'' (die "lewensnoodsaaklike lug" wat die organe nodig het om te werk) wat in die man se opgerolde seminale are gevorm het; die humor het vanweë hitte wit geword wanneer dit die [[testikel]]s binnegaan.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 404–405.</ref> In sy verhandeling ''Oor Semen'' waarsku Galen oormatige seksuele aktiwiteit lei tot die verlies van ''pneuma'' en dus lewenskrag. Die gevolg is dat sommige mense "al dood is van te veel plesier".<ref>Galen, ''De semine'' 1.16.30–32 (4.588 Kühn = De Lacy 1992, 138–41).</ref> ’n Minder ernstige gevolg sou wees die verlies van ’n helder verstand, manlikheid en ’n sterk manlike stem,<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 406.</ref> ’n gevaar wat ook in die ''Priapea'' genoem word.<ref>Ann Ellis Hanson, "The Restructuring of Female Physiology at Rome," in ''Les écoles médicales à Rome'' (Université de Nantes, 1991), bl. 267, ’n aanhaling uit ''Priapea'' 78 en ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 12.6721(5).</ref> Daar is veral geglo seksuele aktiwiteit tas die stem aan; sangers en akteurs het spesiale bande gedra om hul penis te beskerm en so hul stem te bewaar,<ref>Martialis 6.82, Juvenalis 6.73, 379; J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 189</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 101</ref><ref>Peter J. Ucko, "Penis Sheaths: A Comparative Study," in ''Material Culture: Critical Concepts in the Social Sciences'' (Routledge, 2004), bl. 260.</ref> en [[Quintilianus]] het voorgestel openbare sprekers wat ’n diep manlike stem wil ontwikkel, weerhou hulle van seks.<ref>Quintilianus, ''Institutio Oratoria'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Quintilian/Institutio_Oratoria/11C*.html#3.19 11.3.19.]</ref> Dit was iets wat veral [[Catullus]] se vriend [[Calvus]], ’n avant-garde-digter en spreker uit die 1ste eeu v.C., gekwel het – hy het met loodplate aan geslaap om [[Nat droom|nat drome]] te voorkom. [[Plinius die ouere|Plinius]] het geskryf: <blockquote> "Wanneer loodplate om die area van die lendene en niere gebind word, help verhinder die verkoelende aard daarvan aanvalle van seksuele begeerte en seksuele drome in ’n mens se slaap wat spontane stortings veroorsaak tot in so ’n mate dat dit ’n soort siekte word. Met hierdie plate het die spreker Calvus na berig word homself in toom gehou en sy liggaamskrag vir sy werk bewaar."<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 34.166.</ref> </blockquote> Loodplate, [[bloedlating]] en die verwydering van liggaamshare is voorgeskryf vir drie seksuele aandoenings wat glo met [[nagtelike storting]]s verband gehou het: satiriase, of [[hiperseksualiteit]]; [[priapisme]], ’n chroniese [[ereksie]] wat nie met ’n begeerte na seks verband hou nie; en die onwillekeurige storting van semen (''seminis lapsus'' of ''seminis effusio'').<ref>Die Griekse woord vir laasgeoemde was ''gonorree''. [[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> === Verwyfdheid en transvestisme === [[Lêer:Mosaico Trabajos Hércules (M.A.N. Madrid) 13.jpg|duimnael|Hercules en Omphale het mekaar se klere gedra (mosaïek uit Spanje, 3de eeu n.C.).]] Verwyfdheid was ’n gewilde skelwoord in die Romeinse politiek, veral vir die ''populares'', die politici wat hulle vir die sake van die gewone mense beywer het en soms die "demokratiese party" van Rome genoem word, in teenstelling met die ''optimates'', ’n konserwatiewe elite van adellikes.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 63–64.</ref> In die laaste jare van die republiek is die populariste [[Julius Caesar]], [[Markus Antonius]] en [[Clodius Pulcher]] beskou as verwyfd, oorversorgd en te mooi, en as mans wat dalk in seks met ander mans die passiewe rol sou kon inneem; terselfdertyd was hulle veronderstel om vrouejagters te wees met ongelooflike seksuele aantrekkingskrag.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 47.</ref> Dalk die berugste voorval van [[Kruiskleding|fopdossery]] in antieke Rome was in 62&nbsp;v.C., toe Clodius Pulcher sy opwagting gemaak het by jaarlikse rituele van die Bona Dea, waar net vroue toegelaat is. Die rituele is by die senior magistraat se huis gehou, wat dié jaar Julius Caesar was; hy was aan die einde van sy termyn as magistraat en pas bevestig as ''Pontifex Maximus''. Clodius het hom as ’n vroulike musikant vermom om toegang te kry. Dié daad van Clodius, wat pas as ''quaestor'' (’n soort ondersoekende amptenaar) gekies is, was waarskynlik net voor sy 30ste verjaardag en word dikwels beskou as die laaste poets van ’n jong man. Die vroulike aard van die rituele was die onderwerp van vele gissings onder mans; hulle het gafantaseer oor hierdie "partytjies met dronk lesbiërs" en gedink dit sou pret wees om te sien.<ref>[[#Williams|Williams]]</ref> Clodius se plan was glo om Caesar se vrou te verlei, maar sy manlike stem het hom weggegee voordat hy dit kon doen. Hy is daarna deur Cicero vervolg vir [[#Incestum|ontheiliging]] (''incestum'').<ref>W. Jeffrey Tatum, ''The Patrician Tribune: Publius Clodius Pulcher'' (University of North Carolina Press, 1999), bl. 62ff.</ref> Weens die skandaal het Caesar dadelik van sy vrou geskei om sy eie reputasie te beskerm, en dit het aanleiding gegee tot ’n veel gebruikte uitdrukking: "Caesar se vrou moet bo verdenking wees." Die voorval "som die wanorde van die laaste jare van die republiek" op.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34</ref><ref>W. Jeffrey Tatum, ''Always I Am Caesar'' (Blackwell, 2008), bl. 109.</ref> Buiten dié politieke daad kom fopdossery in Romeinse letterkunde en kuns voor as ’n mitologiese neiging (soos in die storie van [[Herakles|Hercules]] en Omphale wat mekaar se klere dra en geslagsrolle omruil),<ref>Richard J. King, ''Desiring Rome: Male Subjectivity and Reading Ovid's Fasti'' (Ohio State University Press, 2006), bl. 185, 195, 200, 204.</ref> as godsdiensklere en selde indien ooit as ’n [[Fetisjisme|fetisj]]. ’n Voorval van [[transvestisme]] is aangeteken in ’n regsaak, waar " ’n sekere senator wat vroue-aanddrag gedra het" dit in sy testament uitdeel.<ref>''Digest'' 34.2.33, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 540.</ref> In ’n kamtige verhoor as ’n regsoefening gebruik [[Seneca die ouere]] die geval van ’n jong man wat deur ’n klomp mans verkrag is terwyl hy vrouedrag in die openbaar gedra het, maar die verduideliking vir sy klere is dat vriende hom uitgedaag het om dit te doen en nie dat hy gekies het om dit te dra weens ’n genderkrisis of vir erotiese plesier nie.<ref name="homosexuality564">Seneca die ouere, ''Controversia'' 5.6</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> Genderverwarring was ’n kenmerk van die godin Kibele se priesters wat as ''Galli'' bekend was; hul rituele klere het vrouedragitems ingesluit. Hulle word soms as ’n [[transgender]] priesterorde beskou, want van hulle is verwag om gekastreer te word in nabootsing van Kibele se man, Attis. Die ingewikkeldhede van genderidentiteit in die godsdiens van Kibele en die mite van Attis word deur Catullus ontgin in een van sy langste gedigte, ''Carmen'' 63.<ref>Stephen O. Murray, ''Homosexualities'' (University of Chicago Press, 2000), bl. 298–303; Mary R. Bachvarova, "Sumerian ''Gala'' Priests and Eastern Mediterranean Returning Gods: Tragic Lamentation in Cross-Cultural Perspective," in ''Lament: Studies in the Ancient Mediterranean and Beyond'' (Oxford University Press, 2008), bl. 19, 33, 36.</ref> === Seks tussen mans === Romeinse mans kon seks hê met ander mans van ’n laer stand sonder om as minder manlik beskou te word. Dié wat die passiewe rol ingeneem het, is egter as swak en verwyfd beskou. Beheer oor jou eie liggaam was ’n aspek van die burger se ''libertas'', of politieke vryheid. Die oorgawe van ’n mens se liggaam vir ander se plesier is as onderworpenheid beskou. Wette wat nie goed verstaan word nie, soos ''Lex Scantinia'', en verskeie dele van ''Lex Iulia'' het seks tussen vrye mans beperk omdat dit die man se status en onafhanklikheid as burger bedreig het. Daar was soveel Latynse woorde vir mans buite die norm van manlikheid dat sommige geleerdes<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]]</ref> glo daar was ’n homoseksuele subkultuur in Rome. Hoewel daar geen ekwivalent vir die term "homoseksueel" in Latyn is nie, onthul letterkundige bronne ’n gedragspatroon onder ’n minderheid vrye mans wat op selfdegeslagvoorkeur of {{nowrap|-oriëntasie}} dui.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 85.</ref> Homo-erotiese Latynse letterkunde sluit in die "Juventius"-gedigte van Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 24, 48, 81, 99.</ref> treurdigte deur [[Tibullus]]<ref>Tibullus, Boek Een, treurdigte 4, 8 en 9.</ref> en [[Propertius]],<ref>Propertius, 4.2.</ref> die tweede ekloge van [[Vergilius]] en verskeie gedigte deur Horatius. Lucretius skryf oor die liefde vir seuns in ''De rerum natura'' (4.1052–1056). Hoewel [[Ovidius]] mitologiese behandelings van homo-erotika in ''Metamorfoses'' insluit,<ref>Soos in ''Metamorphoses'' 10.155ff.</ref> verskil hy van ander Latynse liefdesdigters, en eintlik van Romeine in die algemeen, vanweë sy aggressief heteroseksuele standpunte. Die ''Satyricon'' van [[Petronius]] is so deurspek van die kultuur van seks tussen mans dat sy naam in 18de-eeuse Europese letterkundekringe ’n sinoniem vir homoseksualiteit geword het.<ref>Louis Crompton, ''Byron and Greek Love'' (Londen, 1998), bl. 93.</ref> Hoewel die Romeinse reg nie huwelike tussen mans erken het nie, het sommige manlike pare in die vroeë jare van die Romeinse Ryk tradisionele huwelikseremonies gehad. Die skrywers van die berigte spot met hulle; dit is nie bekend wat die deelnemers se gevoelens was nie. Suetonius berig keiser Nero het twee keer met mans getrou; een keer was hy die bruid en een keer die bruidegom.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 28</ref><ref>Karen K. Hersh, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 36; Caroline Vout, ''Power and Eroticism in Imperial Rome'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 151ff.</ref> Benewens stappe om die vryheid van burgers te beskerm, het vervolging vir homoseksualiteit as ’n algemene misdaad in die 3de eeu begin toe manlike prostitusie deur [[Philip die Arabier]] verbied is. Teen die einde van die 4de eeu was passiewe homoseksualiteit in die Christelike ryk strafbaar met die brandstapel.<ref>Michael Groneberg, "Reasons for Homophobia: Three Types of Explanation," in ''Combatting Homophobia: Experiences and Analyses Pertinent to Education'' (LIT Verlag, 2011), bl. 193.</ref> Onder [[Justinianus]] was alle selfdegeslagseks, passief of aktief, "teen die natuur" en strafbaar met die dood, ongeag wie betrokke was.<ref>Groneberg, "Reasons for Homophobia," bl. 193.</ref> Homoseksuele gedrag het die skuld gekry vir God se wraak ná ’n reeks rampe tussen omstreeks [[542]] en [[559]].<ref>Michael Brinkschröde, "Christian Homophobia: Four Central Discourses," in ''Combatting Homophobia'', bl. 166.</ref> === Verkragting van mans === Mans wat verkrag is, was vrygestel van die verlies aan sosiale of regstatus (''infamia'') waaraan mans onderworpe was wat prostitute geword of vrywillig die passiewe rol in seks ingeneem het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 558–559.</ref> Soos die regsgeleerde Pomponius dit gestel het: Daar behoort geen stigma te kleef aan "watter man ook al deur rowers of die vyand in oorlogstyd verkrag is" nie.<ref>''Digest'' 3.1.1.6, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 559.</ref> Mans was net so uitgelewer aan massaverkragting ná ’n militêre nederlaag as vroue.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 104–105.</ref> [[Lêer:Rape Hylas Massimo.jpg|duimnael|240px|Die mitologiese ontvoering en "verkragting" van [[Hylas]] deur die [[nimf]]e, basilika van Junius Bassus, 4de eeu n.C.]] Die Romeinse reg was so vroeg as die 2de eeu v.C. gemoeid met die verkragting van ’n manlike burger toe uitspraak gelewer is in ’n saak waarby ’n man van selfdegeslagoriëntasie betrokke kon gewees het. Hoewel ’n man wat as prostituut gewerk het kragtens die reg nie verkrag kon word nie, is beslis selfs ’n man wat "berug" of "twyfelagtig" was, het dieselfde reg as ’n ander vrye man gehad dat sy liggaam nie aan verkragting blootgestel word nie.<ref>Toespraak ''De Re Floria'' deur Cato die ouere (frg. 57 Jordan = Aulus Gellius 9.12.7); bespreek in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 561.</ref> Volgens ’n boek oor retoriek uit die vroeë 1ste eeu v.C. was die verkragting van ’n vrye man strafbaar met die dood.<ref>''Rhetorica ad Herennium'' 4.8.12</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562.</ref> Die ''Lex Julia de vi publica'',<ref>''Digest'' 48.6.3.4 en 48.6.5.2.</ref> wat "waarskynlik dateer uit die Romeinse diktatorskap van Julius Caesar", definieer verkragting as gedwonge seks "met ’n seun, vrou of enigiemand"; die verkragter sou tereggestel word, ’n seldsame straf in die Romeinse reg.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562–563.</ref> Doodstraf het iemand in die gesig gestaar wat ’n vrye seun ontvoer het vir seksuele doeleindes, of wat die seun se chaperon omgekoop het vir die geleentheid.<ref>Paulus (juris), ''Digest'' 47.11.1.2</ref> Agtelosige chaperons kon kragtens verskeie wette vervolg word en het die skuld gedra vir wat met die slagoffer gebeur het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563.</ref> In sy versameling van 12 staaltjies wat handel oor ’n aanslag op kuisheid, gebruik die historikus [[Valerius Maximus]] net soveel manlike as vroulike slagoffers.<ref>Valerius Maximus 6.1</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> In die reeds genoemde kamtige verhoor deur Seneca die ouere is ’n jong man of seun deur 10 mans van sy ouderdomsgroep verkrag. Hoewel die saak denkbeeldig was, het Seneca aangeneem die reg maak voorsiening vir die suksesvolle vervolging van die verkragters.<ref name="homosexuality564" /> ’n Ander hipotetiese geval handel oor die uiterstes waartoe ’n verkragtingslagoffer sou kon gaan: Die vrye man wat verkrag is, pleeg selfmoord.<ref>Quintilian, ''Institutio oratoria'' 4.2.69–71</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Die verkragting van ’n vrye man is een van die ergste misdade wat in Rome gepleeg kon word; dit was op dieselfde vlak as die verkragting van ’n vroulike maagd of om ’n tempel te beroof.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Daar was egter ’n tradisie dat ’n man ’n ander man sou verkrag wat owerspel met sy vrou gepleeg het,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 27, 76.</ref> hoewel dit eerder ’n manier van wraak sou wees as iets wat algemeen gebeur het.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Die dreigement om ’n ander man anaal of oraal te verkrag is ’n tema van die skeldigkuns en kom veral voor in Catullus se berugte ''Carmen'' 16;<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27–28, 43 (oor Martialis), 58.</ref> dit was egter ’n vorm van manlike grootpratery.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 20</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 12</ref><ref name=richlin1981>{{cite journal|author=Richlin, Amy |title=The Meaning of ''irrumare'' in Catullus and Martial|journal=Classical Philology|volume= 76|issue=1|year=1981|pages=40–46|jstor=269544 }}</ref> === Seks in die weermag === Van die Romeinse soldaat is, nes van ander respektabele vrye mans, verwag om selfbeheersing te hê in sake betreffende seks. Soldate wat aan owerspel skuldig bevind is, het ’n oneervolle ontslag gekry; reeds veroordeelde owerspelers is nie tot die weermag toegelaat nie. Streng bevelvoerders kon prostitute in die kampe verbied<ref name="prostitution40">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 40.</ref> hoewel soldate, selfs wanneer hulle op pad iewers heen was, gewoonlik ’n gevolg gehad het wat prostitute kon insluit. Dit lyk of hul teenwoordigheid as vanselfsprekend aanvaar is en dit is hoofsaaklik genoem wanneer dit ’n probleem veroorsaak het.<ref name="prostitution40" /> Toe Scipio Aemilianus byvoorbeeld in 133&nbsp;v.C. na Numantia opruk, het hy kampvolgelinge verbied as ’n manier om dissipline te herstel.<ref>David Potter, "The Roman Army and Navy," in ''The Cambridge Companion to the Roman Republic'', bl. 79.</ref> Miskien een van die vreemdste gebruike was die verbod op huwelike in die keiserlike weermag. In die vroeë tydperk het Rome ’n weermag van burgers gehad wat hul gesinne agtergelaat het om te gaan veg indien dit nodig was. Tydens die uitbreiding van die Middelrepubliek het Rome groot gebiede begin verower wat as provinsies verdedig moes word, en in die tyd van [[Gaius Marius]] (oorl. 86&nbsp;v.C.) is die weermag geprofessionaliseer. Die verbod op huwelike is in Augustus (bewind 27 v.C. tot 14&nbsp;n.C.) se tyd ingestel, moontlik om gesinne te ontmoedig om die weermag te volg en hulle minder mobiel te maak. Net mans van die regeringsklasse was van die verbod kwytgeskeld. Teen die 2de eeu n.C. het die stabiliteit van die ryk daartoe gelei dat die meeste eenhede in permanente forte gebly het, waar verhoudings met plaaslike vroue dikwels ontwikkel het. Hoewel dit regtens nie tot huwelike kon lei nie, is die waarde van die verhoudings in die verskaffing van emosionele steun aan die soldate erken. Nadat ’n soldaat die weermag verlaat het, kon die paartjie trou en enige kinders wat hulle dan reeds gehad het, is beskou as dié van burgers.<ref>Pat Southern, ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), bl. 144.</ref> [[Septimius Severus]] het die verbod in 197&nbsp;n.C. herroep.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 2.</ref> [[Lêer:Caesar venustrophy3b.jpg|duimnael|240px|Die agterkant van ’n denarius wat deur Julius Caesar uitgereik is; dit toon onder meer ’n naakte [[Gallië|Galliese]] gevangene en ’n vroulike verpersoonliking van die verslane Gallië.]] Ander vorme van seksuele bevrediging tot die soldaat se beskikking was die gebruik van manlike slawe en oorlogsverkragting.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 3.</ref> Swaar strawwe is opgelê vir homoseksuele dade tussen soldate, insluitende die doodstraf;<ref name="prostitution40" /> dit is beskou as ’n oortreding van militêre dissipline. Polybius (2de eeu v.C.) het berig die straf vir selfdegeslagseks in die weermag was om met knuppels doodgeslaan te word (''fustuarium'').<ref>Polybius, ''The Histories'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/6*.html#37 6.37.9]</ref> ’n Soldaat het nes ’n ander vrye man sy manlikheid behou deur nie toe te laat dat iemand sy liggaam vir seksuele doeleindes gebruik nie. Dit was in skrille kontras met die feit dat soldate die enigste burgers was wat lyfstraf kon kry, iets wat in die siviele lewe slegs vir slawe gegeld het. Seksuele integriteit het dus die soldaat sy status help behou, want hy het op ander gebiede ’n groot deel van sy burgerlike vryheid opgeoffer.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93.</ref> In oorlogstyd is verkragting verbind met nederlaag, nog ’n motief vir die soldaat om nie sy liggaam seksueel bloot te stel nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 94.</ref> ’n Voorval wat deur Plutarchus vertel word in sy biografie van Marius illustreer die soldaat se reg om sy seksuele integriteit te behou. ’n Aantreklike jong rekruut met die naam Trebonius is oor ’n tydperk aanhoudend seksueel lastig geval deur ’n offisier wat toevallig Marius se nefie Gaius Luscius was. Een nag, nadat die rekruut sy seksuele integriteit verskeie kere moes verdedig, het Luscius hom na sy tent ontbied. Trebonius kon nie sy offisier se bevele verontagsaam nie en moes na sy tent gaan. Toe dié hom seksueel aanrand, het hy Luscius met sy swaard doodgemaak. Die doodstraf was gewoonlik die gevolg van ’n skuldigbevinding aan die moord op ’n offisier, maar toe die rekruut tydens sy verhoor getuies kon roep om te bewys hy moes hom verskeie kere teen Luscius se onwelkome aandag verdedig, het Marius hom nie net onskuldig bevind nie, maar ook ’n dekorasie vir dapperheid gegee.<ref>Plutarchus, ''Life of Marius'' 14.4–8.</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93–94</ref><ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 281</ref><ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 105–106.</ref> Romeinse historici noem ook ander gevalle waar Romeinse offisiere hul mag misbruik het om seks aan hul soldate op te dwing, met ernstige gevolge.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 280–282.</ref> Die jongste offisiere, wat soms nog van die adolessente aantrekkingskrag oorgehou het waarvan die Romeine so gehou het in man-tot-manverhoudings, is aangeraai om hul manlike eienskappe te beklemtoon, soos om nie parfuum te dra of die hare in hul neusgate en onder hul arms te skeer nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 97, aanhaling uit Juvenalis, ''Satire'' 14.194–195.</ref> In oorlogstyd is die gewelddadige gebruik van gevangenes vir seks nie beskou as kriminele verkragting nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 244, 253–254.</ref> Massaverkragting was een van die strafmaatreëls deur die veroweraars wanneer ’n stad met geweld ingeneem is,<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 267–268.</ref> maar as die beleg beëindig is deur diplomatieke onderhandelings, is die inwoners volgens gebruik nie gevange geneem of met geweld behandel nie. Massaverkragtings kon wel in sulke gevalle voorgekom het en is waarskynlik dikwels verswyg in bronne wat bewaar gebly het, maar dit was nie ’n doelbewuste strategie om die bevolking te oorheers nie.<ref>C.R. Whittaker, ''Rome and Its Frontiers: The Dynamics of Empire'' (Routledge, 2004), bl. 128–132.</ref> ’n Etiese ideaal van seksuele selfbeheersing onder soldate was belangrik vir vrede nadat vyandelikhede gestaak is. In gebiede en provinsies waarmee Rome verdrae gesluit het, het swaarder strawwe op soldate gewag wat die plaaslike bevolking verkrag het as op burgerlikes.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 256, 261.</ref> Sertorius, die goewerneur van Romeinse Spanje wie se beleide gerig was op respek en samewerking, het ’n hele kohort (militêre eenheid) laat teregstel nadat net een soldaat probeer het om ’n plaaslike vrou te verkrag.<ref>Appian, ''Bellum Civile'' 1.13.109</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 124 en 257.</ref> == Vroulike seksualiteit == Vanweë die Romeine se klem op die gesin was vroulike vrugbaarheid ’n grondslag vir sosiale orde en vooruitgang. Augustus het selfs spesiale toekennings gegee aan vrou wat drie kinders gehad het. Van vroulike burgers is egter verwag om net seks binne die huwelik te hê. Die beheer van vroulike seksualiteit is beskou as noodsaaklik vir die stabiliteit van die staat, soos vergestalt deur die maagdelikheid van die Vestale.<ref>Beth Severy, ''Augustus and the Family at the Birth of the Roman Empire'' (Routledge, 2003), bl. 39.</ref> ’n Vestaalse maagd wat haar eed verbreek het, is lewend in ’n tombe begrawe in ’n ritueel wat ooreekomste met ’n Romeinse begrafnis getoon het; haar minnaar is tereggestel.<ref>Hans-Friedrich Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'' (Routledge, 2002), bl. 51.</ref> Baie Romeinse bronne het dit goedgekeur dat fatsoenlike vroue passie binne die huwelik toon.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 103.</ref> Nes soos met mans, is vrye vroue wat egter hul liggaam op ’n seksuele manier vertoon het, soos prostitute en vermaakkunstenaars, of wat los seks gehad het, uitgesluit van wetlike beskerming en sosiale fatsoenlikheid. === Vroulike liggaam === [[Lêer:Tellus - Ara Pacis.jpg|duimnael|240px|Uitbeeldings van halfnaakte godinne toon Romeinse simboliek en ’n Griekse stylinvloed.]] Die Romeinse houding teenoor vroulike naaktheid het verskil van, maar is beïnvloed deur dié van die Grieke, wat die naakte manlike liggaam geïdealiseer het terwyl fatsoenlike vroue met hul klere aan uitgebeeld is. Vroulike borste kon egter in Romeinse kuns gewys word as fatsoenlike maar genotvolle simbole van voeding, oorvloed en vrede.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 66; Cameron, ''The Last Pagans'', bl. 725</ref><ref name="bonfante" /> Uit erotiese kuns blyk vroue met klein borste en breë heupe het die ideale vrouefiguur gehad.<ref>Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 143</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 34.</ref> Teen die 1ste eeu n.C. was daar in Romeinse kuns ’n breë belangstelling in die naakte vrouefiguur wat besig is met ’n verskeidenheid bedrywighede, onder meer seks.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 160.</ref> In pornografie kon die borste van vroue wat as prostitute uitgeken kon word, bedek gewees het terwyl die res van die liggaam kaal was. In die regte lewe, soos in die letterkunde beskryf, het prostitute soms kaal voor die ingang na hul bordeelkamertjies gestaan, of hulle het deursigtige syklere gedra. Slawe wat te koop was, is dikwels kaal vertoon sodat kopers hulle vir gebreke kon ondersoek en as teken dat hulle nie die reg het om beheer oor hul eie liggaam uit te oefen nie.<ref>Alastair J. L. Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'' (Wiley-Blackwell, 2010), bl. 24</ref><ref>[[#Harper|Harper]], bl. 293–294.</ref> Seneca die ouere beskryf ’n vrou wat te koop was as volg: <blockquote> "Nakend het sy op die strand gestaan; elke deel van haar liggaam is ondersoek en betas. Wil jy die uitslag van die transaksie hoor? Die seerower het verkoop; die koppelaar het gekoop, sodat hy haar as ’n prostituut kan inspan."<ref>Seneca, ''Controversia'' 1.2.</ref> </blockquote> ==== Vroulike geslagsdele ==== [[Lêer:Pompeii - House of Menander - Caldarium - Mosaic 1.jpg|duimnael|160px|links|’n Voorstelling van vroulike geslagsdele op ’n mosaïek.]] Die "algemene vloekwoord" vir die vroulike geslagsdele was ''cunnus'', maar dit was dalk nie so vulgêr soos die Engelse woord ''cunt'' nie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 80–81.</ref> Martialis gebruik die woord meer as 30 keer, Catullus een keer en Horatius drie keer, maar net in sy vroeë werk; dit kom ook in die ''Priapea'' en graffiti voor.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 81.</ref> ’n Woord wat vroue self gebruik het, is ''porcus'', "vark", wat moontlik kom van die gebruik om ’n vark voor ’n troue aan die godin Ceres te offer.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.4.9; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 122, 276; Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 17.</ref> Metafore van landerye, tuine en vleie was algemeen, asook die term "voor" om aan te sluit by die man se "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 82–83.</ref> Hoewel vroue se geslagsdele dikwels voorkom in skel- en satiriese verse as voorwerpe van weersin, word selde in Latynse liefdesgedigte daarna verwys.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. xvi, 26, 68–69, 109, 276 ''et passim''.</ref> Ovidius, die mees heteroseksuele klassieke liefdesdigter, is die enigste een wat die gee van plesier deur die stimulering van die vroulike geslagsdele noem.<ref>Reg deur die ''Ars Amatoria''; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 399.</ref> Martialis skryf net neerhalend van die vroulike geslagsdele en beskryf een vrou se vagina as "los … soos die stink slukderm van ’n pikkewyn".<ref>Martialis, ''Epigramme'' 11.21.1, 10.</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27.</ref> Die vagina is dikwels met ’n seun se anus vergelyk as ’n plek om die fallus in te steek.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 67</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 21, 48, 116.</ref> Die funksie van die [[klitoris]] (''landica'') is "goed verstaan".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 97.</ref> In klassieke Latyn is ''landica'' ’n hoogs onwelvoeglike term wat in graffiti en die ''Priapea'' gebruik is; daar is gewoonlik met ’n metafoor na die klitoris verwys, soos Juvenalis se ''crista'' ("kuif").<ref>Juvenal 6.422</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 98.</ref> ’n Loodkoeël wat ontdek is, het die inskripsie bevat: "Ek mik vir Fulvia se klitoris." (Fulvia was die vrou van Markus Antonius, wat troepe tydens die burgeroorloë van die 40's en 30's aangevoer het.)<ref>Hooper, ''The Priapus Poems'', bl. 135–136.</ref> Daar was nie in Latyn ’n standaardwoord vir [[Labia (geslagsdele)|labia]] nie;<ref name="vocabulary99">[[#Adams|Adams]], bl. 99.</ref> twee terme wat in mediese geskrifte voorkom, is ''orae'', "kante",<ref>[[Aulus Cornelius Celsus|Celsus]] 2.7.15, 7.26.1C, 7.26.4, 7.28.1.</ref> en ''pinnacula'', "vlerkies".<ref name="vocabulary99" /> Die eerste gebruik van die woord ''vulva'' kom in Varro se werk oor landbou voor (1ste eeu v.C.), waar dit verwys na die membraan om ’n fetus.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.1.19</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 101.</ref> In die vroeë tyd van die ryk het ''vulva'' "baarmoeder" beteken. Later het dit die betekenis van "vroulike voortplantingsorgane" gekry, of soms het dit net na die vagina verwys.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 103–105.</ref> ==== Borste ==== [[Lêer:Satiro che abbraccia una menade, da pompei, casa di l. cecilio giocondo, 1-50 dc. ca, 110590.JPG|duimnael|240px|’n Muurskildering uit Pompeii.]] Latynse woorde vir "borste" sluit in ''mammae'', ''papillae'' (meer spesifiek vir "tepels") en ''ubera'' (as borste in hul kapasiteit om te voed; dit sluit die tiete en uier van diere in). ''Papillae'' was die verkose woord wanneer Catullus en Augustynse digters borste in ’n erotiese verband genoem het.<ref>Catullus, ''Carmina'' 40.12, 61.101, 64.65, 66.81.</ref> Die borste van ’n mooi vrou moes "diskreet" wees. Die ideale borste in Hellenistiese gedigte is vergelyk met [[appel]]s;<ref>Bv. Rufinus 5.60, 62</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 52.</ref> Martialis spot met groot borste.<ref>Martialis, ''Epigramme'' 1.100, 2.52, 14.66, 14.134, 14.149</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 54</ref><ref>Craig A. Williams ''Epigrams: Martial'' (Oxford University Press, 2004), bl. 181.</ref> Ou vroue wat stereotipies lelik en in elke opsig onbegeerlik was, is in kuns met groot borste uitgebeeld.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 52, 68.</ref> Op die verhoog, waar mans in vroueklere die vroulike rolle vertolk het, was die toevoeging van buitengewoon groot borste ’n manier om komies onaantreklike vroue uit te beeld.<ref>C.W. Marshall, ''The Stagecraft and Performance of Roman Comedy'' (Cambridge University Press, 2006), bl. 65.</ref> Terwyl die ideale borste dikwels in Griekse epigramme beskryf is,<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 55.</ref> toon Latynse digters min belangstelling in hulle as voorwerpe om te troetel en bewonder.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 38.</ref> Hulle was meestal aspekte van ’n vrou se skoonheid of perfekte vorm, hoewel Ovidius graag aan hulle wou gevat het.<ref>Ovidius, ''Amores'' 1.5.20; Philodemus 12; Andrew Dalby, ''Empires of Pleasures: Luxury and Indulgence in the Roman World'' (Routledge, 2000), bl. 24, 64–65, 263.</ref> [[Lêer:Dryckeskärl, Skyfos 1, Nordisk familjebok.png|duimnael|140px|links|’n ''Mastos'', ’n borsvormige drinkbeker.]] Borste is hoofsaaklik beskou as ’n embleem van voeding en moederskap.<ref>Larissa Bonfante, "Nursing Mothers in Classical Art," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997, 2000), bl. 174ff., met baie voorbeelde.</ref> ’n ''Mastos'' was ’n borsvormige drinkbeker en voorstellings van borste was onder die [[#Heling en towerkuns|votiewe offers]] wat by gode se altare ontdek is.<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 54, 68, 101, 115</ref> Die bekers kon ’n godsdienstige betekenis gehad het; die drink van borsmelk deur ’n volwassene wat oud is of besig is om dood te gaan, het moontlike hergeboorte in die hiernamaals gesimboliseer.<ref>Anthony Corbeill, ''Nature Embodied: Gesture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2004), bl. 101–103</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 35–36</ref><ref>Fritz Graf en Sarah Iles Johnston, ''Ritual Texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets'' (Routledge, 2007), bl. 128–129.</ref> Plinius die ouere vertel van medisinale gebruike van borsmelk en beskou dit as een van die nuttigste kure, veral vir kwale van die oë en ore. Die draai van ’n bra om jou kop is beskou as ’n kuur vir hoofpyn.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.73, 123</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 204–205.</ref> Om die borste te ontbloot was een van die gebare van vroue, veral moeders en verpleegsters, om te wys hulle rou of as ’n oproep om genade.<ref>Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 87 ''et passim''.</ref> Servius het die ontbloting en slaan van borste in routyd vertolk as vir die voortbring van melk om die dooies mee te voed.<ref>Servius, nota aan ''Aeneid'' 5.78; Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 86–87.</ref> In ’n tyd van ellende was dit ’n versoek dat hul rol as voeders gerespekteer word;<ref>Beth Cohen, "Divesting the Female Breast of Clothes in Classical Sculpture," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997), bl. 69.</ref> dit het ook toorkrag gehad om die bose af te weer.<ref>Claire L. Lyons en Ann Olga Koloski-Ostrow, introduction to ''Naked Truths'', bl. 10; Bonfante, "Nursing Mothers," bl. 187–188</ref><ref name="bonfante" /> Omdat vroue gewoonlik in kuns as ten volle geklee uitgebeeld is, kon ’n kaal bors dui op kwesbaarheid of erotiese beskikbaarheid – uit eie keuse, uit dwang of per ongeluk. Die ontbloting van een bors was ’n motief in klassieke Griekse beeldhouwerk, waar dit onder meer kon dui op verleiding, maar dikwels ook ’n teken was van dreigende geweld of ’n verkragting.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 68ff.</ref> Die erotiese mag van borste is nie heeltemal veronagsaam nie: ’n Griekse roman uit die tyd van die Romeinse Ryk vergelyk seks met ’n vrou en met ’n seun; die skrywer meen "haar borste, wanneer hulle gestreel word, verskaf ’n eiesoortige plesier".<ref>Achilles Tatius, ''Leucippe en Clitophon'' 37.7; Lefkowitz en Fant, ''Women's Life in Greece and Rome'', bl. 182.</ref> Propertius verbind die ontwikkeling van borste by meisies met die aanbreek van die ouderdom waarop hulle kan begin "speel".<ref>Thomas Habinek, ''The World of Roman Song: From Ritualized Speech to Social Order'' (Johns Hopkins University Press, 2005), bl. 114.</ref> Tibullus sê ’n vrou kan dalk net los klere dra sodat haar borste ontbloot word as sy gaan lê om te eet.<ref>Tibullus 1.6.18; Dalby, ''Empire of Pleasures'', bl. 263.</ref> Volgens ’n Hellenistiese [[astrologie]]se tradisie word [[Seksposisie#Posisies sonder penetrasie|borsseks]] (met die penis tussen die vrou se borste) geniet deur mans wat onder die konjunksie van [[Venus (planeet)|Venus]], [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] en [[Saturnus]] gebore is.<ref>[[#Younger|Younger]], bl. 20, aanhaling uit [[Manetho]] 4.312.</ref> === Seks tussen vroue === [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene V.jpg|duimnael|240px|’n Vroulike paartjie uit ’n reeks erotiese skilderye uit Pompeii.]] Griekse woorde vir vroue wat seks met ander vroue verkies, sluit in ''hetairistria'' ("hoëklasprostituut" of "metgesel"), ''tribas'' en ''Lesbia''; Latynse woorde is onder meer die leenwoord ''tribas'', ''fricatrix'' ("sy wat vryf") en ''virago'' (''vir'', "man", plus ’n agtervoegsel wat die woord vroulik maak).<ref>Bernadette J. Brooten, ''Love between Women: Early Christian Responses to Female Homoeroticism'' (University of Chicago Press, 1996), bl. 4.</ref> Verwysings na seks tussen vroue kom nie baie voor in die republikeinse tydperk nie. Ovidius, wat ’n heteroseksuele lewenstyl verkondig het, noem dit ’n "begeerte wat niemand ken nie, grillig, nuut … geen wyfie in die diereryk begeer ’n ander wyfie nie".<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 9.727, 733–4, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 346.</ref> In die keiserlike tydperk is daar baie meer bronne wat seks tussen vroue noem, in die vorm van onder meer liefdestowerspreuke, mediese geskrifte, tekste oor astrologie en die vertolking van drome.<ref>Brooten, ''Love between Women'', bl. 1.</ref> ’n Vroeë verwysing na verhoudings tussen vroue as "lesbiese liefde" word aangetref in Lucianus (2de eeu n.C.): "Hulle sê daar is sulke vroue op Lesbos, manlik, maar hulle wil dit nie prysgee vir mans nie. Hulle verkeer eerder met vroue, nes mans."<ref>Lucianus, ''Dialogues of the Courtesans'' 5.</ref> Omdat die Romeine gedink het die seksdaad vereis ’n aktiewe of dominante maat met ’n "[[fallus]]", het manlike skrywers geglo dat gedurende lesbiese seks gebruik een van die vroue ’n [[Seksspeelding|dildo]] of het sy ’n besonder groot klitoris vir penetrasie, en dat sy die een sou wees wat plesier ondervind.<ref>Jonathan Walters, "Invading the Roman Body: Manliness and Impenetrability in Roman Thought," bl. 30–31, en Pamela Gordon, "The Lover's Voice in ''Heroides'' 15: Or, Why Is Sappho a Man?," bl. 283, albei in [[#Hallett|Hallett]]; [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 168.</ref> Martialis beskryf lesbiërs as vroue met ’n besonder groot seksuele aptyt wat beide vroue en seuns penetreer.<ref>Martialis 1.90 en 7.67, 50; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 347</ref> Uitbeeldings van vroue wat seuns sodomiseer en soos mans eet en drink, kon in die tyd van die Romeinse Ryk kulturele vrese weerspieël het oor die groeiende onafhanklikheid van Romeinse vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 228.</ref> === Verkragting === [[Lêer:Sandro Botticelli 078.jpg|duimnael|240px|Botticelli se ''Dood van Lucretia'' (c. 1500). Volgens Romeinse oorlewering het Lucretia se verkragting en selfmoord gelei tot die omverwerping van die monargie en die stigting van die Romeinse Republiek.]] ==== Die mitologie van verkragting ==== Die verkragting van vroue is ’n omvattende tema in mites en legendes van die vroeë Rome. Die legendariese stigters, [[Romulus en Remus]], is gebore ná die verkragting van die Vestaalse maagd Rhea Silvia deur die god Mars.<ref>Livius 1.3.11–4.3.</ref> Romulus en sy "bende vrybuiters" verander hul nedersetting, wat net uit mans bestaan, in ’n stad deur die verkragting van [[Sabyne|Sabynse]] maagde; dus deur hul bure, die Sabyne, se dogters te ontvoer om as vrou te neem. Die omverwerping van die Romeinse konings en die stigting van die republiek is bespoedig deur die verkragting van die gewilde [[Lucretia]] deur Sextus Tarquinius, die koning se seun. Die legende het die Romeine se siening gevorm van onbeheerste ''libido'' as ’n vorm van tirannie.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348.</ref> ==== Verkragting en die wet ==== Die Romeinse reg het verkragting as ’n misdaad erken.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 81.</ref> Die slagoffer van omgang weens dwang of verpligting het geen skuld daaraan gehad nie, selfs al sou dit plaasvind onder omstandighede wat andersins onwettig vir ’n vrou was.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 82</ref><ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 118ff.</ref> Hoewel bronne uit die republikeinse tydperk dit duidelik stel verkragting is verkeerd en strafbaar, is die statuut waaronder iemand aangekla sou word onbekend tot met die aanvaarding van die ''Lex Iulia de vi publica'', wat waarskynlik dateer uit die diktatorskap van Julius Caesar in die 40's v.C.<ref name="gardner118">[[#Gardner|Gardner]], bl. 118.</ref> Rome het geen staatsaanklaers gehad nie; enige burger met die nodige kennis en vermoë kon die rol van aanklaer vervul. Aangesien vrye vroue mense krimineel kon aankla in die republiek, sou hulle waarskynlik self die aanklaer kon wees. Anders kon dit haar pa, haar man of enigiemand anders wees. Regtens kon net ’n burger met ’n goeie reputasie verkrag word. ’n Vrou was as prostituut of vermaakkunstenaar gewerk het, het haar sosiale status verloor en ’n ''infamis'' geword; deur haar liggaam aan die publiek beskikbaar te stel, het sy haar reg prysgegee om teen seksuele uitbuiting of fisieke geweld beskerm te word.<ref name=g119>[[#Gardner|Gardner]], bl. 119</ref><ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326.</ref> Cicero verdedig ’n kliënt, wie se misdade die groepverkragting van ’n aktrise insluit, op grond daarvan dat mans ’n onbeperkte lisensie met kunstenaars het.<ref>Cicero, ''Pro Planco'' 30</ref><ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326</ref><ref>Roy K. Olson, ''Ars Amatoria, Book 3'' (Cambridge University Press, 2003), bl. 386; J.P. Toner, ''Leisure and Ancient Rome'' (Blackwell, 1995), bl. 68.</ref> Die verkragter van ’n slaaf kon net vervolg word onder die wet op die beskadiging van ’n eienaar se eiendom.<ref name="prostitution314">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314</ref><ref name="g119" /> ’n Pleit op ’n verkragtingsklag dat die vrou ingestem het tot seks, sou die man nie noodwendig vry daarvan laat afkom nie; hy sou steeds aangekla kon word onder die meer algemene seksuele aanklag [[#Stuprum|''stuprum'']] teen ’n burger, want mans se seksuele vryheid was beperk tot prostitute en slawe. As die verkragting van ’n getroude vrou nie bewys kon word nie, kon die man steeds van owerspel aangekla word. ’n Aanklag van ''stuprum'' of owerspel sou egter die vrou ook blootgestel het aan vervolging.<ref name="gardner2">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120–121.</ref> As ’n persoon vrygespreek is van verkragting, kon hy soos met enige ander saak die aanklaer daarna aankla van kwaadwillige vervolging.<ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 121.</ref> Houdings jeens verkragting het verander nadat die ryk [[Christendom|gekersten]] is. [[Augustinus van Hippo|Sint Augustinus]] het Lucretia se selfmoord vertolk as ’n moontlike erkenning dat sy die verkragter in die geheim aangemoedig het,<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164, aangehaal uit Norman Bryson, "Two Narratives of Rape in the Visual Arts: Lucretia and the Sabine Women," in ''Rape'' (Blackwell, 1986), bl. 199.</ref> en Christelike apologete het haar beskuldig van die sonde van "onwillekeurige seksuele genot".<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164.</ref> Die eerste Christelike keiser, [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], het verkragting herdefinieer as ’n openbare misdaad in plaas van ’n privaat saak.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 107.</ref> Daar was nie ’n groot onderskeid tussen ’n ontvoering en weglopery nie, want albei was die aantasting van die ''paterfamilias'' se reg om toestemming vir sy dogter se troue te gee of te weerhou. Die woord ''raptus'' het dus na albei verwys. As die dogter ingestem het, moes sy volgens Konstantyn saam met die manlike ontvoerder gestraf word deur lewendig verbrand te word. As sy nie haar toestemming gegee het nie, kon sy steeds as ’n medepligtige beskou word "op grond daarvan dat sy haarself kon gered het deur om hulp te skree".<ref name="gardner120">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120.</ref> As ’n medepligtige aan verkragting is sy wetlik onterf, ongeag die wense van haar familie.<ref>Charles Matson Odahl, ''Constantine and the Christian Empire'' (Routledge, 2004), bl. 179; Timothy David Barnes, ''Constantine and Eusebius'' (Harvard University Press, 1981), bl. 220; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Lifestyles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36–37.</ref> Selfs al het sy en haar familie ingestem tot ’n huwelik as gevolg van die weglopery, was die huwelik amptelik onwettig. == Seksualiteit en kinders == [[Lêer:Roman boy wearing bulla.jpg|duimnael|160px|links|’n Romeinse seun met ’n ''bulla'' (gelukbringer) wat ’n fallus bevat.]] Beide manlike en vroulike vrygebore kinders het die ''toga praetexta'' gedra; dit was ’n pers omlynde kleed wat aangedui het die draer het "onaantasbare" status.<ref>Judith Lynn Sebesta, "Women's Costume and Feminine Civic Morality in Augustan Rome," ''Gender & History'' 9.3 (1997), bl. 532, en "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47.</ref> ’n Eed kon afgelê word op die "heilige ''praetexta''" en dit was ontoelaatbaar om vuil taal te gebruik voor iemand wat die ''praetexta'' dra.<ref>Festus 282–283&nbsp;L = 245&nbsp;M).</ref> Cato die ouere het gesê voor sy seun probeer hy praat asof Vestaalse maagde teenwoordig is.<ref>Plutarch, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69.</ref> Vrye Romeinse seuns het ook ’n gelukbringer gedra wat die ''bulla'' genoem is. Dit het ’n [[fascinum]], ’n falliese voorwerp, bevat.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.29; Varro, ''De lingua latina'' 7.97</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 166</ref><ref>Judith Lynn Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 47.</ref> Benewens die towerfunksie daarvan, sou die ''bulla'' ook ’n visuele waarskuwing wees dat die seun seksueel verbode terrein is.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 288a</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 545–546.</ref> Die ekwivalent vir meisies was die ''lunula'', ’n gelukbringer met ’n halfmaan.<ref>Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47, 51.</ref> Daar was wette wat vrygebore kinders teen sekspeste beskerm het,<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563</ref><ref>Paulus, ''Digest'' 47.11.1.2.</ref> en die verkragting van ’n vrye seun was strafbaar met die dood.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 130</ref> Fiktiewe vryheid was nie ’n verweer nie; Valerius Maximus berig ’n digterlike spoggery oor die verleiding van ’n vrygebore seun en maagd is in die hof gebruik om twyfel te werp op die morele gesag van ’n aanklaer.<ref>Valerius Maximus 8.1 absol. 8, soos aangehaal in Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'', bl. 142.</ref> In sy veroordeling van die losbandigheid van Quintus Apronius het Cicero die ergste bewys genoem: Apronius het op ’n banket kaal gedans voor ’n seun wat nog jonk genoeg was om die ''praetexta'' te dra.<ref>Cicero, ''Verrine'' 3.23.</ref> Hoewel kinders na sosiale byeenkomste geneem is om hulle die regte sosiale gedrag te leer, het Quintilianus ouers daarvan beskuldig dat hulle slegte rolmodelle is: Hulle paradeer hul minnaresse en manlike prostitute voor hul kinders en tree indiskreet op, en hulle dink dis oulik as hul kinders iets sê wat te volwasse vir hul ouderdom is. Quintilianus beskou dié wangedrag as ’n teken van algemene morele verval.<ref>Quintiltianus, ''Institution Oratoria'' 1.2.7–8; Matthew B. Roller, ''Dining Posture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2006), bl. 160.</ref> Op troues is seuns egter volgens gebruik toegelaat om te vloek en die bruidspaar met vuil grappies te peper, want humor en lag is beskou as bevorderlik vir vrugbaarheid.<ref>Robinson Ellis, ''A Commentary to Catullus'' (Oxford: Clarendon Press, 1876), bl. 180.</ref> Die beskerming het net gegeld vir vrygebore kinders; nie vir die kinders van slawe of dié wat in oorlogstyd gevange geneem is nie. Die sosiale aanvaarbaarheid van pederastie onder die Romeine van die hoër stand was geskoei op die uitbuiting van jong manlike slawe of prostitute.<ref>[[#Williams|Williams]]</ref><ref>Elizabeth Manwell, "Gender and Masculinity," in ''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2007), bl. 118.</ref> === Mondigwording === Adolessente van albei geslagte wat ritueel voorberei het om volwasse status te verkry het ’n ander toga, die ''tunica recta'', gedra.<ref name="sebesta">Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die puberteitsritueel vir jong mans het ingesluit sy eerste skeer en om sy ''bulla'' af te haal.<ref>Persius 5.30–31.</ref> Hy het die ''toga virilis'' ("toga van manlikheid") aangetrek, is as ’n burger in die sensus opgeneem en het kort daarna met sy militêre diensplig begin.<ref>Larissa Bonfante, inleiding tot ''The World of Roman Costume'', bl. 7; Shelley Stone, "The Toga: From National to Ceremonial Costume," in ''The World of Roman Costume'', bl. 41; Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die seremonie is tradisioneel gehou op die ''Liberalia'', die fees ter ere van die god [[Liber]], wat beide politieke en seksuele vryheid verteenwoordig het. Ná sy mondigwording kon die jong man deelneem aan al die seksuele aktiwiteite wat toelaatbaar was vir ander Romeinse mans van dieselfde sosiale status.<ref name="sebesta1">Sebesta, "Women's Costume," bl. 534.</ref> Hy is dikwels deur ’n ervare prostituut ingelei in die kuns van heteroseksuele omgang.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 533, aangehaal uit Martial 12.96.</ref> Van vroue is verwag om maagde te bly totdat hulle trou. Hoe hoër ’n vrou se sosiale stand, hoe vroeër het sy waarskynlik verloof geraak en getrou.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142; Beryl Rawson, "The Roman Family in Italy" (Oxford University Press, 1999), bl. 21.</ref> Die gewone ouderdom vir meisies van ’n hoë stand om verloof te raak was 14, maar vir lede van die adel was dit 12. Troues is dikwels uitgestel totdat die meisie volwasse genoeg was. Die huwelikseremonie was gedeeltelik ’n mondigwording vir die bruid.<ref>Beryl Rawson, ''Children and Childhood in Roman Italy'' (Oxford University Press, 2003), bl. 48, 128.</ref> Op die aand voor die troue sou die bruid haar hare vasbind met ’n geel haarnet wat sy geweef het. Die inperking van haar hare het gedui op die beperking van haar seksualiteit tot die huwelik. Die weef van die toga en haarnet was ’n aanduiding van haar vermoë om die moeder se posisie in die huishouding te vervul.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 529, 534, 538.</ref> Op haar huweliksdag het sy haar rok omgord met die ''cingulum'', wat van die wol van ’n ooi gemaak is as teken van haar vrugbaarheid, en dit vasgebind met die "knoop van Hercules", wat veronderstel was om moeilik los te maak.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 534–535.</ref> Die knoop het kuisheid in die huwelik gesimboliseer omdat net haar man dit kon losmaak. Die ''cingulum'' was ook ’n simbool van die man se gebondenheid aan sy vrou.<ref>Festus 55; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 101, 110, 211.</ref> Die bruid het ook ’n sluier gedra wat aan die einde van die seremonie deur haar man opgelig is as simbool van die opoffering van haar maagdelikheid vir hom.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 535.</ref> == Seks, die huwelik en die gemeenskap == === Seks in die huwelik === Omdat mans sonder ernstige gevolge buite-egtelike seks kon hê, is aangeneem bevredigende seks binne die huwelik was nie ’n verwagting in Rome nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 86–88.</ref> Die regsgeleerde Ulpian het gesê dit is nie seksuele omgang wat ’n huwelik suksesvol maak nie, maar toegeneentheid.<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.J. McGinn, ''A Casebook on Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 49.</ref> Waarskuwings deur moraliste en filosowe teen ’n obsessie met seks binne die huwelik dui egter op die potensiaal van passie in die huwelik.<ref>Dixon, ''The Roman Family'', bl. 86–88.</ref> Seksuele intimiteit tussen getroudes was ’n privaat saak en is nie gewoonlik in geskrifte bespreek nie.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 22.</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> ’n Uitsondering was die huweliksgedig, ’n poëtiese genre wat die huwelik gevier het. ’n Huweliksgesang deur Catullus prys byvoorbeeld die liefdesgodin Venus, want "niks is moontlik sonder jou nie".<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> Ovidius, wie se liefdesgedigte vroeg in sy loopbaan gerig was op fiktiewe minnaresse, het tydens sy bannelingskap treurdigte geskryf waarin hy na sy vrou verlang.<ref name="family87">Dixon, ''The Roman Family'', bl. 87.</ref> Onder die versamelde briewe van [[Plinius die jongere]] is een wat hy oor sy gevoelens vir sy vou geskryf het: <blockquote> ’n Ongelooflike verlange na jou het my beetgepak. Die rede is eerstens my liefde, maar tweedens die feit dat ons nie daaraan gewoond is om van mekaar geskei te wees nie. Dis hoekom jou beeld die grootste deel van die nag by my spook; dis hoekom my voete my elke nou en dan vanself na jou kamer lei (die regte uitdrukking!) op tye wat ek gewoond is om jou te besoek; dis hoekom ek, kortliks gestel, my terugtrek, morbied en ontroosbaar, soos ’n uitgesluite minnaar van ’n ongasvrye deuropening. </blockquote> {{multiple image | direction = vertical | width = 240 | footer = | image1 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Left Side.jpg | alt1 = | caption1 = Pasgetroudes wat deur ’n dienskneg bedien word; die vrou hou haar klere aan en stribbel teë (Casa della Farnesina, Rome, c. 19 v.C.). | image2 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Right Side.jpg | alt2 = | caption2 = Die tweede skildery beeld die vrou se nuwe seksuele houding uit. }} Plinius gebruik die retoriek van liefdespoësie wat gewoonlik aan ’n verbode of onbereikbare minnares gerig is om sy verlange na sy vroue te verwoord.<ref name="family87" /> Hoewel dit vir ’n vrou ’n kwessie van trots was om net een keer te trou, het daar geen stigma aan ’n egskeiding gekleef nie. ’n Tweede huwelik kort ná ’n egskeiding of die dood van ’n eggenoot was algemeen en dit is selfs van die elite verwag, want die huwelik is beskou as reg en natuurlik vir volwassenes.<ref>Susan Treggiari, ''Roman Marriage: 'Iusti Coniuges' from the Time of Cicero to the Time of Ulpian'' (Oxford University Press, 1991), bl. 258–259, 500–502 ''et passim''.</ref> Hoewel van wewenaars verwag is om minstens 10 maande te wag voordat hulle weer trou, kon selfs ’n swanger vrou ’n nuwe man vat solank die vaderskap van die kind nie wetlik ’n kwessie was nie.<ref>Eva Cantarella, "Marriage and Sexuality in Republican Rome: A Roman Conjugal Love Story," in ''The Sleep of Reason'', bl. 276.</ref> Ná ’n eerste huwelik het vroue skynbaar ’n groter sê gehad in die reëlings vir ’n tweede huwelik. Terwyl kinders ’n primêre doel van ’n huwelik was, het sosiale en familiebande in ’n tweede huwelik groter aandag gekry, en dit kon persoonlike kameraadskap en seksuele plesier tussen ’n man en vrou insluit, soos aangedui deur die huwelik van vroue wat verby hul vrugbare jare was.<ref>Beryl Rawson, "Finding Roman Women," in ''A Companion to the Roman Republic'' (Blackwell, 2010), bl. 338.</ref> Die [[Troje|Trojaanse]] koninklike paartjie Hector en Andromache het mitologiese rolmodelle vir seks in die huwelik geword. Latynse liefdesgedigte fokus op hul sekslewe eerder as op die tragiese einde van hul huwelik toe Achilles Hector doodmaak.<ref>Propertius, 2.22 B, 31–34 Heyworth; Ovidius, ''Amores'' 1.9.35–36, ''Ars Amatoria'' 2.709–710 en 3.107–110, ''Heroides'' 5.107; Barbara Graziosi en Johannes Haubold, ''Homer: Iliad Book VI'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 52.</ref> Hulle was bekend vir die vrou-bo-posisie, met ’n werkwoord wat impliseer die vrou "ry" die man soos ’n perd.<ref>Helen King, "Sowing the Field: Greek and Roman Sexology," in ''Sexual Knowledge, Sexual Science: The History of Attitudes to Sexuality'' (Cambridge University Press, 1994), bl. 38.</ref> ==== Die huweliksnag ==== ’n Huweliksgedig deur Catullus<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> skilder ’n prentjie van die huweliksnag as ’n tyd van groot erotisisme, aangevuur deur humoristiese en ontugtige liedere deur die gaste. "Kyk binne," raai die digter die bruid aan wat met ’n "intieme vlam" brand, "na waar jou man lê, geheel en al beskikbaar vir jou". Die man word daaraan herinner dat die goeie Venus hom geseën het, want hy kan nou openlik begeer wat hy begeer en hoef dit nie meer weg te steek nie. Die paartjie word aangemoedig om hulself te geniet nes hulle wil; die doel is om gou kinders te hê. Twee skilderye (sien regs) in ’n slaapkamer van die Casa della Farnesina, ’n gebou in [[Rome]] met pragtige muuskilderings, is al vertolk as "die verhaal van die fatsoenlike bruid wat die onfatsoenlike minnares word – dalk om te voldoen aan ’n smerige manlike fantasie".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 99–104, quotation bl. 103–104.</ref> ==== Getrouheid en owerspel ==== Uit sommige Romeinse geskrifte kan afgelei word ’n pasgetroude man kon sy seksverhoudings vir ’n ruk onderbreek en daarop fokus om ’n band met sy vrou te vorm met die oog daarop om ’n gesin te begin.<ref>Catullus 61.123; James L. Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," in ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity'', bl. 218, 224.</ref> Sommige Stoïsyne het geglo getrouheid in die huwelik was net so nodig vir mans as vir vroue. Regtens het die Romeinse man egter nie owerspel gepleeg as hy seks buite die huwelik gehad het nie, solank sy minnaar of minnares beskou is as seksueel beskikbaar; seksuele wangedrag (''stuprum'') was owerspel, afhangende van die vrou se status. Getroude of hubare vroue en jong manlike burgers was verbode terrein, maar seks met ’n prostituut of manlike slaaf was toelaatbaar.<ref>{{cite journal|doi=10.2307/284457 |jstor=284457 |title=Concubinage and the Lex Iulia on Adultery |journal=Transactions of the American Philological Association (1974–) |volume=121 |pages=335–375 (342)|year=1991 |last1=McGinn |first1=Thomas A. J. }}</ref> Vir ’n getroude vrou was geen ontrouheid toelaatbaar nie en daar is van hulle verwag om met hul eerste troue ’n maagd te wees.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142.</ref> Volgens Cato (2de eeu v.C.) het ’n man ’n "antieke reg" gehad om sy vrou dood te maak as hy haar vang dat sy owerspel pleeg. As so ’n "reg" bestaan het, was dit egter ’n kwessie van gebruik en nie amptelik wet nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 202.</ref> In die republiek is owerspel beskou as ’n privaat saak wat binne ’n familie hanteer moes word, nie ’n ernstige saak wat op ’n hofsaak sou uitloop nie.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104</ref><ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34–35</ref><ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 305.</ref> Owerspel was wel gronde vir 'n skeisaak.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 38.</ref> [[Lêer:Ares e Afrodite.JPG|duimnael|240px|Die mitologiese owerspel van Venus en Mars, hier saam met Kupido, was ’n gewilde onderwerp om te skilder.]] Ná die val van die republiek het morele wette deel geword van die nuwe politieke orde onder Rome se eerste keiser, Augustus. Wette oor owerspel wat in 18&nbsp;v.C. uitgevaardig is, was deel van sy program om die tradisionele sosiale norme te herstel terwyl hy ná die burgeroorloë sy politieke mag gekonsolideer en ’n strenger sosiale hiërargie opgestel het. Die ''Lex Iulia de adulteriis'' ("Juliaanse Wet oor Dade van Owerspel") was daarop gerig om vroue te straf vir buite-egtelike verhoudings.<ref>P.E. Corbett, ''The Roman Law of Marriage'' (1930), soos aangehaal in [[#Edwards|Edwards]], bl. 35.</ref> Persoonlike vrese oor owerspel word weerspieël in towerspreuke wat bedoel was om ’n ander persoon se erotiese aandag te behou.<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 36.</ref> Daar was ook spreuke om ’n geliefde mee te ondervra oor getrouheid. Een papirus uit Romeinse Egipte oor towerkrag beveel aan dat die hart van ’n [[hoephoep]] op die vrou se geslagsdele geplaas word om opregte antwoorde te kry; volgens ’n ander moes die tong van ’n [[Hoender|hen]] op haar lippe of bors geplaas word, dan sal sy die naam bekend maak van die man wat sy bemin.<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 116.</ref> Geskrifte uit die laat republikeinse en vroeë keiserlike tydperk, veral deur [[Horatius]] en [[Juvenalis]], bevat verskeie beskrywings, of dalk fantasieë, oor hoe ’n man sy vrou se minnaar kan straf en aan vernedering onderwerp. Daarvolgens word die man gekastreer, geslaan, deur die man self of deur sy slawe verkrag, of word sy anus met ’n [[harder]] gepenetreer. Verwysings na sulke dade word nie in die briewe van Cicero of die geskiedenisgeskrifte van Tacitus aangetref nie en kan fiktiewe oordrywings wees.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Ovidius spot met jaloerse mans en sê hulle het ’n gebrek aan beskaafdheid: "Die man wat oormatig seergemaak word deur sy vrou se owerspelige verhoudings is ’n gomtor."<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56, uit Ovidius, ''Amores'' 3.4.37.</ref> Ovidius se voorganger, Catullus, skryf gedigte waarin hy sy owerspelige verhouding met "Lesbia", sy sosiale meerdere, vier. Die ontstaan van ’n laat-maar-gaanhouding as gevolg van verstedeliking kon gelei het tot Augustus se owerspelwet waarkragtens ’n man van sy owerspelige vrou moes skei en ’n amptelike klag teen haar moes lê, anders kon hy self aangekla word van koppelary.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56.</ref> === Verhoudings tussen slawe en eienaars === Seksualiteit was ’n belangrike aspek in die slawerny van antieke Rome.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 26.</ref> Omdat slawe regtens as eiendom beskou is, kon ’n eienaar met hulle seks hê of hulle aan ander uithuur om seksueel te gebruik.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 118, 128.</ref> Soos die Italiaanse klassikus Eva Cantarella dit reguit stel: "Die Romeinse ''paterfamilias'' was ’n algehele meester … hy het mag gehad wat verhewe was bo enige beheer deur die gemeenskap en die staat. In so ’n situasie, hoekom op aarde sou hy hom daarvan weerhou om sy slawe te sodomiseer?"<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 99.</ref> Hierdie manier van seksuele bevrediging was egter nie baie eroties nie; om jou eie slawe te gebruik, "was een stappie verhewe bo [[masturbasie]]".<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 286.</ref> In sy beskrywing van die ideale maat in pederastie verkies Martialis ’n seun wat "meer soos ’n vrygebore man optree as sy meester", dus iemand wat die verhouding kon omskep in ’n stimulerende spel van hofmakery.<ref>William Fitzgerald, ''Slavery and the Roman Literary Imagination'' (Cambridge University Press, 2000), bl. 47–48</ref><ref name="h13">Hubbard, Thomas K. (2003) ''Homosexuality in Greece and Rome: A Sourcebook of Basic Documents''. University of California Press. bl. 13. {{ISBN|978-0-520-23430-7}}.</ref> In sy werk oor die vertolking van drome (c. 170&nbsp;n.C.) het [[Artemidorus]] ’n simboliese siening van die seksuele waarde van slawe: Om te droom jy het seks met jou eie vroulike slaaf was ’n goeie ding, "want slawe is die dromer se eiendom; as hulle dus plesier aan die dromer verskaf, beteken dit hy is in sy skik met sy eie besittings".<ref>Artemidorus, bl. 88.5–12 Pack</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340.</ref> [[Lêer:Ithyphallic slave Louvre Myr332.jpg|duimnael|links|160px|Die groteske figuur van ’n slaaf met ’n oorgroot [[fallus]]: in Romeinse komedie is slawe dikwels uitgebeeld as oorbelustig.]] ’n Romein kon sy eie slawe vir seks uitbuit, maar kon nie sommer met enige slaaf seks hê nie, want die eienaar het die reg gehad om beheer oor sy eie besittings uit te oefen.<ref name="bisexuality103" /> As iemand met ’n ander man se slaaf wou seks hê, kon hy oorreding of dreigemente gebruik.<ref name="h13" /> ’n Slaaf kon nie ’n klag van verkragting teen ’n vrye man lê nie omdat slawe nie die regstatus gehad het wat ’n burger teen die uitbuiting van sy liggaam beskerm het nie. Die slaaf se eienaar kon egter die verkragter laat aankla kragtens die ''Lex Aquilia'', ’n wet op die beskadiging van eiendom.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314.</ref> Slawe se seksualiteit is streng beheer. Hulle mag nie getrou het nie, maar kon saamwoon. ’n Eienaar het die heteroseksuele bedrywighede van sy manlike slawe beperk tot vroulike slawe in sy besit; kinders wat uit so ’n verbintenis gebore is, het tot sy rykdom bygedra.<ref name="bisexuality103" /> In ’n tyd toe Rome se grootskaalse slaafgebaseerde ekonomie nog in sy kinderskoene was, het Cato dit goedgedink om sy slawe se sekslewe te monitor; hy het manlike slawe ’n fooi gevra om met hul vroulike medeslawe seks te hê.<ref>Plutarchus, ''Life of the Elder Cato'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Cato_Major*.html#21.2 21.2]; Sandra R. Joshel en Sheila Murnaghan, inleiding tot ''Women and Slaves in Greco-Roman Culture: Differential Equations'' (Routledge, 1998), bl. 11.</ref> As ’n eienaar uitgevind het sy manlike slaaf het ’n verhouding met ’n vrygebore vrou, moes hy hulle kragtens die wet drie keer waarsku om dit te beëindig. As die verhouding voortgeduur het, het hy die reg gehad om die vrye vrou as eiendom te neem.<ref name="bisexuality103">[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 103.</ref> Verwysings na vroue uit fatsoenlike families wat seks met ’n manlike slaaf het, kom nie baie voor nie. Dit is ’n aanduiding dat manlike skrywers hulle nie oor dié risiko bekommer het nie.<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 281.</ref> Ondanks die beperkings op en beheer oor slawe se seksualiteit, word slawe dikwels in Romeinse kuns en letterkunde uitgebeeld as wellustig en voyeuristies.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 203–204.</ref> Een van die temas wat Romeinse komedie van die Grieke s’n onderskei, is hul uitbeelding van die verhouding tussen slaaf en meester.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 36–38.</ref> Vrygebore Romeine wat in slawerny beland het, was veronderstel om beskerm te wees teen seksuele uitbuiting, soos aangedui deur twee verskillende verhale wat deur antieke historici neergepen is.<ref>Livius 8.28; Dionysius van Halicarnassus 16.5; Valerius Maximus 6.1.9.</ref> Voor die afskaffing van [[skuldslawerny]] in die 4de eeu v.C. was vrygebore Romeine soms genoodsaak om hulself of hul kinders as slawe te verkoop om hul skuld af te betaal. Volgens [[Livius]] is skuldslawerny (''nexum'') juis afgeskaf weens ’n poging deur die woekeraar Lucius Papirius om ’n vrygebore seun wat as sekuriteit vir sy pa se skuld gedien het, seksueel te misbruik. Die seun, Gaius Publilius, was besonder mooi en Papirius het daarop aangedring dat hy as skuldslaaf seksuele dienste lewer. Toe Publilius weier, het Papirius hom kaal laat uittrek en met ’n sweep laat slaan. Die seun het sy beserings in die straat aan mense gewys en hul woede het daartoe gelei dat die konsul die senaat moes byeenroep. Die politieke proses het eindelik gelei tot die ''Lex Poetelia Papiria'', wat ’n verbod geplaas het op die verkoop van skuldenaars as slawe en vereis het dat hul eiendom eerder as sekuriteit dien. In ’n verhaal deur Valerius Maximus het dieselfde gebeur met die seun Titus Veturius, wie se eienaar, Publius Plotius, hom probeer verlei het. Nadat Plotius hom met ’n sweep laat slaan het, het Veturius by die konsuls gaan kla en het Plotius tronkstraf gekry.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104–105</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 102–103; Forsythe, ''A Critical History of Early Rome'', bl. 313–314; Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," bl. 214–215.</ref> === Prostitusie === [[Lêer:Pompeii - Lupanar - Erotic Scene - MAN.jpg|duimnael|240px|’n Muurskildering uit ’n bordeel in Pompeii.]] [[Prostitusie]] was reg deur die Romeinse Ryk wettig.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> Die meeste prostitute was slawe of bevryde slawe. Hulle moes registreer. Ondanks wat na ’n duidelike onderskeid lyk, het die regsgeleerde Ulpianus gesê ’n vrou wat openlik promisku is, haal haarself die status van prostituut op die hals, al aanvaar sy geen geld nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 76, aangehaal uit Ulpianus, ''Digest'' 23.2.43.3.</ref> Die Augustynse wet oor owerspel het prostitute uitgesluit; hulle kon wettig met getroude mans seks hê. Dit het daartoe gelei dat sommige bekende sosiale vlinders hulle as prostitute laat registreer het om vervolging vir owerspel vry te spring.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 29.</ref> Verwarring oor ’n vrou se status het dikwels die storielyn in Romeinse komedies gekompliseer. So raak ’n jong man byvoorbeeld verlief op ’n prostituut wat nie ’n burger is nie, en hy wil graag met haar trou. Hy is oorstelp wanneer dit blyk sy is eintlik ’n vrygebore maagd. Hy kon met laasgenoemde trou, maar nie met eersgenoemde nie.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 205–206.</ref> Prostitute verskyn ook in erotiese kuns in [[Pompeji|Pompeii]] en [[Herculaneum]], onder meer op die muurskilderings van bordele; hulle is dikwels nakend behalwe vir ’n bandjielose bra. Verskeie [[seksposisie]]s word uitgebeeld wat bots met sommige geleerdes se bewerings oor die voorkeure van Romeinse mans in heteroseksuele seksdade.<ref>[[#Clarke|Clarke]]</ref> ==== Plesier en eerloosheid ==== Prostitute was onder die mense wat in Rome as ''infames'' geklassifiseer is; hulle het min regsbeskerming gehad al was hulle tegnies nie slawe nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66.</ref> ''Infamia'' was ’n regstatus wat jy nooit weer kon afskud nie; ’n prostituut was dus nie net ’n vrou wat prostitusie beoefen nie, maar ook een wat dit voorheen gedoen het, al het sy intussen opgehou.<ref>''Lex Iulia et Papia'', soos aangehaal in ''Women's Life in Greece and Rome: A Sourcebook in Translation'', reds. Mary R. Lefkowitz en Maureen B. Fant (Johns Hopkins University Press, 2005, 3de uitg.), bl. 118.</ref> In die Romeinse morele tradisie was plesier (''voluptas'') ’n twyfelagtige spel. Die Stoïsynse moralis Seneca sê die volgende oor plesier en deug (''virtus''): <blockquote> "Deug sal jy kry in die tempel, in die forum, in die senaatshuis, voor die stadsmure, stowwerig en deur die son gebrand, haar hande grof; plesier sal jy meestal vind waar sy om die baddens en stoomkamers rondhang, vir die polisie wegkruip, op soek na donkerte, sag, oorverfyn, met ’n reuk van wyn en parfuum, bleek of andersins met grimering opgemaak soos ’n lyk."<ref>Seneca, ''De vita beata'' 7.3</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 84.</ref> </blockquote> [[Lêer:Retiarius stabs secutor (color).jpg|duimnael|240px|Juvenalis het gedink die ''retiarius'' (links), ’n gladiator wat geveg het met sy gesig en liggaam ontbloot, was verwyfd en geneig tot seksueel afwykende gedrag.<ref>Juvenalis, ''Satires'' 2 en 8; Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 120–121.</ref>]] Die teenstrydigheid in die Romeine se siening van fisieke plesier word weerspieël in die ''infamia'' van dié wie se liggame dit openlik verskaf het.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66–67.</ref> In ’n tegniese sin was ''infamia'' die amptelike verlies van regstatus vir ’n vrygebore persoon weens wangedrag, insluitende seksuele wangedrag, maar die woord kon ook vir ’n slegte reputasie in die algemeen gebruik word.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 65ff.</ref> ''Infamia'' was die "onvermydelike gevolg" van sekere loopbane – nie net prostitute en koppelaars nie, maar ook vermaakkunstenaars soos akteurs, dansers en gladiators:<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67.</ref> "Hierdie figure was die voorwerp van ander mense se begeertes. Hulle het plesier aan ander verskaf. Hulle was besoedel deur blootstelling aan die openbare blik."<ref name="unspeakable" /> Mense wat as ''infames'' (enkelvoud: ''infamis'') geëtiketteer is, kon lyfstraf kry, iets wat andersins tot slawe beperk was.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73.</ref> Die Romeinse burger se politieke vryheid het ingesluit dat sy liggaam nie onderwerp word aan fisieke uitbuiting of lyfstraf nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73–74.</ref> Burgers wat egter gekies het om vemaakkunstenaars te word, het hul liggaam gebruik om ander mense openbare plesier te verskaf en was uitgesluit van hierdie fisieke beskerming; hulle kon geslaan of anders gewelddadig behandel word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 74–75.</ref> Enige vrye man wat ’n gladiator geword het, het ’n eed afgelê dat hy bereid is om gebrandmerk, geslaan, onderwerp en moontlik met ’n swaard doodgemaak te word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77.</ref> Hulle is beide verheerlik en verag, en was veronderstel om ’n onweerstaanbare seksuele aantrekkingskrag vir vroue te hê.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77–78</ref><ref>Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 114 ''et passim''.</ref> Akteurs was seksueel twyfelagtig, deels omdat hulle vroue kon naboots (vrouerolle is deur mans met maskers en in vroueklere vertolk).<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 80</ref><ref>Juvenalis, ''Satire'' 3.95–97.</ref> Beide mans en vroue het hulle aantreklik gevind. Die diktator [[Sulla]] het ’n lang verhouding met ’n akteur gehad;<ref>Plutarchus, ''Life of Sulla'' 3.3.</ref> Maecenas, die kunsbeskermheer en {{nowrap|-raadgewer}} van Augustus, was verlief op ’n akteur met die naam Bathyllus,<ref>Tacitus, ''Annales'' 1.54.</ref> en vroue van die keiserlike familie het na bewering verhoudings met akteurs gehad.<ref>Insluitende "die vroue van Claudius en Domitianus": [[#Hallett|Hallett]], bl. 80.</ref> Daar is algemeen aangeneem aktrises is prostitute.<ref name="unspeakable1">[[#Hallett|Hallett]], bl. 81.</ref> ’n Man wat die passiewe rol in anale seks geniet het of daarvan gehou het om orale seks te gee (dikwels beskryf as ’n ''cinaedus'') kon ook as ’n ''infamis'' geëtiketteer word, maar as hy ’n burger was, kon hy sy regstatus behou.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], 550–551, 555ff.</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> ==== Privaat seksklubs ==== Volgens [[argeologie]]se vondste, veral in Pompeii en Herculaneum, en letterkundige bronne was daar skynbaar privaat "seksklubs" in sommige Romeinse huise (''domūs'').<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–159.</ref> Die meeste Romeine het in woonstelle (''insulae'') gewoon; die ''domūs'' was ’n groot, onafhanklike woning wat deur ’n taamlike ryk familie besit is en het in Rome ’n groot deel gevorm van die familie se sosiale identiteit. ’n Paar van hierdie huisies het kamers gehad wat met pornografie versier was, nie veel anders as dié wat in bordele ontdek is nie. In sommige gevalle het dié kamers ’n aparte buitedeur gehad vir gaste,<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–158.</ref> wat normaalweg die huis deur die hoofdeur sou binnekom en deur die atrium sou loop waar fatsoenlike voorwerpe uitgestal is. Sommige meen<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 158–159.</ref> hierdie kamers is so versier dat dit die atmosfeer van ’n bordeel gehad het en is gebruik vir eksklusiewe sekspartytjies, soos die een wat die historikus Valerius Maximus beskryf (dit het in 52&nbsp;v.C. plaasgevind met ’n konsul en volksverteenwoordigers as gaste): <blockquote> "Net so berug is die partytjie wat vir Metellus Scipio gereël is terwyl hy konsul was en vir die volksverteenwoordigers – deur Gemellus, hul boodskapper. Hy was ’n vrygebore man, maar weens sy besigheid wat misluk het, moes hy noodgedwonge die rol van ’n dienskneg speel. Die gemeenskap het gebloos toe hy ’n hoerhuis in sy eie huis oopmaak en koppelaar speel vir Mucia en Flavia, die een noemenswaardig vanweë haar pa en die ander vanweë haar man, asook vir die aristokratiese seun Saturninus. Liggame in skaamtelose oorgawe, gereed om te kom vir ’n spel van dronk seks! ’n Banket nie tot eer van ’n konsul en volksverteenwoordigers nie, maar as ’n aanklag teen hulle!"<ref>Valerius Maximus 9.1.8; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159.</ref> </blockquote> Die bestaan van seksklubs kon die agtergrond gevorm het van laatrepublikeinse politieke smeerveldtogte teen openbare figure wie se partytjiegaste prostitute ingesluit het<ref>''In Verrem'' 2.3.6, 2.4.83, 2.5.81–82, 137; ''Post Reditum in Senatu'' 11, 14; ''Philippicae'' 2.15, 62–63, 69; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 163.</ref> en van die berugte keiserlike hoerhuis wat [[Caligula]] op die [[Palatyn]] gestig het en waar hy getroude vroue en vrygebore jeugdiges geprostitueer het.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159, 162.</ref> == Seksdade en -posisies == Sowat 90 [[seksposisie]]s in die antieke wêreld is aangeteken.<ref name="international184" /> Beide Romeinse erotiese kuns en Latynse letterkunde (veral bekend is ’n deel uit Ovidius se ''Liefdeskuns''<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.771ff.</ref>) beeld verskeie seksvorme (''concubitus varii'') en seksposisies (''figurae veneris'') uit. Die Latynse terme kom van Ovidius, uit sy beskrywing van die mees aristokratiese huishoudings wat erotiese skilderye as deel van hul kunsversamelings uitstal.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.1.523</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> Volgens [[Suetonius]] het Tiberius ’n groot versameling sekshandboeke en erotiese kuns gehad, insluitende ’n skildery van die mitologiese jagter Atalanta wat vir Meleager orale seks gee, ’n werk wat die keiser gereken het meer as ’n miljoen sestersies (’n Romeinse muntstuk) werd was.<ref name="lovemaking92" /> Seksuele afwisseling het Romeine gefassineer. Daar is geglo [[astrologie]] beïnvloed ’n mens se voorkeure en bedrywighede: Mense wat gebore is toe die son, maan en planete in sekere sterretekens was ([[Steenbok (sterreteken)|Steenbok]], [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]], [[Bul (sterreteken)|Bul]] of [[Kreef (sterreteken)|Kreef]]) was veronderstel om geneig te wees tot geheime onsedelikheid of "onnatuurlike" vorme van seks, of om ’n ''pathicus'' te wees (iemand wat van die passiewe rol in homoseksuele seks hou).<ref>Firmicus Maternus 5.2.4, 5.3.11 en 17, 5.6.8, 6.30.15; Vettius Valens 1.1, 2.16, 2.36 en 38.</ref> Lucretius het gemeen elke seksdaad het ’n ander doel. Prostitute gebruik sekere bewegings om hul kliënte te bevredig en swangerskap te voorkom. Vroue wat swanger wil raak, word afgeraai om te woes te beweeg tydens seks, want sulke bewegings "stamp die ploegskaar uit die voor en laat die saad op die verkeerde plek beland".<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1268–1273</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Lucretius beveel die "hondjiestyl" aan vir paartjies wat swanger wil raak, want dit stem ooreen met die natuurlike seks van diere.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1263–1267</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 67–68.</ref> === Seks tussen mans en vroue === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 5.jpg|duimnael|240px|Die vrou-bo-posisie was ’n gunsteling in Romeinse kuns.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref>]] Die basiese onwelvoeglike woord vir ’n man wat met ’n vrou seks het, was ''futuo'', "ek naai". Hoewel dit nie in fatsoenlike letterkunde voorkom nie, was dit nie noodwendig beledigend of aggressief nie; dit is gebruik vir transaksies tussen ’n prostituut en haar kliënte en in liefdevolle of passievolle situasies om intimiteit aan te wakker.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 120–121.</ref> Uit ’n toneelstuk deur Plautus blyk dit die aanleer van ’n erotiese woordeskat was dalk deel van ’n vrou se voorbereiding op seksualiteit in die huwelik: ’n Maagd verduidelik sy het nog nie die woorde geleer wat geskik is vir ’n huweliksnag nie.<ref>Plautus, frg. 68</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> Die formidabele aristokratiese vrou Fulvia het ’n uitdaging aan Augustus gestel: ''Aut futue aut pugnemus'' (letterlik: "Naai my of laat ons veg"). Augustus het verkies om te veg.<ref>Martialis 11.20.7; [[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> In graffiti in Pompeii is die woord deur mans en vroue gebruik om hul vaardigheid, bevrediging of beskikbaarheid te verklaar. Thomas Habinek meen "Ovidius het die kategorie heteroseksuele man uitgedink", want selfdegeslagseks was heel normaal vir ’n Romeinse man.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 31.</ref> Ovidius het die Romeinse tradisie van pederastie verwerp en gesê hy put meer plesier daaruit om seks met ’n vrou te hê. Seksuele plesier moet wedersyds wees, het hy gesê,<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.681–684; [[#Edwards|Edwards]], bl. 7</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3051285 |jstor=3051285|title=The Warren Cup: Homoerotic Love and Symposial Rhetoric in Silver|journal=The Art Bulletin|volume=81|pages=21–52 (36)|year=1999|last1=Pollini|first1=John}}</ref> en hy het mans aangeraai om nie die seksdaad te voltooi sonder dat die vrou ’n orgasme bereik nie. In een paragraaf beveel hy skynbaar ’n gesamentlike orgasme aan: <blockquote> "Maar moenie jou dame in die steek laat deur groter seile in te span nie, en moenie dat sy jou voorspring nie; jaag saam na die eindstreep: Dit is wanneer plesier volkome is, wanneer man en vrou daar lê, ewe verslaan."<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.725–8; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 343.</ref> </blockquote> ==== ''Mulier equitans'' ==== "Perdry" was ’n algemene [[metafoor]] vir die seksdaad, veral wanneer die vrou bo was.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165.</ref> Die ''mulier equitans'' ("vrou wat perdry") kom nie op Griekse geverfde potte voor nie, maar is gewild in Romeinse kuns. Ovidius beveel dit vir die klein vroutjie aan, omdat ’n lang vrou nie sal wil lyk asof sy bo die man uittroon nie.<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.777–778; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 393.</ref> Dit was blykbaar ’n gunsteling van die mitologiese paartjie Hector en Andromache, al was sy legendaries lank, en is grappenderwys "die Hector-perd" genoem.<ref>''Hectoreus equus'' (''Ars Amatoria'' 3.777–778); Meyboom en Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber'', bl. 188.</ref> Een reliëf uit Romeinse Gallië wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sinspeel op die metafoor deur ’n galoppende perd in ’n raampie op die agtergrond te wys (sien eerste foto onder).<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 258.</ref> in Kuns wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sit die vrou gewoonlik so dat die kyker haar hele liggaam kan sien, dikwels met haar onthaarde geslagsdele beklemtoon. Die betekenis van dié posisie verskil van skrywer tot skrywer. Kenneth Dover het gedink dit toon die relatiewe seksuele bevryding van die Romeinse vrou.<ref>Kenneth Dover, ''Greek Homosexuality'' (Harvard University Press, 1978), bl. 107, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Uit die vrou se oogpunt kon dit aan haar ’n groter onafhanklikheid gegee het wat beweging betref en haar plesier verhoog het.<ref>Catherine Johns, ''Sex or Symbol? Erotic Images of Greece and Rome'' (Routledge, 1982), bl. 136–137, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Paul Veyne het egter geglo dit beteken die vrou moes die werk doen en die man dien, terwyl hy daar lê en sonder inspanning bevredig word.<ref>Paul Veyne, "La famille et l'amour sous le haut-empire romain," ''Annales: Économies, sociétés, civilisations'' 33 (1978) 53–54, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Die posisie was dalk ’n gunsteling in kuns omdat die manlike én vroulike kyker daarvan gehou het: Dit het mans ’n onbelemmerde uitsig op die vrou se liggaam gegee, soos Ovidius voorgestel het, asook van die penis in die vagina; vroue het gehou van die visueel dominante vrou wat die aktiewe rol speel.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159–160.</ref> ’n Perdrymetafoor is ook gebruik vir die ''cinaedus'' wat bo "ry" in anale seks tussen mans,<ref>Petronius, ''Satyricon'' 24.4; ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.1825</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165–166.</ref> en minstens een keer vir lesbiërs wat "beurte maak om perd te ry en te beweeg met die maan as getuie".<ref>Juvenal 6.311</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 166.</ref> <gallery> Beeld:Pompeii - Casa del Ristorante 3.jpg|Casa del Ristorante, Pompeji. Beeld:Roman oil lamp with an erotic theme Römisch Germanisches Museum Cologne.jpg|Uitbeelding op ’n olielamp. </gallery> === Anale seks === [[Lêer:Pompeii - Casa del Ristorante 2.jpg|duimnael|240px|Die "leeuwyfie"-posisie (Casa del Ristorante, Pompeii).]] Die Latynse woord vir "anaal penetreer" is ''pedicare''. Die persoon wat gepenetreer is, was gewoonlik manlik, maar nie altyd nie. ''Pedicare'' is ’n lelike woord wat ook in ’n dreigement gebruik kan word, soos Catullus in ''Carmen'' 16, of in die algemeen soos in "fok jou".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123–124</ref><ref name="richlin1981" /> Die herkoms van die woord is onseker, maar sommige glo dit is afgelei van die [[Grieks]]e ''paidika'', wat te doen het met pederastie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123.</ref> Die basiese woord vir "anus" was ''culus''. Algemene metafore was ''ficus'' ("vy") en ''anus'' ("ring"), wat as ’n fatsoenlike term beskou en algemeen in mediese geskrifte gebruik is.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 112–114.</ref> Mans wat die passiewe rol gespeel het, het dit "soos ’n vrou gevat", maar wanneer ’n vrou anaal gepenetreer is, het sy "die seun se rol gespeel".<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 31.</ref> Martialis glo anale seks is beter met seuns as met vroue; toe sy vrou sê sy laat hom anale seks toe sodat hy getrou aan haar kan bly, tart hy haar met die minderwaardigheid van haar anus in vergelyking met dié van ’n seun.<ref>Martialis 12.75 en 96, waar hy die "vy"-metafoor gebruik; [[#Williams|Williams]], bl. 27</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 41–42.</ref> Die ''figura veneris'', die posisie waarin die vrou vooroor buk om haar sitvlak te lig en wat "die leeuwyfie" genoem is, kon gewees het vir anale penetrasie, want seuns in Griekse kuns het dieselfde posisie ingeneem. Met ’n vrou is dit egter moeilik om in kuns te onderskei van ''a tergo'' (hondjiestyl). ''Culibonia'' ("goeie anus") was ’n grappige term vir ’n prostituut met dié spesialiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 110–111.</ref> Een rede dat vroulike prostitute dit verkies het, was waarskynlik om swangerskap te vermy,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 230.</ref> want volgens letterkundige bronne is seuns daarvoor verkies. === ''Os impurum'' === ''Os impurum'' ("vuil mond" of "onreine mond") was ’n skelnaam vir mense wat [[orale seks]] verskaf het.<ref>Valentina Arena, "Roman Oratorical Invective," in ''A Companion to Roman Rhetoric'' (Blackwell, 2010), bl. 156; Nancy Woman, ''Abusive Mouths in Classical Athens'' (Cambridge University Press, 2008), bl. 322.</ref> "Orale slegtheid"<ref name="abusive">Woman, ''Abusive Mouths'', bl. 322.</ref> was ’n gunstelingskelnaam vir Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 39, 78b, 97, 99; William Fitzgerald, ''Catullan Provocations: Lyric Poetry and the Drama of Position'' (University of California Press, 1995, 1999), bl. 262.</ref> Horatius en Martialis.<ref name="abusive" /> Om iemand daarvan te beskuldig dat hy of sy ’n ''os impurum'' het, was die grootste belediging.<ref>''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2011), [https://books.google.com/books?id=2buHe449NoAC&pg=PT323&dq=%22the+imputation+of+os+impurum%22&hl=en&ei=3SsoTtzdIeupsAKwqq07&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=%22the%20imputation%20of%20os%20impurum%22&f=false n.p.]</ref> [[Lêer:Pompeya erótica3.jpg|duimnael|180px|’n Muurskildering uit Pompeii wat cunnilingus uitbeeld.]] Dit was tradisie in obsene komedies dat orale seks ’n slegte asem veroorsaak wat byna toksies is.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref><ref>Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'' (Brill, 2002), bl. 495.</ref> "Hoere van die agterstrate" is besmet deur die orale seks wat hulle gegee het; die feit dat die penis ook gebruik word om te urineer, het gemaak dat orale seks buitengewoon afstootlik was vir Catullus, wat gepraat het van "die vuil spoeg van ’n bepiste hoer".<ref>Catullus, ''Carmen'' 99.10</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref> Martialis spot dat ’n goeie parfuum in vissous (''garum'') verander wanneer dit geruik word deur ’n man wie se asem na orale seks ruik.<ref>Martialis, 7.94; Vioque, ''Martialis, Book VII'', bl. 495.</ref> In nog ’n epigram van Martialis blaas ’n ''fellator'' op ’n warm koek om dit af te koel en verander dit in ontlasting.<ref>Martial, 3.17; Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'', bl. 495.</ref> ==== Cunnilingus en fellatio ==== Weens die stigma wat gekleef het aan die verskaffing van fisieke plesier, is ’n man wat aan ’n vrou orale seks gegee het, dikwels bespot. [[Seksposisie#Cunnilingus|Cunnilingus]] word in Romeinse kuns bloot as ’n wederkerige handeling uitgebeeld, wanneer die vrou haar man orale seks gee in ’n vorm van die [[Seksposisie#69-posisie|69-posisie]].<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224.</ref> In ’n muurskildering uit Pompeii (op die foto regs) word ’n unieke omruiling van rolle uitgebeeld: Die vrou wat cunnilingus kry, is lank, goed gebou en kaal, terwyl die man klein en ten volle geklee is. Hy is vooroor gebuig en het ’n angstige uitdrukking op sy gesig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 223</ref> Die situasie is so buitengewoon dat dit waarskynlik bedoel was om humoristies te wees.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224–227.</ref> Daar is bewyse dat vroue manlike prostitute kon huur om cunnilingus te verskaf. Graffiti in Pompeii adverteer die pryse wat manlike prostitute vir cunnilingus gevra het: min of meer dieselfde as vir ’n fellatio deur ’n vroulike prostituut; die graffiti kon egter ook net bedoel gewees het as ’n belediging vir die mans wie se name genoem is.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 226.</ref> Een graffito is dalk bedoel as ’n politieke smeerveldtog: "Stem vir Isidore as ''aedile''; hy lek [[poes]] die lekkerste!"<ref>''CIL'' 4.1383, by die ingang van ’n winkel in Pompeji; Antonio Varone, ''Erotica Pompeiana: Love Inscriptions on the Walls of Pompeii'' («L'Erma» di Bretschneider, 2002), bl. 81.</ref> Die Latynse werkwoord ''fellare'' is gewoonlik gebruik vir ’n vrou wat aan ’n man orale seks gee.<ref name="richlin1981" /> Om ’n man daarvan te beskuldig dat hy ’n ander man ''fellare'', was waarskynlik die grootste belediging.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 162.</ref> Dit was ook iets wat ’n mens sou gevra het van ’n ''infamis''<ref name="richlin1981" /><ref>Catullus ''Carmina'' 58 en 59; en Martialis, ''Epigrams'' 4.84, 9.4, 9.67, en 12.55.</ref> en nie iets wat ’n man in ’n fatsoenlike huishouding van sy vrou sou verwag nie.<ref name="laughing161">[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 161.</ref> Fellatio is beskou as ’n ietwat bespotlike voorkeur van ouer mans wat gesukkel het om ’n ereksie te behou,<ref name="richlin1981" /> maar volgens graffiti is die dienste van ’n goeie ''fellatrix'' met geesdrif verwelkom.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 163.</ref> Fellatio was in Romeinse kuns ’n redelik algemene onderwerp.<ref name="laughing161" /> ==== ''Irrumatio'' ==== ''Irrumatio'' was ’n gedwonge vorm van fellatio, feitlik altyd teenoor ’n ander man. Om iemand te dwing om orale seks op jou toe te pas is beskou as ’n bewys van jou viriliteit, iets om oor te spog, soos aangedui in die ''Priapeia'' en die gedigte van Catullus en Martialis. Dit was ook ’n dreigement van straf, veral vir owerspelers.<ref name="richlin1981" /> Martialis raai ’n man aan wat reeds die ore en neus van sy vrou se minnaar afgesny het, om die vernedering af te handel deur die owerspeler se mond met orale verkragting te bevuil.<ref>Martialis, 2.47.4</ref><ref name="richlin1981" /> === Groepseks === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 2.jpg|duimnael|240px|Seks tussen drie mense uit Pompeii soos beskryf deur Catullus, gedig 56.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 233–234.</ref>]] [[Seksposisie#Groepseks|Groepseks]] kom voor in letterkunde, graffiti en kuns.<ref>Clark, ''Looking at Lovemaking'', bl. 233–234.</ref> Suetonius vertel dat keiser Tiberius daarvan gehou het om na groepseks te kyk, en beskryf "kettings" wat deur seuns en meisies gevorm is: <blockquote> "In sy vakansiehuis op Capri het hy ’n slaapkamer gehad wat die teater vir sy geheime losbandigheid was. Daar het hy van oral oor groepe manlike en vroulike prostitute vergader, asook uitvinders van verregaande koppulasies (wat hy ''spintriae'' genoem het); ineengestrengel het hulle ’n driedubbele ketting (''triplici serie connexi'') gevorm en hulself voor hom geprostitueer om sy kwynende begeerte te laat opvlam."<ref>Suetonius, ''Life of Tiberius'' 43, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref></blockquote> [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene VII.jpg|duimnael|180px|Vier mense het seks in ’n bad in Pompeii.]] In die meeste tonele van seks tussen drie mense word twee mans uitgebeeld wat ’n vrou penetreer. ’n Medalje uit Romeinse Gallië beeld twee mans uit wat op ’n bed lê, een links en een regs, met hul bene uitgestrek onder ’n vrou tussen hulle. Op ’n ander een word ’n vrou gewys wat op ’n man "perdry" terwyl hy agteroor lê en ’n man agter haar haar bene oopmaak om haar te penetreer. ’n Variasie wat veel minder voorkom, is een man wat ’n vrou van agter penetreer terwyl hy self anale seks van ’n man agter hom ontvang, ’n scenario wat gevind word in Catullus, ''Carmen'' 56, sowel as in kuns. Catullus maak dit duidelik dat hierdie posisie humoristies was,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref> moontlik omdat die man in die middel ’n ''cinaedus'' kon wees, ’n man wat graag die ontvanger van anale seks was, maar ook beskou is as aanloklik vir vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234–235.</ref> Seks tussen vier mense word ook in Romeinse kuns aangetref, veral tussen twee mans en twee vroue en soms in selfdegeslagparings. Een voorbeeld van so ’n sekssituasie uit Pompeii demonstreer wat die Romeine as die superieure rol beskou het. ’n Vrou heel regs kniel langs ’n bed om aan ’n ander vrou, wat daarop lê, cunnilingus te gee; dié vrou gee weer orale seks aan ’n man wat oor haar kniel. Dié man word anaal gepenetreer deur ’n vierde persoon, wat as die "veroweraar" voorgestel word: Hy kry bevrediging sonder om dit aan iemand anders te gee, en hy kyk reguit vorentoe met ’n triomfantelike waai van die hand.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 255.</ref> ’n Latynse epigram deur die Gallies-Romeinse digter Ausonius (4de eeu n.C.) is ’n raaisel wat staatmaak op kennis van die konfigurasies in groepseks: <blockquote>"Drie mans is saam in die bed: twee gee ongeoorloofde seks (''stuprum'') en twee ontvang ongeoorloofde seks."<br />"Is daar dan nie vier mans nie?"<br />"Nee, die mans aan die buitekant tel elk as ’n enkele oortreding, maar die een in die middel gee en ontvang ongeoorloofde seks."<ref>Ausonius, ''Epigram'' 43 Green (39); Matthew Kuefler, ''The Manly Eunuch: Masculinity, Gender Ambiguity, and Christian Ideology in Late Antiquity'' (University of Chicago Press, 2001), bl. 92.</ref></blockquote> === Masturbasie === Romeinse bronne gee min aandag aan [[masturbasie]].<ref>Richlin, "Sexuality in the Roman Empire," bl. 351.</ref> Martialis noem dit ’n paar keer in sy gedigte, maar beskou dit as ’n minderwaardige vorm van seksuele bevrediging wat deur slawe toegepas word. Hy erken egter dat hy self masturbeer wanneer ’n mooi slaweseun te duur is: "My hand het my bevredig as ’n plaasvervanger vir [[Ganimedes (mitologie)|Ganimedes]]".<ref>Martialius, 2.43.14</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 270</ref><ref>J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic: A Literary and Historical Study'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 190. Martialis beskryf hoe slawe agter die deur masturbeer terwyl hulle kyk hoe Andromache op Hector "perdry" (11.104.13–14).</ref> Masturbasie was lank, maar nie dikwels nie, ’n tema in Latynse satire; in een van die min oorblywende geskrifte van Lucilius, Rome se vroegste satiris, word gespot met ’n verpersoonlikte penis, Mutto, wie se meisie, Laeva ("Linkshandige"), sy "trane" afvee.<ref>Lucilius 307 en 959.</ref> Die Romeine het verkies om met die linkerhand te masturbeer. ’n Graffito in Pompeii lui: "Wanneer my bekommernisse my liggaam knel, stel ek my opgekropte vloeistof met my linkerhand vry."<ref>''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.2066, soos aangehaal deur [[#Younger|Younger]], bl. 108.</ref> Die oorsprong van die Latynse werkwoord ''masturbari'' is onseker. Daar is al gereken dit is ’n samestelling van ''turbare'', "oprui", en ''mas'', "manlik", in ’n unieke gebruik vir "penis".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italici'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998), bl. 210–213; Judith P. Hallett, "Masturbator, mascarpio", ''Glotta'' 54 (1976) 292–308.</ref> Een tradisionele siening is dat dit kom van ''man(u)-'', "hand-," en ’n veranderde vorm van ''[[#Stuprum|stuprare]]'', "om te besoedel, om ’n seksuele onreg te pleeg teenoor".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 208–211.</ref> Calvert Watkins meen dit is afgelei van ’n Proto-Indo-Europese stam wat beteken "murg, brein", omdat antieke mediese skrywers gedink het semen kom van die brein af deur die bene;<ref>Calvert Watkins, ''How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics'' (Oxford University Press, 1995), p 533ff.</ref> as dit reg is, kon die woord ''turbare'' steeds ’n invloed gehad het op die vorming van die woord in Latyn.<ref>Katz, "''Testimonia Ritus Italici''," bl. 212.</ref> === Bestialiteit === [[Lêer:Linz Schlossmuseum - Leda.jpg|duimnael|240px|Leda en die swaan, ook met Kupido (4de-eeuse Romeinse reliëf).]] Die mitologiese tradisie is vol seksdade tussen mens en dier, veral tussen sterflike vroue en gode wat as diere vermom is. [[Bestialiteit]] is veral ’n eienskap van seks met Jupiter (Gieks: [[Zeus]]), wat Leda as ’n swaan en Europa as ’n bul nader. Die [[Minotourus]] word gebore toe Pasiphaë so aangetrokke tot ’n bul voel dat sy haar as ’n koei vermom om met hom te paar. [[Sater]]s, bekend vir hul seksuele vraatsug, word dikwels met dierlike eienskappe uitgebeeld. Kamma-bestialiteit is aangeteken as ’n vorm van seksuele rolspel in antieke Rome. [[Nero]] het glo ’n vorm van vasbinding met manlike én vroulike seksmaats geniet waarin hy diervelle aangetrek en hul geslagsdele aangeval het, nes veroordeelde gevangenes vasgebind en in die arena deur wilde diere aangeval is.<ref>Suetonius, ''Life of Nero'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#29 29]; Carlin A. Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993), bl. 68.</ref> Die historikus Dio vertel hoe ’n prostituut haar as ’n luiperd voorgedoen het vir die bevrediging van ’n senator.<ref>Cassius Dio [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/76*.html#8 76.8.2]; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Die akteur Bathyllus was bekend daarvoor dat hy ’n erotiese dans uitgevoer het geklee as Leda wat seks het met die swaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 6.60ff.; Erik Gunderson, "The Libidinal Rhetoric of Satire," in ''The Cambridge Companion to Roman Satire'' (Cambridge University Press, 2005), bl. 235; Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'', bl. 40.</ref> Bestialiteit is ook ’n tema van Apuleius se roman ''Metamorphoses'' (of ''Die Goue Donkie''), waarin die [[protagonis]], wat in ’n donkie verander is, begeer word deur ’n ryk vrou, nes Pasiphaë die bul begeer het.<ref>Apuleius, ''Die Goue Donkie'' 10.19–22; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Daar is aanduidings dat gewelddadige seksdade soos dit in mitologiese scenarios uitgebeeld is, in die arena nageboots is as straf vir gevangenes. Die digter Martialis loof ’n toneel vir sy getrouheid aan die mite oor Pasiphaë.<ref>Martialis, ''De spectaculis'' 5</ref><ref>{{cite journal| doi=10.2307/300280 | jstor=300280 | title=Fatal Charades: Roman Executions Staged as Mythological Enactments | journal=Journal of Roman Studies | volume=80 | pages=44 | year=2012 | last1=Coleman | first1=K. M. }}</ref><ref>Paul Veyne, ''Foucault: His Thought, His Character'' (Polity Press, 2010.</ref> Die manier waarop ’n seksdaad tussen ’n vrou en ’n bul nageboots sou word, is ’n kwessie van spekulasie; as "Pasiphaë" ’n veroordeelde misdadiger was wat gemartel en doodgemaak moes word, sou die bul opgewek gewees het deur "die vaginale afskeiding van ’n koei op hitte" aan die persoon te smeer.<ref>Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> In Apuleius se roman moet ’n vroulike gevangene wat tot ''ad bestias'' gevonnis is, in die arena verskyn vir seks met die protagonis in sy dierlike vorm.<ref>Apuleius, ''Metamorphoses'' 10.29.34; Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> == Hermafroditisme en androgeniteit == [[Lêer:Satiro e Ermafrodito. Pompeii. National Archaeological Museum, Naples.jpg|duimnael|links|240px|Hermafroditos weer ’n sater af, Pompeii, c. 45–79 n.C.]] In sy hoofstuk oor antropologie en menslike fisiologie in die ensiklopedie ''Natuurgeskiedenis'' sê Plinius "daar is selfs diegene wat van albei geslagte gebore word en wat ons hermafrodiete noem, voorheen ''androgyni''" (''andr-'', "man," en ''gyn-'', "vrou," uit [[Grieks]]).<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 7.34</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1111/1468-0092.00024|title=Multiple births in Graeco-Roman antiquity|journal=Oxford Journal of Archaeology|volume=16|pages=49–63 (61)|year=1997|last1=Dasen|first1=Veronique}}</ref> Die [[Sisilië|Sisiliaanse]] historikus [[Diodorus Siculus|Diodorus]] (laat 1ste eeu v.C.) het geskryf "daar is sommige wat sê die geboorte van sulke wesens is wonderwerke en omdat dit selde gebeur, kondig hulle die toekoms aan, soms ten goede en soms ten kwade".<ref>Diodorus Siculus 4.6.5; Will Roscoe, "Priests of the Goddess: Gender Transgression in Ancient Religion," in ''History of Religions'' 35.3 (1996), bl. 204.</ref> [[Isidorus van Sevilla]] (c. 560–636) beskryf hermafrodiete onrealisties as "mense wat die regterbors van ’n man en die linkerbors van ’n vrou het, en ná seks kan hulle kinders verwek én baar".<ref>Isidorus van Sevilla, ''Eytmologiae'' 11.3. 11.</ref> In die moderne wêreld het die woord "hermafrodiet" ’n negatiewe term geword vir mense wat met eienskappe van albei geslagte gebore word; in die oudheid was die liggaam van die sogenaamde hermafrodiet ’n belangrike bron van vrae oor geslagsidentiteit.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49</ref><ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78.</ref> Die hermafrodiet verteenwoordig ’n "oortreding van die sosiale grense, veral dié wat verband hou met die alledaagse lewe as mans en vroue".<ref>Roscoe, "Priests of the Goddess," bl. 204.</ref> In tradisionele Romeinse godsdiens het die geboorte van ’n hermafrodiet gedui op ’n ontwrigting van die ''pax deorum'', Rome se verdrag met die gode.<ref>Veit Rosenberger, "Republican ''nobiles'': Controlling the ''Res Publica''," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 295.</ref> Livius beskryf ’n voorval in oorlogstyd toe die ontdekking van ’n vierjarige hermafrodiet gelei het tot ’n uitgebreide reeks "regstellings": Die kind is in ’n kis toegemaak en in die see verdrink.<ref>Livius 27.11 (wat die term ''androgynus'' gebruik); Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 297.</ref> Dit is gevolg deur nog rituele. ’n Hermafrodiet wat in 133&nbsp;v.C. ontdek is, is in die plaaslike rivier verdrink. Dit lyk of die oorgee van die hermafrodiet aan die waterelement die voorgeskrewe manier was om dit wat as ’n oortreding van die natuurlike orde beskou is, te herstel.<ref>Julius Obsequens 27a ''(androgynus)''; Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 298.</ref> Plinius meen hoewel hermafrodiete eens as voorbodes beskou is, was hulle in sy tyd voorwerpe van genot; hulle was onder die menslike vreemdhede wat die rykes sou kon aanskaf op die "monstermark" in Rome, soos beskryf deur Plutarchus.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 520c; Dasen, "Multiple Births in Graeco-Roman Antiquity," bl. 61.</ref> In die [[mitologie]] was [[Hermafroditos]] (Hermaphroditus vir die Romeine) die pragtige seun van [[Hermes]] (Mercurius) en [[Afrodite]] (Venus).<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 4.287–88.</ref> Ovidius het ’n invloedryke verhaal geskryf<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 77</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49.</ref> oor hoe Hermafroditos androgeen geword het. Terwyl die jong man aan die vooraand van volwassenheid gestaan het, het hy die liefde verwerp, nes [[Narsisme|Narsissus]] gedoen het, en ook langs ’n poel water.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78ff.</ref> Dit is waar die waternimf Salmacis hom gesien en begeer het. Hy het haar verwerp en sy het gemaak of sy weggaan. Toe hy dink hy is alleen, het Hermafroditos uitgetrek om in haar water te bad. Sy het haarself op hom gewerp en gebid dat hulle nooit weer geskei word nie. Die gode het haar versoek toegestaan en daarna het Hermafroditos se liggaam beide manlike en vroulike eienskappe gehad. Ná die voorval het mans wat uit Salmacis se poel gedrink het, "sag geword met die eienskappe van ’n ''impudicitia'' (die passiewe maat in man-tot-manseks)", volgens die leksikograaf Festus.<ref>Paulus ex Festo 439L</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 549.</ref> [[Lêer:IAM 363T - Hermaphroditus statue.jpg|duimnael|140px|Afroditos.]] Die mite van Hylas, die jong minnaar van Hercules wat deur waternimfe ontvoer is, vertel saam met dié van Hermafroditos en Narsissus van die gevare wat mooi jong mans in die gesig staar terwyl hulle op die drumpel van volwassenheid staan, met verskillende uiteindes.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 216, nota 46.</ref> Uitbeeldings van Hermafroditos was gewild onder die Romeine. Die dramatiese uitbeeldings het mense dikwels twee keer laat kyk of die tema van seksuele frustrasie uitgebeeld.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50.</ref> Hermafroditos was dikwels in die geselskap van ’n [[sater]], ’n figuur met dierlike seksualiteit wat daarvoor bekend was dat hulle dikwels met niksvermoedende of slapende slagoffers teen hul sin seks gehad het; die sater in tonele saam met Hermafroditos het gewoonlik ’n uitdrukking van verbasing of weersin op sy gesig, vir humoristiese effek. In ’n paar werke is Hermafroditos sterk genoeg om die sater af te weer, maar in ander lyk hy gewillig om seks te hê, selfs al stel die sater nie meer belang nie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50–55.</ref> Macrobius beskryf ’n manlike vorm van "Venus" (Afrodite) wat op [[Siprus]] aanbid is; sy het ’n baard en manlike geslagsdele gehad, maar vroueklere gedra. Die godheid se manlike aanbidders het vroueklere gedra en die vroue mansklere.<ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 3.8.2.</ref> Die Latynse digter Laevius het geskryf oor die aanbidding van die "vertroetelende Venus", vroulik óf manlik.<ref>''Saturnalia'' 3.8.3.</ref> Die figuur is soms "Afroditos" genoem. In verskeie voorbeelde van Griekse en Romeinse beeldhouwerk wat bewaar gebly het, word sy uitgebeeld met haar rok voor opgelig<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 22.</ref> om haar manlike eienskappe te vertoon, ’n houding wat tradisioneel die nodige towerkrag gehad het om die bose af te weer.<ref>Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 172–173.</ref> == Seksuele verowering en imperialisme == [[Lêer:Iudaea capta reverse of Vespasian sestertius.jpg|duimnael|links|200px|’n Sestersie van Vespasianus wat die verowerde Judea uitbeeld.]] [[Lêer:Carracci Achille et Briseis.jpg|duimnael|240px|’n Gravure geskoei op die oorspronklike ''Achilles en Briseis''.]] In 55&nbsp;v.C. het [[Pompeius]] sy teaterkompeks geopen wat aan Venus Victrix ("Venus die Veroweraar") opgedra was. Dit het tot in die laat oudheid as verhoog gedien vir uitvoerende kunste, letterkunde, landskapontwerp, visuele kuns en argitektuur.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 343.</ref> Die teater was in baie opsigte ’n permanente monument vir Pompeius se militêre oorwinnings ses jaar tevore. Onder die uitstallings was galerye met portrette van vroulike skrywers en van hoëklasprostitute. In die algemeen is intellektualiteit en kultuur as vroulik en Hellenisties uitgebeeld, terwyl oorlog en politiek manlik en Romeins was.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348–349.</ref> Standbeelde het 14 verowerde nasies verpersoonlik as vroue in etniese drag.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 354–346</ref><ref>[[#Penner|Penner]], bl. 122, 145.</ref> Ander monumente reg deur die Romeinse Ryk, insluitende die Sebasteion by Afrodisias en die altaar van die Tempel van die Drie Galliës by Lugdunum (die moderne [[Lyon]], [[Frankryk]]), sowel as verskeie muntstukke, het verowerde gebiede en volke as vroue voorgestel: Die Romeinse militêre mag het "vervroulikte" nasies oorgeneem.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 134</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 353</ref> Hoewel die figure uit Pompeius se teater nie bewaar gebly het nie, het reliëfpanele van Afrodisias tonele ingesluit soos ’n naakte [[Claudius]] wat [[Britannia (provinsie)|Britannia]], met ’n ontblote regterbors, tot oorgawe dwing en Nero wat ’n dooie Armenia wegsleep, ’n komposisie wat die verowering van die [[Amasone (mitologie)|Amasones]] se Penthesilea deur Achilles voorstel.<ref name="Lopez bl. 135">[[#Penner|Penner]], bl. 135–138.</ref> ’n Reeks muntstukke wat besonder goed gedokumenteer is, beeld ''Iudaea Capta'' uit, ’n vroulike verpersoonliking van die verowerde Judea as ’n gevangene. Die munte is uitgereik ná die vernietiging van die Joodse Tempel in 70&nbsp;n.C.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 121.</ref> Seksuele oorwinning is ’n metafoor wat die Romeine dikwels vir imperialisme gebruik het,<ref name="Lopez bl. 135" /> maar nie noodwendig vir Romeinse oorheersing nie. Horatius het dit uitstekend gestel toe hy gesê het die verowerde Griekeland het die Romeine verower. Die beeld van die Romeinse kultuur wat van binne gekoloniseer is deur ’n beskawing wat hulle verower het maar intellektueel en asteties as hul meerdere beskou het, kan uitgedruk word deur mites waarin ’n man ’n vrou verkrag, ontvoer of tot slaaf maak maar dan op haar verlief raak, soos uitgebeeld in die kunswerk ''Achilles en Briseis''.<ref>Alessandro Barchiesi, "Roman Perspectives on the Greeks", in ''The Oxford Handbook of Hellenic Studies'' (Oxford University Press, 2009), bl. 104.</ref> == Sien ook == * [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin|3}} * {{cite book|ref=Adams|author=Adams, J.N. |title=The Latin Sexual Vocabulary|publisher=Johns Hopkins University Press|year= 1982|isbn=978-0-8018-4106-4}} * {{cite book|ref=Brown|author=Brown, Robert D. |title=Lucretius on Love and Sex|publisher=Brill|year= 1987}} * {{cite book|ref=Cantarella|author=Cantarella, Eva|title=Bisexuality in the Ancient World|publisher=Yale University Press|year= 1992|isbn=978-0-300-04844-5}} * {{cite book|ref=Clarke|author=Clarke, John R. |title=Looking at Lovemaking: Constructions of Sexuality in Roman Art 100 B.C.–A.D. 250|publisher=University of California Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=Colish|author=Colish, Marcia l. |title=The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://books.google.com/books?id=JokeAAAAIAAJ|year=1985|publisher=BRILL|isbn=90-04-07267-5}} * {{cite journal|ref=Dugan|doi=10.1086/449558|jstor=1215514 |title=Preventing Ciceronianism: C. Licinius Calvus' Regimens for Sexual and Oratorical Self-Mastery|journal=Classical Philology|volume=96|issue=4|pages=400–428|year=2001|last1=Dugan|first1=John}} * {{cite book|ref=Edwards|author=Edwards, Catharine|title=The Politics of Immorality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year=1993}} * {{cite book|ref=Fantham|author=Fantham, Elaine|chapter=''Stuprum'': Public Attitudes and Penalties for Sexual Offences in Republican Rome|title=Roman Readings: Roman Response to Greek Literature from Plautus to Statius and Quintilian|publisher=Walter de Gruyter|year= 2011}} * {{cite book|ref=Fredrick|editor-last=Fredrick|editor-first= David |title=The Roman Gaze: Vision, Power, and the Body|url=https://books.google.com/books?id=KmVd4I2qvhwC|date=3 October 2002|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-6961-7}} * {{cite book|ref=Gaca|author=Gaca, Kathy L. |title=The Making of Fornication: Eros, Ethics and Political Reform in Greek Philosophy and Early Christianity|publisher=University of California Press|year= 2003}} * {{cite book|ref=Gardner|author=Gardner, Jane F. |title=Women in Roman Law and Society|publisher=Indiana University Press|year= 1991}} * {{cite book|ref=Habinek|author1=Habinek, Thomas |author2=Schiesaro, Alessandro |title=The Roman Cultural Revolution|url=https://books.google.com/books?id=EAhxUkWffHAC|date=1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-58092-2}} * {{cite book|ref=Hallett|editor-last1=Hallett|editor-first1= Judith P. |editor-last2=Skinner|editor-first2= Marilyn|title=Roman Sexualities|publisher=Princeton University Press|year= 1997}} * {{cite journal|ref=Kuttner|doi=10.2307/284436|jstor=284436|title=Culture and History at Pompey's Museum|journal=Transactions of the American Philological Association (1974–)|volume=129|pages=343–373|year=1999|last1=Kuttner|first1=Ann L.}} * {{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}} * {{cite book|ref=McGinn1998|author=McGinn, Thomas A.J. |title=Prostitution, Sexuality and the Law in Ancient Rome|publisher=Oxford University Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=McGinn2004|author=McGinn, Thomas A. |title=The Economy of Prostitution in the Roman World|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=McGinn, Thomas A.J.|title=The Economy of Prostitution in the Roman World|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=Nussbaum|author=Nussbaum, Martha C. |chapter=The Incomplete Feminism of Musonius Rufus, Platonist, Stoic, and Roman|title=The Sleep of Reason: Erotic Experience and Sexual Ethics in Ancient Greece and Rome|publisher=University of Chicago Press|year= 2002}} * {{cite book|ref=Parker|url=http://www.persee.fr/doc/girea_0000-0000_2007_act_29_1_1002|author=Parker, H.| title=Free Women and Male Slaves, or Mandingo meets the Roman Empire|isbn=2848671696|year=2007|publisher=Presses universitaires de Franche-Comté}} * {{cite book|ref=Penner|editor-last1=Penner|editor-first1= Todd C. |editor-last2=Van der Stichele|editor-first2= Caroline |title=Mapping Gender in Ancient Religious Discourses|url=https://books.google.com/books?id=2udV9fAz1UkC|year=2007|publisher=BRILL|isbn=90-04-15447-7}} * {{cite book|ref=Phang2001|author=Phang, Sara Elise|title=The Marriage of Roman Soldiers (13 B.C.–A.D. 235): Law and Family in the Imperial Army|publisher=Brill|year= 2001}} * {{cite book|ref=Phang2008|author=Phang|title=Roman Military Service: Ideologies of Discipline in the Late Republic and Early Principate|publisher=Cambridge University Press|year= 2008}} * {{cite book|ref=Potter2009|editor-last=Potter|editor-first= David S. |title=A Companion to the Roman Empire|url=https://books.google.com/books?id=g4ZmqsyC5kEC|date=2009|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4051-9918-6}} * {{cite book|ref=Richlin1983|author=Richlin, Amy|title=The Garden of Priapus: Sexuality and Aggression in Roman Humor|publisher=Oxford University Press|year= 1983}} * {{cite journal|ref=Richlin1993| title=Not before Homosexuality: The Materiality of the ''cinaedus'' and the Roman Law against Love between Men | jstor=3704392|author=Richlin, Amy |journal=Journal of the History of Sexuality|volume= 3|issue=4 |year=1993|pages=523–573}} * {{cite book|ref=Schafer1997|author=Schäfer, Peter |title=Judeophobia: Attitudes Toward the Jews in the Ancient World|url=https://books.google.com/books?id=5tP5nQEACAAJ|year=1997|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-48778-9}} * {{cite book|ref=Schafer2003|author=Peter Schäfer|title=The History of the Jews in the Greco-Roman World: The Jews of Palestine from Alexander the Great to the Arab Conquest|url=https://books.google.com/books?id=-0aBAgAAQBAJ|date=2003|publisher=Routledge|isbn=1-134-40316-X}} * {{cite book|ref=Smallwood|author=Smallwood, E. Mary |title=The Jews Under Roman Rule: From Pompey to Diocletian|url=https://books.google.com/books?id=FdQUAAAAIAAJ|year=1976|publisher=Brill Archive|isbn=90-04-04491-4}} * {{cite book|ref=Staples|author=Staples, Ariadne |title=From Good Goddess to Vestal Virgins: Sex and Category in Roman Religion|url=https://books.google.com/books?id=cRS3E3u3HuAC|date=1998|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-13233-6}} * {{cite book|ref=Taylor|author=Taylor, Rabun M. |title=The Moral Mirror of Roman Art|url=https://books.google.com/books?id=rCKm0OnZr0kC|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-86612-5}} * {{cite book|ref=Williams|author=Williams, Craig A. |title=Roman Homosexuality: Ideologies of Masculinity in Classical Antiquity|publisher=Oxford University Press|year= 1999}} * {{cite book|ref=Younger|author=Younger, John G. |title=Sex in the Ancient World from A to Z|publisher=Routledge|year= 2005}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/arts/classics/students/modules/sex/bibliography "Sex and Gender: Basic Bibliography"], Warwick-universiteit * {{Commons-kategorie inlyn|Ancient Roman erotic art}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sexuality in ancient Rome|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} [[Kategorie:Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Seksualiteit]] 8wdu6bwpfahoir22fvtb5n3kdtt3fmt 2918543 2918542 2026-07-21T02:23:33Z CommonsDelinker 1161 "Clarke_Ars_Erotica_18.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Images uploaded by User:Xyxyzyz from John Clarke, Ars Erotica (2009)|]] 2918543 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pompeii - Casa del Fauno - Satyr and Nymph - MAN.jpg|duimnael|280px|’n [[Sater]] en [[nimf]], [[mitologie]]se simbole van [[seksualiteit]], op ’n [[mosaïek]] in ’n slaapkamer in [[Pompeji|Pompeii]].]] Die opvattings oor '''seksualiteit in antieke Rome''', en in ’n breër sin die seksuele oortuigings en gedrag in [[antieke Rome]], is duidelik uit [[Romeinse Ryk|Romeinse]] [[kuns]], [[letterkunde]] en inskripsies en in ’n mindere mate uit Romeinse [[argeologie]]se oorblyfsels soos erotiese artifakte en [[argitektuur]]. Daar word soms aanvaar [[seks]] in antieke Rome het geen grense gehad nie;<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 65.</ref> Verstraete en Provençal meen egter dié siening was bloot ’n [[Christelik]]e vertolking: "Die seksualiteit van die antieke Romeine is nog nooit sedert die opkoms van die Christendom in ’n goeie lig in die [[Weste]] gesien nie. In die moderne verbeelding en kultuur is dit sinoniem met seksuele losbandigheid en misbruike."<ref>Verstraete, Beert C. en Provencal, Vernon, reds. (2005) ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity and in the Classical Tradition''. Haworth Press. bl. 5</ref> Seksualiteit was egter nie uitgesluit van die ''mos maiorum'', die tradisionele sosiale norme wat die openbare, private en militêre lewe bepaal het, nie.<ref>Karl-J. Hölkeskamp, ''Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research'' (Princeton University Press, 2010), ble. 17–18.</ref> ''Pudor'', "skaamte, beskeidenheid", was ’n belangrike faktor in gedrag<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 17.</ref> en ook regsbeperkings op sekere seksuele vergrype – in beide die [[Romeinse Republiek]] en die [[Romeinse Ryk]].<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 20.</ref> Romeinse sensors (openbare amptenare wat die sosiale rang van individue bepaal het) het die mag gehad om burgers uit hul amp te ontslaan weens seksuele wangedrag en hulle het dit soms gedoen.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 121</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 556. Under the Empire, the emperor assumed the powers of the censors (bl. 560).</ref> Die middel-20ste-eeuse seksualiteitsteoretikus [[Michel Foucault]] het gereken seks in die Grieks-Romeinse wêreld is regeer deur terughouding en deur die kuns om seksuele plesier te bestuur.<ref>Michel Foucault, ''The History of Sexuality: The Care of the Self'' (New York: Vintage Books, 1988), vol. 3, bl. 239</ref> Die Romeinse gemeenskap was [[Patriargie|patriargaal]] en manlikheid was ’n vooropgestelde eienskap wat nodig was om jouself en ander met ’n laer status te beheer; nie net in [[oorlog]] en [[politiek]] nie, maar ook in seksuele verhoudings.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii.</ref> ''Virtus'' (deug) was ’n belangrike eienskap vir mans en die term was selfs verwant aan die woord vir man, ''vir''. Daarteenoor was ''pudicitia'' (iets soos nederige selfbeheersing) belangrik vir vroue.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 37–38.</ref> Daar is van Romeinse vroue van die hoër klasse verwag om goed opgevoed te wees, ’n sterk karakter te hê en aktief daarna te streef om haar gesin se posisie in die gemeenskap te handhaaf.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xii–xiii.</ref> Maar met enkele uitsonderings het net opgevoede mans se siening van seksualiteit eindelik bewaar gebly. Visuele kuns is deur mense uit ’n laer stand geskep, maar dit is aangepas by die smake van dié wat ryk genoeg was om dit te bekostig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9, 153ff.</ref> Sommige seksuele idees en dade in die antieke Romeinse kultuur verskil grootliks van dié in latere Westerse samelewings.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 31, let veral op na 55</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 11.</ref> Die Romeinse godsdiens het seksualiteit voorgehou as voordelig vir die vooruitgang van die staat, en individue het soms privaat godsdienstige rituele of "towerkrag" ingespan om hul sekslewe of voortplantingsvermoëns te verbeter. [[Prostitusie]] was wettig en algemeen. "[[Pornografie|Pornografiese]]" skilderye het voorgekom onder die versamelings in fatsoenlike hoërklashuishoudings.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 164.</ref> Dit is as natuurlik en alledaags beskou dat mans seksueel aangetrokke was tot tieners van albei geslagte, en seks met seuns was aanvaarbaar solank die seun nie ’n vrygebore Romein was nie. Mense het nie gedink in terme van "[[homoseksualiteit]]" en "[[heteroseksualiteit]]" nie en daar bestaan geen [[Latyn]]se woorde vir dié begrippe nie.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 304, citing Saara Lilja, ''Homosexuality in Republican and Augustan Rome'' (Societas Scientiarum Fennica, 1983), bl. 122.</ref> Geen wenkbroue is gelig vir ’n man wat seks met vroue én seuns van ’n laer rang geniet het nie, solank sy gedrag geen swakhede of vergrype geopenbaar het of ingemeng het met die regte en voorregte van sy manlike gelykes nie. Hoewel neergesien is op verwyfdheid, veral in die politieke arena, is niks met iemand se manlikheid foutgevind as hy seks met manlike prostitute of slawe gehad het nie, solank hy die aktiewe posisie ingeneem het. [[Hiperseksualiteit]] by mans en vroue is egter moreel en medies veroordeel. Die morele kode vir vroue was strenger as vir mans<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref> en daar is min bewyse van seks tussen vroue. Hul seksualiteit is egter reg deur die Latynse letterkunde afwisselend gevier of veroordeel. In die algemeen het die Romeine meer buigsame geslagskategorieë gehad as die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]].<ref name=h11>[[#Hallett|Hallett]], bl. 11.</ref> [[Lêer:Pompeii - Love Act on the Nile 2.jpg|duimnael|450px|Seks tussen drie mense op ’n boot, omring deur wilde diere; sekstonele op die [[Nyl]] het baiekeer die "hondjiestyl" uitgebeeld – dikwels, soos hier, gekombineer met [[Orale seks|fellatio]].<ref name="international184">Paul G.P. Meyboom en Miguel John Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber: Egypt in the Roman World. Proceedings of the IIIrd International Conference of Isis Studies, Leiden, Mei 11–14, 2005'' (Brill, 2007), bl. 184.</ref>]] == Erotiese letterkunde en kuns == Antieke letterkunde oor seksualiteit val hoofsaaklik in vier kategorieë: regsgeskrifte; mediese tekste; poësie en politieke verhandelings.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 9.</ref> Uitdrukkingsvorme met ’n laer kulturele stempel – soos [[komedie]]s, [[satire]], skeldigte, liefdesgedigte, graffiti, towerspreuke en binneversiering – het idees oor seks beter uitgestippel as genres van beter gehalte soos [[tragedie]]s en [[Epiek|epiese gedigte]]. Inligting oor die Romeine se sekslewe is yl gesaai in historiografie, redenaarskuns, filosofie en geskrifte oor medisyne, landbou en ander tegniese onderwerpe.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 330.</ref> In regsdokumente kan gesien word watter gedrag die Romeine wou beheer of verbied, sonder dat dit werklik weergee wat mense gedoen het of nie gedoen het nie.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 331.</ref> Groot Latynse skrywers wie se werk aansienlik bygedra het tot ’n begrip van Romeinse seksualiteit sluit in: * die komiese dramaturg [[Plautus]] (oorl. 184&nbsp;v.C.), wie se stories dikwels gedraai het om sekskomedie en jong geliefdes wat deur omstandighede uitmekaargehou is; * die staatsman en moralis [[Cato die ouere]] (oorl. 149&nbsp;v.C.), wat kykies gee op seksualiteit in ’n tyd wat latere Romeine beskou het as ’n tydperk van hoër morele standaarde; * die digter [[Lucretius]] (oorl.&nbsp;c. 55&nbsp;v.C.), wat epikuristiese seksualiteit uitgebreid behandel in sy filosofiese werk ''De rerum natura''; * [[Catullus]] (''[[floruit|fl.]]'' 50's v.C.), wie se gedigte ’n reeks erotiese ondervindings ondersoek na aan die einde van die Romeinse Republiek, van delikate romantisisme tot uiters obsene uitskellery; [[Lêer:Roman mosaic- Love Scene - Centocelle - Rome - KHM - Vienna.jpg|duimnael|240px|’n Romantiese toneel op ’n mosaïek, Villa in Centocelle, [[Rome]], 20 v.C – 20 n.C.]] * [[Cicero]] (oorl. 43&nbsp;v.C.), met hoftoesprake waarin sy teenstanders se seksuele gedrag dikwels veroordeel is en briewe deurspek van skindernuus oor Rome se elite; * die treurdigters [[Propertius]] en [[Tibullus]], wat sosiale gedrag verduidelik deur hul beskrywing van liefdesverhoudings met minnaresse; * [[Ovidius]] (oorl. 17&nbsp;n.C.), veral sy ''Amores'' ("Liefdesake") en ''Ars Amatoria'' ("Liefdeskuns"), asook sy ''Metamorphoses'' ("[[Metamorfoses]]"), met heelwat oor seksualiteit en met die klem op [[verkragting]] deur die lens van [[mitologie]]; * die epigramdigter/skrywer [[Martialis]] (oorl.&nbsp;c. 102/'04&nbsp;n.C.), wie se waarnemings van die gemeenskap vol eksplisiete skeltaal is; * die [[Satire|satirikus]] [[Juvenalis]] (oorl. vroeg 2de eeu n.C.), wat uitgevaar het teen die seksuele moraal van sy tyd. Ovidius noem ’n aantal skrywers wat bekend was vir hul gewaagde materiaal wat intussen verlore gegaan het.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.431ff.</ref> Griekse sekshandboeke en "onverbloemde pornografie"<ref>{{cite journal|doi=10.2307/299915 |jstor=299915 |title=Propertius and Antony |journal=Journal of Roman Studies |volume=67 |pages=17–26 (20) |year=2012 |last1=Griffin |first1=Jasper }}</ref> is onder die name van bekende ''heterai'' ([[Prostitusie|hoëklasprostitute]]) gepubliseer en in Rome versprei. Erotiese kuns, veral soos dit bewaar gebly het in [[Pompeii]] en [[Herculaneum]], is ’n ryk maar dalk twyfelagtige bron; sommige beelde weerspreek seksuele voorkeure soos in letterkundige bronne uiteengesit en kon bedoel gewees het om mense te laat lag of konvensionele houdings uit te daag.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3.</ref> Alledaagse voorwerpe soos spieëls en bekers is dikwels met erotiese tonele versier; dit het gewissel van ’n "elegante amoreuse flankeerdery" tot eksplisiete sekstonele.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 108.</ref> Erotiese skilderye is in die mees fatsoenlike huise van die adel aangetref, soos Ovidius sê: <blockquote> "Net soos wat hoogwaardige figure van mans wat deur kunstenaars geskilder is, ons huise versier, net so is daar ’n klein skildery (''tabella'')<ref>Die ''tabella'' was ’n klein, draagbare skildery in teenstelling met ’n permanente muurskildery.</ref> op die een of ander plek wat verskeie seksdade en {{nowrap|–posisies}} uitbeeld; nes [die mitologiese held] [[Alias die Grote|Alias]] sit met ’n uitdrukking wat sy woede uitbeeld en die barbaarse ma [Medea] se oë vol misdaad is, so maak Venus haar nat hare met haar vingers droog terwyl sy skaars deur die moederswater bedek word."<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> </blockquote> [[Lêer:Clarke Ars Erotica 04.jpg|duimnael|links|250px|Erotiese kuns teen die muur van ’n huis in Pompeii.]] Die pornografiese ''tabella'' en die erotiese Venus is net twee van die beelde wat ’n kunskenner sou kon geniet.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 93.</ref> ’n Reeks skilderye uit die openbare baddens van Pompeii wat in 1986 ontdek en in 1995 gepubliseer is, bevat erotiese tonele "wat lyk of dit bedoel is om die kyker met verregaande seksuele kykstof te vermaak", onder meer ’n verskeidenheid seksposisies, orale seks, en groepseks met dade van mans met mans, vroue met vroue en mans met vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 3 en 212 ff., aanhaling op bl. 216.</ref> Die dekor van ’n Romeinse slaapkamer kon heel letterlik die seksuele gebruik daarvan uitstippel: Die digter [[Horatius]] het na bewering ’n kamer vol spieëls gehad vir seks, sodat hy die dade tussen hom en die prostitute wat hy gehuur het van alle kante af kon bekyk.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 92.</ref> Keiser [[Tiberius]] se slaapkamer was met "die mees onkuise" skilderye en beeldhouwerke versier en daar was sekshandboeke ingeval sy seksmaats enige leiding nodig gehad het.<ref name="lovemaking92">Suetonius, ''Life of Tiberius'' 44.2; [[#Clarke|Clarke]], bl. 92–93.</ref> In die [[2de eeu]] n.C. "was daar ’n groot toename in Griekse en Latynse geskrifte oor seks," asook in romantiese boeke.<ref name="p329">[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 329.</ref> Maar hierna verdwyn openlike seksualiteit so te sê uit letterkunde, en seksonderwerpe word net in mediese en Christelike geskrifte aangetref. In die [[3de eeu]] het [[selibaat]] die ideaal van al hoe meer Christene geword en [[kerkvaders]] soos [[Tertullianus]] en [[Clemens van Alexandrië]] het selfs gedebatteer oor of seks in die huwelik geoorloof is ter wille van voortplanting. == Seks, godsdiens en die staat == [[Lêer:Pompeii - Villa dei Misteri - Room 4.jpg|duimnael|240px|’n Man maak gereed vir die nagtelike offerande van ’n vark aan [[Priapus]], met [[Kupido]] as die varkwagter<ref>Anthony King, "Mammals," in ''The Natural History of Pompeii'' (Cambridge University Press, 2002), bl. 444; John R. Clarke, ''The Houses of Roman Italy, 100 B.C.–A.D. 250: Ritual, Space and Decoration'' (University of California Press, 1991), bl. 97.</ref> (muurskildering, Villa van die Geheimenisse, Pompeii).]] Nes ander aspekte van die Romeine se lewe is seksualiteit deur godsdienstige tradisies ondersteun en gereguleer, van beide die openbare staatskultus en private godsdienspraktyke. Seksualiteit was ’n belangrike kategorie van Romeinse godsdienstige denke.<ref>[[#Staples|Staples]]</ref> Mans en vroue wat mekaar aanvul, was uiters belangrik vir die Romeinse idee van gode. Die ''Dii Consentes'' was ’n raad van gode wat bestaan het uit pare mans en vroue; dit was in ’n mate die Romeinse weergawe van die Grieke se [[Olimpiese gode]].<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 79–81; Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), bl. 141–142</ref> Die [[Vestaalse maagd]]e, die enigste priesterorde net vir vroue, het ’n eed van kuisheid afgelê wat hulle redelik onafhanklik van manlike beheer gemaak het; onder die godsdiensvoorwerpe wat hulle bewaak het, was ’n heilige [[fallus]].<ref>Mary Beard, J.A. North en S.R.F. Price, ''Religions of Rome: A History'' (Cambridge University Press, 1998), vol. 1, bl. 53; Robin Lorsch Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins: A Study of Rome's Vestal Priestesses in the Late Republic and Early Empire'' (Routledge, 2006), bl. 20.</ref> In teenstelling met die maagde is van mans wat in die verskillende priesterordes gedien het, verwag om te trou en gesinne te hê. Cicero het geglo die begeerte (''libido'') om voort te plant was die "saadbedding van die republiek", want dit was die rede vir die belangrikste sosiale instelling, die huwelik. ’n Huwelik het kinders voortgebring en hulle weer ’n huis (''domus'') vir gesinseenheid, wat die boublok van die stedelike lewe was.<ref>Cicero, ''De officiis'' 1.17.54</ref> Baie Romeinse godsdiensfeeste het ’n element van seksualiteit bevat. Die [[Lupercalia]] in Februarie, wat tot in die [[5de eeu]] n.C. gevier is, het ’n argaïese vrugbaarheidsritueel ingesluit. Op die [[Floralia]] is kaal gedans. Op sekere godsdiensfeeste wat regdeur April gehou is, het prostitute deelgeneem of is hulle amptelik erken. [[Lêer:Sulla Coin.jpg|duimnael|links|’n Denarius wat c. 84–83 v.C. deur Sulla uitgereik is met Venus, Kupido, trofeë en godsdienstige elemente.]] Die verband tussen menslike voortplanting, algemene vooruitgang en die welstand van die staat is verteenwoordig deur die Romeinse kultus van [[Venus (mitologie)|Venus]], wat van haar Griekse eweknie, [[Afrodite]], verskil het deurdat sy ’n rol vertolk het as moeder van die Romeinse volk deur haar halfsterflike seun, [[Aeneas]]. Tydens die burgeroorlog van die 80's v.C. het [[Sulla]], wat op die punt was om sy eie land binne te val met die legioene onder sy bevel, ’n muntstuk uitgereik wat Venus uitbeeld as sy persoonlike beskermgodin en [[Kupido]] met ’n palmtak van oorwinning; op die agterkant pryk militêre trofeë en simbole van die [[augur]]s, die staatspriesters wat die wil van die gode vertolk het. Die ikonografie verbind gode van liefde en begeerte met militêre sukses en godsdienstige gesag; Sulla het die titel ''Epaphroditus'', "Afrodite se eie," aangeneem voordat hy ’n diktator geword het.<ref>J. Rufus Fears, "The Theology of Victory at Rome: Approaches and Problem," ''Aufstieg und Niedergang der römischen Welt'' II.17.2 (1981), bl. 791–795.</ref> Die ''[[fascinum]]'', ’n falliese gelukbringer, was alomteenwoordig in die Romeinse kultuur en het op alles verskyn van juweliersware en klokke tot windklokkies en lampe,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 92.</ref> selfs op gelukbringers wat kinders<ref>Martin Henig, ''Religion in Roman Britain'' (Londen: Batsford, 1984), bl. 185–186.</ref> en seëvierende generaals moes beskerm. Volgens [[Plinius die ouere]] het die Vestaalse maagde ’n fascinum onder ’n generaal se strydwa gehang wanneer hy ’n oorwinning gevier het, om hom teen afguns te beskerm.<ref>''Natural History'' 28.4.7 (28.39)</ref> Kupido het begeerte ontlok; die ingevoerde god [[Priapus]] het wellus verteenwoordig; [[Mutunus Tutunus]] het seks in die huwelik bevorder. Die god [[Liber]] ("die vry een") was in beheer van fisiologiese reaksies tydens seks. Wanneer ’n man die ''toga virilis'' ("toga van viriliteit") aangetrek het, het Liber sy beskermgod geword; volgens die liefdesdigters het hy dan die onskuldige beskeidenheid (''pudor'') van die kleintyd agtergelaat en die seksuele vryheid (''libertas'') verkry om sy liefdestaak te begin.<ref>Sien Propertius 3.15.3–6; Ovidius, ''Fasti)'' 3.777–778; Michelle George, "The 'Dark Side' of the Toga," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 55. Robert E.A. Palmer, "Mutinus Titinus: A Study in Etrusco-Roman Religion and Topography," in ''Roman Religion and Roman Empire: Five Essays'' (University of Pennsylvania Press, 1974), bl. 187–206</ref> ’n Klomp gode het oor elke aspek van seks, bevrugting en geboorte toesig gehou.<ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; Jörg Rüpke, ''Religion in Republican Rome: Rationalization and Ritual Change'' (University of Pennsylvania Press, 2002), bl. 181–182.</ref> Klassieke [[mite]]s het dikwels seksuele temas gehad soos geslagsidentifikasie, owerspel, bloedskande en verkragting. In Romeinse kuns en letterkunde is die Hellenistiese behandeling van mitologiese figure voortgesit – hulle het seks op ’n menslik erotiese en soms humoristiese manier gehad, wat dikwels verskil het van die godsdienstige dimensie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 46–47.</ref> === Morele en wetsbegrippe === ==== ''Castitas'' ==== Die Latynse woord ''castitas'' is ’n abstrakte [[selfstandige naamwoord]] wat dui op ’n "morele en fisieke reinheid, gewoonlik in ’n spesifiek godsdienstige verband"; dit hou soms, maar nie altyd nie, verband met seksuele kuisheid.<ref name="langlands1">[[#Langlands|Langlands]], bl. 30.</ref> Die godin [[Ceres (mitologie)|Ceres]] was verteenwoordigend van beide rituele en seksuele ''castitas''; die fakkel wat op Romeinse troues ter ere van haar gedra is, is verbind met die bruid se reinheid. Ceres het ook moederskap verpersoonlik.<ref>Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 115–116</ref> Die godin Vesta is ook met ''castitas'' verbind en was self ’n maagd; haar priesteresse, die Vestaalse maagde, het ’n eed afgelê om selibaat te bly. ==== ''Incestum'' ==== [[Lêer:Chief Vestal.jpg|duimnael|160px|’n Vestaalse maagd.]] ''Incestum'' (dit wat nie ''castitas'' is nie), is ’n daad wat godsdienstige reinheid skend,<ref name="langlands1" /> dalk dieselfde as ''nefas'', godsdienstig ontoelaatbaar.<ref>H.H.J. Brouwer,'' Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), bl. 367–367, nota 319.</ref> Die skending van ’n Vestaalse maagd se kuisheidseed was ''incestum''; sy en die man wat haar onrein gemaak het, kon regtens aangekla word, ongeag of die seks vrywillig of gedwonge was. ’n Vestaalse maagd se verlies van ''castitas'' het Rome se verbond met die gode (''pax deorum'') verbreek,<ref>Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'', bl. 51; Susanne William Rasmussen, ''Public Portents in Republican Rome'' («L'Erma» di Bretschneider, 2003), bl. 41.</ref> en het gewoonlik gepaard gegaan met die waarneming van slegte voortekens (''prodigia''). Die vervolging van een van dié maagde het dikwels met politieke onrus saamgeval, en sommige aanklagte van ''incestum'' was skynbaar polities gemotiveer:<ref>Wildfang, ''Rome's Vestal Virgins'', bl. 82 ''et passim''.</ref> Hoewel die [[Engels]]e woord ''incest'' van die Latynse woord afgelei is, was bloedskande net een vorm van die Romeinse ''incestum''.<ref name="langlands1" /> ==== ''Stuprum'' ==== In Latynse regsterme is ''stuprum'' ongeoorloofde seks, wat vertaal kan word as "kriminele losbandigheid"<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.&nbsp;J. McGinn, ''A Casebook on Roman Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 38 en 52.</ref> of "seksmisdaad".<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 30.</ref> Dit het verskeie seksuele oortredings ingesluit, onder meer ''incestum'', verkragting en owerspel. In die vroeë Rome was ''stuprum'' enige skandalige daad, nie noodwendig seksueel van aard nie. Dit het sy enger betekenis gekry teen die tyd van die komedieskrywer Plautus (c. 254–184&nbsp;v.C.).<ref name="attitudes118">[[#Fantham|Fantham]], bl. 118.</ref> ==== ''Raptus'' ==== Hoewel die Engelse woord ''rape'' van die Latynse werkwoord ''rapio, rapere, raptus'' kom, het ''raptus'' in die Romeinse reg "ontvoering" beteken.<ref>Diana C. Moses, "Livy's Lucretia and the Validity of Coerced Consent in Roman Law," in ''Consent and Coercion to Sex and Marriage in Ancient and Medieval Societies'' (Dunbarton Oaks, 1993), bl. 50; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Life-styles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36.</ref> Die "ontvoering" van ’n ongetroude meisie uit haar pa se huishouding het soms behels dat die paartjie weggeloop het om sonder haar pa se toestemming te trou. Toe wette oor geweld aan die einde van die republiek opgestel is, het ''raptus ad stuprum'' ontstaan as ’n term vir "ontvoering met die doel om ’n seksmisdaad te pleeg".<ref>Moses, "Livy's Lucretia," bl. 50–51.</ref> === Heling en towerkuns === [[Lêer:Museo Nazionale Napoli Gabinetto Segreto Findings From Pompeji.jpg|duimnael|Votiewe offers uit Pompeii stel borste, penisse en ’n uterus voor.]] Soms is goddelike hulp in privaat godsdiensrituele gevra om saam met mediese behandelings te help om vrugbaarheid aan te help of te voorkom, of om siektes van die voortplantingsorgane te heel. [[Votiewe offer]]s (''vota'') in die vorm van borste of penisse is by gesondheidsoorde ontdek. ’n Privaat ritueel kon onder sekere omstandighede as "towerkrag" beskou word; in die antieke tyd was daar nie ’n onderskeid nie.<ref>Hans Dieter Betz, ''The Greek Magical Papyri in Translation'' (University of Chicago Press, 1986, 1992), bl. xliff.</ref> ’n ''Amatorium'' was ’n liefdesgelukbringer of {{nowrap|-drankie}},<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 16.</ref> en daar was spreuke (''defixiones'') wat veronderstel was om ’n mens se seksuele toegeneentheid "reg te stel".<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 36.</ref> Die ''Papyri Graecae Magicae'', ’n versameling towertekste, bevat baie liefdespreuke en dit dui daarop dat daar in die Romeinse tyd ’n groot vraag na erotiese towerkrag was.<ref>Richard Gordon, "Innovation and Authority in Graeco-Egyptian Magic," in ''Kykeon: Studies in Honour of H.&nbsp;S. Versnel'' (Brill, 2002), bl. 72.</ref> Canidia, ’n heks wat deur Horace beskryf is, het ’n towerspreuk uitgevoer met ’n vroulike afbeelding wat ’n kleiner manlike pop oorheers.<ref>Christopher A. Faraone, "Agents and Victims: Constructions of Gender and Desire in Ancient Greek Love Magic," in ''The Sleep of Reason'', bl. 410.</ref> Stimuleerders en onderdrukkers van die geslagsdrang, voorbehoedmiddels en aborteermiddels kom voor in mediese handboeke en towerspreuktekste; dit is moeilik om towerdrankies van [[Aptekerswese|farmakologie]] te onderskei. In sy Boek 33 ''De medicamentis'', het die mediese skrywer Marcellus van Bordeaux meer as 70 behandelings versamel vir groeisels en letsels aan die [[penis]] en [[testikel]]s, testikels wat nie afgesak het nie, [[Impotensie|erektiele disfunksie]], die versameling van vloeistof om ’n testikel, hoe om ’n [[eunug]] van iemand te maak sonder chirurgie, hoe om ’n vrou se getrouheid te verseker en hoe om ’n man se seksdrang se verhoog of te verlaag. Van dié behandelings het vreemde rituele ingesluit: <blockquote> "As jy ’n vrou het en jy wil nie hê ’n ander man moet haar ooit weer penetreer nie, doen die volgende: Sny die stert van ’n groen akkedis met jou linkerhand af en laat dit los terwyl dit nog lewe. Hou die stert toe in die palm van dieselfde hand totdat dit doodgaan en raak aan die vrou en haar geslagsdele wanneer jy omgang met haar het."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64.</ref> </blockquote> <blockquote> "Daar is ’n krui wat in [[Grieks]] ''nymphaea'' genoem word, in [[Latyn]] ''Hercules-klawer'' en in [[Gallies]] ''baditis''. As ’n seun die plant se wortel verpulp en tien dae agtereenvolgens saam met [[asyn]] drink, sal dit hom wonderbaarlik in ’n eunug verander."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.64; compare Plinius die ouere, ''Natural History'' 25.75 (37).</ref> </blockquote> <blockquote> "As die testikel-are van ’n onvolgroeide seun vergroot, kloof ’n kersieboom middeldeur tot by die wortels, maar laat die boom regop staan sodat die seun deur die opening kan loop. Bind daarna weer die boom vas en seël dit met beesmis en ander kunsmis sodat die dele wat oopgekloof is, makliker weer kan saamgroei. Die spoed waarteen die boom weer saamgroei en sy letsel vorm, sal bepaal hoe vinnig die seun se geswelde are gesond word."<ref>Marcellus, ''De medicamentis'' 33.26.</ref> </blockquote> Marcellus noem ook watter kruie gebruik kan word om [[menstruasie]] te bespoedig, of om die [[baarmoeder]] te reinig ná ’n geboorte of aborsie; hierdie kruie sluit moontlike aborteermiddels in en is moontlik daarvoor gebruik.<ref>Riddle, ''Contraception and Abortion from the Ancient World to the Renaissance'', bl. 91.</ref> Ander bronne het raad soos om ’n mengsel van heuning en peper aan die penis te smeer om ’n [[ereksie]] te kry,<ref>Die ''Paignia'' van Democritus, PGM 7.167–186, aangehaal in James N. Davidson, "Don't Try This at Home: Pliny's Salpe, Salpe's ''Paignia'' and Magic," ''Classical Quarterly'' 45.2 (1995), bl. 591.</ref> of om ’n donkie se geslagsdele in olie te kook om ’n salf te maak.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.262, soos aangehaal in Davidson, "Don't Try This at Home," bl. 591.</ref> == Antieke teorieë == Seksualiteitsteorieë is opgestel deur en vir ’n opgevoede elite. Die mate waarin teoretisering oor seks werklik gedrag beïnvloed het, is debatteerbaar, selfs onder diegene wat hulle gesteur het aan die filosofiese en mediese geskrifte wat sulke menings gelug het. Hierdie elitistiese debatte was dikwels met opset krities teenoor tipiese gedrag, maar het nie noodwendig die algemene waardes van die gemeenskap uitgesluit nie. === Seksualiteit van die genotsoeker === Die vierde boek van Lucretius se ''De rerum natura'' bevat een van die mees uitgebreide aanhalings oor menslike seksualiteit in die Latynse letterkunde. [[William Butler Yeats|Yeats]] het dit in sy bespreking van John Dryden se vertaling "die beste beskrywing van seksuele omgang ooit" genoem.<ref>Stuart Gillespie en Philip Hardie, inleiding tot ''The Cambridge Companion to Lucretius'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 12.</ref> Lucretius het in die middel 1ste eeu v.C. gelewe. Sy didaktiese gedig ''De rerum natura'' is ’n voorstelling van [[Epikurus|epikuristiese]] filosofie binne die [[Ennius]]-tradisie van Latynse poësie. Epikurisme is beide materialisties en hedonies. Die hoofdoel van die lewe is genot, wat beskryf word as die afwesigheid van fisieke pyn en emosionele bekommernis.<ref>[[Epikurus]], ''Brief aan Menoeceus'' 131.</ref> Die epikuris wil sy begeertes met so min passie en inspanning as moontlik bevredig. Begeertes word verdeel tussen dié wat beide natuurlik en noodsaaklik is, soos honger en dors; dié wat natuurlik maar nie noodsaaklik is nie, soos seks; en dié wat nie natuurlik of noodsaaklik is nie, soos om oor ander te heers en jouself te verheerlik.<ref>J.M. Rist, ''Epicurus: An Introduction'' (Cambridge University Press, 1972), bl. 116–119.</ref> Dit is binne hierdie verband dat Lucretius sy ontleding van liefde en seksuele begeerte aanbied. Dit vorm ’n teenwig teen die erotiese etos van Catullus en het die liefdesdigters in [[Augustus Octavianus|Augustus]] se tyd beïnvloed.<ref>Philip Hardie, "Lucretius and Later Latin Literature in Antiquity," in ''The Cambridge Companion to Lucretius'', bl. 121, nota 32.</ref> [[Lêer:Lucretius Rome.jpg|duimnael|links|160px|Titus Lucretius Carus.]] Lucretius behandel manlike begeerte, vroulike seksuele plesier, erflikheid en onvrugbaarheid as aspekte van seksuele fisiologie. Volgens die epikuristiese siening spruit seksualiteit uit onpersoonlike fisieke oorsake, sonder goddelike of bonatuurlike invloed. Die begin van fisieke volwassenheid bring semen voort, en [[nat droom|nat drome]] kom voor namate seksuele instink ontwikkel.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'', 4.1030–57</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 62–63.</ref> Sintuiglike waarneming, veral die sien van ’n mooi liggaam, bring mee dat semen tot in die geslagsdele en van daar na die voorwerp van begeerte vloei. Die swelling van die penis skep ’n begeerte om te [[Ejakulasie|ejakuleer]] en ’n afwagting van plesier. Die liggaam se reaksie op fisieke aantrekking is outomaties, en nie die karakter van die persoon wat begeer word of ’n mens se eie keuse is ’n faktor nie. Met ’n kombinasie van wetenskaplike objektiwiteit en ironiese humor beskryf Lucretius die menslike seksdrang as ''muta cupido'' ("dom begeerte"), en vergelyk die fisiologiese reaksie van ejakulasie met bloed wat uit ’n wond spuit.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 63, 181–182.</ref> Liefde (''amor'') is volgens hom bloot ’n ingewikkelde kulturele wanopvatting van ’n kliertoestand;<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 64.</ref> die liefde bederf seksuele plesier net soos wat die lewe bederf word deur die vrees om te sterf.<ref>[[#Brown|Brown]], bl. 65. Epikurus het geleer die siel is ’n dun laag atome wat by die dood in die kosmos versprei word; daar is dus geen lewe ná die dood nie en geen rede vir sterflinge om met vrese te lewe oor wat ná die dood gebeur nie.</ref> Lucretius het hoofsaaklik vir ’n manlike gehoor geskryf en het aangeneem liefde is ’n manlike passie wat óf op seuns óf op vroue gerig is.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1053–1054</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 123.</ref> Manlike begeerte word beskou as patologies, frustrerend en gewelddadig.<ref name="lucretius65">[[#Brown|Brown]], bl. 65–66.</ref> Lucretius koppel dus ’n epikuristiese teenstrydigheid aan seksualiteit, wat ’n mens se gemoedsrus bedreig as begeerte ’n vorm van onderworpenheid en foltering word,<ref name="b67">[[#Brown|Brown]], bl. 67.</ref> maar sy siening van vroulike seksualiteit is minder negatief.<ref name="lucretius65" /> Terwyl mans aangedryf word deur onnatuurlike verwagtings van eensydige en desperate seks, reageer vroue met ’n suiwer dierlike instink op toenadering, en dit lei tot wedersydse bevrediging.<ref name="lucretius66">[[#Brown|Brown]], bl. 66.</ref> Die vergelyking met bronstige wyfies is nie as ’n belediging bedoel nie, maar om aan te dui begeerte is natuurlik en moenie as ’n foltering ervaar word nie.<ref name="lucretius66" /> Nadat Lucretius die seksdaad ontleed het, wend hy hom tot bevrugting en wat in moderne terme beskryf sal word as genetika. Mans en vroue vervaardig volgens hom albei genitale vloeistof, wat vermeng en lei tot geslaagde voortplanting. Die kind se eienskappe word gevorm deur die relatiewe verhoudings tussen die ma en pa se "saad". ’n Kind wat meer soos die ma lyk, word gebore as die vroulike saad die manlike saad oorheers, en omgekeer. As nie die manlike of vroulike saad oorheersend is nie, sal die kind ewe veel eienskappe van albei ouers hê. Onvrugbaarheid kom voor wanneer die ouers se saad nie by mekaar pas nie; die rede vir onvrugbaarheid is fisiologies en rasioneel van aard en het niks met die gode te doen nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1209–1277</ref><ref name="b67" /> Lucretius se doel is om onkunde uit die weg te ruim en die kennis daar te stel wat nodig is om ’n mens se sekslewe rasioneel te bestuur.<ref name="lucretius68">[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Hy onderskei tussen plesier en bevrugting as die doelwit van seks; albei is geregverdig, maar vereis verskillende benaderings.<ref name="lucretius68" /> Hy beveel los seks aan as ’n manier om van seksuele spanning ontslae te raak sonder om obsessief te raak oor ’n enkele onderwerp van begeerte;<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1144ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 193.</ref> ’n "Venus" wat op straat loop – ’n straatprostituut – moet as plaasvervanger gebruik word.<ref>Phebe Lowell Bowditch, ''Horace and the Gifty Economy of Patronage'' (University of California Press, 2001), bl. 215.</ref> Seks sonder ’n verknogtheid met passie is ’n hoër vorm van plesier wat geen onsekerheid, waansin en geestelike ontwrigting tot gevolg het nie.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1076ff.</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 217.</ref> Lucretius noem hierdie vorm van seksuele plesier ''venus'', in teenstelling met ''amor'' (passievolle liefde).<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1058, 1073, 1084</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 227.</ref> Volgens hom is die beste seks dié tussen gelukkige diere of tussen gode.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 105.</ref> === Stoïsynse seksuele moraliteit === Tydens die vroeë [[stoïsisme]] onder die Grieke is seks beskou as iets goeds, solank dit plaasvind tussen mense wat die beginsels van respek en vriendskap handhaaf; in die ideale gemeenskap behoort seks vrylik geniet te word, sonder die perke van die huwelik wat die lewensmaat as eiendom behandel. Sommige Griekse stoïsyne het voorkeur gegee aan seksverhoudings tussen ’n ouer en jonger man.<ref name="aurelius16">{{cite book|editor-last=Richlin|editor-first=Amy|page=16|title=Marcus Aurelius in Love|url=https://books.google.com/books?id=rctbkYo30_MC|date=2008|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-71302-1}}</ref> Stoïsyne in die [[Romeinse Ryk]] het egter afgesien van die siening van mense as "kommunaal seksuele diere"<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89. Gaca (bl. 60)</ref> en klem gelê op seks binne die huwelik,<ref name="aurelius16" /> wat as ’n instelling gehelp het om sosiale orde te handhaaf.<ref>William Loader, ''Sexuality and the Jesus Tradition'' (Wm. B. Eerdmans, 2005), bl. 186.</ref> Hoewel hulle sterk passies, insluitende seksuele begeerte, gewantrou het,<ref>Martha Nussbaum, ''The Therapy of Desire: Theory and Practice in Hellenistic Ethics'' (Princeton University Press, 1994, 2009), bl. 359–401.</ref> was seksuele lewenskrag noodsaaklik vir voortplanting. Romeinse stoïsyne soos [[Seneca die jongere|Seneca]] en [[Musonius Rufus]], wat albei aktief was sowat 100 jaar ná Lucretius, het klem gelê op "geslagseenheid" eerder as die verskil tussen die geslagte.<ref>Prudence Allen, ''The Concept of Woman: The Aristotelian Revolution, 750 BC–AD 1250'' (Eden Press, 1985), bl. 159.</ref> Hoewel Musonius hoofsaaklik ’n stoïsyn was, het sy filosofie ook invloed getoon van [[plato]]nisme en [[Pythagoras|pithagoreïsme]].<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299.</ref> Hy het die [[Aristoteles|aristoteliaanse tradisie]] verwerp wat [[geslagsdimorfie]] beskou het as ’n verskil tussen dié wat heers (mans) en dié oor wie geheers word (vroue), en geglo het vroue skiet biologies tekort. Volgens Musonius het geslagsdimorfie bloot bestaan om verskille te skep, en verskille het weer die begeerte na ’n komplementêre vriendskap geskep, dus ’n paartjie wat vir die res van hul lewe sal saambly ter wille van mekaar en hul kinders.<ref name="n299" /> Die Romeinse ideaal vir die huwelik was ’n bondgenootskap van metgeselle wat saamwerk om kinders te kry en groot te maak, alledaagse take te bestuur, voorbeeldige lewens te lei en toegeneentheid te geniet. Musonius het dié ideaal gebruik om die stoïsynse siening te bevorder dat die kapasiteit vir deugsaamheid en selfbeheersing nie geslagspesifiek was nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 300.</ref> [[Lêer:Marcus Aurelius Metropolitan Museum.png|duimnael|180px|Marcus Aurelius het geskryf seks is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".]] Beide Musonius en Seneca het die dubbele standaarde, kultureel én wetlik, gekritiseer wat mans groter seksuele vryheid as vroue gegee het.<ref name="n299" /><ref>[[#Colish|Colish]], bl. 37–38.</ref> Musonius het gesê mans word deur die gemeenskap verskoon as hulle hulle tot prostitute en slawe wend om hul seksuele aptyt te bevredig, hoewel sulke gedrag onder vroue nie toegelaat sou word nie. As mans dus glo hulle het gesag oor vroue omdat hulle groter selfbeheersing het, moet hulle hul seksdrang kan bestuur. Die argument is dus nie dat seksuele vryheid ’n menslike waarde is nie, maar dat mans en vroue albei seksuele selfbeheersing moet toepas.<ref name="n299" /><ref>Gretchen Reydams-Schils, ''The Roman Stoics: Self, Responsibility, and Affection'' (University of Chicago Press, 2005), bl. 151.</ref> ’n Man wat ’n prostituut besoek, skaad homself deur ’n gebrek aan selfbeheersing; volgens Musonius is disrespek vir sy vrou en haar verwagtings van getrouheid nie ter sake nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 307–308.</ref> Net so behoort ’n man nie so selfsugtig te wees dat hy ’n slaaf vir seks uitbuit nie; haar reg om nie misbruik te word nie, behoort egter nie die rede te wees dat hy homself inhou nie.<ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 308.</ref> Volgens Musonius moes seks selfs binne die huwelik gebruik word om toegeneentheid te wys en voort te plant, en nie vir "blote plesier" nie.<ref>"Bare pleasure" is ''psilên hêdonên''; [[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 309.</ref> Musonius het selfdegeslagverhoudings afgekeur omdat hulle nie voortplanting ten doel gehad het nie.<ref name=n299>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 299–300</ref><ref>Reydams-Schils, ''The Roman Stoics'', bl. 152.</ref> Seneca en [[Epiktetus]] het ook geglo voortplanting maak seks binne ’n huwelik aanvaarbaar,<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 87.</ref> en Seneca was sterk teen owerspel gekant.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 89.</ref> Hoewel Seneca nie hoofsaaklik ’n stoïsynse filosoof was nie, het hy baie by neopithagoreïsme geleen vir sy sienings van seksualiteit.<ref name="fornication1">[[#Gaca|Gaca]], bl. 111.</ref> Neopithagoreïste het seks buite die huwelik as onwenslik beskou; [[selibaat]] was nie ’n ideaal nie, maar kuisheid binne die huwelik wel.<ref>Allen, ''The Concept of Woman'', bl. 147–148.</ref> Vir Seneca was seksuele begeerte vir plesier (''libido'') ’n "vernietigende mag (''exitium'') wat verraderlik in die ingewande lê"; as dit nie beheer word nie, word dit ''cupiditas'', wellus. Die enigste regverdiging vir seks was voortplanting binne die huwelik.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 111</ref> Hoewel ander stoïsyne potensiaal gesien het in skoonheid as ’n etiese stimulus, ’n manier om toegeneentheid en vriendskap binne seksuele verhoudings te ontlok en ontwikkel, wantrou Seneca die liefde van fisieke skoonheid as vernietigend vir gesonde rede tot op ’n punt van waansin.<ref>[[#Gaca|Gaca]], bl. 112</ref> ’n Man mag nie ’n ander seksmaat as sy vrou te hê nie en ’n wyse man (''sapiens'') sal goeie oordeel (''iudicium'') toepas wanneer hy met sy vrou seks het, nie emosie (''affectus'') nie.<ref name="fornication">[[#Gaca|Gaca]], bl. 112.</ref> Dit is ’n baie strenger siening as dié van ander stoïsyne, wat seks voorgestaan het as ’n manier om wedersydse toegeneentheid binne die huwelik te bevorder.<ref name="fornication" /> Die filosofiese siening van die liggaam as ’n lyk wat die siel ronddra,<ref>’n Siening van Epiktetus, soos aangehaal deur Marcus Aurelius, 4.41</ref> kan lei tot ’n volkome minagting van seksualiteit: Die keiser en stoïsynse filosoof [[Marcus Aurelius]] het geskryf seksuele omgang is "die wrywing van ’n stuk ingewande en, ná ’n soort rukking, die uitskeiding van slym".<ref>Marcus Aurelius, ''Meditations'' 6.13</ref> Seneca het kwaai uitgevaar teen die perversiteit van ene Hostius Quadra, wat homself met geronde spieëls omring het sodat hy groepsekspartytjies kon dophou teen verwronge hoeke wat penisse groter laat lyk het.<ref>Seneca, ''Naturales quaestiones'' 1.16</ref> Hul seksuele sienings het Romeinse stoïsyne blootgestel aan beskuldigings van skynheiligheid: Juvenalis het gespot met mense wat ’n ruwe en manlike stoïsynse uiterlike voorhou, maar hulself in privaatheid te buite gaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 2.8–10, 15–17, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340</ref> Daar is gereeld gespot dat stoïsyne nie net geneig is tot pederastie nie, maar hou van jong mans wat al baard het, in teenstelling met Romeinse seksgebruike.<ref name="aurelius16" /> Martialis het herhaaldelik insinuasies gemaak oor mense wat uiterlik stoïsyns is, maar in privaatheid die passiewe homoseksuele rol geniet.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 542, citing Martialis 1.24, 1.96, 2.36, 6.56, 7.58, 9.27 en 12.42.</ref> == Manlike seksualiteit == [[Lêer:Oil lamp with couple performing Sex at the Römisch-Germanisches Museum Cologne.jpg|duimnael|180px|Seks tussen ’n man en vrou op ’n olielamp (Römisch-Germanisches Museum).]] In die tyd van die Romeinse Republiek was deel van die Romeinse burger se politieke vryheid (''libertas'') dat sy liggaam nie aan fisieke dwangpraktyke soos lyfstraf en seksuele uitbuiting blootgestel mag word nie.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326.</ref> ''Virtus'' ("deug") was wat van ’n man ’n ware man (''vir'') gemaak het.<ref>Elaine Fantham, "The Ambiguity of ''Virtus'' in Lucan's ''Civil War'' en Statius se ''Thebiad''," ''Arachnion'' 3</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/301365 |jstor=301365 |title=Cicero and the Spectacle of Power |journal=The Journal of Roman Studies |volume=87 |pages=1–22 (9) |year=1997 |last1=Bell |first1=Andrew J. E. }}</ref><ref>Edwin S. Ramage, “Aspects of Propaganda in the ''De bello gallico'': Caesar’s Virtues and Attributes,” ''Athenaeum'' 91 (2003) 331–372; Myles Anthony McDonnell, ''Roman manliness:'' virtus ''and the Roman Republic'' (Cambridge University Press, 2006) ''passim''; Rhiannon Evans, ''Utopia Antiqua: Readings of the Golden Age and Decline at Rome'' (Routledge, 2008), bl. 156–157.</ref> Die Romeinse ideaal van manlikheid was om ’n aktiewe rol te speel, wat gelei het tot ’n begeerte om te oorheers, soos weerspieël in die hiërargie van die Romeinse patriargale gemeenskap.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 18.</ref> Die "oorwinningsmentaliteit" was deel van ’n "kultus van viriliteit" wat onder meer vorm gegee het aan Romeinse homoseksuele praktyke.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. xi</ref><ref name="h11" /> In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu het ’n klem op oorheersing geleerdes laat glo die uitdrukking van Romeinse manlike seksualiteit was ’n kwessie van "penetreerder versus gepenetreerde"; dus dat die regte manier vir ’n Romeinse man om seksuele bevrediging te kry was om sy maat te penetreer.<ref>{{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}}</ref> As hy toegelaat het dat hy gepenetreer word, het dit sy vryheid as ’n vrye burger en sy seksuele integriteit bedreig. Dit was sosiaal heeltemal aanvaarbaar dat ’n vrye Romeinse man seks met manlike én vroulike maats het, solank hy die dominerende rol speel.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 225.</ref> Aanvaarde voorwerpe van begeerte was vroue van enige sosiale of wetlike stand en manlike prostitute of slawe. Seks buite die huwelik was egter beperk tot slawe en prostitute of, minder algemeen, ’n bywyf. ’n Gebrek aan selfbeheersing, ook in ’n man se sekslewe, het daarop gedui dat hy nie in staat is om ander te bestuur nie;<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67–68.</ref> die genieting van "lae sensuele plesier" het dus die man se identiteit as ’n gekultiveerde mens bedreig.<ref name="unspeakable">[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> In die tyd van die Romeinse Ryk het vrese oor die verlies van politieke vryheid en die onderwerping van die burger aan die keiser gelei tot ’n merkbare toename in passiewe homoseksuele gedrag onder vrye mans, asook ’n toename in teregstellings en lyfstraf onder burgers.<ref name="p329" /> Die verdwyning van republikeinse ideale van fisieke integriteit ter wille van ''libertas'' het bygedra tot en is weerspieël deur die seksuele vryheid en verval wat met die ryk verbind word.<ref>Dit is ’n tema reg deur Carlin A. Barton se ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993).</ref> === Manlike naaktheid === [[Lêer:Stele warrior BM GR1905.10-23.1.jpg|duimnael|180px|’n Romeinse [[stele]] beeld ’n vegter uit en verheerlik die manlike vorm sonder naaktheid, 1ste eeu v.C.]] Die digter Ennius (c. 239–169&nbsp;v.C.) het verklaar die "ontbloting van burgers se liggaam is die begin van openbare oneer (''flagitium'')," ’n siening wat Cicero gedeel het en wat weer selfbeheersing oor die liggaam verbind het met burgerskap.<ref>Cicero, ''Tusculan Disputations'' 4.33.70</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 64 en 292, nota 12</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 134</ref><ref>Simon Goldhill, inleiding tot ''Being Greek under Rome: Cultural Identity, the Second Sophistic and the Development of Empire'' (Cambridge University Press, 2001), bl. 2.</ref> Die Romeine se houding teenoor naaktheid het verskil van dié van die Grieke, wat die manlike liggaam verheerlik het met naakte lywe in kuns en op plekke soos sportbyeenkomste. In teenstelling daarmee het die toga die liggaam van die seksueel bevoorregte Romeinse man gekenmerk.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39.</ref> Selfs wanneer Romeinse mans uitgetrek het om te oefen, het hulle hul sitvlakke en geslagsdele toegehou. Naaktheid in die openbaar was smaakloos, selfs op tradisionele plekke. Cicero het die spot met [[Markus Antonius]] se waardigheid gedryf omdat hy halfkaal aan die Lupercalia-fees deelgeneem het, hoewel dit ’n vereiste vir deelname was.<ref>Julia Heskel, "Cicero as Evidence for Attitudes to Dress in the Late Republic," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 138</ref><ref name=bonfante>{{cite journal|doi=10.2307/505328|jstor=505328|title=Nudity as a Costume in Classical Art|journal=American Journal of Archaeology|volume=93|issue=4|pages=543–570 |year=1989|last1=Bonfante|first1=Larissa}}</ref> Naaktheid is een van die aspekte van hierdie godsdiensfees waaraan Ovidius aandag skenk in die ''Fasti'', sy lang gedig oor die Romeinse kalender.<ref>Ovidius, ''Fasti'' 2.283–380.</ref> Augustus het tydens sy godsdiens-opwekkingsprogram probeer om die Lupercalia te verander deur onder meer die gebruik van naaktheid stop te sit ondanks die vrugbaarheidsaspek daarvan.<ref>Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), bl. 59–60.</ref> Negatiewe verbintenis aan naaktheid het ingesluit nederlaag in oorloë, want gevangenes is kaal uitgetrek; en slawerny, want slawe wat te koop aangebied is, is dikwels naak vertoon. Die afkeer van naaktheid was dus eerder ’n kwessie van die behoud van waardigheid as die onderdrukking van onbehoorlike seksuele begeertes.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69–70.</ref> Die invloed van Griekse kuns het egter daartoe gelei dat Romeinse mans en gode naak uitgebeeld is, ’n praktyk wat in die 2de eeu v.C. begin het. Toe standbeelde van kaal Romeinse generaals in die trant van Hellenistiese konings die eerste keer hul verskyning maak, was dit skokkend – nie net omdat dit die naakte manlike liggaam vertoon het nie, maar ook omdat die beelde begrippe van koninklikheid en goddelikheid opgeroep het wat in teenstelling was met die republikeinse ideale van burgerskap soos verpersoonlik deur die toga.<ref>Paul Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'' (University of Michigan Press, 1988), bl. 5ff.</ref> Die god [[Mars (mitologie)|Mars]] is voorgestel as ’n volwasse man met ’n baard in die drag van ’n Romeinse generaal wanneer hy die waardige vader van die Romeinse volk uitgebeeld het, terwyl uitbeeldings van ’n jong, baardlose, naakte Mars onder invloed van die Griekse [[Ares]] was. Een uitsondering wat openbare naaktheid betref, was die warmbaddens, hoewel houdings jeens kaal bad ook mettertyd verander het. In die 2de eeu v.C. het Cato verkies om nie in sy seun se teenwoordigheid te bad nie, en [[Plutarchus]] impliseer dat dit vir ouer Romeine van hierdie vroeë tye vernederend was om hul liggaam voor jonger mans te ontbloot.<ref>Plutarchus, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69–70</ref><ref>Zanker, ''The Power of Images in the Age of Augustus'', bl. 6.</ref> Later het mans en vroue egter selfs saam gebad. === Falliese seksualiteit === : ''Sien ook [[Fascinum]]''. [[Lêer:Bronze ithyphallic figurine with a head of phalluses.jpg|duimnael|links|180px|’n Polifalliese koper-''tintinnabulum''; aan die punt van elke fallus was ’n ring waaraan ’n klokkie gehang het.]] Romeinse seksualiteit soos dit in Latynse letterkunde voorkom, is al beskryf as "fallosentries".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 84</ref><ref>David J. Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity: Experiencing the Roman Empire'' (Princeton University Press, 2011), bl. 106.</ref> Die [[fallus]] was veronderstel om magte hê wat die [[bose oog]] en ander negatiewe bonatuurlike magte afweer. Dit is gebruik as ’n gelukbringer (''fascinum''), waarvan baie voorbeelde bewaar gebly het, veral in die vorm van windklokkies (''tintinnabula'').<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 215.</ref> Sommige geleerdes het selfs die bouplan van die [[Forum Augustum]] as "fallies" beskryf – met sy twee halfsirkel-galerye as die testikels en lang voorhof as die skag van die fallus.<ref>[[Lêer:Foro de Augusto-planta.png|duimnael|100px|Bouplan van die Forum Augustum (in geel)]]Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 168–170 (aanhaling op bl. 169)</ref> Die oorgroot fallus in Romeinse kuns is onder andere met die god Priapus vereenselwig. Dit was humoristies en grotesk of is gebruik vir magiese doeleindes.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 156.</ref> Priapus, wat as [[Priapos]] op die Griekse dorp Lampsacus ontstaan het, was ’n vrugbaarheidsgod wie se standbeeld in tuine geplaas is om diewe weg te hou. Die gedigversameling bekend as ''Priapea'' handel oor falliese seksualiteit en bevat gedigte waarin Priapus self praat. In een dreig hy byvoorbeeld dat hy enige dief [[Anale seks|in die anus sal verkrag]]. Die wraak van Priapus kon [[impotensie]] of ’n [[Priapisme|voortdurende ereksie]] veroorsaak; een vervloeking van Priapus was dat ’n dief geen vrou of seun sal hê om sy ereksie weg te neem nie en dat dit sal bars.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 18.</ref> [[Lêer:Pompeya erótica6.jpg|duimnael|180px|Priapus weeg sy fallus op ’n skaal (Pompeii).]] Daar is sowat 120 aangetekende Latynse terme en [[Metafoor|metafore]] vir die penis. In die grootste kategorie word die manlike geslagsdeel beskou as ’n instrument van aggressie, ’n wapen.<ref>Mattingly, ''Imperialism, Power, and Identity'', bl. 106.</ref> Hierdie metaforiese tendens word geïllustreer deur koeëls waarop ’n prentjie van ’n fallus voorkom, of deur booddskappe wat die teiken verbind met ’n persoon wat seksueel verower word, bv. "Ek soek [[Augustus Octavianus|Octavianus]] se gat."<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 21.</ref> Die mees algemene vloekwoord vir die penis is ''mentula''. Martialis het gereken dit hoort in hoflike Latyn, maar Cicero het nie eens die woord gebruik in ’n brief aan sy vriend Attikus waarin hy die aard van vloektaal bespreek nie;<ref>Cicero, ''Ad familiares'' 9.22</ref> Catullus het dit gebruik as ’n skuilnaam vir die berugte Mamurra, [[Julius Caesar]] se vriend.<ref>Dit is die algemene woord vir penis in die poësie van Catullus (dit word agt keer gebruik); [[#Adams|Adams]], bl. 10–11.</ref> ''Mentula'' verskyn dikwels in graffiti en in die ''Priapea'' (18 keer in graffiti in Pompeii). Hoewel dit nie ’n mooi woord was nie, is dit nie as skeltaal gebruik nie. Daarteenoor was ''verpa'' ’n "emosievolle en beledigende" woord vir die penis met die [[voorhuid]] teruggetrek vanweë ’n ereksie, [[besnydenis]] of oormatige seksuele aktiwiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 13.</ref> ''Virga'', sowel as ander woorde vir "tak, stok, balk, paal", was ’n algemene metafoor,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 14–17, 23, 28.</ref> nes ''vomer'', "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 24.</ref> Daar is ook na die penis verwys as die "aar" ''(vena)'', "stert" (''penis'' of ''cauda'') of "sening" ''(nervus)''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–38.</ref> Die [[Afrikaans]]e woord "penis" kom van die Latynse woord wat oorspronklik "stert" beteken het, maar dikwels in gewaagde geselstaal gebruik is as ’n term vir die manlike geslagsorgaan. Later het ''penis'' die standaardwoord in hoflike Latyn geword.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 35–36.</ref> Die oënskynlike verband tussen die Latynse woorde ''testes'' ("testikels") en ''testis'' ("getuie"; meervoud ''testes''), wat die oorsprong van die Engelse woord ''testify'' en ''testimony'' is,<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 67.</ref> lê dalk in ’n argaïese ritueel. In sommige Mediterreense kulture is ’n eed afgelê op die manlike geslagsdele, wat gesimboliseer het "valse getuienis bring ’n vloek oor nie net jouself nie, maar ook jou huis en nageslag".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italicus'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998) 183–217 (aanhaling op bl. 193).</ref> Die vloekwoord vir "testikel" was ''coleus''.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 66.</ref> ==== Kastrasie en besnydenis ==== Vir die Romeine was [[kastrasie]] en [[besnydenis]] ’n barbaarse verminking van die manlike geslagsdele.<ref>Juvenalis 14.103–104; Tacitus, ''Historia'' 5.5.1–2; Martialis 7.30.5, 7.35.3–4, 7.82.5–6, 11.94; Margaret Williams, "Jews and Jewish Communities in the Roman Empire," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 325</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 431</ref><ref>Jack N. Lightstone, "Roman Diaspora Judaism," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 362.</ref> Toe die kultus van die godin [[Kibele]] aan die einde van die 3de eeu v.C. in Rome ingevoer is, is die tradisie van [[eunug]]isme beperk tot buitelandse priesters (''Galli'') terwyl Romeinse burgers ''sodalities'' gestig het om volgens hul eie gebruike te aanbid.<ref>Eric Orlin, "Urban Religion in the Middle and Late Republic", bl. 63–64, en John Scheid, "Sacrifices for Gods and Ancestors", bl. 268, in ''A Companion to Roman Religion''.</ref> Sommige geleerdes reken dat die [[Paulus van Tarsus|apostel Paulus]] se beroep op die [[Galasiërs]] om hulle nie te laat besny nie, moenie net verstaan word in terme van Joodse besnydenis nie, maar ook van die rituele kastrasie wat met Kibele verbind word (haar kultus was in Galasië gesentreer).<ref>Paulus van Tarsus, ''Galasiërs'' 4:21–5:1</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3268109 |jstor=3268109 |title=Choose Your Mother, Choose Your Master: Galatians 4:21–5:1 in the Shadow of the Anatolian Mother of the Gods |journal=Journal of Biblical Literature |volume=118 |issue=4 |pages=661–683 (680–681)|year=1999 |last1=Elliott |first1=Susan M. }}</ref><ref>"The Rhetorical Situation Revisited: Circumcision and Castration," in ''Cutting Too Close for Comfort: Paul’s Letter to the Galatians in Its Anatolian Cultic Context'' (T&T Clark International, 2003) ''passim''.</ref> Hoewel Grieks-Romeinse skrywers besnydenis beskou het as ’n tipies Joodse gebruik, het hulle geglo dit het in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan,<ref>Verskeie Grieks-Romeinse skrywers soos [[Strabo]], het gedink die Jode is van Egiptiese herkoms; dit was skynbaar hoe hulle die uittog uit Egipte verstaan het. [[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> en het dit ook aangeteken onder volke wat hulle geïdentifiseer het as [[Arabiere]], [[Sirië]]rs, [[Fenisië]]rs, [[Kolchis|Kolchisiërs]] en [[Ethiopië]]rs.<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 430</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 93–94.</ref> Party Romeine het manlike slawe as ''deliciae'' of ''delicati'' ("speelgoed, plesier") aangehou; hulle was soms gekastreer in ’n poging om hulle die onmanlike voorkoms van hul jeug te laat behou. Keiser [[Nero]] het sy vrygemaakte slaaf [[Sporus]] laat kastreer en is op ’n openbare seremonie met hom getroud.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 251–252, aangehaal uit Suetonius, ''Life of Nero''.</ref> Teen die einde van die 1ste eeu n.C. het keisers [[Domitianus]] en [[Nerva]] ’n verbod op kastrasie geplaas te midde van ’n toenemende handel in enugslawe. [[Antoninus Pius]] het Jode<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 150</ref><ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 467.</ref> en Egiptiese priesters<ref>[[#Smallwood|Smallwood]], bl. 470.</ref> van die verbod kwytgeskeld. Kragtens die wet onder [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], die eerste Christelike keiser, is enige slawe vrygemaak wat kastrasie moes ondergaan; in 339&nbsp;n.C. is die kastrasie van ’n slaaf met die dood gestraf.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 185.</ref> ’n Chirurgiese prosedure (epispasme) het bestaan om die [[voorhuid]] te herstel en die [[eikel]] van die penis te bedek "ter wille van fatsoenlikheid".<ref>''Causa decoris'': Celsus, ''De medicina'' 7.25.1A</ref><ref name=Crowther>{{cite journal|author=Crowther, Nigel B. |title=Nudity and Morality: Athletics in Italy|journal=Classical Journal|volume= 76|issue=2|year=1980|pages=119–123 |jstor=3297374 }}</ref> Sommige Jode wat vergrieks of verromeins het, het dit ondergaan om hulle minder opvallend by die baddens of op speles te maak.<ref>[[#Schafer2003|Schäfer (2003)]], bl. 151.</ref> === Regulering van semen === Daar is geglo ’n man word swak as hy te veel [[Ejakulasie|ejakuleer]]. Griekse mediese teorieë wat gebaseer was op die [[klassieke element]]e en die [[humor (medies)|humores]], het die beperking van die vervaardiging van [[semen]] aanbeveel deur middel van afkoelings-, uitdrogings- en sametrekkingsbehandelings – dit het ingesluit koue baddens en die vermyding van kos wat winderigheid veroorsaak.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> In die 2de eeu n.C. het die mediese skrywer [[Galen]] verduidelik semen is ’n konkoksie van bloed (een van die humores) en ''pneuma'' (die "lewensnoodsaaklike lug" wat die organe nodig het om te werk) wat in die man se opgerolde seminale are gevorm het; die humor het vanweë hitte wit geword wanneer dit die [[testikel]]s binnegaan.<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 404–405.</ref> In sy verhandeling ''Oor Semen'' waarsku Galen oormatige seksuele aktiwiteit lei tot die verlies van ''pneuma'' en dus lewenskrag. Die gevolg is dat sommige mense "al dood is van te veel plesier".<ref>Galen, ''De semine'' 1.16.30–32 (4.588 Kühn = De Lacy 1992, 138–41).</ref> ’n Minder ernstige gevolg sou wees die verlies van ’n helder verstand, manlikheid en ’n sterk manlike stem,<ref>[[#Dugan|Dugan]], bl. 406.</ref> ’n gevaar wat ook in die ''Priapea'' genoem word.<ref>Ann Ellis Hanson, "The Restructuring of Female Physiology at Rome," in ''Les écoles médicales à Rome'' (Université de Nantes, 1991), bl. 267, ’n aanhaling uit ''Priapea'' 78 en ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 12.6721(5).</ref> Daar is veral geglo seksuele aktiwiteit tas die stem aan; sangers en akteurs het spesiale bande gedra om hul penis te beskerm en so hul stem te bewaar,<ref>Martialis 6.82, Juvenalis 6.73, 379; J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 189</ref><ref>[[#Schafer1997|Schafer (1997)]], bl. 101</ref><ref>Peter J. Ucko, "Penis Sheaths: A Comparative Study," in ''Material Culture: Critical Concepts in the Social Sciences'' (Routledge, 2004), bl. 260.</ref> en [[Quintilianus]] het voorgestel openbare sprekers wat ’n diep manlike stem wil ontwikkel, weerhou hulle van seks.<ref>Quintilianus, ''Institutio Oratoria'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Quintilian/Institutio_Oratoria/11C*.html#3.19 11.3.19.]</ref> Dit was iets wat veral [[Catullus]] se vriend [[Calvus]], ’n avant-garde-digter en spreker uit die 1ste eeu v.C., gekwel het – hy het met loodplate aan geslaap om [[Nat droom|nat drome]] te voorkom. [[Plinius die ouere|Plinius]] het geskryf: <blockquote> "Wanneer loodplate om die area van die lendene en niere gebind word, help verhinder die verkoelende aard daarvan aanvalle van seksuele begeerte en seksuele drome in ’n mens se slaap wat spontane stortings veroorsaak tot in so ’n mate dat dit ’n soort siekte word. Met hierdie plate het die spreker Calvus na berig word homself in toom gehou en sy liggaamskrag vir sy werk bewaar."<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 34.166.</ref> </blockquote> Loodplate, [[bloedlating]] en die verwydering van liggaamshare is voorgeskryf vir drie seksuele aandoenings wat glo met [[nagtelike storting]]s verband gehou het: satiriase, of [[hiperseksualiteit]]; [[priapisme]], ’n chroniese [[ereksie]] wat nie met ’n begeerte na seks verband hou nie; en die onwillekeurige storting van semen (''seminis lapsus'' of ''seminis effusio'').<ref>Die Griekse woord vir laasgeoemde was ''gonorree''. [[#Dugan|Dugan]], bl. 403–404.</ref> === Verwyfdheid en transvestisme === [[Lêer:Mosaico Trabajos Hércules (M.A.N. Madrid) 13.jpg|duimnael|Hercules en Omphale het mekaar se klere gedra (mosaïek uit Spanje, 3de eeu n.C.).]] Verwyfdheid was ’n gewilde skelwoord in die Romeinse politiek, veral vir die ''populares'', die politici wat hulle vir die sake van die gewone mense beywer het en soms die "demokratiese party" van Rome genoem word, in teenstelling met die ''optimates'', ’n konserwatiewe elite van adellikes.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 63–64.</ref> In die laaste jare van die republiek is die populariste [[Julius Caesar]], [[Markus Antonius]] en [[Clodius Pulcher]] beskou as verwyfd, oorversorgd en te mooi, en as mans wat dalk in seks met ander mans die passiewe rol sou kon inneem; terselfdertyd was hulle veronderstel om vrouejagters te wees met ongelooflike seksuele aantrekkingskrag.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 47.</ref> Dalk die berugste voorval van [[Kruiskleding|fopdossery]] in antieke Rome was in 62&nbsp;v.C., toe Clodius Pulcher sy opwagting gemaak het by jaarlikse rituele van die Bona Dea, waar net vroue toegelaat is. Die rituele is by die senior magistraat se huis gehou, wat dié jaar Julius Caesar was; hy was aan die einde van sy termyn as magistraat en pas bevestig as ''Pontifex Maximus''. Clodius het hom as ’n vroulike musikant vermom om toegang te kry. Dié daad van Clodius, wat pas as ''quaestor'' (’n soort ondersoekende amptenaar) gekies is, was waarskynlik net voor sy 30ste verjaardag en word dikwels beskou as die laaste poets van ’n jong man. Die vroulike aard van die rituele was die onderwerp van vele gissings onder mans; hulle het gafantaseer oor hierdie "partytjies met dronk lesbiërs" en gedink dit sou pret wees om te sien.<ref>[[#Williams|Williams]]</ref> Clodius se plan was glo om Caesar se vrou te verlei, maar sy manlike stem het hom weggegee voordat hy dit kon doen. Hy is daarna deur Cicero vervolg vir [[#Incestum|ontheiliging]] (''incestum'').<ref>W. Jeffrey Tatum, ''The Patrician Tribune: Publius Clodius Pulcher'' (University of North Carolina Press, 1999), bl. 62ff.</ref> Weens die skandaal het Caesar dadelik van sy vrou geskei om sy eie reputasie te beskerm, en dit het aanleiding gegee tot ’n veel gebruikte uitdrukking: "Caesar se vrou moet bo verdenking wees." Die voorval "som die wanorde van die laaste jare van die republiek" op.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34</ref><ref>W. Jeffrey Tatum, ''Always I Am Caesar'' (Blackwell, 2008), bl. 109.</ref> Buiten dié politieke daad kom fopdossery in Romeinse letterkunde en kuns voor as ’n mitologiese neiging (soos in die storie van [[Herakles|Hercules]] en Omphale wat mekaar se klere dra en geslagsrolle omruil),<ref>Richard J. King, ''Desiring Rome: Male Subjectivity and Reading Ovid's Fasti'' (Ohio State University Press, 2006), bl. 185, 195, 200, 204.</ref> as godsdiensklere en selde indien ooit as ’n [[Fetisjisme|fetisj]]. ’n Voorval van [[transvestisme]] is aangeteken in ’n regsaak, waar " ’n sekere senator wat vroue-aanddrag gedra het" dit in sy testament uitdeel.<ref>''Digest'' 34.2.33, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 540.</ref> In ’n kamtige verhoor as ’n regsoefening gebruik [[Seneca die ouere]] die geval van ’n jong man wat deur ’n klomp mans verkrag is terwyl hy vrouedrag in die openbaar gedra het, maar die verduideliking vir sy klere is dat vriende hom uitgedaag het om dit te doen en nie dat hy gekies het om dit te dra weens ’n genderkrisis of vir erotiese plesier nie.<ref name="homosexuality564">Seneca die ouere, ''Controversia'' 5.6</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> Genderverwarring was ’n kenmerk van die godin Kibele se priesters wat as ''Galli'' bekend was; hul rituele klere het vrouedragitems ingesluit. Hulle word soms as ’n [[transgender]] priesterorde beskou, want van hulle is verwag om gekastreer te word in nabootsing van Kibele se man, Attis. Die ingewikkeldhede van genderidentiteit in die godsdiens van Kibele en die mite van Attis word deur Catullus ontgin in een van sy langste gedigte, ''Carmen'' 63.<ref>Stephen O. Murray, ''Homosexualities'' (University of Chicago Press, 2000), bl. 298–303; Mary R. Bachvarova, "Sumerian ''Gala'' Priests and Eastern Mediterranean Returning Gods: Tragic Lamentation in Cross-Cultural Perspective," in ''Lament: Studies in the Ancient Mediterranean and Beyond'' (Oxford University Press, 2008), bl. 19, 33, 36.</ref> === Seks tussen mans === Romeinse mans kon seks hê met ander mans van ’n laer stand sonder om as minder manlik beskou te word. Dié wat die passiewe rol ingeneem het, is egter as swak en verwyfd beskou. Beheer oor jou eie liggaam was ’n aspek van die burger se ''libertas'', of politieke vryheid. Die oorgawe van ’n mens se liggaam vir ander se plesier is as onderworpenheid beskou. Wette wat nie goed verstaan word nie, soos ''Lex Scantinia'', en verskeie dele van ''Lex Iulia'' het seks tussen vrye mans beperk omdat dit die man se status en onafhanklikheid as burger bedreig het. Daar was soveel Latynse woorde vir mans buite die norm van manlikheid dat sommige geleerdes<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]]</ref> glo daar was ’n homoseksuele subkultuur in Rome. Hoewel daar geen ekwivalent vir die term "homoseksueel" in Latyn is nie, onthul letterkundige bronne ’n gedragspatroon onder ’n minderheid vrye mans wat op selfdegeslagvoorkeur of {{nowrap|-oriëntasie}} dui.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 85.</ref> Homo-erotiese Latynse letterkunde sluit in die "Juventius"-gedigte van Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 24, 48, 81, 99.</ref> treurdigte deur [[Tibullus]]<ref>Tibullus, Boek Een, treurdigte 4, 8 en 9.</ref> en [[Propertius]],<ref>Propertius, 4.2.</ref> die tweede ekloge van [[Vergilius]] en verskeie gedigte deur Horatius. Lucretius skryf oor die liefde vir seuns in ''De rerum natura'' (4.1052–1056). Hoewel [[Ovidius]] mitologiese behandelings van homo-erotika in ''Metamorfoses'' insluit,<ref>Soos in ''Metamorphoses'' 10.155ff.</ref> verskil hy van ander Latynse liefdesdigters, en eintlik van Romeine in die algemeen, vanweë sy aggressief heteroseksuele standpunte. Die ''Satyricon'' van [[Petronius]] is so deurspek van die kultuur van seks tussen mans dat sy naam in 18de-eeuse Europese letterkundekringe ’n sinoniem vir homoseksualiteit geword het.<ref>Louis Crompton, ''Byron and Greek Love'' (Londen, 1998), bl. 93.</ref> Hoewel die Romeinse reg nie huwelike tussen mans erken het nie, het sommige manlike pare in die vroeë jare van die Romeinse Ryk tradisionele huwelikseremonies gehad. Die skrywers van die berigte spot met hulle; dit is nie bekend wat die deelnemers se gevoelens was nie. Suetonius berig keiser Nero het twee keer met mans getrou; een keer was hy die bruid en een keer die bruidegom.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 28</ref><ref>Karen K. Hersh, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 36; Caroline Vout, ''Power and Eroticism in Imperial Rome'' (Cambridge University Press, 2007), bl. 151ff.</ref> Benewens stappe om die vryheid van burgers te beskerm, het vervolging vir homoseksualiteit as ’n algemene misdaad in die 3de eeu begin toe manlike prostitusie deur [[Philip die Arabier]] verbied is. Teen die einde van die 4de eeu was passiewe homoseksualiteit in die Christelike ryk strafbaar met die brandstapel.<ref>Michael Groneberg, "Reasons for Homophobia: Three Types of Explanation," in ''Combatting Homophobia: Experiences and Analyses Pertinent to Education'' (LIT Verlag, 2011), bl. 193.</ref> Onder [[Justinianus]] was alle selfdegeslagseks, passief of aktief, "teen die natuur" en strafbaar met die dood, ongeag wie betrokke was.<ref>Groneberg, "Reasons for Homophobia," bl. 193.</ref> Homoseksuele gedrag het die skuld gekry vir God se wraak ná ’n reeks rampe tussen omstreeks [[542]] en [[559]].<ref>Michael Brinkschröde, "Christian Homophobia: Four Central Discourses," in ''Combatting Homophobia'', bl. 166.</ref> === Verkragting van mans === Mans wat verkrag is, was vrygestel van die verlies aan sosiale of regstatus (''infamia'') waaraan mans onderworpe was wat prostitute geword of vrywillig die passiewe rol in seks ingeneem het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 558–559.</ref> Soos die regsgeleerde Pomponius dit gestel het: Daar behoort geen stigma te kleef aan "watter man ook al deur rowers of die vyand in oorlogstyd verkrag is" nie.<ref>''Digest'' 3.1.1.6, soos aangehaal in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 559.</ref> Mans was net so uitgelewer aan massaverkragting ná ’n militêre nederlaag as vroue.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 104–105.</ref> [[Lêer:Rape Hylas Massimo.jpg|duimnael|240px|Die mitologiese ontvoering en "verkragting" van [[Hylas]] deur die [[nimf]]e, basilika van Junius Bassus, 4de eeu n.C.]] Die Romeinse reg was so vroeg as die 2de eeu v.C. gemoeid met die verkragting van ’n manlike burger toe uitspraak gelewer is in ’n saak waarby ’n man van selfdegeslagoriëntasie betrokke kon gewees het. Hoewel ’n man wat as prostituut gewerk het kragtens die reg nie verkrag kon word nie, is beslis selfs ’n man wat "berug" of "twyfelagtig" was, het dieselfde reg as ’n ander vrye man gehad dat sy liggaam nie aan verkragting blootgestel word nie.<ref>Toespraak ''De Re Floria'' deur Cato die ouere (frg. 57 Jordan = Aulus Gellius 9.12.7); bespreek in [[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 561.</ref> Volgens ’n boek oor retoriek uit die vroeë 1ste eeu v.C. was die verkragting van ’n vrye man strafbaar met die dood.<ref>''Rhetorica ad Herennium'' 4.8.12</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562.</ref> Die ''Lex Julia de vi publica'',<ref>''Digest'' 48.6.3.4 en 48.6.5.2.</ref> wat "waarskynlik dateer uit die Romeinse diktatorskap van Julius Caesar", definieer verkragting as gedwonge seks "met ’n seun, vrou of enigiemand"; die verkragter sou tereggestel word, ’n seldsame straf in die Romeinse reg.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 562–563.</ref> Doodstraf het iemand in die gesig gestaar wat ’n vrye seun ontvoer het vir seksuele doeleindes, of wat die seun se chaperon omgekoop het vir die geleentheid.<ref>Paulus (juris), ''Digest'' 47.11.1.2</ref> Agtelosige chaperons kon kragtens verskeie wette vervolg word en het die skuld gedra vir wat met die slagoffer gebeur het.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563.</ref> In sy versameling van 12 staaltjies wat handel oor ’n aanslag op kuisheid, gebruik die historikus [[Valerius Maximus]] net soveel manlike as vroulike slagoffers.<ref>Valerius Maximus 6.1</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 564.</ref> In die reeds genoemde kamtige verhoor deur Seneca die ouere is ’n jong man of seun deur 10 mans van sy ouderdomsgroep verkrag. Hoewel die saak denkbeeldig was, het Seneca aangeneem die reg maak voorsiening vir die suksesvolle vervolging van die verkragters.<ref name="homosexuality564" /> ’n Ander hipotetiese geval handel oor die uiterstes waartoe ’n verkragtingslagoffer sou kon gaan: Die vrye man wat verkrag is, pleeg selfmoord.<ref>Quintilian, ''Institutio oratoria'' 4.2.69–71</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Die verkragting van ’n vrye man is een van die ergste misdade wat in Rome gepleeg kon word; dit was op dieselfde vlak as die verkragting van ’n vroulike maagd of om ’n tempel te beroof.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 565.</ref> Daar was egter ’n tradisie dat ’n man ’n ander man sou verkrag wat owerspel met sy vrou gepleeg het,<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 27, 76.</ref> hoewel dit eerder ’n manier van wraak sou wees as iets wat algemeen gebeur het.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Die dreigement om ’n ander man anaal of oraal te verkrag is ’n tema van die skeldigkuns en kom veral voor in Catullus se berugte ''Carmen'' 16;<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27–28, 43 (oor Martialis), 58.</ref> dit was egter ’n vorm van manlike grootpratery.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 20</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 12</ref><ref name=richlin1981>{{cite journal|author=Richlin, Amy |title=The Meaning of ''irrumare'' in Catullus and Martial|journal=Classical Philology|volume= 76|issue=1|year=1981|pages=40–46|jstor=269544 }}</ref> === Seks in die weermag === Van die Romeinse soldaat is, nes van ander respektabele vrye mans, verwag om selfbeheersing te hê in sake betreffende seks. Soldate wat aan owerspel skuldig bevind is, het ’n oneervolle ontslag gekry; reeds veroordeelde owerspelers is nie tot die weermag toegelaat nie. Streng bevelvoerders kon prostitute in die kampe verbied<ref name="prostitution40">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 40.</ref> hoewel soldate, selfs wanneer hulle op pad iewers heen was, gewoonlik ’n gevolg gehad het wat prostitute kon insluit. Dit lyk of hul teenwoordigheid as vanselfsprekend aanvaar is en dit is hoofsaaklik genoem wanneer dit ’n probleem veroorsaak het.<ref name="prostitution40" /> Toe Scipio Aemilianus byvoorbeeld in 133&nbsp;v.C. na Numantia opruk, het hy kampvolgelinge verbied as ’n manier om dissipline te herstel.<ref>David Potter, "The Roman Army and Navy," in ''The Cambridge Companion to the Roman Republic'', bl. 79.</ref> Miskien een van die vreemdste gebruike was die verbod op huwelike in die keiserlike weermag. In die vroeë tydperk het Rome ’n weermag van burgers gehad wat hul gesinne agtergelaat het om te gaan veg indien dit nodig was. Tydens die uitbreiding van die Middelrepubliek het Rome groot gebiede begin verower wat as provinsies verdedig moes word, en in die tyd van [[Gaius Marius]] (oorl. 86&nbsp;v.C.) is die weermag geprofessionaliseer. Die verbod op huwelike is in Augustus (bewind 27 v.C. tot 14&nbsp;n.C.) se tyd ingestel, moontlik om gesinne te ontmoedig om die weermag te volg en hulle minder mobiel te maak. Net mans van die regeringsklasse was van die verbod kwytgeskeld. Teen die 2de eeu n.C. het die stabiliteit van die ryk daartoe gelei dat die meeste eenhede in permanente forte gebly het, waar verhoudings met plaaslike vroue dikwels ontwikkel het. Hoewel dit regtens nie tot huwelike kon lei nie, is die waarde van die verhoudings in die verskaffing van emosionele steun aan die soldate erken. Nadat ’n soldaat die weermag verlaat het, kon die paartjie trou en enige kinders wat hulle dan reeds gehad het, is beskou as dié van burgers.<ref>Pat Southern, ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), bl. 144.</ref> [[Septimius Severus]] het die verbod in 197&nbsp;n.C. herroep.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 2.</ref> [[Lêer:Caesar venustrophy3b.jpg|duimnael|240px|Die agterkant van ’n denarius wat deur Julius Caesar uitgereik is; dit toon onder meer ’n naakte [[Gallië|Galliese]] gevangene en ’n vroulike verpersoonliking van die verslane Gallië.]] Ander vorme van seksuele bevrediging tot die soldaat se beskikking was die gebruik van manlike slawe en oorlogsverkragting.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 3.</ref> Swaar strawwe is opgelê vir homoseksuele dade tussen soldate, insluitende die doodstraf;<ref name="prostitution40" /> dit is beskou as ’n oortreding van militêre dissipline. Polybius (2de eeu v.C.) het berig die straf vir selfdegeslagseks in die weermag was om met knuppels doodgeslaan te word (''fustuarium'').<ref>Polybius, ''The Histories'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/6*.html#37 6.37.9]</ref> ’n Soldaat het nes ’n ander vrye man sy manlikheid behou deur nie toe te laat dat iemand sy liggaam vir seksuele doeleindes gebruik nie. Dit was in skrille kontras met die feit dat soldate die enigste burgers was wat lyfstraf kon kry, iets wat in die siviele lewe slegs vir slawe gegeld het. Seksuele integriteit het dus die soldaat sy status help behou, want hy het op ander gebiede ’n groot deel van sy burgerlike vryheid opgeoffer.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93.</ref> In oorlogstyd is verkragting verbind met nederlaag, nog ’n motief vir die soldaat om nie sy liggaam seksueel bloot te stel nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 94.</ref> ’n Voorval wat deur Plutarchus vertel word in sy biografie van Marius illustreer die soldaat se reg om sy seksuele integriteit te behou. ’n Aantreklike jong rekruut met die naam Trebonius is oor ’n tydperk aanhoudend seksueel lastig geval deur ’n offisier wat toevallig Marius se nefie Gaius Luscius was. Een nag, nadat die rekruut sy seksuele integriteit verskeie kere moes verdedig, het Luscius hom na sy tent ontbied. Trebonius kon nie sy offisier se bevele verontagsaam nie en moes na sy tent gaan. Toe dié hom seksueel aanrand, het hy Luscius met sy swaard doodgemaak. Die doodstraf was gewoonlik die gevolg van ’n skuldigbevinding aan die moord op ’n offisier, maar toe die rekruut tydens sy verhoor getuies kon roep om te bewys hy moes hom verskeie kere teen Luscius se onwelkome aandag verdedig, het Marius hom nie net onskuldig bevind nie, maar ook ’n dekorasie vir dapperheid gegee.<ref>Plutarchus, ''Life of Marius'' 14.4–8.</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 93–94</ref><ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 281</ref><ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 105–106.</ref> Romeinse historici noem ook ander gevalle waar Romeinse offisiere hul mag misbruik het om seks aan hul soldate op te dwing, met ernstige gevolge.<ref>[[#Phang2001|Phang (2001)]], bl. 280–282.</ref> Die jongste offisiere, wat soms nog van die adolessente aantrekkingskrag oorgehou het waarvan die Romeine so gehou het in man-tot-manverhoudings, is aangeraai om hul manlike eienskappe te beklemtoon, soos om nie parfuum te dra of die hare in hul neusgate en onder hul arms te skeer nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 97, aanhaling uit Juvenalis, ''Satire'' 14.194–195.</ref> In oorlogstyd is die gewelddadige gebruik van gevangenes vir seks nie beskou as kriminele verkragting nie.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 244, 253–254.</ref> Massaverkragting was een van die strafmaatreëls deur die veroweraars wanneer ’n stad met geweld ingeneem is,<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 267–268.</ref> maar as die beleg beëindig is deur diplomatieke onderhandelings, is die inwoners volgens gebruik nie gevange geneem of met geweld behandel nie. Massaverkragtings kon wel in sulke gevalle voorgekom het en is waarskynlik dikwels verswyg in bronne wat bewaar gebly het, maar dit was nie ’n doelbewuste strategie om die bevolking te oorheers nie.<ref>C.R. Whittaker, ''Rome and Its Frontiers: The Dynamics of Empire'' (Routledge, 2004), bl. 128–132.</ref> ’n Etiese ideaal van seksuele selfbeheersing onder soldate was belangrik vir vrede nadat vyandelikhede gestaak is. In gebiede en provinsies waarmee Rome verdrae gesluit het, het swaarder strawwe op soldate gewag wat die plaaslike bevolking verkrag het as op burgerlikes.<ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 256, 261.</ref> Sertorius, die goewerneur van Romeinse Spanje wie se beleide gerig was op respek en samewerking, het ’n hele kohort (militêre eenheid) laat teregstel nadat net een soldaat probeer het om ’n plaaslike vrou te verkrag.<ref>Appian, ''Bellum Civile'' 1.13.109</ref><ref>[[#Phang2008|Phang (2008)]], bl. 124 en 257.</ref> == Vroulike seksualiteit == Vanweë die Romeine se klem op die gesin was vroulike vrugbaarheid ’n grondslag vir sosiale orde en vooruitgang. Augustus het selfs spesiale toekennings gegee aan vrou wat drie kinders gehad het. Van vroulike burgers is egter verwag om net seks binne die huwelik te hê. Die beheer van vroulike seksualiteit is beskou as noodsaaklik vir die stabiliteit van die staat, soos vergestalt deur die maagdelikheid van die Vestale.<ref>Beth Severy, ''Augustus and the Family at the Birth of the Roman Empire'' (Routledge, 2003), bl. 39.</ref> ’n Vestaalse maagd wat haar eed verbreek het, is lewend in ’n tombe begrawe in ’n ritueel wat ooreekomste met ’n Romeinse begrafnis getoon het; haar minnaar is tereggestel.<ref>Hans-Friedrich Mueller, ''Roman Religion in Valerius Maximus'' (Routledge, 2002), bl. 51.</ref> Baie Romeinse bronne het dit goedgekeur dat fatsoenlike vroue passie binne die huwelik toon.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 103.</ref> Nes soos met mans, is vrye vroue wat egter hul liggaam op ’n seksuele manier vertoon het, soos prostitute en vermaakkunstenaars, of wat los seks gehad het, uitgesluit van wetlike beskerming en sosiale fatsoenlikheid. === Vroulike liggaam === [[Lêer:Tellus - Ara Pacis.jpg|duimnael|240px|Uitbeeldings van halfnaakte godinne toon Romeinse simboliek en ’n Griekse stylinvloed.]] Die Romeinse houding teenoor vroulike naaktheid het verskil van, maar is beïnvloed deur dié van die Grieke, wat die naakte manlike liggaam geïdealiseer het terwyl fatsoenlike vroue met hul klere aan uitgebeeld is. Vroulike borste kon egter in Romeinse kuns gewys word as fatsoenlike maar genotvolle simbole van voeding, oorvloed en vrede.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 66; Cameron, ''The Last Pagans'', bl. 725</ref><ref name="bonfante" /> Uit erotiese kuns blyk vroue met klein borste en breë heupe het die ideale vrouefiguur gehad.<ref>Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 143</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 34.</ref> Teen die 1ste eeu n.C. was daar in Romeinse kuns ’n breë belangstelling in die naakte vrouefiguur wat besig is met ’n verskeidenheid bedrywighede, onder meer seks.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 160.</ref> In pornografie kon die borste van vroue wat as prostitute uitgeken kon word, bedek gewees het terwyl die res van die liggaam kaal was. In die regte lewe, soos in die letterkunde beskryf, het prostitute soms kaal voor die ingang na hul bordeelkamertjies gestaan, of hulle het deursigtige syklere gedra. Slawe wat te koop was, is dikwels kaal vertoon sodat kopers hulle vir gebreke kon ondersoek en as teken dat hulle nie die reg het om beheer oor hul eie liggaam uit te oefen nie.<ref>Alastair J. L. Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'' (Wiley-Blackwell, 2010), bl. 24</ref><ref>[[#Harper|Harper]], bl. 293–294.</ref> Seneca die ouere beskryf ’n vrou wat te koop was as volg: <blockquote> "Nakend het sy op die strand gestaan; elke deel van haar liggaam is ondersoek en betas. Wil jy die uitslag van die transaksie hoor? Die seerower het verkoop; die koppelaar het gekoop, sodat hy haar as ’n prostituut kan inspan."<ref>Seneca, ''Controversia'' 1.2.</ref> </blockquote> ==== Vroulike geslagsdele ==== [[Lêer:Pompeii - House of Menander - Caldarium - Mosaic 1.jpg|duimnael|160px|links|’n Voorstelling van vroulike geslagsdele op ’n mosaïek.]] Die "algemene vloekwoord" vir die vroulike geslagsdele was ''cunnus'', maar dit was dalk nie so vulgêr soos die Engelse woord ''cunt'' nie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 80–81.</ref> Martialis gebruik die woord meer as 30 keer, Catullus een keer en Horatius drie keer, maar net in sy vroeë werk; dit kom ook in die ''Priapea'' en graffiti voor.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 81.</ref> ’n Woord wat vroue self gebruik het, is ''porcus'', "vark", wat moontlik kom van die gebruik om ’n vark voor ’n troue aan die godin Ceres te offer.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.4.9; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 122, 276; Barbette Stanley Spaeth, ''The Roman Goddess Ceres'' (University of Texas Press, 1996), bl. 17.</ref> Metafore van landerye, tuine en vleie was algemeen, asook die term "voor" om aan te sluit by die man se "ploeg".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 82–83.</ref> Hoewel vroue se geslagsdele dikwels voorkom in skel- en satiriese verse as voorwerpe van weersin, word selde in Latynse liefdesgedigte daarna verwys.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. xvi, 26, 68–69, 109, 276 ''et passim''.</ref> Ovidius, die mees heteroseksuele klassieke liefdesdigter, is die enigste een wat die gee van plesier deur die stimulering van die vroulike geslagsdele noem.<ref>Reg deur die ''Ars Amatoria''; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 399.</ref> Martialis skryf net neerhalend van die vroulike geslagsdele en beskryf een vrou se vagina as "los … soos die stink slukderm van ’n pikkewyn".<ref>Martialis, ''Epigramme'' 11.21.1, 10.</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27.</ref> Die vagina is dikwels met ’n seun se anus vergelyk as ’n plek om die fallus in te steek.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 67</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 21, 48, 116.</ref> Die funksie van die [[klitoris]] (''landica'') is "goed verstaan".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 97.</ref> In klassieke Latyn is ''landica'' ’n hoogs onwelvoeglike term wat in graffiti en die ''Priapea'' gebruik is; daar is gewoonlik met ’n metafoor na die klitoris verwys, soos Juvenalis se ''crista'' ("kuif").<ref>Juvenal 6.422</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 98.</ref> ’n Loodkoeël wat ontdek is, het die inskripsie bevat: "Ek mik vir Fulvia se klitoris." (Fulvia was die vrou van Markus Antonius, wat troepe tydens die burgeroorloë van die 40's en 30's aangevoer het.)<ref>Hooper, ''The Priapus Poems'', bl. 135–136.</ref> Daar was nie in Latyn ’n standaardwoord vir [[Labia (geslagsdele)|labia]] nie;<ref name="vocabulary99">[[#Adams|Adams]], bl. 99.</ref> twee terme wat in mediese geskrifte voorkom, is ''orae'', "kante",<ref>[[Aulus Cornelius Celsus|Celsus]] 2.7.15, 7.26.1C, 7.26.4, 7.28.1.</ref> en ''pinnacula'', "vlerkies".<ref name="vocabulary99" /> Die eerste gebruik van die woord ''vulva'' kom in Varro se werk oor landbou voor (1ste eeu v.C.), waar dit verwys na die membraan om ’n fetus.<ref>Varro, ''On Agriculture'' 2.1.19</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 101.</ref> In die vroeë tyd van die ryk het ''vulva'' "baarmoeder" beteken. Later het dit die betekenis van "vroulike voortplantingsorgane" gekry, of soms het dit net na die vagina verwys.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 103–105.</ref> ==== Borste ==== [[Lêer:Satiro che abbraccia una menade, da pompei, casa di l. cecilio giocondo, 1-50 dc. ca, 110590.JPG|duimnael|240px|’n Muurskildering uit Pompeii.]] Latynse woorde vir "borste" sluit in ''mammae'', ''papillae'' (meer spesifiek vir "tepels") en ''ubera'' (as borste in hul kapasiteit om te voed; dit sluit die tiete en uier van diere in). ''Papillae'' was die verkose woord wanneer Catullus en Augustynse digters borste in ’n erotiese verband genoem het.<ref>Catullus, ''Carmina'' 40.12, 61.101, 64.65, 66.81.</ref> Die borste van ’n mooi vrou moes "diskreet" wees. Die ideale borste in Hellenistiese gedigte is vergelyk met [[appel]]s;<ref>Bv. Rufinus 5.60, 62</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 49, 52.</ref> Martialis spot met groot borste.<ref>Martialis, ''Epigramme'' 1.100, 2.52, 14.66, 14.134, 14.149</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 54</ref><ref>Craig A. Williams ''Epigrams: Martial'' (Oxford University Press, 2004), bl. 181.</ref> Ou vroue wat stereotipies lelik en in elke opsig onbegeerlik was, is in kuns met groot borste uitgebeeld.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 52, 68.</ref> Op die verhoog, waar mans in vroueklere die vroulike rolle vertolk het, was die toevoeging van buitengewoon groot borste ’n manier om komies onaantreklike vroue uit te beeld.<ref>C.W. Marshall, ''The Stagecraft and Performance of Roman Comedy'' (Cambridge University Press, 2006), bl. 65.</ref> Terwyl die ideale borste dikwels in Griekse epigramme beskryf is,<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 55.</ref> toon Latynse digters min belangstelling in hulle as voorwerpe om te troetel en bewonder.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 38.</ref> Hulle was meestal aspekte van ’n vrou se skoonheid of perfekte vorm, hoewel Ovidius graag aan hulle wou gevat het.<ref>Ovidius, ''Amores'' 1.5.20; Philodemus 12; Andrew Dalby, ''Empires of Pleasures: Luxury and Indulgence in the Roman World'' (Routledge, 2000), bl. 24, 64–65, 263.</ref> [[Lêer:Dryckeskärl, Skyfos 1, Nordisk familjebok.png|duimnael|140px|links|’n ''Mastos'', ’n borsvormige drinkbeker.]] Borste is hoofsaaklik beskou as ’n embleem van voeding en moederskap.<ref>Larissa Bonfante, "Nursing Mothers in Classical Art," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997, 2000), bl. 174ff., met baie voorbeelde.</ref> ’n ''Mastos'' was ’n borsvormige drinkbeker en voorstellings van borste was onder die [[#Heling en towerkuns|votiewe offers]] wat by gode se altare ontdek is.<ref>Celia E. Schultz, ''Women's Religious Activity in the Roman Republic'' (University of North Carolina Press, 2006), bl. 54, 68, 101, 115</ref> Die bekers kon ’n godsdienstige betekenis gehad het; die drink van borsmelk deur ’n volwassene wat oud is of besig is om dood te gaan, het moontlike hergeboorte in die hiernamaals gesimboliseer.<ref>Anthony Corbeill, ''Nature Embodied: Gesture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2004), bl. 101–103</ref><ref>[[#Younger|Younger]], bl. 35–36</ref><ref>Fritz Graf en Sarah Iles Johnston, ''Ritual Texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets'' (Routledge, 2007), bl. 128–129.</ref> Plinius die ouere vertel van medisinale gebruike van borsmelk en beskou dit as een van die nuttigste kure, veral vir kwale van die oë en ore. Die draai van ’n bra om jou kop is beskou as ’n kuur vir hoofpyn.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.73, 123</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 204–205.</ref> Om die borste te ontbloot was een van die gebare van vroue, veral moeders en verpleegsters, om te wys hulle rou of as ’n oproep om genade.<ref>Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 87 ''et passim''.</ref> Servius het die ontbloting en slaan van borste in routyd vertolk as vir die voortbring van melk om die dooies mee te voed.<ref>Servius, nota aan ''Aeneid'' 5.78; Corbeill, ''Nature Embodied'', bl. 86–87.</ref> In ’n tyd van ellende was dit ’n versoek dat hul rol as voeders gerespekteer word;<ref>Beth Cohen, "Divesting the Female Breast of Clothes in Classical Sculpture," in ''Naked Truths: Women, Sexuality, and Gender in Classical Art and Archaeology'' (Routledge, 1997), bl. 69.</ref> dit het ook toorkrag gehad om die bose af te weer.<ref>Claire L. Lyons en Ann Olga Koloski-Ostrow, introduction to ''Naked Truths'', bl. 10; Bonfante, "Nursing Mothers," bl. 187–188</ref><ref name="bonfante" /> Omdat vroue gewoonlik in kuns as ten volle geklee uitgebeeld is, kon ’n kaal bors dui op kwesbaarheid of erotiese beskikbaarheid – uit eie keuse, uit dwang of per ongeluk. Die ontbloting van een bors was ’n motief in klassieke Griekse beeldhouwerk, waar dit onder meer kon dui op verleiding, maar dikwels ook ’n teken was van dreigende geweld of ’n verkragting.<ref>Cohen, "Divesting the Female Breast," bl. 68ff.</ref> Die erotiese mag van borste is nie heeltemal veronagsaam nie: ’n Griekse roman uit die tyd van die Romeinse Ryk vergelyk seks met ’n vrou en met ’n seun; die skrywer meen "haar borste, wanneer hulle gestreel word, verskaf ’n eiesoortige plesier".<ref>Achilles Tatius, ''Leucippe en Clitophon'' 37.7; Lefkowitz en Fant, ''Women's Life in Greece and Rome'', bl. 182.</ref> Propertius verbind die ontwikkeling van borste by meisies met die aanbreek van die ouderdom waarop hulle kan begin "speel".<ref>Thomas Habinek, ''The World of Roman Song: From Ritualized Speech to Social Order'' (Johns Hopkins University Press, 2005), bl. 114.</ref> Tibullus sê ’n vrou kan dalk net los klere dra sodat haar borste ontbloot word as sy gaan lê om te eet.<ref>Tibullus 1.6.18; Dalby, ''Empire of Pleasures'', bl. 263.</ref> Volgens ’n Hellenistiese [[astrologie]]se tradisie word [[Seksposisie#Posisies sonder penetrasie|borsseks]] (met die penis tussen die vrou se borste) geniet deur mans wat onder die konjunksie van [[Venus (planeet)|Venus]], [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] en [[Saturnus]] gebore is.<ref>[[#Younger|Younger]], bl. 20, aanhaling uit [[Manetho]] 4.312.</ref> === Seks tussen vroue === [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene V.jpg|duimnael|240px|’n Vroulike paartjie uit ’n reeks erotiese skilderye uit Pompeii.]] Griekse woorde vir vroue wat seks met ander vroue verkies, sluit in ''hetairistria'' ("hoëklasprostituut" of "metgesel"), ''tribas'' en ''Lesbia''; Latynse woorde is onder meer die leenwoord ''tribas'', ''fricatrix'' ("sy wat vryf") en ''virago'' (''vir'', "man", plus ’n agtervoegsel wat die woord vroulik maak).<ref>Bernadette J. Brooten, ''Love between Women: Early Christian Responses to Female Homoeroticism'' (University of Chicago Press, 1996), bl. 4.</ref> Verwysings na seks tussen vroue kom nie baie voor in die republikeinse tydperk nie. Ovidius, wat ’n heteroseksuele lewenstyl verkondig het, noem dit ’n "begeerte wat niemand ken nie, grillig, nuut … geen wyfie in die diereryk begeer ’n ander wyfie nie".<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 9.727, 733–4, soos aangehaal in [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 346.</ref> In die keiserlike tydperk is daar baie meer bronne wat seks tussen vroue noem, in die vorm van onder meer liefdestowerspreuke, mediese geskrifte, tekste oor astrologie en die vertolking van drome.<ref>Brooten, ''Love between Women'', bl. 1.</ref> ’n Vroeë verwysing na verhoudings tussen vroue as "lesbiese liefde" word aangetref in Lucianus (2de eeu n.C.): "Hulle sê daar is sulke vroue op Lesbos, manlik, maar hulle wil dit nie prysgee vir mans nie. Hulle verkeer eerder met vroue, nes mans."<ref>Lucianus, ''Dialogues of the Courtesans'' 5.</ref> Omdat die Romeine gedink het die seksdaad vereis ’n aktiewe of dominante maat met ’n "[[fallus]]", het manlike skrywers geglo dat gedurende lesbiese seks gebruik een van die vroue ’n [[Seksspeelding|dildo]] of het sy ’n besonder groot klitoris vir penetrasie, en dat sy die een sou wees wat plesier ondervind.<ref>Jonathan Walters, "Invading the Roman Body: Manliness and Impenetrability in Roman Thought," bl. 30–31, en Pamela Gordon, "The Lover's Voice in ''Heroides'' 15: Or, Why Is Sappho a Man?," bl. 283, albei in [[#Hallett|Hallett]]; [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 168.</ref> Martialis beskryf lesbiërs as vroue met ’n besonder groot seksuele aptyt wat beide vroue en seuns penetreer.<ref>Martialis 1.90 en 7.67, 50; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 347</ref> Uitbeeldings van vroue wat seuns sodomiseer en soos mans eet en drink, kon in die tyd van die Romeinse Ryk kulturele vrese weerspieël het oor die groeiende onafhanklikheid van Romeinse vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 228.</ref> === Verkragting === [[Lêer:Sandro Botticelli 078.jpg|duimnael|240px|Botticelli se ''Dood van Lucretia'' (c. 1500). Volgens Romeinse oorlewering het Lucretia se verkragting en selfmoord gelei tot die omverwerping van die monargie en die stigting van die Romeinse Republiek.]] ==== Die mitologie van verkragting ==== Die verkragting van vroue is ’n omvattende tema in mites en legendes van die vroeë Rome. Die legendariese stigters, [[Romulus en Remus]], is gebore ná die verkragting van die Vestaalse maagd Rhea Silvia deur die god Mars.<ref>Livius 1.3.11–4.3.</ref> Romulus en sy "bende vrybuiters" verander hul nedersetting, wat net uit mans bestaan, in ’n stad deur die verkragting van [[Sabyne|Sabynse]] maagde; dus deur hul bure, die Sabyne, se dogters te ontvoer om as vrou te neem. Die omverwerping van die Romeinse konings en die stigting van die republiek is bespoedig deur die verkragting van die gewilde [[Lucretia]] deur Sextus Tarquinius, die koning se seun. Die legende het die Romeine se siening gevorm van onbeheerste ''libido'' as ’n vorm van tirannie.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348.</ref> ==== Verkragting en die wet ==== Die Romeinse reg het verkragting as ’n misdaad erken.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 81.</ref> Die slagoffer van omgang weens dwang of verpligting het geen skuld daaraan gehad nie, selfs al sou dit plaasvind onder omstandighede wat andersins onwettig vir ’n vrou was.<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 82</ref><ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 118ff.</ref> Hoewel bronne uit die republikeinse tydperk dit duidelik stel verkragting is verkeerd en strafbaar, is die statuut waaronder iemand aangekla sou word onbekend tot met die aanvaarding van die ''Lex Iulia de vi publica'', wat waarskynlik dateer uit die diktatorskap van Julius Caesar in die 40's v.C.<ref name="gardner118">[[#Gardner|Gardner]], bl. 118.</ref> Rome het geen staatsaanklaers gehad nie; enige burger met die nodige kennis en vermoë kon die rol van aanklaer vervul. Aangesien vrye vroue mense krimineel kon aankla in die republiek, sou hulle waarskynlik self die aanklaer kon wees. Anders kon dit haar pa, haar man of enigiemand anders wees. Regtens kon net ’n burger met ’n goeie reputasie verkrag word. ’n Vrou was as prostituut of vermaakkunstenaar gewerk het, het haar sosiale status verloor en ’n ''infamis'' geword; deur haar liggaam aan die publiek beskikbaar te stel, het sy haar reg prysgegee om teen seksuele uitbuiting of fisieke geweld beskerm te word.<ref name=g119>[[#Gardner|Gardner]], bl. 119</ref><ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326.</ref> Cicero verdedig ’n kliënt, wie se misdade die groepverkragting van ’n aktrise insluit, op grond daarvan dat mans ’n onbeperkte lisensie met kunstenaars het.<ref>Cicero, ''Pro Planco'' 30</ref><ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 326</ref><ref>Roy K. Olson, ''Ars Amatoria, Book 3'' (Cambridge University Press, 2003), bl. 386; J.P. Toner, ''Leisure and Ancient Rome'' (Blackwell, 1995), bl. 68.</ref> Die verkragter van ’n slaaf kon net vervolg word onder die wet op die beskadiging van ’n eienaar se eiendom.<ref name="prostitution314">[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314</ref><ref name="g119" /> ’n Pleit op ’n verkragtingsklag dat die vrou ingestem het tot seks, sou die man nie noodwendig vry daarvan laat afkom nie; hy sou steeds aangekla kon word onder die meer algemene seksuele aanklag [[#Stuprum|''stuprum'']] teen ’n burger, want mans se seksuele vryheid was beperk tot prostitute en slawe. As die verkragting van ’n getroude vrou nie bewys kon word nie, kon die man steeds van owerspel aangekla word. ’n Aanklag van ''stuprum'' of owerspel sou egter die vrou ook blootgestel het aan vervolging.<ref name="gardner2">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120–121.</ref> As ’n persoon vrygespreek is van verkragting, kon hy soos met enige ander saak die aanklaer daarna aankla van kwaadwillige vervolging.<ref>[[#Gardner|Gardner]], bl. 121.</ref> Houdings jeens verkragting het verander nadat die ryk [[Christendom|gekersten]] is. [[Augustinus van Hippo|Sint Augustinus]] het Lucretia se selfmoord vertolk as ’n moontlike erkenning dat sy die verkragter in die geheim aangemoedig het,<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164, aangehaal uit Norman Bryson, "Two Narratives of Rape in the Visual Arts: Lucretia and the Sabine Women," in ''Rape'' (Blackwell, 1986), bl. 199.</ref> en Christelike apologete het haar beskuldig van die sonde van "onwillekeurige seksuele genot".<ref>[[#Staples|Staples]], bl. 164.</ref> Die eerste Christelike keiser, [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]], het verkragting herdefinieer as ’n openbare misdaad in plaas van ’n privaat saak.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 107.</ref> Daar was nie ’n groot onderskeid tussen ’n ontvoering en weglopery nie, want albei was die aantasting van die ''paterfamilias'' se reg om toestemming vir sy dogter se troue te gee of te weerhou. Die woord ''raptus'' het dus na albei verwys. As die dogter ingestem het, moes sy volgens Konstantyn saam met die manlike ontvoerder gestraf word deur lewendig verbrand te word. As sy nie haar toestemming gegee het nie, kon sy steeds as ’n medepligtige beskou word "op grond daarvan dat sy haarself kon gered het deur om hulp te skree".<ref name="gardner120">[[#Gardner|Gardner]], bl. 120.</ref> As ’n medepligtige aan verkragting is sy wetlik onterf, ongeag die wense van haar familie.<ref>Charles Matson Odahl, ''Constantine and the Christian Empire'' (Routledge, 2004), bl. 179; Timothy David Barnes, ''Constantine and Eusebius'' (Harvard University Press, 1981), bl. 220; Gillian Clark, ''Women in Late Antiquity: Pagan and Christian Lifestyles'' (Oxford University Press, 1993), bl. 36–37.</ref> Selfs al het sy en haar familie ingestem tot ’n huwelik as gevolg van die weglopery, was die huwelik amptelik onwettig. == Seksualiteit en kinders == [[Lêer:Roman boy wearing bulla.jpg|duimnael|160px|links|’n Romeinse seun met ’n ''bulla'' (gelukbringer) wat ’n fallus bevat.]] Beide manlike en vroulike vrygebore kinders het die ''toga praetexta'' gedra; dit was ’n pers omlynde kleed wat aangedui het die draer het "onaantasbare" status.<ref>Judith Lynn Sebesta, "Women's Costume and Feminine Civic Morality in Augustan Rome," ''Gender & History'' 9.3 (1997), bl. 532, en "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47.</ref> ’n Eed kon afgelê word op die "heilige ''praetexta''" en dit was ontoelaatbaar om vuil taal te gebruik voor iemand wat die ''praetexta'' dra.<ref>Festus 282–283&nbsp;L = 245&nbsp;M).</ref> Cato die ouere het gesê voor sy seun probeer hy praat asof Vestaalse maagde teenwoordig is.<ref>Plutarch, ''Life of Cato'' 20.5</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 69.</ref> Vrye Romeinse seuns het ook ’n gelukbringer gedra wat die ''bulla'' genoem is. Dit het ’n [[fascinum]], ’n falliese voorwerp, bevat.<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 28.29; Varro, ''De lingua latina'' 7.97</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 166</ref><ref>Judith Lynn Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," in ''The World of Roman Costume'' (University of Wisconsin Press, 2001), bl. 47.</ref> Benewens die towerfunksie daarvan, sou die ''bulla'' ook ’n visuele waarskuwing wees dat die seun seksueel verbode terrein is.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 288a</ref><ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 39</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 545–546.</ref> Die ekwivalent vir meisies was die ''lunula'', ’n gelukbringer met ’n halfmaan.<ref>Sebesta, "Symbolism in the Costume of the Roman Woman," bl. 47, 51.</ref> Daar was wette wat vrygebore kinders teen sekspeste beskerm het,<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 563</ref><ref>Paulus, ''Digest'' 47.11.1.2.</ref> en die verkragting van ’n vrye seun was strafbaar met die dood.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 130</ref> Fiktiewe vryheid was nie ’n verweer nie; Valerius Maximus berig ’n digterlike spoggery oor die verleiding van ’n vrygebore seun en maagd is in die hof gebruik om twyfel te werp op die morele gesag van ’n aanklaer.<ref>Valerius Maximus 8.1 absol. 8, soos aangehaal in Kelly Olson, "The Appearance of the Young Roman Girl," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'', bl. 142.</ref> In sy veroordeling van die losbandigheid van Quintus Apronius het Cicero die ergste bewys genoem: Apronius het op ’n banket kaal gedans voor ’n seun wat nog jonk genoeg was om die ''praetexta'' te dra.<ref>Cicero, ''Verrine'' 3.23.</ref> Hoewel kinders na sosiale byeenkomste geneem is om hulle die regte sosiale gedrag te leer, het Quintilianus ouers daarvan beskuldig dat hulle slegte rolmodelle is: Hulle paradeer hul minnaresse en manlike prostitute voor hul kinders en tree indiskreet op, en hulle dink dis oulik as hul kinders iets sê wat te volwasse vir hul ouderdom is. Quintilianus beskou dié wangedrag as ’n teken van algemene morele verval.<ref>Quintiltianus, ''Institution Oratoria'' 1.2.7–8; Matthew B. Roller, ''Dining Posture in Ancient Rome'' (Princeton University Press, 2006), bl. 160.</ref> Op troues is seuns egter volgens gebruik toegelaat om te vloek en die bruidspaar met vuil grappies te peper, want humor en lag is beskou as bevorderlik vir vrugbaarheid.<ref>Robinson Ellis, ''A Commentary to Catullus'' (Oxford: Clarendon Press, 1876), bl. 180.</ref> Die beskerming het net gegeld vir vrygebore kinders; nie vir die kinders van slawe of dié wat in oorlogstyd gevange geneem is nie. Die sosiale aanvaarbaarheid van pederastie onder die Romeine van die hoër stand was geskoei op die uitbuiting van jong manlike slawe of prostitute.<ref>[[#Williams|Williams]]</ref><ref>Elizabeth Manwell, "Gender and Masculinity," in ''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2007), bl. 118.</ref> === Mondigwording === Adolessente van albei geslagte wat ritueel voorberei het om volwasse status te verkry het ’n ander toga, die ''tunica recta'', gedra.<ref name="sebesta">Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die puberteitsritueel vir jong mans het ingesluit sy eerste skeer en om sy ''bulla'' af te haal.<ref>Persius 5.30–31.</ref> Hy het die ''toga virilis'' ("toga van manlikheid") aangetrek, is as ’n burger in die sensus opgeneem en het kort daarna met sy militêre diensplig begin.<ref>Larissa Bonfante, inleiding tot ''The World of Roman Costume'', bl. 7; Shelley Stone, "The Toga: From National to Ceremonial Costume," in ''The World of Roman Costume'', bl. 41; Sebesta, "Women's Costume," bl. 533.</ref> Die seremonie is tradisioneel gehou op die ''Liberalia'', die fees ter ere van die god [[Liber]], wat beide politieke en seksuele vryheid verteenwoordig het. Ná sy mondigwording kon die jong man deelneem aan al die seksuele aktiwiteite wat toelaatbaar was vir ander Romeinse mans van dieselfde sosiale status.<ref name="sebesta1">Sebesta, "Women's Costume," bl. 534.</ref> Hy is dikwels deur ’n ervare prostituut ingelei in die kuns van heteroseksuele omgang.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 533, aangehaal uit Martial 12.96.</ref> Van vroue is verwag om maagde te bly totdat hulle trou. Hoe hoër ’n vrou se sosiale stand, hoe vroeër het sy waarskynlik verloof geraak en getrou.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142; Beryl Rawson, "The Roman Family in Italy" (Oxford University Press, 1999), bl. 21.</ref> Die gewone ouderdom vir meisies van ’n hoë stand om verloof te raak was 14, maar vir lede van die adel was dit 12. Troues is dikwels uitgestel totdat die meisie volwasse genoeg was. Die huwelikseremonie was gedeeltelik ’n mondigwording vir die bruid.<ref>Beryl Rawson, ''Children and Childhood in Roman Italy'' (Oxford University Press, 2003), bl. 48, 128.</ref> Op die aand voor die troue sou die bruid haar hare vasbind met ’n geel haarnet wat sy geweef het. Die inperking van haar hare het gedui op die beperking van haar seksualiteit tot die huwelik. Die weef van die toga en haarnet was ’n aanduiding van haar vermoë om die moeder se posisie in die huishouding te vervul.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 529, 534, 538.</ref> Op haar huweliksdag het sy haar rok omgord met die ''cingulum'', wat van die wol van ’n ooi gemaak is as teken van haar vrugbaarheid, en dit vasgebind met die "knoop van Hercules", wat veronderstel was om moeilik los te maak.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 534–535.</ref> Die knoop het kuisheid in die huwelik gesimboliseer omdat net haar man dit kon losmaak. Die ''cingulum'' was ook ’n simbool van die man se gebondenheid aan sy vrou.<ref>Festus 55; Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 101, 110, 211.</ref> Die bruid het ook ’n sluier gedra wat aan die einde van die seremonie deur haar man opgelig is as simbool van die opoffering van haar maagdelikheid vir hom.<ref>Sebesta, "Women's Costume," bl. 535.</ref> == Seks, die huwelik en die gemeenskap == === Seks in die huwelik === Omdat mans sonder ernstige gevolge buite-egtelike seks kon hê, is aangeneem bevredigende seks binne die huwelik was nie ’n verwagting in Rome nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 86–88.</ref> Die regsgeleerde Ulpian het gesê dit is nie seksuele omgang wat ’n huwelik suksesvol maak nie, maar toegeneentheid.<ref>Bruce W. Frier en Thomas A.J. McGinn, ''A Casebook on Family Law'' (Oxford University Press, 2004), bl. 49.</ref> Waarskuwings deur moraliste en filosowe teen ’n obsessie met seks binne die huwelik dui egter op die potensiaal van passie in die huwelik.<ref>Dixon, ''The Roman Family'', bl. 86–88.</ref> Seksuele intimiteit tussen getroudes was ’n privaat saak en is nie gewoonlik in geskrifte bespreek nie.<ref>James A. Brundage, ''Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe'' (University of Chicago Press, 1987, 1990), bl. 22.</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> ’n Uitsondering was die huweliksgedig, ’n poëtiese genre wat die huwelik gevier het. ’n Huweliksgesang deur Catullus prys byvoorbeeld die liefdesgodin Venus, want "niks is moontlik sonder jou nie".<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> Ovidius, wie se liefdesgedigte vroeg in sy loopbaan gerig was op fiktiewe minnaresse, het tydens sy bannelingskap treurdigte geskryf waarin hy na sy vrou verlang.<ref name="family87">Dixon, ''The Roman Family'', bl. 87.</ref> Onder die versamelde briewe van [[Plinius die jongere]] is een wat hy oor sy gevoelens vir sy vou geskryf het: <blockquote> ’n Ongelooflike verlange na jou het my beetgepak. Die rede is eerstens my liefde, maar tweedens die feit dat ons nie daaraan gewoond is om van mekaar geskei te wees nie. Dis hoekom jou beeld die grootste deel van die nag by my spook; dis hoekom my voete my elke nou en dan vanself na jou kamer lei (die regte uitdrukking!) op tye wat ek gewoond is om jou te besoek; dis hoekom ek, kortliks gestel, my terugtrek, morbied en ontroosbaar, soos ’n uitgesluite minnaar van ’n ongasvrye deuropening. </blockquote> {{multiple image | direction = vertical | width = 240 | footer = | image1 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Left Side.jpg | alt1 = | caption1 = Pasgetroudes wat deur ’n dienskneg bedien word; die vrou hou haar klere aan en stribbel teë (Casa della Farnesina, Rome, c. 19 v.C.). | image2 = Casa della Farnesina - Cubiculum D - Right wall - Right Side.jpg | alt2 = | caption2 = Die tweede skildery beeld die vrou se nuwe seksuele houding uit. }} Plinius gebruik die retoriek van liefdespoësie wat gewoonlik aan ’n verbode of onbereikbare minnares gerig is om sy verlange na sy vroue te verwoord.<ref name="family87" /> Hoewel dit vir ’n vrou ’n kwessie van trots was om net een keer te trou, het daar geen stigma aan ’n egskeiding gekleef nie. ’n Tweede huwelik kort ná ’n egskeiding of die dood van ’n eggenoot was algemeen en dit is selfs van die elite verwag, want die huwelik is beskou as reg en natuurlik vir volwassenes.<ref>Susan Treggiari, ''Roman Marriage: 'Iusti Coniuges' from the Time of Cicero to the Time of Ulpian'' (Oxford University Press, 1991), bl. 258–259, 500–502 ''et passim''.</ref> Hoewel van wewenaars verwag is om minstens 10 maande te wag voordat hulle weer trou, kon selfs ’n swanger vrou ’n nuwe man vat solank die vaderskap van die kind nie wetlik ’n kwessie was nie.<ref>Eva Cantarella, "Marriage and Sexuality in Republican Rome: A Roman Conjugal Love Story," in ''The Sleep of Reason'', bl. 276.</ref> Ná ’n eerste huwelik het vroue skynbaar ’n groter sê gehad in die reëlings vir ’n tweede huwelik. Terwyl kinders ’n primêre doel van ’n huwelik was, het sosiale en familiebande in ’n tweede huwelik groter aandag gekry, en dit kon persoonlike kameraadskap en seksuele plesier tussen ’n man en vrou insluit, soos aangedui deur die huwelik van vroue wat verby hul vrugbare jare was.<ref>Beryl Rawson, "Finding Roman Women," in ''A Companion to the Roman Republic'' (Blackwell, 2010), bl. 338.</ref> Die [[Troje|Trojaanse]] koninklike paartjie Hector en Andromache het mitologiese rolmodelle vir seks in die huwelik geword. Latynse liefdesgedigte fokus op hul sekslewe eerder as op die tragiese einde van hul huwelik toe Achilles Hector doodmaak.<ref>Propertius, 2.22 B, 31–34 Heyworth; Ovidius, ''Amores'' 1.9.35–36, ''Ars Amatoria'' 2.709–710 en 3.107–110, ''Heroides'' 5.107; Barbara Graziosi en Johannes Haubold, ''Homer: Iliad Book VI'' (Cambridge University Press, 2010), bl. 52.</ref> Hulle was bekend vir die vrou-bo-posisie, met ’n werkwoord wat impliseer die vrou "ry" die man soos ’n perd.<ref>Helen King, "Sowing the Field: Greek and Roman Sexology," in ''Sexual Knowledge, Sexual Science: The History of Attitudes to Sexuality'' (Cambridge University Press, 1994), bl. 38.</ref> ==== Die huweliksnag ==== ’n Huweliksgedig deur Catullus<ref>Catullus, ''Carmen'' 61.</ref> skilder ’n prentjie van die huweliksnag as ’n tyd van groot erotisisme, aangevuur deur humoristiese en ontugtige liedere deur die gaste. "Kyk binne," raai die digter die bruid aan wat met ’n "intieme vlam" brand, "na waar jou man lê, geheel en al beskikbaar vir jou". Die man word daaraan herinner dat die goeie Venus hom geseën het, want hy kan nou openlik begeer wat hy begeer en hoef dit nie meer weg te steek nie. Die paartjie word aangemoedig om hulself te geniet nes hulle wil; die doel is om gou kinders te hê. Twee skilderye (sien regs) in ’n slaapkamer van die Casa della Farnesina, ’n gebou in [[Rome]] met pragtige muuskilderings, is al vertolk as "die verhaal van die fatsoenlike bruid wat die onfatsoenlike minnares word – dalk om te voldoen aan ’n smerige manlike fantasie".<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 99–104, quotation bl. 103–104.</ref> ==== Getrouheid en owerspel ==== Uit sommige Romeinse geskrifte kan afgelei word ’n pasgetroude man kon sy seksverhoudings vir ’n ruk onderbreek en daarop fokus om ’n band met sy vrou te vorm met die oog daarop om ’n gesin te begin.<ref>Catullus 61.123; James L. Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," in ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity'', bl. 218, 224.</ref> Sommige Stoïsyne het geglo getrouheid in die huwelik was net so nodig vir mans as vir vroue. Regtens het die Romeinse man egter nie owerspel gepleeg as hy seks buite die huwelik gehad het nie, solank sy minnaar of minnares beskou is as seksueel beskikbaar; seksuele wangedrag (''stuprum'') was owerspel, afhangende van die vrou se status. Getroude of hubare vroue en jong manlike burgers was verbode terrein, maar seks met ’n prostituut of manlike slaaf was toelaatbaar.<ref>{{cite journal|doi=10.2307/284457 |jstor=284457 |title=Concubinage and the Lex Iulia on Adultery |journal=Transactions of the American Philological Association (1974–) |volume=121 |pages=335–375 (342)|year=1991 |last1=McGinn |first1=Thomas A. J. }}</ref> Vir ’n getroude vrou was geen ontrouheid toelaatbaar nie en daar is van hulle verwag om met hul eerste troue ’n maagd te wees.<ref>Judith P. Hallett, ''Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family'' (Princeton University Press, 1984), 142.</ref> Volgens Cato (2de eeu v.C.) het ’n man ’n "antieke reg" gehad om sy vrou dood te maak as hy haar vang dat sy owerspel pleeg. As so ’n "reg" bestaan het, was dit egter ’n kwessie van gebruik en nie amptelik wet nie.<ref>Susan Dixon, ''The Roman Family'' (Johns Hopkins University Press, 1992), bl. 202.</ref> In die republiek is owerspel beskou as ’n privaat saak wat binne ’n familie hanteer moes word, nie ’n ernstige saak wat op ’n hofsaak sou uitloop nie.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104</ref><ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 34–35</ref><ref>[[#Nussbaum|Nussbaum]], bl. 305.</ref> Owerspel was wel gronde vir 'n skeisaak.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 38.</ref> [[Lêer:Ares e Afrodite.JPG|duimnael|240px|Die mitologiese owerspel van Venus en Mars, hier saam met Kupido, was ’n gewilde onderwerp om te skilder.]] Ná die val van die republiek het morele wette deel geword van die nuwe politieke orde onder Rome se eerste keiser, Augustus. Wette oor owerspel wat in 18&nbsp;v.C. uitgevaardig is, was deel van sy program om die tradisionele sosiale norme te herstel terwyl hy ná die burgeroorloë sy politieke mag gekonsolideer en ’n strenger sosiale hiërargie opgestel het. Die ''Lex Iulia de adulteriis'' ("Juliaanse Wet oor Dade van Owerspel") was daarop gerig om vroue te straf vir buite-egtelike verhoudings.<ref>P.E. Corbett, ''The Roman Law of Marriage'' (1930), soos aangehaal in [[#Edwards|Edwards]], bl. 35.</ref> Persoonlike vrese oor owerspel word weerspieël in towerspreuke wat bedoel was om ’n ander persoon se erotiese aandag te behou.<ref>Matthew W. Dickie, ''Magic and Magicians in the Greco-Roman World'' (Routledge, 2003), bl. 36.</ref> Daar was ook spreuke om ’n geliefde mee te ondervra oor getrouheid. Een papirus uit Romeinse Egipte oor towerkrag beveel aan dat die hart van ’n [[hoephoep]] op die vrou se geslagsdele geplaas word om opregte antwoorde te kry; volgens ’n ander moes die tong van ’n [[Hoender|hen]] op haar lippe of bors geplaas word, dan sal sy die naam bekend maak van die man wat sy bemin.<ref>Dickie, ''Magic and Magicians'', bl. 116.</ref> Geskrifte uit die laat republikeinse en vroeë keiserlike tydperk, veral deur [[Horatius]] en [[Juvenalis]], bevat verskeie beskrywings, of dalk fantasieë, oor hoe ’n man sy vrou se minnaar kan straf en aan vernedering onderwerp. Daarvolgens word die man gekastreer, geslaan, deur die man self of deur sy slawe verkrag, of word sy anus met ’n [[harder]] gepenetreer. Verwysings na sulke dade word nie in die briewe van Cicero of die geskiedenisgeskrifte van Tacitus aangetref nie en kan fiktiewe oordrywings wees.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 55–56.</ref> Ovidius spot met jaloerse mans en sê hulle het ’n gebrek aan beskaafdheid: "Die man wat oormatig seergemaak word deur sy vrou se owerspelige verhoudings is ’n gomtor."<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56, uit Ovidius, ''Amores'' 3.4.37.</ref> Ovidius se voorganger, Catullus, skryf gedigte waarin hy sy owerspelige verhouding met "Lesbia", sy sosiale meerdere, vier. Die ontstaan van ’n laat-maar-gaanhouding as gevolg van verstedeliking kon gelei het tot Augustus se owerspelwet waarkragtens ’n man van sy owerspelige vrou moes skei en ’n amptelike klag teen haar moes lê, anders kon hy self aangekla word van koppelary.<ref>[[#Edwards|Edwards]], bl. 56.</ref> === Verhoudings tussen slawe en eienaars === Seksualiteit was ’n belangrike aspek in die slawerny van antieke Rome.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 26.</ref> Omdat slawe regtens as eiendom beskou is, kon ’n eienaar met hulle seks hê of hulle aan ander uithuur om seksueel te gebruik.<ref>[[#Fantham|Fantham]], bl. 118, 128.</ref> Soos die Italiaanse klassikus Eva Cantarella dit reguit stel: "Die Romeinse ''paterfamilias'' was ’n algehele meester … hy het mag gehad wat verhewe was bo enige beheer deur die gemeenskap en die staat. In so ’n situasie, hoekom op aarde sou hy hom daarvan weerhou om sy slawe te sodomiseer?"<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 99.</ref> Hierdie manier van seksuele bevrediging was egter nie baie eroties nie; om jou eie slawe te gebruik, "was een stappie verhewe bo [[masturbasie]]".<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 286.</ref> In sy beskrywing van die ideale maat in pederastie verkies Martialis ’n seun wat "meer soos ’n vrygebore man optree as sy meester", dus iemand wat die verhouding kon omskep in ’n stimulerende spel van hofmakery.<ref>William Fitzgerald, ''Slavery and the Roman Literary Imagination'' (Cambridge University Press, 2000), bl. 47–48</ref><ref name="h13">Hubbard, Thomas K. (2003) ''Homosexuality in Greece and Rome: A Sourcebook of Basic Documents''. University of California Press. bl. 13. {{ISBN|978-0-520-23430-7}}.</ref> In sy werk oor die vertolking van drome (c. 170&nbsp;n.C.) het [[Artemidorus]] ’n simboliese siening van die seksuele waarde van slawe: Om te droom jy het seks met jou eie vroulike slaaf was ’n goeie ding, "want slawe is die dromer se eiendom; as hulle dus plesier aan die dromer verskaf, beteken dit hy is in sy skik met sy eie besittings".<ref>Artemidorus, bl. 88.5–12 Pack</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 340.</ref> [[Lêer:Ithyphallic slave Louvre Myr332.jpg|duimnael|links|160px|Die groteske figuur van ’n slaaf met ’n oorgroot [[fallus]]: in Romeinse komedie is slawe dikwels uitgebeeld as oorbelustig.]] ’n Romein kon sy eie slawe vir seks uitbuit, maar kon nie sommer met enige slaaf seks hê nie, want die eienaar het die reg gehad om beheer oor sy eie besittings uit te oefen.<ref name="bisexuality103" /> As iemand met ’n ander man se slaaf wou seks hê, kon hy oorreding of dreigemente gebruik.<ref name="h13" /> ’n Slaaf kon nie ’n klag van verkragting teen ’n vrye man lê nie omdat slawe nie die regstatus gehad het wat ’n burger teen die uitbuiting van sy liggaam beskerm het nie. Die slaaf se eienaar kon egter die verkragter laat aankla kragtens die ''Lex Aquilia'', ’n wet op die beskadiging van eiendom.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 314.</ref> Slawe se seksualiteit is streng beheer. Hulle mag nie getrou het nie, maar kon saamwoon. ’n Eienaar het die heteroseksuele bedrywighede van sy manlike slawe beperk tot vroulike slawe in sy besit; kinders wat uit so ’n verbintenis gebore is, het tot sy rykdom bygedra.<ref name="bisexuality103" /> In ’n tyd toe Rome se grootskaalse slaafgebaseerde ekonomie nog in sy kinderskoene was, het Cato dit goedgedink om sy slawe se sekslewe te monitor; hy het manlike slawe ’n fooi gevra om met hul vroulike medeslawe seks te hê.<ref>Plutarchus, ''Life of the Elder Cato'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Cato_Major*.html#21.2 21.2]; Sandra R. Joshel en Sheila Murnaghan, inleiding tot ''Women and Slaves in Greco-Roman Culture: Differential Equations'' (Routledge, 1998), bl. 11.</ref> As ’n eienaar uitgevind het sy manlike slaaf het ’n verhouding met ’n vrygebore vrou, moes hy hulle kragtens die wet drie keer waarsku om dit te beëindig. As die verhouding voortgeduur het, het hy die reg gehad om die vrye vrou as eiendom te neem.<ref name="bisexuality103">[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 103.</ref> Verwysings na vroue uit fatsoenlike families wat seks met ’n manlike slaaf het, kom nie baie voor nie. Dit is ’n aanduiding dat manlike skrywers hulle nie oor dié risiko bekommer het nie.<ref>[[#Parker|Parker]], bl. 281.</ref> Ondanks die beperkings op en beheer oor slawe se seksualiteit, word slawe dikwels in Romeinse kuns en letterkunde uitgebeeld as wellustig en voyeuristies.<ref>[[#Harper|Harper]], bl. 203–204.</ref> Een van die temas wat Romeinse komedie van die Grieke s’n onderskei, is hul uitbeelding van die verhouding tussen slaaf en meester.<ref>[[#Williams|Williams]], bl. 36–38.</ref> Vrygebore Romeine wat in slawerny beland het, was veronderstel om beskerm te wees teen seksuele uitbuiting, soos aangedui deur twee verskillende verhale wat deur antieke historici neergepen is.<ref>Livius 8.28; Dionysius van Halicarnassus 16.5; Valerius Maximus 6.1.9.</ref> Voor die afskaffing van [[skuldslawerny]] in die 4de eeu v.C. was vrygebore Romeine soms genoodsaak om hulself of hul kinders as slawe te verkoop om hul skuld af te betaal. Volgens [[Livius]] is skuldslawerny (''nexum'') juis afgeskaf weens ’n poging deur die woekeraar Lucius Papirius om ’n vrygebore seun wat as sekuriteit vir sy pa se skuld gedien het, seksueel te misbruik. Die seun, Gaius Publilius, was besonder mooi en Papirius het daarop aangedring dat hy as skuldslaaf seksuele dienste lewer. Toe Publilius weier, het Papirius hom kaal laat uittrek en met ’n sweep laat slaan. Die seun het sy beserings in die straat aan mense gewys en hul woede het daartoe gelei dat die konsul die senaat moes byeenroep. Die politieke proses het eindelik gelei tot die ''Lex Poetelia Papiria'', wat ’n verbod geplaas het op die verkoop van skuldenaars as slawe en vereis het dat hul eiendom eerder as sekuriteit dien. In ’n verhaal deur Valerius Maximus het dieselfde gebeur met die seun Titus Veturius, wie se eienaar, Publius Plotius, hom probeer verlei het. Nadat Plotius hom met ’n sweep laat slaan het, het Veturius by die konsuls gaan kla en het Plotius tronkstraf gekry.<ref>[[#Cantarella|Cantarella]], bl. 104–105</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 102–103; Forsythe, ''A Critical History of Early Rome'', bl. 313–314; Butrica, "Some Myths and Anomalies in the Study of Roman Sexuality," bl. 214–215.</ref> === Prostitusie === [[Lêer:Pompeii - Lupanar - Erotic Scene - MAN.jpg|duimnael|240px|’n Muurskildering uit ’n bordeel in Pompeii.]] [[Prostitusie]] was reg deur die Romeinse Ryk wettig.<ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 350.</ref> Die meeste prostitute was slawe of bevryde slawe. Hulle moes registreer. Ondanks wat na ’n duidelike onderskeid lyk, het die regsgeleerde Ulpianus gesê ’n vrou wat openlik promisku is, haal haarself die status van prostituut op die hals, al aanvaar sy geen geld nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 76, aangehaal uit Ulpianus, ''Digest'' 23.2.43.3.</ref> Die Augustynse wet oor owerspel het prostitute uitgesluit; hulle kon wettig met getroude mans seks hê. Dit het daartoe gelei dat sommige bekende sosiale vlinders hulle as prostitute laat registreer het om vervolging vir owerspel vry te spring.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 29.</ref> Verwarring oor ’n vrou se status het dikwels die storielyn in Romeinse komedies gekompliseer. So raak ’n jong man byvoorbeeld verlief op ’n prostituut wat nie ’n burger is nie, en hy wil graag met haar trou. Hy is oorstelp wanneer dit blyk sy is eintlik ’n vrygebore maagd. Hy kon met laasgenoemde trou, maar nie met eersgenoemde nie.<ref>[[#Langlands|Langlands]], bl. 205–206.</ref> Prostitute verskyn ook in erotiese kuns in [[Pompeji|Pompeii]] en [[Herculaneum]], onder meer op die muurskilderings van bordele; hulle is dikwels nakend behalwe vir ’n bandjielose bra. Verskeie [[seksposisie]]s word uitgebeeld wat bots met sommige geleerdes se bewerings oor die voorkeure van Romeinse mans in heteroseksuele seksdade.<ref>[[#Clarke|Clarke]]</ref> ==== Plesier en eerloosheid ==== Prostitute was onder die mense wat in Rome as ''infames'' geklassifiseer is; hulle het min regsbeskerming gehad al was hulle tegnies nie slawe nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66.</ref> ''Infamia'' was ’n regstatus wat jy nooit weer kon afskud nie; ’n prostituut was dus nie net ’n vrou wat prostitusie beoefen nie, maar ook een wat dit voorheen gedoen het, al het sy intussen opgehou.<ref>''Lex Iulia et Papia'', soos aangehaal in ''Women's Life in Greece and Rome: A Sourcebook in Translation'', reds. Mary R. Lefkowitz en Maureen B. Fant (Johns Hopkins University Press, 2005, 3de uitg.), bl. 118.</ref> In die Romeinse morele tradisie was plesier (''voluptas'') ’n twyfelagtige spel. Die Stoïsynse moralis Seneca sê die volgende oor plesier en deug (''virtus''): <blockquote> "Deug sal jy kry in die tempel, in die forum, in die senaatshuis, voor die stadsmure, stowwerig en deur die son gebrand, haar hande grof; plesier sal jy meestal vind waar sy om die baddens en stoomkamers rondhang, vir die polisie wegkruip, op soek na donkerte, sag, oorverfyn, met ’n reuk van wyn en parfuum, bleek of andersins met grimering opgemaak soos ’n lyk."<ref>Seneca, ''De vita beata'' 7.3</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 84.</ref> </blockquote> [[Lêer:Retiarius stabs secutor (color).jpg|duimnael|240px|Juvenalis het gedink die ''retiarius'' (links), ’n gladiator wat geveg het met sy gesig en liggaam ontbloot, was verwyfd en geneig tot seksueel afwykende gedrag.<ref>Juvenalis, ''Satires'' 2 en 8; Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 120–121.</ref>]] Die teenstrydigheid in die Romeine se siening van fisieke plesier word weerspieël in die ''infamia'' van dié wie se liggame dit openlik verskaf het.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 66–67.</ref> In ’n tegniese sin was ''infamia'' die amptelike verlies van regstatus vir ’n vrygebore persoon weens wangedrag, insluitende seksuele wangedrag, maar die woord kon ook vir ’n slegte reputasie in die algemeen gebruik word.<ref>[[#McGinn1998|McGinn (1998)]], bl. 65ff.</ref> ''Infamia'' was die "onvermydelike gevolg" van sekere loopbane – nie net prostitute en koppelaars nie, maar ook vermaakkunstenaars soos akteurs, dansers en gladiators:<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 67.</ref> "Hierdie figure was die voorwerp van ander mense se begeertes. Hulle het plesier aan ander verskaf. Hulle was besoedel deur blootstelling aan die openbare blik."<ref name="unspeakable" /> Mense wat as ''infames'' (enkelvoud: ''infamis'') geëtiketteer is, kon lyfstraf kry, iets wat andersins tot slawe beperk was.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73.</ref> Die Romeinse burger se politieke vryheid het ingesluit dat sy liggaam nie onderwerp word aan fisieke uitbuiting of lyfstraf nie.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 73–74.</ref> Burgers wat egter gekies het om vemaakkunstenaars te word, het hul liggaam gebruik om ander mense openbare plesier te verskaf en was uitgesluit van hierdie fisieke beskerming; hulle kon geslaan of anders gewelddadig behandel word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 74–75.</ref> Enige vrye man wat ’n gladiator geword het, het ’n eed afgelê dat hy bereid is om gebrandmerk, geslaan, onderwerp en moontlik met ’n swaard doodgemaak te word.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77.</ref> Hulle is beide verheerlik en verag, en was veronderstel om ’n onweerstaanbare seksuele aantrekkingskrag vir vroue te hê.<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 77–78</ref><ref>Michael Carter, "(Un)Dressed to Kill: Viewing the ''Retiarius''," in ''Roman Dress and the Fabrics of Roman Culture'' (University of Toronto Press, 2008), bl. 114 ''et passim''.</ref> Akteurs was seksueel twyfelagtig, deels omdat hulle vroue kon naboots (vrouerolle is deur mans met maskers en in vroueklere vertolk).<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 80</ref><ref>Juvenalis, ''Satire'' 3.95–97.</ref> Beide mans en vroue het hulle aantreklik gevind. Die diktator [[Sulla]] het ’n lang verhouding met ’n akteur gehad;<ref>Plutarchus, ''Life of Sulla'' 3.3.</ref> Maecenas, die kunsbeskermheer en {{nowrap|-raadgewer}} van Augustus, was verlief op ’n akteur met die naam Bathyllus,<ref>Tacitus, ''Annales'' 1.54.</ref> en vroue van die keiserlike familie het na bewering verhoudings met akteurs gehad.<ref>Insluitende "die vroue van Claudius en Domitianus": [[#Hallett|Hallett]], bl. 80.</ref> Daar is algemeen aangeneem aktrises is prostitute.<ref name="unspeakable1">[[#Hallett|Hallett]], bl. 81.</ref> ’n Man wat die passiewe rol in anale seks geniet het of daarvan gehou het om orale seks te gee (dikwels beskryf as ’n ''cinaedus'') kon ook as ’n ''infamis'' geëtiketteer word, maar as hy ’n burger was, kon hy sy regstatus behou.<ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], 550–551, 555ff.</ref><ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 68.</ref> ==== Privaat seksklubs ==== Volgens [[argeologie]]se vondste, veral in Pompeii en Herculaneum, en letterkundige bronne was daar skynbaar privaat "seksklubs" in sommige Romeinse huise (''domūs'').<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–159.</ref> Die meeste Romeine het in woonstelle (''insulae'') gewoon; die ''domūs'' was ’n groot, onafhanklike woning wat deur ’n taamlike ryk familie besit is en het in Rome ’n groot deel gevorm van die familie se sosiale identiteit. ’n Paar van hierdie huisies het kamers gehad wat met pornografie versier was, nie veel anders as dié wat in bordele ontdek is nie. In sommige gevalle het dié kamers ’n aparte buitedeur gehad vir gaste,<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 157–158.</ref> wat normaalweg die huis deur die hoofdeur sou binnekom en deur die atrium sou loop waar fatsoenlike voorwerpe uitgestal is. Sommige meen<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 158–159.</ref> hierdie kamers is so versier dat dit die atmosfeer van ’n bordeel gehad het en is gebruik vir eksklusiewe sekspartytjies, soos die een wat die historikus Valerius Maximus beskryf (dit het in 52&nbsp;v.C. plaasgevind met ’n konsul en volksverteenwoordigers as gaste): <blockquote> "Net so berug is die partytjie wat vir Metellus Scipio gereël is terwyl hy konsul was en vir die volksverteenwoordigers – deur Gemellus, hul boodskapper. Hy was ’n vrygebore man, maar weens sy besigheid wat misluk het, moes hy noodgedwonge die rol van ’n dienskneg speel. Die gemeenskap het gebloos toe hy ’n hoerhuis in sy eie huis oopmaak en koppelaar speel vir Mucia en Flavia, die een noemenswaardig vanweë haar pa en die ander vanweë haar man, asook vir die aristokratiese seun Saturninus. Liggame in skaamtelose oorgawe, gereed om te kom vir ’n spel van dronk seks! ’n Banket nie tot eer van ’n konsul en volksverteenwoordigers nie, maar as ’n aanklag teen hulle!"<ref>Valerius Maximus 9.1.8; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159.</ref> </blockquote> Die bestaan van seksklubs kon die agtergrond gevorm het van laatrepublikeinse politieke smeerveldtogte teen openbare figure wie se partytjiegaste prostitute ingesluit het<ref>''In Verrem'' 2.3.6, 2.4.83, 2.5.81–82, 137; ''Post Reditum in Senatu'' 11, 14; ''Philippicae'' 2.15, 62–63, 69; [[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 163.</ref> en van die berugte keiserlike hoerhuis wat [[Caligula]] op die [[Palatyn]] gestig het en waar hy getroude vroue en vrygebore jeugdiges geprostitueer het.<ref>[[#McGinn2004|McGinn (2004)]], bl. 159, 162.</ref> == Seksdade en -posisies == Sowat 90 [[seksposisie]]s in die antieke wêreld is aangeteken.<ref name="international184" /> Beide Romeinse erotiese kuns en Latynse letterkunde (veral bekend is ’n deel uit Ovidius se ''Liefdeskuns''<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.771ff.</ref>) beeld verskeie seksvorme (''concubitus varii'') en seksposisies (''figurae veneris'') uit. Die Latynse terme kom van Ovidius, uit sy beskrywing van die mees aristokratiese huishoudings wat erotiese skilderye as deel van hul kunsversamelings uitstal.<ref>Ovidius, ''Tristia'' 2.1.523</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 91–92.</ref> Volgens [[Suetonius]] het Tiberius ’n groot versameling sekshandboeke en erotiese kuns gehad, insluitende ’n skildery van die mitologiese jagter Atalanta wat vir Meleager orale seks gee, ’n werk wat die keiser gereken het meer as ’n miljoen sestersies (’n Romeinse muntstuk) werd was.<ref name="lovemaking92" /> Seksuele afwisseling het Romeine gefassineer. Daar is geglo [[astrologie]] beïnvloed ’n mens se voorkeure en bedrywighede: Mense wat gebore is toe die son, maan en planete in sekere sterretekens was ([[Steenbok (sterreteken)|Steenbok]], [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]], [[Bul (sterreteken)|Bul]] of [[Kreef (sterreteken)|Kreef]]) was veronderstel om geneig te wees tot geheime onsedelikheid of "onnatuurlike" vorme van seks, of om ’n ''pathicus'' te wees (iemand wat van die passiewe rol in homoseksuele seks hou).<ref>Firmicus Maternus 5.2.4, 5.3.11 en 17, 5.6.8, 6.30.15; Vettius Valens 1.1, 2.16, 2.36 en 38.</ref> Lucretius het gemeen elke seksdaad het ’n ander doel. Prostitute gebruik sekere bewegings om hul kliënte te bevredig en swangerskap te voorkom. Vroue wat swanger wil raak, word afgeraai om te woes te beweeg tydens seks, want sulke bewegings "stamp die ploegskaar uit die voor en laat die saad op die verkeerde plek beland".<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1268–1273</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 68.</ref> Lucretius beveel die "hondjiestyl" aan vir paartjies wat swanger wil raak, want dit stem ooreen met die natuurlike seks van diere.<ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 4.1263–1267</ref><ref>[[#Brown|Brown]], bl. 67–68.</ref> === Seks tussen mans en vroue === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 5.jpg|duimnael|240px|Die vrou-bo-posisie was ’n gunsteling in Romeinse kuns.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref>]] Die basiese onwelvoeglike woord vir ’n man wat met ’n vrou seks het, was ''futuo'', "ek naai". Hoewel dit nie in fatsoenlike letterkunde voorkom nie, was dit nie noodwendig beledigend of aggressief nie; dit is gebruik vir transaksies tussen ’n prostituut en haar kliënte en in liefdevolle of passievolle situasies om intimiteit aan te wakker.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 120–121.</ref> Uit ’n toneelstuk deur Plautus blyk dit die aanleer van ’n erotiese woordeskat was dalk deel van ’n vrou se voorbereiding op seksualiteit in die huwelik: ’n Maagd verduidelik sy het nog nie die woorde geleer wat geskik is vir ’n huweliksnag nie.<ref>Plautus, frg. 68</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> Die formidabele aristokratiese vrou Fulvia het ’n uitdaging aan Augustus gestel: ''Aut futue aut pugnemus'' (letterlik: "Naai my of laat ons veg"). Augustus het verkies om te veg.<ref>Martialis 11.20.7; [[#Adams|Adams]], bl. 121.</ref> In graffiti in Pompeii is die woord deur mans en vroue gebruik om hul vaardigheid, bevrediging of beskikbaarheid te verklaar. Thomas Habinek meen "Ovidius het die kategorie heteroseksuele man uitgedink", want selfdegeslagseks was heel normaal vir ’n Romeinse man.<ref>[[#Habinek|Habinek]], bl. 31.</ref> Ovidius het die Romeinse tradisie van pederastie verwerp en gesê hy put meer plesier daaruit om seks met ’n vrou te hê. Seksuele plesier moet wedersyds wees, het hy gesê,<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.681–684; [[#Edwards|Edwards]], bl. 7</ref><ref>{{cite journal|doi=10.2307/3051285 |jstor=3051285|title=The Warren Cup: Homoerotic Love and Symposial Rhetoric in Silver|journal=The Art Bulletin|volume=81|pages=21–52 (36)|year=1999|last1=Pollini|first1=John}}</ref> en hy het mans aangeraai om nie die seksdaad te voltooi sonder dat die vrou ’n orgasme bereik nie. In een paragraaf beveel hy skynbaar ’n gesamentlike orgasme aan: <blockquote> "Maar moenie jou dame in die steek laat deur groter seile in te span nie, en moenie dat sy jou voorspring nie; jaag saam na die eindstreep: Dit is wanneer plesier volkome is, wanneer man en vrou daar lê, ewe verslaan."<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 2.725–8; [[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 343.</ref> </blockquote> ==== ''Mulier equitans'' ==== "Perdry" was ’n algemene [[metafoor]] vir die seksdaad, veral wanneer die vrou bo was.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165.</ref> Die ''mulier equitans'' ("vrou wat perdry") kom nie op Griekse geverfde potte voor nie, maar is gewild in Romeinse kuns. Ovidius beveel dit vir die klein vroutjie aan, omdat ’n lang vrou nie sal wil lyk asof sy bo die man uittroon nie.<ref>Ovidius, ''Ars Amatoria'' 3.777–778; Gibson, ''Ars Amatoria Book 3'', bl. 393.</ref> Dit was blykbaar ’n gunsteling van die mitologiese paartjie Hector en Andromache, al was sy legendaries lank, en is grappenderwys "die Hector-perd" genoem.<ref>''Hectoreus equus'' (''Ars Amatoria'' 3.777–778); Meyboom en Versluys, "The Meaning of Dwarfs in Nilotic Scenes," in ''Nile into Tiber'', bl. 188.</ref> Een reliëf uit Romeinse Gallië wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sinspeel op die metafoor deur ’n galoppende perd in ’n raampie op die agtergrond te wys (sien eerste foto onder).<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 258.</ref> in Kuns wat die ''mulier equitans'' uitbeeld, sit die vrou gewoonlik so dat die kyker haar hele liggaam kan sien, dikwels met haar onthaarde geslagsdele beklemtoon. Die betekenis van dié posisie verskil van skrywer tot skrywer. Kenneth Dover het gedink dit toon die relatiewe seksuele bevryding van die Romeinse vrou.<ref>Kenneth Dover, ''Greek Homosexuality'' (Harvard University Press, 1978), bl. 107, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Uit die vrou se oogpunt kon dit aan haar ’n groter onafhanklikheid gegee het wat beweging betref en haar plesier verhoog het.<ref>Catherine Johns, ''Sex or Symbol? Erotic Images of Greece and Rome'' (Routledge, 1982), bl. 136–137, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Paul Veyne het egter geglo dit beteken die vrou moes die werk doen en die man dien, terwyl hy daar lê en sonder inspanning bevredig word.<ref>Paul Veyne, "La famille et l'amour sous le haut-empire romain," ''Annales: Économies, sociétés, civilisations'' 33 (1978) 53–54, soos aangehaal in [[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159.</ref> Die posisie was dalk ’n gunsteling in kuns omdat die manlike én vroulike kyker daarvan gehou het: Dit het mans ’n onbelemmerde uitsig op die vrou se liggaam gegee, soos Ovidius voorgestel het, asook van die penis in die vagina; vroue het gehou van die visueel dominante vrou wat die aktiewe rol speel.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 159–160.</ref> ’n Perdrymetafoor is ook gebruik vir die ''cinaedus'' wat bo "ry" in anale seks tussen mans,<ref>Petronius, ''Satyricon'' 24.4; ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.1825</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 165–166.</ref> en minstens een keer vir lesbiërs wat "beurte maak om perd te ry en te beweeg met die maan as getuie".<ref>Juvenal 6.311</ref><ref>[[#Adams|Adams]], bl. 166.</ref> <gallery> Beeld:Pompeii - Casa del Ristorante 3.jpg|Casa del Ristorante, Pompeji. Beeld:Roman oil lamp with an erotic theme Römisch Germanisches Museum Cologne.jpg|Uitbeelding op ’n olielamp. </gallery> === Anale seks === [[Lêer:Pompeii - Casa del Ristorante 2.jpg|duimnael|240px|Die "leeuwyfie"-posisie (Casa del Ristorante, Pompeii).]] Die Latynse woord vir "anaal penetreer" is ''pedicare''. Die persoon wat gepenetreer is, was gewoonlik manlik, maar nie altyd nie. ''Pedicare'' is ’n lelike woord wat ook in ’n dreigement gebruik kan word, soos Catullus in ''Carmen'' 16, of in die algemeen soos in "fok jou".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123–124</ref><ref name="richlin1981" /> Die herkoms van die woord is onseker, maar sommige glo dit is afgelei van die [[Grieks]]e ''paidika'', wat te doen het met pederastie.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 123.</ref> Die basiese woord vir "anus" was ''culus''. Algemene metafore was ''ficus'' ("vy") en ''anus'' ("ring"), wat as ’n fatsoenlike term beskou en algemeen in mediese geskrifte gebruik is.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 112–114.</ref> Mans wat die passiewe rol gespeel het, het dit "soos ’n vrou gevat", maar wanneer ’n vrou anaal gepenetreer is, het sy "die seun se rol gespeel".<ref>[[#Hallett|Hallett]], bl. 31.</ref> Martialis glo anale seks is beter met seuns as met vroue; toe sy vrou sê sy laat hom anale seks toe sodat hy getrou aan haar kan bly, tart hy haar met die minderwaardigheid van haar anus in vergelyking met dié van ’n seun.<ref>Martialis 12.75 en 96, waar hy die "vy"-metafoor gebruik; [[#Williams|Williams]], bl. 27</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 41–42.</ref> Die ''figura veneris'', die posisie waarin die vrou vooroor buk om haar sitvlak te lig en wat "die leeuwyfie" genoem is, kon gewees het vir anale penetrasie, want seuns in Griekse kuns het dieselfde posisie ingeneem. Met ’n vrou is dit egter moeilik om in kuns te onderskei van ''a tergo'' (hondjiestyl). ''Culibonia'' ("goeie anus") was ’n grappige term vir ’n prostituut met dié spesialiteit.<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 110–111.</ref> Een rede dat vroulike prostitute dit verkies het, was waarskynlik om swangerskap te vermy,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 230.</ref> want volgens letterkundige bronne is seuns daarvoor verkies. === ''Os impurum'' === ''Os impurum'' ("vuil mond" of "onreine mond") was ’n skelnaam vir mense wat [[orale seks]] verskaf het.<ref>Valentina Arena, "Roman Oratorical Invective," in ''A Companion to Roman Rhetoric'' (Blackwell, 2010), bl. 156; Nancy Woman, ''Abusive Mouths in Classical Athens'' (Cambridge University Press, 2008), bl. 322.</ref> "Orale slegtheid"<ref name="abusive">Woman, ''Abusive Mouths'', bl. 322.</ref> was ’n gunstelingskelnaam vir Catullus,<ref>Catullus, ''Carmina'' 39, 78b, 97, 99; William Fitzgerald, ''Catullan Provocations: Lyric Poetry and the Drama of Position'' (University of California Press, 1995, 1999), bl. 262.</ref> Horatius en Martialis.<ref name="abusive" /> Om iemand daarvan te beskuldig dat hy of sy ’n ''os impurum'' het, was die grootste belediging.<ref>''A Companion to Catullus'' (Blackwell, 2011), [https://books.google.com/books?id=2buHe449NoAC&pg=PT323&dq=%22the+imputation+of+os+impurum%22&hl=en&ei=3SsoTtzdIeupsAKwqq07&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=%22the%20imputation%20of%20os%20impurum%22&f=false n.p.]</ref> [[Lêer:Pompeya erótica3.jpg|duimnael|180px|’n Muurskildering uit Pompeii wat cunnilingus uitbeeld.]] Dit was tradisie in obsene komedies dat orale seks ’n slegte asem veroorsaak wat byna toksies is.<ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref><ref>Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'' (Brill, 2002), bl. 495.</ref> "Hoere van die agterstrate" is besmet deur die orale seks wat hulle gegee het; die feit dat die penis ook gebruik word om te urineer, het gemaak dat orale seks buitengewoon afstootlik was vir Catullus, wat gepraat het van "die vuil spoeg van ’n bepiste hoer".<ref>Catullus, ''Carmen'' 99.10</ref><ref>[[#Richlin1983|Richlin (1983)]], bl. 27</ref> Martialis spot dat ’n goeie parfuum in vissous (''garum'') verander wanneer dit geruik word deur ’n man wie se asem na orale seks ruik.<ref>Martialis, 7.94; Vioque, ''Martialis, Book VII'', bl. 495.</ref> In nog ’n epigram van Martialis blaas ’n ''fellator'' op ’n warm koek om dit af te koel en verander dit in ontlasting.<ref>Martial, 3.17; Guillermo Galán Vioque, ''Martial, Book VII: A Commentary'', bl. 495.</ref> ==== Cunnilingus en fellatio ==== Weens die stigma wat gekleef het aan die verskaffing van fisieke plesier, is ’n man wat aan ’n vrou orale seks gegee het, dikwels bespot. [[Seksposisie#Cunnilingus|Cunnilingus]] word in Romeinse kuns bloot as ’n wederkerige handeling uitgebeeld, wanneer die vrou haar man orale seks gee in ’n vorm van die [[Seksposisie#69-posisie|69-posisie]].<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224.</ref> In ’n muurskildering uit Pompeii (op die foto regs) word ’n unieke omruiling van rolle uitgebeeld: Die vrou wat cunnilingus kry, is lank, goed gebou en kaal, terwyl die man klein en ten volle geklee is. Hy is vooroor gebuig en het ’n angstige uitdrukking op sy gesig.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 223</ref> Die situasie is so buitengewoon dat dit waarskynlik bedoel was om humoristies te wees.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 224–227.</ref> Daar is bewyse dat vroue manlike prostitute kon huur om cunnilingus te verskaf. Graffiti in Pompeii adverteer die pryse wat manlike prostitute vir cunnilingus gevra het: min of meer dieselfde as vir ’n fellatio deur ’n vroulike prostituut; die graffiti kon egter ook net bedoel gewees het as ’n belediging vir die mans wie se name genoem is.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 226.</ref> Een graffito is dalk bedoel as ’n politieke smeerveldtog: "Stem vir Isidore as ''aedile''; hy lek [[poes]] die lekkerste!"<ref>''CIL'' 4.1383, by die ingang van ’n winkel in Pompeji; Antonio Varone, ''Erotica Pompeiana: Love Inscriptions on the Walls of Pompeii'' («L'Erma» di Bretschneider, 2002), bl. 81.</ref> Die Latynse werkwoord ''fellare'' is gewoonlik gebruik vir ’n vrou wat aan ’n man orale seks gee.<ref name="richlin1981" /> Om ’n man daarvan te beskuldig dat hy ’n ander man ''fellare'', was waarskynlik die grootste belediging.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 162.</ref> Dit was ook iets wat ’n mens sou gevra het van ’n ''infamis''<ref name="richlin1981" /><ref>Catullus ''Carmina'' 58 en 59; en Martialis, ''Epigrams'' 4.84, 9.4, 9.67, en 12.55.</ref> en nie iets wat ’n man in ’n fatsoenlike huishouding van sy vrou sou verwag nie.<ref name="laughing161">[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 161.</ref> Fellatio is beskou as ’n ietwat bespotlike voorkeur van ouer mans wat gesukkel het om ’n ereksie te behou,<ref name="richlin1981" /> maar volgens graffiti is die dienste van ’n goeie ''fellatrix'' met geesdrif verwelkom.<ref>[[#Fredrick|Fredrick]], bl. 163.</ref> Fellatio was in Romeinse kuns ’n redelik algemene onderwerp.<ref name="laughing161" /> ==== ''Irrumatio'' ==== ''Irrumatio'' was ’n gedwonge vorm van fellatio, feitlik altyd teenoor ’n ander man. Om iemand te dwing om orale seks op jou toe te pas is beskou as ’n bewys van jou viriliteit, iets om oor te spog, soos aangedui in die ''Priapeia'' en die gedigte van Catullus en Martialis. Dit was ook ’n dreigement van straf, veral vir owerspelers.<ref name="richlin1981" /> Martialis raai ’n man aan wat reeds die ore en neus van sy vrou se minnaar afgesny het, om die vernedering af te handel deur die owerspeler se mond met orale verkragting te bevuil.<ref>Martialis, 2.47.4</ref><ref name="richlin1981" /> === Groepseks === [[Lêer:Sexual scene on pompeian mural 2.jpg|duimnael|240px|Seks tussen drie mense uit Pompeii soos beskryf deur Catullus, gedig 56.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 233–234.</ref>]] [[Seksposisie#Groepseks|Groepseks]] kom voor in letterkunde, graffiti en kuns.<ref>Clark, ''Looking at Lovemaking'', bl. 233–234.</ref> Suetonius vertel dat keiser Tiberius daarvan gehou het om na groepseks te kyk, en beskryf "kettings" wat deur seuns en meisies gevorm is: <blockquote> "In sy vakansiehuis op Capri het hy ’n slaapkamer gehad wat die teater vir sy geheime losbandigheid was. Daar het hy van oral oor groepe manlike en vroulike prostitute vergader, asook uitvinders van verregaande koppulasies (wat hy ''spintriae'' genoem het); ineengestrengel het hulle ’n driedubbele ketting (''triplici serie connexi'') gevorm en hulself voor hom geprostitueer om sy kwynende begeerte te laat opvlam."<ref>Suetonius, ''Life of Tiberius'' 43, soos aangehaal in [[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref></blockquote> [[Lêer:Pompeii - Terme Suburbane - Apodyterium - Scene VII.jpg|duimnael|180px|Vier mense het seks in ’n bad in Pompeii.]] In die meeste tonele van seks tussen drie mense word twee mans uitgebeeld wat ’n vrou penetreer. ’n Medalje uit Romeinse Gallië beeld twee mans uit wat op ’n bed lê, een links en een regs, met hul bene uitgestrek onder ’n vrou tussen hulle. Op ’n ander een word ’n vrou gewys wat op ’n man "perdry" terwyl hy agteroor lê en ’n man agter haar haar bene oopmaak om haar te penetreer. ’n Variasie wat veel minder voorkom, is een man wat ’n vrou van agter penetreer terwyl hy self anale seks van ’n man agter hom ontvang, ’n scenario wat gevind word in Catullus, ''Carmen'' 56, sowel as in kuns. Catullus maak dit duidelik dat hierdie posisie humoristies was,<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234.</ref> moontlik omdat die man in die middel ’n ''cinaedus'' kon wees, ’n man wat graag die ontvanger van anale seks was, maar ook beskou is as aanloklik vir vroue.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 234–235.</ref> Seks tussen vier mense word ook in Romeinse kuns aangetref, veral tussen twee mans en twee vroue en soms in selfdegeslagparings. Een voorbeeld van so ’n sekssituasie uit Pompeii demonstreer wat die Romeine as die superieure rol beskou het. ’n Vrou heel regs kniel langs ’n bed om aan ’n ander vrou, wat daarop lê, cunnilingus te gee; dié vrou gee weer orale seks aan ’n man wat oor haar kniel. Dié man word anaal gepenetreer deur ’n vierde persoon, wat as die "veroweraar" voorgestel word: Hy kry bevrediging sonder om dit aan iemand anders te gee, en hy kyk reguit vorentoe met ’n triomfantelike waai van die hand.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 255.</ref> ’n Latynse epigram deur die Gallies-Romeinse digter Ausonius (4de eeu n.C.) is ’n raaisel wat staatmaak op kennis van die konfigurasies in groepseks: <blockquote>"Drie mans is saam in die bed: twee gee ongeoorloofde seks (''stuprum'') en twee ontvang ongeoorloofde seks."<br />"Is daar dan nie vier mans nie?"<br />"Nee, die mans aan die buitekant tel elk as ’n enkele oortreding, maar die een in die middel gee en ontvang ongeoorloofde seks."<ref>Ausonius, ''Epigram'' 43 Green (39); Matthew Kuefler, ''The Manly Eunuch: Masculinity, Gender Ambiguity, and Christian Ideology in Late Antiquity'' (University of Chicago Press, 2001), bl. 92.</ref></blockquote> === Masturbasie === Romeinse bronne gee min aandag aan [[masturbasie]].<ref>Richlin, "Sexuality in the Roman Empire," bl. 351.</ref> Martialis noem dit ’n paar keer in sy gedigte, maar beskou dit as ’n minderwaardige vorm van seksuele bevrediging wat deur slawe toegepas word. Hy erken egter dat hy self masturbeer wanneer ’n mooi slaweseun te duur is: "My hand het my bevredig as ’n plaasvervanger vir [[Ganimedes (mitologie)|Ganimedes]]".<ref>Martialius, 2.43.14</ref><ref>[[#Williams|Williams]], bl. 270</ref><ref>J.P. Sullivan, ''Martial, the Unexpected Classic: A Literary and Historical Study'' (Cambridge University Press, 1991), bl. 190. Martialis beskryf hoe slawe agter die deur masturbeer terwyl hulle kyk hoe Andromache op Hector "perdry" (11.104.13–14).</ref> Masturbasie was lank, maar nie dikwels nie, ’n tema in Latynse satire; in een van die min oorblywende geskrifte van Lucilius, Rome se vroegste satiris, word gespot met ’n verpersoonlikte penis, Mutto, wie se meisie, Laeva ("Linkshandige"), sy "trane" afvee.<ref>Lucilius 307 en 959.</ref> Die Romeine het verkies om met die linkerhand te masturbeer. ’n Graffito in Pompeii lui: "Wanneer my bekommernisse my liggaam knel, stel ek my opgekropte vloeistof met my linkerhand vry."<ref>''Corpus Inscriptionum Latinarum'' 4.2066, soos aangehaal deur [[#Younger|Younger]], bl. 108.</ref> Die oorsprong van die Latynse werkwoord ''masturbari'' is onseker. Daar is al gereken dit is ’n samestelling van ''turbare'', "oprui", en ''mas'', "manlik", in ’n unieke gebruik vir "penis".<ref>Joshua T. Katz, "''Testimonia Ritus Italici'': Male Genitalia, Solemn Declarations, and a New Latin Sound Law," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 98 (1998), bl. 210–213; Judith P. Hallett, "Masturbator, mascarpio", ''Glotta'' 54 (1976) 292–308.</ref> Een tradisionele siening is dat dit kom van ''man(u)-'', "hand-," en ’n veranderde vorm van ''[[#Stuprum|stuprare]]'', "om te besoedel, om ’n seksuele onreg te pleeg teenoor".<ref>[[#Adams|Adams]], bl. 208–211.</ref> Calvert Watkins meen dit is afgelei van ’n Proto-Indo-Europese stam wat beteken "murg, brein", omdat antieke mediese skrywers gedink het semen kom van die brein af deur die bene;<ref>Calvert Watkins, ''How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics'' (Oxford University Press, 1995), p 533ff.</ref> as dit reg is, kon die woord ''turbare'' steeds ’n invloed gehad het op die vorming van die woord in Latyn.<ref>Katz, "''Testimonia Ritus Italici''," bl. 212.</ref> === Bestialiteit === [[Lêer:Linz Schlossmuseum - Leda.jpg|duimnael|240px|Leda en die swaan, ook met Kupido (4de-eeuse Romeinse reliëf).]] Die mitologiese tradisie is vol seksdade tussen mens en dier, veral tussen sterflike vroue en gode wat as diere vermom is. [[Bestialiteit]] is veral ’n eienskap van seks met Jupiter (Gieks: [[Zeus]]), wat Leda as ’n swaan en Europa as ’n bul nader. Die [[Minotourus]] word gebore toe Pasiphaë so aangetrokke tot ’n bul voel dat sy haar as ’n koei vermom om met hom te paar. [[Sater]]s, bekend vir hul seksuele vraatsug, word dikwels met dierlike eienskappe uitgebeeld. Kamma-bestialiteit is aangeteken as ’n vorm van seksuele rolspel in antieke Rome. [[Nero]] het glo ’n vorm van vasbinding met manlike én vroulike seksmaats geniet waarin hy diervelle aangetrek en hul geslagsdele aangeval het, nes veroordeelde gevangenes vasgebind en in die arena deur wilde diere aangeval is.<ref>Suetonius, ''Life of Nero'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#29 29]; Carlin A. Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster'' (Princeton University Press, 1993), bl. 68.</ref> Die historikus Dio vertel hoe ’n prostituut haar as ’n luiperd voorgedoen het vir die bevrediging van ’n senator.<ref>Cassius Dio [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/76*.html#8 76.8.2]; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Die akteur Bathyllus was bekend daarvoor dat hy ’n erotiese dans uitgevoer het geklee as Leda wat seks het met die swaan.<ref>Juvenalis, ''Satire'' 6.60ff.; Erik Gunderson, "The Libidinal Rhetoric of Satire," in ''The Cambridge Companion to Roman Satire'' (Cambridge University Press, 2005), bl. 235; Blanshard, ''Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity'', bl. 40.</ref> Bestialiteit is ook ’n tema van Apuleius se roman ''Metamorphoses'' (of ''Die Goue Donkie''), waarin die [[protagonis]], wat in ’n donkie verander is, begeer word deur ’n ryk vrou, nes Pasiphaë die bul begeer het.<ref>Apuleius, ''Die Goue Donkie'' 10.19–22; Barton, ''The Sorrows of the Ancient Romans'', bl. 68.</ref> Daar is aanduidings dat gewelddadige seksdade soos dit in mitologiese scenarios uitgebeeld is, in die arena nageboots is as straf vir gevangenes. Die digter Martialis loof ’n toneel vir sy getrouheid aan die mite oor Pasiphaë.<ref>Martialis, ''De spectaculis'' 5</ref><ref>{{cite journal| doi=10.2307/300280 | jstor=300280 | title=Fatal Charades: Roman Executions Staged as Mythological Enactments | journal=Journal of Roman Studies | volume=80 | pages=44 | year=2012 | last1=Coleman | first1=K. M. }}</ref><ref>Paul Veyne, ''Foucault: His Thought, His Character'' (Polity Press, 2010.</ref> Die manier waarop ’n seksdaad tussen ’n vrou en ’n bul nageboots sou word, is ’n kwessie van spekulasie; as "Pasiphaë" ’n veroordeelde misdadiger was wat gemartel en doodgemaak moes word, sou die bul opgewek gewees het deur "die vaginale afskeiding van ’n koei op hitte" aan die persoon te smeer.<ref>Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> In Apuleius se roman moet ’n vroulike gevangene wat tot ''ad bestias'' gevonnis is, in die arena verskyn vir seks met die protagonis in sy dierlike vorm.<ref>Apuleius, ''Metamorphoses'' 10.29.34; Coleman, "Fatal Charades," bl. 64.</ref> == Hermafroditisme en androgeniteit == [[Lêer:Satiro e Ermafrodito. Pompeii. National Archaeological Museum, Naples.jpg|duimnael|links|240px|Hermafroditos weer ’n sater af, Pompeii, c. 45–79 n.C.]] In sy hoofstuk oor antropologie en menslike fisiologie in die ensiklopedie ''Natuurgeskiedenis'' sê Plinius "daar is selfs diegene wat van albei geslagte gebore word en wat ons hermafrodiete noem, voorheen ''androgyni''" (''andr-'', "man," en ''gyn-'', "vrou," uit [[Grieks]]).<ref>Plinius, ''Natuurgeskiedenis'' 7.34</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1111/1468-0092.00024|title=Multiple births in Graeco-Roman antiquity|journal=Oxford Journal of Archaeology|volume=16|pages=49–63 (61)|year=1997|last1=Dasen|first1=Veronique}}</ref> Die [[Sisilië|Sisiliaanse]] historikus [[Diodorus Siculus|Diodorus]] (laat 1ste eeu v.C.) het geskryf "daar is sommige wat sê die geboorte van sulke wesens is wonderwerke en omdat dit selde gebeur, kondig hulle die toekoms aan, soms ten goede en soms ten kwade".<ref>Diodorus Siculus 4.6.5; Will Roscoe, "Priests of the Goddess: Gender Transgression in Ancient Religion," in ''History of Religions'' 35.3 (1996), bl. 204.</ref> [[Isidorus van Sevilla]] (c. 560–636) beskryf hermafrodiete onrealisties as "mense wat die regterbors van ’n man en die linkerbors van ’n vrou het, en ná seks kan hulle kinders verwek én baar".<ref>Isidorus van Sevilla, ''Eytmologiae'' 11.3. 11.</ref> In die moderne wêreld het die woord "hermafrodiet" ’n negatiewe term geword vir mense wat met eienskappe van albei geslagte gebore word; in die oudheid was die liggaam van die sogenaamde hermafrodiet ’n belangrike bron van vrae oor geslagsidentiteit.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49</ref><ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78.</ref> Die hermafrodiet verteenwoordig ’n "oortreding van die sosiale grense, veral dié wat verband hou met die alledaagse lewe as mans en vroue".<ref>Roscoe, "Priests of the Goddess," bl. 204.</ref> In tradisionele Romeinse godsdiens het die geboorte van ’n hermafrodiet gedui op ’n ontwrigting van die ''pax deorum'', Rome se verdrag met die gode.<ref>Veit Rosenberger, "Republican ''nobiles'': Controlling the ''Res Publica''," in ''A Companion to Roman Religion'' (Blackwell, 2007), bl. 295.</ref> Livius beskryf ’n voorval in oorlogstyd toe die ontdekking van ’n vierjarige hermafrodiet gelei het tot ’n uitgebreide reeks "regstellings": Die kind is in ’n kis toegemaak en in die see verdrink.<ref>Livius 27.11 (wat die term ''androgynus'' gebruik); Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 297.</ref> Dit is gevolg deur nog rituele. ’n Hermafrodiet wat in 133&nbsp;v.C. ontdek is, is in die plaaslike rivier verdrink. Dit lyk of die oorgee van die hermafrodiet aan die waterelement die voorgeskrewe manier was om dit wat as ’n oortreding van die natuurlike orde beskou is, te herstel.<ref>Julius Obsequens 27a ''(androgynus)''; Rosenberger, "Republican ''nobiles''," bl. 298.</ref> Plinius meen hoewel hermafrodiete eens as voorbodes beskou is, was hulle in sy tyd voorwerpe van genot; hulle was onder die menslike vreemdhede wat die rykes sou kon aanskaf op die "monstermark" in Rome, soos beskryf deur Plutarchus.<ref>Plutarchus, ''Moralia'' 520c; Dasen, "Multiple Births in Graeco-Roman Antiquity," bl. 61.</ref> In die [[mitologie]] was [[Hermafroditos]] (Hermaphroditus vir die Romeine) die pragtige seun van [[Hermes]] (Mercurius) en [[Afrodite]] (Venus).<ref>Ovidius, ''Metamorfoses'' 4.287–88.</ref> Ovidius het ’n invloedryke verhaal geskryf<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 77</ref><ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 49.</ref> oor hoe Hermafroditos androgeen geword het. Terwyl die jong man aan die vooraand van volwassenheid gestaan het, het hy die liefde verwerp, nes [[Narsisme|Narsissus]] gedoen het, en ook langs ’n poel water.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 78ff.</ref> Dit is waar die waternimf Salmacis hom gesien en begeer het. Hy het haar verwerp en sy het gemaak of sy weggaan. Toe hy dink hy is alleen, het Hermafroditos uitgetrek om in haar water te bad. Sy het haarself op hom gewerp en gebid dat hulle nooit weer geskei word nie. Die gode het haar versoek toegestaan en daarna het Hermafroditos se liggaam beide manlike en vroulike eienskappe gehad. Ná die voorval het mans wat uit Salmacis se poel gedrink het, "sag geword met die eienskappe van ’n ''impudicitia'' (die passiewe maat in man-tot-manseks)", volgens die leksikograaf Festus.<ref>Paulus ex Festo 439L</ref><ref>[[#Richlin1993|Richlin (1993)]], bl. 549.</ref> [[Lêer:IAM 363T - Hermaphroditus statue.jpg|duimnael|140px|Afroditos.]] Die mite van Hylas, die jong minnaar van Hercules wat deur waternimfe ontvoer is, vertel saam met dié van Hermafroditos en Narsissus van die gevare wat mooi jong mans in die gesig staar terwyl hulle op die drumpel van volwassenheid staan, met verskillende uiteindes.<ref>[[#Taylor|Taylor]], bl. 216, nota 46.</ref> Uitbeeldings van Hermafroditos was gewild onder die Romeine. Die dramatiese uitbeeldings het mense dikwels twee keer laat kyk of die tema van seksuele frustrasie uitgebeeld.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50.</ref> Hermafroditos was dikwels in die geselskap van ’n [[sater]], ’n figuur met dierlike seksualiteit wat daarvoor bekend was dat hulle dikwels met niksvermoedende of slapende slagoffers teen hul sin seks gehad het; die sater in tonele saam met Hermafroditos het gewoonlik ’n uitdrukking van verbasing of weersin op sy gesig, vir humoristiese effek. In ’n paar werke is Hermafroditos sterk genoeg om die sater af te weer, maar in ander lyk hy gewillig om seks te hê, selfs al stel die sater nie meer belang nie.<ref>[[#Clarke|Clarke]], bl. 50–55.</ref> Macrobius beskryf ’n manlike vorm van "Venus" (Afrodite) wat op [[Siprus]] aanbid is; sy het ’n baard en manlike geslagsdele gehad, maar vroueklere gedra. Die godheid se manlike aanbidders het vroueklere gedra en die vroue mansklere.<ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 3.8.2.</ref> Die Latynse digter Laevius het geskryf oor die aanbidding van die "vertroetelende Venus", vroulik óf manlik.<ref>''Saturnalia'' 3.8.3.</ref> Die figuur is soms "Afroditos" genoem. In verskeie voorbeelde van Griekse en Romeinse beeldhouwerk wat bewaar gebly het, word sy uitgebeeld met haar rok voor opgelig<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 22.</ref> om haar manlike eienskappe te vertoon, ’n houding wat tradisioneel die nodige towerkrag gehad het om die bose af te weer.<ref>Dominic Montserrat, "Reading Gender in the Roman World," in ''Experiencing Rome: Culture, Identity, and Power in the Roman Empire'' (Routledge, 2000), bl. 172–173.</ref> == Seksuele verowering en imperialisme == [[Lêer:Iudaea capta reverse of Vespasian sestertius.jpg|duimnael|links|200px|’n Sestersie van Vespasianus wat die verowerde Judea uitbeeld.]] [[Lêer:Carracci Achille et Briseis.jpg|duimnael|240px|’n Gravure geskoei op die oorspronklike ''Achilles en Briseis''.]] In 55&nbsp;v.C. het [[Pompeius]] sy teaterkompeks geopen wat aan Venus Victrix ("Venus die Veroweraar") opgedra was. Dit het tot in die laat oudheid as verhoog gedien vir uitvoerende kunste, letterkunde, landskapontwerp, visuele kuns en argitektuur.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 343.</ref> Die teater was in baie opsigte ’n permanente monument vir Pompeius se militêre oorwinnings ses jaar tevore. Onder die uitstallings was galerye met portrette van vroulike skrywers en van hoëklasprostitute. In die algemeen is intellektualiteit en kultuur as vroulik en Hellenisties uitgebeeld, terwyl oorlog en politiek manlik en Romeins was.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 348–349.</ref> Standbeelde het 14 verowerde nasies verpersoonlik as vroue in etniese drag.<ref>[[#Kuttner|Kuttner]], bl. 354–346</ref><ref>[[#Penner|Penner]], bl. 122, 145.</ref> Ander monumente reg deur die Romeinse Ryk, insluitende die Sebasteion by Afrodisias en die altaar van die Tempel van die Drie Galliës by Lugdunum (die moderne [[Lyon]], [[Frankryk]]), sowel as verskeie muntstukke, het verowerde gebiede en volke as vroue voorgestel: Die Romeinse militêre mag het "vervroulikte" nasies oorgeneem.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 134</ref><ref>[[#Potter2009|Potter (2009)]], bl. 353</ref> Hoewel die figure uit Pompeius se teater nie bewaar gebly het nie, het reliëfpanele van Afrodisias tonele ingesluit soos ’n naakte [[Claudius]] wat [[Britannia (provinsie)|Britannia]], met ’n ontblote regterbors, tot oorgawe dwing en Nero wat ’n dooie Armenia wegsleep, ’n komposisie wat die verowering van die [[Amasone (mitologie)|Amasones]] se Penthesilea deur Achilles voorstel.<ref name="Lopez bl. 135">[[#Penner|Penner]], bl. 135–138.</ref> ’n Reeks muntstukke wat besonder goed gedokumenteer is, beeld ''Iudaea Capta'' uit, ’n vroulike verpersoonliking van die verowerde Judea as ’n gevangene. Die munte is uitgereik ná die vernietiging van die Joodse Tempel in 70&nbsp;n.C.<ref>[[#Penner|Penner]], bl. 121.</ref> Seksuele oorwinning is ’n metafoor wat die Romeine dikwels vir imperialisme gebruik het,<ref name="Lopez bl. 135" /> maar nie noodwendig vir Romeinse oorheersing nie. Horatius het dit uitstekend gestel toe hy gesê het die verowerde Griekeland het die Romeine verower. Die beeld van die Romeinse kultuur wat van binne gekoloniseer is deur ’n beskawing wat hulle verower het maar intellektueel en asteties as hul meerdere beskou het, kan uitgedruk word deur mites waarin ’n man ’n vrou verkrag, ontvoer of tot slaaf maak maar dan op haar verlief raak, soos uitgebeeld in die kunswerk ''Achilles en Briseis''.<ref>Alessandro Barchiesi, "Roman Perspectives on the Greeks", in ''The Oxford Handbook of Hellenic Studies'' (Oxford University Press, 2009), bl. 104.</ref> == Sien ook == * [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin|3}} * {{cite book|ref=Adams|author=Adams, J.N. |title=The Latin Sexual Vocabulary|publisher=Johns Hopkins University Press|year= 1982|isbn=978-0-8018-4106-4}} * {{cite book|ref=Brown|author=Brown, Robert D. |title=Lucretius on Love and Sex|publisher=Brill|year= 1987}} * {{cite book|ref=Cantarella|author=Cantarella, Eva|title=Bisexuality in the Ancient World|publisher=Yale University Press|year= 1992|isbn=978-0-300-04844-5}} * {{cite book|ref=Clarke|author=Clarke, John R. |title=Looking at Lovemaking: Constructions of Sexuality in Roman Art 100 B.C.–A.D. 250|publisher=University of California Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=Colish|author=Colish, Marcia l. |title=The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://books.google.com/books?id=JokeAAAAIAAJ|year=1985|publisher=BRILL|isbn=90-04-07267-5}} * {{cite journal|ref=Dugan|doi=10.1086/449558|jstor=1215514 |title=Preventing Ciceronianism: C. Licinius Calvus' Regimens for Sexual and Oratorical Self-Mastery|journal=Classical Philology|volume=96|issue=4|pages=400–428|year=2001|last1=Dugan|first1=John}} * {{cite book|ref=Edwards|author=Edwards, Catharine|title=The Politics of Immorality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year=1993}} * {{cite book|ref=Fantham|author=Fantham, Elaine|chapter=''Stuprum'': Public Attitudes and Penalties for Sexual Offences in Republican Rome|title=Roman Readings: Roman Response to Greek Literature from Plautus to Statius and Quintilian|publisher=Walter de Gruyter|year= 2011}} * {{cite book|ref=Fredrick|editor-last=Fredrick|editor-first= David |title=The Roman Gaze: Vision, Power, and the Body|url=https://books.google.com/books?id=KmVd4I2qvhwC|date=3 October 2002|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-6961-7}} * {{cite book|ref=Gaca|author=Gaca, Kathy L. |title=The Making of Fornication: Eros, Ethics and Political Reform in Greek Philosophy and Early Christianity|publisher=University of California Press|year= 2003}} * {{cite book|ref=Gardner|author=Gardner, Jane F. |title=Women in Roman Law and Society|publisher=Indiana University Press|year= 1991}} * {{cite book|ref=Habinek|author1=Habinek, Thomas |author2=Schiesaro, Alessandro |title=The Roman Cultural Revolution|url=https://books.google.com/books?id=EAhxUkWffHAC|date=1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-58092-2}} * {{cite book|ref=Hallett|editor-last1=Hallett|editor-first1= Judith P. |editor-last2=Skinner|editor-first2= Marilyn|title=Roman Sexualities|publisher=Princeton University Press|year= 1997}} * {{cite journal|ref=Kuttner|doi=10.2307/284436|jstor=284436|title=Culture and History at Pompey's Museum|journal=Transactions of the American Philological Association (1974–)|volume=129|pages=343–373|year=1999|last1=Kuttner|first1=Ann L.}} * {{cite book|ref=Langlands|author=Langlands, Rebecca|title=Sexual Morality in Ancient Rome|publisher=Cambridge University Press|year= 2006}} * {{cite book|ref=McGinn1998|author=McGinn, Thomas A.J. |title=Prostitution, Sexuality and the Law in Ancient Rome|publisher=Oxford University Press|year= 1998}} * {{cite book|ref=McGinn2004|author=McGinn, Thomas A. |title=The Economy of Prostitution in the Roman World|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=McGinn, Thomas A.J.|title=The Economy of Prostitution in the Roman World|publisher=University of Michigan Press|year= 2004}} * {{cite book|ref=Nussbaum|author=Nussbaum, Martha C. |chapter=The Incomplete Feminism of Musonius Rufus, Platonist, Stoic, and Roman|title=The Sleep of Reason: Erotic Experience and Sexual Ethics in Ancient Greece and Rome|publisher=University of Chicago Press|year= 2002}} * {{cite book|ref=Parker|url=http://www.persee.fr/doc/girea_0000-0000_2007_act_29_1_1002|author=Parker, H.| title=Free Women and Male Slaves, or Mandingo meets the Roman Empire|isbn=2848671696|year=2007|publisher=Presses universitaires de Franche-Comté}} * {{cite book|ref=Penner|editor-last1=Penner|editor-first1= Todd C. |editor-last2=Van der Stichele|editor-first2= Caroline |title=Mapping Gender in Ancient Religious Discourses|url=https://books.google.com/books?id=2udV9fAz1UkC|year=2007|publisher=BRILL|isbn=90-04-15447-7}} * {{cite book|ref=Phang2001|author=Phang, Sara Elise|title=The Marriage of Roman Soldiers (13 B.C.–A.D. 235): Law and Family in the Imperial Army|publisher=Brill|year= 2001}} * {{cite book|ref=Phang2008|author=Phang|title=Roman Military Service: Ideologies of Discipline in the Late Republic and Early Principate|publisher=Cambridge University Press|year= 2008}} * {{cite book|ref=Potter2009|editor-last=Potter|editor-first= David S. |title=A Companion to the Roman Empire|url=https://books.google.com/books?id=g4ZmqsyC5kEC|date=2009|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4051-9918-6}} * {{cite book|ref=Richlin1983|author=Richlin, Amy|title=The Garden of Priapus: Sexuality and Aggression in Roman Humor|publisher=Oxford University Press|year= 1983}} * {{cite journal|ref=Richlin1993| title=Not before Homosexuality: The Materiality of the ''cinaedus'' and the Roman Law against Love between Men | jstor=3704392|author=Richlin, Amy |journal=Journal of the History of Sexuality|volume= 3|issue=4 |year=1993|pages=523–573}} * {{cite book|ref=Schafer1997|author=Schäfer, Peter |title=Judeophobia: Attitudes Toward the Jews in the Ancient World|url=https://books.google.com/books?id=5tP5nQEACAAJ|year=1997|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-48778-9}} * {{cite book|ref=Schafer2003|author=Peter Schäfer|title=The History of the Jews in the Greco-Roman World: The Jews of Palestine from Alexander the Great to the Arab Conquest|url=https://books.google.com/books?id=-0aBAgAAQBAJ|date=2003|publisher=Routledge|isbn=1-134-40316-X}} * {{cite book|ref=Smallwood|author=Smallwood, E. Mary |title=The Jews Under Roman Rule: From Pompey to Diocletian|url=https://books.google.com/books?id=FdQUAAAAIAAJ|year=1976|publisher=Brill Archive|isbn=90-04-04491-4}} * {{cite book|ref=Staples|author=Staples, Ariadne |title=From Good Goddess to Vestal Virgins: Sex and Category in Roman Religion|url=https://books.google.com/books?id=cRS3E3u3HuAC|date=1998|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-13233-6}} * {{cite book|ref=Taylor|author=Taylor, Rabun M. |title=The Moral Mirror of Roman Art|url=https://books.google.com/books?id=rCKm0OnZr0kC|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-86612-5}} * {{cite book|ref=Williams|author=Williams, Craig A. |title=Roman Homosexuality: Ideologies of Masculinity in Classical Antiquity|publisher=Oxford University Press|year= 1999}} * {{cite book|ref=Younger|author=Younger, John G. |title=Sex in the Ancient World from A to Z|publisher=Routledge|year= 2005}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/arts/classics/students/modules/sex/bibliography "Sex and Gender: Basic Bibliography"], Warwick-universiteit * {{Commons-kategorie inlyn|Ancient Roman erotic art}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sexuality in ancient Rome|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} [[Kategorie:Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Seksualiteit]] enqtswvaqh08o2rhap0c1e0vbfzb9yp 0 120441 2918478 2916648 2026-07-20T13:19:16Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918478 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Lance Stroll | image = 2025 Japan GP - Aston Martin - Lance Stroll - Fanzone Stage (cropped).jpg | caption = Stroll by die [[2025 Japannese Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|CAN}} Kanadees | birth_date = {{GDEO|1998|10|29}} | birth_place = [[Montreal]], [[Quebec]], Kanada | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<ref name="Williams">{{cite web |url=http://www.williamsf1.com/racing/news/williamsconfirmsdriverlineupfor2017season |title=Williams Confirms Driver Line Up for the 2017 Season |publisher=Williams Martini Racing |date=3 November 2016 |access-date=7 Desember 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427080724/http://www.williamsf1.com/racing/news/williamsconfirmsdriverlineupfor2017season |archive-date=27 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br/>[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<ref name="RacingPoint">{{cite web |last=Benson |first=Andrew |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46342907 |title=Force India: Lance Stroll confirms switch from Williams |publisher=BBC Sport |date=30 November 2018 |access-date=30 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208125100/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46342907 |archive-date=8 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 2026 Team = [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Car number = 18 | Races = {{F1stat|STR|entries}} ({{F1stat|STR|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|STR|wins}} | Podiums = {{F1stat|STR|podiums}} | Points = {{F1stat|STR|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|STR|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|STR|fastestlaps}} | First race = [[2017 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 16de (33 punte) }} '''Lance Stroll''' (gebore 29 Oktober 1998) is 'n [[België|Belgies]]-[[Kanada|Kanadese]] renjaer, wat tans aan [[Formule Een]]renne vir [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] deelneem onder die Kanadese vlag. Hy was die Italiaanse Formule 4-kampioen in 2014, Toyota Racing-reekskampioen in 2015 en 2016 FIA Europese Formule 3-kampioen. Hy was deel van die Ferrari Bestuurdersakademie van 2010 tot 2015. [[Lêer:Lance Stroll, Formel 3 2015.JPG|duimnael|links|Stroll jaag in 'n Formule 3-wedren]] == Jong lewe == Stroll is die seun van die Kanadese miljardêr sakeman Lawrence Stroll en Belgiese mode-ontwerper Claire-Anne Callens.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.dhnet.be/sports/f1/f1-la-maman-de-lance-stroll-est-belge-58220c0acd70fb896a66d27c|titel= F1: La maman de Lance Stroll est Belge!|taal=Frans|datum= 8 November 2016|toegangsdatum= 11 Januarie 2021}}</ref> Soos baie jong renjaers, het die Genève-gebaseerde Kanadees sy motorsportloopbaan in karting begin en talle ren- en kampioenskapwenne in sy geboorteland, Kanada en Noord-Amerika behaal. == Formule 1-loopbaan == In 2016 het Stroll die Ferrari Bestuurdersakademie verlaat en 'n toetsbestuurder vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams Formule 1-span]] geword. In [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] het hy sy Formule 1-rendebuut vir hierdie span gemaak<ref>[http://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/346464/williams-bevestigt-line-up-voor-2017-bottas-en-stroll/ Williams bevestigt line-up voor 2017: Bottas en Stroll]</ref> langs [[Felipe Massa]].<ref>[http://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/348568/williams-bevestigt-terugkeer-massa-contract-voor-een-jaar/ Williams bevestigt terugkeer Massa: contract voor één jaar]</ref> Sy eerste punte in Formule 1 was by sy [[2017 Kanadese Grand Prix|tuisren]] in Kanada, met 'n negende plek. Stroll kon derde eindig by die [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en het sodoende sy eerste podiumplek behaal. Dit het hom die tweede jongste jaer ooit gemaak om 'n podium te behaal en die jongste wat dit in sy debuutseisoen kon behaal. Stroll het 'n gemengde eerste seisoen in Formule 1 gehad en is aan die begin van die seisoen hewig gekritiseer. Op die ou end het hy 40 punte behaal, wat hom in die twaalfde plek op die rangleer geplaas het. Stroll bly steeds by Williams in [[2018 Formule Een-seisoen|2018]], maar die uitgetrede Massa word deur [[Sergej Sirotkin|Sergei Sirotkin]] vervang. Die Williams was nie ’n goeie motor nie en albei jaers het gesukkel om goeie resultate te kry. Stroll kon net twee keer daarin geslaag om punte aan te teken, en het agtste geëindig in [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] en negende in [[2018 Italiaanse Grand Prix|Italië]]. Met ses punte het hy agtiende in die kampioenskap geëindig en net voor spanmaat Sirotkin en [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] jaer [[Brendon Hartley]] in die finale puntestand. In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] sluit Stroll by die [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-span aan nadat 'n konsortium sakemanne onder leiding van sy pa Lawrence die sukkelende span in die somer van 2018 oorgeneem het. Hy was die plaasvervanger vir [[Esteban Ocon]] en die spanmaat van [[Sergio Pérez]] gewees.<ref>{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/force-india-lance-stroll-2019-teamgenoot-perez/4303233/ |title=Force India bevestigt: Stroll in 2019 teamgenoot van Perez |access-date= 9 Mei 2023 |archive-date= 1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901162442/https://nl.motorsport.com/f1/news/force-india-lance-stroll-2019-teamgenoot-perez/4303233/ |url-status=dead }}</ref> Stroll jaag sedert 2020 met 'n Amerikaanse lisensie nadat Kanada se nasionale sportowerheid hul lidmaatskap van die FIA ​​opgegee het. Stroll sal egter steeds tydens enige amptelike erkenning en tydens rennaweke as 'n Kanadees aangedui word.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2020/02/11/canadian-f1-pair-stroll-and-latifi-to-race-under-american-licenses/|title=Canadian F1 pair Stroll and Latifi to race under American licenses|accessdate=27 Februarie 2020|publisher=Racefans.net|taal=en}}</ref> Tydens die [[2020 Turkse Grand Prix]] het Lance Stroll sy eerste voorwegspringplek ingeneem. By die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Monza Grand Prix]] slaag hy daarin om derde te eindig. In 2020 het hy 11de in die renjaerskampioenskap geëindig, en 75 van die span se 210 punte aangeteken.{{efn|Racing Point-jaers het in 2020 'n totaal van 210 punte aangeteken, maar die span is met 15 punte beboet in die vervaardigerskampioenskap weens 'n beslissing oor die wettigheid van hul motor, wat die span op 195 punte laat. Hierdie aftrekking het nie punte wat in die bestuurderskampioenskap verdien is, beïnvloed nie.}} Sedert 2021 jaag Stroll vir [[Aston Martin F1]], die opvolger van Racing Point F1-span. ;Nota {{notelist}} == Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center; font-size:80%;" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Williams F1|Williams Martini Racing]] | [[Williams F1|Williams]] FW40 | [[Mercedes-AMG]] M08 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|15<sup>†</sup>}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|9}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|18}} | | | | |bgcolor=efefef|'''12''' |bgcolor=efefef|'''40''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Williams F1|Williams Martini Racing]] | [[Williams F1|Williams]] FW41 | [[Mercedes-AMG]] M09 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFFFDF; | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|17<sup>†</sup>}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|13}} | | | |bgcolor=efefef|'''18''' |bgcolor=efefef|'''6''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | SportPesa [[Racing Point F1-span]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point RP19]] | [[Mercedes-AMG]] M11 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|17}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|19<sup>†</sup>}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|DNF}} | | | |bgcolor=efefef|'''15''' |bgcolor=efefef|'''21''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |BWT [[Racing Point F1-span]] |[[Racing Point F1-span|Racing Point RP20]] |[[Mercedes-AMG]] M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>9</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=white | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>WD</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>9</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>10</small> | | | | | | | |bgcolor=efefef|'''11''' |bgcolor=efefef|'''75''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin Racing]] | Aston Martin AMR21 | [[Mercedes-AMG]] F1 M12 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>13 | | |bgcolor=efefef|'''13''' |bgcolor=efefef|'''34''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin Racing]] | Aston Martin AMR22 | [[Mercedes-AMG]] F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>8 | | |bgcolor=efefef| '''15''' |bgcolor=efefef| '''18''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR23 |[[Mercedes-AMG]] F1 M14 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><sup>'''4'''</sup>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>16 |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>WD |bgcolor=efcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>17<sup>†</sup> |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>10 | | |bgcolor=efefef|'''10''' |bgcolor=efefef|'''74''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR24 |[[Mercedes-AMG]]<br/>F1 M15 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>19'''†''' |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>11 |bgcolor=ffffff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>14 |bgcolor=efefef| 13 |bgcolor=efefef| 24 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR25 |[[Mercedes-AMG]]<br/>F1 M16 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''5'''</sup>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>15 |bgcolor=ffffff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>16 |bgcolor=efcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>17<sup>†</sup> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>10 |bgcolor=efefef|'''16''' |bgcolor=efefef|'''33''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |[[Aston Martin F1|Aston Martin]] |Aston Martin AMR26 |[[Mercedes-AMG]]<br/>F1 M17 E<br/> Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>NC</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>19 |bgcolor=efcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|STR|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|STR|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} <sup>†</sup> Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/> ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<br/> '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stroll, Lance}} [[Kategorie:Belgiese renjaers]]<!-- sy moeder is 'n Belg --> [[Kategorie:Kanadese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] b9iu5qbmkrqeebdpjb2pdk6qp8n7b9p 0 120796 2918496 2916984 2026-07-20T17:21:51Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ [[ ]] 2918496 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse |Date = 1 Maart |Year = 1980 |Race_No = 3 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Brasiliaanse Grand Prix |Next_round = 1980 Verenigde State Wes Grand Prix |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = Kyalami Grand Prix-renbaan (1967–1985) |Official name = XXIV [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]], [[Midrand]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 78 |Distance_mi = 198.908 |Distance_km = 320.112 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Jean-Pierre Jabouille]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:10.00 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:13.15 |Fast_Lap = 51 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Jacques Laffite]] |Second_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Didier Pironi]] |Third_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''[[1980]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' is op [[1 Maart]] [[1980]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] in [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die [[Frankryk|Fransman]] [[René Arnoux]] in 'n [[Renault F1|Renault]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 78 | 1:36:52.54 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +34.07 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +52.49 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +61.02 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[Arrows]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 19 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 13 | |- ! 8 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 18 | |- ! 9 | 14 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | Ensign-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 20 | |- ! 10 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 17 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 21 | |- ! 12 | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 15 | |- ! 13 | 17 | {{GB-VLAG}} Geoff Lees | Shadow-[[Cosworth|Ford]] | 70 | suspensie | 24 | |} ''Die res van die veld het uitgeval, en kon dus nie die wedren voltooi nie.'' {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980|Suid-Afrika]] tkct176ebtgmfjak8exey1hyuk7hf10 0 122028 2918631 2860917 2026-07-21T13:53:50Z Sikander 95982 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:F8F-8T Cougars of VMT-1 in flight in 1962.jpg]] → [[File:F9F-8T Cougars of VMT-1 in flight in 1962.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · obvious typo 2918631 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Grumman F9F-6 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Grumman F9F-6 in flight 1952.JPG |byskrif=<center><small>''''n Grumman F9F-6 in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Grumman |ontwerper= |eerste vlug=20 September 1951 |bekendstelling= |vrygestel= |onttrek= 1974, VS Vloot |status=Uit diens gestel |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small> |meer gebruikers= [[Amerikaanse Marinierskorps]] <br/>Argentynse Vloot |vorige gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou=1&nbsp;988 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 2 miljoen |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Grumman F9F/F-9 Cougar''' was 'n [[vliegdekskip]]-gebaseerde [[vegvliegtuig]] van die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Amerikaanse Marinierskorps]]. Gebaseer op die Grumman se vroeëre [[Grumman F9F Panther|F9F Panther]], het die Cougar die Panther se reguit vlerke vervang met meer moderne geswiepde vlerke. Die [[Straalmotor|straler]] se stukrag is ook verhoog. Die Vloot het die Cougar as 'n opgedateerde weergawe van die Panther beskou, en ten spyte van die verskillende amptelike naam, is die Cougars benoem vanaf '''F9F-6''' en verder. == Ontwerp en ontwikkeling == Gerugte dat die [[Sowjetunie]] oor 'n swiepvlerkvegter beskik, doen sedert 1948 die rondte en die [[MiG-15]] is oral vertoon op lugvertonings in 1949. Ten spyte van die vlak van aktiwiteit by swiepvlerkvliegtuie, het die Amerikaanse Vloot aanvanklik nie juis gefokus op die ontwikkeling van so 'n vliegtuig nie. Dit was grootliks as gevolg van die Vloot se fokus op daardie tyd: die verdediging van die gevegsgroepe teen hoë spoed en hoë hoogte bo seespieël [[bomwerper]]s met onderskeppers, sowel as begeleiding van mediumreik-draergebaseerde bomwerpers onder alle weerstoestande. Nietemin het die Amerikaanse Vloot die belangrikheid besef van 'n bekwame draergebaseerde swiepvlerkstraalvegter. 'n Kontrak vir die ontwikkeling van 'n swiepvlerkstraalvegter is in 1951 aan Grumman toegeken. Die koms van die MiG-15, wat die reguitvlerkvegters maklik uitoorlê het in die lugoorlog oor [[Noord-Korea]], was 'n groot bydraende faktor in die ontwikkeling van die F9F-6.<ref name="Kinzey 4">Kinzey 1983, p. 4.</ref><ref name="Elward p112">Elward 2010, p. 112.</ref><ref name="Elward p113">Elward 2010, p. 113.</ref> == Galery == <gallery mode="packed" widths="200px" heights="150px"> Lêer:F9F-6_F9F-5_NAN7-52.jpg|'n Swiepvlerk F9F-6 Cougar (voorgrond) en 'n reguitvlerk F9F-5 Panther in vlug Lêer:F9F-6_VF-24_CVA-9_1955.JPG|'n F9F-6 van die VF-24 op die [[USS Essex (CV-9)|USS ''Essex'']] in 1955 Lêer:F8F-8_Cougar_with_Sidewinder_missiles_in_flight_1958.jpg|Die F9F-8 was toegerus met 'n aanboordbrandstofvulsnoer en [[AIM-9 Sidewinder]] [[missiele]]. Lêer:F9F-8T Cougars of VMT-1 in flight in 1962.jpg|F9F-8Ts van VMT-1 naby MCAS Cherry Point, 1962 Lêer:Grumman_F9F-8_Cougar_1955_IMG_2107.JPG|F9F-8 met vlerke gevou aan boord van die [[USS Intrepid (CV-11)|USS ''Intrepid'']], New York </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Angelucci, Enzo and Peter Bowers. ''The American Fighter''. Sparkford, UK: Haynes, 1987. {{ISBN|0-85429-635-2}}. * Elward, Brad. ''Grumman F9F Panther/Cougar''. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2010. {{ISBN|978-1-58007-145-1}}. * Kinzey, Bert. ''F9F Cougar in Detail & Scale''. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1983. {{ISBN|9780816850242}}. * Mersky, Peter. "Flying Cougars and other unusual aircraft in Vietnam". ''Aviation News magazine'', Vol. 18, No. 7, 17–31 August 1989. pp.&nbsp;320–322. * Neubeck, Ken. ''F9F Cougar Walk Around''. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 2012. {{ISBN|978-0-89747-666-9}}. * Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. ''United States Navy Aircraft since 1911.'' Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1990. {{ISBN|0-87021-792-5}}. * Winchester, Jim. ''American Military Aircraft.'' New York, NY: Metro Books. pp.&nbsp;186–187. {{ISBN|978-1-4351-5697-5}}. {{Normdata}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] ekt725imvdqpx9si4z23475fraz3m2n 0 123216 2918625 2853323 2026-07-21T13:26:01Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Brewster_F2A-3_g16055.jpg" met "Brewster_F2A-3_Buffalo_in_flight_near_NAS_Miami,_Florida_(USA),_on_2_August_1942_(NH_97540).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criteri 2918625 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Brewster F2A Buffalo |subsjabloon= |beeld= Lêer:Brewster F2A-3 Buffalo in flight near NAS Miami, Florida (USA), on 2 August 1942 (NH 97540).jpg |byskrif= |tipe= Vegvliegtuig |vervaardiger=Brewster Aeronautical Corporation |ontwerper= |eerste vlug=2 Desember 1937 |bekendstelling=April 1939 |vrygestel= |onttrek= |status= Uit diens gestel |hoofgebruiker=Amerikaanse Vloot |meer gebruikers=[[Finse Lugmag]]<br />[[Britse Vloot]] |vervaardig=1938–1941 |aantal gebou=509 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Brewster F2A Buffalo''' was 'n [[vegvliegtuig]] wat deur die [[Amerikaanse Vloot]] gebruik is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was 'n enkelsitplek, enkelmotorige vliegtuig en was die eerste monovlerkvliegtuig van die Amerikaanse Vloot. Van die aanvanklike bestelling van 54 is slegs 11 deur die Amerikaanse Vloot gebruik, die res is aan die [[Finse Lugmag]] verkoop. Verdere bestellings is bevredig met die aflewering van die F2A-2 en die swaarder bewapende F2A-3 modelle. Die [[Amerikaanse Marinierskorps]] het die vliegtuig onsuksesvol gebruik in die eerste [[Slag van Midway]] waar 13 van 19 vliegtuie afgeskiet is. Bestellings is ook geplaas deur die [[Britse Lugmag]] sowel as die Nederlandse Oos-Indies. Nadat bevind is dat die vliegtuig verouder is in [[Europa]], is die meeste van hulle in die [[Verre Ooste]] gebruik waar hulle oordonder is deur die Japannese vegvliegtuie. Die ''Brewster F2A Buffalo'' se nadele was sy massa, swak hantering en algemene onstabiliteit. Ten spyte hiervan het die ''Buffalo'' tog daarin geslaag om 30 vliegtuie af te skiet net voordat [[Singapoer]] ingeneem is deur die Japannese. Slegs in Finland kon die ''Buffalo'' daarin slaag om gesag af te dwing teen die Sowjet Lugmag tydens die [[Winteroorlog]]. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Brewster F2A-3 Buffalo: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motore | 1 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | [[Wright R-1820 Cyclone|Wright R-1820-40 Cyclone]] stermotor, suierenjin |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 10,67 m |- | Lengte | 8,03 m |- | Hoogte | 3,68 m |- | Vlerkoppervlakte | 19,41 m<sup>2</sup> |- | Maks. opstygmassa | 3&nbsp;247 kg |- | Maks. snelheid | 517 km/h |- | Operasionele hoogte | 10&nbsp;120 m |- | Togafstand | 1&nbsp;553 km |- | Klimvermoë | 935 m per minuut |- | Bewapening | Vier 12,7 mm masjiengewere |} == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Bron == * Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 33y0tvltkqkdumheeoxv3ruu4l7utva 0 124020 2918682 2854970 2026-07-21T17:51:48Z Aliwal2012 39067 2918682 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Jeff Coetzee | beeld = [[Lêer:Erlich and Coetzee 2009 US Open 01.jpg|260px]] | onderskrif = Jeff Coetzee (regs), met sy spanmaat Jonathan Erlich (links). | vollenaam = | noemnaam = | land = {{vlagland|Suid-Afrika}} | woonplek = [[Floridaheuwels]], [[Suid-Afrika]] | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1977|4|25}} | geboorteplek = [[Okiep]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,73&nbsp;m<ref name=atp_profile>{{cite web |title=Player profile – Jeff Coetzee |url=http://www.atpworldtour.com/en/players/jeff-coetzee/c493/overview |website=www.atpworldtour.com |publisher=Association of Tennis Professionals (ATP) |access-date=18 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004003207/https://www.atpworldtour.com/en/players/jeff-coetzee/c493/overview |archive-date=4 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | gewig = 70&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | beginpro = 1996<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig dubbelhandrug- en -voorhandhoue) | loopbaanwengeld = $1&nbsp;178&nbsp;517<ref name=atp_profile /> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 0–3<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 0<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. 184 (6 Desember 1999)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = | AustralieseOpeuitslag = K2 (2000) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = K1 (1999, 2000) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = K3 (1999) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = K2 (2000) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = | dubbelspelrekord = 200–203<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 6<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 3 (3 November 2008)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = HE (2003, 2008) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 3R (2002, 2007) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 2R (2000, 2002, 2008, 2009) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = KE (1999) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersbekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 3 | gemengderekord = 3–19 | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = | opgedateer = 18 April 2013 }} '''Jeff Coetzee''' (25 April 1977 –) is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[tennis]]speler. Hy was die eerste bruin tennisspeler wat 'n nasionale titel gewen het: die 0.12- nasionale kampioenskap in 1988. Kenmerkend van sy styl is sy dubbelhandrug- en -voorhandhoue. Hy het reeds ses ATP-dubbelspeltitels gewen en daarnaas in tien eindstryde gespeel.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Coetzee is op [[25 April]] [[1977]] in [[Okiep]] gebore en speel sedert 1996 professioneel tennis. == ATP-titels == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" |'''No.''' |'''Datum''' |'''Toernooi''' |'''Oppervlak''' |'''Maat''' |'''Opponente in eindstryd''' |'''Telling''' |- | 1. | 15 Julie 2002 | Amersfoort, Nederland | Klei | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|BRA}} André Sá <br /> {{vlagikoon|BRA}} Alexandre Simoni | 7–6<sup>(7–1)</sup>, 6–3 |- bgcolor="#d4f1c5" | 2. | 30 September 2002 | Tokyo, Japan | Hard | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|USA}} Jan-Michael Gambill <br /> {{vlagikoon|USA}} Graydon Oliver | 7–6<sup>(7–4)</sup>, 6–4 |- | 3. | 30 Desember 2002 | Adelaide, Australië | Hard | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|BLR}} Max Mirnyi <br /> {{vlagikoon|USA}} Jeff Morrison | 2–6, 6–4, 7–6<sup>(9–7)</sup> |- | 4. | 8 Januarie 2007 | Auckland, Nieu-Seeland | Hard | {{vlagikoon|NED}} Rogier Wassen | {{vlagikoon|SWE}} Simon Aspelin <br /> {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | 6–7<sup>(9–11)</sup>, 6–3, [10–2] |- | 5. | 17 Junie 2007 | 's-Hertogenbosch, Nederland | Gras | {{vlagikoon|NED}} Rogier Wassen | {{vlagikoon|CZE}} Martin Damm <br /> {{vlagikoon|IND}} Leander Paes | 3–6, 7–6<sup>(7–5)</sup>, [12–10] |- | 6. | 14 April 2008 | Estoril, Portugal | Klei | {{vlagikoon|RSA}} Wesley Moodie | {{vlagikoon|GBR}} Jamie Murray <br /> {{vlagikoon|ZIM}} Kevin Ullyett | 6–2, 4–6, [10–8] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Jeff Coetzee}} * [http://www.atpworldtour.com/en/players/enwiki/C493/overview Profiel op die ATP-webwerf] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=10007723 Profiel op die ITF-webwerf] * [https://www.daviscup.com/en/players/player.aspx?id=10007723 Daviscup-profiel] {{DEFAULTSORT:Coetzee, Jeff}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Waterkloof]] hz5jc8nyo9ycue7jw3jh04tlc8rmfbo 2918683 2918682 2026-07-21T17:57:30Z Aliwal2012 39067 2918683 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Jeff Coetzee | beeld = [[Lêer:Erlich and Coetzee 2009 US Open 01.jpg|260px]] | onderskrif = Jeff Coetzee (regs), met sy spanmaat Jonathan Erlich (links). | vollenaam = | noemnaam = | land = {{vlagland|Suid-Afrika}} | woonplek = [[Floridaheuwels]], [[Suid-Afrika]] | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1977|4|25}} | geboorteplek = [[Okiep]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,73&nbsp;m<ref name=atp_profile>{{cite web |title=Player profile – Jeff Coetzee |url=http://www.atpworldtour.com/en/players/jeff-coetzee/c493/overview |website=www.atpworldtour.com |publisher=Association of Tennis Professionals (ATP) |access-date=18 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004003207/https://www.atpworldtour.com/en/players/jeff-coetzee/c493/overview |archive-date=4 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | gewig = 70&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | beginpro = 1996<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig dubbelhandrug- en -voorhandhoue) | loopbaanwengeld = $1&nbsp;178&nbsp;517<ref name=atp_profile /> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 0–3<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 0<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. 184 (6 Desember 1999)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = | AustralieseOpeuitslag = K2 (2000) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = K1 (1999, 2000) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = K3 (1999) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = K2 (2000) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = | dubbelspelrekord = 200–203<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 6<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 3 (3 November 2008)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = HE (2003, 2008) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 3R (2002, 2007) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 2R (2000, 2002, 2008, 2009) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = KE (1999) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersbekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 3 | gemengderekord = 3–19 | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = | opgedateer = 18 April 2013 }} '''Jeff Coetzee''' (25 April 1977 –) is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[tennis]]speler. Hy was die eerste bruin tennisspeler wat 'n nasionale titel gewen het, die o/12- nasionale kampioenskap in 1988. Kenmerkend van sy styl is sy dubbelhandrug- en -voorhandhoue. Hy het reeds ses ATP-dubbelspeltitels gewen en daarnaas in tien eindstryde gespeel.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Coetzee is op [[25 April]] [[1977]] in [[Okiep]] gebore en speel sedert 1996 professioneel tennis. == ATP-titels == {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" |'''No.''' |'''Datum''' |'''Toernooi''' |'''Oppervlak''' |'''Maat''' |'''Opponente in eindstryd''' |'''Telling''' |- | 1. | 15 Julie 2002 | Amersfoort, Nederland | Klei | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|BRA}} André Sá <br /> {{vlagikoon|BRA}} Alexandre Simoni | 7–6<sup>(7–1)</sup>, 6–3 |- bgcolor="#d4f1c5" | 2. | 30 September 2002 | Tokyo, Japan | Hard | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|USA}} Jan-Michael Gambill <br /> {{vlagikoon|USA}} Graydon Oliver | 7–6<sup>(7–4)</sup>, 6–4 |- | 3. | 30 Desember 2002 | Adelaide, Australië | Hard | {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | {{vlagikoon|BLR}} Max Mirnyi <br /> {{vlagikoon|USA}} Jeff Morrison | 2–6, 6–4, 7–6<sup>(9–7)</sup> |- | 4. | 8 Januarie 2007 | Auckland, Nieu-Seeland | Hard | {{vlagikoon|NED}} Rogier Wassen | {{vlagikoon|SWE}} Simon Aspelin <br /> {{vlagikoon|RSA}} Chris Haggard | 6–7<sup>(9–11)</sup>, 6–3, [10–2] |- | 5. | 17 Junie 2007 | 's-Hertogenbosch, Nederland | Gras | {{vlagikoon|NED}} Rogier Wassen | {{vlagikoon|CZE}} Martin Damm <br /> {{vlagikoon|IND}} Leander Paes | 3–6, 7–6<sup>(7–5)</sup>, [12–10] |- | 6. | 14 April 2008 | Estoril, Portugal | Klei | {{vlagikoon|RSA}} Wesley Moodie | {{vlagikoon|GBR}} Jamie Murray <br /> {{vlagikoon|ZIM}} Kevin Ullyett | 6–2, 4–6, [10–8] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Jeff Coetzee}} * [http://www.atpworldtour.com/en/players/enwiki/C493/overview Profiel op die ATP-webwerf] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=10007723 Profiel op die ITF-webwerf] * [https://www.daviscup.com/en/players/player.aspx?id=10007723 Daviscup-profiel] {{DEFAULTSORT:Coetzee, Jeff}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Waterkloof]] 9mnig5omxrqe6fx4zzticcwgmrssa84 0 124239 2918884 2916769 2026-07-23T09:17:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918884 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Mignon du Preez | beeld = [[Lêer:2020 ICC W T20 WC E v SA 02-23 du Preez (01).jpg|240px]] | byskrif = Mignon du Preez (regs) tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] | land = Suid-Afrika | vollenaam = Mignon du Preez | lewe = waar | vroulik = waar | geboortedag = 13 | geboortemaand = 6 | geboortejaar = 1989 | geboorteplek = [[Pretoria]] | geboorteland = [[Suid-Afrika]] | sterfdag = | sterfmaand = | sterfjaar = | sterfplek = | sterfland = | bynaam = | lengte = | kolf = Regshandig | boul = | rol = Kolwer, [[paaltjiewagter]] | familie = | internasionaal = ja | eentoets = true | toetsdebuutdatum = 16 November | toetsdebuutjaar = 2014 | toetsdebuutvir = Suid-Afrika | toetsdebuutteen = Indië | toetsno = 50 | laastetoetsdatum = | laastetoetsjaar = | laastetoetsvir = | laastetoetsteen = | toetshemp = | edidebuutdatum = 22 Januarie | edidebuutjaar = 2007 | edidebuutvir = Suid-Afrika | edidebuutteen = Pakistan | edino = 49 | laasteedidatum = 31 Maart | laasteedijaar = 2022 | laasteedivir = Suid-Afrika | laasteediteen = Engeland | edihemp = 22 | T20Idebuutdatum = 10 Augustus | T20Idebuutjaar = 2007 | T20Idebuutvir = Suid-Afrika | T20Idebuutteen = Nieu-Seeland | T20Ino = 4 | laasteT20Idatum = 4 Augustus | laasteT20Ijaar = 2022 | laasteT20Ivir = Suid-Afrika | laasteT20Iteen = Sri Lanka | T20Ihemp = 17 | klub1 = Noordelikes | jaar1 = 2003/4–2020/1 | klubnommer1 = | klub2 = Melbourne Stars | jaar2 = {{nowrap|2015/16–2020}} | klub3 = Sussex | jaar3 = 2017 | klub4 = Southern Vipers | jaar4 = 2017–2018 | klub5 = Loughborough Lightning | jaar5 = 2019 | klub6 = Manchester Originals | jaar6 = 2021 | klub7 = Hobart Hurricanes | jaar7 = 2021–2022 | klub8 = Trent Rockets | jaar8 = 2022 | klub9 = Trinbago Knight Riders | jaar9 = 2023– | klub10 = Brisbane Heat | jaar10 = 2023 | columns = 3 | column1 = [[Toetskrieket|Toetse]] | column2 = [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] | column3 = [[Twintig20|T20I]] | wedstryde1 = 1 | wedstryde2 = 146 | wedstryde3 = 108 | lopies1 = 119 | lopies2 = 3599 | lopies3 = 1750 | kolfgem1 = 59.50 | kolfgem2 = 33.32 | kolfgem3 = 21.60 | 100s/50s1 = 1/0 | 100s/50s2 = 2/17 | 100s/50s3 = 0/7 | hoogtelling1 = 102 | hoogtelling2 = 116* | hoogtelling3 = 69 | aflewerings1 = 6 | aflewerings2 = 29 | aflewerings3 = 18 | paaltjies1 = 0 | paaltjies2 = 1 | paaltjies3 = 0 | boulgem1 = - | boulgem2 = 31.00 | boulgem3 = - | vyfin1 = - | vyfin2 = - | vyfin3 = - | tienin1 = - | tienin2 = n/a | tienin3 = n/a | besteboul1 = – | besteboul2 = 1/9 | besteboul3 = - | vang/stonk1 = -/– | vang/stonk2 = 37/– | vang/stonk3 = 25/– | datum = 27 Maart | jaar = 2022 | bron = https://www.cricinfo.com/cricketers/mignon-du-preez-54646 ESPNcricinfo }} '''Mignon du Preez''' (* 13 Junie 1989, [[Pretoria]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse voormalige [[krieket]]speler wat die [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrikaanse vrouekrieketspan]] se [[Kaptein (sport)|kaptein]] was in al drie die krieketvorme: [[Toetskrieket|toets-]], [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en [[Twintig20|T20I-krieket]] van 2011 tot 2016. As 'n regterhandse kolwer en aflos-[[paaltjiewagter]] het du Preez in Januarie 2007 op die ouderdom van 17 haar debuut vir Proteas gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/mignon-du-preez-54646 |title=Mignon du Preez |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> Sy het onder meer tydens die [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]], asook die [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] vir Suid-Afrika gespeel. Benewens die feit dat sy die Suid-Afrikaanse speler met die meeste wedstryde as kaptein was in beide EDI-<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-most-matches-as-captain/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Most matches as captain for South Africa Women in WODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> en T20I-krieket,<ref>{{en}}{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-most-matches-as-captain/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Most matches as captain for South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> was sy ook die voorste lopiemaker vir die Suid-Afrikaanse vroue in Twintig20<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Most runs for South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> en die naashoogste in EDI.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Most runs for South Africa Women in WODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> Op 21 Februarie 2016 het sy die eerste Suid-Afrikaanse vrou geword om 1&nbsp;000 T20I-loopbaanlopies aan te teken, tydens 'n wedstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricket.co.za/news/11802/England-women-clinch-T20-series |title=England Women clinch T20 series |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=21 Februarie 2016 |archive-date= 2 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302173056/http://cricket.co.za/news/11802/England-women-clinch-T20-series |url-status=dead }}</ref> Op 21 Junie 2016 het sy besluit om die Suid-Afrikaanse vrouekapteinskap op te sê, nadat sy die span vir byna vyf jaar (van 2011 af) gelei het in een toets, 46 EDI- en 50 T20I-wedstryde.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricket.co.za/news/13323/Mignon-du-Preez-steps-down-as-Proteas-womens-captain-Womens-contracts-for-2016-2017-season-announced |title=Mignon du Preez steps down as Proteas women’s captain / Women’s contracts for 2016/2017 season announced |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |date=21 Junie 2016 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130216/http://cricket.co.za/news/13323/Mignon-du-Preez-steps-down-as-Proteas-womens-captain-Womens-contracts-for-2016-2017-season-announced |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/54646.html?captain=1;class=9;filter=advanced;orderby=start;template=results;type=allround;view=match |title=Statistics / Statsguru / M du Preez / Women's One-Day Internationals |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=8 Julie 2026}}</ref> == Studie == Sy studeer vir 'n graad in bemarking by die [[Universiteit van Pretoria]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://iccwomensworldcup.yahoo.net/teams-and-players/player-profile/southafrica/mignon-du-preez.html |title=Mignon du Preez Player Profile |publisher=[[Vrouekrieketwêreldbeker]] |date=7 Oktober 2011 |accessdate=7 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007184132/http://iccwomensworldcup.yahoo.net/teams-and-players/player-profile/southafrica/mignon-du-preez.html |archive-date=7 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://cricketarchive.com/Archive/Players/62/62578/62578.html Mignon du Preez] by Cricket Archive * {{en}} [https://www.cricinfo.com/cricketers/mignon-du-preez-54646 Mignon du Preez] by ESPNcricinfo * {{en}} [http://www.wisdenindia.com/cricket-article/mignon-du-preez-forever-captain-fantastic/214150 Mignon du Preez – vir ewig Kaptein Fantasties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170521070722/http://www.wisdenindia.com/cricket-article/mignon-du-preez-forever-captain-fantastic/214150 |date=21 Mei 2017 }} – profiel op ''Wisden India'' {{Navbox |name = Proteas |state = collapsed |title = Proteaspanne gehaal |list1 = {{Proteas (2009 Vrouekrieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2009 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2010 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2012 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2013 Vrouekrieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2014 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2016 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2017 Vrouekrieketwêreldbeker)}} {{Proteas (2018 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2020 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Proteas (2022 Vrouekrieketwêreldbeker)}} }} {{en-vertaal|Mignon du Preez}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Du Preez, Mignon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vrouekrieketspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] mvhf7j2ojh1gudeegqvfez131jl8dvd 0 124269 2918785 2918316 2026-07-22T17:35:45Z Amanich7 141889 2918785 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Malindi |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Pillar of Vasco da Gama.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Pilaar van Vasco da Gama |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kenia |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kenia}} |onderafdelingtipe1=County |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Kilifi |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=13de/14de eeu |stigtingstitel2=Hervestig |stigtingsdatum2=1861 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|3|13|25|S|40|7|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2009 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=207253 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=Oos-Afrika Tyd |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Malindi''' (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van [[Kenia]] langs die [[Indiese Oseaan]]. Die dorp is 120&nbsp;km noordoos van [[Mombasa]]. Die bevolking was 207&nbsp;253 tydens die 2009-sensus. Malindi is sedert die 13de eeu as'n Swahili-kus nedersetting bekend.Die Portugese ontdekkingsreisiger Vasco da Gama het Malindi in 1498 besoek om met plaaslike heersers te onderhandel oor gidse vir sy reis na Indië. 'n Koraalpilaar (padrán) is opgerig om hierdie gebeurtenis te herdenk en staan ​​tot vandag toe.<ref>Martin, Esmond Bradley. Malindi. Past and Present. — New. — The National Museum of Kenya, 2009.</ref> == Sien ook == * [[Lys van nedersettings in Kenia]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] hay6cdpucszwxv5wb9r9kk8iwg5wwez 2918787 2918785 2026-07-22T17:37:15Z Amanich7 141889 2918787 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Malindi |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Pillar of Vasco da Gama.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Pilaar van Vasco da Gama |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kenia |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kenia}} |onderafdelingtipe1=County |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Kilifi |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=13de/14de eeu |stigtingstitel2=Hervestig |stigtingsdatum2=1861 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|3|13|25|S|40|7|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2009 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=207253 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=Oos-Afrika Tyd |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Malindi''' (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van [[Kenia]] langs die [[Indiese Oseaan]]. Die dorp is 120&nbsp;km noordoos van [[Mombasa]]. Die bevolking was 207&nbsp;253 tydens die 2009-sensus. Malindi is sedert die 13de eeu as'n Swahili-kus nedersetting bekend. Die Portugese ontdekkingsreisiger Vasco da Gama het Malindi in 1498 besoek om met plaaslike heersers te onderhandel oor gidse vir sy reis na Indië. 'n Koraalpilaar (padrán) is opgerig om hierdie gebeurtenis te herdenk en staan ​​tot vandag toe.<ref>Martin, Esmond Bradley. Malindi. Past and Present. — New. — The National Museum of Kenya, 2009.</ref> == Sien ook == * [[Lys van nedersettings in Kenia]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] ajogjx7awozj7tipl0x66eylyyrqlgx 2918798 2918787 2026-07-22T18:06:26Z Amanich7 141889 2918798 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Malindi |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Pillar of Vasco da Gama.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Pilaar van Vasco da Gama |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kenia |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kenia}} |onderafdelingtipe1=County |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Kilifi |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=13de/14de eeu |stigtingstitel2=Hervestig |stigtingsdatum2=1861 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|3|13|25|S|40|7|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2009 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=207253 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=Oos-Afrika Tyd |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Malindi''' (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van [[Kenia]] langs die [[Indiese Oseaan]]. Die dorp is 120&nbsp;km noordoos van [[Mombasa]]. Die bevolking was 207&nbsp;253 tydens die 2009-sensus. Malindi is sedert die 13de eeu as'n Swahili-kus nedersetting bekend. Die Portugese ontdekkingsreisiger Vasco da Gama het Malindi in 1498 besoek om met plaaslike heersers te onderhandel oor gidse vir sy reis na Indië. 'n Koraalpilaar (padrán) is opgerig om hierdie gebeurtenis te herdenk en staan ​​tot vandag toe.<ref>Martin, Esmond Bradley. Malindi. Past and Present. — New. — The National Museum of Kenya, 2009.</ref> Die Broglio-ruimtehawe (die San Marco-ruimtehawe op see) is in die oop see naby Malindi geleë en is deur die Italiaanse ruimte-agentskap in samewerking met NASA gebruik. Ruimtelanserings is daar van 1964 tot 1988 uitgevoer, waarna die ruimtehawe-platform buite werking gestel is. == Sien ook == * [[Lys van nedersettings in Kenia]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] oaqz7bg3yclpopdpmkzsidtglz9c9ko 2918800 2918798 2026-07-22T18:08:37Z Amanich7 141889 2918800 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Malindi |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Pillar of Vasco da Gama.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Pilaar van Vasco da Gama |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kenia |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kenia}} |onderafdelingtipe1=County |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Kilifi |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=13de/14de eeu |stigtingstitel2=Hervestig |stigtingsdatum2=1861 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|3|13|25|S|40|7|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2009 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=207253 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=Oos-Afrika Tyd |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Malindi''' (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van [[Kenia]] langs die [[Indiese Oseaan]]. Die dorp is 120&nbsp;km noordoos van [[Mombasa]]. Die bevolking was 207&nbsp;253 tydens die 2009-sensus. Malindi is sedert die 13de eeu as'n Swahili-kus nedersetting bekend. Die Portugese ontdekkingsreisiger Vasco da Gama het Malindi in 1498 besoek om met plaaslike heersers te onderhandel oor gidse vir sy reis na Indië. 'n Koraalpilaar (padrán) is opgerig om hierdie gebeurtenis te herdenk en staan ​​tot vandag toe.<ref>Martin, Esmond Bradley. Malindi. Past and Present. — New. — The National Museum of Kenya, 2009.</ref> Die Broglio-ruimtehawe (die San Marco-ruimtehawe op see) is in die oop see naby Malindi geleë en is deur die Italiaanse ruimte-agentskap in samewerking met NASA gebruik. Ruimtelanserings is daar van 1964 tot 1988 uitgevoer, waarna die ruimtehawe-platform buite werking gestel is.<ref>{{Cite web |url=http://astro-obzor.ru/san-marko-kosmodrom-italiya/ |title=Морской космодром Сан-Марко |access-date=2020-11-26 |archive-date=2020-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023075609/https://astro-obzor.ru/san-marko-kosmodrom-italiya/}}</ref>. == Sien ook == * [[Lys van nedersettings in Kenia]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] rr5haa265ta6ackye3ya0g4s5xzbe3u 2918801 2918800 2026-07-22T18:09:32Z Amanich7 141889 2918801 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Malindi |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Pillar of Vasco da Gama.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Pilaar van Vasco da Gama |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kenia |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kenia}} |onderafdelingtipe1=County |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Kilifi |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=13de/14de eeu |stigtingstitel2=Hervestig |stigtingsdatum2=1861 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|3|13|25|S|40|7|48|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2009 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=207253 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=Oos-Afrika Tyd |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Malindi''' (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van [[Kenia]] langs die [[Indiese Oseaan]]. Die dorp is 120&nbsp;km noordoos van [[Mombasa]]. Die bevolking was 207&nbsp;253 tydens die 2009-sensus. Malindi is sedert die 13de eeu as'n Swahili-kus nedersetting bekend. Die Portugese ontdekkingsreisiger Vasco da Gama het Malindi in 1498 besoek om met plaaslike heersers te onderhandel oor gidse vir sy reis na Indië. 'n Koraalpilaar (padrán) is opgerig om hierdie gebeurtenis te herdenk en staan ​​tot vandag toe.<ref>Martin, Esmond Bradley. Malindi. Past and Present. — New. — The National Museum of Kenya, 2009.</ref> Die Broglio-ruimtehawe (die San Marco-ruimtehawe op see) is in die oop see naby Malindi geleë en is deur die Italiaanse ruimte-agentskap in samewerking met NASA gebruik. Ruimtelanserings is daar van 1964 tot 1988 uitgevoer, waarna die ruimtehawe-platform buite werking gestel is.<ref>{{Cite web |url=http://astro-obzor.ru/san-marko-kosmodrom-italiya/ |title=Морской космодром Сан-Марко |access-date=2020-11-26 |archive-date=2020-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023075609/https://astro-obzor.ru/san-marko-kosmodrom-italiya/}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van nedersettings in Kenia]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] rybjnmx3gz15aysetf7lkhf6g5boy1m 0 124438 2918665 2216409 2026-07-21T15:31:11Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Timor_See.jpg" met "Timor_Sea.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 2918665 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Timorsee | Beeld = Tasiibun.jpg | Beeld_byskrif = Die Timorsee by Vessoru, [[Oos-Timor]] | Kaart = Timor Sea.jpg | Kaart_byskrif = Kaart van die Timorsee | Koördinate = {{Koördinate|11|S|127|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Australië]], [[Indonesië]], [[Oos-Timor]] | Soort = See van die [[Indiese Oseaan]] | Oppervlakte = 610&nbsp;000&nbsp;km² (235&nbsp;000&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 200&nbsp;m (650&nbsp;vt) | Maks_diepte = 3&nbsp;300&nbsp;m (10&nbsp;800&nbsp;vt) | Volume = | Oppervlakhoogte = | Lengte = 420&nbsp;km (260&nbsp;myl) | Breedte = | Opvangsgebied = | Omtrek = | Invloei = | Uitvloei = | Eiland = [[Ashmore- en Cartiereilande]], [[Timor]], Tiwi-eilande | Nedersettings = [[Darwin]] (Australië) | Gevries = | Rangorde_volume = }} [[Lêer:Locatie Timorzee.PNG|duimnael|links|Ligging van die Timorsee]] Die '''Timorsee''' ([[Engels]]: ''Timor Sea'', [[Indonesies]]: ''Laut Timor'', [[Portugees]]: ''Mar de Timor'') is 'n [[see]] van die [[Indiese Oseaan]] in [[Asië]] en [[Oseanië]] tussen [[Timor]] in die noordweste, die [[Noordelike Gebied]] en [[Wes-Australië]] ([[Australië]]) in die suidooste en die [[Ashmore- en Cartiereilande]] (Australië) in die weste. Die Timorsee grens aan die [[Floressee]] in die noordweste, die [[Bandasee]] in die noorde en die [[Arafurasee]] in die ooste. Die see het 'n oppervlakte van sowat 610&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 200&nbsp;m.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Timor-Sea |title=Timor Sea |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=29 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521200323/https://www.britannica.com/place/Timor-Sea |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die belangrikste nedersetting aan die see is [[Darwin]], die [[hoofstad]] van die Noordelike Gebied in Australië. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Timor Sea}} {{Saadjie}} {{Waterliggame van die wêreld}} [[Kategorie:Geografie van Indonesië]] [[Kategorie:Geografie van Oos-Timor]] [[Kategorie:Noordelike Gebied]] [[Kategorie:Seë van Asië]] [[Kategorie:Seë van Oseanië]] [[Kategorie:Seë van die Indiese Oseaan]] [[Kategorie:Wes-Australië]] 65moa1tunsgb0gtjvxysq1ec1z5ur30 3 124717 2918758 2899458 2026-07-22T14:11:03Z Doc James 24642 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ 2918758 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] Best[[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) 5odaky8jqbc69fd4sng0i637yowhmn7 2918759 2918758 2026-07-22T14:13:02Z Doc James 24642 /* OWID interactive graphs */ 2918759 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits. Best[[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) 43q7ixjq57nxale8p4no03vqxybmcw4 2918838 2918759 2026-07-22T20:49:41Z Sobaka 328 /* OWID interactive graphs */ 2918838 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|7 | argief1 = [[/argief2018|2018]] | argief2 = [[/argief2019|2019]] | argief3 = [[/argief2020|2020]] | argief4 = [[/argief2021|2021]] | argief5 = [[/argief2022|2022]] | argief6 = [[/argief2023|2023]] | argief7 = [[/argief2024|2024]] }} == Wikipedia:Lys van sjablone == {{ping|Rooiratel}}, Spesieboks moet by die lys gevoeg word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 3 Januarie 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Datums == Hallo, gee jy om om eers op te hou om datums skakels te maak totdat ons dit in die Geselshoekie bespreek het? Laas is besluit ons moet dit nie doen nie en toe is al die skakels weer uitgehaal. Dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:49, 12 Februarie 2025 (UTC) :Ek dog dit was vir spesifieke datums (jaar, maand, en dag) en nie skakels na 'n eeu nie. Maar ja, ek sal vir eers ophou om die skakels te skep totdat dit bespreek is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:55, 12 Februarie 2025 (UTC) == Bomme == {{ping|Rooiratel}}, ek het jou iewers iets oor bomme gevra in die week... Kan nie meer onthou nie. Maar sedertdien het ek daaraan gedink dat die Kat:bomme moet twee subkategorieë hê: Konvensionele bomme en Kernbomme. Dit sal makliker wees om Kat:kernbomme onder die Fisika:portaal in te trek. Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 28 Februarie 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Datumartikels oor [[Joe Flaherty]] == Hi, nadat jy 'n artikel oor 'n persoon geskep het, bring asb die geboortedatum/jaar/dag en sterfdatum inskrywings op datum. Dit is net so belangrik as "Normdata" en "Geen bronne" --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:14, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek stem saam. Ek dog ek het dit gedoen, maar ek sien jy het nou. Dankie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:41, 26 Maart 2025 (UTC) ::Hi, jy mis my punt...doen asb [[21 Junie]], [[1941]], [[1 April]] en [[2024]] se inskrywings. Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:20, 26 Maart 2025 (UTC) :::Ek verstaan nou. Ek sal dit doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:33, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Dankie Rooies [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) == Diepte == Kan jy dalk vir ons 'n artikel skep of vertaal oor Diepte, sien [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth Depth]? Dit kan help met die verduideliking van kwaliteit en hoekom groter artikels beter as kleiner Saadjies is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2025 (UTC) :Ek sal dit doen. Maar groter artikels is nie eintlik die bron van groot diepte nie. Die grootse faktore is totale wysigings op die wiki, en die aantal besprekingsbladsye. So byvoorbeeld, 'n klein artikel (1000 grepe) met 30 wysigings tel baie meer as 'n groot artikel (100 000 grepe) met 10 wysigings. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:05, 26 Maart 2025 (UTC) ::Dit moet gedoen word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:53, 26 Maart 2025 (UTC) :::Oeh, ons burokraat deel weer werk uit vandag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:57, 26 Maart 2025 (UTC) ::::Ek het hom gevra, dit is hoekom dié teken ? daar is! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:14, 26 Maart 2025 (UTC) == Nuwe goggas == Net om jou moeite te spaar, ek gaan die volgende goggas skep, vandag en môre (my vrou loop bietjie rond!): Tipulidae, Culicidae, Chironomidae, Simuliidae, Psychodidae en Cecidomyiidae. Loer maar na die Taksomie kant as jy kans kry. Na aanleiding van Stratiomyidae. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) :Sal doen wanner ek kans kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 28 Maart 2025 (UTC) == Genus Aplysilla == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb kyk na die genus, die spesies vertoon in rooi? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:05, 16 April 2025 (UTC) :[[Biemna]] ook asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:07, 16 April 2025 (UTC) ::Na verdere ondersoek, ek sien al die spons genera is nog steeds taksobokse. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 16 April 2025 (UTC) :::Die genus bladsye of die spesie bladsye? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) ::::Die genus bladsye. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 16 April 2025 (UTC) :::::Ja, hulle moet 'n ander sjabloon gebruik. Net spesies moet die spesieboks sjabloon gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:15, 16 April 2025 (UTC) ::Altwee {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:11, 16 April 2025 (UTC) == Genus in Tritonia == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Tritonia watermeyeri]]. Die artikel vir die genus is [[Tritonia (plant)]] en die genus in die Spesieboks gaan deur na die dubbelsinnigheidsblad [[Tritonia]]. Kan jy die spesieboks verander sodat dit direk na die genus gaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 16 April 2025 (UTC) :Daar is meer as een genus met die naam Tritonia. Sien die wysiging wat ek in Tritonia watermeyeri gemaak het om hoe om die plant spesie bladsye reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:44, 17 April 2025 (UTC) == Metalasia rhoderoides == {{ping|Rooiratel}} sien [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:232393-1 POWO] se spelling. Prof Braam van Wyk se aanbeveling aan my is wanner ek twyfel eerder POWO te gebruik as SANBI. Jy kan ook maar kyk nuwe spesies geklassifiseer na 2015, dit verskyn gewoonlik nie in SANBI nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:09, 23 April 2025 (UTC) :Ek sien nou so! Ek dog dit was anders om, omdat al die ander wiki's en bronne die ander spelling gebruik het. :Ons kan maar altwee gebruik. Ek dink nie dit maak saak nie. Kan maar verkieslik die prof se aanbeveling volg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:46, 23 April 2025 (UTC) ::Daar is nog vele meer, glo my! Het al my hare uit my kop getrek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:14, 24 April 2025 (UTC) :::En dankie dat jy 'n ogie hou oor my nuwe byvoegings, dit is so maklik om foute te maak! Daar is tans minder as 5,500 skakels na Sjabloon:taksosobosk, dit was meer as 12,000 'n maand terug. Groete! == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Lachenalia - spesiebokse == {{ping|Rooiratel}}, daar is tans net onder die 5500 taksobokse oor. Kan jy die genus [[Lachenalia]] met jou speelgoed bykom en verander na spesieboks? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 11 Mei 2025 (UTC) :Sal doen later in die week. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:15, 12 Mei 2025 (UTC) :: Ek het so pas klaar gemaak met ''[[Geissorhiza]]'' en daar is nog 5247 taksobokse oor. Lachenalia het 135 spesies... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 24 Mei 2025 (UTC) ::::{{ping|Rooiratel}}, daar is minder as 5000 taksobokse oor. Help asb met Lachenalia! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:56, 9 Julie 2025 (UTC) :::::Ek sal probeer om dit hierdie naweek te doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 11 Julie 2025 (UTC) == Sparaxis grandiflora == {{ping|Rooiratel}}, loer asb na die spesieboks van Sparaxis grandiflora, ons sal moet die woord ''Eensaadlobbiges'' met die korrekte taksonomiese term ''Monocotyledones'' vervang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:15, 24 Mei 2025 (UTC) :{{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:02, 27 Mei 2025 (UTC) == SVG lêer == {{ping|Rooiratel}}, sien https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:The_basic_3-phase_configurations_(mul)_af.svg Hoe kry hulle dit reg om Afrikaans in te trek? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 8 Junie 2025 (UTC) :Lees hier oor hoe dit werk : https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more#Multiple_translations_within_one_SVG_file :Maar ek verkies nie die "multi-lingual" lêers nie, want as jou webblaaier gestel is na bv. Engels, dan sal so lêer net in Engels verskyn op die Afrikaanse Wikipedia. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:02, 9 Junie 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Famlie sjablone == {{ping|Rooiratel}}, sien [[Syrphidae]] se sjabloon met die Engels in. Kan jy help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:17, 23 Junie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] watter Engels? Is dit die een takson met 'n rang van "Section"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:36, 23 Junie 2025 (UTC) ::Ja! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 23 Junie 2025 (UTC) :::OK. Ek sal dit ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:43, 23 Junie 2025 (UTC) ::::Ek sal moet vir Pynapple moet vra. Volg hierdie bespreking vir meer inligting oor die probleem : [[Sjabloonbespreking:Taksonomie/Aschiza]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:48, 23 Junie 2025 (UTC) == Interessante brokkies == Hierdie verskyn tans twee keer: ''... dat Rosamund Everard-Steenkamp die eerste vrou is wat 'n Spitfire en straalvliegtuig gevlieg het?'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 1 Julie 2025 (UTC) :Ja, ek sien so. Ek is besig om 'n ding te doen om dit reg te maak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:19, 1 Julie 2025 (UTC) ::Dit is nou reg. Ek het dit in 'n lua funksie verander. Voorheen was dit net 5 lukrake brokkies, maar met die kans dat daar duplisering kan wees. Nou maak die lua kode seker dat daar geen duplikasies is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:06, 1 Julie 2025 (UTC) :::Baie dankie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 12 Julie 2025 (UTC) == Wikidata en Aloestrela suzannae == {{ping|Rooiratel}}, ons het [[Aloestrela suzannae]] (voorheen Aloe suzannae) lank reeds geskep. Toe ek die Taksoboks na 'n spesieboks wou verander sien ek dat die beelde nog steeds as Aloe suzannae bestaan. Na 'n versoek op Commons het Gebruiker:Grand-Duc die beelde na Aloestrela suzannae geskuif. Ons (miskien jy) het 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q93952255) maar toe het Gebruiker:Grand-Duc ook 'n item op Wikidata geskep (Aloestrela suzannae Q135695). Een moet verwyder word, dalk ons s'n? Loer asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 12 Julie 2025 (UTC) :Ek sal dit bekyk en laat weet. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:14, 13 Julie 2025 (UTC) ::Meeste wikis het nog niks gedoen as 'n gevolg van die takson verandering nie. ::Meeste het nog 'n bladsy met die naam "Aloe suzannae" en is gekoppel aan die wikidata item vir "Aloe suzannae" Q135695. Die afwiki was ook daaraan gekoppel. ::Ek het ons artikel nou gekoppel aan die korrekte wikidata item : Q93952255 "Aloestrela suzannae". ::Q135695 en Q93952255 gebruik dieselfde beeld. Dit is nie 'n probleem omdat die een 'n "basionym" van die ander is. ::M.b.t. monotipiese taksonne: Op enwiki skep hulle net 'n bladsy vir die genus, en 'n aanstuur van die spesiebladsy na die genusbladsy. (Ek stem saam met die manier van organisasie) ::Op afwiki doen ons dit anders om: ons skep 'n bladsy vir die spesie, en 'n aanstuurbladsy vir die genus. (omdat dit 'n monotipiese takson is, maak dit nie rêrig saak nie omdat die spesie en die genus dieselfde ding is) ::So die enwiki bladsy is gekoppel aan Q93745597 wat die wikidata item is vir die genus "Aloestrela". Dit gebruik 'n ander beeld. ::So na my mening is alles korrek op die oomblik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 13 Julie 2025 (UTC) == [[Valerio Terraroli]] == Hey, I've been cleaning up crosswiki spam and haoxing by [[:w:en:WP:LTA/Alec Smithson]] and came up with the above article. I've deleted other hoaxes that had minimal input from the community, but could you please evaluate this one that was edited by multiple editors now? Sources are hoaxes so I think it should be deleted, but I'll let the community decide instead. Thanks! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:44, 31 Julie 2025 (UTC) :PS: Thanks for all your gratefullness through usage of thanks button, I don't get it that often and it means a lot!--[[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:45, 31 Julie 2025 (UTC) :Thanks for helping with that. Dealing with LTA on our small wiki is a difficult task, so we appreciate it. :The edits on that page were just cleanups, but not necessary adding any new content or sources. I also see that there are no other wiki's that have this page. I did also suspect this one was related to that LTA user, but was not 100% sure. Now I am. I will just delete the page. Thanks again! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:48, 31 Julie 2025 (UTC) ::No problem, thanks for your cooperation! Stay safe and all the best, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 08:50, 31 Julie 2025 (UTC) :::Hey, after a long time I'm again asking for some help, could you please check [[Giannino Castiglioni]]? Same vandal. Best regards! [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 22:32, 26 November 2025 (UTC) ::::Hi @[[Gebruiker:A09|A09]] at first glance the [[Giannino Castiglioni]] page looks correct. There are 29 wikis with a page, including enwiki. The content doesn't seem concerning. ::::Is there something specific about this page that you have a problem with? Or was it just the IP that created the page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:22, 27 November 2025 (UTC) :::::I see now that @[[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] has removed some content that may not have met NPOV requirements. I didn't see that removed content when I first checked the article. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:24, 27 November 2025 (UTC) ::::::Yes, I noticed the page on [[Special:NewPages]] and brought it in line with the more thoroughly checked version on the English Wikipedia. I didn't tag it for deletion like I did with [[Aldo Natoli]] because in this case the person is actually notable, but the article still contained false claims. The LTA page on the English Wikipedia is worth a read if you haven't already; Alec Smithson's favorite topics are either completely invented (such as the style of wine "Bianco di Lierna"), non-notable but made to look notable with false claims (like the soldier Gino Polli), or notable but still embellished (such as the village of [[Lierna]], which is not, in fact, a super-exclusive luxury destination for the multimillionaire jet set, and George Clooney's mansion is actually in the other town Bellagio, among other falsehoods). He also uses fake or irrelevant references in these articles to spoof people who only do cursory checks. As somebody on the Italian Wikipedia said, his claims are often hard to prove and he liberally embellishes facts that have a kernel of truth, so it's sometimes unavoidable to "throw out a few babies with the oceans of dirty bathwater". ::::::(Machine translation): Ja, ek het die bladsy op [[Special:NewPages]] raakgesien en dit in lyn gebring met die meer deeglik nagegaan weergawe op die Engelse Wikipedia. Ek het dit nie vir verwydering gemerk soos ek met [[Aldo Natoli]] gedoen het nie, want in hierdie geval is die persoon eintlik noemenswaardig, maar die artikel bevat steeds valse bewerings. Die LTA-bladsy op die Engelse Wikipedia is die moeite werd om te lees as jy dit nog nie gedoen het nie; Alec Smithson se gunstelingonderwerpe is óf heeltemal uitgedink (soos die wynstyl "Bianco di Lierna"), nie-noemenswaardig, maar gemaak om noemenswaardig te lyk met valse bewerings (soos die soldaat Gino Polli), óf noemenswaardig, maar steeds verfraai (soos die dorpie [[Lierna]], wat nie eintlik 'n super-eksklusiewe luukse bestemming vir die multimiljoenêr-stralerstel is nie, en George Clooney se herehuis is eintlik in die ander dorp Bellagio, onder andere leuens). Hy gebruik ook vals of irrelevante verwysings in hierdie artikels om mense te bedrieg wat slegs vlugtige kontroles doen. Soos iemand op die Italiaanse Wikipedia gesê het, is sy bewerings dikwels moeilik om te bewys en hy verfraai feite wat 'n kern van waarheid het, so dit is soms onvermydelik om "'n paar babas met die oseane van vuil badwater weg te gooi". [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 14:05, 27 November 2025 (UTC) :::::::Thanks, makes more sense now. And thanks again for supporting our wiki with regards to this LTA. We don't have that many resources to combat stuff like this, and appreciate the support. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 8 Desember 2025 (UTC) :::::::Alec Smithson has just created [[Antonio Rotta]], which is also about a genuinely notable topic and doesn’t need deleting. The article actually seems to be fine from what I can tell (machine translation clunkiness aside) because it looks like he copied the most recent English Wikipedia article, which was recently cleaned of falsehoods. However, keep an eye on it in case he comes back and adds the usual fluff. [[Gebruiker:Passengerpigeon|Passengerpigeon]] ([[Gebruikerbespreking:Passengerpigeon|kontak]]) 02:54, 30 Desember 2025 (UTC) == Besoeke skakel op FB == {{ping|Rooiratel}}, ek het probeer om die skakel op ons FB te plaas: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user|monthly Besoeke] Die skakel gaan nie verby normal nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:16, 1 Augustus 2025 (UTC) :Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek verstaan nie heeltemal die probleem nie. En ek het nie toegang na FB nie. :Wat is die skakel op FB? Werk dit nog steeds op FB of nie? :Is daar enige waarskuwing boodskap of soiets as jy die skakel probeer gebruik? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:46, 1 Augustus 2025 (UTC) ::Miskien is dit hierdie probleem : https://www.reddit.com/r/facebook/comments/1927nj6/facebook_no_longer_providing_a_clickable/ ::Daar is 'n oplossing wat blykbaar werk in daai bespreking. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:49, 1 Augustus 2025 (UTC) :::Dankie. Ek gaan nie nou nog karring daar nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:38, 1 Augustus 2025 (UTC) == Uniondale-watermeul == Hallo. Hoekom het jy my wysiging teruggerol? Ek het dit verbeter vanaf 'n skakel na 'n aanhaling. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:45, 17 September 2025 (UTC) :Ekskuus, sien jy het reggemaak. Mooi loop [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:05, 17 September 2025 (UTC) ::Geen probleem. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:48, 18 September 2025 (UTC) == Versoek om die verwydering van herleidingsbladsye [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] == Hallo, meneer @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]].... Vee asseblief herleidingsbladsye uit [[:Gebruiker:K175/Inligtingskas persoon/doc]] want daar is 'n herleiding na nie-bestaande bladsye. Dankie. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2025-33459-08|&#126;2025-33459-08]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2025-33459-08|talk]]) 02:30, 14 November 2025 (UTC) :K175 is die ou gebruikersnaam van @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Op beginsel karring ek nie rond op ander mense se gebruikersbladsye nie. :@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] verwyder dit as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:16, 14 November 2025 (UTC) == Wheatstone brug == {{ping|Rooiratel}}, ek het bogenoemde met Wheatstonebrug versmelt. Sien of bogenoemde op Wikdata is en hanteer na jou mening asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 24 November 2025 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] sal doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:04, 25 November 2025 (UTC) == Nov besoeke... == {{ping|Rooiratel}}, kan dit reg wees: [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Nov]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:57, 1 Desember 2025 (UTC) == Isis Fashion Awards en Septimius Awards == Hallo Rooiratel, Wikipedia-moderator Daniuu het Hoyanova op 1 April 2025 geblokkeer. Hierdie besluit is heeltemal korrek. https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Hoyanova Omdat Hoyanova baie dinge verkeerd gedoen het en heeltemal wangedra het. Een van die dinge wat Hoyanova ook verkeerd gedoen het, was om hierdie bladsy te skep: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure Herstel asseblief die Isis Fashion Awards en Septimius Awards bladsye. https://en.wikipedia.org/wiki/Septimius_Awards https://en.wikipedia.org/wiki/Isis_Fashion_Awards ([[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ([[Gebruikerbespreking:Stangoringa|kontak]]) 01:32, 30 Januarie 2026 (UTC)) :In my opinie behoort die artikels nie herskep te word nie, dit hoort nie in 'n ensiklopedie nie! Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 03:25, 30 Januarie 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Stangoringa|Stangoringa]] ek het die "Septimius Awards" en "Isis Fashion Awards" bladsye weereens geskrap omdat volgens jou skakel oor die LTA ondersoek is albei "scam festivals" en hoort nie op Wikipedia nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:29, 3 Februarie 2026 (UTC) == Kontakblad == Hi Rooiratel! Aan die regterkant is die kontakblad-skakel dood. Dit wys na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wat sê "Hierdie bladsy bestaan ​​nie." Dit is geskrap. Kan jy help asb? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 16:35, 14 Februarie 2026 (UTC) :Ek dink nie die bladsy het ooit op afwiki bestaan nie. As jy wil kan jy die enwiki bladsy vertaal [[:en:Wikipedia:Contact_us]] of gebruik as 'n basis vir 'n afwiki kontakbladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:02, 15 Februarie 2026 (UTC) ::Eintlik sien ek daar is: [[Wikipedia:Kontak]]. Maar dit is nie gekoppel aan dieselfde wikidata item as die een op enwiki nie. ::Ek sal dit uitsorteer. (Ook die skakel wat na https://af.wikipedia.org/wiki/Contact-url wys, verander na die korrekte bladsy. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:05, 15 Februarie 2026 (UTC) :::{{Uitgevoer}} dankie @[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:23, 15 Februarie 2026 (UTC) :::: Wie gaan info-af-at-wikimedia.org antwoord? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:37, 15 Februarie 2026 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die kat in die hoenderhok gelos en verdwyn toe! Ek was gister bietjie van die lug af. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], hoe werk die Wiki stigting? Is Woordgenoot nog aktief? Groete. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 06:21, 16 Februarie 2026 (UTC) ::::::Geen idee nie. Miskien stuur die e-posadres 'n epos en sien of iemand dit antwoord. Dalk is daar so 'n e-posadres vir elke wiki wat deur wikimedia bestuur word. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:00, 16 Februarie 2026 (UTC) == Krugerwildtuin == Hi Rowwe Ratel. Dankie vir jou werk aan die Krugerwildtuin se ruskampe. Ek het eers geskrik en gewonder waar is my kamplysies heen? Die sjabloon werk baie beter, nogmaals dankie. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:52, 25 Februarie 2026 (UTC) :Hi @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] geen problem. Bly dinge is nou makliker. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:01, 26 Februarie 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> ==OWID interactive graphs== Wondering if this is sufficient consensus to add OWID interactive graphs to AF WP?[https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026#Interaktiewe_OWID-grafieke] They are live in about 10 languages. [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:OWID#Steps_to_activate_in_a_WP Here are instructions to install] and they are fully translatable. Once we have them running here we can finish all the need interface translation bits. Best[[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:11, 22 Julie 2026 (UTC) :Hi Rooiratel. Ek het [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] by Wikimedia 2026 ontmoet. Hy het my vinnig die ''OWID interactive grahs''-funksie gewys, en ek is oortuig dat dit betekenisvolle waarde sal toevoeg tot ons Wikipedia. Ek steun dat dit by ons geïmplementeer word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:49, 22 Julie 2026 (UTC) ab6tkzelh22n6mhkbz09r5eteojp34c 4 126432 2918635 1601955 2026-07-21T14:19:57Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Constitution_of_the_United_States,_page_1.jpg" met "Constitution_of_the_United_States_-_DPLA_-_9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3_(page_1).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:F 2918635 wikitext text/x-wiki Die eerste bladsy van die [[Verenigde State van Amerika]] se [[grondwet]] uit 1787. {{Omraam|Constitution of the United States - DPLA - 9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3 (page 1).jpg|400px|links|Die eerste bladsy van die Verenigde State van Amerika se grondwet uit 1787.}} 92s6c2om988dyvypbypcqe3viumvlqq 0 131672 2918715 2902688 2026-07-22T06:30:54Z CommonsDelinker 1161 "Tiananmen_Mao.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Explicit|Explicit]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Portraits of Mao Zedong at the Gate of Heavenly Peace|]] 2918715 wikitext text/x-wiki {{Chinese name |titel = Groot Proletariese Kulturele Rewolusie |beeld = |onderskrif = ’n Groot portret van Mao Zedong deur Zhang Zhenshi by [[Poort van die Hemelse Vrede|Tiananmen]]. |beeldbreedte = 290px |TChinees = 無產階級文化大革命 |VChinees = 无产阶级文化大革命 |Pinyin = wúchǎn jiējí wénhuà dà gémìng |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = }} Die '''Kulturele Rewolusie''' of '''Kultuurrewolusie''', amptelik die '''Groot Proletariese Kulturele Rewolusie''', was van [[1966]] tot [[1976]] ’n sosiaal-politieke beweging in [[Volksrepubliek China|China]]. Dit is van stapel gestuur deur [[Mao Zedong]], toe die voorsitter van die [[Kommunistiese Party van China]]. Die doel was om "ware" Kommunistiese ideologie in die land te bewaar deur dit te suiwer van oorblyfsels van [[kapitalisme]] en tradisionele elemente van die Chinese gemeenskap, en om [[Mao|Maoïstiese]] idees weer as die oorheersende ideologie in die party te vestig. Die [[rewolusie]] het die terugkeer van Mao in ’n magsposisie aangedui ná die mislukking van die [[Groot Sprong Voorwaarts]]. Die beweging het China in ’n groot mate polities verlam en die land se ekonomie en gemeenskap negatief beïnvloed. Die rewolusie het in Mei 1966 begin nadat Mao beweer het dat [[bourgeoisie|bourgeois]] elemente die regering en die gemeenskap in die algemeen ingesypel het met die doel om kapitalisme te herstel. Om sy teenstanders in die Kommunistiese Party uit te skakel, het Mao daarop aangedring dat hierdie revisioniste (voorstanders van vreedsame eerder as rewolusionêre sosiale hervorming) deur ’n gewelddadige klassestryd verwyder word. China se jeug het hierop gereageer deur [[Rooi Garde]]-groepe deur die land te stig. Die beweging het na die weermag, stedelike werkers en die Kommunistiese leiers self uitgebrei. Dit het gelei tot wydverspreide faksiestryde in alle lae van die samelewing. In die topleierskap het dit gelei tot ’n massasuiwering van senior amptenare. In dieselfde tyd het Mao se persoonlike kultus enorme afmetings aangeneem. In die geweld wat oor die hele land ontstaan het, is miljoene mense vervolg en is hulle blootgestel aan ’n groot verskeidenheid mishandelings, insluitende openbare vernedering, lukrake inhegtenisnemings, [[marteling]], hardearbeid, volgehoue teistering, beslaglegging van eiendom en soms teregstellings. ’n Groot deel van die [[bevolking]] is aan gedwonge verskuiwing onderwerp, veral [[Stedelike gebied|stedelike]] jeugdiges na plattelandse gebiede. Historiese nalatenskappe en artefakte is vernietig. [[Kultuur|Kulturele]] en [[Religie|godsdienstige]] terreine is geplunder. Mao het amptelik verklaar dat die Kulturele Rewolusie in 1969 geëindig het, maar die aktiewe fase het aangehou tot met die dood van die militêre leier [[Lin Biao]] in [[1971]]. Ná Mao se dood en die vervolging van die [[Bende van Vier]] in 1976, het hervormers geleidelik ontslae geraak van sy beleide van die Kulturele Rewolusie. In [[1981]] het die party verklaar dat die rewolusie "verantwoordelik was vir die hewigste terugslag en grootste verliese wat deur die party en die volk gely is sedert die stigting van die Volksrepubliek".<ref>"Resolution on Certain Questions in the History of Our Party Since the Founding of the People's Republic of China," adopted by the Sixth Plenary Session of the Eleventh Central Committee of the Communist Party of China on June 27, 1981 ''Resolution on CPC History (1949–81).'' (Beijing: Foreign Languages Press, 1981). bl. 32.</ref> == Agtergrond == === Groot Sprong Voorwaarts === [[Lêer:Sending officials to the countryside.jpg|duimnael|links|Regeringsamptenare word na die platteland gestuur om daar te gaan werk (1957).]] In [[1958]], ná China se eerste vyfjaarplan, het Mao ’n beroep gedoen om "voetsoolsosialisme" om sy planne momentum te gee om China in ’n moderne [[nywerheid]]sland te verander. Hy het die [[Groot Sprong Voorwaarts]] van stapel gestuur deur volkskommunes op die platteland te stig en te begin met die massaverskuiwing van mense na kollektiewe plase. Baie kommunes het opdrag gekry om dieselfde produk te vervaardig: [[staal]]. Mao het belowe om die landbou-oeste van [[1957]] te verdubbel.<ref name="Tang">Tang Tsou. [1986] (1986). ''The Cultural Revolution and Post-Mao Reforms: A Historical Perspective''. University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-81514-5}}</ref> Die Groot Sprong was ’n ekonomiese mislukking. Onopgevoede boere het op ’n enorme skaal staal probeer vervaardig en hoofsaaklik van oonde op hul agterwerf gebruik gemaak om plaaslike produksiemikpunte te haal. Die staal was van swak gehalte en in ’n groot mate onbruikbaar. Die Groot Sprong het gelei tot kleiner oeste en ’n afname in die vervaardiging van die meeste goedere buiten ru-yster en staal van ’n substandaard. Verder het plaaslike owerhede dikwels hoër syfers aangegee as wat dit werklik was, en so die probleem jare lank verdoesel en vererger.<ref name="umd">{{cite web |last=Worden |first=Robert |title=A Country Study:China |url=http://www-chaos.umd.edu/history/prc2.html |publisher=Library of Congress |year=1987 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20021009145644/http://www-chaos.umd.edu/history/prc2.html |archive-date= 9 Oktober 2002 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=26 Januarie 2018 }}</ref><ref name=jin1>{{cite book|last=Jin|first=Qiu|title=The Culture of Power: Lin Biao and the Cultural Revolution|year=1999|publisher=Stanford University Press|location=Stanford, California|pages=25–30}}</ref> Intussen het chaos op die kollektiewe plase, slegte weer en die uitvoer van kos om geld te laat invloei, gelei tot die [[Groot Chinese Hongersnood]]. Voedsel was uiters skaars en produksie het drasties gedaal. Miljoene mense is in die [[hongersnood]] dood, veral in armer, binnelandse streke.<ref name="White">{{cite web |url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#Mao |title=Historical Atlas of the 20th century |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519134404/http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die mislukking van die Groot Sprong het Mao se aansien in die party aansienlik geskaad. Nadat hy gedwing is om verantwoordelikheid te neem, het hy in [[1959]] bedank as president van die Volksrepubliek China, die land se ''de jure''-staatshoof. Hy is opgevolg deur Liu Shaoqi. In Julie het senior partyleiers byeengekom om beleid te bespreek. Op die konferensie het maarskalk Peng Dehuai, die minister van verdediging, die Groot Sprong se beleide in ’n privaat brief aan Mao gekritiseer. Hy het geskryf dit is deur wanbestuur geteister, en gewaarsku teen die verheffing van politieke dogma bo die wette van die ekonomie.<ref name="umd" /> Ondanks die gematigde aanslag van Peng se brief, het Mao dit as ’n persoonlike aanval op sy leierskap beskou.<ref>Jin Qiu, [[#jin1|bl. 55]]</ref> Ná die konferensie het hy Peng uit sy pos geskop; hy is vervang met Lin Biao, nog ’n rewolusionêre weermaggeneraal wat later in sy loopbaan ’n meer stoere Mao-ondersteuner geword het. Hoewel die konferensie slegte gevolge gehad het vir Peng, Mao se mees kritiese teenstander, het dit gelei tot ’n magsverskuiwing na gematigdes onder Liu Shaoqi en [[Deng Xiaoping]], wat ná 1959 doeltreffend beheer van die ekonomie oorgeneem het.<ref name="umd" /> Teen die vroeë 1960's was baie van die Groot Sprong se beleide omgekeer deur inisiatiewe deur Liu, Deng en Zhou Enlai. Hierdie gematigde groep was nie baie beïndruk met Mao se utopiese visies nie. Weens die verlies van aansien in die party het Mao ’n dekadente en eksentrieke leefstyl ontwikkel.<ref>Spence</ref> Teen [[1962]] het hy hom onttrek aan ekonomiese besluitneming en hoofsaaklik gepeins oor sy bydraes tot [[Marxisme|Marxisties]]-[[Leninisme|Leninistiese]] sosiale teorie, insuitende die idee van ’n "ononderbroke rewolusie".<ref>Jin Qiu, Ch. 2</ref> Die uiteindelike doel van hierdie teorie was om die verhoog gereed te kry vir die herstel van Mao se soort kommunisme en sy aansien in die party. === Sowjet-Chinese skeuring en antirevisionisme === In die vroeë 1950's was die Volksrepubliek China en die [[Sowjetunie]] die grootste twee kommunistiese state in die wêreld. Hoewel hulle mekaar aanvanklik gesteun het, het onmin ontstaan ná die dood van [[Josef Stalin]] en die opkoms van [[Nikita Chroesjtsjof]] in die Sowjetunie. In 1956 het Chroesjtsjof Stalin en sy beleide gekritiseer en met post-Stalinistiese ekonomiese hervormings begin. Mao en baie lede van China se Kommunistiese Party het hierdie veranderings teengestaan en geglo dit sal ’n negatiewe uitwerking hê op die wêreldwye Marxistiese beweging, wat Stalin steeds as ’n held beskou het.<ref name="MacFarquhar en Schoenals 2006. bl. 04–07">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 4–7.</ref> Mao het geglo Chroesjtsjof hang nie [[Marxisme]]-[[Leninisme]] aan nie, maar is ’n revisionis wie se beleide afwyk van basiese Marxisties-Leninistiese beginsels, iets wat Mao gevrees het kapitaliste in staat sou stel om weer beheer van die land oor te neem. Betrekkinge tussen die twee lande het versuur.<ref name="MacFarquhar en Schoenals 2006. bl. 04–07" /> Mao het revisionisme in April 1960 in die openbaar verwerp. Sonder om vingers na die USSR te wys, het hy dié land se ideologiese bondgenoot die Kommunistiese Liga in [[Joego-Slawië]] gekritiseer. Op sy beurt het die USSR China se bondgenoot die Arbeidersparty van [[Albanië]] gekritiseer.<ref name="MacFarquhar en Schoenals 2006. bl. 07">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 7.</ref> In 1963 het China die Sowjetunie openlik begin verwerp. In ’n verslag het Mao beweer Chroesjtsjof is nie net ’n revisionis nie, maar hy verhoog ook die gevaar van die herstel van kapitalisme.<ref name="MacFarquhar en Schoenals 2006. bl. 07" /> Chroesjtsjof se ondergang in 1964 weens ’n interne "staatsgreep" het ook bygedra tot Mao se vrese oor sy eie politieke kwesbaarheid, veral weens die afname in sy aansien ná die Groot Sprong Voorwaarts.<ref name="MacFarquhar en Schoenals 2006. bl. 07" /> === Voorloper === Mao het die verhoog vir die Kulturele Rewolusie geskep deur magtige amptenare in [[Beijing]] met twyfelagtige lojaliteit te verwyder. Sy aanslag was nie openlik nie; hy het die suiwering aangepak deur koerantberigte, interne vergaderings en die bedrewe gebruik van sy netwerk politieke bondgenote. In laat 1959 het die historikus en onderburgemeester van Beijing, Wu Han, ’n historiese drama met die naam ''Hai Rui uit Sy Amp Ontslaan'' gepubliseer. In die toneelstuk word ’n eerlike staatsamptenaar, Hai Rui, deur ’n korrupte keiser ontslaan. Hoewel Mao die stuk aanvanklik geloof het, het hy in Februarie 1965 in die geheim sy vrou, Jiang Qing, en die Sjanghaise propagandis Yao Wenyuan aangesê om ’n artikel te publiseer waarin hulle dit kritiseer.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 15–18.</ref> Yao het beweer ''Hai Rui'' was in werklikheid ’n [[allegorie]] wat Mao aanval; dus was Mao glo die korrupte keiser en Peng Dehuai, die minister van verdediging wat hy afgedank het, die eerlike staatsamptenaar.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 16.</ref> Yao se artikel het die Beijingse burgemeester, Peng Zhen (nie familie van Peng Dehuai nie), op die verdediging geplaas. Peng, ’n magtige amptenaar en Wu Han se direkte hoof, was die hoof van die "Vyfmangroep", ’n komitee wat Mao aangestel het om die moontlikheid van ’n kulturele rewolusie te ondersoek. Peng Zhen, wat daarvan bewus was dat hy geïmpliseer sou word as Wu inderdaad ’n anti-Mao-toneelstuk geskryf het, wou Yao se invloed afskaal. Yao se artikel is aanvanklik in net ’n paar plaaslike koerante gepubliseer. Peng het die publikasie daarvan in die nasionale koerant ''Volksdagblad'' en ander groot koerante onder sy beheer verbied. Hy het opdrag gegee dat hulle oor "akademiese besprekings" berig en hulle nie steur aan Yao se kleinlike politiek nie.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 14–19.</ref> Terwyl die "letterkundige stryd" teen Peng gevoer is, het Mao vir Yang Shangkun afgedank weens ’n reeks onbewese aanklagte; Yang was die direkteur van die Kommunistiese Party se algemene kantoor, ’n liggaam wat interne kommunikasie hanteer het. In sy plek is ’n stoere lojalis, Wang Dongxing, aangestel.<ref name="ReferenceA">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. Hoofstuk 1.</ref> Yang se afdanking het blykbaar Mao se bondgenote aangemoedig om teen hul faksieteenstanders op te tree.<ref name="ReferenceA" /> In Desember het die minister van verdediging en ’n Mao-ondersteuner, Lin Biao, generaal Luo Ruiqing, die weermag se stafhoof, daarvan beskuldig dat hy teen Mao is en te veel klem lê op militêre opleiding pleks van Maoïstiese "politieke besprekings". Ondanks aanvanklike skeptisisme in die Politburo oor Luo se skuld, het Mao ’n ondersoek gelas. Luo is toe afgedank, waarna hy probeer selfmoord pleeg het.<ref>MacFarquhar en Schoenhals 2006. bl. 20–27.</ref> Ná Luo se afdanking was die weermag agter Mao verenig.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 24.</ref> ==== Februarie-oorsig ==== Nadat Mao van Luo en Yang ontslae geraak het, het hy weer sy aandag op Peng Zhen gevestig. Op 12 Februarie 1966 het die Vyfmangroep ’n verklaring uitgereik bekend as die Februarie-oorsig. Die "oorsig" het ''Hai Rui'' ’n opbouende akademiese bespreking genoem en probeer om Peng Zhen amptelik van enige politieke blaam te onthef. Jiang Qing en Yao Wenyuan het egter voortgegaan met hul kritiek op Wu Han en Peng Zhen. Intussen het Mao ook die direkteur van die departement van propaganda, Lu Dingyi, ’n bondgenoot van Peng Zhen, afgedank.<ref name="ReferenceB">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]] Hoofstuk 1.</ref> Lu se afdanking het Maoiste onbeperkte toegang tot die pers gegee. Mao sou sy finale slag aan Peng Zhen toedien op ’n Politburovergadering deur middel van die lojaliste Kang Sheng en Chen Boda. Hulle het Peng Zhen daarvan beskuldig dat hy Mao teenstaan en die Februarie-oorsig "getuienis" genoem van Peng Zhen se revisionisme. Hulle het hom en nog drie amptenare wat in onguns geraak het die "Peng-Luo-Lu-Yang-antipartykliek" genoem.<ref name="ReferenceB" /> Op 16 Mei het die Politburo ’n amptelike dokument uitgereik waarin Peng Zhen en sy "antipartybondgenote" sterk veroordeel is. Sy Vyfmangroep is ontbind en vervang met die Maoistiese Kultuurrewolusiegroep.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 27–35.</ref> == Vroeë stadium: massabeweging == === 16 Mei-kennisgewing === In Mei 1966 is ’n "uitgebreide" sitting van die Politburo in Beijing gehou. Eerder as ’n bespreking van beleid soos gewoonlik, was die konferensie hoofsaaklik ’n veldtog om die Politburo te oorreed om Mao se politieke agenda te aanvaar. Dit was vol Maoïstiese politieke retoriek oor klassestryd en veroordelings van die leiers waarvan kort tevore ontslae geraak is, Peng Zhen en Luo Ruiqing. Een van die dokumente, wat op 16 Mei uitgereik is, is met Mao se persoonlike toesig voorberei en was besonder verdoemend:<ref>[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 39–40.</ref> <blockquote>Dié verteenwoordigers van die bourgeoisie wat die party, regering, weermag en verskeie kultuursfere binnegesypel het, is ’n klomp teenrewolusionêre revisioniste. Sodra toestande reg is, sal hulle die politieke mag oorneem en die diktatorskap van die [[proletariaat]] omskep in ’n diktatorskap van die bourgeoisie. Ons het reeds deur sommige van hulle gesien; deur ander nie. Ons vertrou steeds sommige van hulle en lei hulle op as ons opvolgers, mense soos Nikita Chroesjtsjof, wat steeds aan ons sy is.<ref>Quoted in [[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 47.</ref></blockquote> Die dokument, wat bekend geword het as die 16 Mei-kennisgewing, het Mao se ideologiese regverdiging vir die Kulturele Rewolusie opgesom.<ref>Li Xuefeng soos aangehaal in [[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 40.</ref> Dit het in werklikheid geïmpliseer dat daar steeds vyande van die kommunistiese saak in die party self is: klasvyande wat "die rooi vlag waai om die rooi vlag teen te staan".<ref name="ms46">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 46.</ref> Die enigste manier om hierdie mense te eien was deur "die teleskoop en mikroskoop van Mao Zedong-denke".<ref name="ms46" /> Hoewel die partyleiers redelik verenig was in die idee om die algemene rigting van Mao se agenda goed te keur, was baie lede van die Politburo nie besonder geesdriftig nie, of eenvoudig verward oor die rigting van die beweging.<ref name=nianyi13>{{cite book|last1=Wang|first1=Nianyi|title=大动乱的年代：1949–1989年的中国 [Great age of turmoil, a history of China 1949–89]|date=1989|publisher=Henan Renmin Chubanshe|page=13}}</ref> Die aanklagte teen hooggeagte lede van die party soos Peng Zhen het China se intellektuele gemeenskap en die agt niekommunistiese partye bekommerd gemaak.<ref name="ms41">[[#Mac06|MacFarquhar en Schoenhals 2006]]. bl. 41.</ref> === Vroeë massaoptogte === Ná die afdanking van Peng Zhen het die Beijingse Partykomitee in effek ophou funksioneer en dit het die weg gebaan vir wanorde in die hoofstad. Op 25 Mei, onder leiding van Cao Yi'ou – die vrou van die Mao-aanhanger Kang Sheng – het Nie Yuanzi, ’n filosofiedosent aan die Universiteit van Peking, en ander linkses ’n ''dazibao'' (grootkarakterplakkaat) in die openbaar opgeplak. Nie het die universiteit se partyadministrasie en sy leier, Lu Ping, aangeval.<ref name=mac57>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 56–58</ref> Sy het geïmpliseer dat die universiteit se leiers, in ’n groot mate soos Peng Zhen, probeer het om rewolusionêre geesdrif te onderdruk in ’n "sinistere" poging om die party teen te staan en revisionisme te bevorder.<ref name="mac57" /> Mao het dadelik Nie se ''dazibao'' onderskryf as "die eerste Marxistiese grootkarakterplakkaat in China". Nie se wapenkreet, nou met die persoonlike stempel van goedkeuring van Mao, het ’n langdurige rimpeleffek op al die opvoedingsinstelling in China gehad. Students het oral in opstand begin kom teen hul onderskeie instellings se partyestablishment. Klasse in die laer- en hoërskole in Beijing is dadelik gestaak, en op 13 Junie is besluit om dit landwyd deur te voer.<ref name=mac59>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 59–61</ref> Teen vroeg in Junie het hordes jong betogers in die hoofstrate van die hoofstad byeengekom met reuseplakkate van Mao. Hulle het tromme geslaan en slagspreuke geskree teen mense wat hulle as sy vyande beskou het.<ref name="mac59" /> Toe Peng Zhen en die munisipale leiers se afdanking vroeg in Junie bekend word, het wydverspreide verwarring ontstaan. Die publiek en buitelandse sendings is in die duister gehou oor die rede vir Peng se afdanking.<ref name=mac62>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 62–64</ref> Selfs die topstruktuur van die party is onverhoeds betrap deur die skielike vlaag opstande teen die establishment en het nie geweet wat om volgende te doen nie.<ref name="mac62" /> Nadat hulle Mao se leiding in [[Hangzhou]] gevra het, het Liu Shaoqi en Deng Xiaoping besluit om "werkspanne" (eintlik patrollies of kaders vir leiding in ideologie) na die stad se skole en die ''Volksdagblad'' te stuur om ’n mate van orde en partybeheer te herstel.<ref name="mac62" /> Die werkspanne is vinnig saamgestel en het nie studentesentimente verstaan nie. Anders as die politieke beweging van die 1950's wat intellektuele geteiken het, het die nuwe beweging gefokus op gevestigde partykaders, van wie baie deel van die werkspanne was. As gevolg daarvan is die werkspanne daarvan verdink dat hulle net nog ’n groep is wat rewolusionêre geesdrif probeer onderdruk.<ref name=mac71>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 71</ref> Die partyleiers was dus verdeel oor of hulle die werkspanne moes laat voortgaan. Liu Shaoqi het daarop aangedring dat die werkspanne aanhou om hul werk te doen en die beweging se radikaalste elemente te onderdruk, want hy was bang die beweging ruk handuit.<ref name=mac75>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 75</ref> === ''Bombardering van die Hoofkwartier'' === Op 16 Julie het die 72-jarige voorsitter Mao, gevolg deur die pers, na die [[Yangtze]]rivier in [[Wuhan]] vertrek vir ’n ikoniese "swem oor die Yangtze" om te demonstreer hy is reg vir ’n geveg. Met sy terugkeer na Beijing het hy die partyleiers gekritiseer oor hul hantering van die werkspankwessie. Hy het die werkspanne daarvan beskuldig dat hulle die studentebeweging ondermyn en op 24 Julie gelas dat hulle onttrek. ’n Paar dae later is ’n saamtrek gehou by die Groot Volksaal om die besluit bekend te maak en skole en universiteite in te lig oor die nuwe plan van aksie. Op die samekoms het partyleiers die massa vertel hulle moenie bang wees nie en self beheer oor die beweging neem, sonder inmenging van die party.<ref name=mac84>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 84</ref> {{Multibeeld | header = Mao-Liu-konflik | align = left | direction = horizontal | background color = lightgrey | voetskrif = Mao Zedong (links), voorsitter van die party, en staatspresident Liu Shaoqi. | beeld1 = Mao Tse Tung.jpg | width1 = 150 | onderskrif1 = | beeld2 = Liu Shaoqi in 1959.jpg | width2 = 152 | onderskrif2 = }} Die werkspankwessie was ’n groot politieke nederlaag vir president Liu Shaoqi; dit het ook daarop gedui dat onenigheid oor hoe om die ontvouende gebeure van die Kulturele Rewolusie te hanteer, ’n onherstelbare breuk tussen Mao en die gevestigde partyleiers sou teweegbring. Op 1 Augustus het die Elfde Volle Sitting van die Agtste Sentrale Komitee vinnig vergader om Mao se agenda, wat nou onteenseglik radikaal was, te bevorder. Op die sitting het Mao openlik sy minagting van Liu gewys en hom herhaaldelik in die rede geval terwyl Liu sy openingsrede gehou het.<ref name=mac94>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 94</ref> Dae lank het Mao herhaaldelik geïnsinueer dat die partyleiers sy rewolusionêre visie teengestaan het. Mao se manier van dink het ’n lou ontvangs op die konferensie gekry. Hy het aangevoel die grootliks dwarstrekkerige party-elite is onwillig om sy rewolusionêre idees ten volle te aanvaar, en hy het tot die aanval oorgegaan. Op 28 Julie het verteenwoordigers van die Rooi Gardes aan Mao geskryf en ’n beroep gedoen om ’n rebellie om die rewolusie te verseker. Mao het daarop gereageer deur sy eie grootkarakterplakkaat te skryf, genaamd ''Bombardering van die Hoofkwartier'', waarin hy mense aangespoor het om die "bevelsentrum (dus hoofkwartier) van teenrewolusie" te teiken. Hy het geskryf hoewel die land ’n kommunistiese rewolusie ondergaan het, het ’n "bourgeois" elite steeds magsposisies in die regering en Kommunistiese Party beklee.<ref name="Tang">Tang Tsou. [1986] (1986). ''The Cultural Revolution and Post-Mao Reforms: A Historical Perspective''. University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-81514-5}}</ref> Hoewel hy geen name genoem het nie, is hierdie uitdagende stelling vertolk as ’n direkte veroordeling van die party-establishment onder Liu Shaoqi en Deng Xiaoping – die beweerde "bourgeois hoofkwartier" van China. Die skommeling van personeel op die sitting was ’n weerspieëling van die radikale herontwerp van die party se hiërargie om by hierdie nuwe ideologiese landskap aan te pas. Liu en Deng het hul setels in die Politburo se staande komitee behou, maar is uitgeskuif wat die dag-tot-dag-sake van die party betref. Lin Biao is bevorder tot die party se tweede hoogste posisie; Liu Shaoqi se rang is verlaag van tweede tot agtste en hy was nie meer Mao se moontlike opvolger nie.<ref name="Tang" /> Benewens die skommeling van die topbestuur, is die hele nasionale burokrasie van die Kommunistiese Party ontbind. Die uitgebreide departement van organiasie, wat in beheer was van partypersoneel, het basies ophou bestaan. Die Kulturele Rewolusiegroep (KRG), Mao se ideologiese [[Pretoriaanse Garde]], se aansien het geweldig gestyg om sy ideologie te bevorder en openbare steun daarvoor in te win. Die topamptenare van die departement van propaganda is afgedank en baie van hul pligte is in die KRG opgeneem.<ref name=mac96>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 96</ref> === Rooi Gardes en die vernietiging van die "Vier Ou Dinge" === [[Lêer:Wanlitod.jpg|duimnael|upright|Die oorblyfsels van keiser Wanli van die [[Ming-dinastie]] by die Ming-tombes. Rooi Gardes het die oorskot van die keiser en keiserinne na die voorkant van die tombes gedra, waar hulle hulle nadoods veroordeel en hul oorskot verbrand het.<ref>[https://www.nytimes.com/2011/09/08/arts/08iht-wanli08.html?_r=0 "China's reluctant Emperor", ''The New York Times'', Sheila Melvin, Sept. 7, 2011.]</ref>]] Op 8 Augustus 1966 het die party se sentrale komitee sy "Besluit oor die Groot Proletariese Kulturele Rewolusie", later bekend as die "Sestien Punte", deurgevoer.<ref>[http://www.rrojasdatabank.info/16points.htm Decision Concerning the Great Proletarian Cultural Revolution], adopted on August 8, 1966, by the CC of the CCP (amptelike Engelse weergawe)</ref> Die besluit het die Kulturele Rewolusie beskryf as "’n groot rewolusie wat mense tot in hul siel raak en ’n dieper en meer uitgebreide fase verteenwoordig in die ontwikkeling van die sosialistiese rewolusie in ons land": <blockquote>Hoewel die bourgeoisie omvergewerp is, probeer dit steeds om die ou idees, kultuur, gebruike en gewoontes van die uitbuitende klasse te gebruik om die massa te besmet, hul verstand oor te neem en ’n terugkeer te bewerkstellig. Die proletariaat moet net die teenoorgstelde doen: Dit moet elke uitdaging van die bourgeoisie direk konfronteer […] om die beskouings van die gemeenskap te verander. Op die oomblik is ons doel om te stry teen daardie mense in gesagsposisies wat die kapitalistiese weg volg en hulle te onderdruk, om die reaksionêre bourgeois akademiese "owerhede" en die ideologie van die bourgeoisie en alle ander uitbuitende klasse te kritiseer en veroordeel, en om opvoeding, letterkunde en kuns, en alle ander dele van die superstruktuur wat nie in ooreenstemming met die sosialistiese ekonomiese basis is nie, te hervorm, om so die versterking en ontwikkeling van die sosialistiese stelsel te vergemaklik.</blockquote> Die gevolge van die Sestien Punte was verreikend. Dit het wat voorheen ’n studentebeweging was, opgehef tot ’n landwye massaveldtog wat werkers, boere, soldate en laervlak-partyamptenare aangemoedig het om in opstand te kom, mag te bevraagteken en die "superstruktuur" van die gemeenskap te hervorm. Op 18 Augustus 1966 het meer as ’n miljoen Rooi Gardes van oor die hele land in en om [[Tiananmen-plein]] in Beijing byeengekom vir ’n persoonlike ontmoeting met die partyvoorsitter.<ref name="MacFarquhar106">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 106–07</ref> Lin Biao het die voortou geneem en alle soorte vyande in die Chinese gemeenskap wat die "vooruitgang van die Rewolusie" benadeel, luidkeels veroordeel.<ref name=disorder2>Wang, Nianyi. ''Period of Great Turmoil: China between 1949–1989'', bl. 66</ref> Mao het persoonlik met die Rooi Gardes gemeng en sy steun aan hul saak gegee; hy het self ook ’n Rooi Garde-armband gedra.<ref name="disorder2" /> Tussen Augustus en November 1966 is agt massabyeenkomste gehou waaraan meer as 12 miljoen mense van oor die hele land, meestal Rooi Gardes, deelgeneem het.<ref name="MacFarquhar106" /> Die regering het die uitgawes betaal van Rooi Gardes wat deur die land reis en hul "rewolusionêre ondervindings" deel.<ref name="MacFarquhar110">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 110</ref> Op die Rooi Garde-byeenkomste het Lin ook ’n beroep gedoen om die vernietiging van die "[[Vier Ou Dinge]]", naamlik ou gebruike, kultuur, gewoontes en idees.<ref name="disorder2" /> Lin se toesprake, vol [[retoriek]] maar met min besonderhede, het nie aangedui wat as deel van die veldtog "vernietig" behoort te word nie. Mao het geglo as ’n groot wanorde geskep word, sal die massa die beweging self in ’n rigting stuur eerder as om te wag dat die owerhede vir hulle sê wat om te doen. As gevolg daarvan het die beweging gou handuit geruk. Sommige veranderings wat met die "Vier Ou Dinge"-veldtog verband gehou het, was goedaardig, soos die hernoeming van straatname, plekke en selfs mense; miljoene babas het in dié tyd name gekry wat met die rewolusie verband hou. Ander aspekte van die aanslag van die Rooi Gardes was veel meer verwoestend, veral wat kultuur en godsdiens betref. Historiese terreine in elke deel van die land is geplunder en vernietig. Die skade was die ergste in Beijing, ’n stad ryk aan geskiedenis en kultuurskatte. Duisende terreine van historiese belang is verwoes. Rooi Gardes het ook beslag gelê op die Tempel van [[Confucius]] in Qufu, in die provinsie [[Shandong]].<ref name="MacFarquhar119">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 119</ref> [[Lêer:Kong Yanjin - looking north - P1060200.JPG|duimnael|Die begraafplaas van Confucius is in November 1966 deur Rooi Gardes aangeval.<ref name="Asiaweek, Volume 10">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dIMMAQAAMAAJ&q=cemetery+Tan+Houlan|title=Asiaweek, Volume 10|publisher=}}</ref><ref name="Jeni Hung">{{cite web |url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3724/is_200304/ai_n9228762 |title=Children of confucius |author=Jeni Hung |publisher=The Spectator |access-date=4 Maart 2007 |date=5 April 2003 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060321075615/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3724/is_200304/ai_n9228762 |archive-date=21 Maart 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>]] Confucius se begraafplaas en talle ander histories belangrike tombes en artefakte is ontheilig en beskadig.<ref name="Asiaweek, Volume 10" /> Die oorskot van die 76ste-generasie-hertog van Yansheng is tydens die ontheiliging van die begraafplaas uit sy graf verwyder en nakend aan ’n boom voor die paleis gehang.<ref name="Jeni Hung" /> [[Biblioteek|Biblioteke]] vol historiese en buitelandse tekste is vernietig en boeke verbrand. [[Tempel]]s, [[kerk]]e, [[moskee]]s, [[klooster]]s en begraafplase is toegemaak en soms vir ander doeleindes gebruik, geplunder en verwoes.<ref>[http://wwwistp.murdoch.edu.au/publications/e_public/Case%20Studies_Asia/tourchin/tourchin.htm murdoch edu] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20051225041328/http://wwwistp.murdoch.edu.au/publications/e_public/Case%20Studies_Asia/tourchin/tourchin.htm |date=5 Desember 2005 }}</ref> Marxistiese propaganda het [[Boeddhisme]] as bygeloof uitgebeeld, en godsdiens is beskou as ’n doel tot vyandelike buitelandse insypeling en ’n instrument van die "heersersklas".<ref name="Dan Smyer 2007">Yu, Dan Smyer. "Delayed contention with the Chinese Marxist scapegoat complex: re-membering Tibetan Buddhism in the PRC." The Tibet Journal 32.1 (2007)</ref> Geestelikes is in hegtenis geneem en na kampe gestuur; baie [[Tibettaanse Boeddhisme|Tibettaanse Boeddhiste]] is met vuurwapens gedwing om aan die verwoesting van hul kloosters deel te neem.<ref name="Dan Smyer 2007" /> Twee jaar lank, tot in Julie 1968, en in sommige gebiede vir veel langer, het die Rooi Gardes hul gesag uitgebrei en die pas van hul pogings tot sosialistiese "hervormings" versnel. Hulle het pamflette begin uitdeel waarin hulle hul aksies verduidelik om sosialisme te ontwikkel en versterk. Hulle het die name van vermeende "teenrewolusionêre" in die openbaar opgeplak. Hulle het in groot groepe vergader, debatte gehou en opvoedkundige toneelstukke geskryf. Hulle het openbare vergaderings gehou om vermeende "teenrewolusionêre" te veroordeel en selfkritiek onder hulle te ontlok. Een van baie aanhalings in die Klein Rooi Boek (''Mao Se Aanhalings'') dat die Rooi Gardes later sou dien as ’n gids wat deur Mao verskaf is, is: <blockquote>"Die wêreld is julle s’n, sowel as ons s'n, maar in die laaste ontleding is dit julle s’n. Julle jong mense, vol drif en lewenskrag, is in die bloeityd van jul lewe, soos die son teen agt- of negeuur soggens. Ons hoop is op julle gevestig … Die wêreld behoort aan julle. China se toekoms behoort aan julle."</blockquote> Altesaam 350&nbsp;miljoen eksemplare van die boek is teen Desember 1967 gedruk.<ref>Lu, Xing. [2004] (2004). Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication. UNC Press. {{ISBN|1-57003-543-1}}</ref> Dit was die meganisme wat die Rooi Gardes aangedryf het as die toekoms van China. Hoewel geweld verbied is in die Sestien Punte en ander verklarings van die sentrale Maoïstiese leiers ten gunste van ’n "verbale stryd", was fisieke geweld volop. Verbale gevegte tussen aktivistegroepe het in geweld ontaard, veral nadat aktiviste in 1967 op wapens van die weermag begin beslag lê het. Die sentrale Maoïstiese leiers het nie veel ingegryp nie en dit het soms selfs gelyk asof hulle ’n "fisieke stryd" aanmoedig. Eers nadat die [[Volksbevrydingsleër]] in 1969 tussenbeide begin tree het, het die owerhede begin om die massabeweging te onderdruk. Op 22 Augustus 1966 is ’n sentrale bevel uitgereik om ’n einde te bring aan polisie-ingryping in die bedrywighede van die Rooi Gardes.<ref name=mac124>MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 124</ref> Dié in die polisie wat die bevel teengestaan het, is gebrandmerk as "teenrewolusionêre". Mao se aanprysing van rebellie was in effek ’n onderskrywing van die Rooi Gardes se dade, wat al hoe gewelddadiger geraak het.<ref>MacFarquhar & Schoenhals; bl. 515</ref> Openbare veiligheid in China het vinnig agteruitgegaan weens die sentrale amptenare se opheffing van perke op gewelddadige optrede.<ref name="MacFarquhar126">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 126</ref> Xie Fuzhi, die nasionale hoof van polisie, het gesê dit is niks vreesliks as Rooi Gardes "slegte mense" doodslaan nie.<ref name="MacFarquhar125">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 125</ref> Die polisie het Xie se opmerking aan die Rooi Gardes oorgedra, en hulle het hul optrede verskerp.<ref name="MacFarquhar125" /> In die loop van sowat twee weke is nagenoeg 100 onderwysers, skoolbeamptes en opgevoede kaders net in Beijing se wesdristrik dood. Die gewondes was "te veel om te tel".<ref name="MacFarquhar126">MacFarquhar, Roderick en Schoenhals, Michael. ''Mao's Last Revolution''. Harvard University Press, 2006. bl. 126</ref> Daar was talle voorvalle waarin mense gemartel, vermoor en in die openbaar verneder is. Baie mense wat geteiken is, kon nie meer die stres hanteer nie en het selfmoord gepleeg. In Augustus en September 1966 is 1&nbsp;772 mense net in Beijing vermoor. In [[Sjanghai]] was daar in September 704 selfmoorde en 534 sterftes wat met die Kulturele Rewolusie verband gehou het. In Wuhan was daar in dieselfde tydperk 62 selfmoorde en 32 moorde.<ref>MacFarquhar & Schoenhals; bl. 124</ref> Peng Dehuai is na Beijing gebring om in die openbaar bespot te word. In Oktober het Mao ’n "Sentrale Werkkonferensie" byeengeroep om partyleiers wat nog nie oortuig was nie, in te lig oor die "korrektheid" van die Kulturele Rewolusie. Liu Shaoqi en Deng Xiaoping is gebrandmerk as "bourgeois reaksionêre" en is gedwing om selfkritiek te lewer.<ref>MacFarquhar & Schoenhals; bl. 137</ref> Ná die konferensie is Liu, eens die magtigste man in China benewens Mao, in huisarres in Beijing geplaas en daarna na ’n aanhoudingskamp gestuur waar hy mediese sorg geweier is en in 1969 dood is. Deng is drie keer weggestuur vir ’n tydperk van "heropvoeding". Hy is eindelik na [[Jiangxi]] gestuur om in ’n enjinfabriek te werk. === 1967 === Op 3 Januarie 1967 het Lin Biao en Jiang Qing die plaaslike media en grondvlakorganisasies ingespan om die sogenaamde [[Januariestorm]] teweeg te bring waarin Sjanghai se munisipale regering omvergewerp is.<ref>Yan, Jiaqi. Gao, Gao. [1996] (1996). Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution. {{ISBN|0-8248-1695-1}}.</ref> Dit het die weg gebaan vir die jong fabriekswerker Wang Hongwen om beheer van die stad oor te neem as leier van die sogenaamde Sjanghai-volkskommune, later hernoem tot die Munisipale Rewolusionêre Komitee. In Beijing was Liu Shaoqi en Deng Xiaoping weer eens die teikens van kritiek; ander het die onderpremier, Tao Zhu, aangeval. Selfs sentrale regeringsamptenare was dus nou ’n maklike prooi vir aanvalle. Op 8 Januarie het Mao hierdie optredes geprys deur middel van die partykoerant ''Volksdagblad'', en ’n beroep op alle plaaslike regeringsleiers gedoen om selfkritiek toe te pas of ander te kritiseer wat van "teenrewolusionêre bedrywighede" verdink word. Baie plaaslike owerhede het Sjanghai se voorbeeld gevolg, met Rooi Gardes of ander rewolusionêre groepe wat die mag van gevestigde regeringsliggame oorgeneem het. In Februarie het Jiang Qing en Lin Biao, met die steun van Mao, daarop aangedring dat die klassestryd na die weermag uitgebrei word. Baie vooraanstaande generaals van die Volksbevrydingsleër wat sleutelrolle gespeel het in die Kommunistiese oorwinning in die [[Chinese Burgeroorlog]], het hul kommer oor en teenstand van die Kulturele Rewolusie uitgespreek. Die minister van buitelandse sake, Chen Yi, en die onderpremier, Tan Zhenlin, het die gebeure in Sjanghai veroordeel en gesê die beweging sal nog die regering se ondergang beteken. Dié groep partyleiers is daarna die "Februarie-teenstroom" genoem. Baie van hulle is beskuldig dat hulle die revolusie saboteer en het in politieke onguns verval. Terselfdertyd het sommige Rooi Garde-organisasies in opstand gekom teen ander Rooi Gardes wat rewolusionêre boodskappe versprei het wat van hulle s’n verskil, en dit het die chaos vererger. In April het Jiang Qing, in opdrag van Mao, probeer om die Rooi Garde-groepe in bedwang te bring deur middel van ’n bevel dat alle "ongesonde bedrywighede" gestaak moet word. Op 6 April 1967 is Liu Shaoqi openlik veroordeel deur ’n Zhongnanhai-faksie waarvan Jiang Qing en Kang Sheng, en ook Mao self, lede was. Die situasie het vinnig handuit geruk. Daar was geen toesig oor plaaslike rewolusionêre bedrywighede nie. Terwyl regerings- en partyorganisasies deur die hele land in duie gestort het, was dit nie meer duidelik wie werklik lojaal jeens Mao se rewolusionêre visie was of wie die golf van chaos vir eie gewin gery het nie. Teen Julie was faksiegeweld deur die hele land algemeen. Op 22 Julie het Jiang Qing die Rooi Gardes opdrag gegee om die Volksbevrydingsleër te vervang indien nodig, aangesien die lojaliteit van plaaslike weermageenhede jeens die "rewolusionêre saak" nie meer seker was nie. Nadat Jiang Qing hulle aanvanklik geprys het, het Rooi Gardes kasernes en ander weermaggeboue begin plunder en besteel. Dit kon nie deur weermaggeneraals gekeer word nie en het tot die herfs van 1968 voortgeduur. In die sentrale stad [[Wuhan]] het twee groot rewolusionêre organisasies nes in baie ander stede ontstaan – die een het die establishment gesteun en die ander was daarteen. Die twee groepe het gewelddadig beheer oor die stad probeer oorneem. Chen Zaidao, die weermaggeneraal in beheer van die streek, het gehelp om die betogers wat teen die establishment was te onderdruk. Midde-in die wanorde het Mao egter self na Wuhan gevlieg met ’n groot geselskap van sentrale amptenare in ’n poging om militêre lojaliteit in die streek te verseker. In reaksie het plaaslike opstokers Mao se onderhandelaar, Wang Li, gevange geneem. Daarna is generaal Chen Zaidao deur Jiang Qing en die res van die Kulturele Rewolusiegroep na Beijing gebring en veroordeel. In dié jaar is die viering van die [[Chinese Nuwejaar]] in China verbied; dit is eers 13 jaar later heringestel.<ref>{{cite web |url=http://www.newschinamag.com/magazine/the-new-year-that-wasnt |title=The New Year That Wasn’t |last1=Huang |first1=Wei |last2=Xie |first2=Ying |date=Januarie 2012 |website=NewsChina |publisher=NewsChinaMagazine |access-date=24 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314142904/http://www.newschinamag.com/magazine/the-new-year-that-wasnt |archive-date=14 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === 1968 === In die lente van 1968 het ’n reuseveldtog begin om Mao, wat reeds aanbid is, tot goddelike status te verhef. Op 27 Julie 1968 is die Rooi Gardes se mag oor die weermag amptelik beëindig en het die sentrale regering eenhede ingestuur om baie streke te beskerm wat steeds teikens van die Rooi Gardes was. ’n Jaar later is die Rooi Garde-faksies heeltemal ontbind; Mao was bang die chaos wat hulle veroorsaak het – en steeds kon veroorsaak – sal heeltemal buite beheer raak en dit wat oor was van die partyorganisasie vernietig. Hulle het in ’n groot mate hul doel gedien: Mao en sy radikale kollegas het hul politieke mag verenig. Vroeg in Oktober het Mao ’n veldtog begin om van dislojale amptenare ontslae te raak. Baie is na die platteland gestuur om in strafkampe te gaan werk. Liu is "vir altyd" uit die Kommunistiese Party geskop. In Desember 1968 het Mao die "Na die Platteland"-beweging begin waarin jong intellektuele uit die stede na die platteland gestuur is. Dit het ’n dekade geduur. Die term "intellektuele" is in die breedste sin moontlik gebruik om te verwys na studente wat pas met middelbare skool klaargemaak het. In die laat 1970's is hierdie "jong intellektuele" eindelik toegelaat om na hul tuisstede terug te keer. Die beweging was deels ’n manier om die Rooi Gardes uit die stede na die platteland te stuur waar hulle minder sosiale ontwrigting kon veroorsaak.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2PVYI4kAtQC&pg=PA18#v=onepage&q&f=false |title=Made In China: What Western Managers Can Learn from Trailblazing Chinese Entrepreneurs |author= Donald N. Sull |author2= Yong Wang |pages=17–18 |publisher= Harvard Business School Press |year= 2005 |isbn=978-1-59139-715-1 }}</ref> == Lin Biao-fase == === Oordrag van mag === Die Negende Partykongres is in April 1969 gehou en het onder meer ten doel gehad om nuwe lewe in die party te blaas deur middel van vars gedagtes en nuwe kaders nadat baie van die ou kaders in die stryd van die vorige paar jaar vernietig is.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 285.</ref> Die institusionele raamwerk van die party wat twee dekades vroeër gevestig is, was feitlik heeltemal tot niet. {{Aanhalingskas | width = 25% |title = |tstyle = | quote="Ons ervaar nie net grenslose vreugde omdat ons groot leier die grootste Marxis-Leninis van ons tyd, Voorsitter Mao, is nie, maar ook groot vreugde omdat Ondervoorsitter Lin Voorsitter Mao se algemeen erkende opvolger is." | source = '''Premier Zhou Enlai''' op die Negende Partykongres<ref>Soos aangehal in MacFarquhar en Schoenhals, bl. 291.</ref> |qalign = right }} Afgevaardigdes na die kongres is deur rewolusionêre komitees verkies in plaas van deur partylede.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 288.</ref> Die weermag is op ’n veel groter skaal verteenwoordig as op die vorige kongres (28% van die afgevaardigdes was lede van die Volksbevrydingsleër, of VBL) en meer VBL-lede is tot die nuwe sentrale komitee verkies.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 292.</ref> Baie militêre offisiere wat in senior posisies aangestel is, was lojaal teenoor VBL-maarskalk Lin Biao, en dit het ’n nuwe faksieverdeling tussen die militêre en burgerlike leiers veroorsaak.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. Hoofstuk 17.</ref> Lin Biao is amptelik verhef tot die party se tweede belangrikste figuur, en hy is in die Kommunistiese Party-grondwet genoem as Mao se "grootste strydgenoot" en "algemeen erkende opvolger".<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 291</ref> Lin het die beleidstoespraak op die kongres gelewer: ’n dokument wat onder Mao se leiding deur die onversetlike linkses Yao Wenyuan en Zhang Chunqiao opgestel is.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 289.</ref> Die verslag het Liu Shaoqi en ander "teenrewolusionêre" sterk gekritiseer en was vol aanhalings uit die Klein Rooi Boek. Die sentrale rol van [[Maoïsme]] in die party is bevestig, en Maoïsme is in die grondwet aanvaar as die party se amptelike toonaangewende ideologie. Die kongres het ook ’n nuwe Politburo verkies met Mao Zedong, Lin Biao, Chen Boda, Zhou Enlai en Kang Sheng as lede van die nuwe staande komitee van die Politburo. Lin, Chen en Kang het almal voordeel uit die Kulturele Rewolusie getrek. Zhou, wie se rang verlaag is, het Lin op die kongres sy onomwonde steun toegesê.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 290.</ref> === VBL kry ’n groot rol === Mao se pogings om party- en staatsinstellings te reorganiseer het gemengde resultate gehad. Baie afgeleë provinsies was steeds plofbaar, terwyl die politieke situasie in Beijing gestabiliseer het. Faksiegevegte, waarvan baie gewelddadig was, het op plaaslike vlak voortgeduur ondanks die verklaring dat die Negende Partykongres ’n tydelike "oorwinning" van die Kulturele Rewolusie aandui.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 316.</ref> Ondanks Mao se pogings om ’n front van eenheid op die kongres voor te hou, het die kloof tussen die faksies van Lin Biao se VBL-kamp en die radikale kamp onder Jiang Qing verdiep. Weens ’n persoonlike afkeur van Jiang Qing het baie burgerlike leiers, onder andere die vooraanstaande teoretikus Chen Boda, hulle boonop by Lin Biao geskaar.<ref>Qiu, bl. 115</ref> [[Lêer:Lin Biao.jpg|duimnael|links|upright|Maarskalk Lin Biao is in 1969 in die partygrondwet bevestig as Mao se opvolger.]] Tussen 1966 en 1968 was China internasionaal geïsoleer nadat hy sy vyandelikheid teenoor beide die [[Sowjetunie]] en [[Verenigde State van Amerika]] verklaar het. Die wrywing met die Sowjetunie het in Maart 1969 toegeneem toe China vir ’n [[oorlog]] gereed maak ná grensbotsings aan die [[Ussuri]]rivier.<ref name=m317>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 317.</ref> In Oktober is senior leiers uit Beijing ontruim.<ref name="m317" /> Midde-in die spanning het Lin Biao op 18 Oktober, sonder om Mao te raadpleeg, ’n bevel aan die VBL se elf militêre streke uitgereik wat gelyk het soos ’n uitvoerende opdrag om gereed te maak vir oorlog. Dit het die gramskap van Mao opgewek wat dit beskou het as ’n bewys dat sy aangewese opvolger voortydig sy mag probeer oorneem.<ref name="m317" /> Die vooruitsig van oorlog het die VBL en Lin se aansien in binnelandse politiek verhoog, ten koste van Mao.<ref name=m321>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 321.</ref> Daar is bewyse wat daarop dui dat Mao beter betrekkinge met die VSA probeer aanknoop het om die VBL se oorheersing in binnelandse sake te voorkom wat sou ontstaan het uit ’n militêre konfrontasie met die Sowjetunie.<ref name="m321" /> Tydens sy ontmoeting met die Amerikaanse president [[Richard Nixon]] in 1972 het Mao daarop gesinspeel dat Lin gekant was teen beter betrekkinge met die VSA.<ref name=m322>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 322.</ref> Nadat Lin as Mao se opvolger bevestig is, het sy aanhangers daarop gefokus om die amp van staatsvoorsitter ([[president]]) te herstel. Mao het dit afgeskaf nadat hy van Liu Shaoqi ontslae geraak het. Hulle het gehoop die aanstelling van Lin in ’n grondwetondersteunde rol, óf as voorsitter óf as ondervoorsitter, sou sy opvolging institusionaliseer. Die konsensus in die Politburo was dat Mao weer in dié posisie aangestel word met Lin as ondervoorsitter. Om onbekende redes het Mao egter sy teenstand uitgespreek teen die herskepping van die amp en sy heraanstelling daarin.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 327.</ref> Faksie-onmin het toegeneem op die Tweede Volle Sitting van die Negende Kongres in [[Lushan]] wat laat in Augustus 1970 gehou is. Chen Boda, wat hom nou aan die kant geskaar het van die VBL-faksie, wat aan Lin lojaal was, het steun probeer inwin vir die herstel van die amp president, ondanks Mao se teenkanting.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 331.</ref> Boonop het Chen ’n aanval geloods op Zhang Chunqiao, ’n stoere Maoïs wat die verpersoonliking van die chaos tydens die Kulturele Rewolusie was.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 328.</ref> Die aanval op Zhang is gunstig ontvang deur baie afgevaardigdes op die sitting, en is dalk deur Mao beskou as ’n indirekte aanval op die Kulturele Rewolusie self. Hy het Chen openlik gekonfronteer en hom ’n "vals Marxis" genoem,<ref name=m332>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 332.</ref> en hom uit die Politburo se staande komitee geskop. Daarby het hy Lin se voorste generaals gevra om ’n selfkritiek oor hul politieke posisie te skryf as ’n waarskuwing aan Lin. Mao het ook verskeie van sy ondersteuners in die Sentrale Miltêre Kommissie en in leiersrolle in die Bejingse Militêre Streek aangestel.<ref name="m332" /> === Die vlug van Lin Biao === [[Lêer:Huayangpalace layers 2007 09.jpg|duimnael|Graffiti met Lin Biao se voorwoord tot Mao se Klein Rooi Boek. Lin se naam (regs onder) is later uitgekrap, vermoedelik ná sy dood.]] Teen 1971 was die uiteenlopende belange tussen die burgerlike en militêre vleuel van die leiers sigbaar. Mao was bekommerd oor die VBL se nuwe aansien en die ontslag van Chen Boda was die begin van ’n geleidelike afskaling van die VBL se politieke betrokkenheid.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 353.</ref> Volgens amptelike bronne het Lin se ondersteuners die afname van sy magsbasis en verswakkende gesondheid aangevoel, en hulle het beplan om die militêre mag wat hulle nog gehad het, te gebruik om in ’n [[staatsgreep]] van Mao ontslae te raak.<ref name=jin>{{cite book|last=Qiu|first=Jin|title=The Culture of Power: The Lin Biao Incident in the Cultural Revolution|year=1999|publisher=Standard University Press|location=Stanford, Kalifornië}}</ref> Lin se seun, Lin Liguo, en ander militêre samesweerders met hoë range het ’n plan in Sjanghai opgestel om Mao met geweld te onttroon. Hulle het dit "Breë Trekke vir Projek 571" genoem (wat in [[Mandaryns]] baie klink soos "Militêre Opstand"). Daar word betwis of Lin Biao by die proses betrokke was. Hoewel amptelike bronne aandui dat hy die beweerde staatsgreep beplan en uitgevoer het, beeld geleerdes soos Jin Qiu vir Lin uit as ’n passiewe karakter wat deur lede van sy familie en sy ondersteuners gemanipuleer is.<ref name="jin" /> Qiu glo Lin Biao was nooit persoonlik betrokke nie en dat getuienis daarop dui dat Lin Liguo die breë trekke opgestel het.<ref name="jin" /> Die breë trekke bestaan hoofsaaklik uit planne vir ’n lugbombardement deur die lugmag. Aanvanklik sou Zhang Chunqiao en Yao Wenyuan geteiken word, maar eindelik Mao self. As die plan geslaag het, sou Lin sy politieke teenstanders gearresteer en die mag oorgeneem het. Planne om ’n sluipmoordaanval op Mao uit te voer, is na bewering tussen 8 en 10 September 1971 in Sjanghai beraam. Kommer oor Mao se veiligheid is na bewering teenoor die voorsitter geopper. Volgens een interne verslag sou Lin beplan het om die brug waaroor Mao na Beijing sou ry op te blaas. Mao het glo dié brug vermy nadat hy intelligensieverslae ontvang het. Volgens amptelike verslae het Lin Biao, sy vrou, Ye Qun, Lin Liguo en lede van sy personeel op 13 September 1971 probeer om na die Sowjetunie te vlug, skynbaar om [[asiel]] te soek. Op pad daarheen het die brandstof van Lin se vliegtuig glo opgeraak en het dit in [[Mongolië]] neergestort. Almal aan boord het gesterf. ’n Sowjetspan wat die ongeluk ondersoek het, kon nie die oorsaak daarvan vasstel nie, maar hul teorie was dat die vlieënier laag gevlieg het om [[radar]] te ontduik en hom met die vliegtuig se hoogte misgis het. Die amptelike verslag word in twyfel getrek deur buitelandse geleerdes, wat vrae opper oor die Sowjetunie as Lin se keuse van bestemming, die vliegtuig se roete, die identiteit van die passasiers en of ’n staatsgreep werklik plaasgevind het.<ref name="jin" /><ref>Hannam and Lawrence 3–4</ref> Op 13 September het die Politburo ’n noodvergadering gehou om Lin Biao te bespreek. Sy dood is eers op 30 September in Beijing bevestig. Die sentrale komitee het inligting oor die gebeure weerhou, en die nuus van Lin se dood is eers twee maande ná die ongeluk bekend gemaak.<ref name="jin" /> Baie van Lin se ondersteuners het na [[Hongkong]] gevlug; dié wat op die vasteland agtergebly het, is uit hul poste ontslaan. Die gebeure het die partyleiers onkant betrap; die idee dat Lin vir Mao kon verraai, het ’n groot deel van die retoriek van die Kulturele Rewolusie ongeldig gemaak, omdat Lin reeds in die partygrondwet as Mao se "grootste strydgenoot" en "algemeen erkende opvolger" aangewys is. Verskeie maande lank het die partyleiers gesukkel om die "regte manier" te vind om inligting oor die voorval aan die publiek oor te dra.<ref name="jin" /> == Bende van Vier en hul ondergang == === Antagonisme teenoor Zhou en Deng === Mao het ná die Lin Biao-voorval depressief en kluisenaaragtig geword. Daar was geen aanduiding van wie hom sou opvolg nie. Hy was skielik rigtingloos en het probeer uitreik na kamerade wat hy voorheen veroordeel het. Intussen, in September 1972, het hy ’n 38-jarige kader van Sjanghai, Wang Hongwen, na Beijing laat kom en hom ondervoorsitter van die party gemaak.<ref name="mac357">MacFarquhar en Schoenhals, bl. 357.</ref> Wang, ’n voormalige fabriekswerker uit ’n kleinboeragtergrond,<ref name="mac357" /> is skynbaar opgelei as Mao se opvolger.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 364.</ref> Mao se vrou, Jiang Qing, se posisie het ook versterk ná Lin se vlug. Sy het ’n groot invloed in die radikale kamp gehad. Met Mao se gesondheid aan die afneem, was dit duidelik Jiang Qing het politieke ambisies gehad. Sy het haar geskaar aan die kant van Wang Hongwen en die propagandaspesialiste Zhang Chunqiao en Yao Wenyuan; hulle het ’n politieke kliek gevorm wat later neerhalend die "Bende van Vier" genoem is. Teen 1973 het die een politieke stryd ná die ander daartoe gelei dat baie laervlakinstellings, insluitende plaaslike regerings, fabrieke en spoorweë, ’n tekort aan bekwame personeel gehad het wat hul basiese funksies kon verrig.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 340.</ref> Die land se ekonomie was in ’n warboel, wat die rehabilitasie van afgedankte laervlakamptenare nodig gemaak het. Die party se kern is egter oorheers deur voordeeltrekkers uit die Kulturele Rewolusie en linkse radikale wat op ideologiese suiwerheid gefokus het eerder as ekonomiese produktiwiteit. Die ekonomie was in ’n groot mate in die hande van Zhou Enlai, een van die min gematigdes wat oor was. Hy het probeer om weer ’n werkbare ekonomie op te bou, maar was ongewild onder die Bende van Vier, wat hom beskou het as hul grootste politieke bedreiging in die opvolging van Mao. Laat in 1973 het die "Kritiseer Lin, Kritiseer Confucius"-veldtog onder Jiang Qing se leierskap begin om Zhou se politieke posisie te verswak en om hulle van Lin se oënskynlike verraad te distansieer.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 366.</ref> Die doel daarvan was om China te suiwer van Neo-Confucianistiese denke en om Lin Biao se dade te veroordeel as verraadagtig en regressief.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 372.</ref> Net soos in die eerste jare van die Kulturele Rewolusie, is die stryd gevoer deur historiese allegorie, en hoewel Zhou Enlai se naam nooit tydens die veldtog gebruik is nie, was die premier se historiese naamgenoot, die [[Hertog van Zhou]], ’n gereelde teiken. Met die kwesbare ekonomie en Zhou se stryd teen kanker het Deng Xiaoping teruggekeer na die politieke toneel. In Maart 1973 het hy onderpremier geword in die eerste van ’n reeks bevorderings wat Mao goedgekeur het. Nadat Zhou hom in Januarie 1975 aan die aktiewe politiek onttrek het, was Deng in effek in beheer van die regering, party en weermag. Hy het in ’n kort rukkie die bykomende titels VBL-stafhoof, ondervoorsitter van die Kommunistiese Party en ondervoorsitter van die Sentrale Militêre Kommissie gekry.<ref>MacFarquhar en Schoenhals, bl. 381.</ref> Die spoed van Deng se rehabilitasie het die radikale kamp, wat hulself beskou het as Mao se "regmatige" politieke en ideologiese erfgename, onkant betrap. Mao wou Deng gebruik as ’n teenwig vir die militêre faksie in die regering om enige oorblywende invloed van mense wat lojaal teenoor Lin Biao was, te onderdruk. Hy het ook vertroue in die Bende van Vier verloor om die ekonomie te bestuur en het Deng beskou as ’n bekwame en doeltreffende leier. Om die land verarm te los sou nie goed wees vir die nalatenskap van die Kulturele Rewolusie nie, en Mao het hard gewerk om dit te beskerm. Deng se terugkeer het die verhoog geskep vir ’n uitgerekte faksiestryd tussen die radikale Bende van Vier en gematigdes onder Zhou en Deng. In dié tyd het Jiang Qing en haar bondgenote die massamedia en die party se propagandanetwerk beheer, terwyl Zhou en Deng beheer gehad het oor die meeste regeringsinstellings. In sommige besluite het Mao die bende se invloed getemper, maar in ander het hy aan hul eise toegegee. Die bende se groot invloed op die politiek en media het nie verhoed dat Deng sy ekonomiese beleide ingestel het nie. Hy het partyfaksionalisme sterk afgekeur en sy beleide was daarop gemik om eenheid te bevorder as die eerste stap na die herstel van ekonomiese produktiwiteit.<ref name="ReferenceC">MacFarquhar and Schoenhals, Chapter 22</ref> Net soos wat Liu Shaoqi ná die Groot Sprong Voorwaarts hervormings ingestel het, het Deng die spoorweë, staalvervaardiging en ander sleutelgebiede van die ekonomie gestroomlyn. Teen laat 1975 het Mao egter gesien Deng se ekonomiese hervormings kan nadelig vir die nalatenskap van die Kulturele Rewolusie wees en het hy ’n veldtog begin om die "rehabilitasie van die saak vir die regses" teen te staan; hy het daarop gesinspeel dat Deng die land se voorste "regse" is. Mao het Deng in November 1975 aangesê om ’n selfkritiek te skryf, ’n stap wat die Bende van Vier verwelkom het.<ref name="ReferenceC" /> === Die dood van Zhou Enlai === Op 8 Januarie 1976 het Zhou Enlai aan kanker gesterf. Op 15 Januarie is hy begrawe in die teenwoordigheid van al China se mees senior leiers, behalwe Mao; hy het toenemend krities geraak jeens Zhou.<ref>Teiwes en Sun 217–218</ref><ref>Spence 610</ref> Ná sy dood het Mao nie ’n lid van die Bende van Vier of Deng Xiaoping as premier aangestel nie, maar die relatief onbekende Hua Guofeng. Die bende van Vier het gevrees spontane, grootskaalse steun aan Zhou kan tot hul politieke nadeel strek. Hulle het deur die media ’n stel beperkings ingestel op ’n openlike rouproses oor Zhou. Jare van gebelgdheid oor die Kulturele Rewolusie, die openbare vervolging van Deng Xiaoping (wat as Zhou se bondgenoot beskou is) en die verbod op ’n amptelike rouproses het gelei tot ’n algemene misnoeë teenoor Mao en die Bende van Vier.<ref name="TS1">Tiewes en Sun, 213</ref> Amptelike pogings om die verbod af te dwing het ingesluit die afbreek van openbare gedenktekens en die verwydering van plakkate wat Zhou se prestasies verkondig. Op 25 Maart 1976 het Sjanghai se ''Wen Hui Bao'' ’n artikel gepubliseer waarin Zhou genoem is "die kapitalistiese gematigde in die party wat die onboetvaardige kapitalistiese gematigde Deng sy mag help terugkry het". Hierdie propagandistiese pogings om Zhou swart te smeer het egter net die publiek se verknogtheid aan sy nagedagtenis versterk.<ref>Teiwes en Sun 214</ref> === Tiananmen-voorval === Op 4 April 1976, aan die vooraand van China se jaarlikse Qingming-fees, ’n tradisionele roudag, het duisende mense om die Monument aan die Volkshelde in [[Tiananmen-plein]] byeengekom om eer te betoon aan Zhou Enlai. Hulle het kranse, plakkate, gedigte en blomme aan die voet van die monument neergelê.<ref name="Tiananmen1" /> Die doel van die herdenking was om lof te bring aan Zhou, maar die Bende van Vier is ook aangeval vir hul aksies teen die premier. In ’n paar slagspreuke is selfs Mao en sy Kulturele Rewolusie aangeval.<ref name="TS2">Teiwes en Sun 218</ref> Tot 4&nbsp;miljoen mense kon Tiananmen-plein op 4 April besoek het.<ref name="TS2" /> Alle vlakke van die gemeenskap, van die armste kleinboere tot die hoogste VBL-offisiere en die kinders van kaders met hoë range, is in die bedrywighede verteenwoordig. Die mense was gemotiveer deur ’n mengsel van woede oor Zhou se behandeling, opstand teen die Kulturele Rewolusie en onsekerheid oor China se toekoms. Dit het nie gelyk of die voorval deur iemand gereël is nie, maar net ’n uiting van mense se gevoelens was.<ref>Teiwes en Sun 119–220</ref> Die sentrale komitee, onder die leierskap van Jiang Qing, het die voorval "teenrewolusionêr" genoem en kort ná middernag van 6 April al die aandenkings van die plein af laat verwyder. Pogings om die rouklaers in bedwang te bring het tot ’n gewelddadige opstand gelei. Polisiemotors is aan die brand gesteek en ’n skare van meer as 100&nbsp;000 het hul pad oopgeveg tot in verskeie regeringsgeboue om die plein.<ref name="Tiananmen1">Spence, 612</ref> Baie van die mense wat gearresteer is, is later na tronkwerkkampe gestuur. Soortgelyke voorvalle het in ander groot stede voorgekom. Jiang Qing en haar bondgenote het Deng Xiaoping daarvan beskuldig dat hy die meesterbrein agter die voorval is en het verslae daaroor aan amptelike media gegee. Deng is op 7 April amptelik van al sy posisies "binne en buite die party" gestroop. Dit was sy tweede ondergang in 10 jaar.<ref name="Tiananmen1" /> === Mao se dood en die arres van die Bende van Vier === Op 9 September 1976 het Mao Zedong gesterf. Vir sy aanhangers het sy dood die verlies van die rewolusionêre fondament van Kommunistiese China gesimboliseer. Die nasie het gerou; mense het in die strate gehuil en openbare instellings het vir langer as ’n week gesluit. Hua Guofeng was aan die hoof van die begrafniskomitee. Mao het na bewering kort voor sy dood die volgende boodskap aan Hua geskryf: "Met jou in bevel is ek tevrede". Hua het hierdie boodskap gebruik om sy posisie as opvolger te bekragtig. Daar is algemeen geglo hy het nie politieke vaardigheid of ambisie nie, en hy het oënskynlik geen bedreiging vir die Bende van Vier ingehou nie. Die bende se radikale idees was egter ook ongewild by invloedryke oueres en baie partyhervormers. Op 10 Oktober het Spesiale Eenheid 8341, met die steun van maarskalk Ye Jianying, al die lede van die Bende van Vier in ’n onbloedige staatsgreep in hegtenis geneem. == Nadraai == Hoewel Hua Guofeng die Bende van Vier in 1976 in die openbaar veroordeel het, het hy steeds Mao se naam gebruik om die beleide uit die Mao-tydperk te regverdig. Hy het begin met ’n beleid wat bekend geword het as die "[[Twee Wat Ook Als]]",<ref name="Harding" /> naamlik "Wat ook al die beleid is wat van Mao af kom, ons moet dit aanhou steun," en "Wat ook al die riglyne is wat Voorsitter Mao aan ons gegee het, ons moet dit bly volg." Nes Deng, wou Hua die skade van die Kulturele Rewolusie omkeer; maar anders as Deng, wat nuwe ekonomiese modelle vir China wou voorstel, wou Hua die Chinese ekonomie en politieke stelsels aanpas volgens die Sowjetbeplanningstyl van die vroeë 1950's. Dit het gou vir Hua duidelik geword dat dit moeilik was om staatsake sonder Deng Xiaoping te hanteer. Op 10 Oktober het Deng ’n persoonlike brief aan Hua geskryf waarin hy vra om terug te keer na staats- en partysake. Ouer leiers het ook gevra dat Deng terugkeer. Met toenemende druk van alle kante het Hua Deng in Julie 1977 aangestel as onderpremier en hom later tot verskeie ampte bevorder. Deng was nou China se tweede magtigste figuur. In Augustus, op die party se Elfde Kongres in Beijing, is (in volgorde van rang) Hua Guofeng, Ye Jianying, Deng Xiaoping, Li Xiannian en Wang Dongxing aangestel as nuwe lede van die Politburo se staande komitee.<ref>[http://www.nihaotw.com/zhuanti/16da/pages/ghls_11.htm Basic Knowledge about the Communist Party of China: The Eleventh Congress] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070624082411/http://www.nihaotw.com/zhuanti/16da/pages/ghls_11.htm |date=24 Junie 2007 }}</ref> In Mei 1978 het Deng van die geleentheid gebruik gemaak om sy protégé Hu Yaobang se mag te verhoog. Hu het ’n artikel in die ''Guangming-dagblad'' gepubliseer waarin hy slim gebruik gemaak het van Mao-aanhalings en waarin hy Deng se idees lof toeswaai. Hierna het Hua Deng begin ondersteun. Op 1 Julie het Deng Mao se selfkritiekverslag van 1962 bekend gemaak oor die mislukking van die Groot Sprong Voorwaarts. Met ’n uitgebreide magsbasis het Deng in September 1978 begin om Hua se "Twee Wat Ook Als" in die openbaar aan te val.<ref name="Harding">Harding, Harry. [1987] (1987). China's Second Revolution: Reform after Mao. Brookings Institution Press. {{ISBN|0-8157-3462-X}}</ref> Op 18 Desember 1978 is die deurslaggewende Derde Volle Sitting van die Elfde Sentrale Komitee gehou. Deng het ’n beroep gedoen om "’n bevryding van gedagtes" en het die party aangespoor om "waarheid in feite te soek" en afstand te doen van ideologiese dogma. Die sitting was die amptelike begin van die ekonomiese hervormings in China. Hua het homself gekritiseer en gesê die "Twee Wat Ook Als" was ’n fout. Wang Dongxing, ’n getroue bondgenoot van Mao, is ook gekritiseer. Op die sitting het die party sy oordeel oor die Tiananmen-voorval omgekeer en aan die onteerde leier Liu Shaoqi ’n laat staatsbegrafnis toegestaan.<ref>Andrew, Christopher. Mitrokhin, Vasili. [2005] (2005). The World was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World. Basic Books Publishing. {{ISBN|0-465-00311-7}}</ref> Op die Vyfde Volle Sitting, wat in 1980 gehou is, is Peng Zhen, He Long en ander leiers wat in die suiwering tydens die Kulturele Rewolusie in die stof gebyt het, polities gerehabiliteer. Hu Yaobang het as sekretaris-generaal hoof van die party geword. In September het Hua Guofeng bedank en Zhao Ziyang, nog ’n Deng-bondgenoot, het premier geword. Deng het voorsitter van die Sentrale Militêre Kommissie gebly, maar die amptelik mag is oorgedra aan ’n nuwe generasie pragmatiese hervormers wat die beleide van die Kulturele Rewolusie feitlik geheel en al omgekeer het. == Beleid en uitwerking == [[Lêer:Beijing 1968 I.jpg|duimnael|’n Kaart van 1968 van Beijing met strate en landmerke wat tydens die Kulturele Rewolusie hernoem is. Andingmenstraat se naam is verander in "Groot Sprong Voorwaartsweg", Taijichangstraat het die "Weg vir Ewige Rewolusie" geword, Dongjiaominxiang is hernoem tot "Anti-Imperialisteweg", Beihaipark tot "Werkers-boere-soldatepark" en Jingshanpark tot "Rooi Gardepark". Die meeste naamsveranderings van dié tydperk is later terugverander.]] Die Kulturele Rewolusie het ’n regstreekse of onregstreekse invloed op feitlik die hele Chinese bevolking gehad. Tydens die rewolusie is talle ekonomiese bedrywighede gestaak, met "rewolusie", ongeag die vertolking, die hoofdoel in die land. [[Maoïsme|Mao Zedong-denke]] het die sentrale tema van alles geword. Die gesag van die Rooi Gardes het hoër geword as dié van die weermag, plaaslike polisie en selfs die reg in die algemeen. Tradisionele kuns en idees is geïgnoreer en in die openbaar aangeval, en loftuitinge vir Mao het dit vervang. Mense is aangemoedig om kulturele instellings te kritiseer en hul ouers en onderwysers te bevraagteken, iets wat tradisioneel streng verbode was. Groot getalle Rooi Gardes het tydens die rewolusie na Beijing gekom, en hul uitgawes is deur die regering gedek. Die treinstelsel was ’n warboel. Die doel van die rewolusie was om die "Vier Ou Dinge" te vernietig en te vervang met die "Vier Nuwe Dinge" – dit het ingesluit enigiets van die verandering van straatname tot die knip van hare, van die plundering van huise tot die vandalisering van kultuurskatte en die ontheiliging van tempels.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GO5HrrJC_aMC&pg=PA62#v=onepage&q&f=false |title= Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication |pages=61–64 |author= Xing Lu |publisher=University of South Carolina Press |year= 2004 |isbn=978-1-57003-543-2 }}</ref> Binne ’n paar jaar is talle antieke geboue, artefakte, boeke en skilderye deur die Rooi Gardes vernietig. Die status van die tradisionele Chinese kultuur en instellings is ook geskaad en die beoefening van baie tradisies het afgeneem. Die doel van die rewolusie was om ontslae te raak van "monsters en duiwels": almal wat bourgeois idees in die party, regering en weermag en onder intellektuele bevorder het, sowel as dié uit ’n uitbuitende familieagtergrond of wat behoort het tot die [[Vyf Swart Kategorieë]] (grondeienaars, ryk boere, teenrewolusionêre, mense met ’n slegte invloed en regsgesindes). Groot getalle mense is gebrandmerk as "monsters en duiwels", ongeag of hulle skuldig was of nie, en hulle is in die openbaar veroordeel, verneder en geslaan. Te midde van die rewolusionêre koors het leerlinge hul onderwysers veroordeel en kinders hul ouers.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GO5HrrJC_aMC&pg=PA60#v=onepage&q&f=false |title= Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication |pages=59–61 |author= Xing Lu |publisher=University of South Carolina Press |year= 2004 |isbn=978-1-57003-543-2 }}</ref> Baie mense is weens mishandeling dood en ander het selfmoord gepleeg. In 1968 is jeugdiges na die platteland gestuur om oor boerdery te leer, en die vertrek van miljoene uit die stede het gehelp om die gewelddadigste fase van die Kulturele Rewolusie te beëindig.<ref name="turmoil">[https://books.google.com/books?id=XbapwCJRtdUC&pg=PA10#v=onepage&q&f=false King. bl. 10]</ref> Die uitwerking van die rewolusie was vir miljoene mense in China rampspoedig, en tog het dit voordele vir sekere dele van die bevolking ingehou, soos vir plattelanders. Hoewel die vyandigheid teenoor die intellektuele elite gelei het tot ’n afname in die gehalte van opvoeding, veral die hoër onderwys, het die radikale beleide ook daarvoor gesorg dat baie kinders in die plattelandse gemeenskappe vir die eerste keer ’n middelbareskoolopvoeding gekry het en dit het bygedra tot die plattelandse ekonomiese ontwikkeling van die 1970's en '80's.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iRr8GOrCLgkC&pg=PA163#v=onepage&q&f=false |title=Rise of the Red Engineers: The Cultural Revolution and the Origins of China's New Class |author= Joel Andreas |page=163 |publisher= Stanford University Press |year= 2009 |isbn=978-0-8047-6078-2 }}</ref> Groot getalle gesondheidswerkers is ook na die platteland gestuur en baie boere het informele mediese opleiding gekry; gesondheidsentrums is ook opgerig. Dit het gelei tot ’n merkbare verbetering in die gesondheid en lewensverwagting van die algemene bevolking.<ref name="Huang Foreign Affairs 2011">{{cite journal|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/136507/yanzhong-huang/the-sick-man-of-asia |last=Huang|first=Yanzhong|journal=Foreign Affairs|title=The Sick Man of Asia. China's Health Crisis|volume=90|number=6|year=2011|pages=119–36}}</ref> Nadat die gewelddadigste fase van die Kulturele Rewolusie in die 1960's geëindig het, het die aanval op die tradisionele kultuur in 1973 voortgeduur met ’n veldtog teen Lin Biao en Confucius as deel van die stryd teen die gematigde elemente in die Kommunistiese Party. Die Kulturele Rewolusie het baie interne magstryde in die party onthul, waarvan baie niks te doen gehad het met die groter stryde tussen partyleiers nie maar eerder ontstaan het uit plaaslike faksionalisme en persoonlike vetes. Weens die chaotiese politieke omgewing was plaaslike regerings ongeorganiseerd en onstabiel, indien hulle enigsins bestaan het. Lede van verskillende faksies het dikwels in die strate baklei en politieke sluipmoordaanvalle was volop. Die massas het spontaan by faksies betrokke geraak en openlik teen ander faksies geveg. Die ideologieë van dié faksies was soms vaag, met die stryd om plaaslike mag dikwels die enigste motivering vir die gevegte. === Opvoeding === Die Kulturele Rewolusie het China se opvoedingstelsel vir ’n ruk tot stilstand gedwing. In die vroeë maande van die rewolusie het skole en universiteite toegemaak. Laer- en middelbare skole is geleidelik heropen, maar kolleges en universiteite was tot in 1970 toe; sommige het eers in 1972 weer heropen.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iRr8GOrCLgkC&pg=PA164#v=onepage&q&f=false |title=Rise of the Red Engineers: The Cultural Revolution and the Origins of China's New Class |author= Joel Andreas |page=164 |publisher= Stanford University Press |year= 2009 |isbn=978-0-8047-6078-2 }}</ref> Die universiteite se toelatingseksamens is ná 1966 gekanselleer en is later vervang met ’n stelsel waar studente deur fabrieke, dorpe en militêre eenhede aanbeveel is. Toelatingseksamens is eers weer in 1977 onder Deng Xiaoping ingestel. Volgens die dokumente vir die vervolging van die Bende van Vier is 142&nbsp;000 kaders en onderwysers in opvoedingskringe vervolg en is verskeie bekende akademici, wetenskaplikes en opvoeders dood.<ref name="documents">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ipHX7n55ISIC&pg=PA132#v=onepage&q&f=false |title=Chinese Politics: Fall of Hua Kuo-Feng (1980) to the Twelfth Party Congress (1982) |editor= James T. Myers |editor2= Jürgen Domes |editor3= Erik von Groeling |publisher=University of South Carolina Press |year= 1995 |isbn= 978-1-57003-063-5 }}</ref> Daar word dikwels in die Weste sowel as in China na hierdie generasie gefolterde en swak opgevoede individue as die "verlore geslag" verwys.<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=GO5HrrJC_aMC&pg=PA195#v=onepage&q&f=false |title= Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication |author= Xing Lu |page=195 |publisher=University of South Carolina Press |year= 2004 |isbn=978-1-57003-543-2 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=YFkx41kszGUC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false |title=A River Forever Flowing: Cross-cultural Lives and Identities in the Multicultural Landscape |author= Ming Fang He |page=55 |publisher= Information Age Publishing|date= 2000|isbn=978-1-59311-076-5 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2012/10/24/world/asia/china-lost-generation/ |title=China's 'lost generation' recall hardships of Cultural Revolution |author=Tracy You |work=CNN |date=25 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125124443/https://edition.cnn.com/2012/10/24/world/asia/china-lost-generation/ |archive-date=25 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skoolopvoeding is verkort en die standaard het gedaal, en tog het die deel van die bevolking wat hul primêre skoolopleiding gekry het, toegeneem van minder as die helfte voor die rewolusie tot feitlik almal ná die tyd. Dié met ’n middelbareskoolopvoeding het van 15% tot meer as twee-derdes gestyg. Die opvoedingsgeleenthede op die platteland het geweldig toegeneem, terwyl dié vir stedelike kinders beperk is deur beleide teen die elite.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iRr8GOrCLgkC&pg=PA166#v=onepage&q&f=false |title=Rise of the Red Engineers: The Cultural Revolution and the Origins of China's New Class |author= Joel Andreas |pages=166–67 |publisher= Stanford University Press |year= 2009 |isbn=978-0-8047-6078-2 }}</ref> === Slagspreuke en retoriek === [[Lêer:Cultural revolution anhui.jpg|duimnael|upright|Oorblyfsels van ’n plakkaat met rewolusionêre slagspreuke in [[Anhui]].]] Volgens Shaorong Huang was die massauitwerking van die rewolusie te danke aan die groot getal politieke slagspreuke.<ref name=huang>Huang, Shaorong. "The power of Words: Political Slogans as Leverage in Conflict and Conflict Management during China's Cultural Revolution Movement," in Chinese Conflict Management and Resolution, deur Guo-Ming Chen en Ringo Ma (2001), Greenwood Publishing Group</ref> Hy meen retoriek het ’n sentrale rol daarin gespeel om beide leiers en gewone burgers te beïnvloed. Een van die slagspreuke wat algemeen gebruik is, is: "Om te rebelleer is geregverdig."<ref name="huang" /> Volgens Huang was politieke slagspreuke alomteenwoordig in mense se lewe; dit is op van buskaartjies tot sigaretpakkies gedruk.<ref>[[#Gao8|Gao 2008]]. bl. 14.</ref> Werkets was veronderstel om "rewolusie te snap en produksie te verhoog". Boere moes meer varke grootmaak, want "meer varke beteken meer kusnmis, en meer kunsmis beteken meer graan". Selfs ’n terloopse opmerking deur Mao, "[[Patats]] is lekker; ek hou daarvan", het op die platteland ’n algemene slagspreuk geword.<ref name="huang" /> Politieke slagspreuke het drie bronne gehad: Mao, die amptelike media van die party soos ''Volksdagblad'' en die Rooi Gardes.<ref name="huang" /> Laasgenoemde was die gewelddadigste, soos "Werp die vyand op die vloer en trap met die voet op hom", "Lank lewe die rooi terreur!" en "Dié wat teen Voorsitter Mao is, se hondeskedels sal in stukkies gebreek word".<ref name="huang" /> Die sinoloë Lowell Dittmer en Chen Ruoxi wys daarop dat [[Chinees]] histories gekenmerk is deur verfyndheid, delikaatheid, gematigheid en eerlikheid, sowel as die "kweek van ’n verfynde en elegante letterkundige styl".<ref name=dittmerchen>Dittmer, Lowel and Chen Ruoxi. (1981) "Ethics and rhetoric of the Chinese Cultural Revolution," Studies in Chinese Terminology, 19, bl. 108</ref> Dit het tydens die Kulturele Rewolusie varander. Retoriek was vol militante en gewelddadige woorde.<ref name="huang" /> Slagspreuke was ’n kragtige en doeltreffende manier om "gedagtehervorming" teweeg te bring en miljoene mense te mobiliseer in ’n gesamentlike aanval op die subjektiewe wêreld, "terwyl hul objektiewe wêreld terselfdertyd hervorm is".<ref name="huang" /><ref name="Dittmer en Chen 1981, bl. 12">Dittmer en Chen 1981, bl. 12.</ref> Dittmer en Chen glo die klem op politiek het die taal ’n baie doeltreffende vorm van propaganda gemaak, maar "dit ook verander in ’n jargon van stereotipes – vertonerig, herhalend en vervelig".<ref name="Dittmer en Chen 1981, bl. 12" /> Om hulle van die tydperk te distansieer, het Deng Xiaoping se regering politieke slagspreuke aansienlik verminder, hoewel dit weer in die laat 1990's effens toegeneem het. === Kuns en letterkunde === Voor die Kulturele Rewolusie, in die jare 1958–1966, het die [[Drama|teater]] deel van die politieke stryd geword. Toneelstukke is gebruik om sekere lede van die partyleierskap te kritiseer of ondersteun. ’n [[Opera]] deur Wu Han met die naam ''Hai Rui uit Sy Amp Ontslaan'', is vertolk as bedekte kritiek teen Mao. Dit het gelei tot ’n aanval deur die politikus en teaterresensent Yao Wenyuan daarop, en dit word dikwels beskou as die daad wat tot die rewolusie gelei het.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=7zFiHwkpo88C&pg=PA236#v=onepage&q&f=false |title=The Contemporary Chinese Historical Drama: Four Studies |author= Rudolf G. Wagner |page=236 |publisher=University of California Press|edition =1st |year= 1990 |isbn=978-0-520-05954-2 }}</ref> Dit het ook die vervolging en dood van Wu Han tot gevolg gehad, asook van ander mense wat by teater betrokke was.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=3o_Ujqw4Kh0C&pg=PA102#v=onepage&q&f=false |title= Using the Past to Serve the Present: Historiography and Politics in Contemporary China |editor= by Jonathan Unger |publisher=M.E. Sharpe |page= 102 |year= 1997 |asin=B00FAWPDUU }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=XOGdnCPJSOMC&pg=PA497#v=onepage&q&f=false |title=Biographical Dictionary of Chinese Women, Volume 2 |editor1=Lily Xiao Hong Lee |editor2=A. D. Stefanowska |editor3=Sue Wiles |pages=497–500 |year=2003 |publisher= M.E. Sharpe |isbn=0-7656-0798-0 }}</ref> [[Lêer:Revolutionary opera.jpg|duimnael|Die ballet ''Die Rooi Vroueafdeling'', een van die modeldramas tydens die Kulturele Rewolusie.]] Tydens die rewolusie het Jiang Qing beheer oor die teater oorgeneem en rewolusionêre modeldramas ingestel. Tradisionele operas is verbied omdat hulle as [[Feodalisme|feodalisties]] en bourgeois beskou is, maar rewolusionêre operas is bevorder.<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=GO5HrrJC_aMC&pg=PA115#v=onepage&q&f=false |title= Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication |author= Xing Lu |page=115 |publisher=University of South Carolina Press |year= 2004 |isbn=978-1-57003-543-2 }}</ref> In die eerste drie jaar ná 1967 is agt modeldramas (ses operas en twee baletopvoerings) op die planke gebring; die mees noemenswaardige daarvan was ''Die Legende van die Rooi Lantern''. Hierdie operas was die enigste goedgekeurde stukke en operageselskappe moes hul repertoire daarvolgens aanpas of verander.<ref>[https://books.google.com/books?id=XbapwCJRtdUC&pg=PA176#v=onepage&q&f=false King. bl. 176]</ref> Die modeloperas is ook oor die [[radio]] uitgesaai, op [[Rolprent|film]] vasgelê, in die openbaar oor luidsprekers uitgeblêr en vir kinders in skole en werkers in fabrieke geleer – dit het die enigste vorm van teatervermaak vir miljoene Chinese geword.<ref name="turbulent decade" /><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GO5HrrJC_aMC&pg=PA115#v=onepage&q&f=false |title=Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication |author= Xing Lu |page=115 |publisher=University of South Carolina Press |year= 2004 |isbn=978-1-57003-543-2 }}</ref> In 1966 het Jiang Qing ’n beroep gedoen om ’n nuwe vorm van letterkunde en die kunste, asook optrede teen enige vorm daarvan wat as bourgeois, teensosialisties of anti-Maoïsties beskou is.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=7bNooFMV12sC&pg=PA352#v=onepage&q&f=false |title=Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution |author1=Jiaqi Yan |author2=Gao Gao |pages=352–53 |publisher= University of Hawai'i Press |edition= 1st |year= 1996 |isbn=978-0-8248-1695-7 }}</ref> Skrywers, kunstenaars en intellektuele wat met die "ou kultuur" verbind is, moes uitgewis word. Dit het die meeste van hulle ingesluit, en hulle is vervolg, gekritiseer en veroordeel; van hulle is in die openbaar verneder, gevange geneem en "hervorm" deur middel van dwangarbeid.<ref name="hong" /> Volgens die dokumente vir die vervolging van die Bende van Vier wat in 1980 uitegreik is, is meer as 2&nbsp;600 mense op die terrein van kuns en letterkunde deur die departement van kultuur alleen vervolg.<ref name="documents">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ipHX7n55ISIC&pg=PA132#v=onepage&q&f=false |title=Chinese Politics: Fall of Hua Kuo-Feng (1980) to the Twelfth Party Congress (1982) |editor= James T. Myers |editor2= Jürgen Domes |editor3= Erik von Groeling |publisher=University of South Carolina Press |year= 1995 |isbn= 978-1-57003-063-5 }}</ref> Baie is dood weens die beproewing en vernedering – die naam van 200 bekende skrywers en kunstenaars wat in die Kulturele Rewolusie ná vervolging dood is, is in 1979 in ere herstel.<ref name="hong">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=S7C9xtFKGWEC&pg=PA213#v=onepage&q&f=false |title=A History of Contemporary Chinese Literature |author= Zicheng Hong |translator=Michael M. Day |publisher=Brill |pages=213–14 |year= 2009 |isbn=978-9004173668 }}</ref> Die werk van net ’n paar skrywers, wat toestemming of nuwe kwalifikasies gekry het, is tydens die rewolusie gepubliseer en herdruk. Die onderwerpe was streng gedefinieer en teen 1968 het geen letterkundetydskrifte meer bestaan nie. Ná 1972 is meer skrywers weer toegelaat om te skryf en verskeie tydskrifte het weer begin verskyn, maar die meeste skrywers kon steeds nie hul werk laat publiseer nie.<ref name="hong" /><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=S7C9xtFKGWEC&pg=PA219#v=onepage&q&f=false |title=A History of Contemporary Chinese Literature |author= Zicheng Hong |translator=Michael M. Day |publisher=Brill |pages=219–20 |year= 2009 |isbn=978-9004173668 }}</ref> Dieselfde het in die [[rolprent]]bedryf gebeur: ’n Boekie met die titel ''400 rolprente wat gekritiseer moet word'' is uitgegee en verskeie [[regisseur]]s, [[Akteur|akteurs en aktrises]] is gemartel en in hegtenis geneem.<ref name="turbulent decade">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=7bNooFMV12sC&pg=PA401#v=onepage&q&f=false |title=Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution |author1=Jiaqi Yan |author2=Gao Gao |pages=401–02 |publisher= University of Hawai'i Press |edition= 1st |year= 1996 |isbn=978-0-8248-1695-7 }}</ref> Baie van hulle was Jiang Qing se teenstanders en vriende in die bedryf.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=3XNyF4a7xHsC&pg=PA128&lpg=PA128#v=onepage&q&f=false |title=China on Film: A Century of Exploration, Confrontation, and Controversy |author= Paul G. Pickowicz <!--|pages=371–372 -->|pages=128–29 |publisher=Rowman & Littlefield Publisher|year= 2013 |isbn=978-1-4422-1179-7 }}</ref> Geen nuwe rolprente is in sewe jaar vervaardig nie, buiten ’n paar goedgekeurde "modeldramas" en hoogs ideologiese prente.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V0R-3zFSJbkC&pg=PA207#v=onepage&q&f=false |title= Handbook of Chinese Popular Culture |editor= Dingbo Wu |editor2= Patrick D. Murphy |page=207 |publisher=Greenwood Press |year=1994 |isbn= 978-0-313-27808-2 }}</ref> Nadat die Kommuniste beheer oor China oorgeneem het, is ’n groot deel van die gewilde [[musiek]] veroordeel en verbied, en die skrywers van sulke musiek is vervolg.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wiQJmCxVICcC&pg=PA226#v=onepage&q&f=false |title=Jazz Planet |editor= E. Taylor Atkins |page=226 |publisher=University Press of Mississippi |year= 2004 |isbn= 978-1-57806-609-4 }}</ref> Liedjies met rewolusionêre temas is bevorder, soos "Loflied aan die Moederland" en "Die Ooste is Rooi". Veral laasgeboemde was uiters gewild en het die "Vrywilligersmars" de facto as die land se volkslied vervang. Laasgenoemde is egter ná die Kulturele Rewolusie heringestel as volkslied. ==== Propagandakuns ==== Van die langsdurende beelde van die Kulturele Rewolusie kom van plakkate af. Propagandakuns op plakkate is gebruik vir veldtogte en kommunikasie met die massa, en dit was dikwels die hoofbron van inligting vir die bevolking. Hulle is in groot getalle vervaardig en wyd versprei. Hulle is deur die regering en die Rooi Gardes gebruik om die publiek op te voed en die party se ideologieë te versprei.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=I3S6mlTj1K4C&pg=PA4#v=onepage&q&f=false |title= Picturing Power in the People's Republic of China: Posters of the Cultural Revolution |editor1=Harriet Evans |editor2=Stephanie Donald |pages=1–5 |publisher= Rowman & Littlefield |year= 1999 |isbn=978-0-8476-9511-9}}</ref> Daar was verskeie soorte; die belangrikste [[genre]]s was die "grootkarakterplakkate" (''dazibao'') en "kommersiële propagandaplakkate" (''xuanchuanhua'').<ref name="posters">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=XxxKXShYEJwC&pg=PA10#v=onepage&q&f=false |title=Chinese Posters: Art from the Great Proletarian Cultural Revolution |author= Lincoln Cushing |author2= Ann Tompkins |pages=7–12 |publisher=Chronicle Books |year= 2007 |isbn=978-0-8118-5946-2 }}</ref> ’n ''Dazibao'' kon ’n slagspreuk, gedig, kommentaar en/of grafika bevat en is teen openbare mure aangebring. Hulle was belangrik in Mao se stryd in die rewolusie, en hy het self op 5 Augustus 1966 ’n ''dazibao'' geskryf waarin hy ’n oproep op die mense doen om [[#Bombardering van die Hoofkwartier|"die hoofkwartier te bombardeer"]].<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=XxxKXShYEJwC&pg=PA5#v=onepage&q&f=false |title=Chinese Posters: Art from the Great Proletarian Cultural Revolution |author= Lincoln Cushing |author2= Ann Tompkins |page=5 |publisher=Chronicle Books |year= 2007 |isbn=978-0-8118-5946-2 }}</ref> Die "kommersiële" plakkate is deur die regering geskep en goedkoop aan winkels verskaf sodat mense dit kon koop en in hul huis ophang. Die kunstenaars was amateurs en die plakkate was in ’n sosialisties-realistiese styl met sekere konvensies – die beelde van Mao was byvoorbeeld "rooi en glad en het lig uitgestraal".<ref name="posters" /><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=h3kDsTxGSJMC&pg=PA360#v=onepage&q&f=false |title=Painters and Politics in the People's Republic of China, 1949–1979 |author= Julia Frances Andrews |page=360 |publisher=University of California Press |year= 1995 |isbn=978-0-520-07981-6 }}</ref> === Historiese oudhede === [[Lêer:Trip to Ningxia and Gansu.jpg|duimnael|Die gesig van [[Boeddha]]s is in die Kulturele Rewolusie verwoes.]] China se historiese terreine, artefakte en argiewe is verwoes omdat hulle beskou is as deel van die "ou manier van dink". Beslag is op artefakte gelê, museums en huise is geplunder en enige voorwerp wat moontlik bourgeois of feodalistiese idees ondersteun het, is verwoes. Daar is min rekords oor presies wat vernietig is – Westerse waarnemers meen ’n groot deel van China se duisende jare oue geskiedenis is daarmee heen, of dit is in die 10 jaar van die rewolusie uit die land gesmokkel en oorsee verkoop. Hoewel die vandalisme gepleeg is deur die rewolusie se vurigste ondersteuners, is dit nie amptelik deur die Kommunistiese Party goedgekeur nie. Hul amptelike beleid was juis die beskerming van sulke voorwerpe. Op 14 Mei 1967 het die party se sentrale komitee ’n dokument uitgevaardig waarin ’n beroep gedoen word om die beskerming van kulturele oudhede en boeke.<ref name="Gao 2008. bl. 21">[[#Gao8|Gao 2008]]. bl. 21.</ref> Enorme skade is desondanks aan China se kultuurerfenis aangerig. Volgens ’n opname in 1972 in Beijing van 18 belangrike kultuurerfenisterreine, onder meer die [[Tempel van die Hemel]] en die [[Ming-graftombe]]s, was daar groot verwoesting. Van die 80 kultuurerfenisterreine onder beskerming van die munisipaliteit is 30 vernietig, en van die 6&nbsp;843 kultuurterreine wat volgens ’n wet van 1958 beskerm word, is 4&nbsp;922 beskadig of verwoes.<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=zDhquEq5kTYC&pg=PA446&f=false#v=onepage&q&f=false |title= Beijing Record: A Physical and Political History of Planning Modern Beijing |author= Jun Wang |pages=446–47 |publisher= World Scientific Publishing Co Pte Ltd. |year= 2011 |isbn=978-9814295727 }}</ref><ref name="Barnouin" /> Talle waardevolle ou boeke, skilderye en ander oudhede is verbrand.<ref name="Barnouin">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=D1iIkALdmNIC&pg=PA98#v=onepage&q&f=false |title=Ten Years of Turbulence: The Chinese Cultural Revolution |author= Barbara Barnouin |author2= Changgen Yu |page=98 |year=2010 |publisher=Kegan Paul International, Routledge |isbn=978-0-7103-0458-2 }}</ref> Latere [[argeologie]]se uitgrawings en voorwerpe is ná die rewolusie beskerm en verskeie groot ontdekkings, soos dié van die [[Terracottaleër]] en [[Mawangdui]], is ná die hoogtepunt van die rewolusie gemaak.<ref name="Gao 2008. bl. 21" /> === Vervolgings en dodetal === Miljoene Chinese is tydens die Kulturele Rewolusie gewelddadig vervolg. Dié wat as spioene, "revisioniste" of lede van die "verdagte" klasse geëien is, is geslaan, gevange geneem, verkrag, gemartel en stelselmatig lastig geval en verneder, beslag is op hul eiendom gelê en hulle is mediese sorg geweier. Minstens honderdduisende mense is vermoor of uitgehonger of moes hulle letterlik doodwerk. Nog miljoene is onder dwang geskuif. Jong mense moes uit die stede na die platteland trek, waar hulle moes afstand doen van alle vorme van standaardopvoeding en onderwerp is aan die propagandistiese leerstellings van die Kommunistiese Party.<ref name="Harding" /> Baie mense kon nie die marteling en vervolging uithou nie en het selfmoord gepleeg. In die verhoor van die sogenaamde Bende van Vier het ’n Chinese hof verklaar 729&nbsp;511 mense is vervolg, van wie 34&nbsp;800 vermoedelik dood is.<ref>James P. Sterba, ''The New York Times'', 25 Januarie 1981</ref> Volgens die Mao-biografie ''Mao: The Unknown Story'' is ’n geraamde 100&nbsp;000 mense in een van die ergste faksiegevegte in Januarie tot April 1968 in [[Guangxi]] dood voordat premier Zhou die Volksbevrydingsleër gestuur het om tussenbeide te tree.{{sfn|ChangHalliday|2005| p = 545}} Tot 3&nbsp;miljoen mense is tydens die rewolusie dood.{{sfn|ChangHalliday|2005| p = 569}} Ramings van die dodetal, insluitende burgerlikes en Rooi Gardes, verskil baie.<ref>{{cite web |url=http://necrometrics.com/20c5m.htm#Mao |title=Source List and Detailed Death Tolls for the Primary Megadeaths of the Twentieth Century |work=Necrometrics |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200618025957/http://necrometrics.com/20c5m.htm |archive-date=18 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit strek tot ’n paar miljoen, maar ’n raming van sowat 400&nbsp;000 is volgens die historikus Maurice Meisner ’n algemeen aanvaarde minimum.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=YpV7vbvclfgC&pg=PA354#v=onepage&q&f=false |title=Mao's China and After: A History of the People's Republic |edition= 3de |author= Maurice Meisner |page=354 |publisher=Free Press |year= 1999 |isbn=978-0-684-85635-3 }}</ref> Volgens MacFarquhar en Schoenhals is sowat 36&nbsp;miljoen mense net op die platteland vervolg, van wie tussen 750&nbsp;000 en 1,5&nbsp;miljoen dood is en rofweg dieselfde getal permanent beseer is.<ref>MacFarquhar en Schoenhals. bl. 262</ref> Die werklike syfers sal seker nooit bekend wees nie, want baie sterfgevalle is nie gerapporteer nie of is verdoesel. Die staat se [[demografie]]se rekords was in dié tyd ook baie swak en China is huiwerig om ’n amptelike ondersoek na die tydperk te gelas.<ref>[http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,483023,00.html ''The Chinese Cultural Revolution: Remembering Mao's Victims''] deur Andreas Lorenz (Beijing) ''Der Spiegel'' aanlyn. 15 Mei 2007</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [http://www.asianews.it/news-en/Li-Peng,-the-%E2%80%9Cbutcher-of-Tiananmen,%E2%80%9D-was-%E2%80%9Cready-to-die%E2%80%9D-to-stop-the-student-turmoil-18592.html "Li Peng, the 'Butcher of Tiananmen,' was 'Ready to Die' to Stop the Student Turmoil"]. ''AsiaNews.it''. 2003. Besoek op 21 Augustus 2011. * Barnouin, Barbara en Yu Changgen. [https://books.google.com/books?id=NztlWQeXf2IC&printsec=frontcover&dq=zhou+enlai&hl=en&ei=wBkuTdKyB4H_8AaJucigAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false ''Zhou Enlai: A Political Life'']. Hongkong: Chinese University of Hong Kong, 2006. {{ISBN|962-996-280-2}}. Besoek op 12 Maart 2011. * Chang, Jung en Halliday, Jon. Mao: The Unknown Story.Jonathan Cape, Londen, 2005. * Ewing, Kent. (4 Junie 2011). "Mao's Army on the Attack". ''Asia Times Online''. Asia Times Online (Holdings). Besoek by <http://www.atimes.com/atimes/China/MF04Ad01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223806/http://www.atimes.com/atimes/China/MF04Ad01.html |date= 3 Maart 2016 }}> op 16 Junie 2011. * Fong Tak-ho. (19 Mei 2006). "Cultural Revolution? What Revolution?" ''Asia Times Online''. Asia Times Online (Holdings). Besoek by <http://www.atimes.com/atimes/China/HE19Ad01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624083748/http://www.atimes.com/atimes/China/HE19Ad01.html |date=24 Junie 2011 }}> op 1 Junie 2011. * {{cite book |title= The Battle for China's Past: Mao and the Cultural Revolution |author= Gao, Mobo |year= 2008 |publisher= Pluto Press |location= Londen |isbn= 978-0-7453-2780-8|ref=Gao08}} Besoek by <https://web.archive.org/web/20121103094507/http://www.strongwindpress.com/pdfs/EBook/The_Battle_for_Chinas_Past.pdf> op 2 September 2012. * {{cite book |title= Art in Turmoil: The Chinese Cultural Revolution, 1966–76 |editor= Richard King |publisher=University of British Columbia Press |year=2010 |isbn=978-0-7748-1543-7 }} * {{cite book |title= Mao's Last Revolution |author= MacFarquhar, Roderick. Schoenhals, Michael. |year= 2006 |publisher= Harvard University Press |isbn= 978-0-674-02332-1 |ref=Har08}} * Spence, Jonathan D. (1999). ''The Search for Modern China'', New York: W.W. Norton and Company. {{ISBN|0-393-97351-4}}. * {{cite book |title= Enemies of the People: The Ordeal of Intellectuals in China's Great Cultural Revolution|author= Thurston, Anne F. |year= 1988 |publisher= Harvard University Press |location= Cambridge |isbn= |ref=Thu88}} * Teiwes, Frederick C. & Sun, Warren. (2004). "The First Tiananmen Incident Revisited: Elite Politics and Crisis Management at the End of the Maoist Era". ''Pacific Affairs''. Vol. 77, No. 2, Summer. 211–35. Besoek by <https://www.jstor.org/stable/40022499> op 11 Maart 2011. * Zhao Ziyang. ''Prisoner of the State: The Secret Journal of Premier Zhao Ziyang''. Vert. en red. Bao Pu, Renee Chiang en Adi Ignatius. New York: Simon and Schuster. 2009. {{ISBN|1-4391-4938-0}} == Eksterne skakels == * [http://www.britannica.com/eb/article-9028164/Cultural-Revolution ''Encyclopædia Britannica''. "The Cultural Revolution"] * [https://web.archive.org/web/20070429003300/http://library.thinkquest.org/26469/cultural-revolution/history.html Geskiedenis van die Kulturele Rewolusie] * [http://www.sinohits.net/posters/index.htm Foto's: Chinese propagandaplakkate] * [http://www.chinese-memorial.org/ Gedenkteken vir slagoffers van die Kulturele Rewolusie] * [http://www.monthlyreview.org/0305pugh.htm "William Hinton on the Cultural Revolution"] deur Dave Pugh * [http://www.cnd.org/CR/english/articles/violence.htm "Student Attacks Against Teachers: The Revolution of 1966"] deur Youqin Wang * {{Commons-kategorie inlyn|Cultural Revolution}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Cultural Revolution|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kulturele Rewolusie| ]] 8dxeomgaonod304ekl8y4gj2p1fzlar 0 134764 2918641 2860790 2026-07-21T14:23:06Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Constitution_of_the_United_States,_page_1.jpg" met "Constitution_of_the_United_States_-_DPLA_-_9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3_(page_1).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:F 2918641 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Constitution of the United States - DPLA - 9ca804144bd5965e992ae3528bc3c6a3 (page 1).jpg|duimnael|Die eerste bladsy van die Verenigde State van Amerika se grondwet uit 1787]] Die '''Grondwet van die Verenigde State''' ([[Engels]]: ''United States Constitution'') is die hoogste wet van die [[Verenigde State van Amerika]].<ref>{{en}} Maier, Pauline (2010). Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788. New York: Simon & Schuster. {{ISBN|978-0-684-86854-7}}. Bladsy 35.</ref> Dié [[grondwet]] is op 17 September 1787 aangeneem, op 21 Junie 1788 bekragtig en het op 4 Maart 1789 in werking getree. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|United States Constitution}} * {{en}} [https://www.congress.gov/constitution-annotated/ Ontleding en interpretasie van die Grondwet van die Verenigde State] * {{en}} [https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Constitution.html Grondwet van die Verenigde State] * {{en}} [https://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html Amerika se stigtingsdokumente] * {{en}} [https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm Grondwet van die Verenigde State] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Constitution-of-the-United-States-of-America|title=Constitution of the United States of America|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|date=9 Maart 2018|accessdate=20 Maart 2018}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Grondwette|Verenigde State]] [[Kategorie:Regering van die Verenigde State van Amerika]] 6udjxs5jnomvv0qv7ukk43ibw4sjfpi 0 135743 2918883 2910660 2026-07-23T08:51:36Z StarDeg 27743 2918883 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Viktor Orbán | beeld = Viktor_Orban_2025_(cropped).jpg | beeldonderskrif = Orbán in 2025 | geboortenaam = Viktor Mihály Orbán | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|5|31}} | geboorteplek = Székesfehérvár, Hongarye | nasionaliteit = Hongaarse | orde = [[Eerste Minister]] van [[Hongarye]] | termynaanvang = 29 Mei 2010 | termyneinde = 9 Mei 2026 | voorganger = [[Gordon Bajnai]] | opvolger = [[Péter Magyar]] | leier = {{plainlist| * [[László Sólyom]] * [[Pál Schmitt]] * [[János Áder]] * [[Katalin Novák]] * [[Tamás Sulyok]] }} | vise = {{plainlist| * [[Tibor Navracsics]] * [[Sándor Pintér]] * [[Zsolt Semjén]] * [[Mihály Varga]] }} | orde1 = Eerste Minister van Hongarye | termynaanvang1 = 6 Julie 1998 | termyneinde1 = 27 Mei 2002 | vise1 = [[István Stumpf]] | voorganger1 = [[Gyula Horn]] | opvolger1 = [[Péter Medgyessy]] | orde2 = President van [[Fidesz]] | termynaanvang2 = 17 Mei 2003 | termyneinde2 = | voorganger2 = János Áder | orde3 = President van [[Fidesz]] | termynaanvang3 = 18 April 1993 | termyneinde3 = 29 Januarie 2000 | voorganger3 = ''Amp gestig'' | opvolger3 = [[László Kövér]] | orde4 = Leier van die Fidesz-groep in die [[Nasionale Vergadering (Hongarye)|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang4 = 23 Mei 1990 | termyneinde4 = 18 April 1993 | voorganger4 = ''Posisie gestig'' | opvolger4 = [[József Szájer]] | orde5 = Lid van die [[Nasionale Vergadering (Hongarye)|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang5 = 2 Mei 1990 | termyneinde5 = | party = [[Fidesz]] (sedert 1988) | eggenoot = {{marriage|Anikó Lévai|1986}} | kinders = 5, insluitend [[Gáspár Orbán|Gáspár]] | alma_mater = Eötvös Loránd Universiteit (Juris Doctor) | beroep = {{hlist|Politikus|prokureur}} }} '''Viktor Mihály Orbán''' ([[Hongaars]]: [ˈviktor ˈorbaːn]; gebore [[31 Mei]] [[1963]]) is 'n [[Hongarye|Hongaarse]] politikus en juris. Hy dien van [[2010]] tot 2026 as die eerste minister van Hongarye. Hy het hierdie amp ook van [[1998]] tot [[2002]] bekleë. Hy was van [[1993]] tot [[2000]] en is sedert [[2003]] die leier van die nasionaalkonserwatiewe [[Fidesz]]-party. Op [[19 November]] [[2016]] het hy István Bethlen as die langsdienende eerste minister in Hongaarse geskiedenis verbygesteek. Op 12 April 2026 het hy sy nederlaag erken nadat hy die 2026 Hongaarse parlementêre verkiesing verloor het.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/live/c2d8zw2d3rkt |title=Viktor Orbán concedes with Hungarian opposition on course for landslide election win |date=12 April 2026 |work=[[BBC]]}}</ref> Op 3 April 2022 is Orbán vir 'n verdere termyn verkies in Hongarye se algemene verkiesing. Dit sal sy vierde agtereenvolgende termyn as Eerste Minister van Hongarye wees.<ref>https://www.zerohedge.com/geopolitical/will-viktor-orban-bring-down-house-davos-built</ref> Orbán se party, Fidesz, sal danksy die oorwinning 'n tweederde meerderheid in die parlement hê, met 135 setels vergeleke met die opposisie alliansie se 56 setels. Dit is ook Fidesz se vierde agtereenvolgende oorwinning sedert 2010.<ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-60981648</ref> == Vroeë lewe == Orbán is op 31 Mei 1963 in Székesfehérvár in 'n landelike middelklas gesin gebore as die oudste seun van die landboukundige en sakeman Győző Orbán (gebore 1940)<ref>[http://hvg.hu/kkv/20120708_orbanpapa_kobanyaceg ''A Közgép is hizlalhatja Orbán Győző cégét''], Heti Világgazdaság, 11 Julie 2012.</ref> en die spesiale opvoeder en spraakterapeut, Erzsébet Sípos (gebore 1944).<ref>{{cite web |url=https://www.geni.com/people/Erzsébet-S%C3%ADpos/6000000023233361295 |title=Erzsébet Sípos |website=Geni.com |access-date=19 Maart 2019}}</ref> Hy het twee jonger broers, albei sakemanne, Győző jr. (gebore 1965) en Áron (gebore 1977). Sy oupa aan vaderskant, Mihály Orbán, het [[Landbou|boerdery]] en veeteelt beoefen. Orbán het sy kinderjare in twee nabygeleë dorpe, Alcsútdoboz en Felcsút in die Fejér-distrik, deurgebring;{{sfn|Lendvai|2017|pp=11–12}} hy het skool daar en in Vértesacsa bygewoon.<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=Népszabadság |date=13 Mei 2000 |access-date=19 Maart 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language=hu |url= http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title=Orbán Viktor |year=1996 |type=biography |trans-title=Viktor Orbán |publisher=arlament |place=Hongarye}}</ref> In 1977 het sy gesin permanent na Székesfehérvár verhuis.{{sfn|Lendvai|2017|pp=14, 265}} Op die ouderdom van 14 en 15, terwyl hy by sy sekondêre skool was, was hy sekretaris van die kommunistiese jeugorganisasie, KISZ, waarvan die lidmaatskap verpligtend was om aan 'n universiteit te kan inskryf.<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Boedapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref>{{citation |last=Debreczeni |first=József |title=Orbán Viktor |publisher=Osiris |place=Boedapest |year=2002 |language=hu}}</ref> Orbán het in 1981 van die Blanka Teleki Hoërskool in Székesfehérvár, waar hy [[Engels]] gestudeer het, gematrikuleer. Hy het toe twee jaar militêre diens voltooi.<ref name=PK/> Hy het later in 'n onderhoud gesê dat hy homself voor hierdie tyd as 'n "naïewe en toegewyde ondersteuner" van die kommunistiese bewind beskou het, maar tydens sy militêre diens het sy politieke sieninge radikaal verander.<ref>Debreczeni, József: ''Orbán Viktor'', Osiris Kiadó, Boedapest, 2002.</ref> Daarna, in 1983, het Orbán regte aan die Universiteit Eötvös Loránd in Boedapest gaan studeer. Hy het sy tesis oor die [[Solidarność|Poolse Solidariteitbeweging]] geskryf.<ref name=PK>{{cite book |last1=Kenney |first1=Padraic |title=A Carnival of Revolution: Central Europe 1989 |date=2002 |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit |location=Princeton |isbn=0-691-05028-7 |page=138}}</ref> Na die verkryging van sy doktorsgraad in die regte<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Regsfakulteit] - webwerf van die Universiteit Eötvös Loránd</ref> in 1987,<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] - website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] - website of the Hungarian parliament</ref> het hy twee jaar lank in Szolnok gewoon, terwyl hy na sy werk in Boedapest as sosioloog by die Bestuursopleidingsinstituut van die Departement van Landbou en Voedsel gependel het.<ref>{{citation |language=hu |url=http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf |title=Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type=biography |publisher=National Assembly |place=Hongarye}}</ref> In 1989 het Orbán 'n beurs van die [[George Soros|Soros]]-stigting ontvang om politieke wetenskap aan Pembroke College, [[Universiteit van Oxford|Oxford]], te studeer.<ref name="biography"/> Sy persoonlike tutor was die [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegeliaanse]] politieke filosoof Zbigniew Pełczyński.<ref>{{citation |title=Fulbright report |url=http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place=Oxford, Verenigde Koninkryk |website=[[Rhodes House]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date=15 Desember 2014 |access-date=18 Desember 2023 |archivedate=15 Desember 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf }}</ref> In Januarie 1990 het hy Oxford verlaat en na Hongarye teruggekeer om vir 'n setel in Hongarye se eerste post-kommunistiese parlement te staan.{{sfn|Lendvai|2017|p=23}} ==Eerste premierskap (1998–2002)== [[File:Orban Prodi 1999.jpg|thumb|right|Orbán saam met [[Romano Prodi]] in 1999]] In 1998 het Orbán ’n koalisie gevorm met die Hongaarse Demokratiese Forum (MDF) en die Onafhanklike Kleinboereparty (FKGP). Die koalisie het die 1998 Hongaarse parlementêre verkiesing met 42% van die stemme gewen. Orbán het op 35-jarige ouderdom die tweede jongste eerste minister van Hongarye geword. In Februarie het die regering besluit dat plenêre sittings van die Hongaarse parlement slegs elke derde week gehou sou word. Opposisiepartye het die verandering sterk teengestaan en aangevoer dat dit wetgewende doeltreffendheid en parlementêre toesig sou verswak. In Maart het die regering ook probeer om die vereiste van ’n tweederdemeerderheid in sekere stemprosesse met ’n gewone meerderheid te vervang, maar die Konstitusionele Hof het dit ongrondwetlik verklaar. Twee van Orbán se staatssekretarisse het in Mei bedank weens hul betrokkenheid in ’n omkoopskandaal wat met die Amerikaanse maatskappy Lockheed Martin verband gehou het. Die regering was ook betrokke by ’n langdurige dispuut met die stadsraad van Boedapest oor die kansellasie van groot stedelike projekte, insluitend die bou van ’n nuwe Nasionale Teater. Die verhouding tussen die regeringskoalisie en die opposisie het verder versleg. Die regering het probeer om hoofde van belangrike instellings te vervang, terwyl die opposisie weerstand gebied het. Orbán het soms vir lang tydperke nie aan parlementêre vraagtyd deelgeneem nie, wat kritiek op sy leierskap versterk het. ’n Verslag deur die Internasionale Federasie van Joernaliste het later die Hongaarse regering gekritiseer vir politieke invloed op die media. Verskeie skandale in 2001 het bygedra tot die uiteindelike verbrokkeling van die koalisie. ’n Omkoopskandaal het die FKGP ernstig verswak en gelei tot die bedanking van József Torgyán uit sleutelposisies. ===Ekonomie=== Die regering se ekonomiese beleid het belastingverlagings, vermindering van inflasie en werkloosheid, en stabilisering van die begroting ingesluit. Inflasie het gedaal van 15% in 1998 tot 7.8% in 2001, terwyl BBP-groei bestendig gebly het en die begrotingstekort en staatskuld afgeneem het. ===Buitelandse beleid=== [[Lêer:Orbán_and_Bush.jpg|regs|duimnael|Orbán saam met [[George W. Bush]] by die [[Withuis]] in 2001]] Op 12 Maart 1999 het Hongarye by [[NAVO]] aangesluit saam met [[Pole]] en [[Tsjeggië]]. Dit het Hongarye in die [[Kosovo-oorlog|Kosovo-krisis]] betrek en militêre modernisering vereis. In 1999 is die sogenaamde “statuswet” aanvaar om etniese Hongare in buurlande te ondersteun, wat spanning met sommige buurlande veroorsaak het. Na onderhandelinge met [[Roemenië]] en verdere toegewings is die wet aangepas, en [[Slowakye]] het dit later ook aanvaar. ==Leier van die Opposisie (2002–2010)== Fidesz en die [[Hongaarse Sosialistiese Party]] (MSZP) was in die aanloop tot die 2002-verkiesing kop-aan-kop in meningspeilings. In die April-verkiesing het MSZP gewen en ’n koalisie met die Alliansie van Vrye Demokrate gevorm. Die 2002 Hongaarse parlementêre verkiesing het ’n rekordopkoms van 70.5% gehad en die aantal partye in die parlement is van ses tot vier verminder. Die opposisie het die uitslag betwis en onreëlmatighede beweer, maar internasionale waarnemers van die [[Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] het die verkiesing oor die algemeen geldig geag, met kritiek hoofsaaklik op staatsmedia-bias. In die 2004 Europese Parlement-verkiesing in Hongarye het Fidesz ’n groot oorwinning behaal met 47.4% van die stemme. [[File:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Political Bureau 9 November 2006 (97).jpg|thumb|left|Orbán en [[Hans-Gert Pöttering]] in 2006]]In die 2006 parlementêre verkiesing het Fidesz weer nie ’n meerderheid behaal nie, wat Orbán se leierskap tydelik bevraagteken het, maar hy is in 2007 herverkies as president van Fidesz. In 2006 het Fidesz ook groot oorwinnings in munisipale verkiesings behaal, insluitend 15 van die 23 groot stadsposte. In 2008 het ’n nasionale referendum, geïnisieer deur Fidesz, gelei tot die afskaffing van gesondheids- en onderwysfooie, en is as ’n belangrike oorwinning vir die party beskou. In die 2009 Europese Parlement-verkiesing in Hongarye het Fidesz ’n groot oorwinning behaal met 56.36% van die stemme en 14 setels. ==Tweede premierskap (2010–hede)== [[File:Necasmeeting.jpg|thumb|Orbán (2de van links) by ’n beraad van die [[Visegrád-groep]], [[Duitsland]] en [[Frankryk]] in 2013]] ===Tweede regering (2010–2014)=== In die 2010 Hongaarse parlementêre verkiesing het Fidesz 52.7% van die stemme gewen en ’n tweederdemeerderheid in die parlement behaal. Hierdie meerderheid het grondwetlike veranderinge moontlik gemaak, insluitend die opstel van ’n nuwe grondwet in 2011, wat die vorige 1949-grondwet vervang het. Die nuwe kiesstelsel het die aantal parlementsetels van 386 tot 199 verminder. Die nuwe grondwet het op 1 Januarie 2012 in werking getree. In 2012 is ’n plat inkomste-belasting van 16% ingestel, saam met hervormings in pensioene, maatskaplike stelsels en die sentrale bankwetgewing. In 2014 het Hongarye ’n ooreenkoms met [[Rusland]] onderteken vir die uitbreiding van die Paks-kernkragsentrale, gefinansier deur ’n Russiese lening, sonder ’n openbare tenderproses. ===Derde regering (2014–2018)=== In die 2014 Hongaarse parlementêre verkiesing het Fidesz 133 van 199 setels gewen. In dieselfde jaar het Orbán die konsep van “onliberale demokrasie” bekendgestel. In 2014 het Orbán ook ’n voorgestelde internetbelasting en daaropvolgende protesoptogte in Hongarye in die gesig gestaar. Tydens die 2015 Europese migrasiekrisis het sy regering ’n grensheining met Serwië gebou en streng migrasiebeleid ingestel. Die EU se migrasie-kwotabeleid is deur Hongarye verwerp. In die 2015–2020 Europese migrasiekrisis-periode het Hongarye verskeie EU-regsgedinge oor asiel- en migrasiebeleid in die gesig gestaar. === Vierde regering (2018–2022) === In die 2018 Hongaarse parlementsverkiesing het die Fidesz–KDNP-alliansie weer ’n tweederdemeerderheid behaal en Orbán het eerste minister gebly. Die veldtog het gefokus op immigrasie en buitelandse invloed en is wyd beskou as ’n versterking van regse populisme in Europa. In 2018 het Orbán verklaar dat Hongarye nie “diverse” of “gemeng” moet word nie, met klem op nasionale en kulturele homogeniteit. In Maart 2020 het die parlement noodwetgewing aanvaar wat Orbán toegelaat het om per dekreet te regeer en verkiesings op te skort.<ref>{{Cite news |url=https://www.dw.com/en/hungary-passes-law-allowing-viktor-orban-to-rule-by-decree/a-52956243 |title=Hungary passes law allowing Viktor Orban to rule by decree|work=Deutsche Welle |date=30 Maart 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Bayer|first=Lili|url=https://www.politico.eu/article/hungary-viktor-orban-rule-by-decree/|title=Hungary's Viktor Orbán wins vote to rule by decree|work=Politico|date=30 Maart 2020}}</ref> In 2021 is beheer van 11 staatsuniversiteite oorgedra na stigtings wat met Orbán-bondgenote verbind is.<ref>{{Cite news|last=Novak|first=Benjamin|date=28 April 2021|title=Hungary Transfers 11 Universities to Foundations Led by Orban Allies|work=The New York Times}}</ref> Die Mathias Corvinus Collegium het ook groot staatsbefondsing ontvang.<ref>{{Cite news|last=Hopkins|first=Valerie|date=28 Junie 2021|title=Campus in Hungary is Flagship of Orban's Bid to Create a Conservative Elite|work=The New York Times}}</ref> In 2021 het Orbán die EU se klimaatbeleid blameer vir stygende energiepryse tydens die Europese energiekrisis.<ref>{{cite news |title=The Green Brief: East-West EU split again over climate |work=Euractiv |date=20 Oktober 2021}}</ref> === Vyfde regering (2022–2026) === In die 2022 Hongaarse parlementsverkiesing het Fidesz weer ’n meerderheid gewen. Orbán het die oorwinning as beslissend beskryf te midde van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]]. In 2022 het Orbán die “Great Replacement”-teorie bevorder en omstrede uitsprake oor “rasvermenging” gemaak, wat hy later as verwysend na kultuur verduidelik het.<ref>{{cite news |date=18 Mei 2022 |title=Orbán en US right to bond at CPAC in Hungary over 'great replacement' ideology |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/24/viktor-orban-against-race-mixing-europe-hungary|title=Orbán sparks outrage over 'race mixing' remarks|work=[[The Guardian]]|date=2022-07-24|access-date=2026-04-12|language=en}}</ref> Hy het EU-migrasiebeleid herhaaldelik gekritiseer en gepleit vir strenger grense en vinniger terugkeer van migrante.<ref>{{cite news |title='We never let them in': Hungary's PM Viktor Orbán demands new laws tackling migration |work=Euronews |date=6 September 2024}}</ref> Tydens die oorlog in Oekraïne het Orbán Rusland se inval veroordeel, maar EU-sanksies op Russiese energie gekritiseer weens Hongarye se afhanklikheid.<ref>{{cite news |date=3 Maart 2022 |title=Hungary will not veto EU sanctions on Russia – Orban |work=Reuters}}</ref> Hy het ook EU-militêre steun aan Oekraïne bevraagteken.<ref>{{Cite news |date=15 Desember 2023 |title=Hungary blocks €50bn of EU funding for Ukraine |work=BBC News}}</ref> Orbán het nouer bande met [[Volksrepubliek China|China]] ontwikkel deur die Belt and Road Initiative en samewerking met Xi Jinping se regering te ondersteun. Verhoudings met Oekraïne het versleg oor minderheidstaalregte, hoewel sekere regte later herstel is.<ref>{{cite news |date=11 Desember 2023 |title=Law restoring Hungarian minority's language rights adopted by Ukrainian Parliament |website=Telex.hu}}</ref> In 2024–2025 het spanning ontstaan oor Russiese olieverskaffing via Oekraïne, en Hongarye het alternatiewe roetes deur Kroasië verwerp. In buitelandse beleid het Orbán nouer bande met Turkye en die Organisasie van Turkse State bevorder en waarnemerstatus verkry.<ref>{{cite web |date=3 September 2018 |title=Hungary is ready for the opening of a new chapter in Hungarian-Turkic cooperation |website=miniszterelnok.hu|url=https://2015-2019.kormany.hu/en/the-prime-minister/news/hungary-is-ready-for-the-opening-of-a-new-chapter-in-hungarian-turkic-cooperation|access-date=2026-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20260412204429/https://2015-2019.kormany.hu/en/the-prime-minister/news/hungary-is-ready-for-the-opening-of-a-new-chapter-in-hungarian-turkic-cooperation|archive-date=2026-04-12|language=en}}</ref> In 2023–2025 het hy sterk steun vir Israel uitgespreek tydens die [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa-oorlog]] en later aangekondig dat Hongarye uit die Internasionale Strafhof onttrek ná Benjamin Netanyahu se besoek.<ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Hungary withdraws from International Criminal Court during Netanyahu visit |website=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/articles/c807lm2003zo}}</ref> == Parlementêre verkiesing van 2026 == In die aand van 12 April 2026 het Viktor Orbán sy nederlaag in die parlementêre verkiesing erken en die oorwinning aan [[Péter Magyar]] toegegee.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/viktor-orban-concedes-defeat-as-opposition-wins-hungarian-election|title=Viktor Orbán concedes defeat as opposition wins Hungarian election|date=2026-04-12|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-12}}</ref> Dit het die einde van Fidesz se lang bewind sedert 2010 aangedui en die begin van ’n nuwe politieke era in Hongarye ingelui. == Bibliografie == * {{cite book |title= Central and South-Eastern Europe 2004 |last= Bell |first= Imogen |publisher= Routledge | year = 2003 |isbn=978-1857431865}} * Fabry, Adam. "Neoliberalism, crisis and authoritarian–ethnicist reaction: The ascendancy of the Orbán regime." ''Competition & Change'' 23.2 (2019): 165–191. [https://www.academia.edu/download/63149994/Authoritarian_neoliberalism_in_Hungary_AF_FINAL.pdf online]{{dead link|date=November 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} * {{cite book |title= Orbán: Hungary's Strongman |last= Lendvai |first= Paul | publisher =Drukpers van die Universiteit van Oxford |year=2017 |isbn=978-0190874865 }} * {{cite book |title= Europe: I Struggle, I Overcome |last= Martens |first= Wilfried | publisher =Springer |year=2009 |isbn=978-3540892885}} * Metz, Rudolf, and Daniel Oross. "Strong Personalities’ Impact on Hungarian Party Politics: Viktor Orbán and Gábor Vona." in ''Party Leaders in Eastern Europe'' (Palgrave Macmillan, Cham, 2020) pp. 145–170. {{doi|10.1007/978-3-030-32025-6_7}} * Rydliński, Bartosz. "Viktor Orbán–First among Illiberals? Hungarian and Polish Steps towards Populist Democracy." ''Online Journal Modelling the New Europe'' 26 (2018): 95–107. [https://www.academia.edu/download/62293191/On-line-Journal-Modelling-the-New-Europe-2620200306-79541-sg92nj.pdf#page=96 online]{{dead link|date=November 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} * Szikra D. "Democracy and welfare in hard times: the social policy of the Orban Government in Hungary between 2010 and 2014" ''Journal of European Social Policy'' (2014) 24(5): 486–500. * Szilágyi, Anna, and András Bozóki. "Playing it again in post-communism: the revolutionary rhetoric of Viktor Orbán in Hungary." ''Advances in the History of Rhetoric'' 18.sup1 (2015): S153–S166. [https://www.researchgate.net/profile/Andras_Bozoki/publication/280531140_Playing_It_Again_in_Post-Communism/links/55b7b0b808aec0e5f4383590.pdf online] * Toomey, Michael. "History, nationalism and democracy: myth and narrative in Viktor Orbán's ‘illiberal Hungary’." ''New Perspectives. Interdisciplinary Journal of Central & East European Politics and International Relations'' 26.1 (2018): 87–108 [https://scholar.google.com/scholar?output=instlink&q=info:46ZyZbqVF4MJ:scholar.google.com/&hl=en&as_sdt=1,27&as_ylo=2000&scillfp=789365484778735468&oi=lleonline online]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. == Verwysings == {{Verwysings}} {{commons category|Viktor Orbán}} {{s-start}} {{s-ppo}} {{s-new|rows=2|office}} {{s-ttl|title=Leier van Fidesz in die Nasionale Vergadering|years=1990–1993}} {{s-aft|rows=2|after=László Kövér}} |- {{s-ttl|title=President van [[Fidesz]]|years=1993–2000}} |- {{s-bef|before=János Áder}} {{s-ttl|title=President van [[Fidesz]]|years=2003–hede}} {{s-inc}} |- {{s-off}} {{s-bef|before=[[Gyula Horn]]}} {{s-ttl|title=[[Eerste minister]] van [[Hongarye]]|years=1998–2002}} {{s-aft|after=Péter Medgyessy}} |- {{s-bef|before=Gordon Bajnai}} {{s-ttl|title=Eerste minister van Hongarye|years=2010–hede}} {{s-inc}} {{s-end}} {{Leiers van NAVO-lidlande}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Orban, Viktor}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Hongarye]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7jqfq4tuco2h3vtcful43b3wyl5h6gw 10 135748 2918868 2879588 2026-07-23T02:43:52Z StarDeg 27743 2918868 wikitext text/x-wiki {{Military navigation |style=wide | name = Leiers van NAVO-lidlande | title = Leiers van [[NAVO]]-lidlande | bodyclass = hlist | above = | list1 = '''[[Sekretaris-generaal van NAVO|Sekretaris-generaal]] [[Mark Rutte]]''' | list2 = *&nbsp;{{flagicon|Albanië}}&nbsp;[[Edi Rama]] *&nbsp;{{flagicon|België}}&nbsp;[[Bart De Wever]] *&nbsp;{{flagicon|Bulgarye}}&nbsp;[[Dimitar Glavchev]] *&nbsp;{{flagicon|Denemarke}}&nbsp;[[Mette Frederiksen]] *&nbsp;{{flagicon|Duitsland}}&nbsp;[[Friedrich Merz]] *&nbsp;{{flagicon|Estland}}&nbsp;[[Kristen Michal]] *&nbsp;{{flagicon|Finland}}&nbsp;[[Petteri Orpo]] *&nbsp;{{flagicon|Frankryk}}&nbsp;[[Emmanuel Macron]] *&nbsp;{{flagicon|Griekeland}}&nbsp;[[Kyriakos Mitsotakis]] *&nbsp;{{flagicon|Hongarye}}&nbsp;[[Viktor Orbán]] *&nbsp;{{flagicon|Italië}}&nbsp;[[Giorgia Meloni]] *&nbsp;{{flagicon|Kanada}}&nbsp;[[Mark Carney]] *&nbsp;{{flagicon|Kroasië}}&nbsp;[[Andrej Plenković]] *&nbsp;{{flagicon|Letland}}&nbsp;[[Evika Siliņa]] *&nbsp;{{flagicon|Litaue}}&nbsp;[[Gitanas Nausėda]] *&nbsp;{{flagicon|Luxemburg}}&nbsp;[[Luc Frieden]] *&nbsp;{{flagicon|Montenegro}}&nbsp;[[Milojko Spajić]] *&nbsp;{{flagicon|Nederland}}&nbsp;[[Rob Jetten]] *&nbsp;{{flagicon|Noord-Masedonië}}&nbsp;[[Talat Xhaferi]] *&nbsp;{{flagicon|Noorweë}}&nbsp;[[Jonas Gahr Støre]] *&nbsp;{{flagicon|Pole}}&nbsp;[[Donald Tusk]] *&nbsp;{{flagicon|Portugal}}&nbsp;[[Luís Montenegro]] *&nbsp;{{flagicon|Roemenië}}&nbsp;[[Klaus Iohannis]] *&nbsp;{{flagicon|Slowakye}}&nbsp;[[Robert Fico]] *&nbsp;{{flagicon|Slowenië}}&nbsp;[[Robert Golob]] *&nbsp;{{flagicon|Spanje}}&nbsp;[[Pedro Sánchez]] *&nbsp;{{flagicon|Swede}}&nbsp;[[Ulf Kristersson]] *&nbsp;{{flagicon|Tsjeggiese Republiek}}&nbsp;[[Petr Fiala]] *&nbsp;{{flagicon|Turkye}}&nbsp;[[Recep Tayyip Erdoğan]] *&nbsp;{{flagicon|Verenigde Koninkryk}}&nbsp;[[Keir Starmer]] *&nbsp;{{flagicon|Verenigde State}}&nbsp;[[Donald Trump]] *&nbsp;{{flagicon|Ysland}}&nbsp;[[Bjarni Benediktsson]] }}<noinclude> [[Kategorie:Sjablone vir NAVO]] [[Kategorie:Politieke reekssjablone]] </noinclude> dq32oru4w430cy9zx2nzx93ih5ivtk7 0 136357 2918892 2814641 2026-07-23T09:45:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918892 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Miguel Díaz-Canel | beeld = 24.01.2023 - Encontro com o Presidente da República de Cuba, Miguel Díaz-Canel - 52647526820 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Díaz-Canel in 2023 | geboortenaam = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1960 | geboortemaand = 4 | geboortedag = 20 | geboorteplek = Placetas, Kuba | sterfdatum = | sterfplek = | party = Kommunistiese Party van Kuba | nasionaliteit = | orde = Eerste Sekretaris van die Kommunistiese Party van Kuba | termynaanvang = 19 April 2021 | termyneinde = | voorganger = [[Raúl Castro]] | opvolger = | orde2 = 17de President van Kuba | termynaanvang2 = 10 Oktober 2019 | termyneinde2 = | vise2 = Salvador Valdés Mesa | eersteminister2 = Manuel Marrero Cruz | voorganger2 = Raúl Castro | opvolger2 = | orde3 = President van die Staatsraad en die Raad van Ministers | termynaanvang3 = 19 April 2018 | termyneinde3 = 10 Oktober 2019 | vise3 = Salvador Valdés Mesa | voorganger3 = Raúl Castro | opvolger3 = Homself (as president van Kuba)<br/>Manuel Marrero Cruz (as premier van Kuba) | orde4 = Vise-president van die Staatsraad en die Raad van Ministers | termynaanvang4 = 24 Februarie 2013 | termyneinde4 = 19 April 2018 | voorganger4 = José Ramón Machado Ventura | opvolger4 = Salvador Valdés Mesa | orde5 = Minister van Onderwys | termynaanvang5 = 8 May 2009 | termyneinde5 = 21 Maart 2012 | voorganger5 = Juan Vela Valdés | opvolger5 = Rodoldo Alarcón Ortíz | ouers = | eggenoot = Lis Cuesta Peraza | kinders = 2 | alma_mater = Universiteit van Las Villas | religie = | handtekening = Miguel Díaz-Canel signature.svg }} '''Miguel Mario Díaz-Canel y Bermúdez''' (gebore op [[20 April]] [[1960]]) is 'n Kubaanse politikus en ingenieur wat sedert April 2021 die eerste == Vroeë lewe en opvoeding == Díaz-Canel is op 20 April 1960 in Placetas, Villa Clara, gebore aan Aída Bermúdez, 'n onderwyseres, en Miguel Díaz-Canel, 'n meganiese aanlegwerker in Santa Clara, Kuba.<ref name=marti>{{cite news|title=Díaz-Canel no es un relevo histórico|url=http://www.martinoticias.com/content/article/19844.html|access-date=10 Januarie 2016|agency=Martinoticias|date=25 Februarie 2013}}</ref><ref name=":0">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/04/19/world/americas/miguel-diaz-canel-bermudez-cuba.html|title=Who Is Miguel Díaz-Canel, Cuba's New President?|last1=Ahmed|first1=Azam|last2=Robles|first2=Frances|date=19 April 2018|website=[[The New York Times]]|access-date=20 April 2018}}</ref> Hy is van direkte [[Spanje|Spaanse]] (Asturiese) afkoms; sy oupagrootjie Ramón Díaz-Canel het in die laat 19de eeu vir Castropol, [[Asturië]] (Spanje) vir [[Havana]] verlaat.<ref>[http://www.ileon.com/politica/084986/cuba-ya-tiene-un-nuevo-presidente-de-ascendencia-asturiana Cuba ya tiene un nuevo presidente, de ascendencia asturiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211127205006/https://www.ileon.com/politica/084986/cuba-ya-tiene-un-nuevo-presidente-de-ascendencia-asturiana |date=27 November 2021 }} – ileon</ref><ref>[http://www.elcomercio.es/asturias/occidente/ruta-turistica-raices-20180420162743-nt_amp.html De ruta por las raíces asturianas de Miguel Díaz-Canel] – El Comercio</ref> Hy het in 1982 aan die Sentrale Universiteit van Las Villas gegradueer as 'n elektroniese ingenieur en het daarna by die Kubaanse Revolusionêre Gewapende Magte aangesluit.<ref name="nytimes">Damien Cave, [https://www.nytimes.com/2013/02/25/world/americas/raul-castro-to-step-down-as-cubas-president-in-2018.html Raúl Castro Says His Current Term as President of Cuba Will Be His Last], ''[[The New York Times]]'', 24 Februarie 2013</ref> Vanaf April 1985 was hy 'n dosent in ingenieurswese by sy alma mater.<ref>{{Cite web|title=Cuban president highlights Fidel Castro's thoughts about education|url=https://www.radiohc.cu/en/noticias/nacionales/199245-cuban-president-highlights-fidel-castros-thoughts-about-education|access-date=2021-04-19|website=www.radiohc.cu|language=en}}</ref> In 1987 het hy 'n internasionale sending in Nicaragua voltooi as eerste sekretaris van die Jong Kommunistiese Liga van Villa Clara.<ref>{{Cite web|author=Al Jazeera Staff|title=Miguel Diaz-Canel: Cuba's post-Castro president|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/4/11/miguel-diaz-canel-cubas-post-castro-president|access-date=2021-04-19|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> == Politieke loopbaan == In 1993 het Díaz-Canel vir die Kommunistiese Party van Kuba begin werk en 'n jaar later is hy as Eerste Sekretaris van die Provinsiale Partykomitee van die [[Villa Clara (provinsie)|Villa Clara-provinsie]] ('n topposisie hoër as 'n goewerneur) verkies.<ref name="nytimes"/><ref name=guardian_pres_select/> Hy het 'n reputasie vir bekwaamheid tydens sy ampstermyn verwerf,<ref name=guardian_pres_select/> waartydens daar berig word dat hy [[LGBT]]-regte ondersteun het in 'n tyd toe baie in die provinsie teen homoseksualiteit.<ref name="guardian_obscurity">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/apr/18/raul-castro-cuba-step-down-leader-miguel-diaz-canel|title=After six decades of Castro rule, Cubans greet end of era with a shrug|last1=Augustin|first1=Ed|date=18 April 2018|work=The Guardian|access-date=19 April 2018|language=en}}</ref> In 2003 is hy tot dieselfde posisie in die Holguín-provinsie verkies.<ref name="nytimes"/><ref>{{cite web|url=http://www.cubaheadlines.com/es/2009/05/08/17064/en_sustitucion_de_juan_vela_es_designado_miguel_diaz_canel_ministro_de_educacion_superior.html|title=En sustitución de Juan Vela es designado Miguel Díaz Canel ministro de Educación Superior|work=cubaheadlines.com}}</ref> Hy het daardie jaar 'n lid van die Politburo van die Kommunistiese Party van Kuba geword.<ref>{{cite news|author=Ryan Villarreal|url=http://www.ibtimes.com/sustaining-system-cubas-new-vp-diaz-canel-marks-ascent-younger-generation-1104628|title=Sustaining The System: Cuba's New VP Diaz-Canel Marks Ascent Of Younger Generation|work=International Business Times|date=26 February 2013}}</ref> Díaz-Canel is in Mei 2009 as Minister van Hoër Onderwys aangestel, 'n pos wat hy beklee het tot 22 Maart 2012, toe hy Visepresident van die Raad van Ministers (adjunk-premier) geword het.<ref name="nytimes"/><ref>{{cite web|url=http://www.granma.cu/granmad/2012/03/22/nacional/artic03.html|title=Nota oficial|date=22 March 2012|work=Diario Granma|access-date=31 March 2019}}</ref> In 2013 het hy ook eerste visepresident van die Staatsraad geword.<ref name="nytimes"/> As eerste visepresident van die staatsraad was Díaz-Canel [[Raúl Castro]] se adjunk. ==Leierskap van Kuba== In 2018 het die 86-jarige Castro bedank as president van die Staatsraad en die Raad van Ministers. Hy het aahou dien as die Eerste Sekretaris van die Kommunistiese Party van Kuba en die bevelvoerder-in-hoof van die Kubaanse Revolusionêre Weermag.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20180419-raul-castro-leadership-cuba-communist-party-2021-diaz-canel|title=Raul Castro to lead Cuba's Communist Party until 2021|publisher=FRANCE 24|date=19 April 2018|quote='I confirm to this assembly that Raul Castro, as First Secretary of the Communist Party, will lead the decisions about the future of the country,' Diaz-Canel said.}}</ref><ref name="babysaur">{{cite web |url= http://www.miamiherald.com/news/local/news-columns-blogs/andres-oppenheimer/article209446674.html|title= Cuba's new 'babysaur' to replace a dinosaur is no cause of celebration—it's shameful!|author= Andrés Oppenheimer|date= 20 April 2018|work=Miami Herald|access-date=23 April 2018}}</ref> Op 18 April 2018 is Díaz-Canel gekies om vir Castro as president op te volg.<ref name=guardian_pres_select/> Hy is deur 'n stemming van die Nasionale Vergadering op 19 April<ref name=guardian_pres_select>{{cite news|agency=Associated Press|title=Miguel Díaz-Canel: Cuba selects first non-Castro president since Fidel|url=https://www.theguardian.com/world/2018/apr/19/miguel-diaz-canel-cuba-selects-first-non-castro-president-in-60-years|access-date=19 April 2018|work=The Guardian|date=19 April 2018|language=en}}</ref> bevestig en op dieselfde dag ingesweer.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-43823287|title=Cuba's Raúl Castro hands over power to Miguel Díaz-Canel|publisher=[[BBC News]]|date=19 April 2018 |access-date=19 April 2018}}</ref> In Oktober 2019 het Diaz-Canel die president van die Republiek van Kuba geword, 'n amp wat daardie Februarie herskep is nadat 'n reeks grondwetlike hervormings in 'n grondwetlike referendum goedgekeur is.<ref>[https://www.havanatimes.org/?p=136317 Cuba’s Reformed Constitution, a Democratic and Participatory Process] [[Havana Times]], 23 Julie 2018</ref> Hierdie amp het die een vervang wat hy sedert April van die vorige jaar beklee het, wat die President van die Staatsraad was, wat voorheen die staatshoof van Kuba was. Op 19 April 2021 het hy amptelik die Eerste Sekretaris van die Kommunistiese Party geword na die bedanking van Raúl Castro. Dit het hom die leier van Kuba gemaak, in werklikheid sowel as in naam. Daar is verneem dat Raúl die werklike mag behou het nadat hy die presidentskap aan Diaz-Canel in 2018 afgestaan het. Diaz-Canel is die eerste nie-Castro om die party te lei sedert die Kubaanse rewolusie van 1959.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2021/4/19/cuba-has-a-new-leader-and-its-not-a-castro Cuba has a new leader and it’s not a Castro]. Besoek op 4 Januarie 2024.</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} == Sien ook == * [[Lys van presidente van Kuba]] * [[Lys van eerste ministers van Kuba]] == Eksterne skakels == {{Commons category|Miguel Díaz-Canel}} * [https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/america_central_y_caribe/cuba/miguel_diaz_canel_bermudez Biografie deur CIDOB] (in Spaans) * {{youtube|id=gKv36mtXiDY|title=Eerste toespraak as president van die Staatsraad}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il =Miguel Díaz-Canel }} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Raúl Castro]]|rows=2}} {{s-ttl|title=President van Kuba|years=2018–hede}} {{s-inc|rows=2}} {{s-ttl|title=Eersteminister van Kuba|years=2018–hede}} {{s-bef|before=[[José Ramón Machado Ventura]]}} {{s-ttl|title=Eerste visepresident van Kuba|years=2013–2018}} {{s-aft|after=[[Salvador Valdés Mesa]]}} {{s-end}} {{Presidente van Kuba}} {{Eerste ministers van Kuba}} {{Hedendaagse Kommunistiese leiers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Diaz-Canel, Miguel}} [[Kategorie:Presidente van Kuba]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Kubaanse politici]] [[Kategorie:Diktators]] 2098gsuxixzkzi2efj645obac84v75o 0 138247 2918509 2892345 2026-07-20T18:00:45Z SpesBona 2720 Hersien 2918509 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; font-size: 90%; clear:right;" cellspacing="5" !Die lidlande van die Groep van Sewe (G7) en hulle verteenwoordigers tydens spitsberade. |- |[[Lêer:Group of Seven (G7) Countries.svg|senter|300px|Groep van Sewe]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] [[Duitsland]]&nbsp;– Bondskanselier [[Friedrich Merz]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]&nbsp;– President [[Emmanuel Macron]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italië]]&nbsp;– Eerste Minister [[Giorgia Meloni]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japan]]&nbsp;– Eerste Minister [[Sanae Takaichi]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]]&nbsp;– Eerste Minister [[Mark Carney]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Verenigde Koninkryk]]&nbsp;– Eerste Minister [[Andy Burnham]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]&nbsp;– President [[Donald Trump]] |} Die '''Groep van Sewe''' (kort '''G7''') is 'n informele forum van die Westerse wêreld se leidende nywerheidslande wat in 1975 in die lewe geroep is. Die G7 se staats- en regeringshoofde kom gereeld vir spitsberade byeen om ekonomiese en ander kwessies te bespreek. Die G7 bestaan tans uit [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Italië]], [[Japan]], [[Kanada]], die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Die [[Russiese Federasie]], wat in 1998 tot die forum toegetree het wat vervolgens as [[Groep van Agt]] bekendgestaan het, is ná die anneksasie van die [[Krim|Krim-skiereiland]] op 25 Maart 2014 uitgesluit. Die forum het sodoende na sy oorspronklike formaat teruggekeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |title=U.S., other powers kick Russia out of G8 |publisher=[[CNN]] |date=25 Maart 2014 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429124350/https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |title=Russia just quit the G8 for good |publisher=The Independent |date=13 Januarie 2017 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904014814/https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |archive-date=4 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:G7 Taormina family photo 2017-05-26.jpg|duimnael|links|Staats- en regeringsleiers tydens die 43ste G7-spitsberaad in Taormina, Italië: Donald Tusk, Justin Trudeau, Angela Merkel, Donald Trump, Paolo Gentiloni, Emmanuel Macron, Shinzō Abe, Theresa May, Jean-Claude Juncker (van links na regs)]] Die Europese Gemeenskap (sedert 1993 die [[Europese Unie]]) neem sedert 1977 aan die spitsberade deel en word deur die Europese Kommissie en die land, wat op dié tydstip die roterende presidentskap van die Europese Unie beklee, verteenwoordig. Die forum het hom aanvanklik op die koördinasie van die lidlande se ekonomiese beleid toegespits, maar het later ook begin om internasionale vraagstukke soos die stryd teen armoede in die ontwikkelende lande, werkloosheid, die stryd teen misdaad en [[terrorisme]] en die proliferasie van massavernietigingswapens te behandel. Die eerste internasionale ekonomiese spitsberaad van die (destyds ses) leidende nywerheidslande het in 1975 as G6-spitsberaad op inisiatief van die Franse regering in die kasteel van Rambouillet (Frankryk) plaasgevind. == Lys van die Groep van Sewe-spitsberade == {{location map+ |Noord-Amerika |float=right|width=400 |caption=Gasheerplekke van G7-berade in Noord-Amerika|places= {{location map~ |Noord-Amerika |lat=18.458835|long=-66.267668|label=[[Dorado, Puerto Rico|2de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=45.651949|long=-74.940872|label=[[Montebello|7de]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=37.270702|long=-76.707457|label=[[Williamsburg, Virginië|9de]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=43.653226|long=-79.383184|label=[[Toronto|14de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=29.760427|long=-95.369803|label=[[Houston|16de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=44.648862|long=-63.575320|label=[[Halifax, Nova Scotia|21ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=39.739236|long=-104.990251|label=[[Denver|23ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=51.075562|long=-115.130786|label=[[Kananaskis|28ste, 51ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=31.201728|long=-81.331690|label=[[Sea Island, Georgia|30ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=45.326932|long=-79.216754|label=[[Huntsville, Ontario|36ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=39.647537|long=-77.465895|label=[[Camp David|38ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=47.654|long=-70.15268|label=[[La Malbaie|44ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} }} {{Location map+ |Europa |width=400 |float=right|caption=Gasheerplekke van G7-berade in Europa|places= {{location map~ |Europa |lat=48.643868|long=1.829079|label=[[Rambouillet|1ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=51.507351|long=-0.127758|label=[[Londen|3de, 10de, 17de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.737430|long=7.098207|label=[[Bonn|4de, 11de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=45.440847|long=12.315515|label=[[Venesië|6de, 13de]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.804865|long=2.120355|label=[[Versailles|8ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.856614|long=2.352222|label=[[Parys|15de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.135125|long=11.581981|label=[[München|18de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=40.882994|long=14.286579|label=[[Napels|20ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=45.764043|long=4.835659|label=[[Lyon|22ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=52.486243|long=-1.890401|label=[[Birmingham|24ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.937531|long=6.960279|label=[[Keulen|25ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{location map~ |Europa |lat=44.405650|long=8.946256|label=[[Genua|27ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=46.401488|long=6.590949|label=[[Évian-les-Bains|29ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=56.262051|long=-3.725752|label=[[Gleneagles|31ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=59.853611|long=30.059722|label=[[Sint Petersburg|32ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=54.140810|long=11.840055|label=[[Heiligendamm|33ste]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{location map~ |Europa |lat=42.349848|long=13.399509|label=[[L'Aquila|35ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=49.353976|long=0.075122|label=[[Deauville|37ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=54.479063|long=-7.795287|label=[[Lough Erne|39ste]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.850340|long=4.351710|label=[[Brussel|40ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=47.459711|long=11.180518|label=[[Krün|41ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=37.852222|long=15.291944|label=[[Taormina|43ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=43.4817|long=-1.55611111111|label=[[Biarritz|45ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.19659|long=-5.46505|label=[[Cornwall|47ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=40.7928|long=17.1012|label=[[Haute-Savoie|47ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} }} {{location map+ |Japan |width=400 |float=right|caption=Gasheerplekke van G7-berade in Japan|places= {{location map~ |Japan |lat=35.689487|long=139.691706|label=[[Tokio|5de, 12de, 19de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Japan |lat=26.591546|long=127.977316|label=[[Nago|26ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Japan |lat=42.551269|long=140.764098|label=[[Tōyako, Hokkaido|34ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Japan |lat=34.328159|long=136.829691|label=[[Shima, Mie|42ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} }} {| class="wikitable" ! Nommer ! Jaar ! Plek ! Land |- | 1 | 1975 |nowrap| [[Rambouillet]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 2 | 1976 |nowrap| [[San Juan]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 3 | 1977 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 4 | 1978 | [[Bonn]] | {{vlagland|Wes-Duitsland}} |- | 5 | 1979 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 6 | 1980 |nowrap| [[Venesië]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 7 | 1981 |nowrap| [[Ottawa]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 8 | 1982 |nowrap| [[Versailles]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 9 | 1983 |nowrap| [[Williamsburg]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 10 | 1984 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 11 | 1985 |nowrap| [[Bonn]] |nowrap| {{vlagland|Wes-Duitsland}} |- | 12 | 1986 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 13 | 1987 |nowrap| [[Venesië]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 14 | 1988 |nowrap| [[Toronto]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 15 | 1989 |nowrap| [[Parys]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 16 | 1990 |nowrap| [[Houston]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 17 | 1991 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 18 | 1992 |nowrap| [[München]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 19 | 1993 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 20 | 1994 |nowrap| [[Napels]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 21 | 1995 |nowrap| [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 22 | 1996 |nowrap| [[Lyon]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 23 | 1997 |nowrap| [[Denver]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 24 | 1998 |nowrap| [[Birmingham]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 25 | 1999 |nowrap| [[Keulen]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 26 | 2000 |nowrap| [[Okinawa]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 27 | 2001 |nowrap| [[Genua]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 28 | 2002 |nowrap| [[Kananaskis]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 29 | 2003 |nowrap| [[Évian-les-Bains]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 30 | 2004 |nowrap| [[Sea Island]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 31 | 2005 |nowrap| [[Gleneagles]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 32 | 2006 |nowrap| [[Sint Petersburg]] |nowrap| {{vlagland|Rusland}} |- | 33 | 2007 |nowrap| [[Heiligendamm]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 34 | 2008 |nowrap| [[Tōyako]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 35 | 2009 |nowrap| [[L’Aquila]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 36 | 2010 |nowrap| [[Huntsville, Ontario|Huntsville]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 37 | 2011 |nowrap| [[Deauville]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 38 | 2012 |nowrap| [[Camp David]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 39 | 2013 | [[Lough Erne]], Fermanagh | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 40 | 2014 | [[Brussel]] | {{vlagland|België}} |- | 41 | 2015 | Krün, [[Beiere]] | {{vlagland|Duitsland}} |- | 42 | 2016 | Shima, [[Mie-prefektuur]] | {{vlagland|Japan}} |- | 43 | 2017 | Taormina, [[Sisilië]] | {{vlagland|Italië}} |- | 44 | 2018 | La Malbaie, [[Quebec]] | {{vlagland|Kanada}} |- | 45 | 2019 | [[Biarritz]], [[Nieu-Akwitanië]] | {{vlagland|Frankryk}} |- | 46 | 2020 | gekanselleer ([[Covid-19-pandemie]]) | {{vlagland|Verenigde State}} |- | 47 | 2021 | Carbis Bay, St Ives, [[Cornwall]] | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 48 | 2022 | Kasteel Elmau, [[Beiere]] | {{vlagland|Duitsland}} |- | 49 | 2023 | [[Hiroshima]] | {{vlagland|Japan}} |- | 50 | 2024 | Fasano, [[Apulië]] | {{vlagland|Italië}} |- | 51 | 2025 | Kananaskis, [[Alberta]] | {{vlagland|Kanada}} |- | 52 | 2026 | Évian-les-Bains, [[Haute-Savoie]] | {{vlagland|Frankryk}} |- | 53 | 2027 | n.v.t. | {{vlagland|Verenigde State}} |} == Leiers van die G7 == <gallery class="center" widths="120px"> Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–025.jpg|{{vlagland|Duitsland}}<br />[[Friedrich Merz]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Emmanuel Macron 2023 (cropped).jpg|{{vlagland|Frankryk}}<br />[[Emmanuel Macron]],<br />[[President]] Lêer:Giorgia Meloni Official 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Italië}}<br />[[Giorgia Meloni]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Official portrait of Sanae Takaichi, Prime Minister of Japan (HD).jpg|{{vlagland|Japan}}<br />[[Sanae Takaichi]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Mark Carney.jpg|{{vlagland|Kanada}}<br />[[Mark Carney]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4) 2.jpg|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />[[Andy Burnham]],<br />[[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|{{vlagland|Verenigde State}}<br />[[Donald Trump]],<br />[[President van die Verenigde State van Amerika|President]] Lêer:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[António Costa]],<br />President van die<br />[[Europese Raad]] Lêer:Ursula von der Leyen 2024.jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Ursula von der Leyen]],<br />President van die<br />Europese Kommissie </gallery> == Hoofonderwerpe == Die G7-spitsberade word veral gekenmerk deur die geleidelike uitbreiding van hulle agenda's. Terwyl hulle in die 1970's nog deur ekonomiese vraagstukke oorheers is, het ook die [[internasionale politiek]] in die 1980's meer aandag gekry. In die negentigerjare het dit saam met kwelvrae soos die bestryding van [[terrorisme]] tot die hoofonderwerp van die spitsberade ontwikkel. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Group of Seven|Groep van Sewe}} * {{en}} [http://www.g7.utoronto.ca/ Die Universiteit van Toronto se G8-inligtingsentrum] * {{de}} [http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html Inligting oor die G8 op die Duitse regering se amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523091302/http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html |date=23 Mei 2007}} {{G7}} {{Normdata}} [[Kategorie:G7| ]] e1gh7olnb05i3szb9p2tizll3fdgd36 1 149122 2918664 1706623 2026-07-21T15:30:17Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Georges-rivier]] na [[Bespreking:Georgesrivier]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Hoekom 'n koppelteken? 1706623 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 160982 2918453 2918449 2026-07-20T12:13:56Z Oesjaar 7467 /* SALM-saadjies gesoek */ Agter...? 2918453 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 44 |jaar = 2025 }} == Akronieme == Hi, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die artikel vorder goed! Knap gedaan.<br /> Myns insiens moet akronieme êrens in elke artikel gedefinieer word. Hier is 'n paar: * South African Airforce (SAAF), * Afrikaans: Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM), * Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) * (VSALM) * (SALF) Ek sien nie dadelik die definisie van die laaste twee nie. Kan jy help? (Of is dit net 'n tikfout..?) [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:37, 3 Oktober 2024 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. Dankie, ja dit was maar 'n projek oor tyd. Ek het die eerste drie akronieme nou in die inleiding in vetdruk belig. Die laaste twee het ek ook verander sodat die akronieme nie meer nodig is nie. Sal nog die artikel weer moet deurgaan vir ander taal en ander foute. Voel ook vry om te verander waar jy probleme sien. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:27, 3 Oktober 2024 (UTC) ::Dankie! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:26, 4 Oktober 2024 (UTC) == Verstaan nie... == {{ping|Sobaka}}, kyk asb weer na die sin: ''SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het. gestig is, wat uiteindelik uit 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders bestaan het.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:35, 3 Oktober 2024 (UTC) : Dankie reggemaak. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:55, 3 Oktober 2024 (UTC) == Teaters == Vervang dit eerder met oorlogstoneel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:36, 3 Oktober 2024 (UTC) == Oryx helikopters == "Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend" Ek het nou nie 'n bron nie maar ek weet vir 'n feit dat daar baie meer werkende Oryx helikopters is. Ek het laas maand 4 werkende Oryx helikopters by swartkops met my eie oë gesien en selfs in een gevlieg. Maar nou ja, ek het nie 'n beter bron nie so kan dit nie nou reg maak nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 26 Maart 2025 (UTC) ::Ek wonder maar net, hulle vlieg maar is hulle waarlik as lugwaardig gesertifiseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:11, 26 Maart 2025 (UTC) :::Goeie vraag. Ek sal probeer uitvind. Maar ek twyfel hulle sal vlieg as hulle nie dink dit is lugwaardig nie. -[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:23, 28 Maart 2025 (UTC) == SALM-saadjies gesoek == Goeie dag, almal @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek wil graag saadjies van die Suid-Afrikaanse Lugmag uitbrei en het sover op twee afgekom (2 Eskader en 28 Eskader), maar ek soek nog. Hoe/waar kan ek na saadjies oor die SALM soek? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:28, 20 Julie 2026 (UTC) : Die maklikste: klik op die Kategorie onder aan die artikel. Jy sal dan sien watter soortgelyke artikels binne die kategorie is. Ongelukkig wys die titel nie watter artikels saadjies is nie en jy sal moet klik op elke artikel. Sover ek weet, het ons nie 'n saadjie vir die SALM se aanverwante artikels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:07, 20 Julie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Dankie vir die wenk! Ek het op die Kategorie geklik en toevallig op nog 'n saadjie afgekom. Dit lyk of dit sal werk as ek jou voorgestelde stappe volg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:45, 20 Julie 2026 (UTC) :::Ek het via die tabel op die Engelse artikel na SALM-eskaders gesoek, maar dit wil voorkom of die meeste daarvan nie eers Afr artikels het nie! Hier kom groot werk om dit volledig te kry... [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:52, 20 Julie 2026 (UTC) :::: Manne, as julle dink dit is harde werk, ons is net 83,000 insek spesies agter.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:13, 20 Julie 2026 (UTC) 9uktd7hbq992hmtzkdqa2y7siq7yyik 2918464 2918453 2026-07-20T12:52:37Z Gaius le Roux 203341 /* SALM-saadjies gesoek */ Antwoord 2918464 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 44 |jaar = 2025 }} == Akronieme == Hi, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die artikel vorder goed! Knap gedaan.<br /> Myns insiens moet akronieme êrens in elke artikel gedefinieer word. Hier is 'n paar: * South African Airforce (SAAF), * Afrikaans: Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM), * Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) * (VSALM) * (SALF) Ek sien nie dadelik die definisie van die laaste twee nie. Kan jy help? (Of is dit net 'n tikfout..?) [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:37, 3 Oktober 2024 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]. Dankie, ja dit was maar 'n projek oor tyd. Ek het die eerste drie akronieme nou in die inleiding in vetdruk belig. Die laaste twee het ek ook verander sodat die akronieme nie meer nodig is nie. Sal nog die artikel weer moet deurgaan vir ander taal en ander foute. Voel ook vry om te verander waar jy probleme sien. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:27, 3 Oktober 2024 (UTC) ::Dankie! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:26, 4 Oktober 2024 (UTC) == Verstaan nie... == {{ping|Sobaka}}, kyk asb weer na die sin: ''SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het. gestig is, wat uiteindelik uit 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders bestaan het.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:35, 3 Oktober 2024 (UTC) : Dankie reggemaak. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:55, 3 Oktober 2024 (UTC) == Teaters == Vervang dit eerder met oorlogstoneel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:36, 3 Oktober 2024 (UTC) == Oryx helikopters == "Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend" Ek het nou nie 'n bron nie maar ek weet vir 'n feit dat daar baie meer werkende Oryx helikopters is. Ek het laas maand 4 werkende Oryx helikopters by swartkops met my eie oë gesien en selfs in een gevlieg. Maar nou ja, ek het nie 'n beter bron nie so kan dit nie nou reg maak nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 26 Maart 2025 (UTC) ::Ek wonder maar net, hulle vlieg maar is hulle waarlik as lugwaardig gesertifiseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:11, 26 Maart 2025 (UTC) :::Goeie vraag. Ek sal probeer uitvind. Maar ek twyfel hulle sal vlieg as hulle nie dink dit is lugwaardig nie. -[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:23, 28 Maart 2025 (UTC) == SALM-saadjies gesoek == Goeie dag, almal @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek wil graag saadjies van die Suid-Afrikaanse Lugmag uitbrei en het sover op twee afgekom (2 Eskader en 28 Eskader), maar ek soek nog. Hoe/waar kan ek na saadjies oor die SALM soek? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:28, 20 Julie 2026 (UTC) : Die maklikste: klik op die Kategorie onder aan die artikel. Jy sal dan sien watter soortgelyke artikels binne die kategorie is. Ongelukkig wys die titel nie watter artikels saadjies is nie en jy sal moet klik op elke artikel. Sover ek weet, het ons nie 'n saadjie vir die SALM se aanverwante artikels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:07, 20 Julie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Dankie vir die wenk! Ek het op die Kategorie geklik en toevallig op nog 'n saadjie afgekom. Dit lyk of dit sal werk as ek jou voorgestelde stappe volg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:45, 20 Julie 2026 (UTC) :::Ek het via die tabel op die Engelse artikel na SALM-eskaders gesoek, maar dit wil voorkom of die meeste daarvan nie eers Afr artikels het nie! Hier kom groot werk om dit volledig te kry... [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:52, 20 Julie 2026 (UTC) :::: Manne, as julle dink dit is harde werk, ons is net 83,000 insek spesies agter.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:13, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Dankie vir jou reaksie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal met verdrag aan SALM-artikels werk en die SALM-geskiedenis stuk-stuk volledig probeer kry. Daar is egter so baie artikels wat kortkom in Afrikaans (sien Oesjaar se opmerking). Ek werk aan verskillende vliegtuigtipes soos die Douglas DC-8 en die De Havilland Dragon Rapide en wissel die verskillende projekte af sodat ek nie verveeld raak nie. Ek het nou 'n tyd lank aan die Amerikaanse vliegtuie gewerk en wil nou 'n slag op Suid-Afrika se lugvaartgeskiedenis konsentreer. Ons Suid-Afrikaanse geskiedenis sal aangevul word! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:52, 20 Julie 2026 (UTC) gzfw843mbf7m31kl0zt4pqwb1j0s7oh 0 207740 2918657 2094594 2026-07-21T15:12:03Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "2017-02-25_Adam_Carolla.jpg" met "2012-02-25_Adam_Carolla.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The date is five years removed from the r 2918657 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Adam Carolla | Beeld = 2012-02-25 Adam Carolla.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1964|5|27}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Skrywer, vervaardiger, en akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0004805 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Adam Carolla''' (gebore 27 Mei 1964) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] skrywer, vervaardiger, en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Hammer'' (2007), ''Wreck-It Ralph'' (2012), en ''Road Hard'' (2015), en in die televisiereeks ''The Man Show'' (1999). == Filmografie == === Rolprente === * 2006: ''American Stag'' * 2007: ''The Hammer'' * 2009: ''Born Hye: The Armenian Comedian Story'' * 2010: ''The Drawn Together Movie!'' * 2012: ''Wreck-It Ralph'' * 2014: ''Women Aren't Funny'' * 2015: ''Road Hard'' * 2015: ''Out of Luck'' * 2015: ''Winning: The Racing Life of Paul Newman'' * 2015: ''Can We Take a Joke?'' * 2016: ''The 24 Hour War'' * 2017: ''Poop Talk'' * 2018: ''Uppity: The Willy T. Ribbs Story'' * 2018: ''Untitled KROQ Documentary'' * 2019: ''No Safe Spaces'' === Televisiereekse === * 1996: ''Loveline'' * 1997: ''Ordinary/Extraordinary'' * 1999: ''The Man Show'' * 1999: ''Red Handed'' * 2000: ''Buzz Lightyear of Star Command'' * 2002: ''Last Call with Carson Daly'' * 2002: ''Test Drive'' * 2002: ''Crank Yankers'' * 2002: ''Mysterious Worlds'' * 2003: ''Jimmy Kimmel Live!'' * 2004: ''Drawn Together'' * 2004: ''Inside Dish with Rachael Ray'' * 2004: ''TV Talk'' * 2005: ''The Adam Carolla Project'' * 2005: ''Too Late with Adam Carolla'' * 2006: ''Gameshow Marathon'' * 2006: ''Comics Unleashed'' * 2006: ''Jay Leno's Garage'' * 2008: ''Million Dollar Password'' * 2009: ''The Jay Leno Show'' * 2010: ''The Benson Interruption'' * 2011: ''The Car Show'' * 2011: ''Dave's Old Porn'' * 2011: ''Hollywood Hi-Tech'' * 2013: ''The Thing About'' * 2013: ''Dom Irrera Live'' * 2014: ''Catch a Contractor'' * 2016: ''Cousin Sal's Sure Thing'' * 2017: ''Adam Carolla and Friends Build Stuff Live'' * 2018: ''The Ben Shapiro Show: Sunday Special'' === Televisierolprente === * 1998: ''Tonight at the House of Blues'' * 2002: ''MTV Mardi Gras 2002'' * 2003: ''Windy City Heat'' * 2003: ''The New Face of Late Night TV'' * 2004: ''The Great Domestic Showdown'' * 2004: ''Untitled Phil Hendrie Project'' * 2006: ''Super Bowl's Greatest Commercials: Top 40 Countdown'' * 2006: ''Ali Rap'' * 2009: ''Ace in the Hole'' * 2010: ''Untitled Adam Carolla Project'' * 2010: ''Toyota Pro/Celebrity Race'' * 2011: ''The Birchums'' * 2012: ''Toyota Pro/Celebrity Race'' * 2016: ''Everybody Has an Andy Dick Story'' * 2017: ''Ben Shapiro with Adam Carolla'' === Video's === * 2009: ''Still Waiting...'' * 2010: ''Chickenfoot: Additional Footage'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0004805|Adam Carolla}} * {{Twitter|adamcarolla|Adam Carolla}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Carolla, Adam}} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] nn4z85kmar2el5r2y8bv6d23qk3lnee 0 228313 2918550 2902207 2026-07-21T04:02:59Z CommonsDelinker 1161 "Flag_of_Taichung_City_2025.svg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] verwyder is omrede: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Nothing in {{PD-ROC-exempt}} i 2918550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Republiek China | Artikel = die | Beeld = Flag of the Republic of China.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = 青天白日滿地紅, letterlik “Blou lug, wit son en geheel rooi grond” | Ander_byname = | Gebruik = 110111 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = 1895 (deur die “Herleef China Geselskap”, oorspronklike weergawe)<br />1906 (byvoeging van die rooi veld)<br />23 Oktober 1911 (vlootvaandel)<br />5 Mei 1921 (deur die Guangzhou-regering)<br />9 Desember 1928 (in vastelandse China)<br />25 Oktober 1945 (in Taiwan)<br />24 Oktober 1954 (gestandaardiseer)<ref name="1954wet">{{zh}} {{cite web |url=http://www.globalflag.idv.tw/wg/gqf.htm |title=中華民國國徽國旗法 |publisher=Globalflag |author=Tai Yu-liang |date=23 Oktober 1954 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> | Ontwerp = ’n Enkele rooi baan met ’n blou skildhoek waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. | Ontwerper = Lu Haodong (die skildhoek van die vlag) en [[Sun Yat-sen]] (die rooi baan van die vlag) | Beeld2 = Naval Jack of the Republic of China.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = 青天白日旗, letterlik “Blou lug, wit son” | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= 1895 | Ontwerp2 = ’n Blou skildhoek waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. | Ontwerper2 = Lu Haodong | Beeld3 = Flag of the Republic of China Army.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Weermagvlag | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 001000 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Enkele rooi baan met ’n blou sentrum waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Commander-in-Chief Flag of the Republic of China.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Presidentsvlag van die Republiek China (中華民國統帥旗) | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 000010 | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= | Ontwerp4 = ’n Enkele rooi baan met ’n geel fraiing en in die middel ’n blou sirkel waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale vlag van die [[Republiek China]]''', algemeen bekend as die '''vlag van Taiwan'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nationsonline.org/flags_big/Taiwan_Flag.html |title=Flag of Taiwan |publisher=Nations Online |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref name="RTI2">{{en}} {{cite web |url=https://en.rti.org.tw/news/view/id/2008212 |title=Taiwan flag bearer blocked from stage appearance due to Chinese pressure |publisher=Radio Taiwan International |author=Leslie Liao |date=14 September 2022 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref name="CNN2">{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2022/06/02/media/top-gun-maverick-taiwan-flag-reinstated-intl-hnk/index.html |title='Top Gun: Maverick' brings back the Taiwan flag after controversy |publisher=[[CNN]] |authors=Michelle Toh, Wayne Chang |date=2 June 2022 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> (of die '''Blou lug, wit son en geheel rooi grond'''), is op [[1 Januarie]] [[1928]] deur die [[Republiek China]] aanvaar en op [[25 Oktober]] [[1949]] deur die Republiek China op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]]. Die vlag vertoon ’n enkele rooi baan met ’n blou skildhoek waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. Die skyf en driehoeke simboliseer die son en die sonstrale wat daaruit voortvloei. Die vlag is oorspronklik in 1895 deur die Anti-Qing-groepering, die “Herleef China Geselskap” ontwerp en die rooi baan is in 1906 deur [[Sun Yat-sen]] ná sy toespraak bygevoeg.<ref name=":02">{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/page/96 |title=National flag |publisher=Presidentskap van die Republiek China |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Die vlag is in 1912 vir die eerste keer as die Vlootvlag op die Chinese vasteland gebruik,<ref name="ROCN">{{en}} Amptelike gaset van die Vlootdepartement van die Republiek China, Julie 1912, bl. 344, [http://twinfo.ncl.edu.tw/tiqry/hypage.cgi?HYPAGE=search/merge_pdf.hpg&sysid=E10D4656&jid=00227485&type=g&vol=01070000&page=頁342-353 pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308125736/https://twinfo.ncl.edu.tw/tiqry/hypage.cgi?HYPAGE=search%2Fmerge_pdf.hpg&sysid=E10D4656&jid=00227485&type=g&vol=01070000&page=%E9%A0%81342-353 |date=8 Maart 2021}}, Nasionale Sentrale Biblioteek – Aanlyngaset</ref> en is in 1928 deur die [[Kuomintang]] (KMT) tot die amptelike [[nasionale vlag]] van die Republiek China verklaar; dit is ook van 1943 tot 1945 deur die Japannees-gesteunde Republiek China gebruik. Dit is vasgelê in artikel ses van die Grondwet van die Republiek China toe dit in 1947 gepromulgeer is. Die vlag word nie meer op die Chinese vasteland gebruik nie weens die Republiek China se nederlaag in die [[Chinese Burgeroorlog]] en die [[Volksrepubliek China]] se stigting in 1949. Sedertdien word die vlag in die “Taiwannese gebied” van die Republiek China gebruik. Aangesien die eilande van Taiwan en Penghu tot 1945 onder [[Japan]]nese beheer was, is die vlag eers in 1945 aldaar gebruik toe die Republiek China beheer verkry het. Die vlag word nou oorwegend gebruik in Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu en ander afgeleë eilande waarheen die Republiek China verplaas is nadat hulle in 1949 tydens die Chinese Burgeroorlog verslaan is. Op die Chinese vasteland is die vlag steeds sigbaar in geskiedkundige [[museum]]s en by militêre [[Begraafplaas|begraafplase]], maar andersins bly sy gebruik onwettig weens sy geskiedenis as ’n kenteken van opposisie teen [[kommunisme]]. Sommige ondersteuners van ’n Taiwannese onafhanklikheid verwerp die vlag weens sy konneksie met Chinese nasionalisme en as ’n uitdrukking van opposisie teenoor die [[Kuomintang]], alhoewel ondersteuners van die [[Demokratiese Progressiewe Party]] en sy leiers die huidige vlag steeds gebruik, beide plaaslik en oorsee.<ref name="ROCHK2">{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwannews.com.tw/news/3957011 |title=Hong Kong protester arrested with 30 Taiwanese flags |publisher=Taiwan News |author=Matthew Strong |date=1 Julie 2020 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Xinhai Revolution in Shanghai.jpg|duimnael|links|Die “Vyfkleurvlag” tydens die [[Xinhei-rewolusie]] in [[Shanghai]], 1911]] [[Lêer:Hubei Military Government.jpg|duimnael|links|Die “18-stervlag” van die [[Hubei-rebelle]] in 1911]] [[Lêer:1945 liberation of Hong Kong at Cenotaph.jpg|duimnael|links|Die vlag in Hongkong tydens die Bevrydingsdag in 1945]] Die eerste nasionale vlag van Taiwan is vir die eerste maal in 1663 gedurende die Koninkryk Tungning gebruik. Dit was ’n eenvoudige wit vlag met die karakter “鄭” (''zhèng'') in ’n rooi sirkel in die middel van die wit vlag. Die vlag van die [[Qing-dinastie]] is ook van 1683 tot 1895 gebruik toe die [[Republiek van Formosa]] uitgeroep is. Die vlag van Formosa het ’n [[tier]] op ’n eenvoudige blou met asuurwolke daaronder bevat. Die skildhoek het sy oorsprong in die “Blou-lug-en-wit-son”-vlag (青天白日旗; ''qīngtiān báirì qí'') wat deur Lu Haodong, ’n martelaar van die eerste Guangzhou-opstand in 1895, ontwerp is. Hy het sy ontwerp, wat die rewolusionêre weermag sou verteenwoordig, op 21 Februarie 1895 by die stigting van die “Herleef China Geselskap”, ’n Anti-Qing-groepering in [[Hongkong]] voorgestel. Die twaalf strale van die wit son stel die twaalf maande van en die twaalf tradisionele ''shichen'' ({{zh}} 時辰), ’n tradisionele tydeenheid wat gelykstaande aan twee uur is, voor. Hierdie ontwerp het later die Kuomintang-partyvlag en die wapen van die Republiek China geword. Die twaalf strale van die wit son stel die twaalf maande van en die twaalf tradisionele ''shichen'' ({{zh}} 時辰), ’n tradisionele tydeenheid wat gelykstaande aan twee uur is, voor. Hierdie ontwerp het later die Kuomintang-partyvlag en die wapen van die Republiek China geword. Die “rooi grond”-deel is in winter 1906 deur [[Sun Yat-sen]] toegevoeg om die gestorte bloed van die rewolusionêre magte wat hul lewens geoffer het om die [[Qing-dinastie]] omver te werp en die Republiek China op te rig, voor te stel, waarmee die vlag sy huidige ontwerp bekom het. Volgens [[George Yeo]], ’n voormalige Singapoerse minister van buitelandse sake, is destyds die “Blou-lug-en-wit-son”-vlag by Sun Yat-sen se villa, nou die Sun Yat Sen Nanyang-gedenksaal in Singapoer, deur Teo Eng Hock en sy vrou toegewerk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://app.mfa.gov.sg/pr/read_content.asp?View,15231 |title='China is to be studied, not feared' |publisher=The Straits Times |author=Rachel Chang |date=17 Julie 2010 |accessdate=10 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610153714/http://app.mfa.gov.sg/pr/read_content.asp?View,15231 |archive-date=10 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wanqingyuan.com.sg/english/onceupon/spsupp.html |title=Dr Sun & 1911 Revolution – Famous Singapore Chinese Supporters of Dr Sun Yat Sen |accessdate=26 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126010654/http://wanqingyuan.com.sg/english/onceupon/spsupp.html |archive-date=26 November 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[Xinhai-rewolusie]] in 1911, wat tot die oprigting van die Republiek China gelei het, het die verskillende rewolusionêre leërs het verskeie vlae gebruik. Lu Hao-tung se “Blou-lug-en-wit-son”-vlag is in die provinsies [[Guangdong]], [[Guangxi]], [[Yunnan]] en [[Guizhou]] gebruik. In [[Jiujiang]] is tydens ’n vlootopstand op skepe die “Blou-lug-wit-son-en-rooi-grond”-vlag gebruik. In [[Wuhan]] is ’n vlag met 18 geel sterre gebruik om die 18 administratiewe streke tydens die [[Wuchang-opstand]] te verteenwoordig. In [[Shanghai]] en Noord-China is ’n “Vyfkleurvlag” (五色旗; ''wǔ sè qí''; “Vyf-rasse-onder-een-unie”-vag) met vyf horisontale gebruik wat die vyf grootste [[etniese groep]]e van China verteenwoordig het: die [[Han-Chinese|Han]] (rooi), die [[Mantsjoes]] (geel), die [[Mongole]] (blou), die [[Hui-Chinese|Hui]] (wit) en die [[Tibettane]] (swart). Gedurende die [[Japannese Keiserryk|Japannese]] oorheersing van Taiwan (1895 tot 1945) is die [[vlag van Japan]] op die eiland gebruik. Terselfdertyd is die “Vyfkleurvlag” deur die voorlopige senaat van die regering van die Republiek China wat op 1 Januarie 1912 gestig is, as nasionale vlag gekies. Die “18-stervlag” is deur die weermag aanvaar<ref name="army">{{zh}} {{cite web |url=http://www.aiplus.idv.tw/soviet/FARMY.HTM |title=中國歷代陸軍旗幟 |author=Tai Yu-liang |date=23 Oktober 1954 |accessdate=1 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201071653/http://www.aiplus.idv.tw/soviet/FARMY.HTM |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die moderne vlag is as ’n vlootvaandel aanvaar.<ref name="navy">{{zh}} {{cite web |url=http://www.aiplus.idv.tw/soviet/FNAVY.HTM |title=中國歷代海軍旗幟 |author=Tai Yu-liang |date=23 Oktober 1954 |accessdate=29 November 2019 |archive-date=29 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129080701/http://www.aiplus.idv.tw/soviet/FNAVY.HTM |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sun Yat-sen het egter nie die vyfkleurvlag as geskik geag nie en het geredeneer dat die horisontale orde ’n hiërargie of klassestelsel veronderstel het wat gedurende die dinastiese tyd gegeld het. Nadat president [[Yuan Shikai]] in 1913 diktatoriale magte aangeneem het deur die Nasionale Vergadering te ontbind en die Kuomintang verbied het, het Sun Yat-sen in [[Tokio]] ’n regering in ballingskap gestig en die huidige vlag as die nasionale vlag van die Republiek China ingestel. Hy het voorgegaan om dié ontwerp te gebruik toe die Kuomintang in 1917 ’n teenregering [[Guangzhou]] gestig het. Die moderne vlag is met die “Wet op die nasionale vlag en embleem van die Republiek China” (中華民國國徽國旗法; ''Zhōnghuá Mínguó guóhuī guóqífǎ'') op 17 Desember 1928 amptelik in gebruik geneem, nadat die suksesvolle Noordelike Ekspedisie die [[Beiyang-regering]] omvergewerp het, hoewel plaaslike inwoners die “Vyfkleurvlag” in ’n nieamptelike hoedanigheid aanhou gebruik het.<ref name="flaglaw"/> Een rede vir dié teenstrydigheid in gebruik was gegrond in aanhoudende streeksvooroordele deur amptenare en burgers van Noord-China, wie ten gunste was van die “Vyfkleurvlag”, teen Suiderlinge soos die [[Guangdong|Kantonees]]/[[Hakka (volk)|Hakka]] Sun Yat-sen.{{feit}} Tydens die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog]] het die invallende [[Japannese Keiserryk|Japanners]] verskeie [[Vasalstaat|vasalstate]] gestig wat verskillende vlagontwerpe gebruik het. Die “Hervormde Regering” is in Maart 1938 in [[Nanjing]] gestig om die verskeie marionetregerings wat die Vyfkleurvlag gebruik het, te konsolideer. Toe [[Wang Jingwei]] in 1940 die deur die Japanners in Nanjing ingestelde regering sou oorneem, het hy geëis om die huidige vlag te gebruik as ’n teken om die aanspraak van die Nasionaistiese Regering in [[Chongqing]] onder [[Chiang Kai-shek]] uit te daag en homself as die regmatige opvolger van Sun Yat-sen te posisioneer. Die Japanners het egter voorkeur gegee aan die “Vyfkleurvlag”. As ’n kompromis het die Japanners voorgestel om ’n driehoekige geel wimpel bo-op te voeg met die leuse “Vrede, Antikommunisme, Nasionale Konstruksie” (和平反共建國; ''Hépíng fǎngòng jiàn guó'') in swart, maar dit is deur Wang verwerp. Uiteindelik het Wang en die Japanners ooreengekom dat die geel banier slegs buite gebruik word, tot die banier in 1943 verwyder is, waarvolgens twee mededingende regerings, wat elkeen beweer het dat hulle die wettige Nasionalistiese regering van China was, dieselfde vlag gebruik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.indiana.edu/~easc/resources/working_paper/noframe_6a_sloga.htm |title=Slogans, Symbols, and Legitimacy: The Case of Wang Jingwei's Nanjing Regime |publisher=East Asian Working Paper Series on Language and Politics in Modern China |author=Andrew Cheung |version=Working paper |year=1995 |accessdate=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226023546/http://www.indiana.edu/~easc/resources/working_paper/noframe_6a_sloga.htm |archive-date=26 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nasionale vlag is gespesifiseer in Artikel Ses van die 1947-grondwet van die Republiek China. Die vlag is ook tot in 1949 in Kommunisties-regerde gebiede gebruik. Ná die [[Chinese Burgeroorlog]] in 1949 het die regering van [[Chiang Kai-shek]] die soewereine onafhanklike land van die Republiek China na die eiland van Taiwan verskuif. Op die Chinese vasteland het die kommunistiese magte van [[Mao Zedong]] die [[Volksrepubliek China]] uitgeroep wat sy eie nasionale vlag in gebruik geneem het. Op 23 Oktober 1954 is die “Wet op die Nasionale Embleem en Nasionale Vlag van die Republiek China” (中華民國|國徽|國旗法) deur die wetgewende Yuan gepromulgeer om die grootte, mates, verhouding, vervaardiging en bestuur van die vlag te spesifiseer.<ref name="1954law">{{zh}} {{cite web |url=http://www.globalflag.idv.tw/wg/gqf.htm |title=中華民國國徽國旗法 |author=Tai Yu-liang |date=23 Oktober 1954 |accessdate=8 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208094502/http://www.globalflag.idv.tw/wg/gqf.htm |archive-date=8 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Chinese name |titel = Vlag van die Republiek China |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 中華民國國旗 |VChinees = 中华民国国旗 |Pinyin = ''Zhōnghuá Mínguó Guóqí'' |WadeGiles = ''Chung1-hua2 Min2-kuo2 Kuo2-ch'i2'' |Kantonees = ''Jūngwàh Màhn·gwok gwokkèih'' |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = Republiek China-vlag }} {{Chinese name |titel = Blou lug, wit son en geheel rooi grond |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 青天白日滿地紅 |VChinees = 青天白日满地红 |Pinyin = ''Qīng Tiān, Bái Rì, Mǎn Dì Hóng'' |WadeGiles = ''Ch’ing1 T’ien1, Bai2 Jih4, Man3 Ti4 Hung2'' |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = Blou lug, wit son en geheel rooi grond }} === Vorige vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:China Burma India Seal.svg| {{FIAV|historical}} Kenteken van die China-Birma-Indië-veldtog gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]], saamgestel deur die samevoeging van die vlae van die Republiek China en die [[Vlag van die Verenigde State|Verenigde State]] Lêer:Flag of Ming Cheng.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninkryk Tungning, 1661 tot 1683 Lêer:Flag of China (1889–1912).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Qing-dinastie]], 1683 tot 1895 Lêer:Simplified Yellow Tiger Flag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van Formosa]], 1895 Lêer:Flag of Japan (1870-1999).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Taiwan onder [[Japannese Keiserryk|Japannese]] bewind, 1895 tot 1945 Lêer:Flag of China (1912–1928).svg| {{FIAV|historical}} Eerste vlag van die Republiek China (五色旗, ''wǔsèqí'', “Vyfkleurvlag”), 1912 tot 1928 Lêer:鐵血十八星旗.svg| {{FIAV|historical}} Gewysigde vlag van die Wuhan Provinsiale Weermag (“18-stervlag”), Vlag van die Republiek China se Weermag van 14 Mei tot 11 Junie 1912 Lêer:十九星旗.svg| {{FIAV|historical}} (“19-stervlag”), Vlag van die Republiek China se Weermag van 11 Junie 1912 tot 1928 Lêer:Flag of the Empire of China (1916).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Chinese Keiserryk]], 1915 tot 1916 Lêer:Flag of the Empire of China (1915–1916).svg| {{FIAV|variant}} Weergawe met Sint Andrieskruis, 1915 tot 1916 Lêer:Flag of the Republic of China.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Republiek China, sedert 1928, in Taiwan sedert 1945; ook gebruik as vlootvaandel van die Republiek China sedert 1912 Lêer:Flag of the Republic of China-Nanjing (Peace, Anti-Communism, National Construction).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Japannese satellietstaat Republiek China tydens die Tweede Wêreldoorlog Lêer:Naval Jack of the Republic of China.svg| Die “Blou-lug-en-wit-son”-vlag; ook gebruik as vlootvaandel en partyvlag van die Kuomintang </gallery></center> == Simboliek == [[Lêer:Flag of the Republic of China.JPG|duimnael|’n Wapperende vlag van die Republiek China]] Die “Blou-lug-en-wit-son”-vlag deur Lu Haodong is in Februarie 1895 in [[Hongkong]] voorgestel. Die twaalf strale van die wit son stel die twaalf maande van en die twaalf tradisionele ''shichen'' ({{zh}} 時辰), ’n tradisionele tydeenheid wat gelykstaande aan twee uur is, voor. Die “rooi grond”-deel is in winter 1906 deur [[Sun Yat-sen]] bygevoeg om die gestorte bloed van die rewolusionêre magte wat hul lewens geoffer het om die [[Qing-dinastie]] omver te werp en die Republiek China op te rig, voor te stel. Die drie kleure tesame stem ooreen met die Drie Beginsels van die Volk: blou stel [[nasionalisme]] en [[vryheid]] voor, wit stel [[demokrasie]] en [[gelykheid]] voor en rooi stel die volk se lewensbestaan en [[broederskap]] voor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.president.gov.tw/Default.aspx?tabid=441 |title=Nasionale Vlag |author=Kantoor van die President |publisher=Republiek China (Taiwan) |year=2011 |accessdate=18 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518134645/https://english.president.gov.tw/Default.aspx?tabid=441 |archive-date=18 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> President [[Chiang Kai-shek]] het op die Nasionale Dag in 1929 verklaar dat “so lank as die nasionale vlag met die blou lug, wit son en rooi grond oor die Chinese grond wapper, dit die [[onafhanklikheid]] en vryheid nakomelinge van die Huang-keiser sal simboliseer”. Die blou-en-wit skildhoek word dikwels as partyvlag van die [[Kuomintang]] gebruik. Die vlag het bykomende simboliek ontwikkel weens die unieke en opspraakwekkende politieke status van Taiwan. Op een vlak verteenwoordig die vlag ’n duidelike simbool dat Taiwan nie deur dieselfde regering as die Volksrepubliek China geregeer word nie omdat hierdie vlag duidelik verskil van dié van die [[Vlag van die Volksrepubliek China|Volksrepubliek China]]. Omdat die vlag voorheen regoor China gebruik is, het dit intussen ’n simbool geword van ’n voortsetting van die ideale van die Chinese nasionalisme en bewegings wat hulle vir Chinese hereniging beywer. Dit het ook ’n simbool geword van ’n historiese en huidige verbintenis met China. Daarbenewens is die vlag afgelei van die seël van die Kuomintang en die kleur van die skildhoek word ook met die partykleure vereenselwig. Sommige Chinese sien die vlag as ’n uitdrukking van Chinese nasionalisme en trots, gepaardgaande met gelyklopende verwerping van die huidige kommunistiese regering. Die vlag simboliseer moontlik ook ’n identifisering met en bewondering vir die politieke ideë van [[Sun Yat-sen]] en sy Drie Beginsels van die Volk. Dit is egter ironies dat, gegewe die verbintenis van die vlag met Chinese nasionalisme in teenstelling met Taiwannese onafhanklikheid, die vlag ’n onverwagte bondgenoot in die Volksrepubliek China gevind het. Die Volksrepubliek het onafhanklikheidsgroeperinge in Taiwan gekritiseer wat die vlag wil verander of afstand daarvan doen en het geïmpliseer dat regstappe om so iets uit te voer negatiewe reaksie van die Volksrepubliek China sal ontlok. Die teenwoordigheid van die vlag in Taiwan onderskei egter ook die feit dat Taiwan en die Republiek China se territoriale eilande elders onder jurisdiksie val van ’n land wat onderskei word van die Volksrepubliek China. Die hys van die Taiwannese vlag word selfs deur die uiterste ondersteuners van Taiwannese onafhanklikheid, soos die Taiwannese Solidariteitsunie, voorgestaan wanneer die lede die onderskeie en onafhanklik regeerde stelsels en gebiede van die Republiek China en die Volksrepubliek China beklemtoon. == Ontwerp == [[Lêer:Flag of the Republic of China construction sheet.svg|duimnael|Ontwerp van die vlag in Chinees]] Die spesifieke ontwerpe van die vlag word gevind in die “Wet op die nasionale vlag en embleem van die Republiek China” in 1928. Die verhouding van die vlag is 2:3 waarvan drie kwart rooi is en een kwart blou met ’n wit twaalfpuntige son op. Die wit son se radius is 1⁄8 van die skildhoek se wydte (altesaam 1⁄16 van die vlag se wydte). Elke sonstraal lê op 30 grade sodat die somtotaal van die strale op 360 uitkom. Die afstand tussen die middelpunt van die son en die bopunt van elke sonstraal is dieselfde as die deursnee van die son. Dit son en sy twaalf strale word deur ’n blou sirkel van mekaar geskei, waarvan die deursnee van die wit son gedeel deur vyftien is.<ref name="1928wet">{{zh}} {{cite web |url=https://www.globalflag.idv.tw/wg/gqfggy.htm#ghgqf |title=中華民國國徽國旗法 |publisher=Globalflag |date=17 Desember 1928 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref name="flaglaw">{{zh}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawAll.aspx?pcode=D0020020 |title=中華民國國徽國旗法 |date=23 October 1954 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> In latere jare is meer spesifikasies van die skildhoek (wat ook as die Kuomintang se vlag gebruik is) in die wetboeke geskryf. In die skets wat in “Wet op die Party en Vervaardiging en Metodes van die Nasionale Vlag” (黨旗國旗之製造及使用辦法), is die son in groter detail geskets en wiskundige waardes is aan elke element van die vlag toegeken. In die wet het die skildhoek steeds ’n verhouding van 2:3 gehad maar die wiskundige waardes is gegee as 24x36 meter. Die deursnee van die son en strale is 6/8 van die hoogte van die skildhoek (in meter sal dit dus 18 wees). Die deursnee van die son sonder die strale is 1/4 van die wydte van die skildhoek, dus 9 meter. Die blou sirkel wat bo-oor die gedeelte van die son en strale is, is ’n 1/15 van die son se deursnee, dus 0,6 meter. Die hoek van die strale, 30 grade, en die aantal het nie verander nie.<ref name="kmtflaglaw">{{zh}} {{cite web |url=http://www.globalflag.idv.tw/wg/gqfggy.htm#zzjsybf |title=黨旗國旗之製造及使用辦法 |publisher=Globalflag |author=Tai Yu-liang |date=19 Mei 2006 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Die kleure van die nasionale vlag is donkerrooi, wit en donkerblou. Die Kuomintang-party gebruik slegs wit en donkerblou en albei vlae word met ’n goue fraiing gekroon.<ref name="colorlaw">{{zh}} {{cite web |url=http://www.globalflag.idv.tw/wg/gqfggy.htm#zysjbf |title=國旗黨旗製用升降辦法 |publisher=Globalflag |author=Tai Yu-liang |date=19 Mei 2006 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Die wet lys geen spesifieke kleurgewingsproses, soos [[Pantone]], om die vlag te skep of skets nie. Die Departement van Binnelandse Sake verskaf CMYK-waardes slegs vir verwysing.<ref name="MOIfaq">{{zh}} {{cite web |url=https://www.moi.gov.tw/cp.aspx?n=10621 |title=內政部全球資訊網-中文網-國旗大哉問 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> [[Lêer:Republic of China(Taiwan) sheet.svg|350px|senter|Konstruksietekening]] === Kleure === [[Lêer:Flag of the Republic of China (alternate shade).svg|duimnael|Die nasionale vlag in donker kleure]] Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of the Republic of China.svg|40px]]<br />Kleurskema ! style="background:#0028cc;color:white" | Blou ! style="background:#f30001;color:white" | Rooi ! style="background-color:white" | Wit |- | CMYK || 100, 80, 0, 20 || 0, 100, 100, 5~10 || 0, 0, 0, 0 |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 0, 40, 204 || 243, 0, 1 || 255, 255, 255 |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #0028CC || #F30001 || #FFFFFF |} == Gebruik == [[Lêer:Chinese republic forever.jpg|duimnael|links|’n Plakkaat wat die permanente president van die Republiek China, Yuan Shikai en die voorlopige president van die Republiek, Sun Yat-sen, herdenk.]] [[Lêer:Original United Nations.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die [[Verenigde Nasies]], geskep in 1942 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie, wat die 26 lede van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog]] toon, waaronder die Republiek China links bo.]] [[Lêer:Republic of China Flags.jpg|duimnael|links|’n Skaars propagandaplakkaat (''Long Live the Republic'') met al drie die vlae van die Republiek China op. In die middel die eerste nasionale vlag, links die weermagvlag en regs die Sun Yat-sen-vlag (nou die vlag van Taiwan).]] [[Lêer:Naciones Unidas 3.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die Verenigde Nasies, geskep in 1943 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie. In die middel die vlag van die Republiek China as deel van die Geallieerdes.]] Onder politieke toesig van die Kuomintang het die vlag in die vroeë jare van die republiek dieselfde belangrikheid as die Kuomintang se partyvlag gehad. ’n Muur het bestaan waarop die Kuomintang-vlag op linkerkant en die nasionale vlag op regterkant vertoon is, elk teen ’n hoek gedraai met ’n portret van Sun Yat-sen, Vader van die Nasie, in die middel. Vir die spitsberade wat tydens die [[Chinese Burgeroorlog]] tussen die Kuomintang en die [[Kommunistiese Party van China]] plaasgevind het, is die vlag in gelyke stand met dié van die Chinese Sowjetrepubliek (Jiangxi Sowjet) vertoon. Die vlagwet het later die horisontale vertoon van die vlag met die portret van Sun Yat-sen in die middel van die rooi veld gespesifiseer. Hierdie vlag word in talle regeringsgeboue in Taiwan aangetref en dit is ook die vlag wat vertoon word wanneer die president en adjunkpresident van die Republiek China ingesweer word. Die vlag het ’n alomteenwoordigheid in Taiwan. Die hys en stryk van die vlag geskied seremonieel en word deur die vlaglied begelei, terwyl die aanwesiges die vlag met die regterhand teen die regter wenkbrou groet. Van skoolkinders word tradisioneel verwag om soggens aan seremonies deel te neem wanneer die vlag begelei deur die Nasionale Volkslied van die Republiek China gehys word. Voordat die Krygswet in 1987 in Taiwan opgehef is, is van alle vaartuigbestuurders verwag om te stop wanneer hulle ’n vlagseremonie teëkom. Die vlag van die Republiek China word tydens internasionale byeenkomste, waaraan die Volksrepubliek China deelneem, min vertoon, veral as gevolg die Volksrepubliek China se sterk druk oor die politieke status van Taiwan en die gepaardgaande minimale invloed van die Republiek China in hierdie kringe. Pleks daarvan word die Republiek China gewoonlik met ’n pseudoniem (dikwels “Chinese Taipei”) aangekondig en tydens Olimpiese Spele gebruik dit sy eie vlag, die Chinese Taipei-vlag. Dit omdat die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] die Volksrepubliek se standpunt erken, waarvolgens die Republiek China ’n ontbinde entiteit en die Republiek China op Taiwan onwettig is. Die verbanning raak ook toeskouers — tydens die [[tafeltennis]]eindstryd gedurende die [[Olimpiese Somerspele 1996]] in [[Atlanta]] is ’n Taiwannese student in hegtenis geneem nadat hy met die vlag van die Republiek China gewaai het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/sports/olympics/daily/tableten/aug/1/arrest.htm |title=Taiwanese spectators arrested |publisher=[[The Washington Post]] |date=1 September 1996 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Aan die begin van die 21ste eeu het die simboliek van die vlag egter begin verander, nadat die verhoudings tussen die Kuomintang in Taiwan en die Kommunistiese Party van China verbeter het. Die vlag van die Republiek China begin nou om die gemeensame geskiedenis van die vastelandse China en Taiwan te simboliseer en vervolgens het die Volksrepubliek China dit duidelik gemaak dat ’n verandering van die vlag van die Republiek China ’n groot provokasie ten gunste van Taiwannese onafhanklikheid sal wees. Die dubbelsinnigheid rondom die vlag het tydens die besoek van die Kuomintang se voorsitter, [[Lien Chan]], aan die vastelandse China in April 2005 ontstaan, toe die vlag gedurende seremonies ter eerbetoning van [[Sun Yat-sen]] in aanwesigheid van ampsdraers uit beide die Republiek China en die Volksrepubliek China vertoon is. Een plek in die vastelandse China waar die Wit-Son-vlag steeds opvallend vertoon word is die mosaïek binne die Sun Yat-sen-mausoleum in [[Nanjing]]. Die gebruik van die vlag in Taiwan weerspieël sy omstrede simboliek. Alhoewel ondersteuners van ’n Taiwannese onafhanklikheid soos die vroeëre president [[Chen Shui-bian]] die vlag tydens amptelike staatsverpligtinge gebruik en gegroet het, word dit tydens politieke veldtogte van die Demokratiese Progressiewe Party nooit vertoon nie. Dit is nie net omdat die vlag met die vastelandse China verbind word nie, maar ook weens die insluiting van Kuomintang se party-embleme op die vlag. Daarteenoor word die vlag tydens politieke veldtogte van die Kuomintang baie opvallend gebruik. Hierdie onderskeidelike gebruik raak selfs die kleure wat tydens politieke optogte gebruik word. Optogte van die Kuomintang gebruik veral die kleure van die vlag, met meer blou as rooi, terwyl tydens optogte van die onafhanklikheidsgesinde partye veral groen gebruik word, maar nóg blou nóg rooi. Verskeie ondersteuners van ’n Taiwannese onafhanklikheid soos die vroeëre president [[Lee Teng-hui]] het al vir ’n verwydering van die huidige vlag gepleit en daar bestaan verskeie ontwerpe vir ’n spesifiek Taiwannese vlag. Die vooruitsigte oor ’n verandering van die vlag is egter nie hoog nie, aangesien die verandering van die vlag ’n grondwetlike verandering eis; die huidige vlag geniet ’n groot ondersteuning onder Kuomintang-aanhangers en in ’n minder mate gewildheid onder moderate ondersteuners van ’n Taiwannese onafhanklikheid; en omdat ’n verandering aan die vlag tot politieke spanning met die Volksrepubliek sal kan lei. Gedurende die 2004-verkiesings is vir ’n kort rukkie voorgestel dat indien die groen koalisie die verkiesings sal wen, hulle die Kuomintang sal kan dwing om hul politieke kenteken in een van die vlag afwykende te laat verander. Dié voorstel het tot enkele dae se kontroversie gelei, maar het spoedig in vergetelheid geraak. === Chinese diaspora === Die Oorsese Chinese gemeenskap is oneens oor watter vlag hulle sal verteenwoordig, ondersteuners en organisasies van die Chinese demokrasiebeweging verkies die vlag van die Republiek China bo dié van die Volksrepubliek China om opposisie teenoor kommunistiese heerskappy uit te druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51129460 |title=The battle over which flag to fly in America's Chinatowns |publisher=[[BBC]] |date=20 Januarie 2020 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Verskeie Hongkongers het voorheen as deel van die pro-Republiek China en pro-demokrasie-veldtog die vlag van die Republiek China vertoon om hul gemeensame opposisie teenoor die Volksrepubliek China se beleid te beklemtoon en ook om hul respek teenoor Sun Yat-sen se nalatenskap uit te druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1647095/kmt-supporters-anniversary-event-highlights-fight-save-old-monastery |title=KMT supporters' anniversary event highlights fight to save old monastery |publisher=South China Morning Post |author=Fanny W. Y. Fung |date=24 November 2014 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://hongkongfp.com/2017/02/26/hong-kongs-pro-taiwan-camp-kuomintang-exiles-conservers-sun-yat-sens-heritage |title=Hong Kong’s ‘pro-Taiwan’ camp: From Kuomintang exiles to conservers of Sun Yat-sen’s heritage |publisher=Hong Kong Free Press |author=Elson Tong |date=26 Februarie 2017 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> In onlangse jare staar ondersteuners van die Republiek China egter streng beperkings in die gesig weens die Volksrepubliek China se toenemende staatsbeheer oor Hongkong, veral wanneer hulle die vlag van die Republiek China vertoon of jaarliks op 10 Oktober die Nasionale Dag van die Republiek China wil vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/law-and-crime/article/3149680/national-security-law-hongkongers-celebrating-taiwans |title=National security law: Hongkongers celebrating Taiwan’s Double Tenth public holiday risk secession charge, security chief warns |publisher=South China Morning Post |author=Christy Leung |date=23 September 2021 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://hongkongfp.com/2021/10/09/fear-of-arrest-in-hong-kong-over-taiwan-national-day |title=Fear of arrest in Hong Kong over Taiwan national day |publisher=Hong Kong Free Press |authors=Yan Zhao, Xinqi Su |date=9 Oktober 2021 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> === Ontheiliging === Volgens Artikel 118 en 160 van die Republiek China se Strafwet is dit ’n kriminele oortreding om óf die nasionale vlag óf die landswapen van enige land te beledig. Indien ’n nasionale vlag of landswapen van ’n ander land ontsier word, sal die oortreding “belemmering van staatsdiplomasie” genoem word; indien dit ’n staatssimbool van die Republiek China is, sal die oortreding “ordeversteurend” heet. Boonop is die belediging of beskadiging van die portret van Sun Yat-sen ook strafbaar as “ordeversteurend”. Dit kan gestraf word met óf gevangenisstraf van een jaar of minder óf ’n boete van $9&nbsp;000&nbsp;[[Nuwe Taiwannese dollar|NTD]] of minder. <ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=C0000001&flno=160 |title=Laws and Regulations Database of the Republic of China |accessdate=7 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207234453/https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=C0000001&flno=160 |archive-date=7 Februarie 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=C0000001&flno=118 |title=Laws and Regulations Database of the Republic of China |accessdate=7 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207234456/https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=C0000001&flno=118 |archive-date=7 Februarie 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2016/06/07/2003648084 |title=Two arrested for burning ROC flag |publisher=Taipei Times |author=Abraham Gerber |date=7 Junie 2016 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> == Voorvalle == [[Lêer:Rennie's Mill Middle School.jpg|duimnael|Die Rennie’s Mill Middle School in Hongkong met die vlag van die Republiek China in 1995]] Gedurende ’n optrede in [[Manchester]] in November 2013 het die sanger [[Deserts Chang]] die vlag van die Republiek China vir die gehoor gewys, wat tot protes van die Volksrepubliek en die kansellasie van haar optrede in [[Beijing]] gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/taiwan/10432084/Taiwan-singer-upsets-China-with-flag-stunt/ |title=Taiwan singer upsets China with flag stunt |publisher=The Daily Telegraph |date=7 November 2013}} {{dooie skakel}}</ref> Eweneens in November 2015 het die sanger [[Tzuyu]] saam met die groep [[Twice]] in die [[Suid-Korea]]anse televisieprogram ''My Little Television'' verskyn. Sy het haarself as ’n Taiwannese aangekondig en die vlag van die Republiek China saam met die [[vlag van Suid-Korea]] gewys. Die [[Vlag van Japan|Japannese vlag]] is ook gewys om die nasionaliteit van ander groeplede te wys.<ref name=Slate>{{en}} {{cite web |url=https://slate.com/news-and-politics/2016/01/pop-star-may-have-helped-pro-independence-party-win-taiwan-presidency.html |title=Did a 16-Year-Old Pop Star Help Pro-Independence Party Win Taiwan’s Election? |publisher=Slate |author=Daniel Politi |date=16 Januarie 2016 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Alhoewel dit deur die Volksrepubliek skerp veroordeel is, het die Republiek China se raad vir vastelandse verhoudings gemeen dat hulle Chou se vertoning van die Republiek China se vlag as ’n patriotiese daad ondersteun. Die raad het by die vastelandse Taiwannese Sakekantoor sy protes ingedien en daarop aangedring dat die Chinese regering “sy privaatsektor weerhou”, aangesien dit die gevoelens van die Taiwannese volk “ernstig beseer het” en die wedersydse verhoudinge verder ernstig sal kan beskadig. Hulle het mense van weerskante die seestraat aangespoor “om die swaarverdiende vriendelike bande te koester”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://focustaiwan.tw/cross-strait/201601160010 |title=MAC asks China to rein in private sector in wake of flag controversy |publisher=Focus Taiwan |date=16 Januarie 2016 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> ’n Plaaslike raad in die [[Australië|Australiese]] stad [[Rockhampton]] het ’n Taiwannees-Australiese gesin ontstel nadat hulle oor die kinders se handgeverfde uitbeeldings van die Taiwannese vlag ’n veselglasbulbeeld geverf het wat, as deel van die driejaarlikse Beef Australia-vieringe op die rivieroewer, geplaas is.<ref name=artwork>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-44049224 |title=Taiwanese flag on bull artwork painted over in Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Mei 2018 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Die Taiwannese broers en susters het twee vlae onder die ander vlae van Barramundi wat deur studente van die North Rockhampton State High School geverf is, geteken.<ref name=robinson>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2018-05-09/childrens-cow-statue-design-altered-taiwan-flag-painted-over-qld/9739574 |title=Taiwan flag design painted over by council ahead of beef industry event |publisher=ABC News |authors=Paul Robinson, Emilia Terzon |date=9 Mei 2018 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Die bul, wat voor die Doeanehuis geplaas is, is ontwerp om die multikulturele gemeenskap van die stad te simboliseer, maar die twee vlae is later deur oorverfing gesensor.<ref name="robinson" /> Rockhampton se plaaslike raad het erken dat hulle dit in ooreenstemming met die Australiese regering se Een-Chinabeleid gedoen het.<ref name="robinson" /> In die Australiese media is egter beweer dat dit gedoen is om te verhoed dat die Chinese afgevaardigdes wat Beef Australia besoek het, ontsteld kan raak, aangesien die Volksrepubliek China ’n belangrike invoerder van Australiese beesvleis is.<ref name="robinson" /><ref name=keoni>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3426081 |title=Australian council paints over children's Taiwan flags fearing beef with Beijing |publisher=Taiwan News |author=Keoni Everington |date=9 Mei 2018 |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120191538/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3426081 |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Taiwan News'' het dit as Australiese “koutou” (buiging) voor die Volksrepubliek China beskryf.<ref name="keoni" /> [[Apple Inc.|Apple]] beperk volgens bewerings die stuur van die vlag van die Republiek China in iOs-toestelle as ’n [[emoji]] wanneer dié toestel se landskode China of die taalinstellings Chinees is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/07/iphone-crashing-bug-likely-caused-by-code-added-to-appease-chinese-govt |title=iPhone crashing bug likely caused by code added to appease Chinese gov’t |publisher=Ars Technica |quote=He said his fix addressed code Apple added likely to appease the Chinese government; this is the code that caused crashes on certain iDevices when users typed the word Taiwan or received messages containing a Taiwanese flag emoji. |author=Dan Goodin |date=10 Julie 2018 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://objective-see.org/blog/blog_0x34.html |title=A Remote iOS Bug |publisher=objective-see llc |author=Patrick Wardle |date=10 Julie 2018 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Volgens die veiligheidsnavorser Patrick Wardle kan ’n fout in die vlagsensuurkode van die iOS-stelsel egter veroorsaak dat toestelle ineenstort.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wired.com/story/apple-china-censorship-bug-iphone-crash-emoji |title=Apple's China-Friendly Censorship Caused an iPhone-Crashing Bug |publisher=The Wired |author=Andy Greenberg |date=10 Julie 2018 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Apple het die emoji wat die vlag van Taiwan verteenwoordig gedurende die proteste van 2019–20 in [[Hongkong]] weereens gesensor, nadat hulle dit uit die iOS-sleutelborde in Hongkong en [[Macau]] verwyder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-10-08/apple-pulls-taiwanese-flag-emoji-from-iphones-in-hong-kong |title=Apple Pulls Taiwanese Flag Emoji From iPhones in Hong Kong |publisher=Bloomberg |author=Mark Gurman |date=8 Oktober 2019 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://hongkongfp.com/2019/10/05/taiwan-flag-emoji-disappears-latest-apple-iphone-keyboard |title=Taiwan flag emoji disappears from latest Apple iPhone keyboard |publisher=Hong Kong Free Press |author=Kris Cheng |date=5 Oktober 2019 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> === Verbod in Kambodja === Hoewel openbare vertoning van die vlag van die Republiek China in die algemeen raar is en in die Volksrepubliek tot arrestasie kan lei, was [[Kambodja]] die eerste land wat die vertoon daarvan amptelik onwettig verklaar het. In Februarie 2017 het die Eerste Minister, [[Hun Sen]], ’n verbod op die vertoon van die vlag in Kambodja aangekondig as deel van sy toewyding aan die [[Een-Chinabeleid]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/news/china/policies-politics/article/2068888/banning-taiwans-flag-cambodia-adds-taipeis-woes-beijing |title=By banning Taiwan’s flag, Cambodia adds to Taipei’s woes with Beijing |publisher=South China Morning Post |author=Lawrence Chung |date=7 Februarie 2017 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.cambodiadaily.com/news/hun-sen-bans-taiwan-flag-from-cambodia-124609/ |title=Hun Sen Bans Taiwan Flag from Cambodia |publisher=The Cambodia Daily |author=Phan Soumy |date=6 Februarie 2017 |accessdate=16 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116220552/https://www.cambodiadaily.com/news/hun-sen-bans-taiwan-flag-from-cambodia-124609/ |archive-date=16 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Gebruik van soortgelyke vlae === Volgens berigte het Taiwannese aanhangers die Chinese Taipei nasionale bofbalspan met die vorige [[vlag van Mianmar]] tydens baie internasionale toernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2008]] in [[Beijing]] ondersteun; in die Volksrepubliek China is die openbare gebruik van die vlag van die Republiek China verbied.<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://www.tvbs.com.tw/news/news_list.asp?no=aj100920100523182731 |title=日本爆烏龍！錯把緬甸國旗當我國旗 |publisher=TVBS News |date=23 Mei 2010 |accessdate=1 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201051248/https://www.tvbs.com.tw/news/news_list.asp?no=aj100920100523182731 |archive-date=1 Desember 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{zh}} {{cite web |url=https://www.nownews.com/2010/05/23/11490-2606246.htm |title=沖繩車站介紹台灣，誤植緬甸國旗 |publisher=NOW News |date=23 Mei 2010 |accessdate=27 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927150434/http://www.nownews.com/2010/05/23/11490-2606246.htm |archive-date=27 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.chinapost.com.tw:80/taiwan/foreign-affairs/2010/05/25/257891/Myanmars-flag.htm |title=Myanmar's flag mistaken as Taiwan's in Okinawa |publisher=The China Post |date=25 Mei 2010 |accessdate=28 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528101646/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/foreign-affairs/2010/05/25/257891/Myanmars-flag.htm |archive-date=28 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://usatoday30.usatoday.com/sports/olympics/beijing/2008-08-11-taiwan-flag_N.htm |title=Taiwanese plan to skirt Olympics flag ban |publisher=[[USA Today]] |date=11 Augustus 2008 |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105115328/https://usatoday30.usatoday.com/sports/olympics/beijing/2008-08-11-taiwan-flag_N.htm |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Mianmar is ’n bondgenoot van die Volksrepubliek China en het in 2010 sy nasionale vlag verander. == Nasionale vlaglied == [[Lêer:CKS Memorial Hall flag guards from ROCA Honor Guard 20051220.jpg|duimnael|Die nasionale vlaglied word gespeel tydens die hys en stryk van die nasionale vlag van die Republiek China tydens die daaglikse seremonie by die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal in 2005 deur die erewag van die vloot]] [[Lêer:National Flag Anthem of the Republic of China中華民國國旗歌 (演奏版).oga|duimnael|Die nasionale vlaglied van die Republiek China]] Die nasionale vlaglied van die Republiek China van die Republiek China (Chinees: 中華民國國旗歌, pinyin: ''Zhōnghuá Mínguó Guóqígē'', Wade-Giles: ''Chung1hua2 Min2kuo2 Kuo2chʻi2ko1'') is ’n patriotiese liedjie wat tradisioneel tydens die hys en stryk van die nasionale vlag van die Republiek China gespeel word. Plaaslik word die nasionale vlaglied tydens vlagseremonies ná die nasionale volkslied van die Republiek China gespeel. Dit word ook op internasionale sportbyeenkomste soos die [[World Baseball Classic]] en [[Olimpiese Spele]] gespeel, waaraan Taiwan amptelik onder die naam ''Chinese Taipei'' deelneem. Gevolglik word die liedjie as ’n soort tweede volkslied beskou, vervolgens staan en eer burgers en ondersteuners van die Republiek China wanneer dit gespeel word asof hulle die nasionale volkslied sou eer. === Oorsprong === Nadat die Kuomintang-himne in 1930 die ''de facto''-nasionale volkslied van die Republiek China geword het, het die Departement van Onderwys burgers gevra vir voorleggings vir ’n nuwe amptelike volkslied. Die musiek, gekomponeer deur [[Huang Tzu]], is in 1936 uiteindelik gekies, maar die nasionalistiese regering het geweier om dit as die nasionale volkslied goed te keur. As ’n kompromie is die nasionale volkslied onveranderd gelaat, terwyl Huang Tzu se musiek as die nasionale vlaglied aangewys is, met lirieke in Klassieke Chinees wat gewoonlik toegeskryf word aan [[Dai Jitao]], wie ook bygedra het tot die lirieke van die nasionale volkslied.<ref>{{zh}} ''Ming Pao Monthly'', No.289, bl. 87</ref> ==== Geskil oor die lirieke se outeur ==== Volgens Liu Yiling van die Nasionale Biblioteek van die Republiek China, bly daar ’n geskil oor die outeur van die lirieke. In sommige vroeëre publikasies is die lirieke aan ’n anonieme werk toegeskryf. Latere publikasies het dit egter aan Dai Jitao toegeskryf, wie in 1928 ook ’n liedjie met die titel “Nasionale Vlaglied” gekomponeer het. Nietemin het daardie werk baie verskille teenoor die huidige weergawe getoon. In 1929 het Liang Desuo “Blou lug, wit son en geheel rooi grond” uitgereik en sommige skryf die outeurskap van die nasionale vlaglied aan hom toe vanweë die ooreenkoms tussen daardie werk en die huidige lirieke.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.ncl.edu.tw/upload/P1000915001/cats/100-1-15-42.pdf |title=梁得所與中華民國〈國旗歌〉的歌詞 劉怡伶 國家圖書館館刊 |date=10 Junie 2011 |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018234831/http://www.ncl.edu.tw/upload/P1000915001/cats/100-1-15-42.pdf |archive-date=18 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Gebruik === Sedert 1983 word die liedjie (amptelik met verskillende lirieke) vanweë druk deur beide die Chinese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] en die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] op Olimpiese kompetisies pleks van die nasionale volkslied gespeel. Gelyktydig is die simbole wat Taiwan op Olimpiese en ander sportbyeenkomste gebruik, asook hul naam amptelik in ''Chinese Taipei'' (中華臺北) verander.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://news.sina.com.tw/article/20090105/1249113.html |title=國旗歌歌詞遭篡改 蒙蔽26年? |date=5 Januarie 2009 |accessdate=8 Januarie 2009}} {{dooie skakel}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2004]] het Chinese Taipei sy eerste goue medaljes gewen en die nasionale vlaglied is gespeel tydens die seremoniële hys van die vlag vir die gouemedaljespan. Tydens sy invoering is dié liedjie amptelik “Nasionale Volkslied van Chinese Taipei” genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/NOC/TPE.shtml |title=NOC Biography – Chinese Taipei |publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad |date=25 Augustus 2008 |accessdate=10 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080810132106/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/NOC/TPE.shtml |archive-date=10 Augustus 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die 16de Asiatiese Spele in [[Guangzhou]], Volksrepubliek China, is die liedjie aangekondig as die “Volkslied van die Chinese Taipei Olimpiese Komitee” (中華臺北奧會會歌), met nuwe lirieke geskryf deur Chang Pi-te (張彼德).<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.tpa.gov.tw/upfile/www/Pdf/%E8%AB%96%E6%96%87%E9%9B%86/200710/20071025c.pdf |title=1981年奧會模式簽訂之始末 |publisher=Taiwannese Provinsiale Adviesraad |author=劉進枰 |year=2007 |accessdate=9 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309001034/http://www.tpa.gov.tw/upfile/www/Pdf/%E8%AB%96%E6%96%87%E9%9B%86/200710/20071025c.pdf |archive-date=9 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://v.youku.com/v_show/id_XMjIyNzk1NDIw.html |title=Chinese Taipei wins Soft tennis 2010 |publisher=Youku |date=15 November 2010 |accessdate=15 November 2010}}</ref> In Taiwan word by skole en nasionale monumente die nasionale volkslied en die nasionale vlaglied elke oggend voor klasse of opening tydens ’n buitelugseremonie gespeel. Die nasionale volkslied word gesing terwyl die vlag voor sy hys vasgehou word en die nasionale vlaglied word gespeel wanneer die nasionale vlag gehys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://163.29.36.23/taipei/lawsystem/lawshowall01.jsp?LawID=P05G2006-19810216&RealID=05-07-2006 |title=臺北市公私立各級學校升降旗典禮實施要點 |date=16 Februarie 1981 |accessdate=10 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810143020/http://163.29.36.23/taipei/lawsystem/lawshowall01.jsp?LawID=P05G2006-19810216&RealID=05-07-2006 |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wanneer die vlag gestryk word, word slegs die nasionale vlaglied gespeel. Tydens die Somer-universiade 2017 in Taipei, Taiwan, is die liedjie as “Nasionale Volkslied van Chinese Taipei” gespeel. == Ander vlae == === Onderafdelings === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Taiwan Province.svg| Vlag van [[Taiwanprovinsie]] Lêer:Flag of Kaohsiung City.svg| Vlag van [[Kaohsiung]] Lêer:Flag of New Taipei City.svg| Vlag van [[Nieu-Taipei]] Lêer:Flag of Tainan City.svg| Vlag van [[Tainan]] Lêer:Flag of Taipei City.svg| Vlag van [[Taipei]] Lêer:Flag of Taoyuan City.svg| Vlag van [[Taoyuan]] </gallery></center> === Diensvlae === Al die diensvlae het soos die nasionale vlag ’n verhouding van 2:3. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Civil ensign of the Republic of China.svg| Handelsvlag Lêer:Ensign of the Chinese Salt Administration.svg| Vaandel van die Soutadministrasie Lêer:Ensign of the Chinese Water Police.svg| Vaandel van die Waterpolisie Lêer:Ensign of the Chinese Maritime Customs Service.svg| Doeanevlag Lêer:Flag of the Republic of China Army.svg| Weermagvlag Lêer:Naval Jack of the Republic of China.svg| Vlootvaandel (geskiedkundige vlag van die [[Kuomintang]]) </gallery></center> === Sportvlae === Omdat die meeste lande ingevolge die Een-Chinabeleid die Republiek China op Taiwan nie erken nie, neem Taiwannese sportlui aan internasionale toernooie en kompetisies soos [[Olimpiese Spele]] onder die naam Chinees Taipei deel. In hierdie verband word ’n ander vlag gebruik. Sedert ’n resolusie deur die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) in 1979 word die vlag van die Taiwannese [[Nasionale Olimpiese Komitee]] gehys. Dit toon op ’n wit baan die [[Kuomintang]] se son en die Olimpiese ringe, omring deur twee lyne in rooi en blou, wat die buitelyn van ’n [[pruim]]bloeisel vorm, die nasionale blom van Taiwan. Daarbenewens gebruik baie sportbeheerliggame hul eie vlag. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg| Die vlag van die Chinese Taipei Olimpiese Komitee (ook bekend as die ‘Pruimbloeiselbanier’) word pleks van die vlag van die Republiek China by die [[Olimpiese Spele]] en sommige sportbyeenkomste gebruik. Lêer:Chinese Taipei Paralympic Flag.svg| Paralimpiese vlag van Chinees Taipei Lêer:Flag of Chinese Taipei for Deaf.svg| Chinees Taipei se vlag vir [[Dooflimpiese Spele]] Lêer:Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg| Chinees Taipei se vlag vir [[Universiade]]s Lêer:Chinese Taipei Football Flag on FIFA website.svg| [[Sokker]]vlag van Chinees Taipei Lêer:Chinese Taipei Volleyball Flag.svg| [[Vlugbal]]vlag van Chinees Taipei </gallery></center> === Militêre vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:ROC Ministry of National Defense Flag.svg| Gewapende Magte-vlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Army.svg| Weermagvlag van Republiek China Lêer:Naval Jack of the Republic of China.svg| Vlootvlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Air Force.svg| Lugmagvlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Marine Corps.svg| Marinierskorps-vlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Military Police.svg| Militêre Polisie-vlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Reserve Command.svg| Reserwe Gewapende Magte-vlag van Republiek China Lêer:Flag of the Republic of China Combined Service Force.svg| Gekombineerde Logistiekbeheer-vlag van Republiek China </gallery></center> === Voorgestelde vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Blue Ground White Sun and Moon.svg| {{FIAV|proposal}} ''Republic of Taiwan Provisional Government'', 1950’s–1970’s Lêer:Flag of Taiwan proposed 1996.svg| {{FIAV|proposal}} ''New Name, New Flag, New Anthem'', 1996 Lêer:Flag of World Taiwanese Congress.svg| {{FIAV|proposal}} ''World Taiwanese Congress'' Lêer:908台灣國運動.svg| {{FIAV|proposal}} ’n Banier vir die Republiek Taiwan, ontwerp deur die 908 Taiwan Republiek-veldtog<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2005/09/09/2003270951 |title=`Independence' marked in flag-raising celebration |publisher=Taipei Times |author=Jewel Huang |date=9 September 2005 |accessdate=27 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327200031/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2005/09/09/2003270951 |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> </gallery></center> === Soortgelyke vlae === Die vlag van die Republiek China (Taiwan) toon ’n sekere ooreenkoms met dié van [[Samoa]] en dié wat tot in 2010 deur [[Mianmar]] gebruik is. Daar is geen kulturele of historiese verbintenis met die vlag van Samoa nie, terwyl die ou vlag van Mianmar moontlik deur die Kuomintang in Birma ontwerp is. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Samoa.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Samoa]] Lêer:Flag of Myanmar (1974–2010).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Mianmar]], 1974 tot 2010 </gallery></center> == Galery == <center><gallery perrow="8" heights="180" widths="180"> Lêer:ROC Presidential Office (0753).JPG|Die Chieh Shou-saal in die Presidensiële kantoorgebou bevat die vlag en portret van Sun Yat-sen, waarop die presidente die eed op die amp aflê. Lêer:Pan-blue supporters during 2004 ROC presidential election with ROC flags.jpg|Kuomintang-ondersteuners swaai tydens ’n saamtrek gedurende die presidentsverkiesing in 2004 die vlag van die Republiek China. Lêer:Washington Street, San Francisco (6453).JPG|Die vlae van die Republiek China, die Volksrepubliek China en die Verenigde State bo-op aangrensende geboue in San Francisco se Chinatown. Die meeste welwillende verenigings in San Francisco, waaronder die Chinese Ses Maatskappye, gaan voort om die vlag van die Republiek China te hys vanweë hul noue betrekkinge met die Kuomintang. Taipei Economic and Cultural Office in Seattle.jpg|Vlag van die Republiek China by Taipei se ekonomiese en kulturele kantoor in Seattle. Lêer:台灣駐美團體舉行元旦升旗儀式 (03).jpg|Vlae van die Verenigde State en die Republiek China, 2016. Lêer:中華民國外交部大廳 中華民國國旗與邦交國國旗 20150713.jpg|Vlag van die Republiek China en sy diplomatieke bondgenote. Lêer:Closed Minsheng Post Office with Flags of th Republic of China and Double Ten Light 20141012.jpg|Vier vlae van die Republiek China in die poskantoor van Minsheng. Lêer:Hung Lau 090111 29.JPG|’n Reeks vlae van die Republiek China. Lêer:WCTCショッピングセンター.JPG|WCTC winkelsentrum in [[Koror]], [[Palau]] met die [[vlag van Palau]] die Republiek China. Lêer:Interior in Constitutional Court, Judicial Yuan 20090706.jpg|Die vlae van die Republiek China binne die geregtelike Yuan. Lêer:01.24 總統出席內政部警政署「106年第一次署務會議」，並頒發新春紅包予警察同仁 (31651014364).jpg|President [[Tsai Ing-wen]] met die vlag van die Republiek China op die agtergrond. Lêer:3月31日香港爆發反對《逃犯條例》的萬人示威.jpg|Vlag van die Republiek China tydens die Hongkongse proteste in 2019–20, gebruik as ’n simbool van politieke opposisie teenoor die Volksrepubliek China.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://taiwaninsight.org/2019/11/21/taiwan-as-a-symbol-of-resistance-and-democratic-aspiration-for-protesters-in-hong-kong |title=Taiwan as a Symbol of Resistance and Democratic Aspiration for Protesters in Hong Kong |publisher=Taiwan Insight |author=Michael Chan |date=21 November 2019 |accessdate=4 Augustus 2020}}</ref> Lêer:1月3日(日)は東京タワーを台湾色にライトアップ 2.jpg|Die Tokiotoring in Japan verlig in die Republiek China se vlagkleure in 2021 as ’n teken van Japan se vriendskap met die Republiek China. Lêer:Meeting Room in Nanjing Presidential Palace.JPG|Die vlag in die vastelandse China by die Presidensiële Paleis in Nanjing. Lêer:Blue Sky-White Sun design on ceiling.jpg|Vlag van die Kuomintang binne die Sun Yat-sen-mausoleum in [[Nanjing]], [[Volksrepubliek China]]. </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Vlag van Hongkong]] * [[Vlag van Macau]] * [[Vlag van Oos-Turkestan]] * [[Vlag van Tibet]] * [[Vlag van die Volksrepubliek China]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the Republic of China|Vlae van die Republiek China}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/tw.html Republiek China] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Taiwan|title=Flag of Taiwan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628111116/https://www.britannica.com/topic/flag-of-Taiwan |archive-date=28 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}} {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of the Republic of China}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van die Republiek China]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Republiek China]] [[Kategorie:Vlae van China|Republiek China]] r2y104rdbicm9rd3wlkfwmad10eofx7 10 234853 2918529 1913154 2026-07-20T22:24:15Z Milenioscuro 42112 2918529 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |naam = Guinee-Bissau |bokant = 12.9 |onderkant = 10.6 |links = -16.9 |regs = -13.4 |beeld = Guinea-Bissau adm location map.svg }}<noinclude>{{Liggingkaart/Info|Guinee-Bissau}} [[Kategorie:Karteringsjablone|Guinee-Bissau]] </noinclude> 0w8j1l3mmes7qkceogxgz9loukrz71k 0 236958 2918515 2918190 2026-07-20T19:25:27Z Oesjaar 7467 /* Salpetersuur */ Rooi word blou! 2918515 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ammonium nitrate 33,5 EC-fertilizer by Borealis.jpg|duimnael|Ammoniumnitraat is 'n belangrike vorm van kunsmis omdat plante ammonium sowel as nitraat benodig.]] '''Kunsmis''' is 'n chemies voorbereide bemestingstof. In teenstelling met organiese mis bevat kunsmis hoofsaaklik anorganiese reste, wat dikwels ook [[Mineraal|minerale]] genoem word. Die samestelling van die kunsmis word bepaal deur die behoeftes van die verboude plante en die beskikbaarheid van plantvoedsel in die [[grond]]. Veral stowwe soos [[stikstof]], [[kalium]] en [[Fosfaat|fosfate]] word in relatief groot hoeveelhede deur [[plant]]e gebruik en veroorsaak dat landbougrond gou uitgeput raak. Die produksie van stikstof-, kalium- en fosfaatverbindings geskied op groot skaal in die kunsmisnywerheid, wat een van die grootste vertakkinge van die swaar chemiese nywerhede is. Die ekonomiese betekenis van die kunsmisnywerheid kom sterk tot uiting in die verhoogde opbrengs uit landbougewasse. == Grondvoeding == Gewasse bestaan grotendeels uit die elemente [[koolstof]], [[waterstof]] en [[suurstof]] wat uit die [[lug]] of uit [[water]] opgeneem word. Daarnaas bevat dit ook belangrike hoeveelhede van ander elemente, wat in die vorm van oplosbare soute uit die grond opgeneem word. In die landbou word dié soute dikwels [[Mineraal|minerale]] genoem en deur herhaalde [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]] verminder die gehalte daarvan sodanig dat die grond verarm. Sonder bemesting sal landbou op die duur nie meer moontlik wees nie en daarom word heelwat aandag aan bemesting en grondverbetering geskenk. Die grootste gedeelte van die opgeneemde minerale word uitgeskei deur die [[mens]] en [[dier]], wat van die plante lewe. As hierdie afvalprodukte in die grond teruggeplaas kon word kan 'n mineraalkringloop ontstaan. Sorgvuldige landbou sal meebring dat die grondvrugbaarheid lank, moontlik selfs vir ʼn onbeperkte tydperk gehandhaaf word. Die vereiste daarvoor is egter 'n dik laag humus wat die minerale kan vashou. Sulke landboumetodes beperk egter die opbrengs en daarmee ook die aantal monde wat gevoed kan word. Die tydelike verhoging van die opbrengs geskied ten koste van die humus in die grond en as dié eers aangetas is, word die grondvrugbaarheid drasties verlaag. Dit bring mee dat die plantbedekking afneem en die grond aan [[erosie]] blootgestel word. === Essensiële elemente === Die elemente wat plante vir groei benodig kan in die volgende groepe onderverdeel word: * Die hoofelemente [[koolstof]] (C), [[waterstof]] (H) en [[suurstof]] (O). Hierdie elemente is taamlik volop, want [[koolsuurgas]] in die lug lewer C en O en water lewer H en O. Albei die stowwe (water en koolsuurgas) word onder die invloed van sonlig in ingewikkelde organiese verbindings (veral suikers) en suurstof omgesit. * Die hoofelemente (makro-elemente) waaraan daar gewoonlik 'n tekort is en wat daarom die hoofbestanddele van kunsmis vorm: [[stikstof]] (N), [[fosfor]] (P) en [[kalium]] (K). Dit is die primêre voedingstowwe van plante. Stikstof word byvoorbeeld vir die opbou van [[proteïen]], fosfor vir die opbou van fosfate en kalium in die selvloeistowwe van plante gebruik. Fosfate speel 'n belangrike rol by stofwisseling, terwyl kalium as 'n essensiële ioon in die selvloeistowwe aktief is. Stikstof kom vryelik in die lug voor, maar in ʼn vorm waarin plante dit nie kan opneem nie. * Die elemente (makro-elemente) [[kalsium]] (Ca) [[magnesium]] (Mg) en [[swael]] (S), wat redelik volop is en die sekondêre voedingstowwe genoem word. Kalsium en magnesium bepaal in samehang met kalium die ione-ewewig in die plantsappe; slegs suurgrond het 'n tekort aan hierdie elemente. Om dit reg te stel, kan kalk, wat redelik goedkoop is, toegedien word, maar dan is daar eerder van grondverbetering as van grondbemesting sprake. 'n Swaeltekort kan met [[sulfaat]] aangevul word. Hierdie groep elemente is nie van groot ekonomiese belang nie. * Die spoorelemente (mikro-elemente), wat in klein hoeveelhede in plante voorkom. Die grond bevat gewoonlik genoeg hiervan en as daar 'n tekort is, kan dit met chemikalieë en deur middel van grondverbetering aangevul word. Die belangrikste mikro-elemente is [[Boor (element)|boor]] (B), [[koper]] (Cu) en [[yster]] (Fe). Plante benodig egter ook [[sink]] (Zn), [[mangaan]] (Mn) en [[molibdeen]] (Mo) vir gesonde groei. Om grond ten beste te kan bemes, behoort dit noukeurig ontleed te word. Grondontleding word deur staatsinstellings (Direktoraat Landbou-Tegniese Dienste), semi-staatsinstellings (landboukoöperasies) en kunsmisvervaardigers gedoen. Daardeur word die besondere samestelling en behoeftes van 'n grondsoort bepaal en bemesting daarvolgens toegedien. Die gebruik van kunsmis lei oor die algemeen tot 'n aansienlike opbrengsverhoging (soms tot 10 x), maar is onderworpe aan die wet van dalende meeropbrengs. Met kunsmis kan grond bemes word totdat 'n optimum bereik is. Al die oortollige kunsmis wat ekstra toegedien is, gaan verlore. Die oorskot word geleidelik na die dieper aardlae, buite bereik van die [[Wortel|plantwortels]], uitgespoel.&nbsp; Die grondsamestelling en –vrugbaarheid en die terugploeg van landreste soos strooi en blare kan die situasie verbeter. Die gebruik van kunsmis kan sekere nadelige uitwerkings hê. Grondvrugbaarheid hang ten nouste saam met die landboumetode wat toegepas word. As genoeg bemesting ontbreek, raak die grond verarm en uitgeput, maar met oorbemesting was die misstowwe uit en kan [[mikroörganisme]]s in die grond benadeel word. 'n Direkte gevolg van kunsmistoediening is dat kunsmis (al is dit min) deur die [[reën]] weggespoel word en in die oppervlakwater beland. Die water word "bemes" en bring byvoorbeeld onnatuurlike plantegroei mee, waaronder die minder gewenste [[onkruid]]e en [[gras]], wat die grond haas onbewerkbaar kan maak. Veral die fosfaatbestanddele wat in water beland, is ongewens en chemiese nywerhede word dikwels geblameer vir die waterbesoedeling wat fosfate meebring. == Vervaardiging == Die meeste kunsmisstowwe bevat stikstof-, kalium- of fosforsoute. Die stowwe het egter nie almal dieselfde bemestingswaarde nie, want sommige soute is minder oplosbaar as ander. Dit is dus die taak van die kunsmisnywerheid om die soute uit beskikbare grondstowwe te verkry en dit om te sit in vorme wat plante maklik kan opneem (byvoorbeeld korrels of oplossings). Die vervaardiging van stikstofkunsmis is baie afhanklik van olie en gasmaatskappye, aangesien hulle die grondstof [[ammoniak]] aan die kunsmisvervaardigers verskaf. Ammoniak (NH₃) is 'n verbinding van stikstof en waterstof en dien as basis vir die meeste stikstofkunsmisstowwe. Fosformisstowwe word vervaardig uit fosfaatrots, wat as mineraal by [[Phalaborwa]] ontgin word, terwyl kalium ([[potas]]) uit soutmyne afkomstig is. Die grondstowwe waarop die kunsmisnywerheid die meeste staatmaak, is chemikalieë (veral sure), wat vooraf berei moet word om dit geskik te maak vir die prosesse waarin kunsmis vervaardig word. === Swaelsuur === [[Swaelsuur]] (H₂SO₄) is so belangrik vir die verskillende chemiese nywerhede dat dit selfs as aanduiding van die ekonomiese toestand van 'n land gebruik kan word. In [[Suid-Afrika]] gebruik die kunsmisnywerheid alleen jaarliks meer as 500 000 ton, terwyl die totale swaelsuurproduksie al 2&nbsp;000&nbsp;000 ton per jaar oorskry het. Swael is die enigste grondstof vir swaelsuur en word uit [[ystersulfied]] (ysterpiriet) of [[gips]] verkry. Uit swael word swaelsuur deur die sogenaamde kontakproses berei. Gesmelte swael word in die aanwesigheid van lug verbrand en vorm [[swaeldioksied]]. Die swaeldioksied word gewas en in die aanwesigheid van 'n [[katalisator]] met suurstof vermeng. Die katalisator (byvoorbeeld vanadiumpentoksied) help die reaksie aan as die swael en suurstof daarmee kontak maak en vorm SO₃. Die SO₃ is nie wateroplosbaar nie en word in 98% suiwer swaelsuur, reeds vooraf berei, opgelos. Swaelsuur kan met water verdun word vir vervoer en verdere gebruik. Swaelsuur kan ook uit gips berei word deur dit met koolstof te reduseer. Gips word byvoorbeeld as ʼn neweproduk uit die bereiding van fosforsuur verkry. Swaelsuur word in onder meer [[uraan]]<nowiki/>winning en die vervaardiging van [[staal]], [[tekstiel]]e, kleurstowwe, motorbatterye en in die kunsmisnywerheid vir fosforsuur en superfosfaat gebruik. === Fosforsuur === [[Fosforsuur]] (H₃PO₄) word op so 'n groot skaal vervaardig dat die oorskot, wat nie deur die kunsmisnywerheid gebruik word nie, uitgevoer word. Fosfaatrots (natuurlike kalsiumfosfaat) kom as die mineraal [[apatiet]] voor en dien as grondstof vir fosforsuur. Die rots word saam met silika en [[kooks]] in 'n oond verhit en laat dan fosfordamp vrykom. Die fosfordamp word in water gekondenseer en vorm wit fosfor, waarna dit tydens [[oksidasie]] met suurstof fostaat (P₂O₅) vorm. As die fosfaat met water gemeng word, word fosforsuur daaruit verkry. Fosforsuur word deur kunsmisvervaardigers berei deur fosfaatrots met swaelsuur te meng: Ca₃ (PO)₄), + 3H₂SO₄ - 2H₃ PO₄ + 3CaSO₄ Benewens fosforsuur (H₃PO₄) lewer die reaksie gips, wat op sy beurt vir die bereiding van swaelsuur geskik is. Die verkreë fosforsuur word nie sonder meer as kunsmis gebruik nie, maar word in verdere prosesse met fosfaaterts gemeng, waaruit kunsmis verkry word. === Ammoniak === [[Ammoniak]] (NH₃) is ewe belangrik as kunsmisgrondstof en daar word jaarliks meer as 1 000 000 ton geproduseer om in die vraag daarna te voorsien. Om ammoniak te berei, word groot hoeveelhede stikstof en waterstof bymekaargevoeg. Stikstof word uit die distillasie van vloeibare lug verkry, terwyl waterstof uit ʼn watergasreaksie afkomstig is. Waterstof word byvoorbeeld berei deur stoom oor gloeiende kooks te stuur. Die stikstof (N₂) en die waterstof (H₂) word dan in die aanwesigheid van metaaloksied (katalisator) gekombineer en vorm ammoniak. Die ammoniak kan in water opgelos word vir vervoer en verdere gebruik. === Salpetersuur === [[Salpetersuur]] (HNO₃) word vir nitraatkunsmisstowwe gebruik. Die voorganger daarvan is chilisalpeter ([[natriumnitraat]] NaNO₃), wat vroeër sonder verdere bereiding as misstof gedien het. Salpetersuur word berei deur ammoniak met suurstof te oksideer (met [[Platinum|platina]] as katalisator), waardeur NO₂ gevorm word, en as NO₂ met water vermeng word, ontstaan die HNO₃, wat vir kunsmis geskik is. === Fosforhoudende kunsmis === Die grondstowwe vir die kunsmisprodukte is fosfaathoudende rots (soms ook rotsfosfaat genoem), swaelsuur, fosforsuur, ammoniak, salpetersuur en kalksteen. Die volgende misstowwe word daaruit vervaardig: * Superfosfaat (19% P), wat uit ʼn mengsel van rotsfosfaat en swaelsuur bestaan. Die aktiewe bestanddeel daarvan is 'n goed oplosbare monokalsiumfosfaat. * Dubbelsuperfosfaat (45 % P), wat uit rotsfosfaat en fosforsuur bestaan. Wanneer swaelsuur by rotsfosfaat gevoeg word vir die vorming van superfosfaat, ontstaan fosforsuur as neweproduk daaruit, en as dit weer eens met rotsfosfaat gemeng word, word dubbelsuperfosfaat daaruit verkry. * Ammoniumfosfaat, wat verkry word deur ammoniak deur fosforsuur te lei. Die produk is [[ammoniumsulfaat]], 'n kombinasie van stikstof en fosfor. * Ammoniumsuperfosfaat, wat verkry word deur superfosfaat te meng met ammoniak, wat die sure in die kunsmis effens neutraliseer. * Kalsiumnitraat, wat verkry word wanneer rotsfosfaat met salpetersuur behandel word (dit word dikwels ook nitrofosfaat genoem). * Fosfaatammonsalpeter, wat ontstaan as nitrofosfaat met ammoniak behandel word. * Super en kalk, wat 'n vermenging van superfosfaat en kalk is en waarin 'n gedeelte van die monokalsiumfosfaat in 'n effens minder oplosbare dikalsiumfosfaat omgesit word. Ander misstowwe wat fosfor bevat, maar nie in die bogenoemde prosesse vervaardig word nie, is onder andere: * Slakkemeel (15% P₂O₅), ʼn neweproduk van staalfabrieke wat fosforryke erts gebruik. Benewens fosfor bevat dit spoorelemente soos molibdeen, mangaan en koper. * Calmafosfaat (8 % P), 'n mengsel van rotsfosfaat, kwarts, kalk en magnesium, wat in die plek van slakkemeel gebruik word. *[[Ghwano]], voëlmis wat ryk is aan fosfate en nitrate. === Stikstofhoudende kunsmis === Ammoniak, swael, salpetersuur en kalk is die hoofbestanddele van stikstofhoudende kunsmis. Misstowwe wat daaruit vervaardig word, is onder meer: * Ammoniumfosfaat, wat nie ʼn suiwer stikstofkunsmis is nie maar ook fosfor bevat. * [[Ammoniumnitraat]] (33% N), ʼn produk van ammoniak en salpetersuur wat stikstof in ammonium- en nitraatvorm bevat. Suiwer ammoniumnitraat is vanweë die hoë stikstofinhoud plofbaar en kan gevaarlik wees. * Kalksteen-ammoniumnitraat (26 % N), wat kalk bevat en nie plofbaar is nie. * Ammoniumsulfaat (21 % N), ʼn mengsel van ammoniak en swael wat spesiaal vervaardig word of as ʼn neweproduk van die vervaardiging van nylon of kooks verkry kan word. * [[Ureum]] (46% N), wat uit ammoniak en koolsuurgas berei word en baie ryk aan stikstof is. Die aktiewe bestanddeel daarvan is ammoniumkarbonaat en daar is gevind dat dit beter oplosbaar is as dit met ammoniumnitraat vermeng word. * Natriumnitraat (NaN₃), ook chilisalpeter genoem, wat as erts ontgin word. Die ertsvoorrade raak egter uitgeput en kan nie meer in die wêreldvraag daarna voorsien nie. * Kalsiumsiaanamied, wat uit karbied verkry word en die bemestingstof is wat die hoogste stikstofinhoud gehad het voordat daar begin is om ammoniak as bemestingstof te gebruik. Ammoniak is baie goedkoper as karbied en het dit feitlik heeltemal vervang. === Kaliumhoudende kunsmis === Byna alle gesteentes bevat kalium, maar dit is nie altyd ekonomies ontginbaar nie. Kalium word wel uit ryk kaliumerts en soutmyne verkry en met swael, chloor en magnesium vermeng vir die vorming van die volgende produkte: * Kaliumchloried (50% K; ook muriaat van potas genoem) word as 'n sout uit die see en soutmyne verkry. * [[Kaliumsulfaat]] (40% K) is ʼn mengsel van kalium en [[magnesiumsulfaat]]. * [[Potasmagnesia]] (21,S % K) word verkry uit 'n mengsel van kaliumsulfaat en magnesiumsulfaat. === Algemene vervaardiging === Kunsmisstowwe word as poeier, soutkristalle, korrels of oplossings vervaardig en bemark. Die vorm waarin dit bemark word, hang af van die oplosbaarheid van die misstof, die verpakkingsmetode, die toedieningsmetode en die vervaardigingsmetode. Sommige soorte kunsmis is byvoorbeeld slegs oplosbaar in poeiervorm, ander in soutvorm, ensovoorts. Poeiers en soute lewer egter die probleem dat dit maklik verlore gaan (wegwaai of uitwas), onegalig gesprei word of die masjinerie laat verstop en daarom het korrels al hoe sterker op die voorgrond begin tree. Korrels het ook die voordeel dat dit, nie so maklik soos poeier en soute, klonte vorm tydens verpakking of maklik deur vogtigheid aangetas word nie. By die vervaardiging van kunsmis het korrels gaandeweg voorkeur begin geniet omdat dit vervaardiging, verpakking en toediening heelwat vereenvoudig. Hoewel korrels dus baie voordelig blyk te wees, kan dit egter nie in alle gevalle die ander vorme vervang nie en daarom word soute, poeiers en oplossings veral vir die enkelvoudige (gekonsentreerde) misstowwe soos ammoniumsulfaat (sout), ureum (oplossing), slakkemeel (poeier), superfosfaat (sout), [[Kalsiumchloried|kaliumchloried]] (sout), ensovoorts, gebruik. Kunsmis word as enkelvoudige misstowwe of as mengsels vervaardig. Die enkelvoudige misstowwe word dikwels vir grondverbetering gebruik (byvoorbeeld om suur grond soet te maak), terwyl mengsels meer op die spesifieke gewasvereistes gerig is. Die meeste kunsmis, veral mengsels, word in korrelvorm vervaardig en bemark omdat dit die vervaardiging vereenvoudig, maklik verpak kan word, die korrels nie sommer breek of klonte vorm nie en toevoerbakke (op planters) nie maklik laat verstop nie. Kunsmis was nie maklik uit die grond nie, al is dit goed oplosbaar. In Suid-Afrikaanse kunsmisfabrieke draai die hele vervaardigingsproses gewoonlik om ʼn korrelaanleg, ondersteun deur ander aanlegte soos die stoomaanleg, fosforaanleg, swaelaanleg, druklugaanleg en die verpakkings en versendingsaanleg. Die stoomaanleg verskaf die grootste gedeelte van die verhitting in die verskillende prosesse omdat dit op een plek ontwikkel, met pype na die vereiste plekke gebring kan word en die lug nie besoedel nie. [[Fosfaat]]<nowiki/>rots en [[fosforsuur]] is voorheen van 'n ander aanleg aan ʼn fabriek gelewer, maar fabrieke beskik deesdae oor hulle eie fosforaanlegte. In die fosforaanleg word die fosfaatrots fyngemaal en 'n gedeelte sonder verdere verwerking as kunsmis gebruik, terwyl 'n gedeelte as grondstof vir fosforsuur dien. [[Swael]] en [[swaelsuur]] word ook deur die fabriek se eie aanleg verskaf, wat hom minder afhanklik van ander fabrieke maak. Die grondstowwe wat wel deur ander fabrieke verskaf kan word, is [[ammoniak]] en kaliumsoute (potas). Druklug (saamgeperste lug) word deur reuse [[kompressor]]s op die fabrieksterrein voorsien en is onontbeerlik vir die instrumente, kontrolekleppe, droogoonde en talle ander pneumatiese toestelle. In die verpakkingsaanleg word die poeiers, soute en korrels in sakkies en die oplossings in houers verpak vir versending. === Korrels === Die korrelaanleg beskik oor 'n reusagtige silinder (ongeveer 3 m in deursnee en 30 m lank) wat horisontaal om 'n as draai. Om korrels te maak, word verpoeierde kunsmis in die korreltrommel ingevoer en effens bevogtig terwyl die trommel roteer. Die poeier rol dan in klein korreltjies saam en om die proses aan te help, word rollertjies (metaal- of rubberballetjies) in die korreltrommel geplaas. Die vermenging van 'n spesifieke kunsmissoort vind terselfdertyd in die korreltrommel plaas. Om byvoorbeeld 'n mengsel van stikstof, fosfor en potas te verkry, word verpoeierde rotsfosfaat, kaliumsout en vloeibare ammoniak gelyktydig in die korreltrommel ingevoer. Die ammoniak dien dan ook as ʼn bevogtiger en die korrels bevat die bestanddele in die regte verhouding. Die klam korrels word dan na die droogoond gestuur. Die droogoond bestaan ook uit 'n roterende silinder, sodat die korrelvorm behoue kan bly. Die gedroogte kunsmis is gewoonlik effens bros en [[higroskopie]]s, wat veroorsaak dat die korrels kan breek of ongewenste vog uit die lug kan absorbeer en daarom word dit ter beskerming met 'n lagie olie bedek. Die olie (kaolienolie) word in die kaolientrommel, wat ook roteer om die korrelvorm te behou, by die kunsmis gevoeg en vorm 'n dun lagie (film) om elke korreltjie. Die kunsmis is dan gereed vir verpakking en word met ʼn vervoerband na die verpakkingsaanleg gestuur. Die korrelaanleg word gewoonlik so ingerig dat die vloeibare grondstowwe (sure en ammoniak) met pype en kleppe en die vaste grondstowwe (poeiers en soute) met vervoerbande outomaties in die korrelsilinder ingevoer kan word. Om dus 'n spesifieke soort kunsmis te vervaardig, word die regte kleppe en vervoerbande eenvoudig in werking gestel en word daar toegesien dat die grondstowwe in die regte verhouding in die trommel kom. Daar word gedurig monsters uit die korreltrommel geneem en in die fabriek se laboratorium ontleed om te verseker dat die mengsel in die regte verhouding en van goeie kwaliteit is. == Gebruike == Landbougrond word kunsmis toegedien om die grond te verbeter en bykomende plantvoeding te verskaf. Die meeste misstowwe is in water of swak sure (2 % sitroensuur) oplosbaar en die oplosbaarheid speel 'n belangrike rol by die keuse van 'n kunsmissoort. Superfosfaat (19% P) is byvoorbeeld wateroplosbaar en word toegedien waar daar 'n fosfortekort in die grond is. Die kunsmis is redelik neutraal en kan op effens soet sowel as op effens suur grond gebruik word, hoewel dit ontoeganklik word vir gewasse wat verbou word in grond wat ryk aan yster en aluminium is. As die kunsmis opgelas het, dring dit die grond moeilik binne en moet daarom naby die plantwortels toegedien word. Dubbelsuperfosfaat is ook wateroplosbaar en word vir dieselfde doeleindes as superfostaat gebruik, maar het 'n hoër konsentrasie fosfor (45 % P). Die ander fosfaatmisstowwe soos super en kalk, ammaniumfosfaat, slakkemeel en calmafos is in swak suur oplosbaar en kan op suur grond gebruik word vir gewasse wat goed aard in suur grond. Die stikstofmisstowwe soos ammoniumsulfaat, ammoniumnitraat en ureum is ook wateroplosbaar, hoewel dit versurend op die grond inwerk en veral in soet en neutrale gronde gebruik word. Ammoniumsulfaat werk vinnig, was nie maklik uit die grond uit nie en word veral as kopbemesting gebruik. Ammoniumnitraat word ook as kopbemesting gebruik, maar was redelik maklik uit en word slegs gebruik omdat dit 'n hoe stikstofinhoud het. Ureum bevat egter die hoogste konsentrasie stikstof en word dikwels as 'n oplossing, en wel uit die lug met 'n [[vliegtuig]], toegedien. Stikstofkunsmis bevorder veral ʼn welige plantegroei en word gebruik om sterk plante te verkry wat teen wind en weer bestand is en wat die grond kan bedek sodat die vog nie maklik verdamp nie. As die kunsmis egter oormatig toegedien word, groei die gewasse te welig en is geneig om te sukkel met saadvorming, terwyl hulle ook te veel vog uit die grond opneem. Die kalium- ot potasmisstowwe is ook wateroplosbaar en was nie maklik uit die grond uit nie. Dit is dus ideaal vir sandgrond wat maklik dreineer en arm aan kalium is. Potas as 'n chloried of sulfaat het nie ʼn uitwerking op grondsuurheid nie, hoewel die chloried soms skadelik vir sekere plante is. === Kunsmismengsels === Kunsmismengsels bestaan uit stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K) en word gebruik omdat dit, in teenstelling met enkelvoudige misstowwe, 'n meervoudige werking het en heelwat voordele bo enkelvoudige kunsmis bied. Die stikstof-, fostaat- en kaliumhoudende misstowwe is in wese ook mengsels, maar het meestal ʼn enkelvoudige werking en word as enkelvoudige misstowwe beskou. Die grondstowwe ammoniak, rotsfosfaat en kaliumsout word tot ammoniumsultaat, superfostaat en kaliumchloried verwerk en dien dan as basis vir die mengsels. Die mengsels bevat N, P en K in sekere verhoudings, wat in persentasie ot in dele uitgedruk kan word. ʼn Mengsel wat byvoorbeeld 12 % N, 6 % P en 4 % K bevat, word ook aangedui as 6 : 3 : 2 (6 dele N, 3 dele P en 2 dele K). Die mengsel bevat altesaam dan 22 % (12 + 6 + 4) oplosbare voedingstowwe (die ander 78 % van 'n mengsel bevat ook N, P en K, maar dit is ontoeganklik vir plante). Kunsmismengsels word op groot skaal in Suid-Afrika gebruik want dit kan willekeurig vermeng word om by gewasse, grond- en klimaattoestande aan te pas. == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{Normdata}} [[Kategorie:Landbou]] [[Kategorie:Tuinbou]] 8fbfrpc02her31f5cjrikvhb5hetmmc 0 243056 2918862 2901124 2026-07-22T23:53:15Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2918862 wikitext text/x-wiki '''Japannese letterkunde''' is die liggaam van geskrewe werke wat deur [[Japan]] se skrywers in [[Japannees]] gebesig is, of anders gestel- wat in sy vroegste beginjare, in 'n tydgleuf waarin Japan geen geskrewe taal gehad het behalwe die Chinese klassieke taal nie - gebruik was. Wat beide hoeveelheid, en kwaliteit, betref, is die Japannese letterkunde een van die belangrikste literatuurbronne en-skatte in die wêreld, vergelykbaar in ouderdom, rykheid van idioom, en omvang, tot die grootste letterkundige bewegings, alhoewel die ontwikkeling daarvan heeltemal anders verloop het. Die werke wat oorleef het, behels 'n literêre tradisie wat vanaf die 7de eeu tot die hede strek; en gedurende hierdie tyd was daar nooit wat genoem kan word 'n "donker tydperk" sonder enige literêre produksies nie. Nie net het poësie, die roman en die [[drama]] 'n lang en deurleefde geskiedenis in Japan nie, maar sommige literêre genres wat nie so hoog geag word in ander lande nie, insluitende dagboeke, reisverhale en boeke van willekeurige gedagtes, is ook prominent. Die aansienlike getal skrywes van Japannese in die Chinese klassieke taal (van veel groter omvang en belang as vergelykbare Latynse geskrifte deur Engelse skrywers) getuig van die groot Japannese verskuldigheid aan China, wat die literatuur betref. Selfs die geskrifte wat geheel en al in Japannees geskryf was, bied 'n buitengewone verskeidenheid style aan, welke nie net in terme van die natuurlike evolusie van die taal verklaar kan word nie. Sommige style was deurlopend en duidelik beïnvloed deur die oorheersing en belangrikheid van die [[Chinees|Chineese]] woordeskat en sintaksis, maar andere het ontwikkel in reaksie op die interne vereistes van die verskillende genres, of dit nou die teerheid van die [[haikoe]] ('n gedig in 17 lettergrepe) was, of die bombasme van die dramatiese resitasie. Die probleme met die lees van die Japannese letterkunde kan skaars oordryf word; en selfs 'n spesialis sal waarskynlik moeilikhede ondervind om 'n spesifieke werk van dié van 'n ander tydperk of genre te onderskei. Die Japannese styl het deurlopende dubbelsinnighede bevat, en die spraakdeeltjies wat nodig was vir die eenvoudige begrip van 'n stelling was dikwels as onnodig of as te puristies beskou. Soms is die enigste leidraad betreffende die onderwerp of voorwerp van 'n sin die vlak van beleefdheid waarin die woorde geplaas word; Byvoorbeeld, die werkwoord ''mesu'' (wat beteken ''om te eet'', ''om te dra'', ''om in 'n kar te ry'', ens.) dui bloot 'n handeling aan wat deur 'n gesiene persoon uitgevoer word. In baie gevalle is die begrip van 'n eenvoudige sin afhanklik van vertroudheid met die agtergrond van 'n bepaalde tydperk. Die werkwoord ''miru'', ''om te sien'', het in die 10de en 11de eeu gelykenisse vertoon met ''om 'n verhouding te hê met'', of selfs ''om te trou'' tydens die Heian-tydperk, toe mans oor die algemeen net vroumense kon sien nadat hulle intiem verkeer het. Die lang tydperk van Japannese isolasie in die 17de en 18de eeu het tot gevolg gehad dat die literatuur baie ''provinsiaals'' was, oftewel slegs verstaanbaar vir persone wat 'n gemeenskaplike agtergrond het; byvoorbeeld; die uitdrukking '''n bietjie rook het luidrugtig opgedraal'' (''kemuri tachisawagite''), was die enigste aanleiding wat lesers van die laat 17de eeu nodig gehad het om te besef dat 'n skrywer verwys na die Groot Vuur van 1682, wat die Shogunale hoofstad van Edo (die moderne stad [[Tokio]]) vernietig het. Ten spyte van die probleme wat voortspruit uit sulke eienaardighede of idiosinkrasiteite, is Japannese letterkunde van alle tydperke, besonder aantreklik vir moderne lesers, of dit nou in die oorspronklike vorm of in die vertaling gelees word. Aangesien dit meestal subjektief is en gekleur is deur 'n emosionele, eerder as intellektuele of moralistiese toon, het die temas 'n universele gehalte wat byna onaangeraak is deur tyd. Om 'n dagboek deur 'n Japannese hofdame van die 10de eeu te lees, is nog steeds 'n verrykende en genotvolle ervaring, want haar diepste gevoelens word met soveel eerlikheid en intensiteit beskryf, wat as't veroorsaak dat die hedendaagse leser die diskrepansie en afstandelikheid wat deur die verloop van tyd en die geskiedenis veroorsaak is, kan vergeet, en die verskille in sosiale gebruike oor die hoof kan sien wat haar wêreld van vandag se wêreld skei. Die "suiwer" [[Japannees|Japannese taal]], onbesmet deur Chinese invloed, het merkwaardig min woorde van 'n abstrakte aard bevat. Net soos [[Engels]] woorde soos moraliteit, eerlikheid, geregtigheid en dies meer uit die vasteland geleen het, het die Japannese hierdie terme van China geleen. Alhoewel die Japannese taal gebreke getoon het betreffende die woordeskat wat geskik is vir 'n Konfúsiese essay, kon dit aan die ander kant byna oneindige skakerings van emosionele inhoud uitdruk. 'n Japannese digter wat ontevrede was met die beperkings wat deur sy moedertaal neergelê is; of wat nie-emosionele begrippe wou beskryf - of dit nou die rustige wandeling van 'n bejaarde aan 'n rivier was; of die digter se bewustheid van sy onbeduidendheid teenoor die grootsheid van die heelal - het van nature gegraviteer daarna om poësie in die Chinese taal te skryf. Vir die grootste deel het Japannese skrywers; ver van die verwagting dat hulle ontevrede sou voel met die uitdrukkingsmoontlikhede wat deur die beperkinge van hul taal opgelê is; oortuig daarvan geraak dat 'n virtuose perfeksie in frasering, en 'n akute verfyning van sentiment, belangriker was vir poësie as die uitspraak van intellektueel bevredigende konsepte. Vanaf die [[16de eeu]] is baie woorde wat van die Japannese poësie uitgesluit is weens hul vreemde oorsprong of hul nederige betekenisse; na aanleiding van die voorskrifte van die "kodes" van poëtiese diksie wat in die 10de eeu gevestig is; ingesluit deur beoefenaars van die haikoe, welke oorspronklik 'n ikonoklastiese, gewilde versvorm was. Hierdie kodes van poëtiese diksie, vergesel van 'n aansienlike liggaam van kritiek, het die skepping van 'n akute literêre sensitiwiteit tot gevolg gehad, veral gevorm en gekoester deur die tradisies van die Hof, en is gewoonlik saamgestel deur die voorste digters of dramatiste self. Hierdie kodes het 'n remmende effek op nuwe vorms van literêre samestelling uitgeoefen, maar hulle het ook gehelp om 'n kenmerkende aristokratiese toon te behou. Die Japannese taal self het ook poëtiese instrumente en vorme gevorm. By Japannees ontbreek 'n spanningsaksent en betekenisvolle rym (alle woorde eindig in een van vyf eenvoudige vokale), welke twee tradisionele kenmerke van poësie in die Weste is. Daarteenoor word poësie in Japannees onderskei van [[prosa]], hoofsaaklik omdat dit bestaan uit wisselende lyne van vyf en sewe lettergrepe. Nietemin, as die intensiteit van emosionele uitdrukking laag is, kan hierdie onderskeid alleen nie 'n gedig daarvan red om in prosa te verval nie. Die moeilikheid om 'n hoë vlak van poëtiese intensiteit te handhaaf, mag verantwoordelik wees vir die verkieslikheid van kortvers vorms wat met perfeksionistiese sorg geskryf kan word. Maar, hoe hartroerend 'n tanka dan ook mag wees, (vers in 31 lettergrepe) kan dit duidelik nie die funksies vervul van langer poëtiese vorme nie. Daar is ook geen Japannese ekwivalente tot die lang, epiese gedigte van die Westerse letterkunde soos bv. [[John Milton]] se ''Paradys Verlore'', [[N.P. van Wyk Louw]] se ''Raka'' of [[Dante Alighieri]] se ''Die Goddelike Komedie'' nie. In pleks hiervan, het die Japannese digters hul pogings daartoe gewend om elke lettergreep van hul komposisies te verbeter, die inhoud van 'n tanka deur voorstelle en toespeling uit te brei, en skakerings van toon en diksie meer aan te prys as oorspronklikheid of vryheid van uitdrukking. Die vloeibare sintaksis van die prosa beïnvloed nie net styl nie, maar ook inhoud. Japannese sinne is soms van buitengewone lengte, reagerende op die subjektiewe draaie en verwringing van die skrywer se gedagtewêreld; en gladde oorgange van een stelling na die volgende, eerder as strukturele eenheid, word beskou as die merk van uitstekende prosa. Die langer werke toon dienooreenkomstig by tye 'n gebrek aan algehele struktuur van die soort wat in die Weste geassosieer word met [[Grieks]]e konsepte van literêre vorm, maar bestaan in pleks daarvan uit episodes wat chronologies of deur ander assosiasies verbind is. Die probleme wat Japannese skrywers ondervind om hul indrukke en persepsies in volgehoue werke te organiseer, kan die ontwikkeling van die dagboek en reisverhaal help verduidelik, genres waarin opeenvolgende dae of die opeenvolgende stadia van 'n reis 'n struktuur bied vir andersins nie-verwante beskrywings. Japannese letterkunde bevat sommige van die wêreld se langste romans en toneelstukke, maar die genialiteit daarvan word die beste in die korter werke vertoon, hetsy dit nou die tanka, die [[haikoe]], die Noh opvoering, of die poëtiese dagboeke is. Japannese letterkunde toon baie direkte invloede uit China, maar die kenmerkende literêre werke is opvallend verskillend. Die tradisie van vroulike skryfwerk, veral van sulke introspektiewe werke soos dagboeke, het 'n unieke skakering aan Japannese prosa gegee wat heeltemal anders is as die meer objektiewe, manlike Chinese geskrifte. Alhoewel die Japannese (selfs deur sommige Japannese) gekritiseer is vir hul nabootsing van Chinese voorbeelde, vooruitdateer die vroegste Japannese romans eintlik hul Chinese eweknieë met eeue, en die Japannese teater het inderdaad onafhanklik van Chinese invloede ontwikkel. Omdat die Chinese en Japannese tale nie verwant is nie, het Japannese digkuns natuurlik verskillende vorme geneem, alhoewel Chinese poëtiese voorbeelde en literêre teorieë dikwels in die gedagtes van die Japannese digters aanwesig was. Japannees en [[Koreaans]] mag verwante tale wees, maar Koreaanse literêre invloede was onbeduidend, hoewel die [[Korea]]ne 'n belangrike rol gespeel het in die oordrag en verplanting van Chinese literêre en filosofiese werke na Japan. Poësie en prosa wat in die Koreaanse taal geskryf is, was vir die Japannese tot relatief onlangs heeltemal onbekend. Van die 8ste tot die 19de eeu het Chinese letterkunde meer prestige onder geleerde Japannese geniet as hul eie letterkunde; maar hul liefde vir die Japannese klassici, veral dié wat in die Hof in die 10de en 11de eeu geskryf en of gekomponeer is, het geleidelik tussen die hele volk versprei en letterkundige uitdrukking in elke vorm beïnvloed, selfs die liedjies en verhale deur nederige mense wat totaal verwyderd van die aristokratiese wêreld was. Die eerste literatuurkuns in Japannees is meegebring deur beïnvloeding uit China. Die Japannese was nog steeds relatief primitief en sonder 'n literêre korpus, toe kennis van die Chinese beskawing hul geleidelik in die eerste vier eeue AD begin bereik het. Spoedig is baie kenmerke van hierdie beskawing geassimileer, en die Japannese skrifgeleerdes het Sjinese karakters as 'n skryfstelsel aangeneem, alhoewel 'n alfabet (as een beskikbaar was) vir die Japannese taal oneindig meer sou beteken en daarvoor geskik sou wees. Die karakters, wat eers ontwerp is om Chinese eenlettergrepige begrippe voor te stel, kon slegs met groot vindingrykheid gebruik word om die agglutinatiewe vorme van die Japannese taal voor te stel. Die uiteindelike gevolg was chaoties, wat aanleiding gegee het tot een van die mees ingewikkelde skryfstelsels wat ooit uitgevind is. Die gebruik van Chinese karakters het die uitdrukkingswyses baie beïnvloed en het gelei tot 'n assosiasie tussen literêre samestelling en kalligrafie wat eeue lank geduur het. Die vroegste Japannese tekste is in Chinees geskryf, aangesien geen sisteem van transkripsie van die klanke en grammatikale vorme van Japannees toe al uitgevind was nie. Die oudste bekende inskripsie, op 'n swaard wat dateer van ongeveer 440 AD, het reeds 'n mate van normale Chinese gebruik getoon ten einde Japannese name en uitdrukkings te kon skryf. Die mees akkurate wyse om Japannese woorde te skryf was om Chinese karakters nie vir hul betekenisse te gebruik nie, maar om hul fonetiese waardes, wat elke karakter 'n uitspraak gegee het wat ooreenstem met die Chinees. In die oudste bestaande werke, die Kojiki (712) en Nihon Shoki, of Nihon-gi (720; Kronieke van Japan van die vroegste tye tot 697 AD), word meer as 120 liedjies, sommige wat gedateer kan word tot die 5de eeu n,C,, in fonetiese transkripsie gegee, ongetwyfeld omdat die geluide en artikulasies vir die Japannese baie belangrik was. In hierdie twee werke, beide as amptelike "histories" van Japan bekend, is baie afdelings geheel en al in Chinees geskryf; maar dele van die Kojiki was saamgestel uit 'n ingewikkelde mengsel van tale wat somtyds van die Chinese karakters vir hul betekenis gebruik gemaak het, en somtyds vir hul klank. Die [[Kojiki]], hoewel vereer as die oudste dokument aangaande die mites en geskiedenis van die Japannese, was nie in literatuurversamelings ingesluit nie tot ten minste die 20ste eeu. Die mites in die Kojiki is somtyds betowerend, maar die enigste ware literêre dele van die werk is die liedjies. Die vroeë liedere het nie 'n vaste metriese vorm nie;en die lyne, bestaande uit 'n onbepaalde aantal lettergrepe, is uitgerek tot onreëlmatige lengtes wat geen begrip van poëtiese vorm toon nie. Sommige liedere is blykbaar herwerk, miskien toe die manuskrip in die 8ste eeu getransskribeer is na wat die klassieke Japannese versvorm sou word naamlik, die tanka (kort gedig), bestaande uit vyf reëls van vyf, sewe, vyf, sewe , en sewe lettergrepe. Verskeie poëtiese instrumente wat in hierdie liedjies gebruik word, soos die ''makura kotoba'' ('kussingswoord'), 'n soort vaste ''sobriquet'', het 'n kenmerk van latere poësie gebly. Altesaam 500 primitiewe liedere is in verskeie versamelings bewaar. Baie beskryf reise, en vertoon 'n fassinasie met plekname, wat sigbaar is in die liefdevolle opsomming van berge, riviere en dorpe met hul profetiese byname. Die liedere was tot groot skaal ontwikkel in die gazetteers (fudoki), en saamgestel in die 8ste eeu. Hierdie werke, van slegs verbygaande literêre belang, bestee baie aandag aan die volksoorsprong van verskillende plekname, sowel as ander plaaslike legendes. 'n Pragtige poësiebundel, die Man'yōshū (saamgestel na 759, ''Tien Duisend Blare''), is die enkele grootste literêre monument van die [[Nara-tydperk]] (710-784), alhoewel dit poësie bevat wat in die vorige eeu geskryf is, indien nie vroeër nie. Die meeste van die 4.500 of so gedigte bestaan uit tanka, maar die meesterstukke van die Man'yōshū is die 260 chōka ("lang gedigte"), wat tot 150 lyne in lengte is en in die vorm van alternatiewelike lyne van vyf en sewe lettergrepe gegiet is, gevolg deur 'n afsluitende lyn in sewe lettergrepe. Die amplitude van die chōka het die digters toegelaat om temas te behandel wat onmoontlik binne die kompas van die tanka tuishoort - of dit nou die dood van 'n vrou of kind is, die glorie van die keiserlike gesin, die ontdekking van 'n goudmyn in 'n afgeleë provinsie of die las van militêre diens. Die grootste van die Man'yōshū digters, Kakinomoto Hitomaro, het in die laat 7de en vroeë 8de eeu as 'n soort digter-laureaat gedien; wat die hofhoofde tydens hul uitstappies voorsien het van odes en klaagliedere vir oorlede familielede van die keiserlike familie. Moderne akademici het al gepostuleer dat die chōka as satanuitdrywing van die dooies ontstaan het, en die geeste van pasgestorwe persone kon uitdoof deur hul dade te herhaal en te belowe dat hulle nooit vergeet sal word nie. Sommige van Hitomaro se meesterwerke beskryf op so 'n oortuigende wyse die glorie van prinse of prinsesse wat hy nooit ontmoet het nie, dat enige verskille tussen "openbare" uitdrukkings van verdriet, en sy persoonlike gevoelens, vervaag. [[Hitomaro]] se chōka is uniek in die Japannese poësie, danksy hul uitstekende kombinasie van beeldvorming, sintaksis en emosionele krag. Dit is inderdaad werk van manlike uitdrukkingskrag. Hy het egter in sy tanka gewys dat hy ook in staat was om die aantreklike, vroulike eienskappe, tipies van die latere Japannese poësie, te vergestalt. Die chōka het dikwels met een of meer hanka ("gesante") gesluit wat die sentrale punte van die vorige gedig hervat. Die ''hanka'' wat deur die 8de-eeuse digter Yamabe Akahito geskryf is, is so perfek ontwerp dat die chōka wat hulle voorafgaan soms onnodig lyk. Die versnyding en evokasie van hierdie gedigte, identies in vorm met die tanka, is baie na aan die ideale van die latere Japannese poësie. Die digters was beslis nie ongekultiveerde liedereskrywers wat in verwondering was oor die skoonheid van die natuur nie, ( 'n beeld wat dikwels deur sentimentele kritici geskilder word) maar hul emosies was sterker en meer direk uitgedruk as in die latere poësie. Die lyk van 'n onbekende reisiger, eerder as die val van die kersiebloeisels, het in Hitomaro 'n bewustheid van die onsekerheid van die menslike lewe wakker gemaak. Die Man'yōshū is uitsonderlik in die aantal gedigte wat buite die hof saamgestel is, hetsy deur grenswagte of persone met 'n nederige beroep. Miskien is sommige van hierdie gedigte eintlik geskryf deur hofgangers onder die dekmantel van gewone mense, maar die gebruik van dialekte en bekende beelde kontrasteer met die streng poëtiese diksie wat in die 10de eeu opgelê is. Die diversiteit van temas en poëtiese vorme onderskei ook die Man'yōshū van die meer gevestigde maar yl verse van latere tye. In '''Okura''' se bekende ''Dialoog oor Armoede'', byvoorbeeld, beskryf twee mans - een arm en die ander oneerlik - hul ongelukkige lot, waaruit blyk die kommer oor maatskaplike toestande; wat van die klassieke ''tanka'' afwesig sou wees. Okura se besoek aan China vroeg in die 8ste eeu, as lid van die Japannese ambassade, kan die invloed van Chinees in sy digkuns verduidelik. Sy gedigte word ook in baie gevalle voorafgegaan deur gedeeltes in Sjinees wat die omstandighede van die gedigte aandui of Boeddhistiese parallelle noem, Die Man'yōshū is getransskribeer in 'n byna pervers-ingewikkelde stelsel wat Sjinese karakters willekeurig gebruik, soms vir betekenis en soms vir klank. Die gebrek aan 'n geskikte handskrif het waarskynlik literêre produksie in Japan gedurende die [[Nara-tydperk]] belemmer. Die toenemende belangrikheid van Sjinese poësie as die teken van literêre vervulling in die howeling, kon dalk ook die ontwikkeling van die Japannese literatuur na sy eerste bloeitydperk in die Man'yōshū onderbreek het. Agtien Man'yōshū digters is verteenwoordig in die Kaifūsō versameling (751) , 'n poësiebundel in Sjinees wat deur lede van die hof saamgestel is. Hierdie gedigte is egter slegs 'n bietjie meer verklarend en oorspronklik as die gedigte van idees en beelde wat direk vanaf Sjina geleen is. Die samestelling van sulke poësie weerspieël die enorme prestige van die Chinese beskawing op daardie tydstip. == Klassieke literatuur: Heian periode (794-1185) == Die daarstelling van '''Heian-kyō''' (later bekend as [[Kioto|Kyōto]]) as die hoofstad van Japan was die begin van 'n periode van literêre briljantheid. Die vroegste geskrifte van die periode was egter almal geskryf in Chinees a.g.v. die deurlopende begeerte om die kultuur van die kontinent na te maak. Drie imperialisties gesteunde Chinese digbundels is geskryf tussen 814 en 827, en dit wou vir 'n tyd voorkom asof literatuur in Japannees uitgerangeer sou word tot 'n mindere posisie. Die mees luisterryke skrywer van Chinese verse, naamlik die 9de eeuse digter [[Sugawara Michizane]], het 'n finale glans aan hierdie periode van Chinese leerskap gegee deur sy erudisie en digterlike begaafdheid, maar sy weiering om na Sjina te vertrek toe hy die pos van ambassadeur aangebied is, op die gronde dat China niks meer gehad om Japan aan te bied of te leer nie, het 'n keerpunt daargestel in die reaksie tot Chinese invloed. === Digkuns === Die uitvinding van die Kana fonetiese lettergreep milieu, wat tradisioneel toegeskryf word aan die gevierde 9de eeuse ''Shingon'' priester en Sanskrit geleerde '''Kūkai''', het op enorme vlak die skryfkuns in Japannees gefasiliteer. Privaat versamelings van digkuns in ''Kana'' was gekompileer in circa 880, en in 905 is die [[Kokinshū]] ('n Versameling van Antieke en moderne gedigte), die eerste groot werk van kana literatuur, saamgestel deur die digter [[Ki Tsurayuki]] en andere. Hierdie digbundel bevat 1,111 gedigte wat verdeel is in 20 boeke en wat gerangskik word deur verskillende onderwerpe, insluitende 6 boeke van seisoenale gedigte, 5 boeke liefdesgedigte, en enkele boeke wat gewy is aan onderwerpe soos reis, roubeklaery, en gelukwense. Die twee voorwoorde is duidelik baie verskuldig aan die teorieë van digkuns, soos beskryf deur die samestellers van sulke Sjinese bundels soos die ''Shijing'' (“Klassieke gedigte”) en die ''Wen xuan'' (“Seleksies van Verfynde Literatuur”), maar die voorkeure wat die bundels uitdruk sou weldra deur die meeste ''Tanka'' digters gedeel word oor die komende 1000 jare. Die voorwoord deur Tsurayuki, die oudste werk van volgehoue prosa in Kana, vervat die omstandighede wat die mens tot die skryf van die digkuns beweeg. Tsurayuki het geglo dat melancholie of hartseer, of dit nou teweeggebring is deur 'n verandering in die seisoene of deur die beskouing van wit hare wat gereflekteer word in 'n spieël, 'n meer simpatieke bui verskaf het vir die skryf van poësie as die meer strenger emosies wat behandel is in die vroeër, pre-Kana bundel Man'yōshū. Die beste Tanka in die Kokinshū begeester die leser deur hul krag van persepsie en hul tonale prag, maar hierdie foutloos geworde miniature bevat egter nie die variëteit van die ''Man'yōshū'' nie. Vaardighede in die komposisie van Tanka het 'n bate geword in die verkryging van voordele en voorkeur in die Hof; en dit was ook essensieel vir 'n minnaar- wie se boodskappe aan sy minnares (wie vermoedelik nie Chinees kon lees nie- steeds die taal wat mans gebruik het in amptelike dokumente) dikwels bestaan het uit gedigte wat sy eie emosies beskryf of wat haar smeek om haar goedgesindheid. Tydens die periode het die ''Tanka'' amper die ''chōka'' heeltemal oorheers, die lengte waarvan onbepaald was, want die korter ''Tanka'' was meer gepas tot die minnaar of verliefde se billet-doux of tot kompetisies op voorgeskrewe temas. Vir die digters van die Kokinshū en later die Hoflike digbundels; was oorspronklikheid minder verkieslik as perfeksie van taal en toon. Die kritici, wat nie begerig was om nuwighede in effekte aan te prys nie, het afwyking van die standaard poëtiese diksie veroordeel- welke gevestig was deur die Kokinshū en bestaan het uit 2000 woorde - en het aangedring op absolute voldoening aan die poëtiese kodes wat aanvanklik geformuleer was in die 10de eeu. Alhoewel hierdie beperkinge die Japannese digkuns gered het van verval tot slegte smaak of vulgariteit, het hulle effektiewelik die digkuns verhoed om te ontwikkel vanuit die geykte, voorgeskrewe wyses van uitdrukking. Gevolglik kan slegs 'n kritikus met besondere vaardighede 'n tipiese Tanka van die 10de eeu onderskei van een van die 18de eeu. Die Kokinshū het die presedent geskep vir latere Hofdigbundels, en kennis van sy inhoud was onontbeerlik aan alle digters as 'n gids en bron van literêre verwysings. Liefdesgedigte okkupeer 'n prominente plek in die Kokinshū, maar die genot van liefde word selde gevier. In stede daarvan skryf digters in die hartseer milieu, soos beskryf in die voorwoord, en beskryf hulle die onsekerhede voor 'n ontmoeting met die geliefde, die pyn daarvan om uitmekaar te gaan, of die hartseer in die besef dat 'n verhouding beëindig is. Die onveranderlike perfeksie van diksie, onbelemmerd of onbevlek deur enige onbehorende pleidooie van die hart, mag mens somtyds laat twyfel oor die opregtheid van die digter. Die laaste stelling is egter nie waar van die groot ''Kokinshū'' digters van die 9de eeu (Ono Komachi, Lady Ise, Ariwara Narihira en Tsurayuki, insluitende die Boeddhistiese priesters wie vermoedelik vleeslike liefde vaarwel geroep het) nie, wie liefdesgedigte geskryf het tydens die Hoflike kompetisies, en dit is moeilik om enige verskil tussen sulke poësie en die poësie van die werklike minnaars en minnaresse op te merk. === Prosa === [[Ki Tsurayuki]], word benewens sy digwerk ook o.a. gevier vir sy [[Tosa nikki]] (936; Die Tosa Dagboek), naamlik die relaas van sy huiswaartse reis na ''Kyōto'' van die provinsie van ''Tosa'' waar hy diens gedoen het as goewerneur. Tsurayuki het sy dagboek in Japannees geskryf, alhoewel mans op daardie tydstip normaalweg hul dagboeke in Sjinees geskryf het. (miskien was dit ten einde verwyt te ontkom vir die aanwend van hierdie onmanlike styl dat hy voorgegee het dat 'n vrou in die goewerneur se geselskap die outeur was) Gebeure van die reis word afgewissel met die gedigte wat gekomponeer was op verskillende geleenthede. Die werk is vernaam hartroerend oor die herhaalde, tog gedempte, verwysings na die dood van Tsurayuki se dogter in Tosa. [[Tosa nikki]] is die vroegste voorbeeld van 'n literêre dagboek. Alhoewel Tsurayuki voorgegee het dat dit geskryf was deur 'n vrou, was die meeste van die latere Heian dagboekhouers wat in Japannees geskryf het hofdames; hul skrywes sluit sommige van die uitsonderlike meesterstukke van die literatuur in. [[Kagerō nikki]] (Die Gossamer Jare) beskryf die lewe tussen 954 en 974 van die tweede vrou van ''Fujiwara Kaneie'', 'n prominente hofbeampte. Die eerste volume van Kagerō nikki , geskryf lank na die gebeure, is geskryf in die styl van 'n outobiografiese roman; en die outeur bieg selfs dat haar herinneringe waarskynlik gekleur is deur fiksie. Die volgende twee volumes is meer soos 'n werklike dagboek, met sommige inskrywings war klaarblyklik gemaak is op die dae soos aangewys. Die skrywer (slegs bekend as "die moeder van Michitsuna"), met vele aanduidings van selfbejammering, beskryf haar ongelukkige lewe met haar eggenoot. Sy het klaarblyklik aangeneem dat lesers sal simpatiseer met haar, en dit is wel dikwels die geval, alhoewel haar selfgesentreerde en inhalige klagtes nie as innemend voorkom nie. In een passasie waarin sy spog oor die dood van 'n mededinger se kind, werk haar obsessie met haar eie smarte tot haar nadeel. Tog is haar joernaal besonders vertederend en innemend juis omdat die outeur eksklusief op universeel, algemeen herkenbare emosies fokus, en die details van die Hoflewe, wat die mans heeltemal geabsorbeer het, uitlaat. Ander dagboeke van die periode sluit die anekdotiese [[Murasaki Shikibu nikki]] (“Die dagboek van Murasaki Shikibu”) in, wat eensklaps 'n absorberende literêre werk is asook 'n bron van inligting oor die Hoflewe; welke hoflewe die outeur (''Murasaki Shikibu'') op meer romantiese wyse beskryf het in haar meesterstuk [[Genji monogatari]] (c. 1010; "[[Die Verhaal van Genji]]") en in [[Izumi Shikibu nikki]] ("Die dagboek van Izumi Shikibu"), wat minder 'n dagboek is, as 'n kortverhaal wat versier is met digwerk. Hierdie dagboeke is wat betref inhoud en vorm nou verwant aan die [[uta monogatari]] (“digterlike verhale”) wat later in die 10de eeu voorgekom het as 'n literêre genre. [[Ise monogatari]] (c. 980; ''verhale van Ise'') bestaan uit 143 episodes, wat elk een of meer gedigte bevat asook 'n verduideliking in prosa van die omstandighede van elke komposisie. Die bondigheid en dikwelse dubbelsinnigheid van die Tanka het aanleiding gegee tot 'n behoefte vir sulke verduidelikings. Wanneer hierdie verduidelikings uitgebreid geraak het of (soos die geval is met ''Ise monogatari'') geïnterpreteer is as biografiese inligting oor een digter (Ariwara Narihira), het hulle die gebied van die fiksie betree. Saam met die digterlike verhale was daar werke van godsdienstige of denkbeeldige inspirasie wat terugdateer het tot [[Nihon ryōiki]] (822) , 'n oproep van Boeddhistiese wonderwerke in Japan wat saamgestel is deur die priester ''Kyōkai''. Priesters het waarskynlik hierdie stories gebruik (wat in Sjinees geskryf was) as 'n bron van preke, met die bedoeling om gewone Japannese, wat nie kon lees nie) te oortuig dat hulle voorbeeldige lewens moes lei indien hulle nie in die Hel wou ly op grond van hulle aardse sondes nie. Daar is geensins sulke didaktiese bedoelings in [[Taketori monogatari]] te bespeur (10de eeu) nie; welke 'n feeverhaal is oor 'n prinses wat van die maan af kom om op Aarde te woon in die huis van 'n nederige bamboessnyer. Die verskeie toetse wat sy op haar minnaars toepas, fantasiegedrewe soos hulle is, word op humoristiese en realistiese wyse beskryf. Die eerste omslagtige fiksiewerk in Japannees, [[Utsubo monogatari]] (“Die verhaal van die Hol Boom”), was klaarblyklik geskryf tussen 970 en 983, alhoewel die laaste hoofstuk later geskryf kon gewees het. Hierdie ongelyke, moeilik verteerbare werk, is van belang hoofsaaklik as 'n samestelling van elemente wat betref die digterlike verhale en sprokies, en dit bevat 986 tanka, en die episodes daarvan wissel van vroeë realisme tot pure fantasie. Die kontras tussen hierdie rowwe werk en die sublieme ''Genji monogatari'' is oorweldigend. Miskien kan die verskil ten beste verduidelik word in terme van die feministiese tradisies van skryf, wat veral benadruk word deur die dagboeke, welke Murasaki Shikibu in staat gestel het om dieptes in haar karakters op te diep waarvan die manlike outeur van ''Utsubo monogatari'' nie in staat tot was nie. Die [[Genji monogatari]] is die fynste en beste werk van nie slegs die ''Heian'' periode nie, maar van alle Japannese literatuur, en kan met selfversekering en sonder aarseling die eerste belangrike roman genoem word wat geskryf is op enige plek in die wêreld. Genji monogatari was 'n werk van ''mono no aware'' (“'n sensitiwiteit tot dinge”) vernoem na die groot 18de eeuse literêre geleerde [[Motoori Norinaga]]. Die held van die verhaal, Prins Genji, is nie opmerklik vir sy dapperheid of sy talente as staatsman nie, maar as 'n onverbeterlike minnaar wat sensitief is tot elk van die vele vrouens wat hy verower. Die storie is verwant in terme van die opeenvolgende vrouens wat Genji liefhet, en elkeen van hulle roep 'n verskillende reaksie van hierdie komplekse man op. Die laaste derde van die roman wat die wêreld beskryf na Genji se dood, is donkerder in toon, en die hooffigure, alhoewel steeds indrukwekkend, kom voor as blote fragmentasies van die ewekansige Genji. Genji monogatari was 'n onmiddellike sukses. Die outeur van die vertederende [[Sarashina nikki]] (middel 11de eeu; “Sarashina Dagboek”) beskryf daarin hoe sy as 'n meisie daarna verlang het om die hoofstad te besoek sodat sy kans kan hê om die gehele werk (wat 10 jaar vroeër voltooi is)te lees. Werke van imitasie wat gebaseer is op Genji monogatari, en veral die laaste derde daarvan, is vir eeue daarna geskryf, wat die fiksie wat deur die Hofbeskawing geskryf is teruggehou het. [[Makura no sōshi]] (c. 1000) is 'n ander meesterstuk van die Heian periode wat in dieselfde asem as Genji monogatari genoem kan word. Japannese kritici het dikwels onderskei tussen die ''aware'' van Genji monogatari en die ''okashi'' van Makura no sōshi. Aware beteken sensitiwiteit tot die tragiese implikasies van 'n oomblik of gebaar, en okashi die komiese ondertone van dieselfde moment of gebaar. 'n Minnaar se vertrek by dagbreek het baie wispelturige gedagtes ontlok of opgeroep in Genji monogatari, maar in Makura no sōshi van ''Sei Shōnagon'' was daar op gewetenlose wyse gekonsentreer op die minnaar se lomp en onhandige vertrek en die minnares se irritasie daarmee. Dat Murasaki Shikibu se aware teruggevoer kan word na latere literêre sensitiwiteit, het altyd die literatuur gemerk van enige skrywer wat geskryf het in die aristokratiese styl- maar Sei Shōnagon se skerpsinnigheid het aan die Heian Hof alleen behoort. Die Heian-hof beskawing het sy hoogtepunt bereik teen die middel van die 11de eeu, maar dit het nie ingeplof vir 'n verdere 100 jaar nie. Lank nadat die periode se politiese mag oorgeneem was deur militariste, het die Hof nog steeds sy prestige behou as die fondament van kultuur. In die 12de eeue het literêre werke wat tot 'n gans heel verskillende tradisie behoort begin opgang maak. [[Konjaku monogatari]] (vroeg 12de eeu), 'n massiewe versameling godsdienstige verhale en volksverhale wat verkry is van nie slegs die Japannese landelike gebiede nie, maar ook van Indiese en Sjinese bronne, het elemente beskryf van die beskawing wat nooit behandel was in die Hofromans nie. Hierdie verhale, alhoewel kru en rof geskryf, het indrukke verskaf van hoe die gewone mense gepraat en opgetree het in 'n era wat gekenmerk is deur oorlogvoering en nuwe godsdienstige bewegings. Die versameling volksliedere; Ryōjin hishō, saamgestel in 1179 [[Keiser Go-Shirakawa]], dui die vitaliteit van hierdie ontluikende populêre kultuur aan; selfs toe die aristokratiese beskawing bedreig was deur vernietiging. == Middeleeuse literatuur: Kamakura, Muromachi, en Azuchi-Momoyama periodes (1192–1600) == === Kamakura periode (1192-1333) === Die oorlogvoering van die 12de eeu het die Samurai tot 'n onbetwyfelbare en onaanvegbare magsposisie gehef. Hulle nuwe regime was gebaseer op dissipline. Alhoewel die Samurai respek getoon het vir die ou kultuur (sommige van hulle het selfs Tanka komposisie saam met die Kyōto meesters gestudeer) was die hoofstad na [[Kamakura]] geskuif. Die verlaagde posisie van vroue onder hierdie feodale regering kan miskien die merkbare vermindering verduidelik in die belangrikheid van geskrifte deur hofdames. Daar was inderdaad skaars 'n vroueskrywer van onderskeiding tussen die 13de en 19de eeue. die hofdigters het egter produktief gebly. 15 ryksgeborgde digbundels was voltooi tussen 1188 en 1439, en die meeste van die tanka het die stereotipes wat gevestig was in vroeëre periodes gevolg. Die beste van die latere digbundels, die [[Shin kokinshū]] (circa 1205), was onder andere gekompileer deur ''Fujiware Sadaie'', of [[Teika]], en word deur baie beskou as die grootste prestasie in tanka komposisie. Die titel van die digbundel-"die nuwe Kokinshū"-dui die selfvertroue van die samestellers aan dat die digters daarin verteenwoordig waardige opvolgers was van daardie digters in die 905 versameling. Die ge-verteenwoordigde digters sluit in (behalwe natuurlik vir die Groot [[Teika]] homself) Teika se vader, ''Fujiwara Toshinari'' (Fujiwara Shunzei); die priester Saigyō; en die voormalige [[Keiser Go-Toba]]. Hierdie digters het verby die sigbare wêreld gekyk vir simboliese betekenisse. Die briljante kleure van landskappe gevul met bloeisels of rooi-wordende blare, het plek gemaak vir monochrome skilderye; die digter; pleks van om te tob oor die plesier of die smart en hartseer van 'n ondervinding, het binne in dit 'n dieper betekenis gesoek wat hy kon aanvoel, maar nie te volle kon uitdruk nie. Die smake van Teika het veral Japannese digterlikheid oorheers, te wyte nie net aan sy gedigte en essays op gedigte nie, maar te wyte aan sy keuses van die werke van die werke van die verlede wat die meeste geskik was vir bewaring. Aan Teika word ook 'n roman toegedeel naamlik, [[Matsura no miya monogatari]] (“Die verhaal van Sumiyoshi Matsura"). Alhoewel dit onvoltooid is en op 'n onhandige wyse gekonstrueer is, bly die roman se droomagtige atmosfeer, met ondertone van Teika se digwerk, in die gedagtes. Drome van die verlede was inderdaad die toevlug van die middeleeuse romansiers wat hulle taal gebaseer het op die Genji monogatari, (alhoewel dit nou argaïes is) en het die romansiers hulle temas en karakters van die Heian meesterstukke geleen. Verhale oor bose stiefmoeders kom redelik algemeen voor. Miskien het die skrywers, in die proses van die kontrastering van hul verwaarlosing teenoor die legendariese Heian howelinge, hulself geïdentifiseer met die verwaarloosde stiefdogters- en die tipiese gelukkige eindes van sulke stories. Die stiefdogter in Sumiyoshi Monogatari is bv. getroud met 'n magtige staatsman, en die vernedering van haar haar bose stiefmoeder mag dalk die verwerkliking van haar eie drome gewees het. Verskeie dagboeke beskryf reise tussen Kyōto en die shogun se hoofstad in Kamakura. Howelinge het dikwels hierdie lang reis onderneem ten einde eise in te stel in regsgedinge, en hulle het hul indrukke langs die pad in die tipiese mengsel van prosa en poësie opgeneem. [[Izayoi nikki]] ("Dagboek van die Kwynende Maan") vertel van 'n reis wat onderneem was in 1277 deur die non Abutsu. 'n Latere outobiografiese werk wat ook uitvoerige beskrywings van reis bevat is die uitstekende [[Towazu-gatari]] (c. 1307, "'n Storie waarvoor niemand gevra het nie"). Die "Die Bekentenisse van dame Nijō" deur Dame Nijō, 'n werk wat eers ontdek was in 1940, verskaf 'n laaste oomblik van glorie aan die lang tradisie van introspektiewe skryfwerke deur vrouehowelinge. Alhoewel hierdie geskrifte met hul aristokratiese styl baie van die Heian literatuur behou en preserveer, het werke van 'n anderse karakter self meer prominent geword in die middeleeuse tydperk. Daar is baie versamelings van Boeddhistiese en gewilde verhale, waarvan die mees genotvolle die '''Uji shūis monogatari'''("'n Versameling verhale van Uji") is. Dit is 'n versameling of kompilasie van bondige verhale wat oor 'n tydperk van jare gemaak is. Alhoewel die gebeure daarin beskryf dikwels soortgelyk is aan die wat gevind word in ''Konjaku monogatari'', word hulle vertel met aansienlik meer literêre vaardigheid. 'n Selfs meer kenmerkende literêre genre van die tydperk is die ''gunki monogatari'', of oorlogsverhaal. Die mees bekendste hiervan is [[Heike monogatari]]("Die verhaal van die Heike"). Dit was blykbaar die eerste keer aan die hof geskryf in omtrent 1220, waarskynlik deur 'n adellike wat sy bronne gekry het van die vertellings wat geresiteer is deur priesters, naamlik van die oorlog tussen die ''Taira'' (Heike) en die ''Minamoto'' (Genji) families in die voorafgaande eeu. Die gevierde openingslyne van die werk,'n deklarasie van die verganklikheid van all dinge, konstateer ook die hooftema, naamlik die opkoms en val van die Taira familie. Die teks, klaarblyklik eers geskryf in drie boeke, was later met verloop van tyd uitgebrei is tot twaalf. Dit was 'n gevolg van die resitasie v/d werk; met verbeteringe of improvisasies wat deur vermaaklikheidspriesters gemaak was. Hierdie woordelikse of mondelinge oorlewering kan dalk nie slegs die ongewoon groot tekstuele weergawes verduidelik nie, maar ook die eksepsionele musikale en dramatiese styl van die werk. Anders as die Heian romansiers, wie selde woorde van Sjinese oorsprong toegelaat het in hul werke, het die resiteerders van die Heike monogatari die kontrasterende klanke van die ingevoerde woorde gebruik ten einde te produseer wat al genoem is die groot klassieke werk van die Japannese styl. Alhoewel die werk ietwat ongelyk is, met luisterryke tonele wat gevolg word deur oninteressante passasies waarin die verteller of narrator klem plaas op die feitelike akkuraatheid van sy bronne, is dit ten minste met tussenposes briljant, en voorsien dit baie latere romansiers en dramatiste met karakters en insidente vir hul werke. Heike monogatari was geensins die vroegste literêre werk wat oorlogvoering beskryf het nie, en ander geskrifte, meestal geskiedkundig wat inhoud betref, was geseën met literêre eienskappe wat ongewoon is in soortgelyke Westerse werke. '''Ōkagami''' (c. 1120?; “Die Groot Spieël”), was die bekendste vir die "spieëls" van die Japannese geskiedenis, en het ongetwyfeld die komposisie van die Heike monogatari beïnvloed, veral wat betref sy moralistiese toon. ''Hōgen monogatari'' en ''Heiji monogatari'' bevat oorlogvoering wat die gebeure wat in Heike monogatari beskryf word voorafgaan maar wat waarskynlik ietwat later geskryf was. Daar is deur die middeleeuse tydperk volgehou daarmee om oorlogsverhale te komponeer. Die ''Taiheiki'' ("Kroniek van die Groot Vrede") dek byvoorbeeld omtrent 50 jaar. Dit begin in 1318 wanneer die keiser ''Go-Daigo'' die troon bestyg. Alhoewel dit bewonder word as 'n klassieke werk deur generasies van Japannese, bevat dit vergelykend gesien, min aantrekkingskrag vir Westerse lesers, heel waarskynlik omdat so min van die figure van die verhaal "lewendig word". Die karakters word op meer kleurryke wyse beskryf in twee geskiedkundige romans van die middel na laat 14de eeu naamlik: ''Soga monogatari'', 'n vertelling van die vendetta wat uitgevoer word deur die Soga broers; en Gikeiki ("Kroniek van Gikei") wat die lewe beskryf van die krygsman Minamoto Yoshitsune. Alhoewel dit nie kunstig geskryf was nie, het hierdie portrette die verbeelding van die Japannese aangegryp, en die karakters se wedervaringe is steeds prominent op die Kabuki verhoog. 'n Ander belangrike variëteit van middeleeuse literatuur was die reflektiewe essays van Boeddhistiese priesters. '''Hōjō-ki''' (1212; "Die Tien voet vierkante Gehug") deur ''Kamo Chōmei'' is 'n verhaal van 'n kluisenaar se beskrywing van sy ontnugtering met die wêreld en sy vreedsame vestiging op 'n eensame plekkie. Die elegaiëse prag van die taal v/d verhaal gee die werk, bondig en kort soos dit is, the waardigheid van 'n klassieke werk. Chōmei was ook 'n uitgelese digter, en sy essay, '''Mumyōshō''' (c. 1210–12; “Naamlose Notas”) is miskien die fynste en beste voorbeeld van tradisionele Japannese digterlike kritiek. 'n Latere priester, Yoshida Kenkō, (wat geskryf het gedurende die dae van oorlog, onluste, onrus en oproerigheid wat 'n einde gebring het aan die ''Kamakura-''shogunaat in 1333, en die vlugtige herinstelling of restorasie van die keiserlike gesag onder die ''Keiser Go-Daigo'' van 1333 tot 1335, asook die instelling van die ''Ashikaga'' shogunaat in 1338) verwys skaars na die onrus en beroering van die tye in sy meesterstuk '''Tsurezuregusa''' (c. 1330; "Essays in verveligheid"); in plaas daarvan werp hy sy blik op nostalgiese wyse terug na die gelukkiger dae van die verlede. Kenkō se astetiese oordele, dikwels gebaseer op 'n "hierdie-wêreldse" bewustheid-wat raar is in 'n Boeddhistiese priester-, was veral gewild, en dan veral na die 17de eeu, toe die Tsurezuregusa wyd gelees was. === Die Muromachi (1338–1573) en Azuchi-Momoyama (1574–1600) periodes === In die 15de eeu het 'n poëtiese vorm van veelvuldige outeurskap die tanka vervang as die verkose medium van die leidende digters. Renga (gekoppelde vers) het begin as die komposisie van 'n enkele tanka deur twee persone, en was 'n populêre tydverdryf, selfs in verafgeleë, landelike areas. Een persoon sou die eerste drie lyne van 'n tanka skryf, en dikwels teenstrydighede daarin inwerk ten einde dit harder te maak vir die tweede persoon om die gedig te voltooi sodat dit verstaanbaar daaruitsien. Stelselmatig het renga versprei na die hofdigters toe, wat die artistieke moontlikhede van hierdie afleiding ingesien het en "kodes" opgetrek het wat bedoel was om renga as 'n kunsvorm daar te stel. Hierdie kodes het die meesterstukke van die 15de eeu moontlik gemaak, maar hul aandrang op formaliteite (bv. hoe dikwels 'n "skakel" oor die Maan mag verskyn in 100 skakels en welke skakels moet eindig met 'n selfstandige naamwoord en welke mag eindig met 'n werkwoord) het die varsheid en robuustheid van die vroeë renga verwater of verdun, terwyl die renga self 'n reaksie was op die oormatige formaliteit van die tanka. Nietemin is die renga van die 15de eeuse meester Sōgi en sy assosiate uniek in hul skuiwende liriese impulse, en hulle bewegings van skakel na skakel soos opeenvolgende oomblikke van 'n landskap wat gesien word van 'n boot, wat die illusie vermy dat die geheel uitgedink was in die gedagtes van een persoon. Terwyl die kortverhale van die 15de en 16de eeu, wat oor die algemeen bekend staan as ''otogi-zōshi'', van aansienlike geskiedkundige belang is, kan dit nie gesê word dat dit van hoë literêre waarde is nie. Sommige is kyk terug na die wêreld van die Heian Hof, terwyl andere volksmateriaal of elemente van die wonderbaarlike bevat wat dalk ingesluit kon gewees het ten einde skaars geletterde lesers se aandag te trek. Belowende verhale word soms geruïneer deur absurditeite voordat hulle klaar is, maar selfs die minder suksesvolle verhale voorsien kosbare kykies van 'n beskawing wat, alhoewel dit geteister word deur oorlogvoering, die moontlikheid van welkome verandering geniet het. Die verhale is anoniem, maar die outeurs was blykbaar beide howeling en Boeddhistiese priesters. Ongetwyfeld was die beste literêre werke van die 15de eeu die Noh dramas, veral die deur ''Zeami''. Hulle was geskryf in pragtige digterlikheid, (en word dikwels vergelyk met “brokaat” vanweë die ryk patroon wat geskep word deur verwysings na digkuns van die verlede) en was voorsien van 'n struktuur wat op eerste oogopslag ekonomies en vry voorkom. Baie het as onderwerp die Boeddhistiese sonde van gehegtheid -die onvermoë om sy lewe in hierdie wêreld te vergeet, voorkom dat 'n dooie man verlossing kry en dwing hom om weer en weer te verskyn as 'n gees ten einde die geweld en passie van sy vorige bestaan te herleef-. Slegs gebed en afstanddoening kan vir hom vry maak. ''Zeami'' se verhandelinge op die kuns van ''Noh'' vertoon wonderbaarlike bewustheid. Sy gekonstateerde doelwitte was dramatiese oortuiging en realiteit, maar hierdie ideale het vir hom "ultimate" beteken, en nie oppervlakkige realisme nie. Dit is waar dat sekere ''Noh'' spele min simboliese of bonatuurlike inhoud besit, maar, in 'n tipiese program van vyf Noh spele, is die sentrale elemente hoogs poëties en ontwykende meesterstukke wat 'n wêreld suggereer wat onsigbaar is vir die oog, maar deur die akteurs opgeroep kan word deur die prag van beweging en spraak. Ongelukkigheid oor 'n wêreld wat geskeur is deur wanorde kom daartoe gelei het dat skrywers in hul werke sekere waarhede voorgestel het wat te diepliggend was vir woorde. Dit was blykbaar die betekenis van yūgen (“misterie en diepte”) , naamlik die ideaal van ''Noh''. Parallelle ontwikkelings het voorgekom in die tee seremonie, die landskap tuin en monochrome skilderwerk, alles kuns wat simboliseer eerder as om te konstateer. == Literatuur gedurende die Tokugawa periode (1603–1867) == Die herstel van vrede en die unifikasie van Japan was behaal in die vroeë 17de eeu, en vir 'n geraamde 250 jare het die Japannese amper ononderbroke vrede beleef. Gedurende die eerste helfte van die Tokugawa tydgleuf het die stede van [[Kyōto]] en [[Ōsaka]] kulturele aktiwiteite oorheers, maar van 1770 het Edo (die moderne Tokio) begin oorheers wat kulturele sake betref. Van die middel 1630's na die vroeë 1850's was Japan geslote deur 'n dekreet van die regering van kontak met die buitelandse wêreld. Aanvanklik het hierdie isolasie die ontwikkeling van inheemse literatuurvorms aangemoedig, maar uiteindelik, in die letterlike afwesigheid van enige invloede van oorsee, het die Japannese literatuur provinsiaals begin raak. Die aanneming van die drukkuns in die vroeë 17de eeu het 'n populêre literatuur-bedryf moontlik gemaak. Die Japannese het die kuns van drukwerk reeds vanaf ten minste die 8ste eeu geken, maar het dit uitsluitlik vir Boeddhistiese skrywes gereserveer. Die Japannese klassieke werke het slegs in manuskrip vorm bestaan. Dit is moontlik dat die aanvraag na afskrifte van literêre werke so klein was dat dit bevredig kon word met manuskripte, so duur as wat dit was; of miskien het estetiese oorwegings gemaak dat die Japannese manuskripte in pragtige [[Kalligrafie]] verkies het, welke somtyds versier was met illustrasies. Wat ook al die geval was, dit was nie tot 1591 dat 'n nie-godsdienstige boek gedruk was nie. Omtrent dieselfde tyd, het Portugese sendelinge in [[Nagasaki]] boeke in die [[Romeinse alfabet]] begin druk. In 1593, in die na-loop van die Japannese inval van Korea, was 'n [[Drukpers]] met bewegende dele as 'n geskenk aan keiser Go-Yōzei gestuur. Die drukkuns het gou ontwikkel in 'n stokperdjie of spandabelrigheid van die rykes, en baie voorbeelde van Japannese literatuur het begin om in klein uitgawes te verskyn. Kommersiële publikasie het in 1609 begin; en teen die 1620's was selfs werke van mindere literêre waarde gedruk vir 'n publiek wat gretig was vir nuwe boeke. === Die vroeë Tokugawa periode (1603–c. 1770) === Die digkuns het baie veranderinge ondergaan gedurende die vroeë deel van die Tokugawa periode. Die hofdigters het uit die staanspoor jaloers gewaak oor hul alleenreg oor die ''tanka'', maar op geleidelike wyse het ander mans-baie van hulle sogenaamde '''kokugakusha''' ("kenners van nasionale geleerdheid") -die koers van tanka komposisie verander deur te poog om die vorm en krag van die tanka te herstel deur die terugbring van die Man'yōshū. Die beste van die ''waka'' digters wat in die hoftradisie geskryf het was ''Kagawa Kageki''. Hy was 'n digter van buitengewone vaardigheid, alhoewel dit minder waarskynlik is dat sy werk 'n indruk sal maak op moderne lesers as die onkonvensionele '''Ōkuma Kotomichi''' of '''Tachibana Akemi''', wat beide gedurende die eerste jaar van die Meiji era in 1868 beswyk het. Die hoofontwikkeling in die poësie gedurende die Tokugawa shogunaat was die opkoms van die ''haiku'' as 'n belangrike digvorm. Hierdie besonders bondige vorm(17 lettergrepe wat rangskik is in lyne van 5,7 en 5 lettergrepe) het sy oorsprong gehad in die ''hokku'', of openingsvers van 'n ''renga'' volgorde, wat in sy drie lyne melding moes maak van die seisoen, die tyd van die dag, die dominante eienskappe van die landskap, en so aan-wat dit amper 'n onafhanklike gedig gemaak het. Die hokku het later in die 19de eeu bekend geword as die haiku-toe dit heeltemal ontneem was van sy oorspronklike funksie as die openingsverse van 'n volgorde van verse. Selfs die 17de eeuse ''hokku'' word vandag gewoonlik (en verkeerdelik) [[haikoe]] genoem. Die ''haika no renga'' of komiese renga , was in die 16de eeu gekomponeer ten einde te dien as 'n wyse van ontspanning na 'n aand van ernstige renga komposisie, en sodoende is teruggekeer na die oorspronklike sosiale eerder as literêre doel, wat betref die maak van gekoppelde vers. Soos dikwels die geval is in [[Japan]] , is daar egter 'n nuwe kunsvorm gebore-wat gekodifiseer en respektabel gemaak is deur praktisyns van die ouer kunsvorm, dikwels ten nadeel van die nuwe vorm se varsheid en lewendigheid- as reaksie teen die remmende praktyke van 'n ouer kunsvorm. ''Matsunaga Teitoku'', 'n konvensionele 17de eeuse digter van tanka en renga wat die ou tradisies aangehang het, het amper ten spyte van homself, en grootliks as gevolg van druk van sy begeesterde en begerige dissipels- die leier van die nuwe beweging in komiese vers geword. Teitoku het waardigheid na die komiese ''renga'' vorm gebring, en dit 'n veeleisende medium gemaak-eerder as 'n "in die oomblik" tipe vers. Sy ''haikai'' was onderskeibaar van ernstige ''renga'' nie deur hul komiese in- wording nie, maar deur die teenwoordigheid van 'n ''haigon''-'n woord van Sjinese of onlangse oorsprong wat nie normaalweg verdra is in klassiek vers nie. Daar het egter onvermydelik 'n reaksie teen Teitoku se [[formalisme]] ontstaan. Die digters van die ''Danrin''skool, met ''Nishiyama Sōin'' en ''Saikaku'' as die leiers daarvan, het daarop aangedring dat dit sinloos was om maande, indien nie jare nie, te mors in die perfek-making van 'n volgorde van 100 verse. Hulle ideaal was die daarstelling van impromptu en vinnige komposisies, en hulle verse-wat oor die algemeen gebore en getooi was in die volksmond-was bedoel om vir 'n oomblik te amuseer, eerder as om vir alle tye te oorleef. ''Saikaku''het veral uitgeblink in die enkele komposisie van uitgebreide volgordes. In 1684 het hy 'n ongelooflike totaal van 23,500 verse in 'n enkele dag en nag gekomponeer-te vinnig vir skrifgeleerdes om meer te doen as om die aantal verse te tel. Bashō het die ''haiku'' vervolmaak na 'n vorm wat die vermoë gehad het om poësie van die hoogste kwaliteit oor te dra. Nadat Bashō 'n vakleerlingskap ondergaan het in beide die ''Teitoku' en ''Danrin'' skole, het hy sy eie skool gestig en daarop aangedring dat ''haiku'' beide 'n persepsie van 'n ewige waarheid en 'n aktuele element moet bevat; en sodoende is die karakteristieke eienskappe van die twee skole gekombineer. Ten spyte van hul kortstondigheid stel Bashō se haiku dikwels by wyse van die daarstelling van die bietjie essensiële elemente die hele wêreld voor waarvan af hulle gekonsipieer is. Die leser moet deelneem in die skepping van die gedig. Bashō se bekendste werke is reisjoernale wat deurspek is met sy poesie. Van hierdie is sy "Oku no hosomichi" (1694) miskien die gewildste en mees gevierde werk van Tokugawa literatuur. Die algemene naam vir die prosa wat tussen 1600 en 1682 geskryf is , is ''kana-zōshi'', of “kana boeke”. Die naam is oorspronklik gebruik om populêre skrywes in die Japannese "lettergrepige milieu" te onderskei van "meer geleerde" werke in Sjinees. Die genre het nie slegs fiksie behels nie maar ook werk van 'n byna geskiedkundige aard, sowel as vrome literatuur; boeke wat praktiese of pragmatiese inligting bevat het; gidsboeke; evaluerings van courtisane en akteurs, en lukrake opstelle. Slegs een skrywer van onderskeid word geassosieer met die ''kana-zōshi—Asai Ryōi'', naamlik 'n samurai wat die eerste populêre en professionele skrywer in Japannese geskiedenis geword het. Te danke aan die ontwikkeling van relatief goedkoop metodes om werke te druk en 'n opmerklike vermeerdering in die lesende publiek, was Ryōi daartoe in staat gestel om 'n bestaan as 'n skrywer te maak. Alhoewel sommige van sy werke Boeddhisties van aard is, het hy in 'n eenvoudige styl geskryf, hoofsaaklik in ''kana''. Sy mees bekendste roman, ''Ukiyo monogatari'' (circa 1661) is wat beide sy tegniek en narratief betref ietwat primitief, maar onder die masker van ligsinnigheid het Ryōi gepoog om die swaarkry van 'n samelewing te behandel waar die amptelike Confuciaanse filosofie verskriklike ongelykhede verbloem het. Die eerste belangrike romansier van die nuwe era was Saikaku. Sommige Japannese kritici stel hom wat betref die Japannese literatuur slegs ondergeskik aan ''Murasaki Shikibu'', naamlik die skrywer van die ''Verhaal van Genji''. Saikaku se werke is dienooreenkomstig geredigeer met die sorg wat slegs groot klassieke werke beskore is. Sulke aandag en sorg sou Saikaku sekerlik verras het; sy fiksie was dan afgehaas teen byna die spoed waarteen die komiese renga geskryf is, met min of geen oorweging vir die oordele van die nageslag. Sy eerste roman, ''Kōshoku ichidai otoko'' (1682), was rigtinggewend wat die Japannese fiksie genre betref. Die titel self het sterk erotiese ondertone gehad. Die plot van die verhaal beskryf avonture van een man, te wete van sy vele opstelle oor liefde-maak as 'n kind van sewe tot sy besluit op die ouderdom van sestig om per seilboot te vaar na 'n eiland waarvan slegs vrouens die inwoners van was. Die gelisensieerde prostitusiekwartiere wat in verskeie Japannese stede deur die Tokugawa regering gestig is (ten spyte van die regering se oënskynlike toegewydheid aan Confuciaanse moraliteit) , ten einde die samurai wat buite beheer was te help beheer deur die tap van hul energieë; het 'n sleutel tot die nuwe kultuur geword. Deskundigheid in die gebruike van die bordele was geoordeel as sou dit die merk van 'n man van die wereld wees. Die ou term ''ukiyo'', wat voorheen die "treurige wêreld" van Boeddhistiese verhale beteken het, is nou gebruik om sy homoniem aan te merk; d.i. die "drywende wêreld" van plesier. Laasgenoemde was die gekose wêreld van Saikaku se held, ''Yonosuke'', wie die emblematiese figuur van die era geword het. Saikaku se meesterstuk ''Kōshoku gonin onna'' (1686), beskryf die liefdes van vrouens van die besigheidsklas eerder as prostitute. Dit was die eerste keer dat daar sulke aandag aan vrouens van die klas gegee is. In ander werke het hy-somtyds met humor en somtyds met bitterheid-die stryd van sakemanne om fortuine te maak beskryf. Sy kombinasie van 'n skitterende styl gemeng met egte, deernisvolle simpatie vir die karakters; het sy verhale-wat op die grens gehuiwer het van pornografiese lektuur-gelig na die van hoë kuns. Saikaku was 'n sentrale figuur in die renaissance van die literatuur van die laat 17de eeu. Die naam ''Genroku'' ('n naam wat die era van 1688 tot 1704 aandui) word dikwels gebruik in karakteristieke kunsprodukte: skilderye en afdrukke van die ukiyo-e (“prente van die drywende wêreld"”) styl; ukiyo-zōshi (“verhale van die drywende wêreld”); Kabuki; jōruri, of poppeteater; en haiku poësie. Anders as sy voorgangers, het hierdie kultuur moderniteit bo konformiteit aan die antieke tradisies aangeprys. Derhalwe was jy op datum en aktueel indien jy kennis gedra het van "die drywende wêreld" ,gedeel het in die nuutste modes, en genot gevind het in die oomblik eerder as die ewige waarhede van ''Noh'' toneelstukke of middeleeuse poësie. 'n Ander, donkerder sy van ''Genroku'' kultuur word ten toon gestel in Saikaku se laat werke; met hulle beskrywings van die desperaathede waartoe mense hul wend ten einde hulle rekeninge te kan betaal. Saikaku het selde simpatie gewys vir die prostitute wat hy beskryf het, maar die hoof dramaturg van die era, ''Chikamatsu Monzaemon'', het van sy beste toneelstukke geskryf oor ongelukkige vroue wat deur armoede gedwing is om hulself te prostitueer-wie se enigste verligting van die ongure wêreld waarin hul gedwing is-gekom het wanneer hulle by hulle minnaars aangesluit het in dubbele selfmoord. In die wêreld van sakemense wat deur Chikamatsu behandel is, dryf 'n gebrek aan geld, eerder as die kosmiese smarte van die Noh toneelstukke, die mans tot die dood saam met die prostitute wat hulle liefgehad het, maar nie kon bekostig nie. ''Chikamatsu'' het die meeste van sy toneelstukke vir die poppeteater geskryf; welke genre in die 18de eeu meer gewild was as ''Kabuki''. Sy toneelstukke kan breedweg in twee kategorieë verdeel word naamlik; die wat gebaseer is, hoe los dan ook al, op geskiedkundige feite of legendes, en daardie wat met kontemporêre lewe handel. Die plaaslike toneelstukke word hoër geag deur kritici omdat hulle die bombasme en fantasmagoriese tentoonstellings van heroïsme vermy wat die geskiedkundige dramas kenmerk, maar die laasgenoemde wat aangepas is vir kabuki teater, is uitstekende voertuie vir akteurs. Die hoof dramas van die poppeteater was nie deur Chikamatsu geskryf nie maar deur sy opvolgers. Sy toneelstukke het ten spyte van hul literêre superioriteit nie daarin geslaag om die gehore se aanvraag na tentoonstellings van poppeteatre te bevredig nie en vir uiterste voorstellings van lojaliteit, selfopoffering en ander deugdes van die tydperk. Die mees gewildste poppeteater toneelstuk (later aangepas vir Kabuki akteurs) was ''Chūshingura'' (1748) deur ''Takeda Izumo'' en sy samewerkers. Dieselfde mans was verantwoordelik vir 'n halfdosyn ander jaarlikse gunstelinge van die Japannese verhoog. Die laaste groot 18de eeuse skrywer van poppeteater , ''Chikamatsu Hanji'', was 'n meester van hoogs dramatiese, sy dit onwaarskynlike, storielyne en/of narratiewe. === Latere Tokugawa periode (c. 1770–1867) === Die literatuur van die latere Tokugawa periode is oor die algemeen minderwaardig aan vroeëre prestasies, en veral die van die ''Genroku'' meesters. Daar was agter outentieke nuwe stemme gehoor wat betref die tradisionele poëtiese vorme. Latere neo-Man'yōshū digters soos ''Ryōkan'', ''Ōkuma Kotomichi'', en ''Tachibana Akemi'' het ook bewys dat die tanka nie beperk was tot beskrywings van natuurbeelde of teleurgestelde liefde nie maar dat dit ook die vreugde oor 'n aandete wat uit smaaklike vis bestaan, of die toorn wat tydens politieke geleenthede ten toon gestel is, kon beskryf. Sommige digters wat van mening was dat die tanka nie van genoegsame omvang was om sulke emosies ten toon te kan stel nie het gedraai, soos in die verlede, na die skryf van poësie in Sjinees. Die vroeg 19de eeuse digter ''Rai Sanyō'' het waarskynlik beter as enige vorige Japannese skrywer poësie in Sjinees geskryf. Latere Tokugawa digters het ook kenmerkende skakerings van hul eie tot die haiku toegevoeg. ''Buson'' het bv. 'n romantiese en narratiewe element ingebring, en ''Issa'' het gebruik gemaak van die aksente van die alledaagse persoon. 'n Groot variëteit verskillende fiksie was gedurende die laaste eeue van die Tokugawa shogunate geproduseer, maar dit word oor die algemeen afgebaken onder die ietwat beledigende hofie van gesaku ("speelse komposisie"). Die woord "speels" het egter nie noodsaaklik verwys na die onderwerpe nie, maar na die houding van baie van die skrywers, naamlik opgevoede mans wat verantwoordelikheid vir hul komposisies ontken het. Die laaste meester van fiksie wat die 18de eeu betref, ''Ueda Akinari'', het 'n geagte plek in die literêre historiografie verwerf, deur sy briljante styl, wat op sy beste vertoon word in ''Ugetsu monagatari'' (1776), 'n versameling bonatuurlike verhale. Die ''gesaku'' skrywers het egter nie in die voetspore van Akinari gevolg nie wat betref sy perfeksionistiese aandag aan styl en konstruksie nie, maar het egter boeke van byna vormlose en ongebonde skinderstories geproduseer. Hulle het in die proses die pittigheid van alledaagse spraak vervang met die elegansie van die klassieke taal en ook in die proses staat gemaak op die talle illustrasies ten einde sukses te behaal by die publiek. Die gesaku skrywers was professionele mense wat 'n lewe gemaak het deur die verkoop van hul boeke. Hulle het hul nette wyd uitgewerp ten einde soveel lesers as moontlik te lok en wanneer 'n boek 'n sukses was, was dit gewoonlik opgevolg deur soveel boeke as wat die publiek bereid was om te aanvaar. Die mees populêre werk wat betref die komiese variëteit van ''gesaku'' fiksie was ''Tōkai dōchū hizakurige'' (1802–22), deur ''Jippensha Ikku''. Dit was 'n relaas van die wedervaringe en komiese teëspoed van twee onstuitbare mans en hul reis vanaf ''Edo'' al langs ''Tōkaidō'', naamlik die hoofvervoerroete tussen ''Kyōto'' en ''Edo''. ''Shunshoku umegoyomi'' (1832–33) deur ''Tamenaga Shunsui'', vertel die verhaal van ''Tanjirō'', 'n ewekansig aantreklike maar ondoeltreffende jongman om wie se aandag verskeie vrouens meeding. Dié skrywer moes homself op een punt verweer teen aanklagte van immoraliteit deur die volgende te uiter: "Alhoewel die vroue wat ek ten toon stel as immoreel mag voorkom, is hulle almal vervul met diepe sentimente van kuisheid en getrouheid." Dit was dan ook standaardpraktyk vir die ''gesaku'' skrywers om, nieteenstaande hoe ligsinnig hul komposisies, voor te gee dat hul bedoeling didakties van aard was. Die ''yomihon'' (“boeke vir lees"—so genoem ten einde hulle te onderskei van werke wat meestal geniet was om hul illustrasies) het 'n luidrugtig-moralistiese toon gehad. Alhoewel hulle beskou was as ''gesaku'', was hulle verhaallyne beswaar met geskiedkundige materiaal wat verkry was van Chinese en Japannese bronne, en die skrywers het dikwels die werke se didaktiese doeleindes onderstreep. Ten spyte van die ernstige bedoeling van die ''yomihon'', was hulle romantiese verhale, eerder as ernstige romans, en hul karakters, wat baie gemodelleerd was, het hekse en feëprinsesse ingesluit, sowel as onberispelik edele here. In die gevalle waar die yomihon suksesvol was, soos die geval is met die paar werke van ''Takizawa Bakin'', is hulle boeiende voorbeelde van 'n spesifieke vertelstyl wat skrywers gebruik het, eerder as die beliggaming van die beginsel van ''kanzen chōaku'' (“die aanmoediging van deugde en die kastyding van die bose"”, naamlik ''Bakin'' se uitgeroepte doel met die skryf van fiksie.) Japannese literatuur was oor die algemeen op een van sy laagste punte sedert die einde van die Tokugawa periode. 'n Paar tanka digters en die Kabuki dramaturg ''Kawatake Mokuami'' is die enigste skrywers van die periode wie se werke steeds vandag gelees word. Dit was uitmergelende literatuur, wat slegs kon herleef deur die bekendstelling van vars invloede van oorsee. == Moderne literatuur == Selfs na die aankoms van Kommodoor [[Matthew C. Perry]] se [[Amerikaanse Vloot]] in 1853 en die geleidelike opening van Japan tot die Weste en sy invloed, was daar slegs 'n geringe en skaars merkbare invloed op Japannese literatuur. Die langdurige periodes van afsluiting van die land van vreemde en buitelandse invloede, en die algemene eensluidendheid van die Tokugawa beskawing vir dekades op 'n slag, het skynbaar die verbeeldingskrag van die [[gesaku]] skrywers laat kwyn. Selfs die teenwoordigheid van vreemd-geklede buitelandse karakters, wat ten minste ietwat van 'n reaksie van skrywers moes verkry-wat naarstiglik op soek was na nuwe materiaal en inspirasie-, het aanvanklik geen effek teweeggebring nie. Die gesaku skrywers was onbewus van die veranderinge wat besig was om plaas te vind in die Japannese samelewing, en hulle het voortgegaan om minuskule variasies op dieselfde geykte temas van die voorafgaande 200 jaar voort te bring. Dit was slegs na die verplasing van die hoofstad na Edo (hernoem na [[Tokyo]] in 1868), en die deklarasie deur [[Keiser Meiji]] dat hy sal poog om kennis te verkry van die hele wêreld; dat die gesaku skrywers besef het dat hulle dae van invloed getel was. Hulle ou vyande, die kritici van immorele boeke uit die [[Konfusianisme]], en ook voorstanders van Westerse geleerdheid, het gou toegeslaan. Alhoewel die gesaku skrywers gereageer het deur satiriese stukke en tradisionele Japannese fiksie te skryf wat die nuwe denke uitlag; was hulle hulpeloos om die veranderinge teen te staan wat besig was om die hele beskawing te verander. === Bekendstelling van Westerse Literatuur === Vertalings uit Europese tale van nie-literêre werke het gou na die [[Meiji Restorasie]] begin kop uitsteek. Die mees bekende voorbeeld hiervan was die vertaling (1870) van ''Samuel Smile se Selfhelp'', dit het 'n tipe van 'n "bybel" vir ambisieuse jong Japannese geword wat gretig was om Westerse voorbeelde van sukses na te aap. Die eerste belangrike vertaling van 'n Europese roman was ''Ernest Maltravers'', deur die Britse romansier [[Edward Bulwer-Lytton]] , wat in 1879 onder die titel '' Karyū shunwa'' ("'n Lenteverhaal van Bloeisels en Wilgerbome") uitgegee is. Die vroeë Japannese vertalers se vertaalwerk was nie akkuraat nie, en die vertalers het op on-seremoniële wyse summier alle passasies wat hulle nie kon begryp nie, of wat hulle gevrees het dalk onverstaanbaar vir Japannese lesers sou wees, uitgevee. Hulle het ook verplig gevoel om lesers gerus te stel dat, ten spyte van die vreemde name van die karakters, die emosies wat ten toon gestel was presies dieselfde was as die van die Japannese. Dit het egter nie lank geneem vir die vertalers om te ontdek dat Europese literatuur kenmerke besit het wat nie aanwesig was in die Japannese skrywes van die verlede nie. Die literêre geleerde [[Tsubouchi Shōyō]] was deur sy studie van Europese fiksie en kritiek daartoe beweeg om Didaktisme as 'n regmatige doel van fiksie te verwerp; hy het in stede daarvan aangedring op die kunssinnige waardes daarvan. Sy kritiese essay, ''Shōsetsu shinzui'' (1885–86; Die Essensie van die Roman) het grootliks die daaropvolgende fiksieskrywes beïnvloed; nie slegs as gevolg van die werk se benadrukking van realisme in teenstelling tot Didaktisme nie; maar omrede ''Shōyō'', 'n lid van die samuraiklas, die oortuiging verwoord het dat romans, tot onlangs nog verag deur die intellektuele as blote vermaak vir kinders en vrouens, selfs wel 'n geleerde se aandag werd was. Die eerste moderne Japannese roman was ''[[Ukigumo]]'' (“Drywende Wolk”); deur Futabatei Shimei, wat bekend was met Russiese literatuur en kontemporêre Westerse literêre kritiek. ''Futabatei'' het Ukigumo in die volksmond geskryf, blykbaar omdat sy studie van Russiese literatuur hom daarvan oortuig het dat slegs die volksmond behoorlik gebruik kan word wanneer die skrywer se eie samelewing beskryf word. Ten spyte van Futabatei se sukses met die eksperiment, het die meeste Japannese skrywers tot die einde van die eeu voortgegaan om van die bestaande literêre taal te gebruik. Dit was definitief as gevolg van hulle teësinnigheid om die ryk erfenis van tradisionele uitdrukkingsmoontlikhede op te gee ten gunste van die tot nog toe onversierde en onder-ontwikkelde moedertong. === Westerse invloede op die Japannese digkuns === Vertalings van westerse poësie het gelei tot die skepping van nuwe Japannese Literêre vorme. Die pioniersversameling ''Shintaishi-shō'' ("Seleksie van Gedigte in die Nuwe Styl”) het nie slegs vertalings vanuit Engels bevat nie maar ook vyf oorspronklike gedigte deur vertalers in die poëtiese genres van die spesifieke vertaalde buitelandse voorbeelde. Die vertalers het verklaar dat alhoewel Europese poësie groter variëteit as Japannese poësie gehad het-sommige gedigte was gerym, ander nie, sommige was omslagtig, andere weer kortstondig-dit sonder meer geskryf was in die taal van ordinêre spraak. Die aandrang op moderne taal en die beskikbaarheid van baie verskillende poëtiese vorme was egter nie die enigste lesse wat deur die Europese poësie aangebied was nie. Die vertalers het in die proses ook die Japannese publiek bewus gemaak van die groot hoeveelheid menslike ondervindinge en uitdrukkingsvermoë wat nooit behandel was in die tanka of haikoe vorme nie. Baie Westerse kritici het al op sarkastiese wyse kommentaar gelewer op die Japannese geneigdheid tot die na-aping van buitelandse literêre modelle, en op hulle beweerde onverskilligheid aan hulle eie tradisies. Dit is waar dat ''Futabatei'' sonder Russiese voorbeelde nie die Ukigumo sou kon skryf nie, en dat sonder Engelse voorbeelde, digters soos [[Shimazaki Tōson]] byvoorbeeld nie moderne Japannese poësie sou kon skep nie. Maar dit is egter verkeerd om te wil beweer dat die Japannese mooitjies en op nalatige wyse hul literêre erfenis verwaarloos het. Die meeste skrywers was begerig om bekend te raak met hul eie tradisionele literatuur. Die vooraanstaande romansiers van die 1890's—[[Ozaki Kōyō]], [[Kōda Rohan]], [[Higuchi Ichiyō]], en [[Izumi Kyōka]]—het almal ''Saikaku'' gelees en was merkbaar beïnvloed deur hom. Ichiyō se kort roman, ''Takekurabe'' ("Grootword"), vertel op 'n realistiese wyse die verhaal van die kinders van die ''Yoshiwara'' kwartier van Edo, welke 'n welkome wending is van die gebruiklike verhale oor prostitute en hul kliënte. Sy gebruik die taal van Saikaku vir haar vertelling. Kyōka, alhoewel gedeeltelik opgevoed by 'n Westerse sendingskool, het hom uitstekende gekwyt deur te skryf in die styl van laat Tokugawa fiksie, en iets van die verre Japannese literêre verlede het selfs deurgeskemer in sy skrywes van die 1930's-die laaste jare van sy lewe. Wat betref die digkuns ook-was die eerste produkte wat die invloed van die Weste getoon het komies onbekwame eksperimente met rym, en daarby ook met sulke onaptytlike onderwerpe soos byvoorbeeld die beginsels van sosiologie. Tōson se "[[Akikaze no uta]]" (“Lied van die Herfswind") is egter nie slegs 'n vaardige eggo van [[Percy Bysshe Shelley]] nie, maar 'n outentieke prent van 'n Japannese landskap-die onreëlmatige lyne van sy gedig neig na die tradisionele patroon van vyf- en sewe-lettergrepige werke. 'n Dekade nadat die werke van Engelse Romantiese digters soos Shelley en [[William Wordsworth]] Japannese poësie beïnvloed het, het die vertalings wat deur [[Ueda Bin]] van die Franse Parnassiese digters en Simboliste gemaak was, selfs 'n sterker indruk gemaak. Ueda het geskryf, "Die funksie van simbole is om te help om in die leser 'n emosionele toestand te skep wat soortgelyk is aan daardie toestand wat in die digter se gedagtes aanwesig is; simbole dra nie noodwendig dieselfde begrip aan almal oor nie." Hierdie oogpunt was van die Weste geleen, maar dit het perfek geakkordeer met die eienskappe van die tanka. As gevolg van die dubbelsinnighede van tradisionele Japannese poëtiese uitdrukking, was dit doodnatuurlik vir'n gegewe gedig om verskillende effekte op verskillende lesers te hê. Die belangrike punt, soos in die Simboliste se poësie, was om die digter se bui oor te dra. Indien die Japannese digters van die vroeë 1900's aangemoedig is om besmetting deur buitelandse idees te vermy; sou hulle verklaar het dat die idee strydig was met 'n verligte era. Maar toe hulle meegedeel is dat vooraanstaande buitelandse digters dubbelsinnigheid verkies het bo helderheid van begrip; het die Japannese met dubbele entoesiasme gereageer. === Hernuwing van die tanka en haikoe === Selfs die tradisionele digterlike vorms, die tanka and [[haikoe]], wat teen 1868 afgeleef en verwaarloos was, het 'n nuwe baadjie aangetrek, in groot mate te danke aan die pogings van [[Masaoka Shiki]], 'n bekende 19de eeuse digter wat beide vorme betref, maar wie se bydrae van selfs groter waarde was as kritikus. [[Yosano Akiko]], [[Ishikawa Takuboku]], en [[Saitō Mokichi]] was waarskynlik die mees suksesvolle praktisyns wat die nuwe tanka betref. Akiko- die digteres, se versameling ''Midaregami'' (1901; Verstrengelde Hare) het veral die harte van vroulike lesers geroer, nie slegs as gevolg van die liriese prag daarvan nie, maar omdat dit voorgekom het asof Akiko self, 'n nuwe era van romantiese liefde ingelui het daarmee. Takuboku het na vore getree tydens die kort bestek van sy lewe (hy het in 1912 op die ouderdom van ses-en-twintig jaar beswyk) as miskien die mees gewildste tanka digter van alle tye. Sy poësie is gevul met treffende indiwiduele uitdrukkings van sy onversetlike persoonlikheid. ''Saitō Mokichi'' het 'n meelewing van die stilistiese aard van die Man'yōshū gekombineer met 'n professionele bevoegdheid in sielkunde (psigiatrie). Ten spyte van die sober en bedroeflike aard van sy poësie, was hy vir baie jare erken as die leidende tanka-digter. Wat die [[haikoe]] betref, het [[Takahama Kyoshi]] 'n aanhang van digters opgebou wat sterk genoeg was om die aanvalle van kritici te weerstaan wat verklaar het dat dié vorm onvoldoende was om te handel met die probleme wat die moderne bestaan teweeg gebring het. Kyoshi het uiteindelik self besluit dat die funksie van die haikoe die was van 'n intuitiewe aanvoeling vir die prag van die natuur; maar ander haikoe digters het die medium gebruik om heeltemal ongewone temas uit te druk. Die meeste tanka en haikoe digters het voortgegaan om gebruik te maak van die klassieke taal, waarskynlik omdat die taal se relatiewe presisie hul toegelaat het om groter inhoud aan hul verse te gee as wat die moderne Japannese taal toegelaat het. Digters van die "nuwe styl" was derhalwe meer gereed om van die "volksmond" gebruik te maak. [[Hagiwara Sakutarō]], wat oor die algemeen beskou word as die beste digter van die 20ste eeu, het op briljante wyse die musikale- en uitdrukkingsmoontlikhede van die moderne tongval uitgebuit. Ander digters, soos [[Horiguchi Daigaku]], het hulself toegewy aan vertalings van Europese poësie, en sodoende sulke belangrike, en noemenswaardige resultate behaal, dat hierdie vertalings vandag nog beskou word as 'n belangrike deel van die moderne poësie van [[Japan]]. == Die roman tussen 1905 en 1941 == Die Dominante stroom in Japannese fiksie sedert die publikasie van ''Hakai'' (1906; Die Gebroke Gebod) deur [[Shimazaki Tōson]], en ''Futon'' (1907; Die Kombers) deur [[Tayama Katai]] , was naturalisties. Alhoewel die beweging oorspronklik geïnspireer was deur die werke van die 19de eeuse Franse romansier [[Émile Zola]] en ander Europese naturaliste, het dit gou 'n unieke Japannese skakering aangeneem, en versigtig ontwikkelde storielyne of stilistiese prag is verwerp ten gunste van absolute waarskynlikhede wat betref die outeur se belydenisse, of die outeur se fyn beskrywings van die lewens van onbelangrike mense wat vasgekeer word deur omstandighede buite hul beheer. By algemene ooreenstemming, was die twee uitstaande romansiers van die vroeë twintigste eeu egter [[Mori Ōgai]] en [[Natsume Sōseki]], skrywers wat interessant genoeg buite die naturalistiese beweging gestaan het. ''Ōgai'' het as 'n skrywer van deels outobiografiese fiksie met sterk ondertone van die Duitse romantiek begin. Halfpad deur sy loopbaan het hy egter oorgeskuif na die geskiedkundige roman; wat so te sê ontdaan was van fiksionele elemente; maar waaraan hy literêre onderskeiding verleen het deur sy presiese en manlike styl. ''Sōseki'' het bekendheid verwerf met humoristiese romans soos ''Botchan'' (1906; “Die Jong Meester”); 'n fiksionele relaas van sy ondervindinge as onderwyser in 'n provinsiale dorpie. ''Botchan'' was uitermate gewild toe dit die eerste keer verskyn het. Dit is die mees toeganklike roman wat die werk van Sōseki betref. Die Japannese lesers het naamlik plesier gevind daarin om hulself te identifiseer met die onstuimige, roekelose, maar basies ordentlike held. Sōseki se werk daarna word egter gekenmerk deur 'n progressief donker-wordende en sombere kleur, maar selfs die mees sombere van sy werke het egter hul reputasie by Japannese lesers behou, wat dit as vanselfsprekend neem dat Sōseki die grootste van die moderne Japannese romanskrywers is, en wat in hul eie lewens eggo's vind van die geestelike lyding wat hy beskryf. Sōseki het grotendeels geskryf oor Japannese intellektuele wat op brutale wyse in die twintigste eeu in geforseer is. Sy bekendste roman, ''Kokoro'' (1914; “Die Hart”), handel oor 'n tipiese situasie in sy romans, naamlik twee mans wat op dieselfde vrou verlief is. Sy laaste roman, ''Meian'' (1916; Lig en Donkerte), alhoewel onvoltooid, is geprys as een van sy meesterstukke. In die dekade ná die einde van die [[Russies-Japannese Oorlog]] in 1905 het 'n ongelooflike uitbarsting van kreatiewe aktiwiteit plaasgevind. Waarskynlik nooit tevore in die geskiedenis van die Japannese letterkunde was so baie belangrike skrywers gelyktydig aan't werk nie. Drie romansiers wat eerste na vore getree het en die kalklig gehaal het in hierdie tyd was [[Nagai Kafū]], [[Tanizaki Jun'ichirō]], en [[Ryūnosuke Akutagawa]]. ''Nagai Kafū'' was oorbluf en versot op die Franse kultuur, en het met minagting geskryf oor die vulgêre, waardelose en goedkoop skyn van moderne Japan. In latere jare, alhoewel hy steeds vervreem was van die Japannese toestand, het hy egter 'n groot mate van nostalgie getoon vir die Japan van sy jeug, en sy mees aantreklike werk bevat oproepings van die spore van 'n ou, waardige en opregte Japan wat oorleef het in die parodie van Westerse kultuur wat Tokio geword het. Tanizaki se romans, en opmerklik ''Tade kuu mushi'' (1929; Sommige Verkies Brandnetels), stel dikwels 'n konflik daar tussen tradisionele Japannese en Westers-geïnspireerde maniërismes. In sy vroeë werke het hy ook 'n voorkeur vir die Weste verkondig. Tanizaki se standpunte het verander toe hy te midde van die Groot [[Kantō Aardbewing van 1923]] getrek het na die [[Kansai]] streek, en sy gevolglike skrywes het sy stelselmatige aanvaarding van die ou kultuur van Japan geopenbaar wat hy voorheen sou verwerp het. Tussen 1939 en 1941 het ''Tanizaki'' die eerste van sy drie moderne-taalweergawes van ''Genji monogatari'' gepubliseer. Hy het op vrywillige wyse etlike jare van sy loopbaan opgeoffer aan hierdie taak vanweë sy onblusbare bewondering vir hierdie grootse werk van Japannese literatuur. Tanizaki se mees omslagtige roman, ''Sasameyuki'' (1943–48; 'Die Makioka Susters'), het met duidelike nostalgie die Japan van die 1930's opgeroep, toe mense nie behep was met die voortsetting van 'n oorlog nie, maar met troureëlings, besoeke aan plekke wat bekend was om hul kersiebloeisels, of die kulturele verskille tussen [[Tokio]] en [[Ōsaka]]. Twee na-oorlogse romans deur Tanizaki het groot populariteit geniet naamlik, ''Kagi'' (1956; Die Sleutel), wat 'n relaas is van 'n professor se vasbeslotenheid om die kanse vir seksuele omgang met sy eggenoot ten volle te benut voordat [[Impotensie]] hom kniehalter, en ''Fūten rōjin nikki'' (1961–62; Dagboek van 'n Kêns Ou Man), 'n werk met 'n komiese skyn, wat 'n baie ou man se beheptheid en verdwaasdheid met sy skoondogter beskryf. Geen leser sal hom na ''Tanizaki'' wend vir raad oor hoe om sy lewe te lei nie, en nog minder vir 'n diepe analise van die samelewing nie, maar nogtans voorsien sy werk nie net in die plesiere wat goed geskrewe werke voorsien nie, maar dra dit ook die spesiale fenomeen van admirasie en verwerping van die Weste oor, wat so 'n groot rol gespeel het in die Japannese kultuur van die twintigste eeu. [[Ryūnosuke Akutagawa]] het sy reputasie as 'n briljante storieverteller gevestig,wat materiaal wat gevind is n ou Japannese versamelings getransformeer het deur hulle te vermeng met moderne [[Sielkunde]]. Geen skrywer het 'n groter aanhang in sy tyd geniet nie, maar [[Ryūnosuke Akutagawa]] het al hoe minder plesier daaruit gekry om bestaande verhale te verwerk, en hy het hom derhalwe uiteindelik daartoe gewend om oor homself, op 'n somtyds skrikwekkende wyse, te skryf. Sy [[Selfmoord]] in 1927 het die hele Japannese literêre wêreld geskok. Die presiese oorsaak vir sy besluit is onbekend-hy het geskryf van 'n "vae ongemak"- maar miskien het Akatugawa nie in staat daartoe gevoel om sy persoonlike ervarings in fiksie te vervat nie, of om aan hulle die aksent van die heersende proletariese literatuurbeweging te verleen nie, wat toe op sy hoogtepunt was. Die proletariese literêre beweging in Japan, soos in verskeie ander lande, het gepoog om die literatuur as 'n wapen te gebruik ten einde hervormings te bewerkstellig, en selfs rewolusie te stook, in reaksie teen maatskaplike ongeregtighede. Alhoewel die beweging in die 1920's so te sê totale beheer van die Japanese literêre wêreld verkry het, het onderdrukking van regeringskant vanaf 1928 af dit basies vernietig. Die hoof proletariese skrywer, [[Kobayashi Takiji]], was in 1933 deur die polisie doodgemartel. Min van die geproduseerde werk van die beweging is egter van literêre waarde, maar die besorgdheid oor klasse mense wat voorheen deur Japannese skrywers geïgnoreer is, besorg egter nog steeds aan hierdie werke 'n spesiale plek. Ander skrywers van die tydperk, wat daarvan oortuig was dat die essensiële funksie van literatuur, artisties en nie propagandisties was nie, het denkskole gevorm soos die “Neosensualiste”, wat gelei was deur [[Yokomitsu Riichi]] en [[Yasunari Kawabata]]. ''Yokomitsu'' se politiek het uiteindelik na regs beweeg, en die promulgasie van hierdie oortuigings, eerder as sy pogings om modernisme te behaal, het sy latere skrywes gekleur. [[Yasunari Kawabata]] se werke (waarvoor hy in 1968 die [[Nobelprys vir Literatuur]] gewen het) word steeds bewonder vir hul lirisme en intuitiewe konstruksie. Alhoewel ''Kawabata'' begin het as 'n modernis, het hy tot aan die einde van sy loopbaan ge-eksperimenteer het met modernistiese tegnieke. (Byvoorbeeld die [[Geisha]] van Yukiguni [1948; "Sneeulandskap"] en die meerdere vroue en die tee-seremonie in ''Sembazuru'' [1952; "Duisend Kraanvoëls"]). Hy is egter die bekendste om sy portrette van vroue. Japannese kritici het die fiksie van die voor-oorlogse tydperk in skole verdeel, elkeen wat gewoonlik bestaan uit een leidende skrywer en sy "dissipels". Die mees invloedryke skrywer was waarskynlik [[Shiga Naoya]]. Sy karakteristieke literêre vorm was die “I novel” of "Ek roman" ("watakushi shōsetsu"), 'n werk wat outobiografiese materiaal met stilistiese prag en groot intelligensie behandel, maar nie kenmerkend is om die skepping van nuwe style of genres nie. ''Shigase'' se oorheersende teenwoordigheid het veroorsaak dat die "I novel" ([[Ek roman]] in groter mate gerespekteer is deur die meeste kritici, teenoor byvoorbeeld ondubbelsinnige werke van fiksie, maar die skryfwerk van sy dissipels is somtyds skaars meer as bladsye wat geskeur is uit 'n dagboek, wat slegs van belang is indien die leser 'n toegewyde volgeling van die betrokke skrywer is. == Die Na-oorlogse roman == Die aggressiewe oorloë wat deur die Japannese militariste in die 1930's gevoer was, het literêre produksie en kreatiwiteit gekniehalter. Sensuur het stelselmatig strenger geword, en daar is van skrywers verwag om die oorlogspoging te steun. In 1941-45, soos wat die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die Pasifiese teater gevoer is, het min literatuur van waarde verskyn. ''Tanizaki'' het in 1943 met die stapsgewyse publikasie van ''Die Makioka Susters'' begin, maar die publikasie daarvan is deur 'n amptelike bevel stopgesit, en die voltooide werk het slegs na die oorlog verskyn. Die onmiddellike na-oorlogse jare het 'n buitengewone tydperk van aktiwiteit ingelui, beide deur die ouer generasie en deur nuwe skrywers. Die tydperk word kleurryk beskryf in die werk van [[Dazai Osamu]], veral in Shayō (1947; Die Sakkende Son). Ander skrywers het die euwels van die oorlogsjare beskryf; en die mees oortuigendste en geslaagde daarvan was miskien ''Nobi'' (1951) deur [[Ōoka Shōhei]]; 'n werk wat die verslane Japannese soldate in die Filippynse oerwoude beskryf het. Die [[Atoombom]]me wat op [[Hiroshima]] en [[Nagasaki]] laat val is, was ook die inspirasie agter baie poësie en prosa, alhoewel dit dikwels te naby aan die gebeure was om werklike artistieke integriteit daaraan te verleen. 'n Paar werke, veral ''Kuroi ame'' (1966; Swart Reën) deur [[Ibuse Masuji]], het daarin geslaag om die onbeskryflike gruwel van die ramp na behore te beskryf. Die Japan van die onmiddellike na-oorlogse tydperk en die vooruitstrewende Japan van die 1950's en 1960's, het die agtergrond voorsien vir meeste van die werke van [[Yukio Mishima]], 'n buitengewoon begaafde en veelsydige romansier en dramaturg wat die eerste Japannese skrywer geword het om algemene oorsese erkenning te geniet. Mishima se bekendste werke sluit ''Kinkaku-ji'' (1956; Die Tempel van die Goue Pawiljoen); 'n sielkundige studie gebaseer op 'n ware insident van 'n jong monnik wat bekende argitekturele meesterstukke verbrand het; en ''Hōjō no umi'' (1965–70; Die See van Vrugbaarheid), 'n [[tetralogie]] wat gesitueer is in Japan en die tydperk van omtrent 1912 tot die 1960's dek; in. [[Abe Kōbō]] was noemenswaardig tussen moderne skrywers in dat hy daarin geslaag het, somtyds deur hom te wend tot avant-garde tegnieke, om die besondere toestand van "Japannees-wees" te transendeer en om universele fabels en mites van menslike lyding te skep in werke soos ''Suna no onna'' (1962; Die Vrou in die Duine). Die unieke aard van tradisionele Japannese kultuur, wat dit in die 16de eeu 'n onvrugbare teelaarde gemaak het vir [[Christenskap]] , was in verskeie hartroerende romans deur die Katolieke Japannese outeur[[Endō Shūsaku]] verwoord, vernaam ''Chimmoku'' (1966; Stilte). Die romans van [[Kita Morio]] was gekarakteriseer deur 'n spitsvondigheid, wat 'n welkome kontras geskep het met die heersende donker tonaliteit van ander kontemporêre Japannese romans. Sy ''"Nire-ke no hitobito"'' (1963–64; Die Huis van Nire), alhoewel gebaseer op die loopbane van sy oupa en sy vader (die digter [[Saitō Mokichi]]), was deur sy humor gered van die lot om net weer nog 'n [[Ek roman]] ''("I novel")'' te word. [[Kenzaburō Ōe]] het op 'n vroeë ouderdom bekendheid verwerf, en het in 1958 'n luisterryke literêre prys-die [[Akutagawa-prys]]-, gewen toe hy slegs drie-en-twintig jaar oud was. Sy vroeëre werke was hoofsaaklik geset in die afgeleë vallei op die eiland Shikoku waar hy gebore en grootgemaak was, en hy het voortdurend na die besondere atmosfeer teruggekeer in sommige van sy latere werke, en dit 'n essensiële sleutel tot sy lewe gevind. In 1994 het Ōe die [[Nobelprys]] vir Literatuur gewen, die tweede keer wat dit toegeken was aan 'n Japannese persoon. Alhoewel sy styl gekompliseerde en moeilik is, het Ōe daarin geslaag om lesers te raak, veral deur sy relase van sy lewe saam met sy psigies-gestremde seun. Anders as die meeste outeurs van die voorafgaande generasie, het Ōe sy pogings ook tot politieke sake aangewend, en dit het aan hom gewildheid besorg-veral ten opsigte van universiteitstudente en andere wat toegewyd was aan politiese en maatskaplike hervormings. Vir meer as twintig jaar nadat hy die [[Akutagawa-prys]] gewen het, was Ōe as die jongste skrywer van belang geag, en kritici het die gebrek aan nuwe skrywers betreur. 'n Nuwe generasie is egter verteenwoordig deur Nakagami Kenji en [[Haruki Murakami]]. Murakami het nie slegs in Japan guns gewen nie maar ook oorsee, waar sy romans vertaal en bewonder is. Kenji, die seun van 'n ongetroude moeder, was in die ''burakumin''-kaste gebore (Japan se tradisionele lae-klas). Sy agtergrond, wat hy nie gepoog het om weg te steek nie, het aan sy romans 'n besondere intensiteit verleen, 'n doelbewuste kruheid, en somtyds 'n woede wat nie gevind kon word in die werke van sy tydgenote nie, die meeste van hulle was van vooruitstrewende, gegoede en welgestelde gesinne. Murakami se romans; alhoewel daarop neergekyk is deur skrywers soos Ōe-omrede hy hulle beskou het as werke sonder 'n intellektuele basis en met 'n gebrek aan intellektuele sake-; het kritiese lof ontvang, en baie goed verkoop. Hierdie gewildheid was deel te danke aan sy bekendheid met Amerikaanse populêre kultuur; wat 'n integrale deel van die lewens van baie jongmense van regoor die wêreld is; maar ook as gevolg van sy vaardigheid as 'n storieverteller en sy vermoë om werklike en onwerklike gebeure op oortuigende wyse te vermeng. ==Die moderne drama== The moderne Japannese teater se oorsprong dateer uit die vertalings en verwerkings van Westerse toneelstukke teen die einde van die 19de eeu, toe die publiek steeds oorwegend onder die invloed van die ''Kabuki'' was, welke hulle verhoed het om musiek- en danslose toneelstukke te waardeer. Die ontwikkeling van die moderne drama was ook op paradoksale wyse gekniehalter deur die feit dat Kabuki (anders as tradisionele fiksie of poësie) by die aanbreek van die moderne era 'n bloeityd beleef het. Die toneelstukke van [[Kawatake Mokuami]], wat voor en na die [[Meiji]] Restorasie geskryf is, het die gehore begeester en daar was nie 'n benodigdheid vir hervormings nie. Verandering het voorgekom, maar beide tradisionele poppe- en Kabuki teaters kon daarin slaag om die era van voorstuwende modernisasie te oorleef. [[Tsubouchi Shōyō]], wat die werke van [[William Shakespeare]] vertaal het, het verskeie suksesvolle toneelstukke geskryf-gebaseer op geskiedkundige gebeurlikhede uit Japan se geskiedenis, wat die struktuur en karakterisering van Europese toneelstukke gekombineer het met die akteurs-tegnieke van Kabuki. Romansiers soos byvoorbeeld [[Mori Ōgai]] was opgesaal met die taak om 'n teater-geselskap in die tradisie van die Noorweegse dramaturg [[Henrik Ibsen]], eerder as die van Kabuki, te skep. Die ontwikkeling van die moderne drama was enigsins gekniehalter deur die bekendstelling van [[rolprent]]e wat 'n baie groter aantrekking vir die algemene publiek was. Die suksesvolle dramaturge van die 1910s en 1920s, soos bv. [[Okamoto Kidō]] het werke geskryf wat, alhoewel hulle produkte was van 'n moderne brein, die tradisionele verhoog-taal en historiese temas bewaar het. [[Mayama Seika]] het beide tradisionele en moderne werke geskryf, maar selfs op sy mees tradisioneel, soos met sy weergawe van die klassieke Kabuki toneelsiklus, Chūshingura, was diè dramaturg se oorwegende houding die van 'n moderne man. Die eerste werklike moderne dramaturg was waarskynlik [[Kunio Kishida]], wie se toneelstukke-met hul kontemporêre atmosfeer-nie staatgemaak het op uitvoerige tonele, musiek, of teatrale oorwegings nie. Kishida was egter gekniehalter deur 'n gebrek aan gehalte akteurs en aktrises wat bevoeg was om rolle te speel wat hul min geleentheid gegee het vir die grandiose vertoning van emosies. Dit was nie tot na die [[Tweede Wêreldoorlog]] dat moderne dramas-wat in staat was om 'n internasionale gehoor mee te voer-geskryf en op bevoegde wyse uitgevoer was nie. Die toneelstukke van [[Yukio Mishima]] en [[Abe Kōbo]] was die eerste Japannese toneelstukke wat suksesvol oorsee opgevoer is in ander tale. ==Modern poësie== Teen die begin van die 20ste eeu is voorspel dat die tradisionele vorms van Japannese poësie deur die Japannese digters-wat na vryheid gesmag het wat betref hul keuse van onderwerpe en woordeskat, en wat nie hul gedigte wou "inforseer" in een-en-dertig of sewentien lettergrepe nie-verwerp sou word. [[Masaoka Shiki]] het met behulp van wiskundige modelle gepostuleer dat dit net 'n kwessie van tyd sou wees voordat dit onmoontlik sou word om 'n nuwe gedig te komponeer in die tradisionele vorme. Maar die Japannese het voortgegaan om simpatie ten opsigte van die kortgedig te toon: 'n momentele persepsie wat maklik verdun kan word indien dit uitgebrei word na verskeie [[strofe]]s; kan pragtig behoue bly en vasgevang word in 'n [[haikoe]]; en , indien die tradisionele vorme te kort is om die digter se emosies in detail te illustreer, kan ondertone wink na betekenisse wat verby die gesproke woorde strek, net soos op die wyse wat byvoorbeeld tradisionele skilderye voorstel, eerder as konstateer. Alle digters het egter nie "teruggekeer" na die tradisionele vorme nie. [[Hagiwara Sakutarō]] het slegs in vrye versvorm geskryf, net soos die meeste ander moderne digters. Sommige digters was in groot mate beïnvloed deur Europese en Amerikaanse poësie; gedurende die na-oorlogse tydperk het 'n digterskool ontstaan wat sy naam geneem het van [[T.S. Eliot]] se gedig ''The Waste Land'' - welke werk vir Elliot op sy mees melancholiese oomblikke daarstel. Sommige digters het gedurende die Pasifiese veldtogte van die Tweede Wêreldoorlog poësie om patriotiese doeleindes gebruik, of om hul politiese oortuigings rugbaar te maak gedurende die onstuimige dae wat gevolg het op die Japannese nederlaag. Maar by verre die meeste Japannese wat moderne poësie in die tweede helfte van die 20ste eeu geskryf het, was meer as ooit tevore in solidariteit met hul oorsese tydgenote. Hulle het naamlik dieselfde angstighede oor dieselfde krisisse, en dieselfde intense verlange na liefde gedeel. == Sien ook == * [[Strooimiljoenêr]] ==Bykomende Leeswerk== === Algemene werke === * Donald Keene, Seeds in the Heart (1993), dek werke van die vroegste tye na die van die laat 16de eeu. * Jin'ichi Konishi, "A History of Japanese Literature", vertaal vanuit die Japannees na Engels, redakteur Earl Miner, 3 vol. (1984–91), sluit volumes in op antieke literatuur en die middeleeue. * Karen Brazell (red.), Tradisionele Japannese Teater (1998), dit is 'n bundel van toneelstukke van die Noh, kyōgen, jōruri, en Kabuki teaters en geïllustreer. * Haruo Shirane en Tomi Suzuki (reds.), Inventing the Classics (2000), bestaan uit 'n reeks essays op die totstandkoming van groot werke van Japannese literatuur as klassieke werke. * David Pollack, "The Fracture of Meaning: Japan's Synthesis of China from the Eighth Through the Eighteenth Centuries" (1986), is 'n waardevolle opname van die Sjinese komponent van Japannese literatuur. * Hiroaki Sato en Burton Watson (redakteurs en vertalers), "From the Country of Eight Islands" (1981), sluit poësie in van alle periodes. * Ooka Makoto, "The Colors of Poetry", vertaal deur Takako U. Lento en Thomas V. Lento (1991), is 'n interpretasie van klassieke verse deur 'n moderne digter. === Vroeë en Nara tydperke === * Basil Hall Chamberlain, vertaling van “Ko-ji-ki,” of “Rekords van Antieke Aangeleenthede,” 2de uitg. (1932; ook gepubliseer as "The Kojiki", 1982); en Donald L. Philippi, Kojiki (1968, heruitgereik in 1992)- is vertalings van die Kojiki, 'n relaas van Japannese geskiedenis van die skepping van die eilande tot die 7de eeu. * Gedeeltelike vertalings van Man'yōshū, die grootste versameling van Japannese poësie, sluit Nippon (Nihon) Gakujutsu Shinkōkai, "The Mānyōshū" (1940, heruitgereik 1965); Ian Hideo Levy, "The Ten Thousand Leaves" (1981); en Edwin A. Cranston, "A Waka Anthology" (1993– ) in. === Heian tydperk === * Ivan Morris, "The World of the Shining Prince" (1964, heruitgereik in 1994), is 'n algemene inleiding tot die ''Heian'' hof. * Dagboeke deur hofdames sluit in Michitsuna no Haha, "Die Gossamer Jare", vertaal deur Edward Seidensticker (1964, heruitgereik 2001) asook Izumi Shikibu, "The Izumi Shikibu Diary", vertaal deur Edwin A. Cranston (1969); Sugawara no Takasue no Musume, "As I Crossed a Bridge of Dreams", vertaal deur Ivan Morris (1971, heruitgereik in 1983); en Murasaki Shikibu, "Murasaki Shikibu, Her Diary and Poetic Memoirs", vertaal deur Richard Bowring (1982). * Murasaki Shikibu, "The Tale of Genji"-Afrikaans: [[Die Verhaal van Genji]], ses volumes, vertaal deur Arthur Waley (1925–33, heruitgereik in 1 volume, 1993); twee volumes, vertaal deur Edward Seidensticker (1976, heruitgereik in een volume , 1990); en twee volumes, vertaal deur Royall Tyler (2001), is drie verskillende vertalings van die grootste werk van Japannese literatuur. * Andrew Pekarik (redakteur), "Ukifune: Love in the Tale of Genji" (1982), bestaan uit studies van een hoofstuk van [[Die Verhaal van Genji]]. * J. Thomas Rimer en Jonathan Chaves (vertalers), "Japanese and Chinese Poems to Sing: The Wakan Rōei Shū" (1997), is 'n volledige vertaling van 'n versameling gedigte wat vir eeue die basis gevorm het van basiese poëtiese kennis van Japannees. * Edward Kamens, "Utamakura, Allusion, and Intertextuality in Traditional Japanese Poetry" (1997), spoor temas na wat hardloop deur die gehele waka digkuns. * Helen Craig McCullough, "Brocade by Night" (1985), is 'n studie van die Kokinshū en die hofstyl van Japannese poësie. * Helen Craig McCullough (vertaler), "Tales of Ise" (1968); en Mildred M. Tahara (vertaler), "Tales of Yamato" (1980), is skolastiese uitgawes met inleidings. * Helen Craig McCullough (vertaler), "Okagami, The Great Mirror" (1980), is 'n relaas wat 'n vermenging van poësie en fiksie insluit; so ook is William H. McCullough en Helen Craig McCullough (vertalers), "A Tale of Flowering Fortunes: Annals of Japanese Aristocratic Life in the Heian Period", 2 volumes. (1980). * "The Tale of the Bamboo Cutter", vertaal deur Donald Keene (1998), is bekend as die "voorouer van alle romanse." * Sugawara no Takasue no Musume, A Tale of Eleventh Century Japan: Hamamatsu Chūnagon Monogatari, vertaal deur Thomas H. Rohlich (1983), is 'n voorbeeld van laat Heian fiksie. * Marian Ury (vertaler), "Tales of Times Now Past (1979, heruitgereik 1993), sluit 62 verhale in van die Konjaku monogatari. === Middeleeue === * William R. LaFleur, The Karma of Words: Buddhism and the Literary Arts in Medieval Japan (1983), voorsien 'n algemene godsdienstige agtergrond vir die literatuur van die tydperk. * Michele Marra (Michael F. Marra), The Aesthetics of Discontent: Politics and Reclusion in Medieval Japanese Literature (1991), is 'n stimulerende beskrywing van middeleeuse estetika. * Steven D. Carter, Regent Redux: A Life of the Statesman-Scholar Ichijō Kaneyoshi (1996), is 'n absorberende relaas van 'n sentrale figuur in die Muromachi tydperk. * Helen Craig McCullough (vertaler), The Taiheiki (1959, heruitgereik 1979), en Yoshitsune (1966), is akkurate weergawes van oorlogsverhale. * Margaret Helen Childs (vertaler), Rethinking Sorrow (1991); and Virginia Skord (vertaler), Tales of Tears and Laughter (1991), is vertalings van otogi-zōshi, die kort fiksie vorm wat populêr was in middeleeuse Japan. * D.E. Mills (vertaler), A Collection of Tales from Uji (1970), is 'n skolastiese maar leesbare weergawe. * Royall Tyler (redakteur en vertaler), Japanese Tales (1987), bestaan uit staaltjies van verskeie middeleeuse versamelings van verhale. * Thomas J. Cogan (vertaler), The Tale of the Soga Brothers (1987), is 'n storie wat die Kabuki teater van baie toneelstukke voorsien het. * Donald Keene (vertaler), Essays in Idleness: The Tsurezuregusa of Keukō (1967, heruitgereik in 1998); en Donald Keene and Royall Tyler (reds.), Twenty Plays of the Nō Theatre (1970), is leesbaar, alhoewel naby aan die oorspronklikes. * Arthur Waley, The Nō Plays of Japan (1921, heruitgereik in 1998), gee vryer weergawes van die toneelstukke. * Royall Tyler (redakteur en vertaler), Japanese Nō Dramas (1992), is toegewy an die teaterstukke van Kan'ami en Zeami. * J. Thomas Rimer en Yamazaki Masakazu (vertalers), On the Art of Nō Drama (1984), is die beste inleiding tot die estetika van Noh. * Janet Goff, Noh Drama and The Tale of Genji (1991), spoor die funksies na van verwysings in die toneelstukke. * Mae J. Smethurst, The Artistry of Aeschylus and Zeami (1989), voorsien 'n absorberende vergelyking van werke deur twee meester dramatiste. * Robert H. Brower (vertaler), Conversations with Shōtetsu, red. deur Steven D. Carter (1992), is 'n werk van buitengewone belang aan studente van Japannese poësie. * Nakanoin Masatuda no Musume, "The Confessions of Lady Nijō", vertaal deur Karen Brazell (1973, heruitgereik 1983), is 'n vertaling van 'n dagboek van buitengewone belang. === Tokugawa tydperk === * Donald Keene, World Within Walls (1976, heruitgereik in 1999), is 'n historie van die literatuur van die Tokugawa tydperk. * Uitstekende vertalings van die werke van Saikaku sluit in Wm. Theodore de Bary (vertaler), Five Women Who Loved Love (1956, heruitgereik 1996); Ivan Morris (redakteur en vertaler), The Life of an Amorous Woman and Other Writings (1963); en G.W. Sargent (vertaler), The Japanese Family Storehouse (1959, heruitgereik 1969). * Howard Hibbett, The Floating World in Japanese Fiction (1959, heruitgereik 2001), is 'n kritiese studie van Tokugawa fiksie met vertalings. * Makoto Ueda, Matsuo Bashō (1970, heruitgereik 1982), bevat biografiese materiaal op die groot [[haikoe]] digter. * Bashō Matsuo, The Narrow Road to the Deep North and Other Travel Sketches, vertaling deur Nobuyuki Yuasa (1966), bevat al Bashō se dagboeke. * Earl Miner en Hiroko Odagiri (vertalers), The Monkey's Straw Raincoat and Other Poetry of the Bashō School (1981), gee voorbeelde van Bashō se gekoppelde verse. * Haruo Shirane, Traces of Dreams (1998), is 'n in-diepte studie van die karakteristieke van die poësie wat gekomponeer is deur Bashō en sy skool. * C. Andrew Gerstle, Circles of Fantasy: Convention in the Plays of Chikamatsu (1986); en Monzaemon Chikamatsu, Chikamatsu: 5 Late Plays, vertaal deur C. Andrew Gerstle (2001), dra by tot kennis van die groot dramaturg. * Verteenwoordigende toneelstukke van die jōruri teater is versamel in Monzaemon Chikamatsu, Major Plays, vertaal deur Donald Keene (1961, heruitgereik 1990); Takeda Izumo, Miyoshi Shōraku, and Namiki Senryū, Chūshingura: The Treasury of Loyal Retainers, vertaal deur Donald Keene (1971, heruitgereik 1981); Takeda Izumo et al., Sugawara and the Secrets of Calligraphy, redakteur en vertaal deur Stanleigh H. Jones, Jr. (1985); Izumo Takeda, Yoshitsune and the Thousand Cherry Trees, vertaal deur Stanleigh H. Jones, Jr. (1993); en Mokuami Kawatake, Love of Izayoi and Seishin, vertaal deur Frank T. Motofuji (1966). *Ueda Akinari, Ugetsu Monogatari: Tales of Moonlight and Rain, vertaal en geredigeer deur Leon Zolbrod (1974), is 'n versameling verhale van die bonatuurlike. * Ryōkan, Ryōkan, vertaal deur Burton Watson (1977); en Nichisei, Grass Hill (1983), bevat kanshi (gedigte in Sjinees) deur die monnike Ryōkan en Gensei. === Moderne tydperk === * Donald Keene, Dawn to the West, 2 volumes (1984, heruitgereik in 1998–99), analiseer die geskiedenis van Japannese literatuur sedert 1868. * Van C. Gessel and Tomone Matsumoto (reds.), The Shōwa Anthology, 2 vol. (1985), gee verteenwoordigende kortverhale van die tydperk. * Theodore W. Goossen (redakteur), The Oxford Book of Japanese Short Stories (1997), is ook in hoofsaak toegewy aan die werke van die Shōwa era. * Donald Keene (samesteller en redakteur), Modern Japanese Literature (1956, heruitgereik in 1991); Ivan Morris (red.), Modern Japanese Stories (1961, heruitgereik in 1970); [[Yukio Mishima]] en Geoffrey Bownas (reds.), New Writing in Japan (1972); en Howard Hibbett (red.), Contemporary Japanese Literature (1977, heruitgereik in 2005), is bundels van verskillende genres van moderne skryfwerk. * Makoto Ueda, Modern Japanese Writers and the Nature of Literature (1976), and Modern Japanese Poets and the Nature of Literature (1983), is waardevolle studies. * Dennis Keene (vertaler), The Modern Japanese Prose Poem (1980), is 'n bloemlesing van ses digters. * Takamichi Ninomiya en D.J. Enright (reds.), The Poetry of Living Japan (1957, herdruk 1979); Ichirō Kōno en Rikutarō Fukuda (reds. en vertalers.), An Anthology of Modern Japanese Poetry (1957, heruitgereik in 1971); Kenneth Rexroth en Ikuko Atsumi (redsakteurs en vertalers.), The Burning Heart: Women Poets of Japan (1977); en James Kirkup (vertaler), Modern Japanese Poetry, geredigeer deur A.R. Davis (1978), is verteenwoordigende versamelings. * Janine Beichman, Masaoka Shiki (1982, heruitgereik in 2002); en Shiki Masaoka, Peonies Kana: Haiku by the Upasaka Shiki, vertaal en geredigeer deur Harold J. Isaacson (1972), is toegewy aan die Meiji digter. * Amy Vladeck Heinrich, Fragments of Rainbows (1983), is 'n studie van die lewe en poësie van Saitō Mokichi, wie se tanka sekwensie verskyn in Seishi Shinoda; en Sanford Goldstein (vertaler), Red Lights (1989). * Hosea Hirata, The Poetry and Poetics of Nishiwaki Junzaburō (1993), is 'n studie van vertalings van die bekendste modernistiese digter. * Richard John Bowring, Mori Ōgai and the Modernization of Japanese Culture (1979); and J. Thomas Rimer, Mori Ōgai (1975), is studies van die groot skrywer. * Edwin McClellan, Two Japanese Novelists (1969, reissued 2004), bespreek werke deur Natsume Sōseki en Shimazaki Tōson. * Edward Seidensticker, Kafū the Scribbler (1965, herdruk 1990), is 'n biografie van Nagai Kafū met vertalings vanuit sy werke. * Adriana Boscaro, Tanizaki in Western Languages (2000), is 'n volledige bibliografie van werke deur en oor Tanizaki Jun'ichirō. * Irmela-Hijiya Kirschnereit, Rituals of Self-Revelation (1996; oorspronklik gepubliseer in Duits, 1981); Edward Fowler, The Rhetoric of Confession (1988); en Tomi Suzuki, Narrating the Self (1996), is toegewy aan die shishōsetsu (I novel). * Dennis Keene, Yokomitsu Riichi, Modernist (1980), is 'n studie van die hooffiguur van die [[Neo-Sensualiste]] Beweging. * Ōoka Shōhei, Taken Captive, vertaal en geredigeer deur by Wayne P. Lammers (1996); en "Fires on the Plain", vertaal deur Ivan Morris (1957, heruitgereik in 2001), dra op kragtige wyse die ondervindinge van Japannese soldate in die Pasifiese area gedurende die Tweede Wêreldoorlog oor. * Van C. Gessel (redaktuer), Japanese Fiction Writers Since World War II (1997), is 'n onskatbare biografiese gids. * Masao Miyoshi, Accomplices of Silence: The Modern Japanese Novel (1974, reissued 1996), is 'n hoogs indiwiduele studie. * Susan J. Napier, Escape from the Wasteland: Romanticism and Realism in the Fiction of Mishima Yukio and Oe Kenzaburo (1991), behandel die twee bekende outeurs van die na-oorlogse era. * Chieko I. Mulhern, Japanese Women Writers: A Bio-Critical Sourcebook (1994); en Paul Gordon Schalow en Janet A. Walker (reds.), The Woman's Hand: Gender and Theory in Japanese Women's Writing (1996), ondersoek vroue se bydrae tot Japannese literatuur. * J. Thomas Rimer, Toward a Modern Japanese Theatre: Kishida Kunio (1974), beskryf die pogings om 'n moderne teater te skep. * Ted T. Takaya (redakteur en vertaler), Modern Japanese Drama (1979), is 'n bloemlesing van vyf toneelstukke deur verteenwoordigende Japannese dramaturge. * [[Yukio Mishima]], Five Modern Nō Plays, vertaal deur Donald Keene (1957); en Kōbō Abe, Three Plays, vertaal deur Donald Keene (1993), is versamelings van die mees suksesvolle na-oorlogse toneelstukke. * Nancy K. Shields, Fake Fish: The Theatre of Kobo Abe (1996), is 'n studie van Abe se bydrae tot die na-oorlogse teater. == Bronne == * ''Japanese literature''. In: ''Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite''. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012 {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese letterkunde| ]] oi35v8c7tanz3h4b0yq47jmen3scw9x 0 244428 2918618 2785279 2026-07-21T12:10:04Z ~2026-40969-12 211386 Ryoi 2918618 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Patricia McPherson | Beeld = Patricia McPherson.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Patricia McPherson | Alias = | Geboortedatum = 1957 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0574253 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Patricia McPherson''' (gebore 1957) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent ''Prime Risk'' (1985) en in die televisiereekse ''Knight Rider'' (1982), ''MacGyver'' (1985), en ''Warehouse 13'' (2009). == Filmografie == === Rolprente === * 1985: ''Prime Risk'' === Televisiereekse === * 1982: ''Knight Rider'' * 1985: ''MacGyver'' * 2009: ''Warehouse 13'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0574253|Patricia McPherson}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McPherson, Patricia}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in die 1950's]] 9kw7znrlyfs7se6nkfluhowga364gqk 0 250192 2918516 2918209 2026-07-20T19:26:18Z Oesjaar 7467 /* Suid-Afrika */ Skakel 2918516 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en [[Platinum|platinummetale]] en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === Al Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende [[magnetiet]], wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is [[Yskor]] deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos Yskor het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is belas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] 7s2s9j9nswitdbwz1hvep2xh4t8idq6 0 256715 2918601 2730312 2026-07-21T10:35:36Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Asa_Butterfield_in_2019_(cropped).jpg" met "Asa_Butterfield_in_2018_(cropped).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · simple mislableing, w 2918601 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Asa Butterfield | Beeld = Asa Butterfield in 2018 (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1997|4|1}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2633535 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Asa Butterfield''' (gebore 1 April [[1997]]) is 'n [[Engeland|Engelse]] [[akteur]]. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Boy in the Striped Pajamas'' (2008), ''Hugo'' (2011), ''[[Ender's Game (film)|Ender's Game]]'' (2013), en ''The Space Between Us'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2008: ''The Boy in the Striped Pajamas'' * 2011: ''Hugo'' * 2013: ''[[Ender's Game (film)|Ender's Game]]'' * 2014: ''A Brilliant Young Mind'' * 2015: ''10,000 Saints'' * 2016: ''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children'' * 2017: ''The Space Between Us'' * 2017: ''The House of Tomorrow'' * 2018: ''Time Freak'' * 2018: ''Slaughterhouse Rulez'' * ''The Liar'' * ''The Modern Ocean'' === Televisiereekse === * 2019: ''[[Sex Education (TV-reeks)|Sex Education]]'' === Video's === * 2009: ''Friendship Beyond the Fence'' * 2012: ''The Mechanical Man at the Heart of 'Hugo''' * 2012: ''Sacha Baron Cohen: Role of a Lifetime'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|2633535|Asa Butterfield}} * {{Twitter|asabfb|Asa Butterfield}} * {{Facebook|AsaButterfield|Asa Butterfield}} * {{Instagram|asabopp|Asa Butterfield}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Butterfield, Asa}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 1qaqmxsixm0cnhlwrlgo4vhsa3m0uwl 1 259603 2918609 2041626 2026-07-21T11:34:06Z Leyo 5811 /* Foto's by artikel */ [[c:Commons:Deletion requests/Files found with incategory:Pages using Information template with incorrect parameter insource:/daarsteller/i Vosloo]] 2918609 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Foto's by artikel == Ek het aangeneem foto's sou beskikbaar wanneer ek hierdie artikel uitpos. Soos dit moes gebeur, wag ek daarop, maar dit behoort binne die volgende 24 uur te gebeur. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 23:45, 30 Mei 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk]], goeie artikel. Wat het gebeur met sy eerste vrou, Lorna? Het jy die artikel geïntegreer in ander artikels met skakels? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:19, 31 Mei 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar]] Dankie, Oesjaar. ː-) Ek het destyds sy familieboek persklaar gemaak en dit vir hom uitgegee; hy was my grootbaas by die pers. Ek wag nog net vir foto's van Ton af wat hy vandag vir my sal inskandeer. Geskei, maar 'n mens wil dit natuurlik nie so uitspel nie. Hy moet natuurlik ook nog die teks deurgaan en sy stempel daarop plaas. Heelparty skakels aangebring in die teks, van die begin af, of hoe hoe bedoel jy eintlik? Ek het pas ook oor medejoernaliste [[Niel Hammann]] en [[Hennie van Deventer]] geskryf, albei groot geeste wat hul stempels behoorlik op die SA joernalistiek afgedruk het, maar wat gevaar loop om deur die nageslag vergeet te word. Maar ek was die meeste verras toe ek agterkom dat daar nog niks oor Ton Vosloo geskyf is nie, want hy is ons plaaslike groot, groot indoena in die joernalistieke wêreld. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 06:31, 31 Mei 2019 (UTC) :::Ons artikels is veronderstel om neutraal te wees, indien die persoon dit moet goedkeur en sekere verberg word dan kan 'n persoon net wonder oor die neutraliteit. Integrasie: = skakels in ander artikels wat na hierdie een skakel. Ek het dit klaar gedoen. Ja, hierdie artikel het 'n groot gat toegemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:24, 31 Mei 2019 (UTC) ::::[[Gebruiker:Oesjaar]] Goedkeuring het darem niks met neutraliteit te doen nie. Dis 'n horingoue joernalistieke beginsel, om foute uit te skakel. Die ou hand weet in elk geval wat kontensieus is en sal enigiets van daardie aard van die begin af vermy in 'n ensiklopediese artikel soos vir Wikipedia. Die uwe skryf al langer as vyftig jaar artikels. Ken al die nuanses, kronkels, kinkels en slaggate soos 'n ou se handpalm! :-) [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 14:49, 31 Mei 2019 (UTC) En die artikel is toe goedgekeur sonder dat 'n komma daaraan verander is. :-) Foto's kom. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 00:32, 1 Junie 2019 (UTC) ::::Kan jy nie al die pensionarisse kry om so bietjie akademiese artikels te skryf en weg beweeg van ondersoekende joernalistiek nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:02, 3 Junie 2019 (UTC) ::::::[[Gebruiker:Oesjaar]], ek het al probeer om van ons ou fossiele aan te moedig om en masse op Wikipedia toe te sak en te begin skryf, want, soos ek van julle kan aflei, is die oes geweldig en die arbeiders min. Maar jy weet hoe gaan dit, almal stem geesdriftig saam, maar niemand doen iets nie. Hulle vertel 'n mens ook dadelik dat dat hulle nie weet hoe om artikels op Wikipedia uit te pos nie en hulle is te oud vir dié soort tegnologie. Daar steek tog 'n bietjie waarheid in die laasgenoemde. Miskien moet 'n mens dan 'n stelsel bedink waar hulle net die tekste aan iemand gee wat dit dan sal inklee as Wikipedia-artikels en uitpos? Dan kan ek kyk wie ek op Facebook kan warm klap om nog nuttig te wees in hul witgryse jare. :-) [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 20:57, 3 Junie 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]], as ons die ouens bymekaar kan kry kan ek 'n kursus aanbied. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:24, 4 Junie 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], klink na 'n baie goeie plan. En jy is die aangewese mens om dit te doen, want jy is al jare der jare hier bedrywig. Watter vorm sal die kursus aanneem? Hier op die web? Of moet die belangstellendes fisiek in die een of ander lokaal bymekaarkom? Ek veronderstel dis darem die eersgenoemde, want ons fossiele is ook maar verspreid oor die land, indien nie oorsee nie. (Tensy jy straks ook in die Kaap is, dan sal ons seker 'n aantal Naspersers in lewende lywe kan naderhark!) Maar daar is baie kundigheid onder hulle. En as hulle kan voel hulle beteken nog iets vir die samelewing, kan dit hulle ook inspireer om betrokke te raak en nie op die stoep te sit en te wag vir die onvermydelike nie. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 12:09, 4 Junie 2019 (UTC) :::Julle het my laat dink, miskien moet ek my ma probeer oortuig om by die Afrikaanse Wikipedia betrokke te raak. Sy was 'n subredakteur by Beeld en 'n klomp Afrikaanse tydskrifte vir dekades. Sy sal nie goed wees met al die tegnies goed op Wikipedia nie, soos sjablone ens. maar sy kan baie bydra met taalversorging, en vertaling. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 6 Junie 2019 (UTC) There is an open deletion request regarding the photographs: [[c:Commons:Deletion requests/Files found with incategory:Pages using Information template with incorrect parameter insource:/daarsteller/i Vosloo]] --[[Gebruiker:Leyo|Leyo]] ([[Gebruikerbespreking:Leyo|kontak]]) 11:33, 21 Julie 2026 (UTC) 8m57xkyd36ovzbndc6vfc0ixjc71z4x 0 264521 2918473 2916534 2026-07-20T13:11:03Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918473 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alexander Albon | image = Alex albon (51383514844) (cropped).jpg | caption = Albon by die Indianapolis Motor Speedway in 2021 | image_size = 160 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1996|3|23|df=y}} | birth_place = [[Londen]], England | death_date = | death_place = | nationality = {{vlagikoon|THA}} Thai | Years = 2019 - tans | Old Team = [[Scuderia Toro Rosso]]-[[Honda]]<br/>[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] | 2026 Team = [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Car number = 23 | Races = {{F1stat|ALB|entries}} ({{F1stat|ALB|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|ALB|wins}} | Podiums = {{F1stat|ALB|podiums}} | Points = {{F1stat|ALB|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|ALB|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|ALB|fastestlaps}} | First race = [[2019 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2024 | Last position = 16de (12 punte) }} '''Alexander Albon''' (gebore [[23 Maart]] [[1996]]) is 'n Brits-Thaise professionele motorrenjaer wat sedert 2022 vir die [[WilliamsF1|Williams Racing-span]] aan [[Formule Een]] Grands Prix deelneem. Hy het in 2019 en 2020 vir die [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]-span deelgeneem. == Persoonlike lewe == Albon is op 23 Maart 1996 in Londen, Engeland gebore. Sy pa, Nigel Albon, is 'n voormalige Britse renjaer wat aan die Britse toermotorkampioenskap en Porsche Carrerabeker deelgeneem het.<ref>{{cite news|url=https://www.driverdb.com/drivers/nigel-albon/|title=Nigel Albon|publisher=Driver Database|date=30 August 2019}}</ref> Sy ma, Kankamol, is 'n burger van [[Thailand]]. Albon het in Bures, [[Suffolk]], saam met 'n jonger broer en drie susters grootgeword,<ref name="get-to-know">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/redbullracing/get-to-know-your-driver-alex-albon|title=Get To Know Your Driver: Alex Albon|access-date=2020-07-30|website=Red Bull|language=en}}</ref> Albon was in die Ipswich-skool voordat hy sy professionele renloopbaan begin het.<ref>{{Cite web|last=Sandalls|first=Katy|title=Former Suffolk schoolboy gets top F1 seat|url=https://www.eadt.co.uk/news/ipswich-school-s-alex-albon-moves-to-red-bull-1-6211170|access-date=2020-07-30|website=East Anglian Daily Times|date=12 August 2019|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=5 things you didn't know about 2019 Scuderia Toro Rosso driver Alexander Albon|url=https://www.redbull.com/au-en/alexander-albon-profile|access-date=2020-07-30|website=Red Bull|language=en}}</ref> Albon het dubbele Britse en Thaise nasionaliteit, en neem deel onder die Thaise vlag.<ref name="independent.co.uk">{{Cite web|date=2019-10-23|title=Alex Albon hoping to earn new Red Bull deal and move out of parents' house|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-news-alex-albon-red-bull-deal-christian-horner-george-russell-lewis-hamilton-a9167761.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024164857/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-news-alex-albon-red-bull-deal-christian-horner-george-russell-lewis-hamilton-a9167761.html |archive-date=2019-10-24 |url-access=limited |url-status=live|access-date=2020-07-30|website=The Independent|language=en}}</ref> Dit is bekend dat Albon [[Boeddhisme]] beoefen<ref>{{Cite web|title=Albon reveals he is a 'practising Buddhist'|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_361975.html|access-date=2020-07-30|website=Sports Mole|language=en-GB}}</ref> en is sedert 2019 in 'n verhouding met die Chinese LPGA-gholfspeler [[Lily He]].<ref>{{Cite web |date=2022-04-22 |title=Formula 1's Alex Albon on his LPGA girlfriend Muni He, Netflix drama and the golf craze that's hit elite race-car drivers |url=https://golfweek.usatoday.com/2022/04/22/formula-1-alex-albon-lpga-muni-he-netflix-drive-survive/ |access-date=2023-01-22 |website=Golfweek |language=en-US |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122120112/https://golfweek.usatoday.com/2022/04/22/formula-1-alex-albon-lpga-muni-he-netflix-drive-survive/ |url-status=live }}</ref> == Formule 1-loopbaan == === Toro Rosso (2019) === [[Lêer:FIA F1 Austria 2019 Nr. 23 Albon 2.jpg|duimnael|links|Albon jaag in 'n [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] tydens die [[2019 Oostenrykse Grand Prix]]]] Op 26 November 2018 is aangekondig dat Albon van sy Nissan e.dams Formule E-kontrak vrygestel is ná gerugte dat hy vir [[Scuderia Toro Rosso]] in Formule Een sou teken. Op dieselfde dag het Toro Rosso aangekondig dat Albon vir 2019 saam met [[Daniil Kvyat]] by die span sal aansluit en dus is Albon se verhouding met Red Bull, wat sewe jaar tevore beëindig is, herstel. Hy is die tweede Thaise jaer wat aan Formule Een deelneem<ref>{{cite news|url=https://www.foxsports.co.th/auto-racing/fia-formula-one-world-cship/72371/%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%882-%E0%B8%AD%E0%B8%B1%E0%B8%A5%E0%B8%9A%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2/|title=คนไทยคนที่2! อัลบอนเตรียมซิ่งF1ฤดูกาลหน้า|language=th|date=18 October 2018|access-date=18 August 2019|archive-date=18 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818081821/https://www.foxsports.co.th/auto-racing/fia-formula-one-world-cship/72371/%e0%b8%84%e0%b8%99%e0%b9%84%e0%b8%97%e0%b8%a2%e0%b8%84%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%882-%e0%b8%ad%e0%b8%b1%e0%b8%a5%e0%b8%9a%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%95%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b8%a2/|url-status=dead}}</ref> en die eerste sedert Prins Bira wat in 1954 deelgeneem het.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-partner-kvyat-at-toro-rosso-in-2019.2HXzDL0HW8oEUeIqIOsYkq.html|title=Albon to partner Kvyat at Toro Rosso in 2019|date=26 November 2018|work=formula1.com|access-date=11 March 2019|language=en}}</ref> Albon het veertiende geëindig in sy debuutren, die [[2019 Australiese Grand Prix]]. Hy het sy eerste punte by die volgende wedren, die [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], aangeteken, en negende geëindig. Albon se beste kwalifiserende resultaat met Toro Rosso was by die [[2019 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] met 'n negende plek, hoewel hy nie daarin kon slaag om punte in die wedren aan te teken nie. Albon het die [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in die sestiende plek weggespring. Hy en Toro Rosso het voordeel getrek uit veranderende weersomstandighede om so hoog as vierde te vorder en uiteindelik sesde te eindig, al was dit agter spanmaat Kvyat wat die span se eerste podiumplek in meer as tien jaar behaal het. === Red Bull (2019–2021) === ==== 2019 ==== [[Lêer:Alexander Albon at 2019 Italian Grand Prix (qualifying).jpg|duimnael|Albon ry vir [[Red Bull Racing|Red Bull]] by die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].]] Ná die [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] het Red Bull Racing aangekondig dat Albon vir Pierre Gasly by die span sou vervang vanaf die Belgiese Grand Prix, wie sou terugkeer na Toro Rosso. Oor die middelseisoenverandering het Red Bull gesê: "Die span sal die volgende nege wedrenne gebruik om Alex se prestasie te evalueer om 'n ingeligte besluit te neem oor wie in 2020 saam met Max sal ry."<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/news/f1/red-bull-drops-pierre-gasly-alexander-albon|title=Red Bull drops Pierre Gasly for Alexander Albon|date=2019-08-12|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=2019-08-12}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/49317809|title=Red Bull: Alexander Albon to replace Pierre Gasly|date=2019-08-12|access-date=2019-08-12}}</ref> Albon het sy debuutseisoen agtste in die Wêreldjaerskampioenskap met 92 punte afgesluit. Hy het die nuweling van die jaar-toekenning by die FIA-prysuitdeling ontvang. ==== 2020 ==== [[Lêer:Alexander Albon-Red Bull RB16 (4).jpg|duimnael|links|Albon ry vir Red Bull in [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Barcelona]] in 2020 gedurende voorseisoentoetse]] Albon het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull saam met spanmaat Verstappen te jaag.<ref name="rbr 2020">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-remain-alongside-verstappen-at-red-bull-for-2020.1NXdYcThqNQuafedKhzCqH.html|title=Alex Albon to remain alongside Max Verstappen at Red Bull for 2020|date=12 November 2019|website=formula1.com|language=en|access-date=12 November 2019}}</ref> In die slotfase van die Oostenrykse Grand Prix, was Albon in die derde plek na die veiligheidsmotor op nuwe sagte bande, agter die voorste Mercedes-motors op ouer harde bande. Albon het probeer om Lewis Hamilton verby te steek, maar die twee het kontak gemaak en Albon in die gruis ingestuur. Albon het later onttrek met 'n elektriese fout wat enjinverskaffer Honda gesê het agv die botsing was.<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/150362/albon-hamilton-clash-denied-me-potential-race-win|title=Albon: Hamilton clash denied me potential F1 race win at Austrian GP|website=autosport.com|first=Luke|last=Smith|date=5 July 2020|access-date=6 July 2020}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-10|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|access-date=2020-07-21|website=The Race|language=en}}</ref> [[Lêer:Alexander Albon 2020 Tuscan Grand Prix - race day.jpg|duimnael|Albon jaag by die [[2020 Toskaanse Grand Prix]], waar hy sy debuut-podiumplek behaal het.]] Hy het onder druk gekom van Racing Point se [[Sergio Pérez]] in die laaste rondtes van die [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]], maar het die vierde plek behou nadat die jaers kontak gemaak het, wat Pérez se voorvleuel beskadig het.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2020/races/1046/austria/race-result.html|title=Formula 1 Pirelli Grosser Preis der Steiermark 2020 – Race Result|website=Formula1.com|date=12 July 2020|access-date=12 July 2020}}</ref> Red Bull het opgemerk dat hulle onseker is waarom Albon nie genoeg spoed in die wedloop het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/red-bull-albon-slow-pace-styria/4833470/?ic_source=home-page-widget&ic_medium=widget&ic_campaign=widget-22|title=F1 news: Red Bull baffled by Albon's Styrian GP struggles|website=www.motorsport.com}}</ref> Hy het dertiende begin en tot vyfde verbeter by die [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|title=Albon's fifth place confirmed after Red Bull 'grid drying' investigation|url=https://www.racefans.net/2020/07/19/albon-keeps-fifth-place/|website=www.racefans.net|date=19 July 2020}}</ref> Albon het swaar gebots tydens oefeninge vir die [[2020 Britse Grand Prix]] en het maar twaalfde gekwalifiseer. Hy is in die wedren gestraf omdat hy 'n botsing met [[Kevin Magnussen]] veroorsaak het en het teruggeval in die veld voordat hy uiteindelik agtste geëindig het. Hy het vyfde gekwalifiseer vir die [[2020 Belgiese Grand Prix]] maar het sesde geëindig nadat hy in die laaste rondte deur [[Renault F1|Renault]] se [[Esteban Ocon]] verbygesteek is.<ref>{{Cite web|title=The Winners and Losers of the 2020 Belgian Grand Prix|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.the-winners-and-losers-of-the-2020-belgian-grand-prix.3yZcRKypzGgWiBtesRDLbR.html|access-date=2020-09-04|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Albon het sy eerste Formule Een-podium by die [[2020 Toskaanse Grand Prix]] behaal deur [[Daniel Ricciardo]] in die sluitingsrondtes verby te steek, die eerste podium vir 'n [[Thailand|Thaise]] Formule Een-jaer.<ref>{{Cite web|date=13 September 2020|title=Tuscan GP Facts & Stats: Hamilton just one win shy of Schumacher record|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tuscan-gp-facts-and-stats-hamilton-just-one-win-shy-of-schumacher-record.7e7BI7Kdlrl6zLnPQZOaad.html|access-date=14 September 2020}}</ref> ==== 2021 ==== Albon is afgegradeer tot die rol van toets- en reserwejaer by Red Bull vir 2021, en sy renplek is deur [[Sergio Pérez]] ingeneem.<ref>{{Cite web|date=18 December 2020|title=Perez to partner Verstappen at Red Bull in 2021, as Albon becomes reserve driver|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-perez-to-partner-verstappen-at-red-bull-in-2021-as-albon-becomes.21qHfmHAyfzAjVHT3PfVBd.html|access-date=2020-12-18|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Na sy afgradering het Albon opgemerk dat "dit seer maak", maar bygevoeg dat hy hoop om terug te keer na 'n wedrenplek vir 2022.<ref>{{cite web|title='It hurts, but I'm not giving up' - Albon resolute as he breaks silence on losing Red Bull race seat|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-hurts-but-im-not-giving-up-albon-breaks-silence-on-losing-red-bull-seat.7av3V5do8Ax6loCh3tVKmW.html|access-date=2020-12-21|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Nadat hy sy 2021 DTM-veldtog voltooi het, het hy vanaf die [[2021 Turkse Grand Prix]] 'n afrigtingsrol vir die AlphaTauri-jaer [[Yuki Tsunoda]] ingeneem.<ref>{{Cite web|date=6 November 2021|title=Albon takes on coaching role for Tsunoda|url=https://www.grandprix.com/news/albon-takes-on-coaching-role-for-tsunoda.html|access-date=5 February 2022|website=Grandprix.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mitchell|first=Scott|date=5 November 2021|title=Albon giving Tsunoda 'a lot of knowledge' in F1 support role|url=https://the-race.com/formula-1/albon-giving-tsunoda-a-lot-of-knowledge-in-f1-support-role/|access-date=5 February 2022|website=The Race|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://f1feed.net/alex-albon-coaching-yuki-tsunoda-through-the-turkish-grand-prix-weekend/|title=Alex Albon coaching Yuki Tsunoda through the Turkish Grand Prix weekend|date=9 October 2021|website=F1 Feed}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Williams (2022–) === Albon het in 2022 na Formule Een teruggekeer by [[WilliamsF1|Williams]], en [[George Russell]] vervang as spanmaat van [[Nicholas Latifi]]<ref name="williams">{{Cite news|url=https://www.williamsf1.com/news/2021/drivers/williams-racing-confirms-latifi-albon-for-2022|title=Williams Racing confirms Latifi & Albon as 2022 driver line up|work=Williams F1|access-date=8 September 2021}}</ref> Nadat die aankondiging gemaak is, het Red Bull-spanhoof, Christian Horner, onthul dat Albon "'n skakel na Red Bull behou" en dat die span 'n opsie het om hom vir 2023 te herroep.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.red-bull-retain-option-on-williams-bound-albon-for-2023-reveals-horner.77XgULYCJyeK24jJ43ic6C.html|title=Red Bull retain option on Williams-bound Albon for 2023, reveals Horner|website=formula1.com|date=17 September 2021|accessdate=5 January 2022}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="2" |[[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Scuderia Toro Rosso|Red Bull Toro Rosso Honda]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] STR14 |rowspan=2| [[Honda Racing F1|Honda]] RA619H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>10</small> | | | | | | | | | | | | |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''8''' |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''92''' |- | [[Red Bull Racing|Aston Martin Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB15 | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>6</small> | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda Racing F1|Honda]] RA620H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>13</small>^† |bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>10</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>12</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>7</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>4</small> | | | | | | | |style="background:#efefef"| '''7''' |style="background:#efefef"| '''105''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW44 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M13 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14^† |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>13 |bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>12 |bgcolor=| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>13 | | |bgcolor=efefef|'''19''' |bgcolor=efefef|'''4''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW45 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M14 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> 10 |bgcolor=efcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> <small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> 12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> 14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> 14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> 16 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> 7 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> 11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> 8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> 11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> 14 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> 8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> 7 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> 11 |bgcolor=efcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> 13 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> 9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> 9 |bgcolor=efcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LAS]]<br/> 12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> 14 | | |bgcolor=efefef|'''13''' |bgcolor=efefef|'''27''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW46 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M15 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> 15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> 11 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> 11 |bgcolor=efcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> 12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> 18 |bgcolor=efcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> 9 |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>16 |bgcolor=efcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>11 |bgcolor=efefef|'''16''' |bgcolor=efefef|'''12''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW47 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M16 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9 |bgcolor=efcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>11{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 |bgcolor=efefef|'''8''' |bgcolor=efefef|'''73''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW48 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M17 E <br/>Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>12 |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>20 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>NC</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>15 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ALB|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ALB|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * ^'''†''' Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Albon, Alexander}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Thaise sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3zkklxq7f9yepvx3jwkf113bczadk4b 0 272636 2918855 2136476 2026-07-22T22:10:53Z Filmwijker 97259 2918855 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Meg Lemonnier | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Marguerite Gabrielle Clark | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1905|5|15}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1905|5|15|1988|6|12}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0501532 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Meg Lemonnier''' (15 Mei 1905 – 12 Junie 1988) was 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Rive gauche'' (1931), ''He Is Charming'' (1932), ''Un soir de réveillon'' (1933) en ''A Weak Woman'' (1933). == Filmografie == === Rolprente === * 1931: ''Rive gauche'' * 1931: ''Rien que la vérité'' * 1932: ''He Is Charming'' * 1932: ''Une petite femme dans le train'' * 1932: ''Camp volant'' * 1932: ''Studenter i Paris'' * 1933: ''Un soir de réveillon'' * 1933: ''A Weak Woman'' * 1933: ''Simone est comme ça'' * 1934: ''Princesse Czardas'' * 1934: ''Georges et Georgette'' * 1935: ''Les soeurs Hortensia'' * 1935: ''Moïse et Salomon parfumeurs'' * 1937: ''Trois... six... neuf'' * 1937: ''La chaste Suzanne'' * 1937: ''La bête aux sept manteaux'' * 1938: ''My Foster Sister'' * 1938: ''Le monsieur de 5 heures'' * 1938: ''Belle étoile'' * 1939: ''Visages de femmes'' * 1940: ''Pour le maillot jaune'' * 1942: ''Boléro'' * 1943: ''Love Around the Clock'' * 1943: ''Ne le criez pas sur les toits'' * 1951: ''Adhémar ou le jouet de la fatalité'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0501532|Meg Lemonnier}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lemonnier, Meg}} [[Kategorie:Geboortes in 1905]] [[Kategorie:Sterftes in 1988]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Franse aktrises van die 20ste eeu]] 2ww8n2vn68svt85u066fm5a5tpi7u4h 10 282699 2918870 2879586 2026-07-23T02:45:57Z StarDeg 27743 2918870 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Europese Raad | title = [[Europese Raad]] | bodyclass = hlist<!-- | above = * [[Lys van vergaderings van die Europese Raad|Lys van vergaderings]] ** [[Partye in die Europese Raad in 1998|'98]] ** [[Partye in die Europese Raad in 1999|'99]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2000|'00]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2001|'01]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2002|'02]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2003|'03]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Januarie en April 2004|'04 (Jan–Apr)]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Mei en Desember 2004|'04 (Mei–Des)]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2005|'05]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2006|'06]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2007|'07]] ** [[Partye in die Europese Raad ing 2008|'08]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2009|'09]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2010|'10]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2011|'11]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2012|'12]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Januarie en Junei 2013|'13 (Jan–Jun)]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Julie en Desember 2013|'13 (Jul–Des)]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2014|'14]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2015|'15]]--> | image = <!-- Commented out: [[File:New European Council - Consilium Logo.png|x50px]] --> | imageleft = <!-- Commented out: [[File:New European Council - Consilium Logo.png|x50px]] --> | list1 = * {{flagicon|Europese Unie}} ''' [[António Costa]], [[President van die Europese Raad|President]]''' (geen stemreg) * {{nowr|{{flagicon|Oostenryk}} [[Alexander Schallenberg]]}} ([[Oostenryk|AT]]) * {{nowr|{{flagicon|België}} [[Bart De Wever]]}} ([[België|BE]]) * {{nowr|{{flagicon|Bulgarye}} [[Dimitar Glavchev]]}} ([[Bulgarye|BG]]) * {{nowr|{{flagicon|Siprus}} [[Nikos Christodoulides]]}} ([[Siprus|CY]]) * {{nowr|{{flagicon|Tsjeggië}} [[Petr Fiala]]}} ([[Tsjeggië|CZ]]) * {{nowr|{{flagicon|Duitsland}} [[Friedrich Merz]]}} ([[Duitsland|DE]]) * {{nowr|{{flagicon|Denemarke}} [[Mette Frederiksen]]}} ([[Denemarke|DK]]) * {{nowr|{{flagicon|Estland}} [[Kristen Michal]]}} ([[Estland|EE]]) * {{nowr|{{flagicon|Spanje}} [[Pedro Sánchez]]}} ([[Spanje|ES]]) * {{nowr|{{flagicon|Finland}} [[Petteri Orpo]]}} ([[Finland|FI]]) * {{nowr|{{flagicon|Frankryk}} [[Emmanuel Macron]]}} ([[Frankryk|FR]]) * {{nowr|{{flagicon|Griekeland}} [[Kyriakos Mitsotakis]]}} ([[Griekeland|GR]]) * {{nowr|{{flagicon|Kroasië}} [[Andrej Plenković]]}} ([[Kroasië|HR]]) * {{nowr|{{flagicon|Hongarye}} [[Viktor Orbán]]}} ([[Hongarye|HU]]) * {{nowr|{{flagicon|Ierland}} [[Simon Harris]]}} ([[Ierland|IE]]) * {{nowr|{{flagicon|Italië}} [[Giorgia Meloni]]}} ([[Italië|IT]]) * {{nowr|{{flagicon|Litaue}} [[Gitanas Nausėda]]}} ([[Litaue|LT]]) * {{nowr|{{flagicon|Luxemburg}} [[Luc Frieden]]}} ([[Luxemburg|LU]]) * {{nowr|{{flagicon|Letland}} [[Evika Siliņa]]}} ([[Letland|LV]]) * {{nowr|{{flagicon|Malta}} [[Robert Abela]]}} ([[Malta|MT]]) * {{nowr|{{flagicon|Nederland}} [[Rob Jetten]]}} ([[Nederland|NL]]) * {{nowr|{{flagicon|Pole}} [[Donald Tusk]]}} ([[Pole|PL]]) * {{nowr|{{flagicon|Portugal}} [[Luís Montenegro]]}} ([[Portugal|PT]]) * {{nowr|{{flagicon|Roemenië}} [[Klaus Iohannis]]}} ([[Roemenië|RO]]) * {{nowr|{{flagicon|Swede}} [[Ulf Kristersson]]}} ([[Swede|SE]]) * {{nowr|{{flagicon|Slowenië}} [[Robert Golob]]}} ([[Slowenië|SI]]) * {{nowr|{{flagicon|Slowakye}} [[Robert Fico]]}} ([[Slowakye|SK]]) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Ursula von der Leyen]], [[President van die Europese Kommissie|President]] van die [[Europese Kommissie|Kommissie]] (geen stemreg) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Josep Borrell]] ([[Gevolmagtigde vir buitelandse aangeleenthede van die Europese Unie|Gevolmagtigde vir buitelandse aangeleenthede]]) (geen stemreg, teenwoordige nie-lid) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Roberta Metsola]] ([[President van die Europese Parlement|President]] van die [[Europese Parlement|Parlement]]) (gedeeltelike teenwoordigheid, nie-lid, geen stemreg) }} rfv52axt2dg4knfhnwwtgyrx2um84nd 2918881 2918870 2026-07-23T08:49:58Z StarDeg 27743 2918881 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Europese Raad | title = [[Europese Raad]] | bodyclass = hlist<!-- | above = * [[Lys van vergaderings van die Europese Raad|Lys van vergaderings]] ** [[Partye in die Europese Raad in 1998|'98]] ** [[Partye in die Europese Raad in 1999|'99]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2000|'00]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2001|'01]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2002|'02]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2003|'03]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Januarie en April 2004|'04 (Jan–Apr)]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Mei en Desember 2004|'04 (Mei–Des)]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2005|'05]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2006|'06]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2007|'07]] ** [[Partye in die Europese Raad ing 2008|'08]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2009|'09]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2010|'10]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2011|'11]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2012|'12]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Januarie en Junei 2013|'13 (Jan–Jun)]] ** [[Partye in die Europese Raad tussen Julie en Desember 2013|'13 (Jul–Des)]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2014|'14]] ** [[Partye in die Europese Raad in 2015|'15]]--> | image = <!-- Commented out: [[File:New European Council - Consilium Logo.png|x50px]] --> | imageleft = <!-- Commented out: [[File:New European Council - Consilium Logo.png|x50px]] --> | list1 = * {{flagicon|Europese Unie}} ''' [[António Costa]], [[President van die Europese Raad|President]]''' (geen stemreg) * {{nowr|{{flagicon|Oostenryk}} [[Alexander Schallenberg]]}} ([[Oostenryk|AT]]) * {{nowr|{{flagicon|België}} [[Bart De Wever]]}} ([[België|BE]]) * {{nowr|{{flagicon|Bulgarye}} [[Dimitar Glavchev]]}} ([[Bulgarye|BG]]) * {{nowr|{{flagicon|Siprus}} [[Nikos Christodoulides]]}} ([[Siprus|CY]]) * {{nowr|{{flagicon|Tsjeggië}} [[Petr Fiala]]}} ([[Tsjeggië|CZ]]) * {{nowr|{{flagicon|Duitsland}} [[Friedrich Merz]]}} ([[Duitsland|DE]]) * {{nowr|{{flagicon|Denemarke}} [[Mette Frederiksen]]}} ([[Denemarke|DK]]) * {{nowr|{{flagicon|Estland}} [[Kristen Michal]]}} ([[Estland|EE]]) * {{nowr|{{flagicon|Spanje}} [[Pedro Sánchez]]}} ([[Spanje|ES]]) * {{nowr|{{flagicon|Finland}} [[Petteri Orpo]]}} ([[Finland|FI]]) * {{nowr|{{flagicon|Frankryk}} [[Emmanuel Macron]]}} ([[Frankryk|FR]]) * {{nowr|{{flagicon|Griekeland}} [[Kyriakos Mitsotakis]]}} ([[Griekeland|GR]]) * {{nowr|{{flagicon|Kroasië}} [[Andrej Plenković]]}} ([[Kroasië|HR]]) * {{nowr|{{flagicon|Hongarye}} [[Péter Magyar]]}} ([[Hongarye|HU]]) * {{nowr|{{flagicon|Ierland}} [[Simon Harris]]}} ([[Ierland|IE]]) * {{nowr|{{flagicon|Italië}} [[Giorgia Meloni]]}} ([[Italië|IT]]) * {{nowr|{{flagicon|Litaue}} [[Gitanas Nausėda]]}} ([[Litaue|LT]]) * {{nowr|{{flagicon|Luxemburg}} [[Luc Frieden]]}} ([[Luxemburg|LU]]) * {{nowr|{{flagicon|Letland}} [[Evika Siliņa]]}} ([[Letland|LV]]) * {{nowr|{{flagicon|Malta}} [[Robert Abela]]}} ([[Malta|MT]]) * {{nowr|{{flagicon|Nederland}} [[Rob Jetten]]}} ([[Nederland|NL]]) * {{nowr|{{flagicon|Pole}} [[Donald Tusk]]}} ([[Pole|PL]]) * {{nowr|{{flagicon|Portugal}} [[Luís Montenegro]]}} ([[Portugal|PT]]) * {{nowr|{{flagicon|Roemenië}} [[Klaus Iohannis]]}} ([[Roemenië|RO]]) * {{nowr|{{flagicon|Swede}} [[Ulf Kristersson]]}} ([[Swede|SE]]) * {{nowr|{{flagicon|Slowenië}} [[Robert Golob]]}} ([[Slowenië|SI]]) * {{nowr|{{flagicon|Slowakye}} [[Robert Fico]]}} ([[Slowakye|SK]]) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Ursula von der Leyen]], [[President van die Europese Kommissie|President]] van die [[Europese Kommissie|Kommissie]] (geen stemreg) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Josep Borrell]] ([[Gevolmagtigde vir buitelandse aangeleenthede van die Europese Unie|Gevolmagtigde vir buitelandse aangeleenthede]]) (geen stemreg, teenwoordige nie-lid) * {{nowr|{{flagicon|Europese Unie}}}} [[Roberta Metsola]] ([[President van die Europese Parlement|President]] van die [[Europese Parlement|Parlement]]) (gedeeltelike teenwoordigheid, nie-lid, geen stemreg) }} 3pic6ymq9s6rbe8b4oexrkp89vlj7ny 0 296411 2918867 2201979 2026-07-22T23:56:16Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2918867 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Sea_organ_Zadar_1.jpg|duimnael|Seeorrel in Zadar, Kroasië. Die klank kom uit die openinge langs die boonste trap]] [[File:Zadar_Wasserorgel.ogg|duimnael|'n Klankopname van die seeorrel.]] Die '''seeorrel''' in Zadar, [[Kroasië]], is 'n argitektoniese installasie wat klankkuns voortbring. Die seeorrel, 'n eksperimentele [[musiekinstrument]], bestaan uit pype onder 'n groot stel marmertrappe. Wanneer seeglowe en wind oor en deur die pype spoel, is sagte, meesleurende, dog ietwat weemoedige klanke hoorbaar. == Geskiedenis == Na die verwoesting wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] in Zadar plaasgevind het, is daar aanvanklik chaotiese herstelwerk onderneem, in 'n poging om die stad te herstel. Die frenetiese rekonstruksie het 'n groot gedeelte van die seefront in 'n ononderbroke, vervelige betonmuur omskep. Die seeorrel se pypmeganisme is deur die argitek Nikola Bašić ontwerp, as deel van 'n projek om die nuwe ''stadskus (Nova riva)'' te herontwerp; die terrein is op 15 April 2005 vir die publiek geopen.<ref>Stamac, I: ''Acoustical and Musical Solution to Wave-driven Sea Organ in Zadar'', Proceedings of the 2nd Congress of Alps-Adria Acoustics Association and 1st Congress of Acoustical Society of Croacia, pages 203-206, 2005.</ref> Die seegolwe en wind spoel oor die pype van die seeorrel om willekeurige, harmoniese klanke voort te bring. Die seeorrel is 'n gewilde besienswaardigheid vir plaaslike inwoners sowel as toeriste. Wit marmertrappe wat na die water lei, is later op die terrein gebou. Versteek onder die trappe is 'n stelsel van [[poliëtileen]]<nowiki/>pype en 'n holte waarin die klanke weerklink, wat die area in 'n groot musikale instrument omskep. Die klank van die seeorrel is die resultaat van willekeurige seegolwe en wind wat oor en deur die pype spoel en vloei. In 2006 het die seeoorrel die ex-aequo prys van die vierde uitgawe van die Europese prys vir stedelike openbare ruimte ontvang. == Sien ook == * Wave Organ (in San Francisco, California, USA) * Blackpool High Tide Organ (in Blackpool, England, UK) * Chillida's Comb of the Wind (in San Sebastián / Donostia, Basque Country, Spain) * Water organ or Hydraulis * Hydraulophone == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.sonicwonders.org/?p=1099 "Sea organ, Zadar, Croatia"], ''SonicWonders.org'' (klank en video) * [http://www.oddmusic.com/gallery/om24550.html "Sea Organ - musical instrument played by the sea"], ''OddMusic.com''. * "[https://www.flickr.com/groups/sea-organ/pool/ Sea organ photo pool]", ''Flickr.com''. * [http://www.publicspace.org/en/projects/d078-morske-orgulje/prize:2006 Sea organ, prize ex-aequo of the fourth edition of the European Prize for Urban Public Space], ''PublicSpace.org''. * [http://www.free-stock-music.com/the-sea-organ-of-zadar.html "Sea organ music, Zadar, Croatia"], ''free-stock-music.com'' (sound) * [https://soundcloud.com/resoundingsounds/sea-organ-zadar-croatia "Sea organ binaural recording music, Zadar, Croatia"], ''soundcloud.com'' (sound) [[Kategorie:Orrels]] [[Kategorie:Waterorrels]] [[Kategorie:Klankstrukture]] [[Kategorie:Kunsinstallasies]] 201qr00xl5nt5idramh7ljnqxdgs5py 0 307968 2918751 2431206 2026-07-22T13:43:13Z Odriskelmac11 115344 Opdateer die inleiding uit Engelse Wiki 2918751 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Willie Aucamp | beeld = Willie Aucamp.jpg | beeldonderskrif = Aucamp in Oktober 2019 | geboortenaam = Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | orde = Afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] | termynaanvang = 23 Mei 2019 | termyneinde = | voorganger = | opvolger = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2026 as Minister van Landbou en sedert 2024 as Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy het van November 2025 tot Junie 2026 as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing gedien. Hy is 'n voormalige Nasionale Woordvoerder van die Demokratiese Alliansie (DA). Voor sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering was hy een van ses permanente afgevaardigdes van die Noord-Kaap na die Nasionale Raad van Provinsies van 2019 tot 2024.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 July 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |website=Parliament of South Africa |accessdate=24 October 2020}}</ref> == Lewensloop == Aucamp is in [[Thabazimbi]] gebore en het aan Hoërskool Frikkie Meyer gematrikuleer. Sy pa, Cassie Aucamp, is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Hy was die leier van die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB). Cassie het in 2003 die AEB verlaat om die [[Nasionale Aksie]] (NA) te vorm. Willie het by die NA aangesluit en was die party se provinsiale leier in Gauteng.<ref>{{cite news |last1=Michaels |first1=Jeremy |title=Love persuades right-winger to join ANC |url=https://www.iol.co.za/news/politics/love-persuades-right-winger-to-join-anc-219215 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=IOL |date=9 Augustus 2004 }}</ref> Die NA het al sy parlementêre verteenwoordiging in die 2004-verkiesing verloor en is spoedig ontbind. Willie het in Julie 2004 met die woordvoerder van die [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), Carol Johnson, getrou. Die egpaar het by die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit. Aucamp se huwelik met Johnson was van korte duur, aangesien Johnson in September 2004 vir egskeiding gevra het, met verwysing na Aucamp se finansiële status en dat sy nie ingelig is oor sy kind wat buite die huwelik gebore is nie.<ref>{{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title='Golden couple' hit the rocks |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=News24 |date=14 September 2004 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222225519/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |url-status=dead }}</ref> Aucamp het later by die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) aangesluit en was 'n kandidaat vir die party in die 2016 munisipale verkiesing. Hy is as 'n wyksraadslid van die [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 Julie 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref> In Mei 2019 is Aucamp as 'n afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] aangewys. Hy verteenwoordig die [[Noord-Kaap]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/willem-abraham-stephanus-aucamp/ Willem Abraham Stephanus Aucamp - Volksvergadering] * [https://web.archive.org/web/20200523215320/https://www.parliament.gov.za/person-details/434 Mnr Willem Abraham Stephanus Aucamp - die parlement van Suid-Afrika] {{vertaaluit| taalafk = en| il = Willie Aucamp}} {{Lede van NRVP}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afgevaardigdes van die Nasionale Raad van Provinsies]] 8gccpys3a9xh56sjc1ix3nl86cbat1o 2918753 2918751 2026-07-22T13:46:59Z Odriskelmac11 115344 Verbeter 2918753 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Willie Aucamp | beeld = Willie Aucamp.jpg | beeldonderskrif = Aucamp in Oktober 2019 | geboortenaam = Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | orde = Afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] | termynaanvang = 23 Mei 2019 | termyneinde = | voorganger = | opvolger = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2026 as Minister van Landbou en sedert 2024 as Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy het van November 2025 tot Junie 2026 as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing gedien. Hy is 'n voormalige Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Voor sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering was hy een van ses permanente afgevaardigdes van die Noord-Kaap na die Nasionale Raad van Provinsies van 2019 tot 2024. Hy is die seun van die voormalige LP, Cassie Aucamp.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 July 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |website=Parliament of South Africa |accessdate=24 October 2020}}</ref> == Lewensloop == Aucamp is in [[Thabazimbi]] gebore en het aan Hoërskool Frikkie Meyer gematrikuleer. Sy pa, Cassie Aucamp, is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Hy was die leier van die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB). Cassie het in 2003 die AEB verlaat om die [[Nasionale Aksie]] (NA) te vorm. Willie het by die NA aangesluit en was die party se provinsiale leier in Gauteng.<ref>{{cite news |last1=Michaels |first1=Jeremy |title=Love persuades right-winger to join ANC |url=https://www.iol.co.za/news/politics/love-persuades-right-winger-to-join-anc-219215 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=IOL |date=9 Augustus 2004 }}</ref> Die NA het al sy parlementêre verteenwoordiging in die 2004-verkiesing verloor en is spoedig ontbind. Willie het in Julie 2004 met die woordvoerder van die [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), Carol Johnson, getrou. Die egpaar het by die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit. Aucamp se huwelik met Johnson was van korte duur, aangesien Johnson in September 2004 vir egskeiding gevra het, met verwysing na Aucamp se finansiële status en dat sy nie ingelig is oor sy kind wat buite die huwelik gebore is nie.<ref>{{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title='Golden couple' hit the rocks |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=News24 |date=14 September 2004 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222225519/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |url-status=dead }}</ref> Aucamp het later by die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) aangesluit en was 'n kandidaat vir die party in die 2016 munisipale verkiesing. Hy is as 'n wyksraadslid van die [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 Julie 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref> In Mei 2019 is Aucamp as 'n afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] aangewys. Hy verteenwoordig die [[Noord-Kaap]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/willem-abraham-stephanus-aucamp/ Willem Abraham Stephanus Aucamp - Volksvergadering] * [https://web.archive.org/web/20200523215320/https://www.parliament.gov.za/person-details/434 Mnr Willem Abraham Stephanus Aucamp - die parlement van Suid-Afrika] {{vertaaluit| taalafk = en| il = Willie Aucamp}} {{Lede van NRVP}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afgevaardigdes van die Nasionale Raad van Provinsies]] sdv9mxr255j1szn3xu5f42t92cgfb7x 2918755 2918753 2026-07-22T14:03:29Z Aliwal2012 39067 duideliker foto 2918755 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Willie Aucamp | beeld = Willem Aucamp in 2026 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Aucamp in 2026 | geboortenaam = Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | orde = Afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] | termynaanvang = 23 Mei 2019 | termyneinde = | voorganger = | opvolger = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2026 as Minister van Landbou en sedert 2024 as Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy het van November 2025 tot Junie 2026 as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing gedien. Hy is 'n voormalige Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Voor sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering was hy een van ses permanente afgevaardigdes van die Noord-Kaap na die Nasionale Raad van Provinsies van 2019 tot 2024. Hy is die seun van die voormalige LP, Cassie Aucamp.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 July 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |website=Parliament of South Africa |accessdate=24 October 2020}}</ref> == Lewensloop == Aucamp is in [[Thabazimbi]] gebore en het aan Hoërskool Frikkie Meyer gematrikuleer. Sy pa, Cassie Aucamp, is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Hy was die leier van die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB). Cassie het in 2003 die AEB verlaat om die [[Nasionale Aksie]] (NA) te vorm. Willie het by die NA aangesluit en was die party se provinsiale leier in Gauteng.<ref>{{cite news |last1=Michaels |first1=Jeremy |title=Love persuades right-winger to join ANC |url=https://www.iol.co.za/news/politics/love-persuades-right-winger-to-join-anc-219215 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=IOL |date=9 Augustus 2004 }}</ref> Die NA het al sy parlementêre verteenwoordiging in die 2004-verkiesing verloor en is spoedig ontbind. Willie het in Julie 2004 met die woordvoerder van die [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), Carol Johnson, getrou. Die egpaar het by die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit. Aucamp se huwelik met Johnson was van korte duur, aangesien Johnson in September 2004 vir egskeiding gevra het, met verwysing na Aucamp se finansiële status en dat sy nie ingelig is oor sy kind wat buite die huwelik gebore is nie.<ref>{{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title='Golden couple' hit the rocks |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=News24 |date=14 September 2004 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222225519/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |url-status=dead }}</ref> Aucamp het later by die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) aangesluit en was 'n kandidaat vir die party in die 2016 munisipale verkiesing. Hy is as 'n wyksraadslid van die [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 Julie 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref> In Mei 2019 is Aucamp as 'n afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] aangewys. Hy verteenwoordig die [[Noord-Kaap]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/willem-abraham-stephanus-aucamp/ Willem Abraham Stephanus Aucamp - Volksvergadering] * [https://web.archive.org/web/20200523215320/https://www.parliament.gov.za/person-details/434 Mnr Willem Abraham Stephanus Aucamp - die parlement van Suid-Afrika] {{vertaaluit| taalafk = en| il = Willie Aucamp}} {{Lede van NRVP}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afgevaardigdes van die Nasionale Raad van Provinsies]] 78wewqt4itdbiovoquyaf5gfgnqzsj6 2918760 2918755 2026-07-22T14:25:47Z Aliwal2012 39067 2918760 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Willie Aucamp | beeld = Willem Aucamp in 2026 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Aucamp in 2026 | geboortenaam = Willem Abraham Stephanus Aucamp | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = [[Thabazimbi]], [[Transvaal]] | sterfdatum = | sterfplek = | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Minister van Landbou | termynaanvang = 1 Julie 2026 | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | adjunk = [[Rosemary Capa]] | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = [[John Steenhuisen]] | opvolger = | orde1 = Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing | termynaanvang1 = 17 November 2025 | termyneinde1 = 30 Junie 2026 | voorganger1 = [[Dion George]] | opvolger1 = | president1 = [[Cyril Ramaphosa]] | orde2 = Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] | termynaanvang2 = 15 Julie 2024 | termyneinde2 = 17 November 2025 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang3 = 14 Junie 2024 | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] | termynaanvang4 = 23 Mei 2019 | termyneinde4 = 28 Mei 2024 | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2026 as Minister van Landbou en sedert 2024 as Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy het van November 2025 tot Junie 2026 as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing gedien. Hy is 'n voormalige Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Voor sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering was hy een van ses permanente afgevaardigdes van die Noord-Kaap na die Nasionale Raad van Provinsies van 2019 tot 2024. Hy is die seun van die voormalige LP, Cassie Aucamp.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 July 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |website=Parliament of South Africa |accessdate=24 October 2020}}</ref> == Lewensloop == Aucamp is in [[Thabazimbi]] gebore en het aan Hoërskool Frikkie Meyer gematrikuleer. Sy pa, Cassie Aucamp, is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Hy was die leier van die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB). Cassie het in 2003 die AEB verlaat om die [[Nasionale Aksie]] (NA) te vorm. Willie het by die NA aangesluit en was die party se provinsiale leier in Gauteng.<ref>{{cite news |last1=Michaels |first1=Jeremy |title=Love persuades right-winger to join ANC |url=https://www.iol.co.za/news/politics/love-persuades-right-winger-to-join-anc-219215 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=IOL |date=9 Augustus 2004 }}</ref> Die NA het al sy parlementêre verteenwoordiging in die 2004-verkiesing verloor en is spoedig ontbind. Willie het in Julie 2004 met die woordvoerder van die [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), Carol Johnson, getrou. Die egpaar het by die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit. Aucamp se huwelik met Johnson was van korte duur, aangesien Johnson in September 2004 vir egskeiding gevra het, met verwysing na Aucamp se finansiële status en dat sy nie ingelig is oor sy kind wat buite die huwelik gebore is nie.<ref>{{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title='Golden couple' hit the rocks |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=News24 |date=14 September 2004 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222225519/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |url-status=dead }}</ref> Aucamp het later by die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) aangesluit en was 'n kandidaat vir die party in die 2016 munisipale verkiesing. Hy is as 'n wyksraadslid van die [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 Julie 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref> In Mei 2019 is Aucamp as 'n afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] aangewys. Hy verteenwoordig die [[Noord-Kaap]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/willem-abraham-stephanus-aucamp/ Willem Abraham Stephanus Aucamp - Volksvergadering] * [https://web.archive.org/web/20200523215320/https://www.parliament.gov.za/person-details/434 Mnr Willem Abraham Stephanus Aucamp - die parlement van Suid-Afrika] {{vertaaluit| taalafk = en| il = Willie Aucamp}} {{Lede van NRVP}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afgevaardigdes van die Nasionale Raad van Provinsies]] pvdpph4vt7lji0df96rnivwbaxbbt82 2918761 2918760 2026-07-22T14:38:24Z Aliwal2012 39067 2918761 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Willie Aucamp | beeld = Willem Aucamp in 2026 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Aucamp in 2026 | geboortenaam = Willem Abraham Stephanus Aucamp | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = [[Thabazimbi]], [[Transvaal]] | sterfdatum = | sterfplek = | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Minister van Landbou | termynaanvang = 1 Julie 2026 | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | adjunk = [[Rosemary Capa]] | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = [[John Steenhuisen]] | opvolger = | orde1 = Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing | termynaanvang1 = 17 November 2025 | termyneinde1 = 30 Junie 2026 | voorganger1 = [[Dion George]] | opvolger1 = | president1 = [[Cyril Ramaphosa]] | orde2 = Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] | termynaanvang2 = 15 Julie 2024 | termyneinde2 = 17 November 2025 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = [[Solly Malatsi]] | opvolger2 = [[Jan de Villiers]] | orde3 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang3 = 14 Junie 2024 | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] | termynaanvang4 = 23 Mei 2019 | termyneinde4 = 28 Mei 2024 | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Willem Abraham Stephanus "Willie" Aucamp''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2026 as Minister van Landbou en sedert 2024 as Lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy het van November 2025 tot Junie 2026 as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing gedien. Hy is 'n voormalige Nasionale Woordvoerder van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Voor sy verkiesing tot die Nasionale Vergadering was hy een van ses permanente afgevaardigdes van die Noord-Kaap na die Nasionale Raad van Provinsies van 2019 tot 2024. Hy is die seun van die voormalige LP, Cassie Aucamp.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 July 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 February 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |website=Parliament of South Africa |accessdate=24 October 2020}}</ref> == Lewensloop == Aucamp is in [[Thabazimbi]] gebore en het aan Hoërskool Frikkie Meyer gematrikuleer. Sy pa, Cassie Aucamp, is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] tot die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verkies. Hy was die leier van die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB). Cassie het in 2003 die AEB verlaat om die [[Nasionale Aksie]] (NA) te vorm. Willie het by die NA aangesluit en was die party se provinsiale leier in Gauteng.<ref>{{cite news |last1=Michaels |first1=Jeremy |title=Love persuades right-winger to join ANC |url=https://www.iol.co.za/news/politics/love-persuades-right-winger-to-join-anc-219215 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=IOL |date=9 Augustus 2004 }}</ref> Die NA het al sy parlementêre verteenwoordiging in die 2004-verkiesing verloor en is spoedig ontbind. Willie het in Julie 2004 met die woordvoerder van die [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), Carol Johnson, getrou. Die egpaar het by die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit. Aucamp se huwelik met Johnson was van korte duur, aangesien Johnson in September 2004 vir egskeiding gevra het, met verwysing na Aucamp se finansiële status en dat sy nie ingelig is oor sy kind wat buite die huwelik gebore is nie.<ref>{{cite news |last1=Joubert |first1=Jan-Jan |title='Golden couple' hit the rocks |url=https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=News24 |date=14 September 2004 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222225519/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Golden-couple-hit-the-rocks-20040913 |url-status=dead }}</ref> Aucamp het later by die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) aangesluit en was 'n kandidaat vir die party in die 2016 munisipale verkiesing. Hy is as 'n wyksraadslid van die [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref>{{cite news |last1=Prins |first1=Lecrecia |title=Maak só by stemlokaal |url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/maak-so-by-stemlokaal-20160719 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=21 Julie 2016 |language=Afrikaans}}</ref><ref>{{cite news |title=Komitee reg om wyk te dien|url=https://www.netwerk24.com/ZA/Kalahari-Bulletin/Nuus/komitee-reg-om-wyk-te-dien-20171128-2 |accessdate=22 Februarie 2020 |newspaper=Kalahari Bulletin |date=30 November 2017 |language=Afrikaans}}</ref> In Mei 2019 is Aucamp as 'n afgevaardigde van die [[Nasionale Raad van Provinsies]] aangewys. Hy het destyds die [[Noord-Kaap]] verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/willem-abraham-stephanus-aucamp/ Willem Abraham Stephanus Aucamp - Volksvergadering] * [https://web.archive.org/web/20200523215320/https://www.parliament.gov.za/person-details/434 Mnr Willem Abraham Stephanus Aucamp - die parlement van Suid-Afrika] {{vertaaluit| taalafk = en| il = Willie Aucamp}} {{Lede van NRVP}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Afgevaardigdes van die Nasionale Raad van Provinsies]] lw7nm787adcf19dxj91cqm240qw4593 0 319080 2918686 2780116 2026-07-21T18:32:40Z CommonsDelinker 1161 "Plaza_Televisa_002.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Túrelio|Túrelio]] verwyder is omrede: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: [https://web.archive.org/web/20150826081907/http://www.televisa.com/instalaciones/326252/televisa-san-ngel] No 2918686 wikitext text/x-wiki [[File:Logo de Grupo Televisa.svg|thumbnail|Televisa Groep Logo]] [[File:TELEVISA CHAPULTEPEC.jpg|thumbnail]] '''Grupo Televisa, S.A.B. de C.V.''' is 'n [[Meksiko|Meksikaanse]] multimassamedia-maatskappy en die grootste in [[Latyns-Amerika]] en die Spaanssprekende wêreld. Dit is 'n groot internasionale vermaaklikheidsonderneming, met baie van die programme wat in die Verenigde State op [[Univision]] uitgesaai word, waarmee dit 'n eksklusiewe kontrak het. {{URL|www.televisa.com}},<br/>{{URL|www.televisa.com/corporativo}} (Corporate) ==Galery== <gallery mode="packed" heights="110px"> Lêer:Logotipo de Televisa.svg Lêer:TelevisaBldgDF.JPG Lêer:Televisa Santa Fé - panoramio.jpg </gallery> == Eksterne skakels == * [http://www.televisa.com/ amptelike webwerf] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mexikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Uitsaaikorporasies]] jyvvkp1wminz0664txn6pc56cun2wx6 0 368777 2918576 2908135 2026-07-21T07:54:44Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918576 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nordiske-flag.jpg|duimnael|Noordse vlae, v.l.n.r.: [[Finland]], [[Ysland]], [[Noorweë]], [[Swede]] en [[Denemarke]].]] [[Lêer:Nordic cross flags of Northern Europe 2019.svg|duimnael|’n Seleksie van amptelike, Skandinawiese kruisvlae in gebruik in Noord-Europa.<br />'''Groter vlae, v.l.n.r.:''' [[Ysland]], [[Faroëreilande]], [[Denemarke]], [[Noorweë]], [[Swede]], [[Finland]];<br />'''Kleiner vlae, v.l.n.r.:''' [[Barra]], [[Suid-Uist]], [[Wes-Riding van Yorkshire|Yorkshire Wes-Riding, VK]] (histories), [[Orkney, Skotland|Orkney]], [[Shetland]], [[Skone]], [[Åland]], [[Pärnu (munisipaliteit)|Pärnu]], [[Setomaa]] (etnies), [[Wepse]] (etnies).]] Die '''Skandinawiese kruis''' is enigeen van verskeie vlae waarop die ontwerp van die '''Noordse of Skandinawiese kruis''', ’n kruissimbool op ’n reghoekige veld waarvan die middel van die kruis na die vlagpaalkant geskuif is, voorkom. Alle onafhanklike Noordse lande het in die moderne tyd sulke vlae aanvaar, en hoewel die Skandinawiese kruis so genoem is weens sy gebruik in die nasionale vlae van die Skandinawiese volke, word die term universeel deur vlagkundiges gebruik in verwysing na die vlae van die Noordse lande maar ook na ander vlae met soortgelyke ontwerpe.<ref>{{en}} [http://www.enchantedlearning.com/geography/flags/scancross.shtml EnchantedLearning.com]<br />{{de}} [http://tmg110.tripod.com/scan_cross.htm Historiese vlae van die wêreld: Die Skandinawiese kruis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200902115335/http://tmg110.tripod.com/scan_cross.htm |date= 2 September 2020 }}; Eric Inglefield: "Fahnen und Flaggen" (in Duits vertaal deur Dagmar Hahn), Delphin Verlag, München 1986, bl. 16</ref> Die skuinskruis staan ook bekend as die Kruis van Sint Filippus die Apostel, wat nie in [[Skandinawië]] nie, maar eerder in [[Griekeland]], [[Frigië]] en [[Sirië]] gepredik het. Die kruis stel die [[Christendom]] voor,<ref name="Jeroen Temperman">{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Khag6tbsIn4C&pg=PA88 |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law: Towards a Right to Religiously Neutral Governance |page=88 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |quote=Talle oorwegend Christelike state vertoon ’n kruis op hul nasionale vlag as verteenwoordigend van die Christendom. Skandinawiese of noordse kruise op die vlae van die Noordse lande – Denemarke, Finland, Ysland, Noorweë en Swede – verteenwoordig ook die Christendom |accessdate=31 Desember 2007}}</ref><ref name="Carol A. Foley">{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=WV7ag4EpHF8C&pg=PA10 |author=Carol A. Foley |title=The Australian Flag: Colonial Relic or Contemporary Icon |publisher=William Gaunt & Sons |quote=Die Christelike kruis is byvoorbeeld een van die algemeen gebruikte simbole ter wêreld en talle Europese lande, soos die Verenigde Koninkryk, Noorweë, Swede, Finland, Denemarke, Ysland, Griekeland en Switserland het die Christelike kruis aanvaar en behou op nul nasionale vlae |accessdate=31 Desember 2007}}</ref><ref name="Andrew Evans">{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9_GfdBAASUQC&pg=PA27 |author=Andrew Evans |title=Iceland |publisher=Bradt |quote=Volgens oorlewering het ’n rooi doek met ’n wit kruis uit die lug geval ten tyde van die 13de eeuse Waldemarslag, waarna die Dene die oorwinning geniet het. As kenteken van goddelike reg het Denemarke sy kruis in die ander Skandinawiese lande waar hy regeer het, vertoon en soos elke volk onafhanklikheid verkry het, het hulle ook die Christelike simbool geïnkorporeer |accessdate=31 Desember 2007}}</ref> en die kenmerkende skuif van die middel na die vlagpaalkant is vroeg-modern en is op 11 Junie 1748 vir die eerste maal beskryf as die Deense burgerlike vaandel vir handelskepe, waar gespesifiseer is dat die skuif van die kruis na die vlagpaalkant soos volg moet wees: “die eerste twee velde moet vierkantig wees en die buitenste velde moet {{frac|6|4}} van daardie lengte wees.” Die Deense ontwerp is aanvaar vir die vlae van [[Vlag van Noorweë|Noorweë]] (burgerlike vaandel 1821) en [[Vlag van Swede|Swede]] (1906) wat albei afgelei is van ’n algemene vaandel wat gedurende die [[Unie tussen Swede en Noorweë]] tussen 1818 en 1844 gebruik is, asook [[Vlag van Ysland|Ysland]] (1915) en [[Vlag van Finland|Finland]] (1917); sommige onderafdelings van hierdie lande het dit ook as inspirasie vir hul vlae gebruik. Die vlag van Noorweë was die eerste vlag met die Skandinawiese kruis in drie kleure. Alle Noordse vlae mag as gonfalon vertoon word. == Vlagformate == <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Generic Nordic Cross.svg| Tweekleur Skandinawiese kruis Lêer:3-Color Generic Nordic Cross.svg| Driekleur Skandinawiese kruis Lêer:Nordic Swallowtail Flag.svg| Tweekleur Swawelstert Skandinawiese kruis Lêer:Tricolor Nordic Swallowtail Flag.svg| Driekleur Swawelstert Skandinawiese kruis </gallery> == Vlae van die Noordse lande == Let wel dat sommige van hierdie vlae histories is. Let ook op dat vlagverhoudinge tussen die verskillende vlae kan wissel en soms selfs tussen verskillende weergawes van dieselfde vlag. Die [[vlag van Groenland]] is die enigste nasionale vlag van ’n Noordse land of gebied sonder ’n Skandinawiese kruis. Toe Groenland selfregering verkry het, is die huidige vlag – met ’n grafiese ontwerp uniek aan Groenland – in Junie 1985 aanvaar deur veertien stemme daarvoor teen elf ter ondersteuning van ’n voorgestelde groen-en-wit Skandinawiese kruis.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.dr.dk/nyheder/indland/nu-vajer-det-groenlandske-flag-over-danmark |title=Nu vajer det grønlandske flag over Danmark |accessdate=24 Junie 2016}}</ref> <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark.svg| [[Vlag van Denemarke]] Lêer:Flag of Finland.svg| [[Vlag van Finland]] Lêer:Flag of Norway.svg| [[Vlag van Noorweë]] Lêer:Flag of Sweden.svg| [[Vlag van Swede]] Lêer:Flag of Iceland.svg| [[Vlag van Ysland]] </gallery> === Denemarke === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark.svg| [[Vlag van Denemarke]] sedert 1748 Lêer:Flag of Denmark (state).svg| Staatsvlag van Denemarke (17de eeu) Lêer:Naval Ensign of Denmark.svg| Vlootvaandel van Denemarke (17de eeu). Let op die donkerder ''kraprød''-kleur (1939). Lêer:Royal Standard of Denmark.svg| Koninklike standaard van Denemarke Lêer:Standard of the Crown Prince of Denmark.svg| Standaard van [[Christian, kroonprins van Denemarke]] Lêer:Standard of the Regent of Denmark.svg| Standard van die Regent van Denemarke Lêer:Standard of the Royal House of Denmark.svg| Standaard van die koningshuis; gebruik deur ander lede van die koninklike familie Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| [[Vlag van die Faroëreilande]] (1919) </gallery> === Finland === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Finland.svg| [[Vlag van Finland]] sedert 1918 Lêer:Flag of Finland (state).svg| Staatsvlag van Finland (1978) Lêer:Military Flag of Finland.svg| Oorlogsvlag en vlootvaandel van Finland (1918) Lêer:Flag of the President of Finland.svg| Vlag van die President van Finland, met die Vryheidskruis in die skildhoek (1978) Lêer:Flag of Finnish yacht clubs.svg| Finse seiljagklubvaandel. Goedgekeurde klubembleem in die skildhoek (1919) Lêer:Flag of Åland.svg| [[Vlag van Åland]] (1954) </gallery> === Noorweë === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Norway.svg| [[Vlag van Noorweë]] 1821 tot 1844 en sedert 1899 Lêer:Flag of Norway, state.svg| Vlootvaandel van Noorweë sedert 1905, burgerlike staatsvlag sedert 1899 Lêer:Flag of Norway (1814–1821).svg| Vorige vlag van Noorweë, 1814 tot 1821 Lêer:Swedish and Norwegian naval ensign (1815–1844).svg| Die algemene vlootvaandel en oorlogsvlag van Swede en Noorweë, 1815 tot 1844 Lêer:Norge-Unionsflagg-1844.svg| Handelsvlag van Noorweë, 1844 tot 1898 met die uniewapen wat die unie met Swede verteenwoordig Lêer:Naval Ensign of Norway (1844-1905).svg| Vlootvaandel en staatsvlag van Noorweë, 1844 tot 1905 </gallery> === Swede === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Sweden.svg| [[Vlag van Swede]] sedert 1906 Lêer:Naval ensign of Sweden.svg| Vlootvaandel van Swede Lêer:Royal standard of Sweden.svg| Koninklike standaard van Swede met die groter wapenskild soos gebruik deur die koning van Swede Lêer:Sweden-Royal-flag-lesser-coa.svg| Koninklike standaard van Swede met die kleiner wapenskild (die koningshuis gebruik die groter wapenskild) Lêer:Swedish norwegian union flag.svg| Vlag van Swede 1844–1905 wat die Unie tussen Swede en Noorweë verteenwoordig Lêer:Skånska flaggan.svg| Vlag van die Sweedse provinsie [[Skone]] en die streek [[Skåneland]] </gallery> === Ysland === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Iceland.svg| [[Vlag van Ysland]] sedert 1944 Lêer:Flag of Iceland (state).svg| Staatsvlag van Ysland Lêer:Flag of the President of Iceland.svg| Vlag van die President van Ysland Lêer:Customs Flag and Ensign of Iceland.svg| Vlag van die Yslandse Doeanedirektoraat </gallery> === Kalmarunie === Die historiese vlag van die [[Kalmarunie]] wat Denemarke, Swede en Noorweë tussen 1397 en 1523 verenig het. Geen prentegeskiedenis van die vlag het behoue gebly nie. Die vlag wat vertoon word is ’n rekonstruksie gebaseer op verwysings in briewe van 1430 deur [[Erik van Pommere]]. <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Kalmar Union.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Kalmarunie </gallery> == Nieamptelike Noordse vlae == Hierdie vlae het óf nie amptelike status nie óf dit verteenwoordig privaat entiteite. Dit is nie amptelik aanvaar nie en die gebruik daarvan bly beperk. <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark Bornholm.svg| Nieamptelike vlag van die Deense provinsie [[Bornholm]] (1970’s) Lêer:Flag of Jutland.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die vlag van [[Jutland]], ontwerp deur Per Kramer (1975)<ref>{{da}} {{cite web |title=Kunstavisen på internettet – Artikler |url=http://www.netgallery.dk/kunstavisen/artikler/artikel_2001_09_1.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002112217/http://www.netgallery.dk/kunstavisen/artikler/artikel_2001_09_1.asp |archive-date=2 Oktober 2008 }}</ref> (geen opgetekende werklike gebruik) Lêer:Jutland flag proposal.svg| {{FIAV|proposal}} Nog ’n voorstel vir ’n vlag van Jutland, dateer uit 1972 (nie in gebruik) Lêer:Proposed flag of Greenland (1984).svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir ’n vlag van Groenland, in 1984 ontwerp deur Sven Tito Achen. Verwerp ten gunste van die nie-skandinawiesekruisvlag Lêer:Flag of the Finland Swedes.svg| Nieamptelike vlag wat die Sweedssprekende minderheid in Finland verteenwoordig. Moet saam met die Finse nasionale vlag vertoon word (1902) Lêer:Hvítbláinn.svg| {{FIAV|historical}} Vorige nieamptelike vlag van Ysland (ca. 1900) Lêer:Flag of Iceland - 1914 Proposal.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die vlag van Ysland, in 1914 ontwerp deur Magnús Þórðarson Lêer:Flag of Nasjonal Samling.svg| Vlag van die Noorse fascistiese party, Nasjonal Samling, 1933–1945 Lêer:Sverigefinskaflaggan.svg| Nieamptelike vlag van die Finssprekende minderheid in Swede Lêer:Vendsysselflag.svg| Nieamptelike vlag van die Deense distrik Vendsyssel Lêer:Norrlandsflaggan.svg| Nieamptelike vlag van [[Norrland]], die noordelikste landsdeel van Swede Lêer:Flag of Ladonia with contours.svg| Vlag van Ladonia, ’n mikrovolk in Suid-Swede Lêer:Flag of Gotland.svg| Vlag van [[Gotland]], die nieamptelike vlag van die Sweedse eiland Gotland Lêer:Flag of Hälsingland.svg| Vlag van die Sweedse provinsie [[Hälsingland]] Lêer:Flag of Härjedalen.svg| Nieamptelike vlag van die Sweedse provinsie [[Härjedalen]] </gallery> == Vlae buite die Skandinawiese lande == === Armenië === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Ejmiatsin.svg| Vlag van [[Vagharshapat|Ejmiatsin]] </gallery> === Duitse Orde === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the State of the Teutonic Order.svg| Vlag van die Staat van die [[Duitse Orde]] 1230 tot 1525 </gallery> === Estland === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of et-Parnu.svg| Vlag van Pärnu Lêer:Türi valla lipp.svg| Vlag van Türi Lêer:Flag of Setomaa.svg| Vlag van Setomaa Lêer:Estonia-nordic-cross-flag.pdf| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die [[vlag van Estland]] Lêer:Estonian alternative flag proposal.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die vlag van Estland (2) Lêer:Estonian alternative flag proposal2.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die vlag van Estland (3) Lêer:Flag of Estonia proposed in 1919.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die vlag van Estland (1919) </gallery> === Letland === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Aluksne flag.svg| Vlag van Alūksne Lêer:Grobiņas novads Flag.png| Vlag van Grobiņa-munisipaliteit Lêer:Bandera Cesis.png| Vlag van Cēsis Lêer:Flag of Ventspils.svg| Vlag van [[Ventspils]] Lêer:Ventspils novada karogs.svg| Vlag van Ventspils-munisipaliteit Lêer:Nordic cross proposal for Latvia flag.png| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die [[vlag van Letland]] </gallery> === Litaue === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Nordic cross proposal for Lithuanian flag.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel vir die [[vlag van Litaue]] </gallery> === Duitsland === Ontwerpe met die Skandinawiese kruis, soortgelyk aan dié van Denemarke, Swede en Noorweë se vlae is in 1919 (na [[Eerste Wêreldoorlog|WOI]]) en 1948 (na [[Tweede Wêreldoorlog|WOII]]) voorgestel as nasionale vlag vir Duitsland. Die Skandinawiese kruis kom vandag voor in sommige stads- en distriksvlae of wapenskilde. <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Teutonic Order.svg| [[Duitse Orde|Duitse Ridders]] en hul staat Lêer:Flag of Denmark.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Deense monarg, vertoon in sy kapasiteit as hertog van Holstein, Schleswig en Lauenburg. Die drie hertogdomme is in 1864 aan [[Keiserryk Oostenryk|Oostenryk]] en [[Pruise]] gesedeer na afloop van die Tweede Duits-Deense Oorlog.<ref>In 1844 het pro-Duitse nasionaliste in die hertogdomme Holstein en Schleswig ’n blou-wit-rooi driekleur geskep as ’n simbool vir onafhanklikheid wat wydverspreide gebruik geniet het. In 1845 het Denemarke gereageer deur alle ander vlae buiten die Deense een hier uitgebeeld, te verbied. Hierdie verbod is toegepas so lank as wat Denemarke die drie hertogdomme (Holstein en Lauenburg: effektief tot 1863, Schleswig: effektief tot 1864) beheer het. Gebruik van die Deense vlag is weer verbied deur die afgeskeide regering wat die drie hertogdomme tussen 1848 en 1851 opgeëis het.</ref> Lêer:Flagge Herzogtum Oldenburg.svg| Burgerlike vlag van Oldenburg<ref>{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/de-ol815.html |title=Groothertogdom Oldenburg 1815–1918 (Nedersakse, Duitsland) |website=Flagspot.net |accessdate=28 Desember 2017 }}</ref> Lêer:War Ensign of Germany 1871-1892.svg| Vorige Noord-Duitse Federale Vlootvaandel (1867–71), [[Reichskriegsflagge]] Lêer:War Ensign of Germany 1938-1945.svg| Vorige oorlogsvaandel van [[Nazi-Duitsland]] (1938–1945), nou onwettig in Duitsland Lêer:Flag of Saar (1947–1956).svg| Vlag van die Protektoraat Saarland Lêer:Proposed German National Flag 1919.svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir Duitsland, circa 1919 Lêer:German Resistance Flag Proposal 1944.svg| {{FIAV|proposal}} Vlag voorgestel deur die samesweerders van die komplot van 20 Julie teen Hitler; word deesdae in ’n regsgesinde konteks gebruik.<ref>{{de}} {{cite news |title=Pegida und das Symbol der Hitler-Attentäter |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/wirmer-flagge-pegida-und-das-symbol-der-hitler-attentaeter-1.2593682 |accessdate=20 Julie 2020 |work=[[Süddeutsche Zeitung]] |date=3 Augustus 2015 |ref=sz-pegida}}</ref> Lêer:Proposed German National Flag 1948.svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir [[Wes-Duitsland]] (1948) </gallery> === Frankryk === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Calais.svg| Vlag van [[Calais]] Lêer:Flag of Normandy.svg| {{FIAV|alternate}} Alternatiewe vlag van [[Normandië]] Lêer:Normandy flag falaise.svg| {{FIAV|alternate}} Alternatiewe vlag van Normandië </gallery> === Georgië === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Tbilisi.svg| Vlag van [[Tbilisi]] Lêer:Flag of Georgian Orthodox Church.svg| Vlag van die [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk]] </gallery> === Nederland === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Aldtsjerk flag.svg| Vlag van [[Aldtsjerk]] Lêer:Flag of Bedum.svg| Vlag van [[Bedum]] Lêer:Hof van Twente vlag.svg| Vlag van [[Hof van Twente]] Lêer:Koewacht vlag.svg| Vlag van [[Koewacht]] Lêer:Vlagrosmalen.jpg| Vlag van [[Rosmalen]] Lêer:Skarsterlan flag.svg| Vlag van [[Skarsterlân]] Lêer:Flag of Tilburg.svg| Vlag van [[Tilburg]] Lêer:Utrechtse Heuvelrug vlag.svg| Vlag van [[Utrechtse Heuvelrug]] Lêer:Wierden vlag.svg| Vlag van [[Wierden]] Lêer:Flag of wouw.png| Vlag van [[Wouw]] </gallery> === Brasilië === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Areias bandeira.png| Vlag van Areias, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Bandeira borborema.gif| Vlag van Borborema, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Bandeira de Carmo do Paranaíba, MG.png| Vlag van Carmo do Paranaíba, [[Minas Gerais]] Lêer:Bandeira chapadinha ma.svg| Vlag van Chapadinha, [[Maranhão]] Lêer:Bandeira Colorado RS.jpg| Colorado, [[Rio Grande do Sul]] Lêer:BandeiraDomingosMartinsES.jpg| Vlag van Domingos Martins, [[Espírito Santo]] Lêer:Bandeira escada.jpg| Vlag van Escada, [[Pernambuco]] Lêer:Bandeira frei martinho.jpg| Vlag van Frei Martinho, [[Paraíba]] Lêer:Bandeira grao para.jpg| Vlag van Grão Pará, [[Santa Catarina]] Lêer:Bandeiraguaira.jpg| Vlag van Guaíra, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Bandeira de Itu.jpg| Vlag van Itu, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Bandeiralagoaformosa.jpg| Vlag van Lagoa Formosa, [[Minas Gerais]] Lêer:Bandeira-Nova Prata.jpg| Vlag van Nova Prata, [[Rio Grande do Sul]] Lêer:Bandeira peritiba.jpg| Vlag van Peritiba, [[Santa Catarina]] Lêer:Piraporadobomjesus bandeira.png| Vlag van Pirapora do Bom Jesus, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Santoantoniodopinhal bandeira.png| Vlag van Santo Antônio do Pinhal, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] Lêer:Bandeira SantoCristo RioGrandedoSul Brasil.svg| Vlag van Santo Cristo, [[Rio Grande do Sul]] </gallery> === Oekraïne === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Volyn Oblast.svg| Vlag van [[Wolhin-oblast]] Lêer:Flag of Zhytomyr.svg| Vlag van [[Zjytomyr]] Lêer:Flag of Bershad raion.svg| Vorige vlag van Bershad-rajon Lêer:Flag of Khrestivka.svg| Vlag van Kirowske </gallery> === Verenigde Koninkryk === ’n Aantal vlae vir plekke in die Verenigde Koninkryk (hoofsaaklik [[Skotland]]) is gebaseer op die Skandinawiese kruis en is bedoel om die Skandinawiese erfenis wat gedurende die Wikingtydperk en deur die Hoë Middeleeue na die [[Britse Eilande]] gebring is. <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Shetland.svg| Vlag van [[Shetland]] (2005) Lêer:2007 Flag of Orkney.svg| Vlag van [[Orkney, Skotland|Orkney]] (2007) Lêer:Caithness Flag.svg| Vlag van Caithness (2016) Lêer:West Riding Flag.svg| Vlag van Wes-Riding van Yorkshire (2013) Lêer:Former Flag of Orkney.svg| Sint Magnus-kruis, vorige nieamptelike vlag van Orkney (1990’s) Lêer:Flag of South Uist.svg| Vlag van die eiland [[Suid-Uist]] (erken in 2017)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hebrides-news.com/south-uist-flag-28617.html |title=Suid-Uist-vlag |website=Hebrides-news.com |accessdate=28 Desember 2017 |archive-date=29 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229052418/http://www.hebrides-news.com/south-uist-flag-28617.html |url-status=dead }}</ref> Lêer:Isle of Barra flag.svg| Eiland Barra (erken in 2017)<ref name="barra-flag-bbc">{{en}} {{cite web |title=Eiland Barra se vlag amptelik erken |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-highlands-islands-42094599 |publisher=BBC News |accessdate=26 Mei 2018}}</ref> Lêer:Flag of Sutherland 2018.svg| Vlag van Sutherland (erken in 2018)<ref name="sutherland-flag-scotsman">{{en}} {{cite web |title=Nuwe vlag verteenwoordig area se Wiking-verlede |url=https://www.scotsman.com/lifestyle/new-flag-represents-area-s-viking-history-1-4845369 |publisher=Scotsman |accessdate=18 Desember 2018}}</ref> Lêer:Flag of the Isle of Skye.svg| Vlag van die eiland Skye (2020) </gallery> === Verenigde State === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Bayamon.svg| Vlag van Bayamón, [[Puerto Rico]] Lêer:Flag of Little Rock, Arkansas.svg| Vlag van [[Little Rock]], [[Arkansas]] Lêer:Staunton flag1.png| Vlag van Staunton, [[Virginië]] Lêer:Flag of the Puerto Rican Independence Party.svg| Vlag van die [[Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty]] Lêer:Flag of the City of Wilmington.png| Vlag van [[Wilmington, Delaware]] Lêer:Flag of the US Episcopal Church.svg| Vlag van die Episkopaalse Kerk Lêer:Flag of Portland, Oregon.svg| Vlag van [[Portland, Oregon]] Lêer:Flag of New Milford, Connecticut.svg| Vlag van Nieu-Milford, [[Connecticut]] Lêer:Flag of Tallahassee, Florida (1916–1920s).png| Vorige vlag van [[Tallahassee]], [[Florida]] (1916–c.1920’s) </gallery> === Ander === <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Andalucía (Valle).svg| Vlag van Andalucía, [[Colombia]] Lêer:Proposed flag of Belarus (1992).svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde [[Belarus]], 1992 Lêer:Zastava Pule.svg| Vlag van [[Pula]], [[Kroasië]] Lêer:Flag of Calais.svg| Vlag van [[Calais]], [[Frankryk]] Lêer:Flag of Normandy.svg| Alternatiewe vlag van [[Normandië]], [[Frankryk]] Lêer:Flag of Georgian Orthodox Church.svg| Vlag van die [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk]] Lêer:Greek Royal Flag 1863.svg| Koninklike standaard van Griekeland (1863). Nota: George I was ook ’n prins van Denemarke. Lêer:Baandera de Hrias.png| Vlag van Hernandarias, [[Paraguay]] Lêer:Bandera de Mizoram.svg| Vlag van Mizoram, [[Indië]] Lêer:Flag of Stavropol Krai.svg| Vlag van [[Stawropol-krai]], [[Rusland]] Lêer:Naval Ensign of South Africa (1952-1981).svg| Vlootvaandel van [[Suid-Afrika]], 1952 tot 1981 Lêer:Naval Ensign of Tonga.svg| Vlootvaandel van [[Tonga]] Lêer:Bandera de Tudela.svg| Alternatiewe vlag van Tudela, Navarre, [[Spanje]] Lêer:Flag of Tbilisi.svg| Vlag van [[Tbilisi]], [[Georgië]] Lêer:Flag of Westarctica.png| Vlag van [[Wes-Arktika]], ’n [[mikronasie]] wat [[Marie Byrd-land]] in [[Antarktika]] opeis Lêer:Flag of Ladonia with contours.svg| Ladonia (mikrovolk); let op dat die wit lyne nie op die vlag self sigbaar is nie, tog word dit as Skandinawiese kruis geag omdat dit ’n opgekookte Sweedse vlag verteenwoordig Lêer:Komi Nordic cross flag.svg| Nieamptelike vlag van die [[Republiek Komi]], gebruik deur aktiviste Lêer:Flag of Amambay.svg| Vlag van Amambay, [[Paraguay]] Lêer:Flag of the Principality of Snake Hill.svg| Vlag van die Prinsdom Snake Hill (mikrovolk) </gallery> == Etniese vlae == <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Ingrian people.svg|Nieamptelike vlag van Ingermanlandsfinne, ontwerp in 1919<ref>{{ru}} {{cite book |last1=Пюккенен |first1=А. Ю. |last2=Сыров |first2=А. А. |title=Что такое Ингерманландия? Краткое введение в историю ингерманландских финнов |trans-title=Wat is Ingermansland? ’n Kort inleiding tot die geskiedenis van die Ingermanlandsfinne |location=Sint Petersburg |publication-date=2002 }}</ref><ref>{{ru}} {{cite news |last1=Пюккенен |first1=А. Ю. |title=Геральдика Невского края |trans-title=Neva-streek heraldiek |work=Санкт-Петербургские ведомости |location=Saint Petersburg |publisher=АО Издательский дом «С.-Петербургские ведомости» |publication-date=30 Mei 2011}}</ref> Lêer:Flag of Vepsia.svg|Vlag van die Wepse sedert 1992, ontwerp deur Vitaly Dobrynin. In 2000–2005 gebruik as die amptelike vlag van die Wese outonome streek in Oos-Karelië Lêer:KarelianNationalFlag.svg|{{FIAV|historical}} Voormalige amptelike vlag van [[Oos-Karelië]], ontwerp deur Akseli Gallen-Kallela Lêer:Flag of the Finland Swedes.svg|Vlag van die Sweedssprekende Finne (1918)<ref>{{sv}} {{cite journal |date=Desember 2006 |title=Hur ser Svenskfinland ut om 100 år? |journal=Medborgarbladet |volume=61 |issue=4 |pages=20 |publisher=Svenska folkpartiet RP |location=Helsinki |url=http://www.sfp.fi/files/Medborgarblad/MED%204_06.pdf |format=PDF |accessdate=6 Junie 2008 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721123258/http://www.sfp.fi/files/Medborgarblad/MED%204_06.pdf |archive-date=2011-07-21}}</ref><ref name="fotw.net">{{en}} {{cite web |url= https://www.fotw.info/flags/xn_fi-se.html |title=Sweedssprekende bevolking in Finland |accessdate=6 Junie 2008 |author=Engene, Jan Oskar |date=10 Maart 1996 |publisher=Flags of the World}}</ref> Lêer:Flag of Frisia.svg|{{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Groter-Friesland (2006)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.groepfanauwerk.com/homeIflagge.html |title=Interfrisian flag |publisher=[[:fy:Groep fan Auwerk|Groep fan Auwerk]] |accessdate=1 Desember 2015 }}</ref> Lêer:Mikmaq State Flag.svg|Vlag van die Mi'kmaqvolk, Kanada (horisontale weergawe) Lêer:Normandy flag falaise.svg|Falaisekruis (Croix de Falaise); [[Falaise]] in Normandië was die geboorteplek van [[Willem I van Engeland|Willem die Veroweraar]] Lêer:Flag of Setomaa.svg|Vlag van Setos Lêer:Vinland flag.svg|Die “Vinlandvlag”, gebruik deur die musiekgroep ''Type O Negative'' en soortgelyk aan die een wat deur die Prinsdom Noordwoude gebruik word </gallery> == Sportverenigings == <gallery align="center" widths="150"> Lêer:IFK-Flagga.svg| Vlag van Idrottsföreningen Kamraterna (Swede) </gallery> == Fiktief == <gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Latveria.svg| Vlag van Latveria, ’n fiktiewe volk in die Marvel prenteboekwêreld </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Suiderkruisvlae]] * [[Unievlag]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |title=The world encyclopedia of flags : The definitive guide to international flags, banners, standards and ensigns |author=Alfred Znamierowski |year=2002 |publisher=Hermes House |location=Londen |isbn=1-84309-042-2 |pages=103 en 134 |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi0000znam/page/103}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Nordic Cross flags|Skandinawiese kruis}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/xx-scand.html Uitgebreide versameling van amptelike en nieamptelike skandinawiesekruisvlae (by ''Flags of the World'').] {{Normdata}} [[Kategorie:Skandinawië]] [[Kategorie:Vlae]] 8182893fxzuhqrnricfyuo85nzycaif 0 370870 2918898 2903501 2026-07-23T11:16:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918898 wikitext text/x-wiki [[Lêer:The Boer War, 1899 - 1902 Q82962.jpg|duimnael|Tweede Vryheidsoorlog, 1899–1902, die 94-ponder Creusot '[[Long Tom]]'-kanon skiet op Britse magte tydens die [[beleg van Mafeking]] wat van Oktober 1899 tot Mei 1900 geduur het.]] [[Lêer:ZuluWarriors adj.jpg|duimnael|Zoeloekrygers]] [[Lêer:German trench Delville Wood September 1916.jpg|duimnael|Delvillebos, verwoesting 1916.]] Die '''militêre geskiedenis van Suid-Afrika''' beskryf die [[Krygsgeskiedenis|geskiedenis van konflik en gewapende magte]] oor 'n tydperk wat strek vanaf die begin van die [[geskiedenis]] tot die huidige tyd. Dit dek [[Burgeroorlog|burgeroorloë]], [[Oorlog|oorloë]] van aggressie en van selfverdediging binne [[Suid-Afrika]] en teen die land. Dit sluit die geskiedenis in van konflik wat in die moderne Suid-Afrika en in naburige gebiede geveg is, in beide wêreldoorloë en in moderne internasionale konflikte. Tussen 200 000 en 100 000 jaar gelede het moderne mense regdeur [[Afrika]] begin ontwikkel, insluitend Suid-Afrika. Die eerste mense was die voorouers van die [[San]], wat later met suidbewegende Khoi-herders uit die noorde ontmoet het en gesamentlik as die [[Khoisan]] bekend geword het.<ref name=BriefHistory>{{cite web|title=Brief history|url= https://saspecialist.southafrica.net/za/es/topics/entry/brief-history|access-date= 7 Julie 2022|lang=en|website=SASpecialist}}</ref> Aangesien die vroegste bewyse van prehistoriese oorlogvoering in 'n Mesolitiese begraafplaas in Jebel Sahaba gevind is, vasgestel is om ongeveer 14 000 jaar oud te wees,<ref name="Keeley page 37">{{cite book|last1=Keeley|first1=Lawrence H|title=War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage|page= 37|lang=en}}</ref>{{rp|37}} kan aanvaar word dat konflik van die vroegste tye ook deel van die samelewing in Suid-Afrika was. Die Khoisan het ongeveer dieselfde tyd (300 n.C.) na die Kaapse Skiereiland en omstreke afgedryf. Verder noord het vroeë [[Ystertydperk]]groepe die [[Limpoporivier]] oorgesteek, wie se afstammelinge sowat 1 000 jaar later die Afrika-koninkryk [[Mapungubwe]] gevorm het en met Indië, Arabië en China begin handel dryf het.<ref name=BriefHistory /> Konflik tussen die inheemse inwoners en die Europese ontdekkers het reeds vroeg voorgekom met die [[Slag van Soutrivier]] op 1 Maart 1510 as die eerste skermutseling tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van Francisco de Almeida en die inheemse Khoikhoi.<ref name="SteenkampAssegais">{{Cite book|last1=Steenkamp|first1=Willem|author-link1=Willem Steenkamp|title=Assegais, Drums & Dragoons: A Military And Social History Of The Cape|publisher=Jonathan Ball Publishers|year=2012|isbn=978-1-86842-479-5|location=Cape Town|pages=2, 3 & 4}}</ref> In [[1652]] het [[Jan van Riebeeck]] en sy 90-man uit [[Nederland]] aangekom en 'n skeepssteunpos aan Tafelbaai gestig. Die Kaap het 'n belangrike punt beide geografies en polities geword, aangesien dit op die enigste vroeë handelsroete vanaf Europa en die Amerikas na Indië, die 'Spesery-eilande' van die Oos-Indiese Eilande, en die Ooste was. Oor die volgende 200 jaar het verskeie golwe van ander Europese en Indiese setlaars ook opgedaag en konflik het 'n inherente deel van uitbreidingspogings deur inheemse en nuwe aankomelinge geword.<ref name=BriefHistory /> Daarna het die Nederlanders, Britte en tot 'n mate ook die Franse geveg om beheer oor die Kaap, met die Britte wat uiteindelik in 1806 geseëvier het. Verskeie Boere het daarna die binneland ingetrek om Britse heerskappy te ontsnap.<ref name=BriefHistory /> Dit was ook die begin van die [[Mfecane]] (‘die verstrooiing, die verplettering’) van Swart Afrikane wat in [[Zoeloeland]] begin het, die [[Drakensberge]] oorgesteek het en deur die huidige Vrystaatse provinsie gevee het. Aangespoor deur die Zoeloe-krygerkoning [[Shaka]] se groeiende militarisme, het dit 'n verwarrende maalstroom van beweging en bloedbad geword. Die toevoeging van die [[Voortrekkers]] op soek na grond en die nuut aangekome [[1820-Setlaars|1820 Britse Setlaars]] by hierdie mengsel het verdere konflikpotensiaal gebring. Die laat 1800's het die ontdekking van Suid-Afrika se enorme [[goud]]- en [[diamant]]rykdom beleef en imperiale aandag van Brittanje getrek.<ref name=BriefHistory /> Gedurende die 20ste eeu was Suid-Afrika betrokke by drie totale oorloë, die Tweede Vryheidsoorlog, en twee Wêreldoorloë. Hierdie konflikte vorm die basis van wat later sou kom, die [[Koue Oorlog]] in Suider-Afrika en die proliferasie van onderlingverbinde konflikte in die streek tussen 1960 en 1990.<ref>{{cite book|last1=Van der Waag|first1= Ian|year= 2018|title= Military History of Modern South Africa|place=Havertown|publisher=Casemate Publishers|lang=en}}</ref> [[Apartheid]] lei 'n tydperk van 1948 tot die vroee 1990s in van geïnstitusionaliseerde rassisme en die onderdrukking van nie-blankes, waartydens die [[African National Congress]] (asook ander swart-nasionalistiese bewegings) verbied is en hul leiers, insluitend [[Nelson Mandela]], na die gevangenis op Robbeneiland verban is. Die tydperk het groeiende eksterne en interne weerstand ontlok wat na die ontbanning van die ANC, die vrylating van Mandela en sy medegevangenes en die eerste algemene demokratiese verkiesing van 1994 het die geboorte van die nuwe Suid-Afrika ingelui.<ref name=BriefHistory /> Die herinnering aan gewapende konflik is deel van verskeie Suid-Afrikaanse identiteite. Afrika-nasionaliste onthou met trots vroeëre Afrika-leiers soos Maqoma, [[Sekhukhune]] en [[Bhambatha|Bambata]] wat Europese verowering teëgestaan het. Zoeloe-nasionaliste neem inspirasie uit die vegterlegende van [[Shaka]]. Afrikanernasionaliste kyk terug op oorwinnings soos [[Slag van Bloedrivier|Bloedrivier]] of [[Slag van Majuba|Majuba Heuwel]] en griewe soos Britse [[konsentrasiekampe]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Vir baie [[Anglo-Afrikane|Engelssprekende blankes]] wek name van wêreldoorloggevegte soos [[Delvillebos| Delville Wood]] en [[Alamein|El Alamein]] 'n gevoel van gedeelde opoffering met [[Brittanje]] en sy ander heerskappye in 'n globale stryd om “vryheid”.<ref>{{cite book|first1=Timothy J.|last1=Stapleton|year=2010|title=A Military History of South Africa: From the Dutch-Khoi Wars to the End of Apartheid|place= Santa Barbara|publisher= Praeger Security International|page= ix|lang=en|isbn=978-0313365898|url=https://www.amazon.com/Military-History-South-Africa-International/dp/031336589X|access-date=5 February 2023}}</ref> == Voorgeskiedenis == Die suidelike deel van [[Afrika]] was bewoon deur die [[San]]-mense voor die aankoms van enige Europese setlaars in Suid-Afrika. Wat die [[militêr]]e geskiedenis van Suid-Afrika betref, het Afrika-stamme gereeld oorlog teen mekaar gevoer en bondgenootskappe gesluit om te oorleef. Die opeenvolging van [[Bantoevolke|Bantoe]]-immigrante uit [[Sentraal-Afrika]] gedurende die tyd van die Bantoe-uitbreiding het aanvanklik gelei tot die vorming van saamgestelde stamme soos die Masarwa. Na 'n geruime tyd het Bantoe-immigrante met groter magte baie van die tradisionele San-gebiede binnegeval. [[Argeologie]]se navorsing dui daarop dat elke Bantoe-opeenvolgingsgolf beter wapens gehad het as hul voorgangers, wat hulle in staat gestel het om die oostelike dele van Suid-Afrika te oorheers en sodoende die [[Khoisan]] in minder herbergsame dele van die land te dwing.<ref name=ETH>{{cite book|title=Ethnography and Condition of South Africa Before A.D. 1505|url=https://www.amazon.com/Ethnography-Condition-South-Africa-Before/dp/B002HRE1FE|first1=George McCall |last1=Theal|place=London|year=1919|lang=en|access-date=5 February 2023}}</ref> Ongeveer die middel van die 18de eeu het verskeie botsings plaasgevind tussen die Khoisan en die opkomende Bantoe-stamme, bekend as die Batlapin en die kragtiger [[Rolong|Barolog]]. Hierdie invallers sou die wat oorwin is, as [[slaaf|slawe]] neem en na hulle as die Balala verwys. Gedurende die geveg was die verdedigers gewapen met sterk boë en vergiftigde pyle; hulle het ook die assegaai en strydbyl gebruik en hul liggame met 'n klein skild beskerm. In 'n geveg in die oop vlakte het hulle min kans gehad om die invallers te verslaan, maar toe hulle op 'n berg of tussen rotse aangeval is, het hulle daarin geslaag om van hul vyande af te slaan.<ref name=ETH /> == Eerste militêre kontak met Europeërs == [[Lêer:Death of Almeida.jpg|duimnael|Dood van de Almeida tydens die Slag van Soutrivier]] {{hoofartikel|Slag van Soutrivier}} Die Slag van Soutrivier was 'n skermutseling<ref name="SteenkampAssegais" /> tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van [[Francisco de Almeida]] en die inheemse !Uriǁ’aekua, ('Goringhaiqua' volgens Nederlandse spelling),<ref>{{Cite journal|last1=Goodwin|first1=A. J. H.|date=1952|title=Jan van Riebeeck and the Hottentots 1652–1662|url=https://www.jstor.org/stable/3887530|journal=The South African Archaeological Bulletin|volume=7|issue=25|pages=2–6|doi=10.2307/3887530|issn=0038-1969|jstor=3887530|lang=en|access-date=5 February 2023}}</ref> ook bekend as die Khoina in sommige bronne,<ref name="SteenkampAssegais" /> 'n [[Khoikhoi]]-stam. Dit is bekend as die eerste militêre slag tussen Europeërs en inheemse mense in wat later [[Suid-Afrika]] sou word. Die slag was 'n bloedbad vir die Portugese magte en 'n oorwinning vir die !Uriǁʼaekua. == Khoikhoi-Nederlandse oorloë == Die aankoms van die permanente nedersettings van Europeërs, onder die [[Nederlandse]] [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] in 1652, het hulle in noue kontak met die land van die plaaslike bevolking gebring, soos die [[Khoikhoi]] (deur die Nederlanders Hottentotte genoem) en die [[Boesmans]] (ook bekend as die San), gesamentlik die [[Khoisan]] genoem.<ref>{{cite web|publisher=The Culture Trip|date=20 Februarie 2018|title=What to Know About the Khoisan, South Africa's First People|url=https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/what-to-know-about-the-khoisan-south-africas-first-people/|lang=en|access-date=5 February 2023|archive-date=24 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024121931/https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/what-to-know-about-the-khoisan-south-africas-first-people/|url-status=dead}}</ref> Terwyl die Nederlanders met die Khoikhoi handel gedryf het, het daar tog ernstige geskille oor grondbesit en vee ontstaan. Dit het gelei tot aanvalle en teenaanvalle deur albei kante, wat bekend gestaan het as die Khoikhoi – Nederlandse Oorloë wat geëindig het in die uiteindelike nederlaag van die Khoikhoi. Die Eerste Khoikhoi-Nederlandse Oorlog het plaasgevind van 1659–1660 en die tweede van 1673–1677.<ref name="sahistory">{{cite web |website= sahistory.org.za |date= 21 November 2006 |title= Chronology of the 1600s at the Cape |url= http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/general/1600.htm |access-date= 3 Desember 2007|lang=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20110606163252/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/general/1600.htm |archive-date= 6 Junie 2011 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite journal|journal=Scientia Militaria, South African Journal of Military Studies|volume= 16|issue=3|title=A short chronicle of warfare in South Africa| author=Military Information Bureau|page= 40|lang=en|doi=10.5787/16-3-452|url=https://scientiamilitaria.journals.ac.za/pub/article/view/452|access-date=5 February 2023}}</ref> == Anglo-Nederlandse wedywering == {{hoofartikel|Slag van Muizenberg|Slag van Blaauwberg}} === Kasteel die Goeie Hoop === Gedurende 1664 het die spanning tussen [[Engeland]] en [[Nederland]] toegeneem met gerugte van [[oorlog]] wat op hande was – in dieselfde jaar is bevelvoerder [[Zacharias Wagenaer]] opdrag gegee om 'n vyfhoekige kasteel uit klip te bou op 33.925806 °S 18.427758 °O. Op 26 April 1679 is die vyf bastions gebou. Die [[Kasteel de Goede Hoop]] is 'n vestingwerk wat aan die oorspronklike kuslyn van [[Tafelbaai]] gebou is en nou, weens landherwinning, nader aan die middestad van [[Kaapstad]]. Die kasteel is tussen 1666 en 1679 deur die VOC gebou en is die oudste [[gebou]] in Suid-Afrika. Die Kasteel het as plaaslike hoofkwartier vir die [[Suid-Afrikaanse Leër]] in die Wes-Kaap gedien, maar huisves vandag die Castle Military Museum en seremoniële fasiliteite vir die tradisionele Kaapse regimente.<ref>{{cite web |website= castleofgoodhope.co.za |date= 20 November 2006 |title= Castle of Good Hope |url= http://www.castleofgoodhope.co.za/ |lang= en |access-date= 25 April 2021 |archive-date= 17 April 2001 |archive-url= https://web.archive.org/web/20010417233020/http://www.castleofgoodhope.co.za/ |url-status= dead }}</ref> === Slag van Muizenberg === Die [[Slag van Muizenberg]] was 'n klein, maar belangrike slag vir die toekomstige verloop van Suid-Afrika se geskiedenis wat in 1795 in [[Muizenberg]] (naby Kaapstad). plaasgevind het. Dit het gelei tot die inname van die [[Kaapkolonie]] deur die [[Verenigde Koninkryk]]. 'n Vloot van sewe [[Britse Vloot]]-skepe – vyf skepe met tussen 64 tot 74 kannone, ''Monarch'' (74), ''Victorious'' (74), ''Arrogant'' (74), ''America'' (64) en ''Stately'' (64), met die 16-kanon [[sloep]]e ''Echo'' en ''Rattlesnake'' – onder vise -Admiraal Elphinstone anker in [[Simonstad|Simonbaai]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] in Junie 1795 nadat hy Engeland op 1 Maart verlaat het. Hulle bevelvoerder het aan die Nederlandse goewerneur voorgestel dat hy die Kaapkolonie onder die beskerming van die Britse monarg sou plaas – in werklikheid dat hy die kolonie aan Brittanje sou oorhandig – wat geweier is. [[Simonstad]] is op 14 Junie deur 'n mag van 350 Royal Marines en 450 man van die 78ste Highlanders beset voordat die verdedigers die stad kon verbrand. Na skermutselings op 1 en 2 September is 'n finale algemene poging om die kamp te herower vir die 3de voorberei, maar op hierdie stadium het die Britse versterking aangekom en die Nederlanders het onttrek. 'n Britse opmars na Kaapstad, met die nuwe versterking, het op die 14de begin; op die 16de het die kolonie gekapituleer.<ref>{{cite book |title=Naval History of Great Britain, Vol. I |access-date=20 November 2006 |chapter=Colonial Expeditions – East Indies |chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_300.html |page=300 |archive-date= 3 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703080011/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_300.html |url-status=dead }}</ref>{{Rp|300}}<ref>{{cite book|title=Naval History of Great Britain, Vol. I|access-date=20 November 2006|chapter=Capture of the Cape of Good Hope|chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_301.html|page=301|archive-date= 2 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702043307/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_301.html|url-status=dead}}</ref>{{rp|301}}<ref>{{cite book|title=Naval History of Great Britain, Vol. I|access-date=20 November 2006|chapter=Colonial Expeditions – East Indies|chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_302.html|page=302|archive-date= 2 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702144945/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_302.html|url-status=dead}}</ref>{{rp|302}} Die Britte het die volgende sewe jaar beheer oor die Kaap die Goeie Hoop oorgeneem. Die Kaap is in 1804 aan die herstelde Nederlandse regering (bekend as die [[Bataafse Republiek]]) terugbesorg. In 1806 keer die Britte terug en nadat hulle die Nederlanders weer verslaan het in die [[Slag van Blaauwberg]], het hulle meer as 100 jaar in beheer gebly. == Xhosa-oorloë == {{hoofartikel|Kaapse grensoorloë}} Die [[Kaapse grensoorloë]] (ook bekend as die Xhosa-oorloë) was 'n reeks van nege oorloë tussen dele van die [[Xhosa]]-volk en Europese setlaars met hul Xhosa-bondgenote, vanaf 1779 en 1879 in wat tans die [[Oos-Kaap]] in Suid-Afrika is. Die oorloë was verantwoordelik vir die verlies van die grootste deel van hul land deur die Xhosa-volk, en die inlywing van die mense in gebiede wat deur Europeërs beheer word.<ref>{{cite web|publisher=Lecture on Southern Africa 1800–1875 |date=20 November 2006 |title=Summary of the Boer-Xhosa Wars |url=http://courses.wcupa.edu/jones/his311/lectures/22sa-boe.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060904131845/http://courses.wcupa.edu/jones/his311/lectures/22sa-boe.htm |archive-date=4 September 2006 }}</ref> == Ndwandwe-Zoeloe-oorlog == [[Lêer:KingShaka.jpg|duimnael|Die enigste bekende tekening van koning Shaka Zulu met 'n assegaai en 'n swaar skild, 1824.]] Die Ndwandwe-Zoeloe-oorlog van 1817–1819 was 'n oorlog wat gevoer is tussen die uitbreidende Zoeloe-koninkryk en die Ndwandwe-stam in Suid-Afrika. [[Shaka]] het die tradisionele maniere van veg revolusionêr verander deur die assegaai bekend te stel, 'n spies met 'n kort skag en 'n breë lem wat gebruik word as 'n naby steekwapen. (Onder Shaka se heerskappy was dit met die dood strafbaar om 'n assegaai te verloor. Dit is dus nooit soos 'n spies gegooi nie.) Hy het ook krygers georganiseer in gedissiplineerde eenhede, bekend as [[Impi]]s, wat in noue formasies agter groot beesvelskilde geveg het. In die Slag van Gqokli-heuwel in 1819 het sy troepe en taktiek die oorhand gehad bo die meerderwaardige getalle van die Ndwandwe-volk, wat nie die [[Zoeloes]] in hul eerste ontmoeting kon vernietig nie.<ref>{{cite web|website=eshowe.com |date=20 November 2006 |title=Zulu Civil War – Shaka Zulu |url=http://www.eshowe.com/article/articlestatic/55/1/18/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070114162730/http://www.eshowe.com/article/articlestatic/55/1/18/ |archive-date=14 Januarie 2007 }}</ref> Die Ndwandwe en die Zoeloes ontmoet mekaar weer in 'n geveg in die Slag van die Mhlatuze-rivier in 1820. Die Zoeloe-taktiek het weer die oorhand gekry en loods hul aanval toe die Ndwandwe-leër verdeel is tydens die kruising van die Mhlatuze-rivier. Zoeloe-krygers het na die nuus oor die nederlaag by die Ndwande King Zwide se hoofkwartier naby die huidige [[Nongoma]] aangekom en Ndwandwe-oorwinningsliedjies gesing om toegang te kry. Zwide het gevlug met van sy gesin, waaronder Madzanga. Die grootste deel van die Ndwandwe het hul grond verlaat en noord en ooswaarts getrek. Dit was die begin van die ''[[Mfecane]]'', 'n katastrofiese, bloedige trek van baie verskillende stamme in die omgewing, wat aanvanklik uit die Zoeloes ontsnap het, maar self hul verwoesting veroorsaak het, deur die Zoeloe-taktiek in oorlog aanvaar. Shaka was die uiteindelike oorwinnaar, en sy (meer vreedsame) afstammelinge woon vandag nog in die hele [[Zoeloeland]], met gebruike en 'n lewenswyse wat maklik herlei kan word tot die dag van Shaka. == Mfecane == {{hoofartikel|Mfecane}} ''Mfecane'' (Zoeloe), ook bekend as die ''Difaqane'' of ''Lifaqane'' ([[Sesotho]]), is 'n Afrika-uitdrukking wat iets beteken soos 'die verpletterende' of 'verstrooiing'. Dit beskryf 'n periode van wydverspreide chaos en onrus in Suid-Afrika gedurende die periode tussen 1815 en ongeveer 1835.<ref>{{cite web |publisher= countrystudies.us/south-africa U.S. Library of Congress |date=20 November 2006 |title= Background to the Mfecane |url=http://countrystudies.us/south-africa/8.htm|lang=en}}</ref> Die ''Mfecane'' is die gevolg van die opkoms van Shaka, die Zoeloekoning en militêre leier wat die Nguni-volke tussen die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Pongolarivier]]e in die begin van die 19de eeu verower het, en 'n militaristiese koninkryk in die streek geskep het. Die ''Mfecane'' het ook gelei tot die vorming en konsolidasie van ander groepe – soos die [[Matabele]], die Mfengu en die Makololo – en die skepping van state soos die moderne [[Lesotho]].<ref>{{cite web |website= bbc.co.uk |series=The Story of Africa |date=20 November 2006 |title= Zulu Rise & Mfecane |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/12chapter1.shtml|lang=en}}</ref> == Gevegte tussen Voortrekkers en Zoeloes == [[Lêer:Charles Bell - Zoeloe-aanval op 'n Boerelaer - 1838.jpg|duimnael|Charles Bell voorstelling van 'n Zoeloe-aanval op 'n Boerelaer – 1838]] {{hoofartikel|Slag van Italeni|Slag van Bloedrivier}} Die [[Slag van Italeni]] in die huidige [[KwaZulu-Natal]], vroeg in 1838, tussen die [[Voortrekkers]] en die Zoeloes gedurende die periode van die [[Groot Trek]], het daartoe gelei dat die Zoeloe-leërs die Voortrekkers terugdryf. Op 9 April, naby die Babanango-bergreeks, verskyn 'n groot Zoeloe-impi (leër), bestaande uit ongeveer 8 000 krygers. Die Voortrekkerkommando's het op 12 April na hul kamp teruggekeer. Die boeregeneraal [[Piet Uys]] het 'n klopjag van vyftien vrywilligers gevorm (waaronder sy seun, [[Dirkie Uys]].) Tydens die daaropvolgende gevegte is Uys doodgemaak, en sy seun, die Malan-broers sowel as vyf van die vrywilligers, en die Voortrekkers is gedwing om terug te trek. Daar word bespiegel dat, sonder die lesse wat geleer is as gevolg van die Slag van Italeni – soos om waar moontlik in die beskutting van [[ossewa]]ens te veg en die plek van die geveg te kies eerder as om in 'n ongunstige terrein gelok te word, die Voortrekkers nie daarin sou slaag daarin om die Zoeloes uiteindelik agt maande later in die Slag van Bloedrivier te verslaan nie.<ref>{{cite journal |journal= The South African Military History Society: Military History Journal|volume= 4|issue= 5 |date=20 November 2006 |title= The Battle of Italeni|url=http://www.rapidttp.com/milhist/vol045iu.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220430/http://rapidttp.com/milhist/vol045iu.html|archive-date=26 September 2007|url-status=dead}}</ref> Die [[Slag van Bloedrivier]] is op [[16 Desember]] [[1838]] aan die oewer van die [[Bloedrivier]] in die huidige KwaZulu-Natal, geveg. In die nasleep van die [[Bloukransmoorde|slagting by Weenen]] het 'n groep van ongeveer 470 Voortrekkers, onder leiding van [[Andries Pretorius]], 'n [[Laer (fortifikasie)|laer]] (sirkel ossewaens) teen Zoeloe-impi's verdedig, regeer deur koning [[Dingane]] en gelei deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela kaSompisi, wat tussen 10 en 20 duisend was. Die Zoeloes val die laer herhaaldelik en onsuksesvol aan totdat Pretorius 'n groep perderuiters beveel om die kamp te verlaat en die Zoeloes te konfronteer. Mede omdat die Voortrekkers gewere en ten minste een ligte kanon teen die Zoeloes se spiese gebruik het, asook die goeie ligging en motivering van die Voortrekkers, is net drie Voortrekkers gewond en niemand het omgekom nie; teenoor die meer as 3 000 Zoeloe-krygers wat gesterf het<ref>{{cite web|website=sahistory.org.za |date=20 November 2006 |title=This Day in History: 16 December 1838 |url=http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1838-12-16.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060428171202/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1838-12-16.htm |archive-date=28 April 2006|lang=en }}</ref> Die Voortrekkers het [[God]] toegeskryf as die rede waarom hulle die stryd gewen het, omdat hulle vooraf 'n verbond gesluit het om beskerming te vra.<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1159879.html |title=Boers believed their God won the Battle of Blood River |access-date=12 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403051431/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1159879.html |archive-date=3 April 2010|lang=en }}</ref> == Slag van Boomplaats == {{hoofartikel|Slag van Boomplaats}} Die Slag van Boomplaats is 'n veldslag wat op [[29 Augustus]] [[1848]] naby [[Jagersfontein]] tussen [[Voortrekkers]] onder [[Andries Pretorius]] en Britse magte van [[Harry Smith]] plaasgevind het.<ref>{{cite book|last1=Smith|first1= Sir Harry|title=The Autobiography of Lieutenant-General Sir Harry Smith Baronet of Aliwal on the Sutlej| publisher= John Murray|place= Albemarle Street |year=1903 |url=http://www.gutenberg.org/files/57094/57094-h/57094-h.htm|lang=en}}</ref> Pretorius was in bevel van ongeveer 300 man teenoor Smith se 1&nbsp;200 man. Hoewel die Britte die slag gewen het en Pretorius se mag op die vlug moes slaan, het hy slegs sewe ongevalle gehad teenoor die twee-en-twintig (sestien volgens sommige bronne) aan die Britse kant. Die slag was die eerste gewapende stryd van die Boere teen Britse besetting van die gebied tussen die [[Oranjerivier|Oranje-]] en [[Vaalrivier]]. == Die Transvaalse Burgeroorlog == {{hoofartikel|Transvaalse Burgeroorlog}} Die Transvaalse Burgeroorlog was 'n reeks skermutselings in die vroeë 1860's in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]]. Dit begin nadat die Britse regering in 1854 trekkers wat in Transvaal woon, as onafhanklik erken het. Die Boere het in talle politieke faksies verdeel. Dit het eers in 1864 geëindig toe 'n wapenstilstandverdrag onder 'n karee-boom suid van die terrein van die latere dorp [[Brits]] onderteken is. == Die Anglo-Zoeloeoorlog == [[Lêer:Isandhlwana.jpg|links|duimnael|Die Slag van Isandlwana – skildery deur Charles Edwin Fripp (1854–1906)]] {{hoofartikel|Anglo-Zoeloeoorlog}} Die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] is in 1879 tussen [[Brittanje]] en die Zoeloes gevoer en het die einde van die Zoeloes as 'n onafhanklike nasie aangedui. Dit is uitgelok deur Sir [[Henry Bartle Frere]], Hoë Kommissaris vir Suider-Afrika, wat 'n ''casus belli'' voorberei en 'n inval beplan sonder die goedkeuring van die Britse regering. By die [[Slag van Isandlwana]] (22 Januarie 1879) het die Zoeloes 1 400 Britse soldate oorweldig en uitgewis. Hierdie stryd word beskou as een van die grootste rampe in die Britse koloniale geskiedenis. Isandlwana het die beleidsmakers in Londen gedwing om hul steun te gee aan die pro-oorlogse kontingent in die Natalse regering en die nodige middele te voorsien om die Zoeloe te verslaan. Die eerste inval in [[Zululand]] eindig met die ramp van Isandlwana waar tesame met swaar slagoffers, verloor die hoofkolom alle voorraad, vervoer en ammunisie, en die Britte sou gedwing word om hul opmars elders te stop terwyl 'n nuwe inval voorberei word. Tydens die [[Slag van Rorke's Drift]] (22–23 Januarie 1879) het 139 Britse soldate die posisie suksesvol verdedig teen 'n intense aanval deur vier tot vyf duisend Zoeloe-krygers. Die Slag van Intombe is op 12 Maart 1879 tussen Britse en Zoeloe-magte gevoer. Die beleg van Eshowe het plaasgevind tydens 'n drieledige aanval op die Impis van [[Cetshwayo]] by [[Ulundi]]. Die Slag van Gingindlovu (uMgungundlovu) is geveg tussen 'n Britse hulpkolom wat gestuur is om die Beleg van Eshowe en die Impis van Cetshwayo te verbreek op 2 April 1879. Die geveg het die Britse bevelvoerders se vertroue in hul leër herstel en hul vermoë om Zoeloe te verslaan. Met die laaste weerstand verwyder, kon hulle vooruitgaan en [[Eshowe]] ontset. Die Slag van Hlobane was 'n algehele ramp vir die Britte; 15 offisiere en 110 man is dood, nog 8 gewond en 100 inheemse soldate het gesterf. Die Slag van Kambula het in 1879 plaasgevind toe 'n Zoeloe-leër die Britse kamp in Kambula aangeval het, wat 'n massiewe Zoeloe-nederlaag tot gevolg gehad het. Die [[Slag van Ulundi]] het op 4 Julie 1879 in die Zoeloe-hoofstad Ulundi plaasgevind en was die beslissende stryd wat uiteindelik die militêre mag van die Zoeloe-nasie gebreek het.{{citation}} == Basotho gewere-oorlog == {{hoofartikel|Gewere-oorlog}} Die sogenaamde Basotho [[Gewere-oorlog]] was 'n gewapende konflik tussen die [[Kaapkolonie]] en die [[Basotho]]'s in [[Lesotho|Basotholand]] (wat destyds onder Kaapse gesag was) vanaf September 1880 tot Junie 1881. Die oorlog is geveg oor die reg van die Basotho om [[vuurwapen]]s te besit. Alhoewel die konflik amptelik as gelykop beskou word, het die finale skikking die Basotho bevoordeel. == Betsjoeanaland-veldtog == {{hoofartikel|Betsjoeanaland-veldtog}} Die [[Betsjoeanaland-veldtog]] was 'n gewapende konflik tussen die Kaapkolonie en sommige [[Tswana]]-kapteins vanaf Desember 1896 tot Augustus 1897. Die konflik wat 'n uitvloeisel van die [[runderpes]]-epidemie wat suidelike Afrika in 1896 verwoes het. Om die epidemie onder beheer te bring het die Kaapse regering opdrag gegee dat besmette vee van kant gemaak moes word. Sommige Tswana-kapteins, soos [[Galeshewe]], het geweier, en toe die regering in Desember 1896 die polisie stuur om sy vee dood te skiet, verset hy en sy mense hulle teen die polisie. Daarna sluit hulle by ander voortvlugtige kapteins soos Toto en Luka Jantje in die Langberg aan. Die polisie was nie militêr sterk genoeg om hulle te vang nie, en in Februarie 1897 moes die regering die krygsmagte mobiliseer om hulle by te staan. == Boereoorloë == === Eerste Vryheidsoorlog === [[Lêer:Majuba LondonNews.jpg|duimnael|Slag van Majuba]] {{hoofartikel|Eerste Vryheidsoorlog}} Die [[Eerste Vryheidsoorlog]], ook bekend as die Eerste Boereoorlog, is van 16 Desember 1880 tot 23 Maart 1881 geveg en was die eerste botsing tussen die Britse en die [[Suid-Afrikaanse Republiek]] (Z.A.R.) Boere. Dit is aangehits deur Sir [[Theophilus Shepstone]], wat die Suid-Afrikaanse Republiek (Transvaalse Republiek) in 1877 vir die Britte geannekseer het. Die Britte het hul mag oor die meeste van die kolonies van Suid-Afrika in 1879 na die Anglo-Zoeloe-oorlog gekonsolideer, en probeer om 'n ongewilde [[konfederasie|konfederale]] stelsel in die streek af te dwing. Die Boere protesteer, en in Desember 1880 kom hulle in opstand. Die gevegte van [[Slag van Bronkhorstspruit| Bronkhorstspruit]], [[Slag van Laingsnek|Laingsnek]], [[Slag van Ingogo|Schuinshoogte]] en [[Slag van Majuba|Majuba Heuwel]] was rampspoedig vir die Britte, waar hulle verslaan is deur die baie beweeglike en bekwame Boere-skutters. Met die Britse opperbevelhebber van Natal, [[George Pomeroy Colley]], gedood op Majuba, en Britse garnisoene onder beleg in die hele Transvaal, was die Britte nie bereid om hulself verder te betrek in 'n oorlog wat reeds as verlore beskou is nie. As gevolg hiervan het die Britse regering van William Gladstone op 6 Maart 'n wapenstilstand onderteken en in die finale vredesverdrag op 23 Maart 1881 die Boere selfregering in die Suid-Afrikaanse Republiek (Transvaal) onder 'n teoretiese Britse toesig gegee. === Jameson-inval === {{hoofartikel|Jameson-inval}} [[Lêer:PACronje CHM VA2863.jpg|links|duimnael|[[Piet Cronjé]] was in bevel van 'n mag wat Jameson by [[Doornkop, Noordwes|Doornkop]] omsingel het tydens die voltrekking van die Jameson-inval op 2 Januarie 1896.]] Die [[Jameson-inval]] (29 Desember 1895 – 2 Januarie 1896) was 'n aanval op president [[Paul Kruger]] se Transvaalse Republiek wat [[Leander Starr Jameson]] en sy polisiemanne uit [[Rhodesië]] en [[Betsjoeanaland]] uitgevoer het gedurende die Nuwejaarsnaweek van 1895–96. Dit was bedoel om 'n opstand deur die hoofsaaklik Britse burgers (bekend as "uitlanders", of in die Engelse "foreigners") in Transvaal te bewerkstellig, maar dit het nie gebeur nie. Alhoewel die aanval misluk het, het dit bygedra tot die latere Tweede Boereoorlog en die Tweede Matabele-oorlog. Die inval het Anglo-Boere-verhoudings tot 'n gevaarlike laagtepunt afgedwing, en hierdie slegte gevoelens is verder verhoog deur die '[[Kruger-telegram]]' van die Duitse keiser, [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]]. Dit het Paul Kruger gelukgewens daarmee dat die inval afgeslaan is. Dit het ook by implikasie die Boererepubliek erken en die keiser het steun aan hulle aangebied. Die keiser is reeds deur die Britte as anti-Brits beskou, en 'n vlootwapenwedloop het tussen Duitsland en Brittanje begin. Die telegram het groot aanstoot in [[Engeland]] gegee en tot verswakte betrekkinge met [[Duitsland]] gelei. === Tweede Vryheidsoorlog === {{hoofartikel|Tweede Vryheidsoorlog}} Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], ook bekend as die Tweede Anglo-Boereoorlog, en in die moderne tyd die Suid-Afrikaanse Oorlog genoem, het plaasgevind vanaf 11 Oktober 1899 tot 31 Mei 1902. Die oorlog is gevoer tussen Groot Brittanje en die twee onafhanklike Boererepublieke van die Oranje-Vrystaat en die Suid-Afrikaanse Republiek (deur die Britte Transvaal genoem). Na 'n lang uitgerekte oorlog het die twee onafhanklike republieke verloor en is opgeneem in die [[Britse Ryk]]. [[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]] In totaal het die oorlog ongeveer 75 000 lewens gekos – 22 000 Britse soldate (7 792 gesneuwel, die res deur siekte), 6 000-7 000 Boerekommando's, 20 000-28 000 Boere-burgers, meestal vroue en kinders weens siekte in [[konsentrasiekamp]]e, en 'n na raming 20 000 swart Afrikane, bondgenote van die Boere, wat in hul eie afsonderlike konsentrasiekampe gesterf het. Die laaste van die Boeremagte gee in Mei 1902 oor en die oorlog eindig met die [[Verdrag van Vereeniging]] in dieselfde maand. Die oorlog het gelei tot die totstandkoming van die Transvaal-kolonie wat in 1910 opgeneem is in die [[Unie van Suid-Afrika]]. Die verdrag het die bestaan van die Suid-Afrikaanse Republiek en die Oranje-Vrystaat as Boererepublieke beëindig en hulle binne die Britse Ryk geplaas. Die Boere het na die twee oorloë verwys as die Vryheidsoorloë. Die Boere wat die stryd wou voortsit, was bekend as '[[Bittereinders]]'. Die bittereinders het [[Guerrilla-oorlogvoering|guerillataktieke]] gevolg en in klein, beweeglike [[kommando]]'s geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. Aan die einde van die oorlog het 'n aantal soos [[Deneys Reitz]] ballingskap gekies eerder as om 'n onderneming te onderteken dat hulle die vredesvoorwaardes sou nakom. In die daaropvolgende dekade het baie van diegene na Suid-Afrika teruggekeer en nooit die onderneming onderteken nie. Sommige het, soos Reitz, uiteindelik met die nuwe status quo versoen, maar ander het op 'n geskikte geleentheid gewag om teen die Britte in opstand te kom. Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog neem die bittereinders en hul bondgenote deel aan 'n opstand bekend as die [[Maritz-rebellie]]. == Bambata-rebellie == {{hoofartikel|Bambata-rebellie}} In die eerste dekade van die 20ste eeu was daar verskeie voorvalle van geweld tussen blank en swart op verskeie plekke in Afrika. In Suid-Afrika was die Bambata-rebellie van 1906 in Natal, 'n opstand van die Zoeloevolk teen Britse koloniale oorheersing. Dié gewapende rebellie het in 1906 begin toe hutbelasting na 'n kopbelasting verander is (£1 belasting op alle mans ouer as 18) wat die ontbering tydens 'n swaar ekonomiese depressie verder vererger het.<ref>{{cite news|last1=Hennop|first1= Jan |date=9 June 2006|title=SA to mark historic Zulu rebellion|newspaper= Independent Online|lang=en|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/sa-to-mark-historic-zulu-rebellion-281116}}</ref> Die Natalse Polisie het geglo dat [[Bhambatha|Bambata]] van plan was om met mag weerstand te bied teen die belasting en het 'n mag van 150 man gestuur om hom in hegtenis te neem. Die polisie is egter in 'n lokval gelei waarin vier polisiemanne omgekom het. Duisende koloniale troepe is agterna gestuur, insluitende berede magte en artillerie. 3 500 mense het in die gevegte wat daarop gevolg het gesterf. Bambata self het na bewering gesterf in die Slag van Mome Gorge, maar sy ondersteuners het beweer hy het na Mosambiek ontvlug.<ref>{{Cite web|title = Chief Bhambatha kaMancinza Zondi |publisher= South African History Online|url = http://www.sahistory.org.za/people/chief-bhambatha-kamancinza-zondi|website = www.sahistory.org.za|access-date = 19 September 2015|lang=en}}</ref> == Eerste Wêreldoorlog == === Verbintenis met die Britse Ryk === [[Lêer:Botha and Smuts in uniforms, 1917.jpg|links|duimnael|Tydens die Eerste Wêreldoorlog was Smuts (regs) en Botha sleutellede van die Britse Imperiale oorlogskabinet.]] Die [[Unie van Suid-Afrika]], wat in 1910 tot stand gekom het, was nou verbonde aan die Britse Ryk en het by Groot-Brittanje aangesluit in die konflik teen die [[Duitse Keiserryk]]. Eerste Minister [[Louis Botha]] en Minister van Verdediging [[Jan Smuts]], albei voormalige generaals van die Tweede Boereoorlog wat destyds teen die Britte geveg het, het nou aktiewe en gerespekteerde lede van die Imperiale oorlogskabinet geword. Die Unieverdedigingsmag was deel van belangrike militêre operasies teen Duitsland. Ondanks Boere-weerstand tuis, het die Afrikaner-geleide regering van Louis Botha hom by die kant van die Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog aangesluit en saam met die geallieerde leërs geveg. Die Suid-Afrikaanse regering het ingestem tot die onttrekking van die Britse leëreenhede uit Suid-Afrika sodat hulle vry kon wees om by die Europese oorlog deel te neem en het planne beraam om [[Duits-Suidwes-Afrika]] binne te val. Elemente van die Suid-Afrikaanse weermag het geweier om teen die Duitsers te veg en het saam met ander teenstanders van die regering in ope opstand opgestaan. Die regering het [[krygswet]] op 14 Oktober 1914 verklaar en die magte lojaal aan die regering onder bevel van generaal Louis Botha en Jan Smuts het die [[Maritz-rebellie|rebelle]] onder leiding van [[Manie Maritz]] verslaan. Die voorste Boere-rebelle het lig daarvan afgekom met gevangenisstraf van ses en sewe jaar en swaar boetes. === Militêre optrede teen Duitsland tydens die Eerste Wêreldoorlog === Die weermag van die Unie het verskeie operasies geloods: # Dit het sy leër na Duits-Suidwes-Afrika gestuur, later bekend as [[Suidwes-Afrika]], en nou bekend as [[Namibië]]. Die Suid-Afrikaners verdryf Duitse magte en kry beheer oor die voormalige Duitse kolonie. # 'n Militêre ekspedisie onder generaal Jan Smuts is gestuur na [[Duits-Oos-Afrika]] (later bekend as [[Tanganjika]]) en nou bekend as [[Tanzanië]]. Die doel van die [[Oos-Afrika-veldtog]] was om Duitse magte in daardie kolonie te beveg en om die ontwykende Duitse generaal von [[Paul von Lettow-Vorbeck]] te probeer vang. Uiteindelik het Lettow-Vorbeck sy klein mag uit Duits-Oos-Afrika na [[Mosambiek]], en toe [[Noord-Rhodesië]], geneem, waar hy drie dae na die einde van die oorlog 'n wapenstilstand aanvaar het. # 1ste Suid-Afrikaanse Brigadetroepe is na [[Frankryk]] gestuur om aan die wesfront te veg. Die grootste ongevalle deur Suid-Afrikaanse eenhede aan die wesfront het tydens die Slag van [[Delvillebos]] in 1916 plaasgevind. # Suid-Afrikaners het ook aksie met die [[Kaapse Korps]] gesien as deel van die Egiptiese ekspedisiemag in [[Palestina]]. === Militêre bydraes en ongevalle in die Eerste Wêreldoorlog === [[Lêer:German trench Delville Wood September 1916.jpg|duimnael|[[Delvillebos]], verwoesting 1916.]] Meer as 146 000 blankes, 83 000 swartes en 2 500 bruin mense /Indiër-Suid-Afrikaners het gedurende die oorlog in Suid-Afrikaanse militêre eenhede gedien, waaronder 43 000 in Duits-Suidwes-Afrika en 30 000 aan die wesfront. Na raming het 3000 Suid-Afrikaners ook by die ''Royal Flying Corps'' aangesluit. Die totale Suid-Afrikaanse slagoffers gedurende die oorlog was ongeveer 18 600 met meer as 12 452 dood – meer as 4 600 alleen in die Europese teater. Die Oorlogsgrafkommissie van die [[Statebond]] het rekords van 9 457 Suid-Afrikaanse oorlog sterftes wat tydens die Eerste Wêreldoorlog dood is.<ref name=ETH /> Daar is geen twyfel dat Suid-Afrika, die Geallieerdes, en veral Groot-Brittanje, grootliks gehelp het om die twee Duitse kolonies van Duits-Suidwes-Afrika en Duits-Oos-Afrika te verower, sowel as in gevegte in [[Wes-Europa]] en die [[Midde-Ooste]]. Suid-Afrika se hawens en hawens, soos in [[Kaapstad]], [[Durban]] en [[Simonstad]], was ook belangrike rusplekke, voorsieningsposte, en het gedurende die oorlog as strategiese bates vir die [[Britse Koninklike Vloot]] gedien, wat daartoe bygedra het om die lewensbelangrike seeroetes na die Britse [[Indië]] oop te hou. == Bulhoek-opstand == {{hoofartikel|Bulhoek-opstand}} In die Bulhoek-opstand of Bullhoek-slagting het 'n gesamentlike polisie- en verdedigingsmag van die Unie van Suid-Afrika, 163 [[Xhosa]]s doodgeskiet tydens 'n insident. Die slagting het op 24 Mei 1921 plaasgevind in die dorpie Ntabelanga in die Kaapprovinsie (vandag deel van [[Oos-Kaap]]). Na 'n dispuut oor grond in Ntabelanga, wat dateer uit 1920, het 'n 800-tal mag onder leiding van kolonel Johan Davey en generaal Koos van der Venter byeengekom by Ingxingwa Ye Nkunzini, in die Bulhoekvallei, en Ingxingwa ka Stivini, Steven's Vallei.<ref name="EnochMgijima">{{cite news | last=Madondo | first= Bongani | title= The curious case of Enoch Mgijima | newspaper=Mail & Guardian| url=https://mg.co.za/article/2013-03-28-00-the-curious-case-of-enoch-mgijima | accessdate=9 Junie 2017}}</ref> Terselfdertyd het 500 man, bekend as die 'Israeliete', gewapen met spiese en knoppies en onder leiding van Enoch Mgijima, in 'n oop veld bymekaargekom, gereed om hul gesinne en gemeenskap te verdedig. Na mislukte finale onderhandelinge tussen die twee partye het 'n geveg ontstaan.<ref name="SAHistoryOnline">{{cite web| title= A History of the Bulhoek Massacre | publisher= South African History Online| url=http://www.sahistory.org.za/topic/history-bulhoek-massacre | accessdate=5 February 2023|lang=en}}</ref> Die geveg van 20 minute, wat na raming 163 Israeliete dood, 129 gewondes en 95 as gevangenes agtergelaat het, het bekend geword as die Bulhoek-slagting.<ref name="BulhoekSAHA">{{cite book| title=The Bulhoek Massacre: The Power of Prophecy| url=http://sthp.saha.org.za/resources/docs/Classroom/EnochMgijima/STHP_LP_Mgijima_old.pdf| accessdate=9 Junie 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170824175516/http://sthp.saha.org.za/resources/docs/Classroom/EnochMgijima/STHP_LP_Mgijima_old.pdf| archive-date=24 Augustus 2017| url-status=dead|page=1}}</ref> == Rand-rebellie == {{hoofartikel|Rand-rebellie}} Die Rand-rebellie (ook bekend as die 1922-staking) was 'n gewapende opstand van wit mynwerkers in die [[Witwatersrand]]-streek in Suid-Afrika, in Maart 1922. Jimmy Green, 'n prominente politikus in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]], was een van die leiers van die staking. Na 'n daling in die wêreldprys van [[goud]] van 130 sjielings (£ 6,10s) per fynons in 1919 tot 95s / fynons (£ 4 15s) in Desember 1921, het die mynondernemings probeer om hul bedryfskoste te verlaag deur lone te verlaag, en deur die kleurgrens te verswak om die bevordering van rasbenadeelde swart mynwerkers tot bekwame en toesighoudende poste moontlik te maak. Die rebellie begin op 28 Desember 1921 as 'n staking deur wit mynwerkers en kort daarna word dit 'n ope rebellie teen die staat. Daarna het die werkers, wat hulself gewapen het, die stede [[Benoni]] en [[Brakpan]] en die [[Johannesburg]]se voorstede [[Fordsburg]] en [[Jeppestown|Jeppe]] ingeneem. Die nuut gestigte [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese Party van Suid-Afrika]] het op grond van klassestryd aktief deelgeneem aan die opstand, terwyl hulle glo rassistiese aspekte van die staking teëgestaan het,<ref>{{cite web|first1=Baruch|last1= Hirson|url=http://www.marxists.org/history/etol/revhist/supplem/hirson/1922.html|title=The General Strike of 1922|access-date=5 Maart 2023|lang=en}}</ref> net soos die sindikaliste. Die rassistiese aspek is gekenmerk deur die slagspreuk; "Werkers van die wêreld, verenig en veg vir 'n wit Suid-Afrika!" en deur verskeie aksies teen swartes.<ref>{{cite web|url=https://countrystudies.us/south-africa/21.htm|title=South Africa Conflict in the 1920s|website=The Library of Congress Country Studies|lang=en|access-date=7 March 2023}}</ref> Verskeie kommuniste en sindikaliste, waaronder die stakingsleiers Percy Fisher en Harry Spendiff, is dood toe die rebellie deur die Unieverdedigingsmag onderdruk is.<ref>{{cite web|url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/apr/18b.htm|title=Lenin: 703. TO G. Y. ZINOVIEV|author=V.I. Lenin|work=marxists.org}}</ref> Die rebellie word uiteindelik deur 'aansienlike militêre vuurkrag en ten koste van meer as 200 lewens' beëindig.<ref>{{cite book|last1=Butler|first1= A.|year= 2004|title=Contemporary South Africa|place=Hampshire and New York|publisher= Palgrave Macmillan|lang=en}}</ref> In Benoni is selfs [[Suid-Afrikaanse Lugmag|vliegtuie]] ingespan en is bomme op die dorp gegooi om die stakers uit hul vergaderplekke te jaag. == Tweede Wêreldoorlog == === Politieke keuses by die uitbreek van die oorlog === Aan die vooraand van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ondervind die Unie van Suid-Afrika 'n unieke politieke en militêre dilemma. Terwyl die land nou verbonde was aan Groot-Brittanje, deur 'n gelyke heerskappy ooreenkoms ingevolge die 1931 Statuut van Westminster, met sy staatshoof die Britse koning, was die Suid-Afrikaanse eerste minister op 1 September 1939 niemand minder nie as [[Barry Hertzog]] die leier van die pro-Afrikaner anti-Britse [[Nasionale Party]] wat as die [[Verenigde Party]] in 'n eenheidsregering aangesluit het. Hertzog se probleem was dat Suid-Afrika grondwetlik verplig was om Groot-Brittanje teen [[Nazi-Duitsland]] te steun. Die Pools-Britse gemeenskaplike verdedigingspakt het Brittanje, en op sy beurt sy dominiums, verplig om [[Pole]] te help as hulle deur die Nazi's aangeval word. Nadat [[Hitler]] se magte die oggend van 1 September 1939 Pole aangeval het, het Brittanje binne enkele dae oorlog teen Duitsland verklaar. 'n Kort, maar woedende debat het in Suid-Afrika plaasgevind, veral in die [[parlement van Suid-Afrika]], wat diegene wat die oorlog wou betree aan die kant van Brittanje, gelei het deur die pro-geallieerde pro-Britse Afrikaner en voormalige premier Jan Smuts en generaal teen die huidige premier Barry Hertzog wat Suid-Afrika 'neutraal' wil hou, indien nie pro-[[Spilmoondhede]] nie. === Oorlogsverklaring teen die Spilmoondhede === Op 4 September 1939 het die Verenigde Party se koukus geweier om Hertzog se houding van neutraliteit in die Tweede Wêreldoorlog te aanvaar en hom afgesit ten gunste van Smuts. Toe hy eerste minister van Suid-Afrika word, verklaar hy dat Suid-Afrika amptelik oorlog voer teen Duitsland en die Spilmoondhede. Smuts het onmiddellik probeer om Suid-Afrika te versterk teen enige moontlike Duitse see-inval, vanweë die wêreldwye strategiese belang van Suid-Afrika wat die lang seeroete rondom die [[Kaap die Goeie Hoop]] beheer. Smuts het kragdadig opgetree teen die pro-Nazi [[Ossewabrandwag]]-beweging (hulle is betrap dat hulle sabotasie gedoen het) en sy leiers vir die duur van die oorlog tronk toe gestuur. Een van hulle, [[John Vorster]], sou toekomstige eerste minister van Suid-Afrika word. === Eerste Minister en veldmaarskalk Smuts === {{hoofartikel|Jan Smuts}} Eerste Minister Jan Smuts was die enigste belangrike nie-Britse generaal wie se advies voortdurend deur die oorlogstydse premier [[Winston Churchill]] ingewin is. Smuts is in 1939 na die Imperiale oorlogskabinet genooi as die mees senior Suid-Afrikaner ten gunste van oorlog. Op 28 Mei 1941 word Smuts aangestel as 'n veldmaarskalk van die Britse leër, en word die eerste Suid-Afrikaner wat daardie rang beklee. Uiteindelik sou Smuts 'n hoë politieke prys betaal vir sy nabyheid aan die Britse gevestigde orde, aan die Koning en Churchill, wat Smuts baie ongewild onder die konserwatiewe nasionalistiese Afrikaners gemaak het, wat gelei het tot sy uiteindelike ondergang, terwyl die meeste Engelssprekende blankes en 'n minderheid liberale Afrikaners in Suid-Afrika aan hom lojaal gebly het. === Militêre bydraes in die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Field Marshal Smuts Visits South African Naval Forces in the Middle East, 16 May 1942 A9104.jpg|duimnael|Veldmaarskalk Jan Smuts inspekteer Suid-Afrikaanse matrose in [[Alexandrië]], [[Egipte]], 16 Mei 1942]] [[Lêer:The South African Air Force during the Second World War CM2079.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse lugmag in Libië]] Suid-Afrika en sy militêre magte het in baie oorlogsteaters bygedra tot die geallieerdes pogings. Die bydrae van Suid-Afrika het hoofsaaklik bestaan uit die verskaffing van troepe, vlieëniers en materiaal vir die Noord-Afrikaanse veldtog (die Woestynoorlog) en die Italiaanse veldtog, sowel as aan geallieerde skepe wat aan die belangrikste hawens aangrensend aan die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Indiese Oseaan]] geland het wat aan die punt van Suider-Afrika bymekaarkom. Talle vrywilligers het ook vir die ''[[Royal Air Force]]'' gevlieg. # Die Suid-Afrikaanse leër en lugmag het 'n belangrike rol gespeel in die verslaan van die Italiaanse magte van [[Benito Mussolini]] tydens die Oos-Afrikaanse veldtog 1940/1941. Die omgeskakelde [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader, van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], het op 11 Junie 1940 om 8 vm., die eerste bomaanval op 'n konsentrasie tenks in Moyale uitgevoer, enkele ure na die oorlogsverklaring van Italië.<ref name=GatherEagles>{{cite book|last1=Brown|first1=J.A.|title=A Gathering of Eagles: The Campaigns of the South African Air Force in Italian East Africa 1940–1941|date=1970|publisher=Purnell|location=Cape Town|asin=B00GD8F0US|url=https://www.amazon.com/James-Ambrose-Brown/dp/B00GD8F0US|access-date=7 March 2023}}</ref>{{Rp|37}} # 'n Ander belangrike oorwinning waaraan die Suid-Afrikaners deelgeneem het, was die verowering van Malgassië (nou bekend as [[Madagaskar]]) onder die beheer van die Vichy-Franse. Britse troepe wat deur Suid-Afrikaanse soldate bygestaan is, het hul aanval vanuit Suid-Afrika geloods en op 4 Mei 1942 op die strategiese eiland geland<ref name=EaglesStrikeBrown>{{cite book|last1=Brown|first1=J.A.|title=Eagles Strike: Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitana and Madagascar 1941–1943|date=1974|publisher=Purnell|location=Cape Town|isbn=978-0360001961|url=https://books.google.com/books/about/Eagles_strike.html?id=QOpFAQAAIAAJ|access-date=7 March 2023}}</ref>{{Rp|387}} om die beslaglegging daarvan deur die Japannese te voorkom. # Die Suid-Afrikaanse 1ste Infanteriedivisie het aan verskeie aksies in Oos-Afrika (1940) en Noord-Afrika (1941 en 1942) deelgeneem, waaronder die Slag van El Alamein, voordat hulle na Suid-Afrika teruggeroep is. # Die Suid-Afrikaanse 2de Infanteriedivisie het ook gedurende 1942 aan 'n aantal aksies in Noord-Afrika deelgeneem, maar op 21 Junie 1942 is twee volledige infanteriebrigades van die divisie sowel as die meeste ondersteunende eenhede gevange geneem tydens die val van Tobruk. # Die Suid-Afrikaanse 3de Infanteriedivisie het nooit aktief aan enige veldslae deelgeneem nie, maar die Suid-Afrikaanse binnelandse weermag georganiseer en opgelei, garnisoenpligte verrig en rekrute vir die Suid-Afrikaanse 1ste Infanteriedivisie en die Suid-Afrikaanse 2de Infanteriedivisie voorsien. Een van die divisie se samestellende brigades – 7de SA Gemotoriseerde Brigade – het egter in 1942 aan die inval van Madagaskar deelgeneem. # Die Suid-Afrikaanse 6de Pantserdivisie het van 1944 tot 1945 in talle aksies in Italië geveg. # Die Suid-Afrikaanse Lugmag het 'n beduidende bydrae gelewer tot die lugoorlog in Oos-Afrika, Noord-Afrika, [[Sisilië]], Italië, die [[Balkan]] en selfs so ver oos as bombarderings op die Roemeense olievelde in Ploiești,<ref name=EaglesVictorious>{{cite book|last1=Orpen|first1=Neil D.|last2=Martin|first2=Henry James|title=Eagles Victorious: The Operations of the South African Forces Over the Mediterranean and Europe, in Italy, the Balkans and the Aegean, and from Gibraltar and West Africa |date=1977|publisher=Purnell|location=Cape Town|lang=en|trans-title=Eagles Victorious: Die bedrywighede van die Suid-Afrikaanse magte oor die Middellandse See en Europa, in Italië, die Balkan en die Egeïese See, en vanaf Gibraltar en Wes-Afrika|url=https://books.google.com/books/about/Eagles_Victorious.html?id=F-pmAAAAMAAJ}}</ref>{{rp|331}} bevooraadigsmissies ter ondersteuning van die opstand in Warskou<ref name=EaglesVictorious />{{rp|246}} en verkenningstogte voor die Russiese opmars in die Lwof-Krakow-omgewing.<ref name=EaglesVictorious />{{rp|242}} # Talle Suid-Afrikaanse vlieëniers het ook diens gedoen aan die RAF, waarvan sommige met lof gedien het. # Suid-Afrika het bygedra tot die oorlogspoging teen [[Japan]], deur matrose en skepe te beman in vlootaksies teen die Japannese.<ref>{{cite journal |publisher= South African Military History Society |journal=Military History Journal|volume= 10|issue=3 |date=21 November 2006 |title= South Africa and the War against Japan 1941–1945|trans-title=Suid-Afrika en die Oorlog teen Japan 1941–1945 |url=http://rapidttp.com/milhist/vol103aw.html|lang=en}}</ref> Van die 334 000 manskappe wat gedurende die oorlog vrywillig diens gedoen het aan die Suid-Afrikaanse leër (waaronder 211 000 blankes, 77 000 swartes en 46 000 Bruin mense en Asiërs), is byna 9 000 in aksie dood. Die Oorlogsgrafkommissie van die [[Statebond]] het rekords van 11 023 bekende Suid-Afrikaanse oorlogssterftes tydens die Tweede Wêreldoorlog.<ref>{{cite web |website= cwgc.org |date=1 Maart 2007 |title= Commonwealth War Graves Commission |url=http://www.cwgc.org/}}</ref> Nie alle Suid-Afrikaners het die oorlogspoging egter gesteun nie. Die Tweede Vryheidsoorlog het net vyf en dertig jaar tevore geëindig, en vir sommige was om die kant van die 'vyand' te kies as dislojaal en onpatrioties beskou. Hierdie sentimente het onder andere aanleiding gegee tot die [[Ossewabrandwag]], oorspronklik geskep as 'n kulturele organisasie tydens die Eeufees van die Groot Trek, wat meer militant geword het en die Suid-Afrikaanse toetrede tot die oorlog teen die Britte openlik teëgestaan het. Die organisasie het 'n paramilitêre groep genaamd [[Stormjaers]] gestig, geskoei op die Nazi SA of ''Sturmabteilung'' en wat verbind was met die Duitse intelligensie ''([[Abwehr]])'' en die Duitse buitelandse sake (''Dienstelle Ribbentrop'') via Dr. Luitpold Werz – die voormalige Duitse konsul in Pretoria. Die Stormjaers het 'n aantal [[sabotasie]]-aanvalle op die Smuts-regering uitgevoer en aktief probeer om vrywilligers te intimideer en te ontmoedig om by die werwingsprogramme vir die leër aan te sluit.<ref>{{cite book|last1=Martin|first1=Henry James Lt-Gen|last2=Orpen|first2=Neil D Col|chapter=South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of war: 1939{{snd}}1945|publisher=Purnell|location=Cape Town|year=1979|title=South African Forces in World War II|volume=VII|page=25|isbn=0-86843-025-0|lang=en}}</ref> == Koue Oorlog-periode tot einde van Apartheid == Die [[Koue Oorlog]] (1947–1991) was ’n langdurige toestand van politieke konflik, militêre spanning en ekonomiese mededinging wat ná die Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) hoofsaaklik tussen die [[Sowjetunie]] en sy satellietstate aan die een kant en die Westerse wêreld, veral die Verenigde State, aan die ander kant onstaan het. Suid-Afrika se regering het die Weste gesteun gedurende die Koue Oorlog, en die Sowjetunie was 'n belangrike ondersteuner van die bevrydingsbewegings van Afrika.<ref>{{cite book| last=Kort| first =Michael| title= The Columbia Guide to the Cold War|publisher= Columbia University Press| year =2001|pages =3}}</ref> === Berlynse Lugbrug === Die [[Berlynse Lugbrug]] was 'n grootskeepse militêre operasie waardeur die geallieerde lugmagte – die Amerikaanse Lugmag, die Britse ''Royal Air Force'', en in 'n mindere mate ook die lugmagte van Statebondlande soos [[Nieu-Seeland]], [[Australië]], [[Kanada]] en die destydse Unie van Suid-Afrika, die drie westelike sektore van [[Berlyn]] gedurende die Russiese blokkade tussen 23 Junie 1948 en 12 Mei 1949 per lug van voorraad voorsien het. Die blokkade was die eerste groot internasionale krisis in die Koue Oorlogstydperk.<ref>{{cite video | year =1953 | title =Air Force Story, The Cold War, 1948–1950 (1953) | url =https://archive.org/detailsgov.dod.dimoc.26164 | publisher =Universal Newsreel | access-date =22 Februarie 2012}}</ref> === Koreaanse oorlog === [[Lêer:South Africa-Korean War Memorial01.jpg|duimnael|Die name van diegene wat gesterf het en as vermis gelys word, kan op die gedenkplaat in die tuine van die Uniegebou in Pretoria gevind word.]] In die [[Koreaanse oorlog]] het die [[2 Eskader SALM|2 Eskader (''The Flying Cheetahs'')]] as Suid-Afrika se bydrae deelgeneem. Die Eskader het baie Amerikaanse toekennings verower, waaronder die eerbewys van 'n Amerikaanse presidensiële eenheidssitasie in 1952:"2 Eskader het 'n lang en uitstekende rekord van diens in Korea met die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] en later [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabres]]. Hulle rol was hoofsaaklik die vlieg van grondaanvalle en voorkomings-opdragte as een van die eskaders wat die 18de Vegterbomerper Vleuel van die [[Amerikaanse Lugmag]] uitmaak. Gedurende die oorlog het die eskader 'n totaal van 12 067 operasies gevlieg met 'n verlies van 34 vlieëniers en twee ander lede. Vliegtuigverliese beloop 74 uit 97 Mustangs en vier uit 22 Sabres. Vlieëniers en manskappe van die eskader het altesaam 797 medaljes ontvang, waaronder {{flatlist| * 2 ''Silver Stars''{{snd}}die hoogste toekenning aan nie-Amerikaanse burgers * 3 ''Legions of Merit'', * 55 ''Distinguished Flying Crosses'' en * 40 ''Bronze Stars''. * 8 vlieëniers het krygsgevangenes geword.}} Slagoffers: 20 KIA 16 WIA.<ref>{{cite web|publisher=korean-war.com |date=20 November 2006 |title=South Africa in the Korean War |url=http://www.korean-war.com/soafrica.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html |archive-date=1 November 2006 }}</ref> Sommige bronne<ref name=ROHKorea>{{cite web|last1=Dovey|first1=John|title=SA Roll of Honour: List People: Korea|url=http://www.justdone.co.za/roh/main.php?page=List_People&War=KOREA|website=ROH Database|publisher=Just Done Productions Publishing|access-date=16 November 2014|archive-date=27 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227181039/http://www.justdone.co.za/roh/main.php?page=List_People&War=KOREA|url-status=dead}}</ref> noem 35 sterftes van 2 Eskader. === Simonstad-ooreenkoms === {{hoofartikel|Simonstad-ooreenkoms}} Die [[Simonstad-ooreenkoms]] was 'n vloot-samewerkingsooreenkoms tussen die Verenigde Koninkryk en Suid-Afrika onderteken op 30 Junie 1955. Ingevolge die ooreenkoms het die [[Britse Vloot]] sy vlootbasis in [[Simonstad]], Suid-Afrika, opgegee en die bevel van die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] oorgedra aan die regering van Suid-Afrika. In ruil daarvoor het Suid-Afrika die gebruik van die Simonstad-basis aan Britse Vloot skepe belowe. As deel van die Simonstad-ooreenkoms het Suid-Afrika ook vyf seeweerbote, tien TON-klas kuspatrollie mynveers, een tipe 15 [[fregat]] (die SAS Vrystaat) en drie tipe 12 fregatte (die President-klas skepe: die [[SAS President Pretorius]], die [[SAS President Kruger]] en die [[SAS President Steyn]]) van Groot-Brittanje gekoop. Hulle het gedurende die vyftiger en sestigerjare, tesame met twee Britse W-klas torpedo&shy;jaers (die SAS Jan van Riebeeck en die SAS Simon van der Stel die kern van die Suid-Afrikaanse Vloot gevorm.<ref>{{cite web|url=https://sadf.info/TitleNavy.html|title=SA Navy / Vloot|access-date=2 Mei 2021|lang=af}}</ref> === Suid-Afrikaanse Grensoorlog === [[Lêer:SADF-Operations 4.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse troepe wat naby die grens patrolleer, vroeë 1980's.]] {{hoofartikel|Suid-Afrikaanse Grensoorlog}} Tussen 1966 en 1989 voer Suid-Afrika 'n lang en bitter teen-opstand-veldtog teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN) in [[Suidwes-Afrika]].<ref>{{cite journal|first1=André |last1=Wessels|title=The war for Southern Africa (1966–1989) that continues to fascinate and haunt us|journal=História (São Paulo) |volume=62|issue=1|year=2017|pages=73–91|url=https://www.researchgate.net/publication/317422229_The_war_for_Southern_Africa_1966-1989_that_continues_to_fascinate_and_haunt_us|doi=10.17159/2309-8392/2017/v62n1a4}}</ref> PLAN is gesteun deur die [[Sowjetunie]] en 'n aantal lidlande van die [[Warskouverdrag]], asook verskeie simpatieke, nuut onafhanklike Afrika-regerings.<ref name="Koevoet1">{{cite book|title=Koevoet! Experiencing South Africa's Deadly Bush War|url=https://books.google.com/books?id=tYyuCAAAQBAJ|last=Hooper|first=Jim|location=Solihull|publisher=Helion and Company|year=2013|orig-year=1988|isbn=978-1-86812-167-0|pages=86–93}}</ref> Dit het ook aansienlike gevegsondersteuning ontvang van die People's Armed Forces For Liberation of Angola (FAPLA) en 'n aansienlike kontingent van Kubaanse militêre adviseurs.<ref name="Frontiersmen">{{cite book|title=Frontiersmen: Warfare in Africa since 1950|last=Clayton|first=Anthony|location=Philadelphia|publisher=UCL Press, Limited|date=1999|isbn=978-1-85728-525-3|pages=120–24}}</ref> In reaksie hierop het Suid-Afrika 'n massiewe militêre uitbreiding ondergaan om die PLAN-bedreiging te bestry, wat die vorming van verskeie elite spesiale magte-eenhede soos [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]], [[32-Bataljon]] en die Verkennings Kommando Regiment insluit.<ref name="Stapleton1">{{cite book|title=A Military History of Africa|last=Stapleton|first=Timothy|year=2013|location=Santa Barbara|publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-0-313-39570-3|pages=251–57}}</ref> Suid-Afrikaanse troepe het voorsprogaanvalle op buurstate gedoen om by PLAN se bedryfsbasisse aan te val, wat af en toe botsings met FAPLA<ref name="War">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zEQ-Km_KShAC&pg=PA238|title=War and Society: The Militarisation of South Africa|first1=Jacklyn|last1=Cock|first2=Laurie|last2=Nathan|year=1989|publisher=New Africa Books | isbn=978-0-86486-115-3|pages=124–276}}</ref> en die Zambiese weermag behels.<ref name="Borderstrike">{{cite book | first1 = Willem | last1 = Steenkamp| title = Borderstrike! South Africa into Angola 1975{{snd}}1980| year = 2006|edition= 3rd|pages= 132–226 | publisher = Just Done Productions| isbn= 1-920169-00-8}}</ref> Hierdie grootliks onverklaarde konflik het gedurende die laat 1970's bekend gestaan as die Suid-Afrikaanse Grensoorlog.<ref name=Narrative>{{cite book|last=Baines|first=Gary|title=South Africa's 'Border War': Contested Narratives and Conflicting Memories|date=2014|pages=1–4, 138–40|publisher=Bloomsbury Academic|location=London|isbn=978-1-4725-0971-0}}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW)-ekspedisiemagte was gerig op guerrilla-basisse, vlugtelinge en landelike infrastruktuur in [[Angola]] en [[Zambië]], afhangend van die grensaanvalle, patrollies en lugaanvalle om die PLAN op 'n afstand te hou.<ref name=Minter>{{cite book|last=Minter|first=William|title=Apartheid's Contras: An Inquiry into the Roots of War in Angola and Mozambique|date=1994|pages=114–117|publisher=Witwatersrand University Press|location=Johannesburg|isbn=978-1-4392-1618-7|edition=Illustrated|url=https://books.google.com.pa/books/about/Apartheid_s_Contras.html?id=iq970FthE0IC}}</ref> Dit is uiteindelik uitgebrei tot 'n permanente SAW-militêre teenwoordigheid in die hele Suid-Angola, met die doel om PLAN-basisse te dwing om al hoe verder noordwaarts te forseer.<ref name="Narrative" /> Alhoewel hierdie strategie suksesvol was, het dit gelei tot die parallelle uitbreiding van FAPLA, met Sowjet-hulp, om te voldoen aan wat Luanda beskou het as 'n direkte Suid-Afrikaanse bedreiging vir Angolese [[soewereiniteit]].<ref name="Minter" /> FAPLA en die SAW het voortdurend gebots tussen 1981 en 1984, en weer van 1987 tot 1988, wat uitgeloop het op die [[Slag van Cuito Cuanavale]].<ref name="Weigert" /> Die Suid-Afrikaanse Grensoorlog was nou gekoppel aan die [[Angolese Burgeroorlog]]. Suid-Afrikaanse ekspedisie-eenhede het Angola in 1975 openlik binnegeval tydens Operasie Savannah, 'n onsuksesvolle poging om twee mededingende Angolese faksies te ondersteun, die ''União Nacional para a Independência Total de Angola'' ([[UNITA]]) en die ''Frente Nacional de Libertação de Angola'' ([[FNLA]]), tydens die burgeroorlog. Die SAW moes noodgedwonge onttrek onder oorweldigende druk van duisende Kubaanse vegtroepe.<ref name="George">{{cite book|title=The Cuban Intervention in Angola, 1965-1991: From Che Guevara to Cuito Cuanavale |last1=George|first1=Edward|location=New York|publisher=Frank Cass Publishers|year=2005|publication-date=18 September 2012|isbn=978-0-415-64710-6|pages=105–06|url=https://www.routledge.com/The-Cuban-Intervention-in-Angola-1965-1991-From-Che-Guevara-to-Cuito-Cuanavale/George/p/book/9780415647106}}</ref> Toe Suid-Afrika in die 1980's sy veldtog teen PLAN begin verskerp, het hy sy alliansie met UNITA weer bevestig en die geleentheid gebruik om die beweging te versterk met opleiding en gebuite PLAN-wapens.<ref name="Weigert">{{cite book|title=Angola: A Modern Military History|last=Weigert|first=Stephen|year=2011|location=Basingstoke|publisher=Palgrave-Macmillan|isbn=978-0-230-11777-8|pages=71–72|url=https://www.amazon.com/Angola-Modern-Military-History-1961-2002/dp/0230117775|lang=en}}</ref> Die [[Slag van Cuito Cuanavale]] was 'n belangrike keerpunt vir albei konflikte, want dit het gelei tot die Angolese drieledige ooreenkoms, waarin Kuba belowe het om sy troepe uit Angola te onttrek terwyl Suid-Afrika aan Suidwes-Afrika onttrek het.<ref name=Harris>{{cite book|editor-last1=Harris|editor-first1=Geoff|title=Recovery from Armed Conflict in Developing Countries: An Economic and Political Analysis|date=1999|pages=262–64|publisher=Routledge Books|location=Oxfordshire|isbn=978-0-415-19379-5|url=https://www.amazon.com/Recovery-Armed-Conflict-Developing-Countries/dp/0415193796|series=Routledge Studies in Development Economics }}</ref> Suidwes-Afrika het in 1990 onafhanklikheid gekry as die Republiek van Namibië.<ref name=Hampson>{{cite book|last=Hampson|first=Fen Osler|title=Nurturing Peace: Why Peace Settlements Succeed Or Fail|date=1996|pages=[https://archive.org/details/nurturingpeacewh0000hamp/page/53 53–70]|publisher=United States Institute of Peace Press|location=Stanford|isbn=978-1-878379-57-3|url=https://archive.org/details/nurturingpeacewh0000hamp/page/53}}</ref> === Interne guerrilla-aktiwiteite tydens apartheid === Gedurende die 1960's en 1970's was dit algemeen dat politieke bewegings teen [[apartheid]] militêre vleuels vorm, soos [[Umkhonto we Sizwe]] (MK), wat geskep is deur die [[African National Congress]] en die [[Azanian People's Liberation Army]] (APLA) van die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan-Africanist Congress]].<ref name="Biko1">{{cite book|last1=Gibson|first1=Nigel|last2=Alexander|first2=Amanda|last3=Mngxitama|first3=Andile|title=Biko Lives! Contesting the Legacies of Steve Biko|date=2008|page=138|publisher=Palgrave Macmillan|location=Hampshire|isbn=978-0-230-60649-4}}</ref> Hulle het as ''de facto'' geurillaleërs gefunksioneer en sabotasie gedoen en 'n beperkte landelike en stedelike weerstand gevoer.<ref name="Switzer">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=bUvA7PHnCrUC&pg=PA415 | title=South Africa's Resistance Press: Alternative Voices in the Last Generation Under Apartheid. Issue 74 of Research in international studies: Africa series | publisher=Ohio University Press | author=Switzer, Les | year=2000 | page=2 | isbn=978-0-89680-213-1}}</ref> Die guerrillas het ook soms met mekaar gebots terwyl hul politieke organe om interne invloed gekompeteer het.<ref name="Mitchell">{{cite book|last1=Mitchell|first1=Thomas|title=Native vs Settler: Ethnic Conflict in Israel/Palestine, Northern Ireland and South Africa|date=2008|pages=194–96|publisher=Greenwood Publishing Group|location=Westport|isbn=978-0-313-31357-8}}</ref> Alhoewel die konflik op 'n veel kleiner skaal as die Suid-Afrikaanse Grensoorlog voorgekom het, weerspieël die SAW se operasies teen MK en APLA verskeie belangrike aspekte van die konflik. Net soos PLAN, byvoorbeeld, het MK dikwels skuiling gesoek in state wat grens aan Suid-Afrika se grense.<ref name="Minter" /> Die SAW het teruggeveg met gerigte sluipmoorde op MK-personeel op buitelandse bodem, en 'n kombinasie van lugaanvalle en spesiale magte aanvalle op MK-basisse in Zambië, Mosambiek, Botswana en Lesotho.<ref name="Minter" /> Beide MK en APLA is ontbind en geïntegreer met die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW) na die afskaffing van apartheid.<ref name="Pmg.org.za">{{cite web|url=http://www.pmg.org.za/minutes/20041108-final-integration-report-sandf-briefing |title=Final Integration Report: SANDF briefing &#124; Parliament of South Africa monitored |publisher=Pmg.org.za |date=9 November 2004 |access-date=26 Februarie 2013}}</ref> === Produksie van militêre toerusting deur Suid-Afrika === {{hoofartikel|Krygkor| Denel en die Paramount Groep}} Suid-Afrika het 'n verskeidenheid belangrike wapens, voertuie en vliegtuie vervaardig vir eie gebruik sowel as vir internasionale uitvoer. Sommige is gevestigde wapens wat onder lisensie vervaardig is, en in ander gevalle het Suid-Afrika sy eie wapens en voertuie vervaardig. Die oorheersende vervaardiger van wapens is Denel. Gedurende die 1960's en 1970's het Krygkor 'n groot deel van die bewapening van Suid-Afrika opgelewer, aangesien daae [[VN]]-sanksies teen enige wapenuitvoere na Suid-Afrika was. In hierdie tyd het Krygkor met Gerald Bull se Space Research Corporation gekontrakteer vir gevorderde [[Denel G5-kanon|155 mm-houwitser]]-ontwerpe wat hy uiteindelik vervaardig, gebruik en uitgevoer het na lande soos [[Irak]]. === Suid-Afrika se wapens van massavernietiging === [[Lêer:RSA-3-002.jpg|links|duimnael|'n RSA-3 LEO-missiel, [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum|SALM-museum]], Swartkop, Pretoria.]]{{hoofartikel|Suid-Afrika se wapens van massavernietiging}} Van die 1960's tot die 1990's het [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging|Suid-Afrika ondersoek ingestel na wapens van massavernietiging]], waaronder [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram|kern]]]-,<ref>Von Wielligh, N. & von Wielligh-Steyn, L. (2015). ''The Bomb: South Africa’s Nuclear Weapons Programme''. Pretoria: Litera.</ref> biologiese en [[chemiese wapen]]s onder die Apartheidsregime. Ses [[kernwapen]]s is vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 May 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> Die Suid-Afrikaanse [[strategie]] was, as politieke en militêre onstabiliteit in Suider-Afrika onhanteerbaar raak, om 'n kernwapentoets op 'n plek soos die [[Kalahari-woestyn]], waar 'n ondergrondse toetsput voorberei is, uit te voer, om die vermoë en bruikbaarheid daarvan te demonstreer – en daardeur gevaar van verskerpte konflik in die streek — daana sou 'n groter moondheid soos die Verenigde State versoek word om in te gryp en die situasie te ontlont.<ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|archive-url=https://archive.today/20171029231004/http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|archive-date=2017-10-29|access-date=2021-05-05}}</ref> Voor die verwagte oorgang na 'n meerderheidsverkose regering van African National Congress in die negentigerjare, het die Suid-Afrikaanse regering al sy kernwapens afgetakel, die eerste staat ter wêreld wat vrywillig afstand gedoen het van alle kernwapens wat hy self ontwikkel het. Die land is sedert 1975 'n ondertekenaar van die Konvensie vir biologiese wapens, die Kernsperverdrag sedert 1991, en die Konvensie vir chemiese wapens sedert 1995. In Februarie 2019 bekragtig Suid-Afrika die Kernsperverdrag, die eerste land wat kernwapens gehad het, dit ontwapen en die verdrag onderteken het. == Huidige weermag: Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag == [[Lêer:Flag of the South African National Defence Force.svg|duimnael|Vlag van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, onthul op 25 April 2003.]] {{hoofartikel|Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag}} Die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) is die naam van die huidige gewapende magte van Suid-Afrika. Die weermag soos dit vandag bestaan, is in 1994 geskep ná Suid-Afrika se eerste nasionale verkiesing ná apartheid en die aanvaarding van 'n nuwe grondwet. Dit het die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW) vervang en personeel en toerusting van die SAW en die voormalige tuislandmagte ([[Transkei]], [[Venda (tuisland)|Venda]], [[Bophuthatswana]] en [[Ciskei]]) ingesluit, asook personeel van die voormalige guerillamagte van sommige politieke partye, betrokke by Suid-Afrika, soos die Umkhonto we Sizwe van die African National Congress, die APLA van die Pan Africanist Congress en die Selfverdediging Eenhede van die [[Inkatha Freedom Party]] (IFP). Met ingang van 2004 word die integrasieproses as volledig beskou, en die geïntegreerde personeel is opgeneem in 'n effens aangepaste struktuur wat baie ooreenstem met die SAW, en die struktuur en toerusting van laasgenoemde word meestal behou. Die bevelvoerder van die SANW word deur die president aangestel uit een van die gewapende magte. Die huidige bevelvoerder is generaal Rudzani Maphwanya. Hy is op sy beurt verantwoordelik aan die minister van verdediging, tans [[Angie Motshekga]] (wat [[Thandi Modise]] opgevolg het). Sommige van die tradisionele Suid-Afrikaanse regimente dien die land al meer as honderd en vyftig jaar onder verskillende weergawes van politieke stelsels en verskillende regerings. === Wapenkontrak === Die strategiese verdedigingspakket of die strategiese verdedigingsverkryging, in die volksmond die wapenkontrak genoem, was 'n Suid-Afrikaanse militêre verkrygingsprogram.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Rocky |title=SIPRI Yearbook 2004: Armaments, Disarmament and International Security |publisher=Stockholm International Peace Research Institute |date=c. 2004 |pages=237 |chapter=National defence reform and the African Union }}</ref> Dit behels 'n aankoop van VS $ 4,8 miljard (R30 miljard in 1999 rand) van wapens deur die African National Congress-regering onder leiding van [[Nelson Mandela]] in 1999. Dit was onderhewig aan herhaalde, skynbaar geloofwaardige, bewerings van [[korrupsie]].<ref>{{cite web |url=http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |title=Mangosuthu Buthelezi's Weekly Newsletter to the Nation |date=22 November 2007 |publisher=[[Inkatha Freedom Party]] |work=Ifp.org.za |access-date=2008-11-13 |first=Mangosuthu |last=Buthelezi |author-link=Mangosuthu Buthelezi |archive-date= 3 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203170352/http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse Departement van Verdediging se verkryging van die strategiese verdedigingpaket het ten doel gehad om sy verdedigingstoerusting te moderniseer, wat die aankoop van korvette, duikbote, ligte helikopters, ingeleide vegopleidingsvliegtuie en gevorderde ligte vegvliegtuie insluit. Dit het die SANW van moderne toerusting voorsien. === Vredesbewaring === Vredesaksies namens die SANW sluit in die Suid-Afrikaanse ingryping in [[Lesotho]] in om die demokraties verkose regering na 'n staatsgreep te herstel, asook uitgebreide bydraes tot die [[Verenigde Nasies]] se [[Verenigde Nasies se vredesbewaring|vredesoperasies]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]], [[Soedan]] en [[Burundi]]. In die laaste week van 17 Januarie 2025 is 17 soldate van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) in die DRK gedood, en baie meer gewond, in gevegte met die rebellegroep M23 (wat deur [[Rwanda]] gesteun word), toe die [[M23-beweging|M23]] [[Goma]] van die DRK-regering se magte gebuit het. Daar word geglo dat "M23 poog om 'n administrasie op die been te bring om Goma te beheer soos in ander gebiede onder sy beheer in die oostelike DRK." <ref>Nils A. Haug, South Africa and Its Disastrous Battle for the Congo. 4 Maart 2025, Gatestone Institute, https://www.gatestoneinstitute.org/21441/south-africa-congo .Besoek 5 Maart 2025. </ref> == Notas == {{notelist|30em}} == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leeswerk == * {{cite journal|last1=Liebenberg|first1=Ian|title=The integration of the military in post-liberation South Africa: The contribution of revolutionary armies|journal=Armed Forces & Society|volume=24|issue=1| year=1997|pages=105–132}} * {{cite book|last1=Seegers|first1= Annette|title=The military in the making of modern South Africa|publisher=IB Tauris|year=1996}} * {{cite book|last1=Stapleton|first1=Timothy J.|title=A Military History of South Africa: From the Dutch-Khoi Wars to the End of Apartheid|publisher=ABC-CLIO|year=2010}} * {{cite journal|last1=Wessels|first1=André|title=The war for Southern Africa (1966–1989) that continues to fascinate and haunt us|journal=Historia|volume=62|issue=1|year=2017|pages=73–91|url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2017000100004&script=sci_arttext&tlng=es|doi=10.17159/2309-8392/2017/v62n1a4|place=Durban}} {{vertaaluit| taalafk = en |Military history of South Africa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis| ]] 7banb45jihawwpbgk0ztgk6505arlrp 0 372453 2918477 2916645 2026-07-20T13:18:39Z Aliwal2012 39067 /* 2021 – hede */ 2918477 wikitext text/x-wiki '''[[Aston Martin]]''' is 'n Britse motorvervaardiger wat reeds histories aan [[Formule Een]]wedrenne deelgeneem het. Die maatskappy het die eerste keer aan Formule Een deelgeneem tydens die 1959-seisoen, toe hulle die DBR4-onderstel met hul eie enjin ingeskryf het, maar geen punte kon behaal nie. Hulle het gedurende die 1960-seisoen steeds swak presteer, en weer eens geen punte behaal nie. As gevolg hiervan het Aston Martin besluit om homself ná 1960 uit Formule Een te onttrek. 'n Kommersiële handelsmerkverandering van die [[Racing Point F1-span]] het daartoe gelei dat hierdie span vanaf [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] as Aston Martin bekend staan, en met [[Mercedes-Benz|Mercedes-krageenhede]] meeding. Die spanhoof is Mike Krack, met [[Lance Stroll]] en [[Fernando Alonso]] hul renjaers in 2023, nadat [[Sebastian Vettel]] aan die einde van 2022 uitgetree het. == Renuitslae == === 2021 – hede === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" !Jaar !Onderstel<br/> en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| AMR21 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M12 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''77''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''7''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=cfcfff| 13 |bgcolor=cfcfff| 13 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=dfffdf| 9 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=cfcfff| 17 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=000000 style="color:white"| <small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=cfcfff| 13 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=cfcfff| 18 |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| 11 | | |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/>[[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=cfcfff| 14 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=cfcfff| 13 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| 20 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 9 |bgcolor=cfcfff| 12 |bgcolor=cfcfff| 14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=cfcfff| 13 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="4"| AMR22 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan=4|[[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M13 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''55''' |rowspan="4" bgcolor=efefef|'''7''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor=|<small>DNS</small> |bgcolor=|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17† |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| | | |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/>[[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16† |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| AMR23 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"|[[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M14 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''280''' |rowspan="3" bgcolor=efefef| '''5''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''6'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''5'''2 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|3 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 | | |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/>[[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''7 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17^† |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="3"| AMR24 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"|[[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br />[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''94''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''5''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/> [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan="3"|AMR25 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"|[[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''89''' |rowspan=3 bgcolor=efefef|'''7''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|^'''6'''14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|6 |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/> [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=dfffdf|10 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan="3"| AMR25 <br/><br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''1*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''10*''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align="left"| {{CA-VLAG}}<br/> [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Onderstel<br/>en bande !Enjin !Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Punte !Plek |} '''†''' Die renjaer kon nie die wedren voltooi nie, maar is nogtans geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.<br/> '''‡''' Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<br/> '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.astonmartinf1.com}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 7ifefpx3cgmtmn3k6afznwr94tgcddl 0 386483 2918873 2791040 2026-07-23T04:48:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918873 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Michael Lucas | Beeld = Michael Lucas 2019.jpg | Beeldonderskrif = Lucas in 2019. | Geboortenaam = Andrei Treiwas<ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/US_Passport_of_Michael_Lucas.JPG/1280px-US_Passport_of_Michael_Lucas.JPG US Passport of Michael Lucas]</ref><ref name="passport" /><ref name="Van Meter">{{cite web |url=https://nymag.com/movies/features/23146 |title=The Lion of Chelsea |last=Van Meter |first=William |work=New York Magazine|date=19 Oktober 2006 |access-date=23 Februarie 2020}}</ref> | Alias = Ramzes Kairoff<br />Michel Lucas<br />Michael Lucas | Geboortedatum = {{GDEO|1972|03|10}}<ref name="passport">[[:Beeld:Russian Birth Certificiate of Michael Lucas.JPG|Foto van Lucas se geboortesertifikaat]]</ref> | Geboorteplek = [[Moskou]], [[Sowjetunie]] | Nasionaliteit = | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Ouers = Ljef Bregman, <br>Jelena Treiwas | Lewensmaat = | Beroep = [[Pornografiese akteur]], regisseur, joernalis, sakeman | Aktiewe jare = 1996-tans<ref>[https://www.adultfilmdatabase.com/actor/michael-lucas-24362/ Adult Film Database]</ref> | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = {{URL|michaellucas.com}} | imdb = 1027468 | Toekennings = }} '''Michael Lucas''' (gebore '''Andrei Lwowitsj Treiwas'''; [[Russies]]: Андрей Львович Трейвас; 10 Maart 1972)<ref name="passport" /> is 'n [[Rusland|Russies-]][[Jood]]se,<ref name="haaretz.com">{{Cite news |url=http://www.haaretz.com/news/can-gay-porn-save-israel-s-image-1.7471 |title=Can gay porn save Israel's image? |work=Haaretz |date=17 Mei 2011 |access-date=2012-01-17 |last1=Forward |first1=The |archive-date=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914040630/http://www.haaretz.com/news/can-gay-porn-save-israel-s-image-1.7471 |url-status=dead }}</ref> [[gay]] [[pornografiese akteur]],<ref name="something Bunder Entertaining">Bunder, Leslie (18 Augustus 2006), [http://www.somethingjewish.co.uk/articles/1979_entertaining_gay_isr.htm "Entertaining gay Israeli troops"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605050513/http://www.somethingjewish.co.uk/articles/1979_entertaining_gay_isr.htm |date= 5 Junie 2011 }}, besoek by www.somethingjewish.co.uk op 3 September 2006.</ref> regisseur, [[joernalis]] en sakeman, en die stigter en hoof- uitvoerende beampte van Lucas Entertainment, [[Manhattan]] se grootste vervaardiger van gay [[pornografie]]. Hy was tot in 2019 ook 'n rubriekskrywer vir die [[LGBT]]-tydskrif ''The Advocate'',<ref>{{cite web|url=https://www.advocate.com/|title=Advocate.com|website=Gay News, LGBT Rights, Politics, Entertainment}}</ref> ''HuffPost''<ref>{{cite web |url=https://huffingtonpost.com/michael-lucas |title=Michael Lucas |publisher=huffingtonpost.com |access-date=2012-01-17 |archive-date=2011-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111222010338/http://www.huffingtonpost.com/michael-lucas |url-status=dead }}</ref> en ''Pink News''<ref>{{cite web|url=http://www.pinknews.co.uk/author/michael-lucas/ |title=Michael Lucas Pink UK columns |publisher=Pinknews.co.uk |access-date=2014-03-01}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Lucas is op 10 Maart 1972 in [[Moskou]], [[Sowjetunie]] (nou [[Rusland]]) gebore vir Ljef Bregman, 'n ingenieur, en Jelena Treiwas, 'n onderwyseres. Hy is in 'n [[Sekularisme|sekulêre]] Joodse gesin grootgemaak.<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/2100-215_162-3954850.html|title=Gay Porn's Neocon Kingpin|access-date=2012-05-02|publisher=CBS|date=22 September 2009|archive-date=22 Oktober 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022144739/http://www.cbsnews.com/2100-215_162-3954850.html|url-status=dead}}</ref> Hy het in 1997 na [[New York Stad|New York]] verhuis. Hy is veral bekend vir sy aktivisme en uitgesprokenheid.<ref name="Van Meter" /><ref name="Kerchik">[https://www.cbsnews.com/stories/2008/03/20/opinion/main3954850.shtml Gay Porn's Neocon Kingpin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022144715/http://www.cbsnews.com/stories/2008/03/20/opinion/main3954850.shtml |date=22 Oktober 2012 }}, James Kirchick, ''The New Republic'' via CBSNews.com, 20 Maart 2006.</ref><ref name="fame">[http://business.avn.com/articles/GAYVN-Announces-2009-Hall-of-Fame-Inductees-307129.html GAYVN Announces 2009 Hall of Fame Inductees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706110137/http://business.avn.com/articles/GAYVN-Announces-2009-Hall-of-Fame-Inductees-307129.html |date= 6 Julie 2011 }}, Harker Jones, AVN, 12 Maart 2009.</ref> Sy kritiek op [[dwelm]]gebruik en sy borgskap van advertensies oor die gevare van onbeskermde [[seks]] in die gay gemeenskap het daartoe gelei dat [[Harvey Fierstein]] vir ''The Advocate'' 'n onderhoud met hom gevoer het.<ref name="advocate.com">[https://www.advocate.com/arts-entertainment/people/2013/08/06/22-russians-who-we-wont-let-vladimir-putin-forget-were-gay?pg=13&fb_comment_id=553698391332606_5432651 22 Russians Who We Won't Let Vladimir Putin Forget Were LGBT] advocate.com, 6 Augustus 2013</ref> Lucas het in 2009 die [[rolprent]] ''Men of Israel'' uitgereik, wat as sy belangrikste prent beskou word. Dit is in verskeie publikasies genoem as 'n landmerkprent: die eerste pornofliek met net Israeliese akteurs.<ref name="Tablet">[http://www.tabletmag.com/life-and-religion/10955/great-exxxpectations/ Great Exxxpectations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030050104/http://www.tabletmag.com/life-and-religion/10955/great-exxxpectations/ |date=30 Oktober 2010 }}, Wayne Hoffman, Tablet Magazine, 21 Julie 2009.</ref><ref name="Newsweek">[http://www.newsweek.com/blogs/wealth-of-nations/2009/09/23/gay-porn-mogul-hopes-to-arouse-interest-in-israel.html Gay-Porn Mogul Hopes to Arouse Interest in Israel], David Graham, ''Newsweek'', 23 September 2009.</ref><ref name="DNA">[http://dnamagazine.com.au/articles/news.asp?news_id=8963 First-Ever All-Israeli Gay Porn Movie] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511100125/http://www.dnamagazine.com.au/articles/news.asp?news_id=8963 |date=11 Mei 2009 }}, ''DNA'', 9 Mei 2009.</ref> Lucas het die prent opgevolg met 'n gay toer deur Israel.<ref>{{cite web|last=Contributors |first=Advocate |url=http://www.advocate.com/Print_Issue/Travel/Michael_Lucas_Wants_to_Take_You_to_Israel/ |title=Michael Lucas Wants to Take You To Israel |publisher=Advocate.com |date=9 Maart 2010 |access-date=2014-03-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100313154613/http://www.advocate.com/Print_Issue/Travel/Michael_Lucas_Wants_to_Take_You_to_Israel/ |archive-date=13 Maart 2010 }}</ref> Volgens hom is sy prent ''Michael Lucas' La Dolce Vita'' die duurste gay pornofliek wat ooit gemaak is, teen 'n koste van $250&nbsp;000 en met kameeverskynings deur verskeie vermaaksterre.<ref name="Van Meter" /> In 2009 is Lucas in die [[AVN#GayVN-pryse|GayVN]]-heldesaal opgeneem.<ref name="fame"/> Hy het ook in 2009 in 'n artikel in die tydskrif ''New York'' verskyn oor mense wat met baie min in die stad aangekom en tog beroemd geraak het.<ref name="top">[https://nymag.com/news/features/56014/ Waking Up to New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401105356/http://nymag.com/news/features/56014/index6.html |date=1 April 2012 }}, ''New York Magazine'', 10 April 2009.</ref> ==Onlangse jare== Lucas het in onlangse jare ook dokumentêre prente begin maak.<ref>Huffington Post | Porn Magnate Michael Lucas To Release Documentary About Being Gay In Russia (VIDEO) | http://www.huffingtonpost.com/2014/02/20/michael-lucas-documentary-gay-russia_n_4816848.html</ref> In 2012 het hy sy eerste dokkie uitgereik, oor die florerende Israeliese LGBT-gemeenskap. Dit het die titel ''Undressing Israel: Gay Men in the Promised Land'',<ref name="haaretz">{{cite news |url= http://www.haaretz.com/israel-news/culture/culture-fop/culture-fop-don-t-worry-israel-the-king-of-gay-porn-is-behind-you.premium-1.502747 |author= Brian Schaefer |title= Culture Fop / Don't worry, Israel, the king of gay porn is behind you |publisher= Haaretz (in Engels) |date= 11 Februarie 2013 |access-date= 2016-10-07 }}</ref> en sluit tonele in van [[Tel Aviv]] se lewendige naglewe, 'n Israeliese [[selfdegeslaghuwelik]] en onderhoude met uiteenlopende Israeliese [[gay]]s en [[lesbiër]]s, insluitende 'n gay militêre polisieman, gay weermagopleier, [[fopdosser]], [[transvestiet]] en selfdegeslagouers en hulle kinders. In 2014 het hy sy tweede dokkie uitgereik: ''Campaign of Hate: Russia and Gay Propaganda''. Dit gaan oor die huidige antigayklimaat in Rusland.<ref>Breaking Glass Pictures | Campaign of Hate: Russia and Gay Propaganda | http://bgpics.com/index.php/template-styles/new-releases/item/235-campaign-of-hate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624151622/http://bgpics.com/index.php/template-styles/new-releases/item/235-campaign-of-hate |date=24 Junie 2016 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== *[https://www.lucasentertainment.com/ Amptelike webtuiste] * {{IMDb naam|1027468|Michael Lucas}} * {{IAFD naam|id=michaellucas|gender=male|name=Michael Lucas}} *[https://www.adultfilmdatabase.com/actor/michael-lucas-24362/ Michael Lucas] by die Adult Film Database *{{Commons-kategorie inlyn|Michael Lucas (director)}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Michael Lucas (director)}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lucas, Michael}} [[Kategorie:Russiese rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Pornografiese akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] 22bv1641p1kwt472fo0mmyzex30i7n5 0 388550 2918644 2571625 2026-07-21T14:31:20Z Aliwal2012 39067 2918644 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Year = 1999 |Previous_round= 1999 Australiese Grand Prix |Next_round = 1999 San Marino Grand Prix |Image = Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg |Caption = |Official name = XXVIII Grande Prêmio do Brasil |Date = 11 April |Location = [[Autódromo José Carlos Pace]]<br/>[[Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 2.667 |Course_km = 4.309 |Distance_laps = 72 |Distance_mi = 192.024 |Distance_km = 310.248 |Scheduled_laps= |Scheduled_mi = |Scheduled_km = |Weather = Warm en droog {{convert|25|C|F}}<ref>[https://www.wunderground.com/history/airport/SBSP/1999/4/11/DailyHistory.html Weather info for the 1999 Brazilian Grand Prix] at Weather Underground</ref> |Attendance = 80,000 |Pole_Country = Finland |Pole_Driver = [[Mika Häkkinen]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |Pole_Time = 1.16.568 |Fast_Country = Finland |Fast_Driver = [[Mika Häkkinen]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |Fast_Time = 1:18.448 |Fast_Lap = 70 |First_Country = Finland |First_Driver = [[Mika Häkkinen]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |Second_Country= Duitsland |Second_Driver = [[Michael Schumacher]] |Second_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Third_Country = Duitsland |Third_Driver = [[Heinz-Harald Frentzen]] |Third_Team = [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Mugen-Honda]] |Lapchart = {{F1Laps1999|BRA}} }} Die '''[[1999 Formule Een-seisoen|1999]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op [[11 April]] [[1999]] op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Mika Häkkinen]] in 'n [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Mika Häkkinen]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 72 | 1:36:03.785 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 3 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | +4.925 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Heinz-Harald Frentzen]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Mugen-Honda]]''' | 71 | +1 Rondte | 8 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{DE-VLAG}} '''[[Ralf Schumacher]]''' | '''[[Williams F1|Williams-Supertec]]''' | 71 | +1 Rondte | 11 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{GB-VLAG}} '''[[Eddie Irvine]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1 Rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{FR-VLAG}} '''[[Olivier Panis]]''' | '''[[Prost Grand Prix|Prost]]-[[Peugeot]]''' | 71 | +1 Rondte | 12 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | [[Benetton Formula|Benetton-Playlife]] | 70 | +2 Rondtes | 9 | &nbsp; |- ! 8 | 15 | {{JP-VLAG}} Toranosuke Takagi | [[Arrows]] | 69 | +3 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{ES-VLAG}} Marc Gerené | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +3 Rondtes | 20 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{ES-VLAG}} [[Pedro de la Rosa]] | [[Arrows]] | 52 | Hidrolika | 17 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[BAR-Honda|BAR-Supertec]] | 49 | Hidrolika | 21 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{IT-VLAG}} Alessandro Zanardi | [[Williams F1|Williams-Supertec]] | 43 | Ratkas | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | Stewart-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Enjin | 3 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Pedro Diniz]] | [[Sauber]]-Petronas | 42 | Botsing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] | [[Benetton Formula|Benetton-Playlife]] | 38 | Koppeling | 5 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FR-VLAG}} Stéphane Sarrazin | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Sauber]]-Petronas | 27 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 22 | Ratkas | 2 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] | [[Prost Grand Prix|Prost]]-[[Peugeot]] | 21 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | Stewart-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Hidrolika | 10 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 10 | Botsing | 7 | &nbsp; |- ! NQ | 23 | {{BR-VLAG}} Ricardo Zonta | [[BAR-Honda|BAR]]-Supertec | | | | &nbsp; |} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Sport in São Paulo (stad)]] [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1999|Brasilië]] 1tj6sda5p9t6pjomczorlksifr3ysx7 0 388555 2918646 2566494 2026-07-21T14:34:23Z Aliwal2012 39067 2918646 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = ItalIë |Grand Prix = San Marino |Race_No = 3 |Season_No = 16 |Year = 1999 |Previous_round= 1999 Brasiliaanse Grand Prix |Next_round = 1999 Monaco Grand Prix |Image = Imola.svg |Caption = [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] |Official name = Gran Premio "Warsteiner" di San Marino 1999 |Date = 2 Mei |Location = [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]], [[Imola]], [[Emilia-Romagna]], [[Italië]] |Course = Permanent renbaan |Course_mi = 3.064 |Course_km = 4.930 |Distance_laps = 62 |Distance_mi = 189.937 |Distance_km = 305.660 |Scheduled_laps= |Scheduled_mi = |Scheduled_km = |Weather = Sonnig, matig, droog, 23&nbsp;°C |Pole_Country = Finland |Pole_Driver = [[Mika Häkkinen]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Pole_Time = 1:26.362 |Fast_Country = Duitsland |Fast_Driver = [[Michael Schumacher]] |Fast_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Fast_Time = 1:28.362 |Fast_Lap = 45 |First_Country = Duitsland |First_Driver = [[Michael Schumacher]] |First_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Country= VK |Second_Driver = [[David Coulthard]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Third_Country = Brasilië |Third_Driver = [[Rubens Barrichello]] |Third_Team = Stewart-[[Ford Motor Company|Ford]] |Lapchart = {{F1Laps1999|SMR}} }} Die '''[[1999 Formule Een-seisoen|1999]] [[Formule 1]] [[San Marino Grand Prix]]''' is op [[2 Mei]] [[1999]] op die [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] in Imola, [[Italië]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Michael Schumacher]] in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 3 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 62 | 1:33:44.792 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[David Coulthard]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 62 | +4.265 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 16 | {{BR-VLAG}} '''[[Rubens Barrichello]]''' | '''Stewart-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 61 | +1 ronde | 6 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Mugen-Honda]]''' | 61 | +1 ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 9 | {{IT-VLAG}} '''[[Giancarlo Fisichella]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-Playlife''' | 61 | +1 ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Sauber]]-Petronas''' | 61 | +1 ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{FI-VLAG}} [[Mika Salo]] | [[BAR-Honda|BAR]]-Supertec | 59 | +3 rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{IT-VLAG}} [[Luca Badoer]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +3 rondes | 22 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{ES-VLAG}} Marc Gené | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +3 rondes | 21 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | Stewart-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 5 | {{IT-VLAG}} Alessandro Zanardi | [[Williams F1|Williams]]-Supertec | 58 | Getol | 10 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} Pedro Diniz | [[Sauber]]-Petronas | 49 | Getol | 15 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Prost Grand Prix|Prost]]-[[Peugeot]] | 48 | Versneller | 11 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 46 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 46 | Getol | 7 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{JP-VLAG}} Toranosuke Takagi | [[Arrows]] | 29 | Brandstofdruk | 20 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Williams F1|Williams]]-Supertec | 28 | Elektriese fout | 9 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 17 | Ongeluk | 1 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{ES-VLAG}} [[Pedro de la Rosa]] | [[Arrows]] | 5 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-Playlife | 5 | Ongeluk | 17 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[BAR-Honda|BAR]]-Supertec | 0 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] | [[Prost Grand Prix|Prost]]-[[Peugeot]] | 0 | Getol | 5 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1999|San Marino]] qp0o9omuuyvnt5e0tsh55pi4vcj784v 0 391355 2918775 2533476 2026-07-22T16:05:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918775 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mercury-Atlas_1_liftoff.jpg|duimnael|regs|Mercury-Atlas 1 styg op.]] '''Mercury-Atlas 1 (MA-1)''' was die eerste poging van Amerika om 'n Mercury-kapsule te lanseer as deel van die [[Mercury-program]]. Die vuurpyl is op 29 Julie 1960 te [[Kaap Canaveral- ruimtemagstasie|Kaap Canaveral]], [[Florida]] gelanseer. Dit was 'n onbemande vlug en daar was ook geen [[lanseerontsnapstelsel]] aan die kapsule nie. Die Atlas LV-3B vuurpyl het strukturele faling ondergaan na 58 sekondes op 'n hoogte van slegs 9,1 km en 3,4 km vanaf die lanseerplatvorm. Alle telemetrieseine het skielik verdwyn soos die vuurpyl deur maksimum dinamiese druk beweeg het. Die dag was reënerig en bewolk en die vuurpyl was na 26 sekondes nie meer sigbaar nie. Dit was dus onmoontlik om te kon sien wat gebeur het. Die doelwit was om 'n sub-orbitale vlug te onderneem en weer die [[atmosfeer]] binne te dring met die ruimtetuig. Die kapsule was toegerus met skeidingsvuurpyle maar slegs met fop-truvuurpyle. Daar was verskeie ander stelsels wat ook nie in die kapsule geïnstalleer is nie bv. die kajuitdrukstelsel en 'n stoel vir die ruimtevaarder. Verskeie Mercury-ingenieurs het beswaar aangeteken teen voortsetting van die lansering na aanleiding van die weer, dit sou die sig belemmer. Sommige getuies beweer hulle het 'n ontploffing gehoor maar dit kon nie bevestig word nie. Die kapsule het aanhou inligting uitsaai, totdat dit die water getref het ongeveer 9 km vanaf die lanseerplatform. Die kapsule, Atlasvuurpyl en die [[vloeibare suurstof]] ventilasieklep is geberg vanaf die oseaanvloer. Die enjins was nie beskadig nie, behalwe die skade wat hulle gely het tydens impak met die water. Die ventilasieklep en 'n stukkie pyp wat nog aan hom geheg was het opmerkbare metaaluitputtingkrake gehad. ==Ondersoek== [[Lêer:MA-1 Capsule Reassembled After Explosion - GPN-2002-000043.jpg|duimnael|links|Die MA-1 ruimtetuig nadat dit opgebou is uit die wrakstukke.]] Data vanaf die telemetrie dui daarop dat die Atlas normaal gewerk het tot op T+58 sekondes en daar was geen probleem tot op daardie tydstip nie. Toe was daar skielik 'n groot rampspoedige gebeurtenis, die druk tussen die [[RP-1]] en die [[vloeibare suurstof]]tenks het geval tot nul, daarna het die enjins krag verloor, die telemetrie het ophou werk en verskeie voorwerpe het skielik op die [[radar]] verskyn. Die telemetrie van die kapsule wys ernstige bewegings en wat gevolg is deur die verlies van telemetrie van die Atlas-vuurpyl; die kapsule het egter normaal gewerk totdat dit die water getref het - ongeveer 222 sekondes na lansering. Die outomatiese aborteerstelsel ''Abort Sensing and Implementation System'' (ASIS) - blyk normaal te gewerk het en het 'n afskakelinstruksie na die enjins gestuur die oomblik toe die abnormale situasie plaasgevind het. Die valskermstelsel het nie ontplooi nie omrede dit te gou na die lansering was.<ref>{{cite web|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19740075942_1974075942.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100519091747/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19740075942_1974075942.pdf|title=Post Launch Report for Mercury-Atlas No. 1|publisher=NASA|date=August 2, 1960|archivedate=May 19, 2010}} [https://www.scribd.com/doc/49295932/Post-Launch-Report-for-Mercury-Atlas-No-1 Alt URL]</ref><ref>{{cite web|title=Flight Test Report, Mercury/Atlas MA-1|publisher=Convair|date=July 29, 1960|url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=AD0842203|archive-url=https://web.archive.org/web/20130408132329/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=AD0842203|url-status=dead|archive-date=April 8, 2013}}</ref> Die Atlas 50D vuurpyl het minder telemetrietoetskoppe gehad as die Atlas R&D Atlas D. Daar was slegs 50 metings geneem met hierdie eerste vlug. Dit blyk dat die Atlas op 'n konstante vlug was toe die telemetrieverbinding verlore gegaan het op T+60 sekondes. Die laaste 1,2 sekondes se telemetriedata word bevraagteken omrede daar reeds oop skakelaars was in die vuurpyl onmiddellik na die voorval. Uit die kapsule se [[giroskoop]]data blyk dit dat die boonste gedeelte soveel as 10° oorgehel het. Daar was inderdaad twee voorvalle, die een op T+58.5 sekondes wat die verlies van telemetriedata in die voorste gedeelte van die vuurpyl veroorsaak het. Die tweede voorval was op T+59.4 sekondes, nadat die enjin afgeskakel is deur die ASIS-stelsel. Dit blyk dat die aandrywingstelsel nie deur die aanvanklike voorval geaffekteer is nie. == Gevolgtrekkings == [[Lêer:American Space Museum, Titusville, FL, US (03).jpg|regs|duimnael|Die luik van die tuig in die Amerikaanse Ruimtemuseum]] Die aanvanklike vermoede was dat die glasveseldop, wat bo-op die kapsule gesit is in die plek van die lanseerontsnapstelsel, het losgebreek en 'n gat in die vloeibare suurstoftenk gemaak. Owen Maynard van [[NASA]], deel van die Mercury-stelselingenieurspan, was in beheer van die berging van die kapsule van die seevloer af. Hy het self 'n 30-voet vryduik uitgevoer om een spesifieke ontbrekende komponent van die kapsule te vind. Hy het tydens 'n mondelingse geskiedenis onderhoud<ref>{{cite web|title=Oral History Transcript|first=Owen|last=Maynard|url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/MaynardOE/OEM_4-21-99.pdf|date=21 April 1999|page=12-84|publisher=Johnson Space Center History Project}}</ref> gesê dat sy na-vlugberekeninge daarop dui dat die buitenste bedekking van die vuurpyl, net onderkant die plek waar die kapsule geheg word, sou gebuig het as gevolg van die gekombineerde lugweerstand, versnelling en spanning wat ondervind word tydens die vlug. Daardeur oorskry dit die trekspanning van die bedekking wat veroorsaak is deur die interne druk. Gebaseer op sy bevinding het NASA die bedekking in die betrokke gedeelte van die vuurpyl laat verdubbel. NASA het ook bepaal dat die toekomstige lanseerbane platter moet wees, om die buigstres op die vuurpyl te verminder. Interessant is dat die Atlas Atlas 50D vuurpyl alreeds oor 'n dikker bedekking as die Atlas 10D (Big Joe) beskik het, maar slegs op die RP-1 tenk terwyl die vloeibare suurstoftenk nog uit dieselfde dun bedekking bestaan het. Die probleem het hom nie herhaal op daaropvolgende vlugte nie. Daar is ook vermoed dat die afwesigheid van die lanseerontsnapstelsel 'n negatiewe invloed op die vuurpyl se aërodinamiese profiel gehad het. Convair se ingenieurs het aangedring dat die lanseerontsnapstelsel nodig was vanuit 'n aërodinamiese oogpunt, en ook vir datainvorderingvereistes, maar Mercury se beamptes het daarteen besluit. Die kapsule het 'n apogee van 13&nbsp;km bereik en het 9,6&nbsp;km ver gevlieg. Die vlug het 3 minute en 18 sekondes geduur. Die kapsule het 1&nbsp;154&nbsp;kg geweeg en sy reeks nommer is #4 terwyl die Atlas se reeks nommer 50D was. Stukke van die Mercury #4 ruimtetuig, soos gebruik in die Mercury-Atlas 1 sending, word tans vertoon by die Cosmosphere in Hutchinson, [[Kansas]].<ref>{{cite web|url=http://www.americanspacecraft.com/pages/mercury/MA-1.html|first=Jim|last=Gerard|title=Mercury spacecraft # 4|publisher=A Field Guide to American Spacecraft|access-date=22 Junie 2022|archive-date= 2 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702222932/http://www.americanspacecraft.com/pages/mercury/MA-1.html|url-status=dead}}</ref>Die luik word vertoon by die Amerikaanse Ruimtemuseum in Titusville, Florida. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Mercury-Atlas 1}} {{Mercury-projek}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mercury-program]] [[Kategorie:Ruimtetuie]] elnn2vvew336tmt88m9463uby1zhx89 0 399432 2918547 2595267 2026-07-21T03:48:25Z Dirksmit 9483 Grammatika gekorrigeer 2918547 wikitext text/x-wiki '''Jack Douglas Teixeira''' (/teɪˈʃɛərə/ tay-SHAIR-ə; gebore 2001 of 2002) is 'n Amerikaanse lugman wat in die 102de intelligensievleuel van die Massachusetts Air National Guard dien. In April 2023 is Teixeira deur [[FBI]]-agente by sy ma se huis in North Dighton, [[Massachusetts]], gearresteer. Hy is gearresteer in verband met 'n ondersoek na 'n beweerde oortreding van die Spioenasiewet van 1917 en die ongemagtigde verwydering en bewaring van geklassifiseerde dokumente. Hy het na bewering honderde geklassifiseerde dokumente verwyder en dit op 'n [[Discord (sagteware)|Discord]]-bediener bekend gemaak. == Vroeë lewe == Teixeira is in 2001 of 2002 gebore en het in Dighton, Massachusetts, grootgeword. Teixeira se stiefpa is 'n afgetrede meester-sersant in die [[Amerikaanse Lugmag]].<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/04/13/world/documents-leak-leaker-identity.html |title=F.B.I. Arrests National Guardsman in Leak of Classified Documents |date=13 April 2023 |last1=Willis |first1=Haley |last2=Gibbons-Neff |first2=Thomas |last3=Toler |first3=Aric |last4=Triebert |first4=Christiaan |last5=Barnes |first5=Julian |last6=Browne |first6=Malachy |work=[[The New York Times]] |access-date=13 April 2023 | archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413222920/https://www.nytimes.com/2023/04/13/world/documents-leak-leaker-identity.html |url-status=live }}</ref> Sy stiefpa en stiefbroer het by Joint Base Cape Cod gewerk.<ref>{{Cite web |url=https://www.capecodtimes.com/story/news/2023/04/13/live-massachusetts-national-guardsman-ukraine-military-leak/70111691007/ |title=MA Air National Guardsman from Dighton stationed on Cape Cod, arrested over military leaks |date=13 April 2023 |last=Coffey |first=Denise |work=Cape Cod Times |access-date=13 April 2023|archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414112626/https://www.capecodtimes.com/story/news/2023/04/13/live-massachusetts-national-guardsman-ukraine-military-leak/70111691007/ |url-status=live }}</ref> Sy ma het vir 'n nie-winsgewende organisasie gewerk wat militêre veterane ondersteun het.<ref name=":0" /> Teixeira is van [[Portugese]] afkoms; sy oupa het na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] van São Miguel-eiland, in die [[Asore]], geëmigreer.<ref>{{cite news |authors = Equipe CNN Portugal | date=13 April 2023 | title=É lusodescendente o líder do grupo online que partilhou documentos confidenciais dos EUA sobre a guerra: Jack Teixeira, novas informações |trans-title=The Leader of the Online Group That Shared Confidential US Documents About the War is of Portuguese Descent: Jack Teixeira, New Information |url=https://cnnportugal.iol.pt/jack-teixeira/acoriano/e-lusodescendente-o-lider-do-grupo-online-que-partilhou-documentos-confidenciais-dos-eua-sobre-a-guerra-jack-teixeira-novas-informacoes/20230413/6438698f0cf2cf9225025a00 |work=CNNPortugal.iol.pt | language=Portuguese | access-date = 13 April 2023|archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414013752/https://cnnportugal.iol.pt/jack-teixeira/acoriano/e-lusodescendente-o-lider-do-grupo-online-que-partilhou-documentos-confidenciais-dos-eua-sobre-a-guerra-jack-teixeira-novas-informacoes/20230413/6438698f0cf2cf9225025a00 |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=14 April 2023 |title=Quem é Jack Teixeira, o descendente de portugueses suspeito de vazar documentos sigilosos dos EUA |url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2023/04/14/quem-e-jack-teixeira-o-descendente-de-portugueses-suspeito-de-vazar-documentos-sigilosos-dos-eua.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414234922/https://g1.globo.com/mundo/noticia/2023/04/14/quem-e-jack-teixeira-o-descendente-de-portugueses-suspeito-de-vazar-documentos-sigilosos-dos-eua.ghtml |archive-date=14 April 2023 |access-date=14 April 2023 |work=G1 }}</ref> In 2020 het Teixeira aan die Dighton-Rehoboth Regional High School gegradueer, maar sy gradeplegtigheid misgeloop weens opleidingsverpligtinge by die Lackland-lugmagbasis in [[Texas]].<ref name="NYTimesInfo">{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/04/13/world/europe/jake-teixeira-pentagon-leak.html |title=The Airman Who Wanted to Give Gamers a Real Taste of War |date=13 April 2023 |last1=Toler |first1=Aric |last2=Triebert |first2=Christiaan |last3=Willis |first3=Haley |last4=Browne |first4=Malachy |last5=Schwirtz |first5=Michael |last6=Mellen |first6=Riley | work = [[The New York Times]] |access-date=13 April 2023|archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413232119/https://www.nytimes.com/2023/04/13/world/europe/jake-teixeira-pentagon-leak.html |url-status=live }}</ref><ref name = Lamothe_Etal_20230414>{{Cite web | author = Lamothe, Dan; Hill, Evan; Horton, Alex & Ryan, Missy | date = 14 April 2023 |title= He's From a Military Family—And Allegedly Leaked U.S. Secrets | work = The Washington Post | url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/13/jack-teixeira-discord-document-leak/ | access-date = 14 April 2023|archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414054943/https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/13/jack-teixeira-discord-document-leak/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-65269975|title=Jack Teixeira: National Guard Airman Arrested Over Leaked Pentagon Documents|last=Wendling|first=Mike|date=14 April 2023|publisher=[[BBC News]]|access-date=14 April 2023|archive-date=13 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230413234543/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-65269975|url-status=live}}</ref> == Beroep == Nadat hy aan hoërskool gegradueer het, het Teixeira in September 2019 by die 102ste intelligensievleuel van die Massachusetts Air National Guard aangesluit as 'n kuberstelseljunior.<ref name="CNNArrest">{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2023/04/13/politics/us-government-intel-leak/index.html |title=FBI arrests suspect in connection with intelligence leaks |date=April 13, 2023 |last1=Perez |first1=Evan |last2=Herb |first2=Jeremy |last3=Bertrand |first3=Natasha |last4=Cohen |first4=Zachary |last5=Liptak |first5=Kevin |publisher=CNN |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413163900/https://www.cnn.com/2023/04/13/politics/us-government-intel-leak/index.html |url-status=live }}</ref> Teixeira was gestasioneer by Otis Air National Guard Base in [[Cape Cod]].<ref>{{Cite web |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2023/04/13/jack-teixeira-pentagon-leaks-documents-military/11658107002/ |title=Who leaked the Pentagon documents? What we know about Jack Teixeira, the suspected DOD leaker |date=13 April 2023 |last1=Tran |first1=Ken |last2=Mansfield |first2=Erin |last3=Carless |first3=Will |work=USA Today |access-date=13 April 2023 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414112548/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2023/04/13/jack-teixeira-pentagon-leaks-documents-military/11658107002/ |url-status=live }}</ref> In Julie 2022 is Teixeira bevorder tot eersteklas lugman.<ref name="TheHillInfo">{{Cite web |url=https://thehill.com/homenews/3949172-what-we-know-about-suspected-pentagon-leaker-jack-teixera/ |title=What we know about suspected Pentagon leaker Jack Teixeira |date=13 April 2023 |last=Dress |first=Brad |work=The Hill |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413220221/https://thehill.com/homenews/3949172-what-we-know-about-suspected-pentagon-leaker-jack-teixera/ |url-status=live }}</ref> As deel van sy rol het Teixeira 'n uiters geheime sekuriteitsklaring gehad.<ref>{{cite report |author= |author-link= |authors=Special Agent Patrick Lueckenhoff, FBI; United States District Court for the District of Massachusetts |date=14 April 2023 |title=Criminal Complaint - United States of America V. Jack Douglas Teixeira |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jack_Teixeira_criminal_complaint_2023-04-14.pdf |publisher= |page=7 |docket= |access-date= |quote="As required for this position, TEIXEIRA holds a Top Secret security clearance, which was granted in 2021." |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415124011/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jack_Teixeira_criminal_complaint_2023-04-14.pdf |url-status=live }}</ref> == Beweerde publikasie van uitgelekte materiaal == Teixeira word na bewering gereeld geklassifiseerde inligting gedeel in 'n kletsgroep genaamd Thug Shaker Central op die aanlyn kletsdiens Discord<ref>{{Cite news |title=Leak of military secrets on Discord marks a new step for social media |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/04/12/discord-documents-oxide-wow-mao/ |url-status=live |access-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413102718/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/04/12/discord-documents-oxide-wow-mao/ |archive-date=April 13, 2023 |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Harris |first1=Shane |last2=Oakford |first2=Samuel |last3=Barrett |first3=Devlin |last4=Stein |first4=Perry |date=13 April 2023 |title=Suspected leaker of top-secret Pentagon documents arrested |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/13/suspect-pentagon-documents-leak/ |url-status=live |access-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413165553/https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/13/suspect-pentagon-documents-leak/ |archive-date=13 April 2023 |issn=0190-8286}}</ref> beginnende ten minste teen Oktober 2022, beide getranskribeer van dokumente wat hy gelees het en van drukstukke wat uit sy kantoor op die basis verwyder is.<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/12/discord-leaked-documents/ |title=Discord member details how documents leaked from closed chat group |date=12 April 2023 |last1=Harris |first1=Shane |last2=Oakford |first2=Samuel |newspaper=The Washington Post |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413031127/https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/12/discord-leaked-documents/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Harris |first1=Shane |last2=Barrett |first2=Devlin |last3=Nakashima |first3=Ellen |date=14 April 2023 |title=Leak raises fresh questions about Pentagon's internal security |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/14/pentagon-leaked-documents/ |access-date=15 April 2023}}</ref><ref name="NYTimesInfo" /> Kletskamerlede het glo oor [[videospeletjie]]s gepraat en saam gespeel;<ref name="Polygon"/> volgens ''[[The New York Times]]'' is Teixeira as die kletskameradministrateur geïdentifiseer.<ref name="NYTimesInfo" /> Die kletsgroep het uit ongeveer twee dosyn lede bestaan.<ref name="Polygon">{{Cite web |last=Carpenter |first=Nicole |date=14 April 2023 |title=Why Discord is at the heart of a major US intelligence leak |url=https://www.polygon.com/23683683/discord-classified-documents-leak-thug-shaker-central-jack-teixeira |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414210223/https://www.polygon.com/23683683/discord-classified-documents-leak-thug-shaker-central-jack-teixeira |archive-date=14 April 2023 |access-date=14 April 2023 |work=Polygon}}</ref> === Vervolging === [[Lêer:Jack Teixeira criminal complaint 2023-04-14.pdf|duimnael|Die kriminele klagte wat teen Teixeira by die federale hof ingedien is.]] Op die oggend van 13 April 2023 het die Federale Buro vir Ondersoek (FBI) Teixeira by sy ma se woning in Dighton gearresteer.<ref name="CNNArrest"/> Die volgende dag het Teixeira sy eerste verskyning by die Amerikaanse distrikshof in [[Boston]] voor 'n Amerikaanse landdrosregter gemaak, en die formele aanklagdokument is ontseël.<ref name=Ellement>{{Cite web|authors=John R. Ellement, Shelley Murphy and Travis Andersen|url=https://www.bostonglobe.com/2023/04/14/metro/jack-teixeira-due-in-court-in-boston-friday/|title=Guardsman charged with violation of Espionage Act in federal court|newspaper=Boston Globe|date=14 April 2023|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415030731/https://www.bostonglobe.com/2023/04/14/metro/jack-teixeira-due-in-court-in-boston-friday/|url-status=live}}</ref><ref name=Wintersmith>{{Cite web|author=Saraya Wintersmith|date=14 April 2023|url=https://www.wgbh.org/news/local-news/2023/04/14/accused-leaker-of-secret-documents-makes-first-federal-court-appearance-in-boston|publisher=WGBH|title=Accused leaker of secret documents makes first federal court appearance in Boston|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415030732/https://www.wgbh.org/news/local-news/2023/04/14/accused-leaker-of-secret-documents-makes-first-federal-court-appearance-in-boston|url-status=live}}</ref> Hy is van twee misdrywe aangekla: (1) die oortreding van die Spioenasiewet deur die behoud en versend van nasionale verdedigingsinligting sonder magtiging en (2) ongemagtigde verwydering en bewaring van geklassifiseerde inligting.<ref name=Wintersmith/><ref name=Ellement/> Aangeheg by die kriminele klagte was 'n ondersteunende beëdigde verklaring van 'n spesiale agent van die FBI-teenintelligensie-afdeling.<ref name=HelmoreBorger>{{Cite web|title=Jack Teixeira, suspect in Pentagon leaks, charged under Espionage Act|url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/apr/14/jack-teixeira-charged-pentagon-leaks-espionage-act|newspaper=The Guardian|date=14 April 2023|author=Edward Helmore & Julian Borger|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415022753/https://www.theguardian.com/us-news/2023/apr/14/jack-teixeira-charged-pentagon-leaks-espionage-act|url-status=live}}</ref> Tydens die verhoor het die Amerikaanse aanklaer Nadine Pellegrini aangekondig dat die Amerikaanse regering sal poog dat Teixeira tien jaar tronkstraf opgelê word vir elk van die aanklagte, wat altesaam twintig jaar tronkstraf beloop.<ref>{{Cite news |last=Helmore |first=Edward |last2=Borger |first2=Julian |date=2023-04-14 |title=Jack Teixeira, suspect in Pentagon leaks, charged under Espionage Act |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/apr/14/jack-teixeira-charged-pentagon-leaks-espionage-act |access-date= |issn=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Teixeira, Jack}} [[Kategorie:Spioenasie]] [[Kategorie:Spioene]] [[Kategorie:Lewende mense]] c5a403i6urampsp1y1zn3ewz2wly7yj 0 399569 2918894 2860192 2026-07-23T10:34:35Z JMK 649 +prent, teksdetails 2918894 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Auto-GPT''' is 'n "[[Kunsmatige intelligensie]]-agent" wat 'n doelwit in natuurlike taal gegee word, dan probeer om dit te bereik deur dit in sub-take te onderverdeel en die [[internet]] en ander nutsgoed in 'n outomatiese kringloop te betrek.<ref>{{Cite news |first=Sabrina |last=Ortiz |date=2023-04-14 |title=What is Auto-GPT? Everything to know about the next powerful AI tool |url=https://www.zdnet.com/article/what-is-auto-gpt-everything-to-know-about-the-next-powerful-ai-tool/ |access-date=2023-04-16 |publisher=ZDNET |language=en}}</ref> Dit gebruik [[OpenAI]] se [[ChatGPT|GPT-4]] of GPT-3.5 API's,<ref name="jina" /> en is een van die eerste voorbeelde van 'n toepassing wat GPT-4 gebruik om outonome take uit te voer.<ref name=tsun /> == Besonderhede == Anders as interaktiewe stelsels soos [[ChatGPT]], wat handingevoerde opdragte vir elke taak vereis, ken Auto-GPT aan homself nuwe doelwitte toe om aan te werk ten einde 'n groter doelwit te bereik, sonder 'n noodsaaklike behoefte aan menslike insette. Dit is in staat om reaksies op aansporings uit te voer om 'n doeltaak te bereik, en sal sodoende in reaksie op nuwe [[inligting]] sy eie aanwysings skep en hersien tot [[Rekursiewe selfverbetering|rekursiewe]] gevalle.<ref>{{Cite news |last=Palmer |first=Sarah |date=2023-04-14 |title=What is AutoGPT? Here’s what we know about the hottest new AI chatbot |url=https://www.euronews.com/next/2023/04/14/make-some-room-chatgpt-rival-ai-chatbot-autogpt-has-landed-this-is-what-we-know-about-it-s |access-date=2023-04-16 |publisher=Euronews |language=en}}</ref> Dit bestuur korttermyn- en langtermyngeheue deur na databasisse en lêers te skryf en daarvan te lees; bestuur konteksvensterlengtevereistes met opsomming; kan internetgebaseerde aksies soos websoektogte, webvorm en API-interaksies sonder toesig uitvoer; en sluit teks-na-spraak vir stemuitvoer in.<ref name="tsun" /> Waarnemers beklemtoon Auto-GPT se vermoë om kode herhalend te skryf, foute op te spoor, te toets en wysig, wat selfs voorstel dat hierdie vermoë kan uitbrei na Auto-GPT se eie bronkode wat 'n mate van selfverbetering moontlik maak.<ref name="tsun" /> Aangesien die onderliggende GPT-modelle egter in privaatbesit is,<ref>{{Cite web |title=OpenAI is giving Microsoft exclusive access to its GPT-3 language model |url=https://www.technologyreview.com/2020/09/23/1008729/openai-is-giving-microsoft-exclusive-access-to-its-gpt-3-language-model/ |access-date=2023-04-18 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=GPT-4 is bigger and better than ChatGPT—but OpenAI won’t say why |url=https://www.technologyreview.com/2023/03/14/1069823/gpt-4-is-bigger-and-better-chatgpt-openai/ |access-date=2023-04-18 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref> kan Auto-GPT dit egter nie verander nie. == Agtergrond == [[lêer:Auto GPT Logo.png|duimnael|regs|Een van die Auto-GPT-logo's wat deur die ontwikkelaar-gemeenskap geskep is. Etlike afgeleide embleme is geskep, aangesien die [[oopbronkode]] verskillende intervlakke, aftakkings en integrasies het.]] Op 14 Maart 2023 het OpenAI die [[groot taalmodel]] GPT-4 vrygestel. Waarnemers was beïndruk deur die model se aansienlik verbeterde werkverrigting oor 'n wye reeks take.<ref>{{Cite web |last=Belfield |first=Haydn |date=2023-03-25 |title=If your AI model is going to sell, it has to be safe |url=https://www.vox.com/future-perfect/2023/3/25/23655082/ai-openai-gpt-4-safety-microsoft-facebook-meta |access-date=2023-04-17 |website=Vox |language=en}}</ref> As 'n teksvoorspellingsmodel het GPT-4 self geen vermoë om aksies outonoom uit te voer nie, maar tydens voorvrystelling veiligheidstoetse het rooi-span navorsers bevind dat GPT-4 in staat gestel kan word om aksies in werklike situasies uit te voer soos om 'n TaskRabbit-werker te oortuig om 'n CAPTCHA-uitdaging op te los.<ref>{{Cite news |first=Joseph |last=Cox |date=15 Maart 2023 |title=GPT-4 Hired Unwitting TaskRabbit Worker By Pretending to Be 'Vision-Impaired' Human |url=https://www.vice.com/en/article/jg5ew4/gpt4-hired-unwitting-taskrabbit-worker |access-date=2023-04-16 |publisher=Vice News Motherboard |language=en}}</ref> 'n Span [[Microsoft]]-navorsers het aangevoer dat, gegewe GPT-4 se wydte van vermoëns op vlakke wat dié van mense benader, GPT-4 "redelikerwys beskou kan word as 'n vroeë (maar steeds onvolledige) weergawe van 'n kunsmatige algemene intelligensie- (AGI) stelsel." Die navorsers het beklemtoon dat hul eksperimente ook beduidende beperkings in die stelsel gevind het.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Now Claims GPT-4 Shows 'Sparks' of General Intelligence |url=https://www.vice.com/en/article/g5ypex/microsoft-now-claims-gpt-4-shows-sparks-of-general-intelligence |access-date=2023-04-18 |website=www.vice.com |language=en}}</ref> Auto-GPT is op 30 Maart 2023 deur Toran Bruce Richards, die stigter van die videospeletjiemaatskappy Significant Gravitas Ltd vrygestel. Dit het kort ná sy vrystelling die top-tendens-bewaarplek op GitHub geword, en is sedertdien herhaaldelik op [[Twitter]] as tendens voorgehou.<ref name="tsun">{{Cite news |first=Kevin |last=Jiang |date=2023-04-14 |title=What’s Auto-GPT? New, autonomous ‘AI agents’ can act on their own, rewrite their own code |url=https://www.thestar.com/business/technology/2023/04/14/whats-auto-gpt-new-autonomous-ai-agents-can-act-on-their-own-rewrite-their-own-code.html |access-date=2023-04-16 |publisher=The Toronto Star |language=en}}</ref> == Vraagstukke == Of Auto-GPT praktiese aanneming sal vind, is onseker. Benewens die feit dat dit geteister word deur 'hallusinasies' van die onderliggende groot taalmodel, het Auto-GPT dikwels ook probleme om op die taak gefokus te bly, albei probleme wat ontwikkelaars steeds probeer aanspreek. Nadat 'n taak suksesvol voltooi is, onthou dit gewoonlik nie hoe om dit uit te voer vir latere gebruik nie, en wanneer dit wel gedoen word, byvoorbeeld wanneer dit 'n program skryf, sal dit dikwels nie onthou om die program later te gebruik nie. Auto-GPT sukkel om take effektief te ontleed en sukkel om probleemkontekste en die wyse waarop doelwitte oorvleuel te verstaan.<ref name="jina">{{Cite news |last=Xaio |first=Han |date=2023-04-13 |title=Auto-GPT Unmasked: The Hype and Hard Truths of Its Production Pitfalls |url=https://jina.ai/news/auto-gpt-unmasked-hype-hard-truths-production-pitfalls/ |access-date=2023-04-17 |publisher=Jina AI |language=en |archive-date=2023-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417145451/https://jina.ai/news/auto-gpt-unmasked-hype-hard-truths-production-pitfalls/ |url-status=dead }}</ref> == Toepassings == Ontwikkelaars het AgentGPT geskep, wat AutoGPT in 'n mens se webblaaier integreer, sodat nie-programmeerders hul eie agente kan skep.<ref>{{Cite news |last=Mauran |first=Cecily |date=2023-04-14 |title=What is Auto-GPT and why are hustle bros hype for it? |url=https://mashable.com/article/autogpt-chatgpt-hustle-bros-explainer |access-date=2023-04-16 |publisher=Mashable |language=en}}</ref> Auto-GPT is ook gebruik om ChaosGPT te skep, gegewe die doel om die mensdom te vernietig,<ref>{{Cite news |first=Chloe |last=Xiang |title=AI Tasked With 'Destroying Humanity' Now 'Working on Control Over Humanity Through Manipulation' |url=https://www.vice.com/en/article/z3mxe3/ai-tasked-with-destroying-humanity-now-working-on-control-over-humanity-through-manipulation |access-date=2023-04-16 |publisher=Vice News |language=en}}</ref> wat nie dadelik suksesvol was om dit te doen nie.<ref>{{Cite news |first=Cassidy |last=Ward |date=2023-04-16 |title=ChaosGPT is trying to destroy humanity; fortunately the AI is adorably bad at it |url=https://www.syfy.com/syfy-wire/chaosgpt-trying-to-destroy-humanity-bad-at-it |access-date=2023-04-20 |work=Syfy Wire |language=en-US}}</ref> == Verdere leeswerk == * Pounder, Les (15 April 2023). "''How To Create Your Own Auto-GPT AI Agent''". Tom's Hardware. Besoek op 16 April 2023. == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 2in01tlr8z7jk1qqnak2aps7av80cak 2918896 2918894 2026-07-23T11:00:01Z JMK 649 inleiding 2918896 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Auto-GPT''' is 'n "[[kunsmatige intelligensie]]-agent" ('n soort [[toep]]) wat 'n doelwit in natuurlike taal gegee word, dan probeer om dit te bereik deur dit in subtake onder te verdeel, en die [[internet]] en ander nutsgoed in 'n outomatiese kringloop te betrek.<ref>{{Cite news |first=Sabrina |last=Ortiz |date=2023-04-14 |title=What is Auto-GPT? Everything to know about the next powerful AI tool |url=https://www.zdnet.com/article/what-is-auto-gpt-everything-to-know-about-the-next-powerful-ai-tool/ |access-date=2023-04-16 |publisher=ZDNET |language=en}}</ref> Dit gebruik [[OpenAI]] se [[ChatGPT|GPT-4]] of GPT-3.5 API's (protokol-intervlakke),<ref name="jina" /> en is een van die eerste voorbeelde van 'n toepassing wat GPT-4 gebruik om outonome take uit te voer.<ref name=tsun /> Die [[oopbronkode]]-platform is in Maart 2023 via GitHub vrygestel, en die ouermaatskappy het die ontwikkeling deur waagkapitaal befonds. Ontwikkelaars kan die kode self uitvoer, maar die maatskappy bied 'n koppelvlak op AutoGPT GitHub wat infrastruktuur, veilige geheue en operasionele ondersteuning teen 'n fooi hanteer. == Besonderhede == Anders as interaktiewe stelsels soos [[ChatGPT]], wat handingevoerde opdragte vir elke taak vereis, ken Auto-GPT aan homself nuwe doelwitte toe om aan te werk ten einde 'n groter doelwit te bereik, sonder 'n noodsaaklike behoefte aan menslike insette. Dit is in staat om reaksies op aansporings uit te voer om 'n doeltaak te bereik, en sal sodoende in reaksie op nuwe [[inligting]] sy eie aanwysings skep en hersien tot [[Rekursiewe selfverbetering|rekursiewe]] gevalle.<ref>{{Cite news |last=Palmer |first=Sarah |date=2023-04-14 |title=What is AutoGPT? Here’s what we know about the hottest new AI chatbot |url=https://www.euronews.com/next/2023/04/14/make-some-room-chatgpt-rival-ai-chatbot-autogpt-has-landed-this-is-what-we-know-about-it-s |access-date=2023-04-16 |publisher=Euronews |language=en}}</ref> Dit bestuur korttermyn- en langtermyngeheue deur na databasisse en lêers te skryf en daarvan te lees; bestuur konteksvensterlengtevereistes met opsomming; kan internetgebaseerde aksies soos websoektogte, webvorm en API-interaksies sonder toesig uitvoer; en sluit teks-na-spraak vir stemuitvoer in.<ref name="tsun" /> Waarnemers beklemtoon Auto-GPT se vermoë om kode herhalend te skryf, foute op te spoor, te toets en wysig, wat selfs voorstel dat hierdie vermoë kan uitbrei na Auto-GPT se eie bronkode wat 'n mate van selfverbetering moontlik maak.<ref name="tsun" /> Aangesien die onderliggende GPT-modelle egter in privaatbesit is,<ref>{{Cite web |title=OpenAI is giving Microsoft exclusive access to its GPT-3 language model |url=https://www.technologyreview.com/2020/09/23/1008729/openai-is-giving-microsoft-exclusive-access-to-its-gpt-3-language-model/ |access-date=2023-04-18 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=GPT-4 is bigger and better than ChatGPT—but OpenAI won’t say why |url=https://www.technologyreview.com/2023/03/14/1069823/gpt-4-is-bigger-and-better-chatgpt-openai/ |access-date=2023-04-18 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref> kan Auto-GPT dit egter nie verander nie. == Agtergrond == [[lêer:Auto GPT Logo.png|duimnael|regs|Een van die Auto-GPT-logo's wat deur die ontwikkelaar-gemeenskap geskep is. Etlike afgeleide embleme is geskep, aangesien die [[oopbronkode]] verskillende intervlakke, aftakkings en integrasies het.]] Op 14 Maart 2023 het OpenAI die [[groot taalmodel]] GPT-4 vrygestel. Waarnemers was beïndruk deur die model se aansienlik verbeterde werkverrigting oor 'n wye reeks take.<ref>{{Cite web |last=Belfield |first=Haydn |date=2023-03-25 |title=If your AI model is going to sell, it has to be safe |url=https://www.vox.com/future-perfect/2023/3/25/23655082/ai-openai-gpt-4-safety-microsoft-facebook-meta |access-date=2023-04-17 |website=Vox |language=en}}</ref> As 'n teksvoorspellingsmodel het GPT-4 self geen vermoë om aksies outonoom uit te voer nie, maar tydens voorvrystelling veiligheidstoetse het rooi-span navorsers bevind dat GPT-4 in staat gestel kan word om aksies in werklike situasies uit te voer soos om 'n TaskRabbit-werker te oortuig om 'n CAPTCHA-uitdaging op te los.<ref>{{Cite news |first=Joseph |last=Cox |date=15 Maart 2023 |title=GPT-4 Hired Unwitting TaskRabbit Worker By Pretending to Be 'Vision-Impaired' Human |url=https://www.vice.com/en/article/jg5ew4/gpt4-hired-unwitting-taskrabbit-worker |access-date=2023-04-16 |publisher=Vice News Motherboard |language=en}}</ref> 'n Span [[Microsoft]]-navorsers het aangevoer dat, gegewe GPT-4 se wydte van vermoëns op vlakke wat dié van mense benader, GPT-4 "redelikerwys beskou kan word as 'n vroeë (maar steeds onvolledige) weergawe van 'n kunsmatige algemene intelligensie- (AGI) stelsel." Die navorsers het beklemtoon dat hul eksperimente ook beduidende beperkings in die stelsel gevind het.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Now Claims GPT-4 Shows 'Sparks' of General Intelligence |url=https://www.vice.com/en/article/g5ypex/microsoft-now-claims-gpt-4-shows-sparks-of-general-intelligence |access-date=2023-04-18 |website=www.vice.com |language=en}}</ref> Auto-GPT is op 30 Maart 2023 deur Toran Bruce Richards, die stigter van die videospeletjiemaatskappy Significant Gravitas Ltd vrygestel. Dit het kort ná sy vrystelling die top-tendens-bewaarplek op GitHub geword, en is sedertdien herhaaldelik op [[Twitter]] as tendens voorgehou.<ref name="tsun">{{Cite news |first=Kevin |last=Jiang |date=2023-04-14 |title=What’s Auto-GPT? New, autonomous ‘AI agents’ can act on their own, rewrite their own code |url=https://www.thestar.com/business/technology/2023/04/14/whats-auto-gpt-new-autonomous-ai-agents-can-act-on-their-own-rewrite-their-own-code.html |access-date=2023-04-16 |publisher=The Toronto Star |language=en}}</ref> == Vraagstukke == Of Auto-GPT praktiese aanneming sal vind, is onseker. Benewens die feit dat dit geteister word deur 'hallusinasies' van die onderliggende groot taalmodel, het Auto-GPT dikwels ook probleme om op die taak gefokus te bly, albei probleme wat ontwikkelaars steeds probeer aanspreek. Nadat 'n taak suksesvol voltooi is, onthou dit gewoonlik nie hoe om dit uit te voer vir latere gebruik nie, en wanneer dit wel gedoen word, byvoorbeeld wanneer dit 'n program skryf, sal dit dikwels nie onthou om die program later te gebruik nie. Auto-GPT sukkel om take effektief te ontleed en sukkel om probleemkontekste en die wyse waarop doelwitte oorvleuel te verstaan.<ref name="jina">{{Cite news |last=Xaio |first=Han |date=2023-04-13 |title=Auto-GPT Unmasked: The Hype and Hard Truths of Its Production Pitfalls |url=https://jina.ai/news/auto-gpt-unmasked-hype-hard-truths-production-pitfalls/ |access-date=2023-04-17 |publisher=Jina AI |language=en |archive-date=2023-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417145451/https://jina.ai/news/auto-gpt-unmasked-hype-hard-truths-production-pitfalls/ |url-status=dead }}</ref> == Toepassings == Ontwikkelaars het AgentGPT geskep, wat AutoGPT in 'n mens se webblaaier integreer, sodat nie-programmeerders hul eie agente kan skep.<ref>{{Cite news |last=Mauran |first=Cecily |date=2023-04-14 |title=What is Auto-GPT and why are hustle bros hype for it? |url=https://mashable.com/article/autogpt-chatgpt-hustle-bros-explainer |access-date=2023-04-16 |publisher=Mashable |language=en}}</ref> Auto-GPT is ook gebruik om ChaosGPT te skep, gegewe die doel om die mensdom te vernietig,<ref>{{Cite news |first=Chloe |last=Xiang |title=AI Tasked With 'Destroying Humanity' Now 'Working on Control Over Humanity Through Manipulation' |url=https://www.vice.com/en/article/z3mxe3/ai-tasked-with-destroying-humanity-now-working-on-control-over-humanity-through-manipulation |access-date=2023-04-16 |publisher=Vice News |language=en}}</ref> wat nie dadelik suksesvol was om dit te doen nie.<ref>{{Cite news |first=Cassidy |last=Ward |date=2023-04-16 |title=ChaosGPT is trying to destroy humanity; fortunately the AI is adorably bad at it |url=https://www.syfy.com/syfy-wire/chaosgpt-trying-to-destroy-humanity-bad-at-it |access-date=2023-04-20 |work=Syfy Wire |language=en-US}}</ref> == Verdere leeswerk == * Pounder, Les (15 April 2023). "''How To Create Your Own Auto-GPT AI Agent''". Tom's Hardware. Besoek op 16 April 2023. == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] dv7c9teftp25sf739z2dexdujihkcgn 0 399930 2918871 2619601 2026-07-23T03:55:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918871 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DmitrySharomov20161208-4023.jpg|duimnael|Michael Horn in 2016.]] '''Michael Horn''' (gebore [[16 Julie]] [[1966]]) is 'n Suid-Afrikaans-gebore Switserse professionele ontdekkingsreisiger en avonturier. Gebore in [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], woon hy tans in Château d'Œx, [[Switserland]]. Hy studeer Menslike Bewegingskunde aan die [[Universiteit Stellenbosch]] in Wes-Kaap, Suid-Afrika. Horn onderneem tans sy jongste ekspedisie Pole2Pole, 'n twee jaar lange omstyging van die [[Aarde]] via die twee pole. Mike Horn het bekend geword in 2001 nadat hy 'n eenjarige, 6-maande solo-reis om die [[ewenaar]] voltooi het sonder enige gemotoriseerde vervoer. In 2004 het hy 'n twee jaar lange, 3-maande solo-omsingeling van die [[Arktiese Sirkel]] voltooi, en in 2006, saam met die Noorse ontdekkingsreisiger Børge Ousland, die eerste mans geword wat gedurende die winter sonder 'n hond of gemotoriseerde vervoer na die [[Noordpool]] reis, in permanente duisternis. == Biografie == Mike is in Johannesburg, Suid-Afrika gebore. Hy het die grootste deel van sy kinderjare in die buitelug deurgebring om saam met sy drie broers en susters in bome te klim, vir kilometers fiets te ry en vis te vang. Albei sy ouers was universiteitsdosente, en sy pa was ook 'n amateurrugbyspeler.<ref>Mike Horn, ''About Mike'' (2014) Mike Horn <http://www.mikehorn.com/about-mike/></ref> Mike het gesê dat hy van jongs af geleer het om homself uit te daag, maar dit was die weermag wat hom van oorlewing geleer het.<ref>Laura Secorun Palet, ''Mike Horn's Extreme Adventures'' (2013) Ozy <http://www.ozy.com/rising-stars-and-provocateurs/mike-horn-21st-century-explorer/4433.article></ref> “Ek haat [[oorlog]], maar ek dink dit het my voorberei vir wat ek vandag doen,” het hy gesê, terwyl hy sy dae in die militêre diens onthou toe hy na [[Angola]] gestuur is en die eerste keer die dood aanskou het. "Ek was maar 'n 18-jarige kind toe ek ontdek het dat 'n mens enigiets sal doen om aan die lewe te bly." Hy studeer Menslike Bewegingskunde aan die Universiteit van Stellenbosch in Wes-Kaap, Suid-Afrika. Mike sê hy het die eerste keer op 24-jarige ouderdom die roep van die wildernis gevoel. Hy het sy gemaklike sportwetenskappos bedank, alles weggegee en na Switserland verhuis. Van daar af het hy 'n reeks avonture aangepak, insluitend om met 'n deltavlerk van 'n 22 000 voet berg af te spring en die wêreld se diepste canyon te sweef.<ref>Zar, ''Special South Africans'' (2007) ZAbra <http://zar.co.za/horn.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210102235352/http://zar.co.za/horn.htm |date= 2 Januarie 2021 }}></ref> Mike was getroud met Cathy Horn. Sy is in Februarie 2015 weens borskanker oorlede. Hy het twee dogters, Jessica en Anneke wat vir hom werk. == Motiverende afrigting == Horn gebruik sy ervarings om sportlui en ander mense wat betrokke is by uitdagende werk soos diepsee-boorwerk te [[Motivering|motiveer]]. Gedurende 2010 en 2011 het hy motiveringsessies vir die [[Indiese nasionale krieketspan]] gehou op versoek van sy afrigter, [[Gary Kirsten]].<ref>[http://www.espnstar.com/cricket/international-cricket/news/detail/item657467/Motivator-Horn-offers-to-help-India/ Motivator Horn offers to help India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924002259/http://www.espnstar.com/cricket/international-cricket/news/detail/item657467/Motivator-Horn-offers-to-help-India/ |date=24 September 2015 }} espnstar.com. Besoek 25 November 2011.</ref> Die span het die [[Krieketwêreldbeker 2011|2011 Krieketwêreldbeker]] vir die tweede keer ná 28 jaar gewen. Lede van die Indiese Krieketspan het Horn se motiveringswerk erken.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/england-v-south-africa-2012/content/story/577371.html|title=SA preparations come full circle|publisher=}}</ref> Horn het toe vir Kirsten en die Suid-Afrikaanse krieketspan, wat Kirsten toe afgerig het, in 2012 op 'n ekspedisie na die [[Alpe]] vergesel as 'n spansamewerkingsoefening en deel van hul voorbereiding vir hul toetsreeks teen die destydse nommer 1-gekeurde span, Engeland. Hulle het Engeland in die eerste toets (van 'n reeks van 3 toetse) oorheers, 'n prestasie wat Engeland en wêreldkrieket in 'n dekade nie gesien het nie. Uiteindelik het Suid-Afrika voortgegaan en die reeks met 2–0 gewen met een toets wat geloot is. Met hierdie oorwinning het Suid-Afrika die nr. 1-toetsranglys van Engeland geneem, en hou tans die wedstryd.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/england-v-south-africa-2012/content/current/story/577371.html|title=South Africa in England 2012: SA preparations come full circle|last=Moonda|first=Firdose|date=14 Augustus 2012|work=[[ESPN Cricinfo]]|accessdate=18 Januarie 2014}}</ref> Hy is ook gehuur deur Kolkata Knight Riders-span vir IPL-7 en KKR het die eerste wedstryd met 41 lopies teen Mumbai Indians gewen en 'n onoorwonne lopie van 9 wedstryde gewen en uiteindelik die IPL-7-titel gewen.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2014/content/story/736403.html|title=KKR hire explorer Mike Horn|publisher=}}</ref> Die jongste in die ry om voordeel te trek uit Horn se kundigheid was die [[Duitse nasionale sokkerspan]]. Die hele span het in Junie tydens hul voorbereidings vir die Wêreldbeker-toernooi saam met Horn op 'n seilreis gegaan en het 'n verjongde span uitgekom. Die Duitse kaptein Philipp Lahm was beïndruk en het gesê dit is "ongelooflik wat die menslike liggaam kan bereik." “Ons moet goed voorbereid wees en die opponent moet respekteer,” het Lahm gesê toe hy gevra is wat hulle geleer het ná Horn se aanbieding.<ref>{{cite web |url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/64489/the-magic-of-mike-horn.html |title=The magic of Mike Horn - Cricbuzz |accessdate=2014-07-15 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.today/20140717220917/http://www.cricbuzz.com/cricket-news/64489/the-magic-of-mike-horn.html |archivedate=17 Julie 2014 |df=dmy-all }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Horn, Mike}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Switserse skrywers]] hx7oug0w8rrqpt87vpgap104yzipaic 0 402675 2918653 2669484 2026-07-21T14:59:09Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Spiderman.JPG" met "Madame_Tussauds_London_-_Spider-Man_statue.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2918653 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Karakter | naam = Spider-Man | beeld = Madame Tussauds London - Spider-Man statue.jpg | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = ''Spider-Man in [[Madame Tussauds]] in [[Londen]].'' | verskyning1 = ''Amazing Fantasy'' #15 <br/>(Augustus 1962) | verskyning2 = | geskep = [[Marvel Comics]] <br/>[[Stan Lee]] en Steve Ditko | uitbeelding = O.a. Danny Seagren, [[Tobey Maguire]], [[Andrew Garfield]], Tom Holland | stem = | name = | byname = O.a. Spidey, Webhead, Webslinger, Wall-Crawler, Masked Marvel, Webspinner, Dusk, Hornet, Ben Reilly, Scarlet Spider | alter_ego = Peter Benjamin Parker | spesie = [[Mutant (Marvel Comics)|Mutant]] | geslag = | beroep = | nasionaliteit = }} '''Spider-Man''' is 'n superheld in [[Amerika]]anse [[strokiesverhale]] van [[Marvel Comics]]. Die karakter is deur die skrywer-redakteur [[Stan Lee]] en kunstenaar Steve Ditko geskep en verskyn die eerste keer in ''Amazing Fantasy'' #15 (Augustus 1962). Hy is te sien in onder andere strokiesverhale, [[rolprent]]e, [[televisie]]prente en [[videospeletjie]]s. Spider-Man se geheime identiteit is '''Peter Benjamin Parker''', 'n [[tiener|tienderjarige]] hoërskoolleerling. Hy is 'n weeskind wat deur sy tante May en oom Ben in [[New York]] grootgemaak word nadat sy ouers, Richard en Mary Parker, in 'n vliegongeluk omgekom het. Lee en Ditko laat die karakter sukkel met [[adolessensie]]- en finansiële probleme, en hy het baie ondersteunende karakters soos [[Flash Thompson]], [[J. Jonah Jameson]] en [[Harry Osborn]]. Onder sy romantiese verbintenisse tel [[Gwen Stacy]], [[Mary Jane Watson]] en [[Black Cat]], en sy vyande sluit in die [[Green Goblin]], [[Doctor Octopus]] en [[Venom]]. {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | voetskrif = Van die akteurs wat al die rol van Spider-Man vertolk het, sluit in (van bo): [[Tobey Maguire]], [[Andrew Garfield]] en Tom Holland. | beeld1 = Tobey Maguire 2014.jpg | width1 = 125 | onderskrif1 = | beeld2 = Andrew Garfield Comic-Con 3, 2011.jpg | width2 = 125 | onderskrif2 = | beeld3 = Tom Holland at KCA 2022.jpg | width3 = 125 | onderskrif3 = }} == Inleiding == In die oorspronklike storie kry Spider-Man sy superkragte nadat hy deur 'n [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe]] [[spinnekop]] gebyt is; dié kragte sluit in bomenslike krag, ratsheid, reflekse, stamina, 'n uithouvermoë, koördinasie en balans, om soos 'n spinnekop aan oppervlakke en plafonne te klou en gevaar aan te voel met sy "spider-sense". Hy bou ook uit sy polse kunsmatige spinnerakke wat hy gebruik om te veg en oor die stad te swaai. Peter Parker het aanvanklik sy magte vir eie gewin gebruik, maar nadat sy oom Ben vermoor is deur 'n dief wat Peter nie gekeer het nie, begin hy sy magte gebruik om misdaad te beveg deur die superheld Spider-Man te word. Toe Spider-Man in die vroeë 1960's die eerste keer verskyn, het tieners in superheldboeke gewoonlik die taak gehad om die hoofkarakter te help. Die Spider-Man-strokiesreeks het die voortou geneem deur Peter Parker, 'n leerling van Queens, New York, te gebruik as Spider-Man se geheime identiteit – sy obsessie met verwerping, onbekwaamheid en eensaamheid was sake waarby jong lesers aansluiting kon vind.<ref name="Wright">{{Cite book |last=Wright, Bradford W. |title=Comic Book Nation |publisher=Johns Hopkins Press: Baltimore |year=2001 |isbn=978-0-8018-7450-5}}</ref> Spider-Man het nie soos vorige tienerhelde 'n superheldmentor soos [[Captain America]] en [[Batman]] gehad nie; hy het self geleer met groot mag kom groot verantwoordelikheid – dit was 'n reël in die laaste paneel van Spider-Man se oorspronklike storie, maar later het sy oom Ben terugwerkend die krediet daarvoor gekry. Marvel het Spider-Man in verskeie strokiesreekse gebruik. Die eerste een, wat ook die langste voortduur, is ''The Amazing Spider-Man''. Deur die jare het Peter Parker se karakter ontwikkel van 'n skaam bleeksiel tot 'n gekwelde, maar uitgaande leerling, 'n getroude hoërskoolonderwyser en, in die 2000's, 'n enkellopende vryskutfotograaf. In die 2000's sluit hy by die [[Avengers]] aan. Marvel het ook strokiesverhale gepubliseer met alternatiewe weergawes van Spider-Man, insluitende ''Spider-Man 2099'', met die avonture van Miguel O'Hara, die Spider-Man van die toekoms; ''Ultimate Spider-Man'', met die avonture van 'n tienderjarige Peter Parker in 'n ander heelal; en ''Ultimate Comics: Spider-Man'', met die tiener Miles Morales wat Spider-Man se skoene vol staan ná Ultimate Peter Parker se skynbare dood. Miles het later 'n superheld uit eie reg geword en werk nou soms saam met Peter. Spider-Man is een van die gewildste en kommersieel suksesvolste superhelde.<ref>{{Cite news |title=Why Spider-Man is popular. |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=101230&page=1 |url-status=live |access-date=November 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430132504/http://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=101230&page=1 |archive-date=April 30, 2011}}</ref> Hy het al in talle verskillende media verskyn. Spider-Man is van 1974 tot 1977 die eerste keer deur Danny Seagren uitgebeeld in die skets ''Spidey Super Stories'' in die TV-reeks ''The Electric Company''.<ref>{{Cite journal |last=Weiss |first=Brett |date=October 2010 |title=Spidey Super Stories |journal=Back Issue! |publisher=TwoMorrows Publishing |issue=44 |pages=23–28}}</ref> Ander akteurs wat die rol van die karakter vertolk het, is [[Tobey Maguire]], [[Andrew Garfield]]<ref>{{Cite web |date=July 2, 2010 |title=It's Official! Andrew Garfield to Play Spider-Man! |url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=67468 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719094055/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=67468 |archive-date=July 19, 2012 |access-date=October 9, 2010 |publisher=Comingsoon.net}}</ref> en Tom Holland. ==Kragte, vermoëns en toerusting== Peter Parker het bomenslike spinnekopkragte en {{nowrap|-vermoëns}} gekry nadat 'n radioaktiewe spinnekop hom gebyt het.<ref name="Science">Gresh, Lois H., and Robert Weinberg. "The Science of Superheroes" (John Wiley & Sons, Inc., 2002) {{ISBN|0-471-02460-0}} ([https://books.google.com/books?id=TCv0LyEnzsUC&pg=PA66 preview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722011645/http://books.google.com/books?id=TCv0LyEnzsUC&pg=PA65#PPA66,M1 |date=July 22, 2011 }})</ref> Sedert die oorspronklike karakter deur Lee en Ditko geskep is, het Spider-Man die vermoë ontwikkel om teen mure te klou. Daar is gespekuleer dit is vanweë 'n afstandafhanklike wisselwerking tussen sy liggaam en oppervlakke, bekend as [[Van der Waals se krag]],<ref>{{Cite |author = Sanderson, Peter |title=The Official Handbook of the Marvel Universe |issue=10 |page=22 |publisher=[[Marvel Comics]] |date=October 1983}}</ref> maar in die rolprent ''Spider-Man'' van 2002 was sy hande en voete uitgevoer met fyn haartjies soos dié van 'n regte spinnekop. Spider-Man se ander kragte sluit in bomenslike krag, ratsheid en balans, asook 'n "spider-sense" wat hom teen gevaar waarsku.<ref name="Science" /> Spider-Man het ook 'n helende faktor wat hom in staat stel om te herstel van beserings wat hy tydens gevegte opdoen.<ref>{{Cite web |last=Harn, Darby |date=November 26, 2020 |title=10 Powers Spider-Man Technically Has (But Rarely Uses) |url=https://www.cbr.com/spider-man-powers-rarely-used/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127053721/https://www.cbr.com/spider-man-powers-rarely-used/ |archive-date=November 27, 2020 |access-date=October 25, 2021 |publisher=CBR.com}}</ref> Ná die storielyn van 1989 se ''Acts of Vengeance'' is gesê Spider-Man het "bomenslike herstelvermoëns" wat sy herstel bespoedig het nadat hy die Tri-Sentinel verslaan het.<ref>{{Cite |title=The Amazing Spider-Man |author=Michelenie, David |date=February 1990 |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> Die karakter wat Lee en Ditko aanvanklik geskep het, was intellektueel begaaf, maar latere skrywers het sy intellek uitgebeeld as op die vlak van 'n genie.<ref>{{Cite book |last1=Kiefer, Kit |title=Marvel Encyclopedia Volume 4: Spider-Man |last2=Couper-Smartt, Jonathan |publisher=[[Marvel Comics]] |year=2003 |isbn=978-0-7851-1304-1 |location=New York}}</ref> Ná jare van veg het Parker sy bekwaamheid uitgebrei tot op 'n vlak gelykstaande aan 'n [[vegkuns]] wat uitstekend by sy kragte pas. Die akademies briljante Parker het kennis op die gebied van [[toegepaste wetenskap]], [[chemie]], [[fisika]], [[biologie]], [[ingenieurswese]], [[wiskunde]] en [[meganika]]. Hy gebruik sy talent om sy eie kostuum te maak om sy identiteit te verbloem. Hy maak ook baie toestelle wat sy kragte komplementeer, veral die meganiese toestel waarmee hy spinnerakdrade uit sy polse skiet om teen hoë snelhede oor die stad te swaai, om hom te help navigeer en sy vyande in sy spinnerakke vas te vang.<ref name="Science" /> Die wetenskaplike Thomas Fireheart se span, wat van die bestes in die wêreld is, kon nie die vloeistof namaak wat Peter gemaak het terwyl hy op hoërskool was nie.<ref name="ssmv1a7">{{Cite |author=Owsley, James | date = 1986|title=The Spectacular Spider-Man Volume 1 |Date=1986 |publisher=Marvel Comics}}</ref> ==Publikasiegeskiedenis== ===Skepping en ontwikkeling=== [[Beeld:Spider Strikes v1n1 i05 Wentworth.png|thumb|200px|Richard Wentworth, ook bekend as [[The Spider]] in die pulptydskrif met dieselfde naam. Volgens Stan Lee was Spider 'n invloed toe Spider-Man geskep is.<ref name="LeeMair" />]] In 1962, ná die sukses van die [[Fantastic Four]], het Marvel Comics se redakteur en hoofskrywer, Stan Lee, besluit om die idee van 'n superheld verder te voer. Volgens hom het die idee vir Spider-Man gekom van die toename in die gewildheid van strokiesverhale onder tieners en sy begeerte om 'n karakter te skep waarmee tieners hulle kon vereenselwig.<ref name="DeFalco">{{Cite book |last1=DeFalco, Tom |url=https://archive.org/details/spidermanultimat00defa |title=Spider-Man: The Ultimate Guide |last2=Lee, Stan |publisher=Dorling Kindersley |year=2001 |isbn=978-0-7894-7946-4 |editor-last=O'Neill, Cynthia |location=New York }}</ref>{{rp|1}} Nes met die Fantastic Four, het Lee Spider-Man beskou as 'n geleentheid om dit wat hy gevoel het kortkom in strokiesverhale, "uit sy gestel te kry".<ref>{{Cite news |title=STAN LEE: CAUGHT IN SPIDEY'S WEB - The Washington Post |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1992/02/04/stan-lee-caught-in-spideys-web/9e7bf42e-4287-4f9c-9fa1-a5f73fb2ee7e/ |access-date=May 27, 2021 |archive-date=November 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123172213/https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1992/02/04/stan-lee-caught-in-spideys-web/9e7bf42e-4287-4f9c-9fa1-a5f73fb2ee7e/ |url-status=live }}</ref> In sy outobiografie sê Lee die niesupermens-misdaadvegter [[The Spider|Spider]] in 'n [[pulptydskrif]] was 'n groot invloed.<ref name="LeeMair">{{Cite book |last1=Lee, Stan |title=Excelsior!: The Amazing Life of Stan Lee |last2=Mair, George |publisher=Fireside |year=2002 |isbn=978-0-684-87305-3}}</ref>{{rp|130}}<ref name=RetFan10>{{cite journal |last=Murray |first=Will |date=August 2020|title=The Secret Origin of Spider-Man |journal=RetroFan |publisher=TwoMorrows Publishing |location=VSA|issue=10 |pages=24–29}}</ref> In talle onderhoude het hy ook gesê hy is verder geïnspireer deurdat hy gesien het hoe 'n spinnekop teen 'n muur opklim. Volgens hom het hy dié storie so baie vertel dat hy onseker was of dit waar is of nie.<ref>{{Cite book |last1=Lee, Stan |title=Excelsior!: The Amazing Life of Stan Lee |last2=Mair, George |publisher=Fireside |year=2002 |isbn=978-0-684-87305-3 }}</ref> Benewens sy naam is die Spider gesoek deur die polisie én die misdaadonderwêreld ('n kenmerkende tema in Spider-Man se vroeë jare), en hy het ná jare van 'n eindelose stryd 'n "sesde sintuig" ontwikkel wat hom teen gevaar waarsku: die skynbare inspirasie vir Spider-Man se "spider-sense".<ref name=RetFan10/> Hoewel tienerhelde in dié jare gewoonlik 'n naam gehad het wat met "boy" eindig, het Lee die naam "Spider-Man" gekies omdat hy wou hê die karakter moet ouer word namate die reeks vorder. Hy het verder gevoel die naam "Spider-Boy" sou die karakter minderwaardig teenoor ander superhelde maak.<ref name="alter104">{{Cite journal |last=Thomas |first=Roy |date=August 2011 |title=Stan Lee's Amazing Marvel Interview! |journal=Alter Ego |publisher=TwoMorrows Publishing |issue=104 |pages=3–45}}</ref> Hy het die koppelteken in die naam gesit omdat hy gevoel het "Spiderman" lyk te veel soos [[Superman]], 'n ander superheld in 'n rooi-en-blou kostuum wat met 'n "S" begin en met "man" eindig<ref>{{Cite web |title=Little-known sci-fi fact: Why Stan Lee put a hyphen in Spider-Man – Syfy |url=https://www.syfy.com/syfywire/little-known-sci-fi-fact-why-stan-lee-put-hyphen-spider-man |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190625022700/https://www.syfy.com/syfywire/little-known-sci-fi-fact-why-stan-lee-put-hyphen-spider-man |archive-date=June 25, 2019 |access-date=June 25, 2019}}</ref> (hoewel die kunstenaar, Steve Ditko, aanvanklik beplan het om Spider-Man 'n oranje-en-pers kostuum te gee).<ref name="oandp">{{Cite web |last=Johnston |first=Rich |date=August 31, 2020 |title=Steve Ditko Designed Spider-Man to be Orange and Purple |url=https://bleedingcool.com/comics/steve-ditko-wanted-spider-man-to-be-orange-and-purple/ |access-date=August 31, 2020 |language=en-GB |archive-date=September 2, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200902025003/https://bleedingcool.com/comics/steve-ditko-wanted-spider-man-to-be-orange-and-purple/ |url-status=live }}</ref> In dié stadium moes Lee net die toestemming van die Marvel-uitgewer, Martin Goodman, kry vir die skep van die karakter. Hoewel Goodman aanvanklik skepties was, het hy eindelik ingestem en die kunstenaar Jack Kirby genader. Hy het Lee vertel van 'n ongepubliseerde karakter waaraan hy in 1950 gewerk het: 'n weeskind wat saam met 'n bejaarde egpaar woon en 'n towerring ontdek wat hom superkragte gee. Die twee het ooreengekom dat Kitby die karakter sou teken. Steve Ditko sou die inkleurwerk doen.<ref>{{Cite book |last=Ditko, Steve |title=Alter Ego: The Comic Book Artist Collection |publisher=TwoMorrows Publishing |year=2000 |isbn=978-1-893905-06-1 |editor-last=Roy Thomas}}</ref> Toe Kirby aan Lee die eerste ses velle van sy tekeninge wys, het Lee nie daarvan gehou nie omdat dit nie die karakter was wat hy in gedagte gehad het nie. "Hy was te heldagtig."<ref name="Theakston">{{Cite book |last=Theakston |first=Greg |title=The Steve Ditko Reader |publisher=Pure Imagination |year=2002 |isbn=978-1-56685-011-7 |location=Brooklyn, New York}}</ref>{{rp|12}} Lee het hom tot Ditko gewend, wie se visuele styl hom tevrede gestel het. Hoewel Ditko alleen die tekenwerk gedoen het, het Lee Kirby gevra om die voorblad te teken wat Ditko toe ingekleur het.<ref name="gcd-af">[http://www.comics.org/series/1514/ ''Amazing Fantasy'' (Marvel, 1962 series)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310160810/http://www.comics.org/series/1514/ |date=March 10, 2011 }}</ref> Met die skepping van die karakter het Ditko 'n ateljee in [[Manhattan]] gedeel met die bekende [[Seksuele fetisjisme|fetisj]]kunstenaar [[Eric Stanton]], 'n medestudent op kunsskool. In 'n onderhoud het Stanton gesê hy en Ditko het saamgewerk aan 'n paar idees, hoewel hy feitlik niks tot Spider-Man bygedra het nie. "Ek dink ek het die besigheid bygevoeg waar spinnerakdrade uit sy hande kom."<ref name="Theakston" />{{rp|14}} ===Kommersiële sukses=== 'n Paar maande ná Spider-Man se bekendstelling het Goodman, die uitgewer, na die verkoopsyfers van ''Amazing Fantasy'' gekyk en tot sy verbasing gesien dit was een van die wordende Marvel Comics se beste verkope.<ref name="Daniels">{{Cite book |last=Daniels, Les |title=Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics |publisher=Harry N. Abrams |year=1991 |isbn=978-0-8109-3821-2 |location=New York }}</ref>{{rp|97}} 'n Volgende reeks met net dié karakter en die titel ''The Amazing Spider-Man'' #1 (Maart 1963) is uitgegee. Dit het eindelik Marvel se topreeks geword<ref name="Wright" />{{rp|211}} en Spider-Man was gou 'n kultuurikoon. 'n Meningspeiling in 1965 deur die tydskrif ''Esquire'' op universiteitskampusse het aan die lig gebring studente lys Spider-Man en 'n ander Marvel-superheld, die [[Hulk]], saam met [[Bob Dylan]] en [[Che Guevara]] as hulle gunsteling- revolusionêre ikone. Een deelnemer het Spider-Man gekies omdat hy "geteister word deur elendes, geldprobleme en bestaansvrae. Kortom, hy is een van ons."<ref name="Wright" />{{rp|223}} Nadat Ditko ná uitgawe #38 (Julie 1966) by Marvel weg is, het John Romita sr. hom as tekenaar vervang en hy sou die reeks 'n paar jaar lank teken. In die vroeë 1970's het Spider-Man eindelik gehelp om die gesagskode vir strokiesverhale te verander. Voorheen het die kode die uitbeelding van die gebruik van [[dwelm]]s verbied, selfs op 'n negatiewe manier. In 1970 het die [[Richard Nixon|Nixon]]-administrasie se departement van gesondheid, opvoeding en welsyn Stan Lee gevra om 'n boodskap teen die gebruik van dwelms in een van Marvel se toverkopers te publiseer.<ref name="Wright" />{{rp|239}} Lee het ''The Amazing Spider-Man'', uitgawes #96-98 (Mei-Julie 1971) gekies om die negatiewe gevolge van dwelmmisbruik uit te beeld. In die storie raak Peter Parker se vriend Harry Osborn verslaaf aan pille. Toe Spider-Man teen die [[Green Goblin]] (Norman Osborn, Harry se pa) veg, klop Spider-Man hom deur aan hom Harry se dwelmmisbruik te openbaar. Hoewel die storie 'n duidelike boodskap teen dwemmisbruik gehad het, het die Comics Code Authority geweier om dit sy stempel van goedkeuring te gee. Marvel het nogtans die drie uitgawes gepubliseer. Dit het so goed gevaar dat die nywerheid se selfopgelegde sensuur geboemerang het en die kode is daarna hersien.<ref name="Wright" />{{rp|239}} [[Beeld:Spider-Man2.jpg|duimnael|links|200px|'n Beeld van Spider-Man wat teen 'n muur af klouter in Tornesch, [[Duitsland]].]] In 1972 het 'n tweede maandelikse reeks met Spider-Man begin: ''Marvel Team-Up'', waarin Spider-Man saam met ander superhelde en -skurke verskyn.<ref>{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=60 |chapter=1970s}}</ref> Van toe af was daar op enige gegewe tydstip minstens twee aaneenlopende Spider-Man-reekse. In 1976 het 'n tweede soloreeks, ''Peter Parker, the Spectacular Spider-Man'' begin samelopend met die hoofreeks.<ref name="Vault">{{Cite book |last1=David |first1=Peter |url=https://archive.org/details/sinatrahollywood0000knig/page/113 |title=The Spider-Man Vault: A Museum-in-a-Book with Rare Collectibles Spun from Marvel's Web |last2=Greenberger |first2=Robert |publisher=Running Press |year=2010 |isbn=978-0762437726 |page=[https://archive.org/details/sinatrahollywood0000knig/page/113 113]}}</ref> 'n Derde reeks met Spider-Man, ''Web of Spider-Man'', het in 1985 begin om ''Marvel Team-Up'' te vervang.<ref>{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |date=2012 |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=147 |chapter=1980s}}</ref> 'n Vierde maandelikse reeks, ''Peter Parker: Spider-Man'', het sy debuut in 1990 gemaak met verskeie verskillende voorblaaie, maar dieselfde inhoud. Van die verskeie weergawes is altesaam meer as 3 miljoen eksemplare verkoop: Dit was toe 'n rekord in die nywerheid. Verskeie minireekse, solo-uitgawes en losweg verwante strokiesverhale is ook al gepubliseer. Spider-Man maak ook dikwels kamee- en gasverskynings in ander reekse.<ref name="Vault" /><ref>{{Cite book |last=Cowsill |first=Alan |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=184 |chapter=1990s}}</ref> In 1996 is ''The Sensational Spider-Man'' geskep om ''Web of Spider-Man'' te vervang.<ref>{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |chapter=1970s}}</ref> In 1998 het die skrywer-kunstenaar John Byrne die oorsprong van Spider-Man herskep in die beperkte reeks met 13 uitgawes ''Spider-Man: Chapter One'' (Desember 1998 - Oktober 1999).<ref name="Byrne">{{Cite web |last=Michael Thomas |date=August 22, 2000 |title=John Byrne: The Hidden Story |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=151=article |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015020522/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=151%3Darticle |archive-date=October 15, 2012 |access-date=May 27, 2011 |website=Comic Book Resources}}</ref> Terselfdertyd is die oorspronklike ''The Amazing Spider-Man'' beëindig met uitgawe #441 (November 1998). In Januarie 1999 is ''The Amazing Spider-Man'' hervat met vol. 2, #1.<ref name="Marvel 500s">{{Cite web |last=Michael Thomas |date=August 5, 2008 |title=The Marvel 500s: How Many Are There? |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=17588 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709145547/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=17588 |archive-date=July 9, 2015 |access-date=July 9, 2015 |website=Comic Book Resources}}</ref> In Desember 2003 het Marvel die oorspronklike nommers van die reeks hervat met die bekendstelling van #500 in plaas van vol. 2, #59.<ref name="Marvel 500s" /> Ná uitgawe #545 (Desember 2007) het Marvel sy ander Spider-Man-reekse beëindig en begin om ''The Amazing Spider-Man'' drie keer per maand te publiseer (#546-548 het al drie in Januarie 2008 verskyn).<ref name="Avenging">{{Cite web |last=Schedeen |first=Jesse |date=November 8, 2011 |title=The Avenging Spider-Man #1 Review |url=http://comics.ign.com/articles/121/1211891p1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323021900/http://www.ign.com/articles/2011/11/08/the-avenging-spider-man-1-review |archive-date=March 23, 2013 |access-date=July 9, 2015 |website=IGN |publisher=j2 Global}}</ref> Dit het geduur tot November 2010, toe die strokiesboek se dikte verander is van 22 tot 30 bladsy per uitgawe. Dit is van toe af net twee keer per maand gepubliseer (vanaf #648-649, in November 2010).<ref>{{Cite web |date=July 25, 2010 |title=IGN: SDCC 10: Spider-Man: The End of Brand New Day |url=http://comics.ign.com/articles/110/1108398p1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116085425/http://www.ign.com/articles/2010/07/25/sdcc-10-spider-man-the-end-of-brand-new-day |archive-date=January 16, 2014 |access-date=July 9, 2015 |website=IGN |publisher=j2 Global}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Bremmer |first1=Robyn |last2=Morse |first2=Ben |date=September 27, 2010 |title=The Next Big Thing: Spider-Man: Big Time |url=http://marvel.com/news/story/14135/the_next_big_thing_spider-man_big_time |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120718203005/http://marvel.com/news/story/14135/the_next_big_thing_spider-man_big_time |archive-date=July 18, 2012 |access-date=July 9, 2015 |website=Marvel.com |publisher=Marvel Entertainment}}</ref> Die volgende jaar het Marvel ''Avenging Spider-Man'' geloods as die eerste splinterreeks sedert 2007, tesame met die hoofreeks wat steeds twee keer per maand verskyn het.<ref name="Avenging" /> Die ''Amazing''-reeks is in Desember 2012 tydelik gestaak ná uitgawe #700 en is vervang met ''The Superior Spider-Man''. Daarin is Doctor Octopus die nuwe Spider-Man, nadat sy brein Peter Parker se liggaam oorgeneem het. ''Superior'' was 'n enorme kommersiële sukses vir Marvel,<ref>{{Cite web |date=January 12, 2014 |title=Peter Parker Resurrected in Slott's Amazing Spider-Man |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=50229 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429192206/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=50229 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 30, 2014 |website=Comic Book Resources}}</ref> en het 31 uitgawes lank verskyn voordat die regte Peter Parker teruggekeer het in 'n nuwe, herskepte ''The Amazing Spider-Man'' #1 (April 2014).<ref name="CNN1">{{Cite web |last=Hanks |first=Henry |date=April 29, 2014 |title=Back from the brain dead, Peter Parker returns to 'Spider-Man' comics |url=http://www.cnn.com/2014/04/29/showbiz/spider-man-peter-parker-returns/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715021628/http://www.cnn.com/2014/04/29/showbiz/spider-man-peter-parker-returns |archive-date=July 15, 2014 |access-date=July 9, 2015 |website=CNN}}</ref> ==Ander Spider-Man-karakters== ===Vriende, kollegas en familie=== Daar is baie ander karakters in stories van Spider-Man wat vir hom noodsaaklik is. Nadat sy ouers, Richard en Mary Parker, dood is, is Peter grootgemaak deur sy liefdevolle tante, May Parker, en sy oom en vaderfiguur, Ben Parker. Nadat oom Ben deur 'n inbreker vermoor is, is sy tante sy enigste familielid, en sy en Peter is baie na aan mekaar.<ref name="Debut">{{Cite|New York |author=Stan Lee |title=Amazing Fantasy, issue=15 |date=August 1962 |publisher=[[Marvel Comics]] |location=New York}}</ref> [[J. Jonah Jameson]] is die uitgewer van die ''Daily Bugle'' en Peter se baas. Hy is baie krities teenoor Spider-Man en publiseer gereeld negatiewe berigte oor hom in sy koerant. Ondanks sy rol as Jameson se redakteur en vertroueling, is Robbie Robertson 'n ondersteuner van beide Spider-Man en sy alter ego, Peter.<ref name="saffel">Saffel, Steve. ''Spider-Man the Icon: The Life and Times of a Pop Culture Phenomenon'' (Titan Books, 2007) {{ISBN|978-1-84576-324-4}}, p. 21.</ref> [[Flash Thompson|Eugene "Flash" Thompson]] word algemeen uitgebeeld as Peter se [[boelie]] op hoërskool; hy bewonder Spider-Man, maar weet nie dit is eintlik Peter nie. In latere strokiesverhale word hy 'n vriend van Peter en kry hy sy eie superheld-identiteit, Agent Venom, nadat hy saamsmelt met die [[Venom]]-[[Simbioot (Marvel Comics)|simbioot]].<ref name=saffel/> [[Harry Osborn]], die seun van [[Green Goblin|Norman Osborn]], is Peter se beste vriend, hoewel hy in sommige uitgawes Peter se teenstander is.<ref name="gcd">[http://www.comics.org/series/1570/ ''Amazing Spider-Man, The'' (Marvel, 1963 Series)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722100707/http://www.comics.org/series/1570/ |date=July 22, 2010 }}</ref> ===Vyande=== Skrywers en kunstenaars het deur die jare 'n magdom superskurke geskep wat Spider-Man se vyande is, in strokiesverhale en in ander media. Nes met die held die geval is, ontstaan die meeste skurke se superkragte met wetenskaplike ongelukke of die misbruik van wetenskaplike tegnologie. Baie het kostuums en kragte met 'n dieretema.<ref>{{Cite journal |last=Mondello |first=Salvatore |date=March 2004 |title=Spider-Man: Superhero in the Liberal Tradition |journal=The Journal of Popular Culture |volume=X |issue=1 |pages=232–238 |doi=10.1111/j.0022-3840.1976.1001_232.x}}</ref> Die bekendstes word hier onder genoem, in 'n chronologiese volgorde: {{-}} {| class=wikitable |+Spider-Man se vyande |- |- !Superskurk se naam !Alter ego !Eerste verskyning !Skepper |- | Chameleon | Dmitri Nikolayevich |''The Amazing Spider-Man'' #1 (Maart 1963)<ref name="DeFalco87">{{Cite book |last=DeFalco |first=Tom |title=Marvel Chronicle A Year by Year History |publisher=Dorling Kindersley |year=2008 |isbn=978-0756641238 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=87 |chapter=1960s }}</ref><ref name="Newsarama 1">{{Cite news |last=Siegel, Lucas |title=The 10 Greatest SPIDER-MAN Villains of ALL TIME! |work=Newsarama |url=http://www.newsarama.com/15454-the-10-greatest-spider-man-villains-of-all-time.html |url-status=live |access-date=January 2, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309231546/http://www.newsarama.com/15454-the-10-greatest-spider-man-villains-of-all-time.html |archive-date=March 9, 2014}}</ref> |[[Stan Lee]]<ref name="DeFalco87" /><ref name="Newsarama 1" /><br />Steve Ditko<ref name="DeFalco87" /><ref name="Newsarama 1" /> |- | Vulture | Adrian Toomes |''The Amazing Spider-Man'' #2 (Mei 1963)<ref name="Vulture 2">{{Cite web |last=Beard, Jim |title=ARCHRIVALS: SPIDER-MAN VS THE VULTURE |url=http://marvel.com/news/comics/2010/2/11/11279/archrivals_spider-man_vs_the_vulture |access-date=January 2, 2014 |publisher=[[Marvel Comics|Marvel.com]] |archive-date=November 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124055248/https://www.marvel.com/articles |url-status=live }}</ref><ref name="What Culture 7">{{Cite web |last=Kyle, Scmidlin |date=June 13, 2013 |title=10 Spider-Man Villains (And Combinations) Deserving Of The Big Screen (7. The Vulture) |url=http://whatculture.com/film/10-spider-man-villains-and-combinations-deserving-of-the-big-screen.php/5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126030127/http://whatculture.com/film/10-spider-man-villains-and-combinations-deserving-of-the-big-screen.php/5 |archive-date=January 26, 2016 |access-date=January 2, 2014 |publisher=What Culture!}}</ref> |Stan Lee<ref name="Vulture 2" /><ref>DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 92.</ref><br />Steve Ditko<ref name="Vulture 2" /> |- |[[Doctor Octopus]] | Otto Octavius | ''The Amazing Spider-Man'' #3 (Julie 1963)<ref name="Newsarama 1" /> |Stan Lee<ref>DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 93.</ref><br />Steve Ditko |- | Sandman | William Baker / Flint Marko | ''The Amazing Spider-Man'' #4 (September 1963)<ref name="Sandman">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=20 |chapter=1960s}}</ref> |Stan Lee<ref name="Sandman" /><br />Steve Ditko<ref name="Sandman" /> |- | Lizard | Curt Connors |''The Amazing Spider-Man'' #6 (November 1963)<ref name="Falco p. 95">DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 95</ref><ref name="Kindersly">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=20 |chapter=1960s}}</ref> | Stan Lee<ref name="Falco p. 95" /><ref name="Kindersly" /><br />Steve Ditko<ref name="Falco p. 95" /><ref name="Kindersly" /> |- | Electro | Max Dillon | ''The Amazing Spider-Man'' #9 (Februarie 1964)<ref>DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 98</ref> | Stan Lee<ref name="Kindersly 2">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=24 |chapter=1960s}}</ref><br /> Steve Ditko<ref name="Kindersly 2" /> |- | Mysterio | Quentin Beck | ''The Amazing Spider-Man'' #13 (Junie 1964) |Stan Lee<ref name="Manning">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=25 |chapter=1960s}}</ref><br />Steve Ditko<ref name="Manning" /> |- | [[Green Goblin]] |Norman Osborn<br />Harry Osborn<ref name="Harry">{{Cite web |last=Beard, Jim |title=SPIDER-MAN 3: THE SPIDER & THE GOBLIN |url=http://marvel.com/news/movies/2007/4/24/1007/spider-man_3_the_spider_the_goblin |access-date=January 3, 2014 |publisher=Marvel.com |archive-date=January 25, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125174256/http://marvel.com/news/movies/2007/4/24/1007/spider-man_3_the_spider_the_goblin |url-status=live }}</ref> | ''The Amazing Spider-Man'' #14 (Julie 1964) | Stan Lee<ref name="Kindersly4">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=26 |chapter=1960s}}</ref><br />Steve Ditko<ref name="Kindersly4" /> |- | Kraven the Hunter | Sergei Kravinoff | ''The Amazing Spider-Man'' #15 (Augustus 1964)<ref name="Kindersly4" /> | Stan Lee<ref name="Kindersly4" /><br />Steve Ditko<ref name="Kindersly4" /> |- | Scorpion | Mac Gargan | ''The Amazing Spider-Man'' #20 (Januarie 1965) |Stan Lee<ref name="Kindersly5">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=28 |chapter=1960s}}</ref><br />Steve Ditko<ref name="Kindersly5" /> |- | Rhino |Aleksei Sytsevich | ''The Amazing Spider-Man'' #41 (Oktober 1966) | Stan Lee<ref name="Kindersly 6">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=36 |chapter=1960s}}</ref><br />John Romita sr.<ref name="Kindersly 6" /> |- | Shocker |Herman Schultz | ''The Amazing Spider-Man'' #46 (Maart 1967) | Stan Lee<ref name="Kindersly7">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=38 |chapter=1960s}}</ref><br />John Romita Sr.<ref name="Kindersly7" /> |- | Kingpin |Wilson Fisk |''The Amazing Spider-Man'' #50 (Julie 1967)<ref>DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 122: "Stan Lee wanted to create a new kind of crime boss. Someone who treated crime as if it were a business...He pitched this idea to artist John Romita and it was Wilson Fisk who emerged in ''The Amazing Spider-Man'' #50."</ref><br /> | Stan Lee<ref name="Kindersly8">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=40 |chapter=1960s}}</ref><br />John Romita sr.<ref name="Kindersly8" /> |- |Morbius<ref name="25.2">{{Cite web |last1=Yehl, April |last2=Schedeen, Jesse |title=Top 25 Spider-Man villains: Part 2 |url=https://www.ign.com/articles/2014/04/16/top-25-spider-man-villains?page=2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140418201303/http://www.ign.com/articles/2014/04/16/top-25-spider-man-villains?page=2 |archive-date=April 18, 2014 |access-date=April 19, 2014 |website=IGN|date=April 16, 2014 }}</ref> | Michael Morbius |''The Amazing Spider-Man'' #101 (Januarie 1971)<ref name="Morbius">{{Cite book |last=Manning |first=Matthew K. |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=59 |chapter=1970s}}</ref> |Roy Thomas<ref name="Morbius" /><br />Gil Kane<ref name="confidential">{{Cite book |last=Gross |first=Edward |title=Spider-Man Confidential: From Comic Icon to Hollywood Hero |year=2002 |isbn=978-0786887224}}</ref> |- | Black Cat |Felicia Hardy |''The Amazing Spider-Man'' #194 (Julie 1979) |Marv Wolfman<br />Keith Pollard |- | Hobgoblin |Roderick Kingsley<br />Jason Macendale<ref name="Macendale">{{Cite web |last=David, Peter |title=The Amazing Spider-Man #289 (June 1987) |url=https://www.marvel.com/comics/issue/6692/the_amazing_spider-man_1963_289 |access-date=November 10, 2022 |publisher=Marvel.com |archive-date=November 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111203728/https://www.marvel.com/comics/issue/6692/the_amazing_spider-man_1963_289 |url-status=live }}</ref><br/>Ned Leeds<ref name="Macendale"/> |''The Amazing Spider-Man'' #238 (Maart 1983) |Roger Stern<br /> John Romita sr.<ref>{{Cite news |last=Greenberg |first=Glenn |date=August 2009 |title=When Hobby Met Spidey |pages=10–23 |work=Back Issue! |publisher=TwoMorrows Publishing |issue=35}}</ref> |- | [[Venom]] |Eddie Brock |''The Amazing Spider-Man'' #300 (Mei 1988)<ref name="Venom2">{{Cite magazine |title=Venom is the 33rd greatest comic book character. |url=https://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=33 |url-status=live |magazine=Empire.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701121223/http://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=33 |archive-date=July 1, 2015 |access-date=April 25, 2015}}</ref> |David Michelinie<ref>''Comics Creators on Spider-Man'', pg 148, Tom DeFalco. (Titan Books, 2004)</ref><br />Todd McFarlane<ref name="Venom">{{Cite web |title=Venom is number 22 on greatest comic book villain of all time |url=https://www.ign.com/top/comic-book-villains/22.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227125418/http://www.ign.com/top/comic-book-villains/22.html |archive-date=February 27, 2015 |access-date=April 25, 2015 |website=IGN}}</ref> |- | Carnage |Cletus Kasady |''The Amazing Spider-Man'' #361 (April 1992)<ref name="Carnage">{{Cite web |title=Carnage is number 90 on greatest comic book villain of all time |url=https://www.ign.com/top/comic-book-villains/90.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307040528/http://www.ign.com/top/comic-book-villains/90.html |archive-date=March 7, 2015 |access-date=April 25, 2015 |website=IGN}}</ref> |David Michelinie<ref name="Bagley" /><br />Erik Larsen<ref>{{Cite web |last=Papageorgiou, Solon |title=10 facts about Batman, Spider-Man, Iron Man you didn't know. |url=http://moviepilot.com/posts/2014/08/30/10-facts-about-batman-spider-man-iron-man-you-didn-t-know-2227067?lt_source=external,manual |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20150425233347/http://moviepilot.com/posts/2014/08/30/10-facts-about-batman-spider-man-iron-man-you-didn-t-know-2227067?lt_source=external,manual |archive-date=April 25, 2015 |access-date=April 25, 2015 |publisher=Moviepilot}}</ref><br />Mark Bagley<ref name="Bagley">{{Cite book |last=Cowsill |first=Alan |title=Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging |publisher=Dorling Kindersley |year=2012 |isbn=978-0756692360 |editor-last=Gilbert |editor-first=Laura |page=197 |chapter=1990s}}</ref> |} Anders as die meeste superhelde het Spider-Man nie 'n enkele skurk waarmee hy die meeste bots nie. Hy het egter drie aartsvyande: # Doctor Octopus (ook bekend as Doc Ock) is 'n hoogs intelligente gek wetenskaplike. Hy is al beskryf as Spider-Man se grootste vyand, en die man wat Peter Parker kon geword het as hy nie met 'n sin vir verantwoordelikheid grootgemaak is nie.<ref name="DeFalco" /><ref name="CNN">{{Cite web |last=Hanks, Henry |date=December 26, 2012 |title=Events in landmark 'Spider-Man' issue have fans in a frenzy |url=http://www.cnn.com/2012/12/26/showbiz/celebrity-news-gossip/spidey-700-controversy |access-date=2 January 2014 |publisher=CNN |archive-date=June 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604141800/http://www.cnn.com/2012/12/26/showbiz/celebrity-news-gossip/spidey-700-controversy |url-status=live }}</ref> Doc Ock het Spider-Man die eerste keer verslaan en het amper met sy tante May getrou. # Die Norman Osborn-weergawe van die Green Goblin word algemeen as Spider-Man se aartsvyand beskou.<ref>{{Cite web |title=The ULTIMATE SPIDER-MAN writer talks about Spidey's new Amazing Friends and lays the Osborns to rest once and for all &#124; Marvel.com News |url=http://marvel.com/news/comicstories.2233.tuesday_q%26a~colon~_brian_michael_bendis |access-date=2010-04-27 |publisher=Marvel.com |archive-date=March 30, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330080425/http://marvel.com/news/comicstories.2233.tuesday_q%26a~colon~_brian_michael_bendis |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Love is in the air as Marvel.com's Secret Cabal picks the greatest Marvel romances of all in time for Valentine's Day &#124; Marvel.com News |url=http://marvel.com/news/comicstories.2581.take_10~colon~_marvel~apos~s_finest_couples |access-date=2010-04-27 |publisher=Marvel.com |archive-date=February 12, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212184120/http://marvel.com/news/comicstories.2581.take_10%7ecolon%7e_marvel%7eapos%7es_finest_couples |url-status=live }}</ref> Terwyl Norman gewoonlik uitgebeeld word as 'n amorele nyweraar en die hoof van die wetenskaplike Oscorp-korporasie, is die Goblin 'n [[psigopatie]]se alternatiewe persoonlikheid wat gebore is nadat Norman blootgestel is aan sekere onstabiele chemikalieë, wat ook sy krag en ratsheid verhoog het. # Die Eddie Brock-inkarnasie van Venom word gewoonlik beskou as Spider-Man se dodelikste vyand en is al beskryf as in baie opsigte 'n bose spieëlweergawe van Spider-Man.<ref name="Venom2" /><ref name="Newsarama 1" /> Hy is ook een van Spider-Man se gewildste skurke.<ref>{{Cite web |title=Spider-Man villains tournament: Championship |date=February 2006 |url=http://www.ign.com/articles/2006/02/01/spider-man-villains-tournament?page=5 |access-date=25 April 2015 |publisher=IGN |archive-date=June 18, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618223312/http://www.ign.com/articles/2006/02/01/spider-man-villains-tournament?page=5 |url-status=live }}</ref> ===Romantiese verbintenisse=== Peter Parker se romantiese verbintenisse strek van sy eerste skoolliefde, sy medeleerling Liz Allan,<ref name="saffel" /> tot sy eerste afspraak met Betty Brant,<ref name="origins">Lee, Stan, ''Origins of Marvel Comics'' (Simon and Schuster/Fireside Books, 1974) p. 137</ref> die sekretaresse van ''Daily Bugle'' se uitgewer, J. Jonah Jameson. Nadat die verhouding tussen hulle beëindig is, het hy verlief geraak op sy meisie op universiteit, [[Gwen Stacy]],<ref name="gcd" /><ref name="mnyc">{{Cite book |last=Sanderson |first=Peter |title=The Marvel Comics Guide to New York City |publisher=Pocket Books |year=2007 |isbn=978-1-4165-3141-8 |location=New York |pages=30–33}}</ref> dogter van kaptein Stacy van die New Yorkse polisie. Albei word later deur vyande van Spider-Man vermoor.<ref name="saffel" /> [[Mary Jane Watson]] word eindelik Peter se beste vriendin en sy vrou.<ref name="saffel" /> Felicia Hardy, die [[Black Cat]], is 'n hervormde klouterdief wat in 'n stadium Spider-Man se enigste supermensmeisie word.<ref>Sanderson, Peter. ''Marvel Universe: The Complete Encyclopedia of Marvel's Greatest Characters'' (Harry N. Abrams, New York, 1998) {{ISBN|0-8109-8171-8}}</ref> ===Kinders=== Deur die jare het Peter Parker verskeie biologiese kinders gehad, gewoonlik by Mary Jane Watson. Dit sluit in Spider-Girl (Mayday Parker) en Benjy Parker van die MC2 universe en Spiderling (Annie Parker) van Earth-18119.<ref>{{Cite web |author1=George Marston |date=2022-04-27 |title=Spider-Man's children: The Marvel Comics history of Spider-Kids |url=https://www.gamesradar.com/spiderman-mary-jane-children/ |access-date=2023-07-06 |website=gamesradar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet Spider-Man's Amazing Kids |url=https://www.marvel.com/articles/comics/meet-spider-man-s-amazing-kids |access-date=2023-07-06 |website=Marvel Entertainment}}</ref> ==Karakter se biografie== ===Vroeë jare=== In Forest Hills, Queens, New York, is Peter Parker 'n student aan die Midtown High School. Hy is 'n wetenskapslim weeskind wat by sy oom Ben en tante May woon. In ''Amazing Fantasy'' #15 (Augustus 1962) word gewys hoe hy op 'n wetenskapuitstalling deur 'n radioaktiewe spinnekop gebyt word en eienskappe van 'n spinnekop ontwikkel.<ref name="Debut"/> Benewens verhoogde atletiese vermoëns kan hy ook aan mure en plafonne vasklou. Omdat hy goed is met wetenskap, ontwerp hy toestelle wat klewende webdrade uit sy polse kan skiet. Hy wil aanvanklik geld maak uit sy nuwe vermoëns en maak 'n kostuum vir homself. As "Spider-Man" word hy 'n TV-ster. Hy ignoreer egter die kans om 'n vlugtende inbreker te keer, en dié beroof later vir oom Ben en vermoor hom. Spider-Man spoor die moordenaar op en leer so: "Met groot mag kom groot verantwoordelikheid!"<ref name="daniels95">Daniels, Les. ''Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics'' (Harry N. Abrams, New York, 1991) {{ISBN|0-8109-3821-9}}, p. 95.</ref> In ''The Amazing Spider-Man'' #1 (Maart 1963) sukkel Peter ondanks sy superkragte om tante May te help om die huur te betaal. As Spider-Man hou hy aan om misdade te beveg en die stad te red, maar sy heldedade ontlok die kritiek van die redakteur van die koerant ''Daily Bugle'', J. Jonah Jameson. Hy het 'n grief teen Spider-Man en hou aan valse beskuldigings teen hom inbring, ondanks sy heldedade. Peter word deur mnr. Jameson as [[fotograaf]] gehuur om foto's van Spider-Man te neem, maar hy is onbewus daarvan dat Peter Spider-Man is.<ref name="saffel21">Saffel, Steve. ''Spider-Man the Icon: The Life and Times of a Pop Culture Phenomenon'' (Titan Books, 2007) {{ISBN|978-1-84576-324-4}}, p. 21.</ref> Spider-Man veg teen sy vyande, wat superskurke met én sonder superkragte is. Sy aartsvyande is onder andere die [[Green Goblin]], [[Doctor Octopus]], Sandman, Chameleon, Lizard, Vulture, Electro en Mysterio – hy klop hulle die een ná die ander,<ref name="gcd"/> maar Peter vind dit moeilik om 'n balans te vind tussen sy persoonlike en superheldbedrywighede. Later maak Peter klaar met hoërskool<ref>{{Cite |author = Lee, Stan |title=The Menace of the Molten Man! (The Amazing Spider-Man vol 1 #28 |date=September 1965 |publisher=[[Marvel Comics]] |location=[[New York]]}}</ref> en skryf hy in aan die Empire State University ('n fiktiewe instelling),<ref name="saffel51">Saffel, p. 51</ref> waar hy sy kamermaat en beste vriend, [[Harry Osborn]], en meisie, [[Gwen Stacy]], ontmoet.<ref name="mnyc"/> Tante May stel hom ook bekend aan [[Mary Jane Watson]].<ref name=gcd/><ref>{{Cite |author=Lee, Stan | title= The Birth of a Super-Hero! (The Amazing Spider-Man, vol 1 #42) |date=November 1966 |publisher=Marvel Comics |location=New York}}</ref><ref name="saffel27">Saffel, p. 27</ref> Tydens Peter se stryd met Harry se dwelmprobleem en sy ontdekking dat Harry se pa, Norman Osborn, die Green Goblin is, probeer Peter om sy kostuumlewe vir 'n ruk te staak.<ref>{{Cite |author=Lee, Stan |title=Spider-Man No More! (The Amazing Spider-Man, vol 1 #50) |date=July 1967 |publisher=Marvel Comics |location=New York}}</ref> Gwen Stacy se pa, 'n speurkaptein van die New Yorkse polisie, word vermoor tydens 'n geveg tussen Spider-Man en Doctor Octopus (#90, November 1970).<ref name="saffel60">Saffel, p. 60</ref> ===1970's=== In #121 (Junie 1973)<ref name = gcd/> gooi die Green Goblin vir Gwen Stacy van 'n hoë toring af. Sy sterf tydens Spider-Man se reddingspoging en Spider-Man sweer wraak teen sy vyand. 'n Nota in #125 verduidelik dit was juis die sweepslageffek toe Spider-Man se spinnerakdrade haar so vinnig stop wat haar dood veroorsaak het.<ref name="saffel65">Saffel, p. 65</ref> In die volgende uitgawe val Spider-Man die Green Goblin aan en oorrompel hom. Dit lyk of die skurk homself per ongeluk doodmaak tydens die geveg met Spider-Man.<ref name="GwenDeath">{{Cite |author=Conway, Gerry |title=The Night Gwen Stacy Died (The Amazing Spider-Man, vol 1 #121) |date=June 1973 |publisher=Marvel Comics |location=New York}}</ref> Nadat Peter Gwen se dood verwerk het, ontwikkel hy gevoelens vir Mary Jane, en die twee "word vriende, eerder as minnaars".<ref name="Sanderson85">Sanderson, ''Marvel Universe'', p. 85</ref> 'n Romantiewe verhouding ontstaan later wel, en Peter vra haar om te trou in #182 (Julie 1978). In die volgende uitgawe sê sy egter nee.<ref>{{Cite journal |last=Blumberg |first=Arnold T. |date=Spring 2006 |title='The Night Gwen Stacy Died': The End of Innocence and the 'Last Gasp of the Silver Age' |journal=International Journal of Comic Art |volume=8 |issue=1 |page=208}}</ref> In #185 gradueer Peter<ref name=gcd/> en hy raak later betrokke by die skaam Debra Whitman en die uitgaande, flirterige kostuumdief Felicia Hardy, ook bekend as die Black Cat. ===1980's=== Van 1984 tot 1988 het Spider-Man 'n swart kostuum met 'n wit spinnekopontwerp op die bors gedra. Die oorsprong van die swart kostuum was ''Secret Wars'' ('n beperkte minireeks), wat op 'n ander planeet afspeel waar Spider-Man deelneem aan 'n geveg tussen die aarde se grootste superhelde en {{nowrap|-skurke}}.<ref>{{Cite |author=Shooter, Jim |Title=Invasion: Marvel Super-Heroes Secret Wars, vol 1 #8 |date=Desember 1984 |publisher=Marvel Comics |location=New York}}</ref> Spider-Man hou aan om die kostuum te dra toe hy terugkeer, vanaf ''The Amazing Spider-Man'' #252. Die herontwerp van sy kostuum was omstrede en ongewild. Sy aanhangers het gevoel sy tradisionele rooi-en-blou kostuum is ikonies, soortgelyk aan dié van DC Comics se karakters soos [[Superman]] en [[Batman]].<ref name="cc">Leupp, Thomas. [http://www.reelzchannel.com/article.aspx?articleId=292 "Behind the Mask: The Story of Spider-Man's Black Costume"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515000806/http://www.reelzchannel.com/article.aspx?articleId=292 |date=May 15, 2007 }}, ReelzChannel.com, 2007, n.d. [https://web.archive.org/web/20070515000806/http://www.reelzchannel.com/article.aspx?articleId=292 WebCitation archive].</ref> Die skeppers het toe onthul die kostuum was 'n buiteaardse simbioot wat Spider-Man kan verwerp ná 'n moeilike stryd, hoewel die simbioot verskeie kere as Venom terugeer om wraak te neem.<ref name=gcd/> Parker vra Mary Jane Watson in ''The Amazing Spider-Man'' #290 (Julie 1987) weer om te trou en sy sê ja twee uitgawes later. Die troue vind plaas in ''The Amazing Spider-Man Annual'' #21 (1987).<ref name="saffel124">Saffel, p. 124</ref> David Michelinie, wat die storie gskryf het, het in 2007 gesê: "Ek dink nie hulle moes getrou het nie...Ek het 'n ander weergawe beplan wat nie gebruik is nie."<ref name=saffel124/> Parker publiseer 'n boek met Spider-Man-foto's met die naam ''Webs''<ref>Ferraro, Ron. [http://www.spidermanreviews.com/2010/02/spidey-classics-amazing-spider-man-304.html "Spidey Classics: ''Amazing Spider-Man'' #304"] (review), SpiderManReviews.com, February 2010. [https://web.archive.org/web/20110414122701/http://www.spidermanreviews.com/2010/02/spidey-classics-amazing-spider-man-304.html WebCitation archive].</ref> en keer terug universiteit toe om biochemie te studeer in #310 (Desember 1988).<ref name=gcd/> ===1990's=== In die omstrede<ref>Goletz, Andrew en Glenn Greenberg.{{Cite web |title="Life of Reilly", 35-part series, ''GreyHaven Magazine'', 2003, n.d. |url=http://www.newcomicreviews.com/GHM/specials/LifeOfReilly/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060327230751/http://www.newcomicreviews.com/GHM/specials/LifeOfReilly/ |archive-date=March 27, 2006 |access-date=January 17, 2019 |publisher=NewComicsReviews.com}}</ref> storielyn van die 1990's "Clone Saga" keer 'n kloon van Parker, wat in die 1970's deur die mal wetenskaplike Miles Warren, ook bekend as die Jackal, geskep is terug na New York nadat hy gehoor het tante May se gesondheid gaan agteruit. Die kloon het incognito as "Ben Reilly" geleef, maar neem nou die identiteit van Scarlet Spider aan en werk saam met Parker. Tot albei se verbasing dui nuwe toetse aan "Reilly" is die oorspronklike Spider-Man en "Parker" die kloon.<ref>Saunders, et al., ''Marvel Chronicle'', p. 271</ref> Om sake verder te kompliseer kondig Watson in ''The Spectacular Spider-Man'' #220 (Januarie 1995) aan sy verwag Parker se baba.<ref name= gcd/> Later laat 'n herrese Green Goblin (Norman Osborn) Watson vergiftig en veroorsaak dat Parker se ongebore dogter sterf.<ref name="chronicle281">Saunders, et al., ''Chronicle'', p. 281</ref> Die Green Goblin het die toetsresultate omgeruil in 'n poging om Parker se lewe te vernietig deur hom te laat glo hy is self die kloon. Reilly sterf terwyl hy Parker red in ''Peter Parker: Spider-Man'' #75 (Desember 1996), en sy liggaam verbrokkel dadelik tot stof, wat bevestig dat hy die kloon was.<ref name=chronicle281/> In ''The Amazing Spider-Man'' (vol. 2) #13 (#454, Januarie 2000) sterf Watson skynbaar in 'n vliegtuigontploffing.<ref name="ruby">Ruby, Sam. [http://www.samruby.com/Spiderverse/MaryJane/maryjane.htm "Mary Jane Watson"], SamRuby.com. [https://web.archive.org/web/20101127060614/http://samruby.com/Spiderverse/MaryJane/maryjane.htm WebCitation archive].</ref> Sy verskyn weer in (vol. 2) #28 (#469, April 2001),<ref name=ruby/> maar sy en Peter skei in die volgende uitgawe.<ref>Blumberg, Arnold T. [http://www.mania.com/face-tiger-brief-look-life-mary-jane-watsonparker-part-2_article_35434.html "Face it Tiger – A Brief Look at the Life of Mary Jane Watson-Parker, Part 2"], Mania.com, July 17, 2002. [https://web.archive.org/web/20110501162011/http://www.mania.com/face-tiger-brief-look-life-mary-jane-watsonparker-part-2_article_35434.html WebCitation archive].</ref> ===2000's=== Die skepper van ''Babylon 5'', J. Michael Straczynski, begin ''The Amazing Spider-Man'' skryf en dit word geïllustreer deur John Romita jr., vanaf (vol. 2) #30 (#471, Junie 2001). Twee uitgawes later ontmoet Parker, wat nou 'n onderwyser aan sy ou hoërskool is, die enigmatiese Ezekiel, wat soortgelyke kragte besit en voorstel Parker se vermoëns is nie 'n gelukskoot nie, maar dat hy 'n verbintenis het met 'n [[totem]]-spinnekopgees. In (vol. 2) #37 (#478, Januarie 2002) ontdek May Peter is Spider-Man, en dit lei tot 'n nuwe openheid in hulle verhouding.<ref name="gcd2">[http://www.comics.org/series/7794/ ''Amazing Spider-Man, The'', Marvel, 1999 Series] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729201619/http://www.comics.org/series/7794/ |date=July 29, 2010 }} (''The Amazing Spider-Man'' vol. 2) by die Grand Comics Database</ref> Parker en Watson raak versoen in (vol. 2) #50 (#491, April 2003),<ref name= gcd2/> en in #512 (November 2004, nadat die oorspronklike nommers hervat is) vind Parker uit sy oorlede meisie Gwen Stacy het twee kinders by Norman Osborn gehad.<ref name="gcd3">[http://www.comics.org/series/11288/ ''Amazing Spider-Man, The'', Marvel, 2003 Series] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629120839/http://www.comics.org/series/11288/ |date=June 29, 2010 }} </ref> [[Beeld:ENG Oxford Cowley Road 013.jpg|thumb|links|260px|'n Beeld van Spider-Man in 'n kroeg in [[Oxford]].]] Hy sluit by die New Avengers-span aan in ''New Avengers'' #1-2. Nadat Parker, Watson en May se onderskeie huise vernietig is deur 'n waarsinninge voormalige skoolmaat van Parker met supermagte, trek hulle in Stark Tower in, en Parker begin werk as Tony Stark se assistent terwyl hy ook weer vryskutwerk by die ''Daily Bugle'' begin doen en aanhou klasgee. In die storie in 12 dele van 2005 "Spider-Man: The Other", ondergaan Parker 'n transformasie wat sy kragte laat ontwikkel. In ''Civil War'' #2 (Junie 2006) dwing die Superhuman Registration Act Spider-Man om sy ware identiteit in die openbaar te onthul. 'n Toenemende ongemaklikheid met die Registration Act laat hom ontsnap saam met May en Watson, en hulle sluit aan by die ondergondse beweging teen die registrasie. In #537 (Desember 2006) word May ernstig gewond deur 'n sluipskutter wat deur Wilson Fisk gehuur is, en sy verval in 'n koma. Parker, wat desperaat is om haar te red, gaan 'n ooreenkoms aan met die demoon Mephisto. Dié red May se lewe in ruil daarvoor dat Parker en Watson instem dat hulle huwelik en enige herinnering daaraan uitgewis word. In dié veranderde werklikheid is Spider-Man se identiteit weer eens 'n geheim. In #545 (Januarie 2008) keer Watson terug en is sy koud teenoor hom. Die omstrede<ref name="OMDPart1p1">Weiland, Jonah. [http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=12230 storyline "The 'One More Day' Interviews with Joe Quesada, Pt. 1 of 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026235244/http://www.comicbookresources.com/?page=article |date=October 26, 2008 }}, ''Newsarama'', Desember 28, 2007. [https://web.archive.org/web/20081026235244/http://www.comicbookresources.com/?page=article WebCitation archive].</ref> storielyn "One More Day" rol baie van die storie terug vanweë die idees van die Marvel-hoofredakteur Joe Quesada, wat sê: "Dat Peter enkellopend is, is 'n intrinsieke deel van die fondament van die wêreld van Spider-Man."<ref name="OMDPart1p1" /> Dit veroorsaak wrywing tussen Quesada en die skrywer Straczynski, wat sy naam verwyder wil hê in die laaste twee uitgawes van die storielyn, maar hy word oorreed om dit in te hou.<ref name="OMDPart2p1">Weiland, Jonah. [http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=12238 "The 'One More Day' Interviews with Joe Quesada, Pt. 2 of 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026235244/http://www.comicbookresources.com/?page=article |date=October 26, 2008 }}, ''Newsarama'', 31 Desember 2007. [https://web.archive.org/web/20081026235244/http://www.comicbookresources.com/?page=article WebCitation archive].</ref> Parker keer weer terug na die ''Daily Bugle'', wat onder 'n nuwe redakteur tot ''The DB'' hernoem is.<ref>''Amazing Spider-Man'' #549</ref> Hy sluit daarna by die alternatiewe koerant ''The Front Line'' aan.<ref>''Amazing Spider-Man'' #568</ref> J. Jonah Jameson word in #591 (Junie 2008) die burgemeester van New York.<ref name=gcd3/> Jameson se vervreemde pa, J. Jonah Jameson sr., trou in #600 (September 2009) met May.<ref name = gcd3/><ref>''Amazing Spider-Man'' #600</ref> ===2010's=== Op aanbeveling van Loki beplan Norman Osborn om Asgard in te val; hy beweer die wêreld het 'n nasionale veiligheidsbedreiging nodig. Hy word egter verslaan en beland in die Raft-gevangenis.<ref>Bendis, Brian Michael. ''Siege'' #1–4. Marvel Comics.</ref> 'n Konflik tussen Spider-Man en Doctor Octopus oor Osborn se seun eindig toe onthul word Harry is die kind se pa. Harry verlaat die stad om hom groot te maak.<ref>''Amazing Spider-Man'' #648-654</ref> Een van Doctor Octopus se Octobots slaag daarin om die Doctor en Spider Man se persoonlikhede om te ruil. Dit veroorsaak dat Peter vasgevang word in die Doctor se sterwende liggaam, terwyl hy Peter se lewe oorneem. Hoewel Peter nie die verandering ongedaan kan maak nie, slaag hy daarin om 'n swak skakel met die Doctor se brein te vestig, en hy dwing hom om al sy herinneringe te herleef; Otto Octavius verstaan Peter se ideale van mag en verantwoordelikheid en belowe om Peter se lewe met waardigheid voort te sit as 'n "Superieure" Spider-Man.<ref>''The Amazing Spider-Man'' #699.</ref><ref>''The Amazing Spider-Man'' #700.</ref> 'n Deel van Peter oorleef in sy oorspronklike liggaam in die vorm van 'n onderbewussyn.<ref>''The Spider-Man'' #1</ref> Later besef Otto hy het gefaal in sy rol as die "Superieure" Spider-Man en hy willig in dat Peter sy liggaam kan terugkry om Osborn te oorwin en Anna Maria Marconi, Otto se liefde, te red.<ref>''The Superior Spider-Man'' #27–30.</ref> Hierna begin Peter die verhoudings herstel wat deur Otto se arrogansie en nalatigheid beskadig is, beide as Peter Parker en Spider-Man. Hy neem ook die leisels oor van Parker Industries, 'n klein maatskappy wat Otto gestig het nadat hy by Horizon Labs weg is.<ref>''The Superior Spider-Man'' #31.</ref> ===2020's=== Peter sterf terwyl hy teen Kindred veg. Terwyl hy dood is, onthou Peter se bewussyn die noodlottige dag aan die begin van ''One More Day''; Kindred is gewillig om Peter te laat herleef.<ref name="LastRemains">''Last Remains, The Amazing Spider-Man'', #50-55. Oktober-Desember 2020, Marvel Comics</ref> ==Kulturele impak en erfenis== In ''The Creation of Spider-Man'' skryf die strokiesverhaalredakteur en {{nowrap|-historikus}} Paul Kupperberg die karakter se superkragte is "nie te oorspronklik nie"; wat wel oorspronklik is, is dat hy buite sy geheime identiteit 'n "bleeksielige hoërskoolleerling" is.<ref name="Kupperberg" />{{rp|5}} Anders as ander superhelde, sluit Spider-Man 'n "groot dosis seepopera en elemente van melodrama" in. Kupperberg voel Lee en Ditko het iets nuuts geskep in die wêreld van strokiesprente: "'n superheld met foute en alledaagse probleme". Dié idee het gelei tot 'n "strokiesprentrevolusie".<ref name="Kupperberg">{{Cite book |last=Kupperberg |first=Paul |url=https://archive.org/details/creationofspider0000kupp |title=The Creation of Spider-Man |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2007 |isbn=978-1-4042-0763-9 |quote=spiderman legacy ditko lee. |url-access=registration}}</ref>{{rp|6}} [[Beeld:Barack Obama with Spider-Man.jpg|thumb|links|260px|Die destydse Amerikaanse president, [[Barack Obama]], gee in die [[Withuis]] voor hy is vasgevang in die web van 'n seun in 'n Spider-Man-kostuum.]] Die onsekerheid en vrese in Marvel se strokiesboeke van die vroeë 1960's, soos ''The Amazing Spider-Man'', ''The Incredible Hulk'', ''The Fantastic Four'' en ''The X-Men'', het die era van 'n nuwe soort superheld ingelui: een wat baie verskil van die selfversekerde, magtige superhelde van tevore, en dit het die publiek se siening van hulle verander.<ref>{{Cite journal |last=Fleming |first=James R. |year=2006 |title=Review of Superman on the Couch: What Superheroes Really Tell Us about Ourselves and Our Society. Deur Danny Fingeroth |url=http://www.english.ufl.edu/imagetext/archives/v2_2/reviews/fleming.shtml |url-status=live |journal=ImageText |publisher=University of Florida |issn=1549-6732 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209205725/http://www.english.ufl.edu/imagetext/archives/v2_2/reviews/fleming.shtml |archive-date=December 9, 2015 |access-date=December 4, 2015}}</ref> Nadat 'n werklike adres in Forest Hills, Queens, as May Parker s'n verskyn het, het die inwoners van die huis baie briewe van kinders aan die superheld ontvang.<ref name="barron20230207">{{Cite news |last=Barron |first=James |date=2023-02-07 |title=Spider-Man, We Know Where You Live |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/02/07/nyregion/spider-man-letters-queens.html |access-date=2023-03-01 |issn=0362-4331}}</ref> Spider-Man het een van die makliks herkenbare karakters in die wêreld geword en is al gebruik om speelgoed, speletjies, graankos, lekkergoed, seep en talle ander produkte te verkoop.<ref name="Knowles">{{Cite book |last=Knowles |first=Christopher |title=Our Gods Wear Spandex |publisher=Weiser |others=illustrated by Joseph Michael Linsner |year=2007 |page=[https://books.google.com/books?id=93Mv-1R5yskC&pg=PA139 139] }}</ref> Hy is ook al dikwels deur maatskappye as 'n gelukbringer gebruik. Toe Marvel in 1991 die eerste strokiesboekmaatskappy word op die New Yorkse Aandelemark, het ''[[The Wall Street Journal]]'' aangekondig: "Spider-Man kom na Wall Street"; reklame vir die geleentheid het ingesluit dat 'n man in 'n Spider-Man-kostuum Stan Lee na die aandelemark vergesel het.<ref name="Wright" />{{rp|254}} Sedert 1962 is honderdmiljoene strokiesboek met Spider-Man al oor die wêreld heen verkoop. Spider-Man is die wêreld se winsgewendste held.<ref name="Davis">{{Cite web |last=Davis, Lauren |date=November 14, 2014 |title=This Superhero Is More Lucrative Than Batman And The Avengers Combined |url=http://io9.gizmodo.com/this-superhero-is-more-lucrative-than-batman-and-the-av-1658853707 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313104405/http://io9.gizmodo.com/this-superhero-is-more-lucrative-than-batman-and-the-av-1658853707 |archive-date=March 13, 2016 |access-date=November 14, 2014 |website=io9 |publisher=Gizmodo Media Group}}</ref> In 2014 het gelisensieerde produkte wêreldwyd sowat $1,3&nbsp;miljard laat inrol.<ref>{{Cite web |last=Block, Alex |date=November 13, 2014 |title=Which Superhero Earns $1.3 Billion a Year? |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/superhero-earns-13-billion-a-748281 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141116023001/http://www.hollywoodreporter.com/news/superhero-earns-13-billion-a-748281 |archive-date=November 16, 2014 |access-date=November 13, 2014 |website=The Hollywood Reporter |publisher=Lynne Segall}}</ref> Dit oortref die gesamentlike syfers vir Batman, Superman en die Avengers.<ref name="Davis" /> Toe Marvel 'n storie wou uitreik met die onmiddellike gevolge van die [[aanvalle op 11 September 2001]], het die maatskappy die Desember 2001-uitgawe van ''The Amazing Spider-Man'' daarvoor gekies.<ref>{{Cite web |last=Yarbrough, Beau |date=September 24, 2001 |title=Marvel to Take on World Trade Center Attack in "Amazing Spider-Man" |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=418 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081026235244/http://www.comicbookresources.com/?page=article |archive-date=October 26, 2008 |access-date=April 28, 2008 |website=Comic Book Resources}}</ref> In 2006 het 'n artikel in die tydskrif ''BusinessWeek'' Spider-Man aangewys as een van die 10 intelligentste karakters in Amerikaanse strokiesverhale.<ref>{{Cite web |last=Pisani |first=Joseph |date=June 1, 2006 |title=The Smartest Superheroes |url=http://images.businessweek.com/ss/06/05/smart_heroes/index_01.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111004559/http://images.businessweek.com/ss/06/05/smart_heroes/index_01.htm |archive-date=January 11, 2012 |access-date=November 25, 2007 |publisher=Business Week Online}}</ref> ===Ontvangs=== {{Aanhalingskas |align = right | width = 30% |title = | quote = "Spider-Man is die toppunt van feitlik elke superheld voor hom; hy is die held der helde. Hy het prettige en koel kragte, maar nie op 'n goddelike vlak soos dié van [[Thor (Marvel Comics)|Thor]] nie. Hy is net 'n gewone ou wat probleme met meisies en geld het; dit is dus makliker om jou met hom te vereenselwig as met die pierewaaiermiljardêr [[Iron Man]]. En hy is 'n lomp tiener, nie 'n wyse volwassene soos [[Captain America]] nie. Hy is nie te warm of te koud nie, maar net reg." | source = '''– IGN-personeel wat Spider-Man as Marvel se topheld aangewys het'''<ref name="heroes" /> }} In 2005 het die TV-netwerk Bravo se reeks ''Ultimate Super Heroes, Vixens, and Villains'' verklaar Spider-Man is die nommereen-superheld.<ref>{{Cite magazine |title=Ultimate Super Heroes, Vixens, and Villains Episode Guide 2005 – Ultimate Super Villains |url=https://www.tvguide.com/detail/tv-show.aspx?tvobjectid=191868&more=ucepisodelist&episodeid=4615590 |url-status=live |magazine=TV Guide.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501204412/http://www.tvguide.com/detail/tv-show.aspx?tvobjectid=191868&more=ucepisodelist&episodeid=4615590 |archive-date=May 1, 2011 |access-date=October 9, 2010}}</ref> Die tydskrif ''Empire'' het hom vyfde geplaas op sy lys van grootste strokieshelde van alle tye,<ref>{{Cite magazine |title=The 50 Greatest Comic Book Characters |url=https://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=5 |url-status=live |magazine=Empire Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122170913/http://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=5 |archive-date=January 22, 2012 |access-date=February 8, 2009}}</ref> en die tydskrif ''Wizard'' het Spider-Man as die derde grootste strokieskarakter op hulle webtuiste gelys.<ref name="Wizard">{{Cite magazine |title=Top 200 comic book characters |magazine=Wizard}}</ref> In 2011 het die webtuiste IGN hom derde geplaas op sy lys van top-100-strokiekarakters van alle tye, ná DC Comics se [[Superman]] en [[Batman]].<ref name="heroes">{{Cite web |title=IGN's Top 100 Comic Book Heroes |url=https://www.ign.com/top/comic-book-heroes/3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106211419/http://www.ign.com/top/comic-book-heroes/3 |archive-date=January 6, 2012 |access-date=May 9, 2011}}</ref> In 2014 het IGN hom geïdentifiseer as die grootste Marvel Comics-karakter van alle tye.<ref name="Marvel">{{Cite web |last1=Yehl |first1=Joshua |last2=Lakes |first2=Jeff |title=Top 25 Best Marvel Superheroes – IGN – Page 5 |url=https://www.ign.com/articles/2014/09/10/top-25-best-marvel-superheroes?page=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507235206/http://www.ign.com/articles/2014/09/10/top-25-best-marvel-superheroes?page=5 |archive-date=May 7, 2016 |access-date=May 4, 2016 |website=IGN}}</ref> In 2015 is Spider-Man in 'n meningspeiling deur die webtuiste Comic Book Resources aangewys as die grootste Marvel-karakter van alle tye.<ref name="CBR">{{Cite web |last=Conin |first=Brian |date=November 5, 2015 |title=2015 Top 50 Marvel Characters 3–1 {{!}} Page 2 of 2 {{!}} Comics Should Be Good @ CBR |url=http://goodcomics.comicbookresources.com/2015/11/05/2015-top-50-marvel-characters-3-1/2/#storyContinued |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423013926/http://goodcomics.comicbookresources.com/2015/11/05/2015-top-50-marvel-characters-3-1/2/#storyContinued |archive-date=April 23, 2016 |access-date=May 4, 2016 |website=Comic Book Resources}}</ref> IGN het hom beskryf as die Jan Alleman wat gewone mense verteenwoordig, maar het ook opgemerk hy is uniek in vergelyking met ander topsuperhelde dansky sy baie gebreke as 'n superheld. Volgens dié webtuiste is hy een van die tragiesste superhelde van alle tye, maar ook "een van die snaaksste en sarkastiesste superhelde wat bestaan".<ref name="heroes" /> ''Empire'' het Spider-Man geprys vir sy humorsin en snaakse sêgoed wanneer 'n krisis hom in die gesig staar. Die webtuiste het sy ikoniese superheldhoudings as 'n "topkunstenaar se droom" beskryf.<ref name="Wizard" /> George Marston van die webtuiste ''Newsarama'' het Spider-Man se oorsprong die beste oorsprongstorie van alle tye genoem en gesê sy oorsprong "kombineer al die mees klassieke aspekte van patos, tragedie en wetenskaplike wonder in 'n perfekte mengsel vir 'n superheldoorsprong."<ref name="Origin">{{Cite web |last=Marston |first=George |title=The 10 Best Superhero Origin Stories of ALL TIME! |url=http://www.newsarama.com/15572-the-10-best-superhero-origin-stories-of-all-time.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508004842/http://www.newsarama.com/15572-the-10-best-superhero-origin-stories-of-all-time.html |archive-date=May 8, 2016 |access-date=May 4, 2016 |website=Newsarama.com}}</ref> ===Vergelykings in die ware lewe=== Regte mense wat al vir hulle kloutery met Spider-Man vergelyk is, sluit die volgende in: *In 1981 het die aktivis vir wolkekrabberveiligheid Dan Goodwin, met 'n Spider-Man-kostuum aan, die [[Willis-toring|Searstoring]] (nou die Willistoring) en die John Hancocktoring in [[Chicago]], [[Illinois]], en die Renaissancetoring in [[Dallas]], [[Texas]], uitgeklim.<ref name="Skyscraper Defense">{{Cite web |title=Skyscraper Defense |url=http://skyscraperdefense.com/building_climbs.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716083034/http://www.skyscraperdefense.com/building_climbs.html |archive-date=July 16, 2011 |access-date=July 4, 2011}}</ref> *Alain Robert, met die bynaam "Spider-Man", is 'n rots- en geboueklimmer wat al meer as 70 hoë geboue met net sy hande en voete uitgeklim het, sonder enige bykomende toestelle. Hy dra soms 'n Spider-Man-kostuum wanneer hy klim. In Mei 2003 is hy sowat $18&nbsp;000 betaal om die 95&nbsp;meter hoë Lloyd's-gebou in [[Londen]] uit te klim as reklame vir die première van die fliek ''Spider-Man'' op die Britse TV-kanaal Sky Movies. * Misdadigers in [[Argentinië]] wat geboue uitklim of toegang tot privaat eiendomme kry deur oop balkonne, gebruik glo die "Spider-Man-metode" (''el Hombre Araña'' in [[Spaans]]).<ref>{{Cite web |date=February 17, 2017 |title=Video: un robo con la modalidad "hombre araña"en un departamento de Belgrano |trans-title=Video: a theft with the "Spider-Man" method at a Belgrano apartment |url=https://www.infobae.com/sociedad/policiales/2017/02/17/video-un-robo-con-la-modalidad-hombre-aranaen-un-departamento-de-belgrano/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110114608/https://www.infobae.com/sociedad/policiales/2017/02/17/video-un-robo-con-la-modalidad-hombre-aranaen-un-departamento-de-belgrano/ |archive-date=November 10, 2017 |access-date=November 10, 2017 |publisher=Infobae |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |date=January 17, 2008 |title=Un "hombre araña" asaltó y violó a una profesora de gimnasia |language=es |trans-title=A "Spider-man" raped and stole from a gym teacher |work=Clarín |url=https://www.clarin.com/policiales/hombre-arana-asalto-violo-profesora-gimnasia_0_H1lSvIRC6tx.html |url-status=live |access-date=November 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110061829/https://www.clarin.com/policiales/hombre-arana-asalto-violo-profesora-gimnasia_0_H1lSvIRC6tx.html |archive-date=November 10, 2017}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [https://www.marvel.com/characters/spider-man-peter-parker Spider-Man] by Marvel Universe * [https://cosmosmagazine.com/physics/the-science-of-spider "The science of Spider-Man"], Cosmos * [https://marvel.fandom.com/wiki/Peter_Parker_(Earth-616) Peter Parker (Earth-616)] {{vertaaluit| taalafk = en | il = Spider-Man}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Marvel Comics]] rc79mnidvh4o71i3naxwbxge90nxjf9 0 403031 2918654 2774644 2026-07-21T15:01:49Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Spiderman.JPG" met "Madame_Tussauds_London_-_Spider-Man_statue.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2918654 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WaxMuseumMadameTussaudsLondon.JPG|thumb|260px|Madame Tussauds in [[Londen]] (die roomkleurige gebou).]] '''Madame Tussauds''' is 'n wasmuseum wat in {{Begin datum en ouderdom|1835}}, deur die Franse wasbeeldhouer Marie Tussaud in [[Londen]] gestig is. Dit het gelei tot soortgelyke museums in groot stede oor die wêreld heen. Dit is aanvanklik gespel "Madame Tussaud's", maar die afkappingsteken word nie meer gebruik nie.<ref>{{cite news |periodical=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/08/24/arts/design/24ripl.html |title=Ripley's Believe It or Not – Madame Tussauds |date=24 August 2007 |first=Edward |last=Rothstein |access-date=12 May 2010}}</ref> Die museum is sedert die [[Victoriaanse tydperk]] 'n groot toeristeattraksie in London. Dit bevat wasbeelde van beroemde en historiese figure, asook gewilde karakters uit [[rolprent]]e en [[televisie]]programme wat deur beroemde [[akteur]]s vertolk word.<ref name="tourism">{{cite book |last1=Smith |first1=Andrew |last2=Graham |first2=Anne |title=Destination London. The Expansion of the Visitor Economy |date=2019 |publisher=University of Westminster Press |page=6}}</ref> Dit word bestuur deur die Britse vermaakmaatskappy Merlin Entertainments en het nou museums in stede op vier kontinente; die eerste oorsese museum het in 1970 in [[Amsterdam]] geopen.<ref name=":0">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Madame-Tussauds-to-open-shop-in-Delhi/articleshow/49763438.cms|title=Madame Tussauds' to open shop in Delhi |website=The Times of India}}</ref> ==Geskiedenis== ===Agtergrond=== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = Links: 'n Wasbeeld van Marie Tussaud wat 'n wasbeeld maak. Regs: Haar gedenkplaat by die wasmuseum in Londen. | beeld1 = Marie Tussaud Madame Tussaud figure at Madame Tussauds London (33783680082).jpg | width1 = 125 | onderskrif1 = | beeld2 = Madame Tussaud Museum (2327515256).jpg | width2 = 125 | onderskrif2 = }} Marie Tussaud is in 1761 as Marie Grosholtz in [[Straatsburg]], [[Frankryk]], gebore. Haar moeder het in [[Bern]], [[Switserland]], vir Philippe Curtius gewerk; hy was 'n dokter wat gespesialiseer het in [[Byewas|wasmodellering]]. Hy het Tussaud die kuns geleer toe sy 'n kind was. Toe hy na [[Parys]] verhuis, het hy sy sesjarige vakleerling saamgeneem.<ref name=denton>{{cite web|url=https://thelegendsoflondon.wordpress.com/2012/05/26/the-baker-street-bazaar/|title=The Baker Street Bazaar|date=26 May 2012|access-date=27 Julie 2023|archive-date= 2 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202030224/https://thelegendsoflondon.wordpress.com/2012/05/26/the-baker-street-bazaar/|url-status=dead}}</ref> Grosholtz het in 1777 haar eerste wasmodel, van [[Voltaire]], gemaak.<ref>{{cite web|last=Du Plessis |first=Amelia |title=England—Madame Tussauds |url=http://www.england.org.za/madame-tussauds.php |publisher=Informational site about England |access-date=12 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213062041/http://www.england.org.za/madame-tussauds.php |archive-date=13 December 2011}}</ref> Op 17 het sy in die [[Paleis van Versailles]] die kunsonderwyseres geword van Madame Elizabeth, die suster van koning [[Lodewyk XVI van Frankryk]]. Tydens die [[Franse Rewolusie]] is sy vir drie maande tronk toe gestuur om te wag vir haar teregstelling, maar haar lewe is gered danksy die optrede van 'n invloedryke vriend.<ref name=denton/> Sy het tydens die rewolusie modelle van baie vooraanstaande slagoffers gemaak.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Marie_Tussaud.aspx|title=Marie Tussaud Facts, information, pictures {{!}} Encyclopedia.com articles about Marie Tussaud|website=Encyclopedia.com |access-date=28 March 2016}}</ref> Grosholtz het Curtius se groot versameling wasbeelde geërf ná sy dood in 1794. Die volgende 33 jaar het sy deur [[Europa]] getoer met 'n tentoonstelling van haar versameling. Sy is in 1795 met Francois Tussaud getroud en het haar tentoonstelling tot Madame Tussaud's herdoop. Sy het vir 'n ruk in Londen 'n uitstalling gehou. Omdat sy weens die [[Napoleontiese Oorloë]] nie na Frankryk kon terugkeer nie, het sy met haar versameling deur [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Groot-Brittanje en Ierland]] gereis. Van 1831 af het sy eiendom gehuur in Baker Street, Dorset Street en King Street in Londen.<ref>Pilbeam (2006) pp. 102–106</ref> Laasgenoemde het in 1836 Tussaud se eerste permanente huis geword.<ref>Pilbeam (2006) pp. 100–104</ref> [[Beeld:Madame Tussaud affiche 1835.jpg|thumb|links|170px|'n Plakkaat vir die Tussaud-uitstalling van wasbeelde, Baker Street, Londen, 1835.]] ===Oorsprong=== In 1835 het Marie Tussaud in Baker Street 'n museum geopen.<ref>[http://www.madametussauds.com/london/about/history/default.aspx "The History of Madame Tussauds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013114506/http://www.madametussauds.com/London/About/History/Default.aspx |date=13 October 2013 }}. Madame Tussauds.com.</ref> Een van die hoofattraksies was die Gruwelkamer (''Chamber of Horrors'', 'n naam wat sy sedert 1843 gebruik het).<ref>{{cite book |last=Berridge |first=Kate |title=Madame Tussaud: A life in wax |location=New York |publisher=HarperCollins |year=2006 |isbn=978-0-06-052847-8 |url=https://archive.org/details/madametussaud00kate }}</ref> Dié deel van die uitstalling het slagoffers van die Franse Rewolusie ingesluit, asook nuwe modelle van moordenaars en ander misdadigers. Ander beroemde mense is ook bygevoeg, soos [[Lord Nelson]], [[Hendrik VIII van Engeland]] en [[koningin Victoria]].<ref>{{cite book |last1=Timbs |first1=John |title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis, with Nearly Sixty Years' Personal Recollections |date=1868 |publisher=Longmans, Green, Reader, and Dyer |page=819}}</ref> [[Beeld:'Madame Tussauds' in London..jpg|thumb|220px|Die naam by die ingang van die museum in [[Londen]].]] [[Beeld:42nd Street in New York.jpg|thumb|220px|Madame Tussauds (middel agter) in Times Square, [[New York]].]] Van die beelde wat Tussaud self gemaak het, bestaan nog. Die galery het aanvanklik meer as 400 figure bevat, maar 'n brand in 1925 en bomme tydens die [[Blitz]] op Londen in 1941 het die meeste van die ouer modelle beskadig. Die vormafdrukke het bewaar gebly, en dus kon die historiese wasmodelle herskep word. Dit kan vandag in die musueum gesien word. Van die gesigte uit Tussaud se tyd sluit in dié van [[Maximilien Robespierre|Robespierre]] en [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]]. In 1842 het sy 'n selfportret gemaak wat nou by die ingang van die museum ten toon gestel word. Sy is op 16 April 1850 in haar slaap dood.<ref>{{cite book|last=Wilson|first=Scott|title=Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons, 3d ed.|url=https://books.google.com/books?id=FOHgDAAAQBAJ&pg=PA762|access-date=30 November 2017|date=16 September 2016|publisher=McFarland|isbn=9781476625997|page=762}}</ref> Teen 1883 het die beperkte ruimte en stygende koste van die terrein in Baker Street haar kleinseun Joseph Randall genoop om 'n gebou naby die huidige terrein in Marylebone Road te laat oprig. Die nuwe galery het op 14 Julie 1884 geopen en was 'n groot sukses.<ref>Pilbeam, ''ibid''. pp. 166, 168–9.</ref> Randall het egter sy niggie Louisa se helfte van die aandele in die onderneming in 1881 uitgekoop, en dit plus die koste van die nuwe gebou het daartoe gelei dat hy te min kapitaal gehad het. Hy het in 1888 'n beperkte maatskappy gestig om nuwe kapitaal te kry, maar dit moes ontbind word ná onenigheid onder die familie-aandeelhouers. In Februarie 1889 is Tussaud's verkoop aan 'n groep sakelui onder leiding van Edwin Josiah Poyser.<ref>Pilbeam, ''ibid''. p. 170.</ref> Die eerste oorsese tak van Madame Tussauds is in 1970 in [[Amsterdam]] geopen.<ref name=":0"/> ===Eienaarskap=== In 2005 is Madame Tussauds verkoop aan 'n maatskappy in [[Doebai]], Dubai International Capital, vir £800&nbsp;miljoen ($1,5&nbsp;miljard). In Mei 2007 het The Blackstone Group die Tussauds-groep gekoop vir $1,9&nbsp;miljard;<ref name="auto">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/05/AR2007030501369.html|title=Blackstone Buys Madame Tussauds Chain|first=David|last=Cho|date=6 March 2007|newspaper=The Washington Post}}</ref> die maatskappy het saamgesmelt met Blackstone se Merlin Entertainments en die bestuur van Madame Tussauds is deur Merlin oorgeneem.<ref name="auto"/><ref name="telegraph.co.uk">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/markets/2812377/Merlin-conjures-up-leaseback-deal.html|title=Merlin conjures up leaseback deal|date=17 July 2007|work=The Daily Telegraph}}</ref> Dubai International Capital het daarna 20% van Merlin Entertainments gekoop.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6419019.stm |work=BBC News| title=Tussauds firm bought in £1bn deal | date=5 March 2007}}</ref> Op 17 Julie 2007 het Merlin die eiendomsreg van Madame Tussauds en sy beleggingsmaatskapy Prestbury aan die privaat belegger Nick Leslau verkoop as deel van die finansiering van die Tussauds-transaksie.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6902797.stm |work=BBC News| title=Alton Towers sold in £622m deal | date=17 July 2007 | access-date=12 May 2010}}</ref> Hoewel die terreine aan Prestbury behoort, word hulle deur Merlin bestuur gebaseer op 'n hernubare 35-jaar-huur.<ref name="telegraph.co.uk"/> ===Huidige status=== [[Beeld:Mme Tussaud museum (2847547733).jpg|thumb|220px|'n Wasbeeld van [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] in Londen.]] Die wasbeeldmuseum Madame Tussauds is 'n groot toeriste-attraksie in Londen sedert dit sy deure in die 1830's geopen het: 'n tyd toe die stad se toerismebedryf begin het.<ref name="tourism"/> Tot in 2010 het dit die Londense Planetarium in sy wesvleuel geïnkorporeer. Die huidige wasbeelde in Tussauds sluit historiese en koninklike figure in, asook [[akteur]]s, [[sport]]lui en bekende [[moord]]enaars. Dit is sedert 2007 bekend as "Madame Tussauds Museums" (sonder 'n afkappingsteken).<ref>{{cite news |title=10 Things You Might Not Know About Madame Tussauds Wax Museum |url=https://www.mentalfloss.com/article/25496/10-things-you-might-not-know-about-madame-tussauds-wax-museum |access-date=15 May 2021 |website=Mental Floss}}</ref> In 2009 was 'n wasbeeld van 14&nbsp;cm (5{{breuk|1|2}}&nbsp;duim) van Tinker Bell (die feetjie van ''Peter Pan'') die museum se kleinste figuur van alle tye toe dit in Londen onthul is.<ref>{{cite news |title=Tinker Bell Immortalized at Madame Tussauds |url=https://www.awn.com/news/tinker-bell-immortalized-madame-tussauds|work=AWN |access-date=15 July 2023}}</ref> Die eerste Madame Tussauds in [[Indië]] is op 1 Desember 2017 in [[Nieu-Delhi]] geopen.<ref>[https://www.madametussauds.com/delhi/en/events-and-media/first-look/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905100013/https://www.madametussauds.com/delhi/en/events-and-media/first-look/ |date= 5 September 2017 }}: "Madame Tussauds (no longer an apostrophe)."</ref><ref>{{cite news|title=Madame Tussauds debuts in Delhi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-42193531|work=BBC News|access-date=1 December 2017|date=1 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Madame Tussauds Delhi to officially open for public on December 1|url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/madame-tussaud-delhi-india-wax-museum-4961748/|website=The Indian Express|access-date=1 December 2017|date=30 November 2017}}</ref> Dit bevat meer as 50 wasbeelde, onder andere van politieke en vermaakfigure soos [[Ariana Grande]], [[Salman Khan]], [[Sachin Tendulkar]], [[Tom Cruise]], [[Leonardo DiCaprio]], [[Scarlett Johansson]], [[Angelina Jolie]], Asha Bhosle, Kapil Dev en Mary Kom.<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/miscellaneous/take-a-sneak-peek-into-indias-first-madame-tussauds-in-delhi/wax-figure-of-pm-narendra-modi/slideshow/61262357.cms|title=Take a sneak peek into India's first Madame Tussauds in Delhi – Wax figure of PM Narendra Modi|website=The Economic Times}}</ref> ==Galery== <gallery class="center" heights="150" widths="150"> Beeld:Sleepingbeautytussauds.jpg|Doringrosie is die oudste beeld in die museum. Beeld:'Madame Tussaud' herself at 'Madame tussauds waxworks' in London.jpg|Madame Tussaud self in die museum in Londen. Beeld:The Beatles wax dummies.jpg|[[The Beatles]] Beeld:CharlesandCamila.jpg|Koning [[Charles III]] en [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk|koningin Camila]] Beeld:Charlie Chaplin in Madame Tussauds London.jpg|[[Charlie Chaplin]] Beeld:Princess Diana at Madame Tussaud's London - Flickr - skinnylawyer.jpg|[[Prinses Diana]] Beeld:Jack Sparrow - Johnny Depp (Madame Tussauds).JPG|[[Johnny Depp]] Beeld:Nelson Mandela Wax Statue in Madame Tussauds London.jpg|[[Nelson Mandela]] Beeld:Lady Gaga wax figure at Madame Tussauds in London.jpg|[[Lady Gaga]] Beeld:Marlon Brando - The Wild One (Madame Tussaud).JPG|[[Marlon Brando]] Beeld:Angelina Jolie Madame Tussauds London.jpg|[[Angelina Jolie]] Beeld:Madame Tussauds London - Spider-Man statue.jpg|[[Spider-Man]] </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Madame Tussauds}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Madame Tussauds}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vermaak]] [[Kategorie:Museums]] jyb19fsp9rgqpjhlpzqpfasqls9wbhb 0 403472 2918594 2594340 2026-07-21T09:36:45Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "SDCC13_-_The_original_X-Men_(9348050080)_(cropped).jpg" met "SDCC13_-_Professor_X.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2918594 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Karakter | naam = Professor X | beeld = SDCC13 - Professor X.jpg | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = 'n [[Cosplayer]] as Professor X. | verskyning1 = ''The X-Men'' #1<br>(September 1963) | verskyning2 = | geskep = [[Marvel Comics]] <br>[[Stan Lee]] en Jack Kirby | name = Charles Francis Xavier | byname = Onslaught, Founder, Doctor X, Warlord, Entity, X, Prisoner M-13 | spesie = [[Mutant (Marvel Comics)|Mutant]] | geslag = Manlik | nasionaliteit = }} '''Professor X''' ('''Charles Francis Xavier''') is 'n karakter in [[strokiesverhale]] van [[Marvel Comics]]. Hy is deur die skrywer-redakteur [[Stan Lee]] en kunstenaar Jack Kirby geskep en het die eerste keer in ''The X-Men'' #1 (September 1963) verskyn. Die karakter word uitgebeeld as die stigter en per geleentheid die leier van die [[X-Men]] ==Karakter== Xavier is lid van 'n subspesie bekend as [[Mutant (Marvel Comics)|mutante]], wat met bomenslike vermoëns gebore word. Hy is 'n buitengewoon goeie [[Telepatie|telepaat]] wat die gedagtes van ander kan lees en beheer. Hy bedryf 'n privaat skool vir mutante in die X-Mansion in [[New York]].<ref>{{cite book|last = Sanderson|first = Peter|title = ''The Marvel Comics Guide to New York City''|publisher = Pocket Books|year = 2007|location = New York City|pages = 214|isbn = 978-1-4165-3141-8}}</ref> Xavier bevorder ook vreedsame saambestaan en gelykheid tussen mense en mutante in 'n wêreld waar vooroordeel jeens mutante algemeen is. Deur 'n groot deel van sy geskiedenis word Xavier as 'n parapleeg uitgebeeld; hy sit in 'n rolstoel. Hy is ook 'n wetenskaplike genie en 'n vooraanstaande gesag in [[genetika]]. Hy het [[Cerebro]] en ander toerusting uitgevind om [[Psionika|psioniese]] kragte te verbeter en mense met die mutantgeen op te spoor. Xavier se pasifistiese en assimilerende ideologie en dade word dikwels gekontrasteer met dié van [[Magneto]], 'n mutantleier (wat aanvanklik as 'n superskurk uitgebeeld is, maar later as 'n ingewikkelde [[antiheld]]) met wie Xavier 'n gekompliseerde verhouding het. Die skrywer wat Magneto se agtergrond en verhouding met Xavier geskryf het, het sy uitbeelding van Xavier geskoei op [[David Ben-Gurion]] en dié van Magneto op [[Menachem Begin]].<ref>{{cite web |last1=Foege |first1=Alex |title=The X-Men Files |url=https://nymag.com/nymetro/arts/features/3522/ |website=New York Magazine |publisher=Vox Media, LLC |access-date=4 April 2022 |date=17 July 2000}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{Marveldatabase}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Professor X}} {{Normdata}} [[Kategorie:Marvel Comics]] liha6g59bphm5tjntew8slso4hrfgu2 0 406108 2918583 2612669 2026-07-21T08:15:20Z BT1121 109898 Sinskonstruksie en grammatika is verbeter. 2918583 wikitext text/x-wiki {{Ioonkas |beeld2=Bromide ion.svg |beeld1=Br-.svg |ioonradius= 196<ref name="wired">{{cite web|url=https://www.wiredchemist.com/chemistry/data/atomic-and-ionic-radii|title=Atomic and ionic radii}}</ref> |kristalradius= 182&nbsp;Å<ref name="Doir">{{cite web|url=http://abulafia.mt.ic.ac.uk/shannon/radius.php|publisher=abulafia|title=All radii}}</ref> |geleibaarheid= |term.rad= }} 'n '''Bromied''' is 'n chemiese stof wat [[broom]] in 'n [[oksidasietoestand]] van -1 bevat. Dit kan 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] wees wat die bromiedioon ({{chem|Br|-}}) bevat, soos [[natriumbromied]] {{chem|Na|Br}}. Dit kan egter ook 'n organiese stof wees wat 'n -Br funksionele groep bevat soos pentielbromied ({{chem|C|5|H|11|Br}}), wat egter gewoonlik bromopentaan genoem word. Dit is 'n swak basis. == Soute == Die bromiede van ammonium en die meeste metale het veral ioniese bindings. Hulle is soute afgelei van [[waterstofbromied]] ({{chem|H|Br}}). Die meeste bromiede is goed oplosbaar in water, behalwe AgBr, [[koper(I)bromied|CuBr]] en [[lood(II)bromied|{{chem|Pb|Br|2}}]] wat uitsonderings is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese chemie]] 3fx5k0sg6oj6dwj7lqlvioh32eyuhde 2918584 2918583 2026-07-21T08:20:57Z Oesjaar 7467 /* Soute */ Verbeter 2918584 wikitext text/x-wiki {{Ioonkas |beeld2=Bromide ion.svg |beeld1=Br-.svg |ioonradius= 196<ref name="wired">{{cite web|url=https://www.wiredchemist.com/chemistry/data/atomic-and-ionic-radii|title=Atomic and ionic radii}}</ref> |kristalradius= 182&nbsp;Å<ref name="Doir">{{cite web|url=http://abulafia.mt.ic.ac.uk/shannon/radius.php|publisher=abulafia|title=All radii}}</ref> |geleibaarheid= |term.rad= }} 'n '''Bromied''' is 'n chemiese stof wat [[broom]] in 'n [[oksidasietoestand]] van -1 bevat. Dit kan 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] wees wat die bromiedioon ({{chem|Br|-}}) bevat, soos [[natriumbromied]] {{chem|Na|Br}}. Dit kan egter ook 'n organiese stof wees wat 'n -Br funksionele groep bevat soos pentielbromied ({{chem|C|5|H|11|Br}}), wat egter gewoonlik bromopentaan genoem word. Dit is 'n swak basis. == Soute == Die bromiede van ammonium en die meeste metale het veral ioniese bindings. Hulle is soute afgelei van [[waterstofbromied]] ({{chem|H|Br}}). Die meeste bromiede is goed oplosbaar in water, behalwe silwerbromied AgBr, [[koper(I)bromied|CuBr]] en [[lood(II)bromied|{{chem|Pb|Br|2}}]] wat uitsonderings is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese chemie]] n7wssakhxsrdwgoq8uqh2ug645566rs 2918585 2918584 2026-07-21T08:21:16Z Oesjaar 7467 /* Soute */ Verbeter 2918585 wikitext text/x-wiki {{Ioonkas |beeld2=Bromide ion.svg |beeld1=Br-.svg |ioonradius= 196<ref name="wired">{{cite web|url=https://www.wiredchemist.com/chemistry/data/atomic-and-ionic-radii|title=Atomic and ionic radii}}</ref> |kristalradius= 182&nbsp;Å<ref name="Doir">{{cite web|url=http://abulafia.mt.ic.ac.uk/shannon/radius.php|publisher=abulafia|title=All radii}}</ref> |geleibaarheid= |term.rad= }} 'n '''Bromied''' is 'n chemiese stof wat [[broom]] in 'n [[oksidasietoestand]] van -1 bevat. Dit kan 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] wees wat die bromiedioon ({{chem|Br|-}}) bevat, soos [[natriumbromied]] {{chem|Na|Br}}. Dit kan egter ook 'n organiese stof wees wat 'n -Br funksionele groep bevat soos pentielbromied ({{chem|C|5|H|11|Br}}), wat egter gewoonlik bromopentaan genoem word. Dit is 'n swak basis. == Soute == Die bromiede van ammonium en die meeste metale het veral ioniese bindings. Hulle is soute afgelei van [[waterstofbromied]] ({{chem|H|Br}}). Die meeste bromiede is goed oplosbaar in water, behalwe silwerbromied (AgBr), [[koper(I)bromied|CuBr]] en [[lood(II)bromied|{{chem|Pb|Br|2}}]] wat uitsonderings is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese chemie]] o91tusph3srntho6xpq3aauzzwnharj 3 406670 2918555 2917389 2026-07-21T05:47:17Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-30 */ nuwe afdeling 2918555 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:52, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:09, 1 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:30, 8 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:49, 15 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:05, 23 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:48, 29 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:57, 6 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:12, 13 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:47, 21 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> 186jrpbz48o6i3vm6gpe6dky1918npl 4 410543 2918656 2643115 2026-07-21T15:07:02Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Spiderman.JPG" met "Madame_Tussauds_London_-_Spider-Man_statue.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2918656 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Madame Tussauds London - Spider-Man statue.jpg|200px|left|Spider-Man in Madame Tussauds in Londen.}} '''[[Spider-Man]]''' is 'n superheld in [[Amerika]]anse [[strokiesverhale]] van [[Marvel Comics]]. Die karakter is deur die skrywer-redakteur [[Stan Lee]] en kunstenaar Steve Ditko geskep en verskyn die eerste keer in ''Amazing Fantasy'' #15 (Augustus 1962). Hy is te sien in onder andere strokiesverhale, [[rolprent]]e, [[televisie]]prente en [[videospeletjie]]s. Spider-Man se geheime identiteit is '''Peter Benjamin Parker''', 'n [[tiener|tienderjarige]] hoërskoolleerling. Hy is 'n weeskind wat deur sy tante May en oom Ben in [[New York]] grootgemaak word nadat sy ouers, Richard en Mary Parker, in 'n vliegongeluk omgekom het. Lee en Ditko laat die karakter sukkel met [[adolessensie]]- en finansiële probleme, en hy het baie ondersteunende karakters soos [[Flash Thompson]], [[J. Jonah Jameson]] en [[Harry Osborn]]. Onder sy romantiese verbintenisse tel [[Gwen Stacy]], [[Mary Jane Watson]] en [[Black Cat]], en sy vyande sluit in die [[Green Goblin]], [[Doctor Octopus]] en [[Venom]]. : ''[[Spider-Man|...lees verder]]'' k54537u1zpgbevll2cvk111d1z4m1w7 0 412929 2918471 2916527 2026-07-20T13:07:29Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2918471 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Oliver James Bearman | image = Ollie Bearman Austria 2022.jpg | imagesize = | caption = Bearman in 2022 | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brit | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|2005|5|8|df=y}} | birth_place = [[Chelmsford]], Engeland | Years = 2023–hede | Old Team = | 2026 Team = [[Haas F1-span|Haas]] | Car number = 38 | Races = {{F1stat|BEA|entries}} ({{F1stat|BEA|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|BEA|wins}} | Podiums = {{F1stat|BEA|podiums}} | Points = {{F1stat|BEA|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|BEA|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|BEA|fastestlaps}} | First race = [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|2024 Saoedi-Arabiese GP]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 13de (41 punte) }} '''Oliver James Bearman''' (gebore 8 Mei 2005) is 'n [[VK|Britse]] renjaer. Hy het tot in 2024 aan die FIA Formule 2-kampioenskap vir Prema deelneem en is 'n lid van die Ferrari-bestuurderakademie. In [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] jaag hy vir die [[Haas F1-span]] in [[Formule Een]]. Hy het egter sy Formule Een-debuut vir [[Scuderia Ferrari]] gemaak by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix]], toe hy [[Carlos Sainz jr.]] vervang het. Hy is die 2021 Italiaanse en ADAC Formule 4-kampioen. == Persoonlike lewe == Bearman is op 8 Mei 2005 in Havering, Londen gebore, sy ouers is David en Terri Bearman.<ref>{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/6wK9o5XmTgYSaLKDPi5ACS/in-profile-oliver-bearman|title=In profile: Oliver Bearman|date=9 August 2022|publisher=FIA Formula 3 Championship}}</ref> Hy het 'n jonger broer en suster. Sy pa is die stigter en [[hoof- uitvoerende beampte]] van die versekeringsfirma Aventum Group.<ref name=Silverman>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/03/10/oliver-bearman-f1-ferrari-grand-prix-estelle-ogilvy/|work=The Telegraph|title=How Oliver Bearman went from Chelmsford to Formula One in record time |date=10 March 2024|last=Silverman|first=Rosa}}{{subscription required}}</ref> Bearman het grootgeword in [[Chelmsford]], Essex, waar hy by King Edward VI Grammar School skool gegaan het. Bearman het die skool op die ouderdom van 16 verlaat om by die Ferrari Bestuurdersakademie in [[Modena]], Italië, aan te sluit. == Loopbaan == === Karting loopbaan === Bearman het in 2013 mededingend begin kartry toe hy in die kampioenskap van die Trent Valley Kart Club gejaag het. Hy het hierna verskuif om aan die Super 1 Nasionale Kampioenskap deel te neem, waar hy in 2016 en 2017 'n beste tweede plek behaal het in die Kadetkategorie.<ref>{{Cite web|url=https://www.driverdb.com/championships/standings/super-1-national-honda-cadet-championship/2016/|title=Super 1 National Honda Cadet Championship 2016 standings {{!}} Driver Database|website=DriverDB.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212822/https://www.driverdb.com/championships/standings/super-1-national-honda-cadet-championship/2016/|archive-date=2 June 2021|access-date=2021-05-29}}</ref> Die Brit het toe die Kartmasters Britse Grand Prix in 2017 gewen, en hy het sy kartloopbaan goed afgesluit in 2019 met 'n oorwinning in die IAME Internasionale Finaal, IAME Euroreeks en IAME Winterbeker.<ref>{{Cite web|url=https://www.driverdb.com/championships/standings/iame-international-final---x30-junior/2019/|title=IAME International Final - X30 Junior 2019 standings {{!}} Driver Database|website=DriverDB.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212604/https://www.driverdb.com/championships/standings/iame-international-final---x30-junior/2019/|archive-date=2 Junie 2021|access-date=29 Mei 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.olliebearman.com/|title=Ollie Bearman {{!}} British Racing Driver {{!}} Formula 4|website=Ollie Bearman|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516213759/https://www.olliebearman.com/|archive-date=16 Mei 2021|access-date=29 Mei 2021}}</ref> === Formule 1-loopbaan === In Oktober 2021 is Bearman aangewys as een van die finaliste van die ''Ferrari Driver Academy'' se Talentsoek-wêreldfinaal.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/italian-f4-champion-bearman-makes-final-of-ferrari-scouting-world-final/85155|title=Italian F4 champion Bearman makes final of Ferrari Scouting World Final|last=Wood|first=Ida|date=12 Oktober 2021|website=Formula Scout|archive-url=https://web.archive.org/web/20211012165316/https://formulascout.com/italian-f4-champion-bearman-makes-final-of-ferrari-scouting-world-final/85155|archive-date=12 Oktober 2021|access-date=7 November 2021}}</ref> Die volgende maand is bevestig dat Bearman saam met die kartkampioen Rafael Câmara by die Akademie aansluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/british-youngster-bearman-joins-ferrari-driver-academy/6759344/|title=British youngster Bearman joins Ferrari Driver Academy|last=Smith|first=Luke|date=8 November 2021|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108113520/https://www.motorsport.com/f1/news/british-youngster-bearman-joins-ferrari-driver-academy/6759344/|archive-date=8 November 2021|access-date=8 November 2021}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Haas F1-span|Haas]] |[[Haas F1-span|Haas]] <br/>VF-23 |Ferrari 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/><small>Toets</small> | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|[[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Haas F1-span|Haas]] |[[Haas F1-span|Haas]] <br/>VF-24 |Ferrari 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{0}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>10 |bgcolor=| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>12 |bgcolor=| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |rowspan=2 bgcolor=efefef|'''18''' |rowspan=2 bgcolor=efefef|'''7''' |- |[[Scuderia Ferrari]] |[[Ferrari]]<br/>SF-24 |[[Ferrari]]<br/>066/12 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Haas F1-span|Haas]] |[[Haas F1-span|Haas]] <br/>VF-25 |Ferrari 66/15 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>13 |bgcolor=efcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''7'''11 |bgcolor=efcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>12 |bgcolor=efefef|'''13''' |bgcolor=efefef|'''41''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |[[Haas F1-span|Haas]] |[[Haas F1-span|Haas]] <br/>VF-26 |Ferrari 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''8'''5 |bgcolor=efcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>17 ^† |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>14 |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BEA|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BEA|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * ^† Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bearman, Oliver}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2005]] [[Kategorie:Lewende mense]] c9nrmujnd5zje0f725tcz5768jytb4y 0 413191 2918539 2892093 2026-07-21T01:11:37Z CommonsDelinker 1161 "Mural_de_Akira_Toriyama_en_La_Victoria,_Lima.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mural de Akira Toriyama en La Victoria, Lima.jp 2918539 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Akira Toriyama | beeld = | beeldonderskrif = Beeld van Akira Toriyama | native_name = 鳥山 明 | native_name_lang = ja | geboortenaam = Akira Toriyama | geboortedatum = {{geboortedatum|1955|4|5}} | geboorteplek = [[Japan]]) | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2024|3|1|1955|4|5}} | sterfplek = Japan | death_cause = | rusplek = | beroep = [[manga]]kunstenaar | alma_mater = | genre = | notable_works = ''[[Dragon Ball]]'' | handtekening = }} '''Akira Toriyama''' ([[Japannees]]: 鳥山 明, [[5 April]] [[1955]] – [[1 Maart]] [[2024]]) was 'n [[Japannese]] [[manga]]kunstenaar en karakterontwerper. Hy het aanvanklik hoofstroom-erkenning gekry vir die skep van die gewilde [[manga]]-reeks Dr. Slump, voordat hy ''[[Dragon Ball]]'' (sy bekendste werk) geskep het en as 'n karakterontwerper vir verskeie gewilde videospeletjies opgetree het soos die Dragon Quest-reeks, Chrono Trigger, en Blue Dragon. Toriyama word beskou as een van die belangrikste skrywers in die geskiedenis van manga, met sy werke wat baie invloedryk en gewild is, veral ''Dragon Ball'', wat baie manga-kunstenaars as 'n bron van inspirasie beskryf. Hy het die 1981 Shogakukan Manga-toekenning vir beste ''shōnen-manga'' met ''Dr. Slump'' ontvang; van die werk is meer as 35 miljoen kopieë in Japan alleen verkoop. Dit is verwerk tot 'n suksesvolle [[anime]]-reeks, met 'n tweede anime wat in 1997 geskep is, 13 jaar nadat die manga geëindig het. Sy volgende reeks, ''Dragon Ball'', het een van die gewildste en suksesvolste manga's ter wêreld geword. Met 260 miljoen eksemplare wat wêreldwyd verkoop is,<ref>{{cite web |date=15 Junie 2022 |title=Dragon Ball Super: Super Hero Global Theatrical Release Dates |url=https://corp.toei-anim.co.jp/en/press/press-220615.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212074137/https://corp.toei-anim.co.jp/en/press/press-220615.html |archive-date=12 Desember 2022 |access-date=13 Julie 2023 |work=Toei Animation }}</ref> is dit een van die topverkoper-manga-reekse, en dit word beskou as een van die hoofredes vir die bloeitydperk van manga in die middel-1980's en middel-1990's. Oorsee was ''Dragon Ball'' se anime-verwerkings meer suksesvol as die manga self, en dit word daarmee gekrediteer dat dit anime se gewildheid in die [[Westerse wêreld]] bevorder het. In 2019 is Toriyama aangewys as 'n Chevalier van die Franse Ordre des Arts et des Lettres vir sy bydraes tot die kunste. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Toriyama, Akira}} [[Kategorie:Japannese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] nhig4bsky881fyu9yqkrlqb9gq7fidq 0 416859 2918869 2891769 2026-07-23T02:45:10Z StarDeg 27743 /* Eksterne skakels */ 2918869 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kaja Kallas (crop).jpg|duimnael|Kaja Kallas (2021)]] '''Kaja Kallas''' (* [[18 Junie]] [[1977]] in [[Tallinn]]) is 'n [[Estland]]se [[politikus]]. Sy behoort aan die liberale Estlandse Hervormingsparty ''(Eesti Reformierakond)'', waarvan sy sedert 2018 voorsitter is. Van 2014 tot 2018 was sy 'n lid van die [[Europese Parlement]] in die [[Hernu Europa|ALDE]]-groep. Op 26 Januarie 2021 het sy die eerste minister van Estland geword. Sedert die vergadering van die [[Europese Raad]] van 27 Junie 2024 in Brussel is sy die EU se [[Hoë Verteenwoordiger van die Unie vir Buitelandse Sake en Veiligheidsbeleid]]. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jun/28/kaja-kallas-estonian-pm-josep-borrell-successor-eu|publisher=The Guardian|title=Kaja Kallas: the Russia-defying Estonian PM poised to lead EU foreign policy}}</ref>Sy is daardeur ook visepresident van die [[Europese Kommissie]]. == Lewe == Kaja Kallas is die dogter van die voormalige Estlandse premier en EU-kommissaris [[Siim Kallas]]. Sy het haar hoërskooldiploma in 1995 in die Estiese hoofstad Tallinn voltooi. Van 1995 tot 1999 studeer sy regte aan die Universiteit van Tartu. In 1999 is sy tot die Estlandse Balievereniging toegelaat. Daarbenewens is sy sedert 2003 'n lid van die direksies en toesighoudende rade van talle Estlandse maatskappye wat met [[hernubare energie]] handel. === Politiek === In 2010 het Kallas by die liberale Estlandse Hervormingsparty aangesluit, wat, soos ander Estlandse partye, die lidmaatskap van EU en NAVO gesoek het<ref>{{Cite web |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/kaja-kallas-neue-ministerpraesidentin-in-estland-a-29cc89f9-13b4-4584-a5c5-aa9709eefc6a |title=Neue Regierung vereidigt: Ex-Oppositionsführerin Kallas wird erste Ministerpräsidentin Estlands |publisher=Spiegel Online |date=2021-01-26}}</ref> en wie se stigtersvoorsitter haar pa Siim Kallas van 1994 tot 2004 was. In die Estlandse parlementêre verkiesing van Maart 2011 kon sy onmiddellik 'n mandaat in die Estlandse parlement (''Riigikogu'') wen. In die Verkiesing van die Europese Parlement 2014 is Kallas na Straatsburg verkies as een van ses Estlandse LEP's. In 2018 is sy tot leier van die Estlandse Hervormingsparty verkies. In hierdie konteks het sy aan die begin van September 2018 uit die Europese Parlement bedank en is vervang deur Igor Gräzin. In Maart 2019 het sy en haar party die Parlementêre verkiesing in Estland gewen, maar het nie daarin geslaag om 'n regering te vorm nie en is sedertdien parlementêre groepleier van die Hervormingsparty in die ''Riigikogu''. Nadat die vorige premier Jüri Ratas sy bedanking op 13 Januarie 2021 ingedien het, het president Kersti Kaljulaid Kallas opdrag gegee om die nuwe regering te vorm. Nadat so 'n koalisie nie onmiddellik na die verkiesing tot stand gekom het nie, het Kallas op 25 Januarie 2021 met die Estoniese Sentrumparty ooreengekom om 'n gesamentlike regering te vorm. Op 26 Januarie 2021 het sy die amp van Eerste Minister oorgeneem. Sy is die eerste vroulike regeringshoof in Estland. Haar eerste kabinet het sewe ministers elk van die Hervormingsparty en die Sentrumparty ingesluit. [[Lêer:Prime Minister Sanna Marin meets the Estonian Prime Minister Kaja Kallas in Helsinki 4.10.2021 (51550103499).jpg|duimnael|Vergadering van die Eerste Ministers van Finland en Estland op 4 Oktober 2021 in [[Helsinki]] - Kaja Kallas (regs) en [[Sanna Marin]] (links)]] Op 14 Julie 2022 het Kallas haar bedanking by president Alar Karis ingedien. Dit is voorafgegaan deur geskille in die koalisie wat sy gelei het oor die uitbreiding van die gebruik van Estnies in kleuterskole en skole en oor die verhoging van die kindervoordeel.<ref>{{cite book |author=Gerhard Gnauck |title=Im Zeichen des Ukrainekriegs. Kaja Kallas regiert in Estland mit neuen Partnern |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |date=2022-07-22 |pages=5 |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/mit-kaja-kallas-an-der-spitze-neue-regierung-in-estland-vereidigt-18181849.html}}</ref> Sy het toe op 3 Junie die sewe ministers van die Estlandse Sentrumparty afgedank. Volgens die Estlandse grondwet, wanneer die eerste minister bedank, is die hele regering slegs in die amp as 'n opsigterlid. Ná haar bedanking is Kallas getaak om ’n nuwe regering te vorm. Haar party het voorheen ooreengekom oor toekomstige samewerking met die konserwatiewe ''Isamaa'' en die ''Sotsiaaldemokratlik Erakond'' die Sosiale Demokrate (SDE).<ref>{{Cite web |url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2022-07/estland-ministerpraesidentin-kaja-kallas-ruecktritt |title=Ministerpräsidentin Kallas tritt zurück – und soll Regierung führen |publisher=Zeit Online |date=2022-07-14 }}</ref> Op 18 Julie is haar tweede kabinet ingesweer. Na die Parlementêre verkiesing in Estland van 2023, wat haar Hervormingsparty gewen het, het sy daarin geslaag om 'n koalisie met die SDE en Eesti 200 te vorm. Haar derde Kabinet is toe op 17 April 2023 ingesweer. Die meerderheid van aanvanklik 60 stemme is daarna verhoog tot 65 stemme deur die afwyking van sommige lede van die Sentrumparty. === Persoonlik === Kaja Kallas is sedert 2018 getroud met die Estlandse beleggingsbankier Arvo Hallik. Sy het twee seuns en 'n dogter.<ref>{{Cite web|url=https://valitsus.ee/en/prime-minister-ministers/prime-minister-kaja-kallas |title=Kaja Kallas |publisher=valitsus.ee |date=2021-01-26 }}</ref> ’n Seun wat in 2011 gebore is, kom uit haar vorige verhouding met die Estlandse politikus en sakeman Taavi Veskimägi. == Houding jeens die Russiese aanval op Oekraïne == Met die oog op die Russiese aanval op Oekraïne in 2022, het Kallas in Maart 2022 haar teenkanting uitgespreek teen moontlike toegewings aan Rusland rakende die anneksasie van die Krim in 2014. Volgens haar behoort onderhandelinge eers te begin sodra die Krim aan die Oekraïne terugbesorg is en die konflik beëindig is. Sy het haar uitgespreek ten gunste van verhoogde verdedigingsbesteding in Europa ("In 'n wêreld vol geweld sou pasifisme selfmoord wees") en van omvattende ondersteuning vir die Oekraïense regering, selfs al sou dit vanuit ballingskap opereer.<ref>{{Cite journal |authors=Claudia von Salzen, Christoph von Marschall |title= Estlands Regierungschefin Kaja Kallas: „Ein Diktator versteht nur Stärke“ |journal=Der Tagesspiegel |date=2022-03-06 |pages=4 |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/estlands-regierungschefin-kaja-kallas-ein-diktator-versteht-nur-starke-414847.html}}</ref><ref>{{cite journal|title=Estland: Katja Kallas ruft Nato-Partner zu höheren Verteidigungsausgaben auf |journal=Der Spiegel |date=2024-03-19|url=https://www.spiegel.de/ausland/estland-ministerpraesidentin-katja-kallas-ruft-nato-partner-zu-hoeheren-verteidigungsausgaben-auf-a-60be48bf-0cfb-43f6-9fa9-cab6e34e9bf9 }}</ref> Na ses maande van oorlog het Kallas Rusland se optrede rakende die situasie rondom die Russies-besette Zaporizhzhia-kernkragsentrale as terroristies geklassifiseer en gevra vir ondersoeke deur die Internasionale Strafhof na moontlike oorlogsmisdade. Terselfdertyd het sy die siening uitgespreek dat nie net die politieke leierskap nie, maar ook die bevolking van Rusland verantwoordelikheid vir die oorlog gedeel het (“Jy kan eenvoudig nie sê dat dit net Poetin se oorlog is nie.”).<ref>{{cite journal |authors=Alice Bota, Jörg Lau |title=„Man kann einfach nicht behaupten, dass dies nur Putins Krieg ist.“ Die estnische Premierministerin Kaja Kallas über die Schuld der russischen Bevölkerung, das Erbe Michail Gorbatschows und Terror als Taktik |journal=Die Zeit |issue=37 |year=2022 |pages=6 |url=https://www.zeit.de/2022/37/kaja-kallas-russland-ukraine-krieg}}</ref> In 'n onderhoud met die weekblad ''[[Die Zeit]]'', gepubliseer op 5 Oktober 2023, het Kallas Westerse state ten sterkste gewaarsku teen afnemende steun vir Oekraïne en 'n beroep op NAVO-lande gedoen om alle militêre materiaal aan te vra om aan Oekraïne te gee wat hulle kon gee.<ref>{{cite web|url=https://www.zeit.de/2023/42/kaja-kallas-premierministerin-estland-kriegsmuedigkeit/seite-2|title=Kaja Kallas: „Bitte gebt alles, was ihr geben könnt!“|publisher=Die Zeit|date=2023-10-05}}</ref> Vrede is nie die einddoel nie. Die uiteindelike doel is om te verseker dat wat Rusland met die Oekraïne gedoen het, nie weer gebeur nie.<ref>{{cite journal|author=Peter Dausend|title= ''Die Hellsichtige.''|journal=Die Zeit|year= 2023}}</ref> Op 13 Februarie 2024 het Rusland 'n inhegtenisnemingsbevel teen Kaja Kallas uitgereik vir beweerde vyandige dade teen Rusland en 'n "ontheiliging van historiese geheue".<ref>{{cite web|author=Alexandra Heidsiek|url=https://www.fr.de/politik/russland-esland-kallas-moskau-fahndet-nach-premierministerin-interpol-aktuell-news-ukraine-krieg-92829945.html |title=''Kallas im Visier von Putins Schergen: Russland stellt Haftbefehl gegen Estlands Premierministerin aus.''|publisher=Frankfurter Rundschau''|datum=13 Februarie 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://orf.at/stories/3348581/|title=Fahndung nach Estlands Regierungschefin|publisher=Österreichischer Rundfunk#Internet|date=2024-02-13}}</ref> Die agtergrond was die afbreek van Sowjet-oorlogmonumente wat in Estland vorentoe gestoot is.<ref>{{cite journal |author=Henrik Bahlmann |title=Estlands Premier auf russischer Fahndungsliste: Kaja Kallas hat es geschafft |journal=Der Spiegel |date=2024-02-13 |url=https://www.spiegel.de/ausland/estland-russland-kaja-kallas-auf-russischer-fahndungsliste-keine-ueberraschung-a-cd195a36-739f-4515-94a2-63764455061d}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|3=S}} * [https://www.valitsus.ee/en/prime-minister-ministers/prime-minister-kaja-kallas Kaja Kallas] op die Estlandse regering se webwerf (Estonies, Russies en Engels) {{De-vertaal|pl=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaja_Kallas&oldid=246211971}} {{EU-kas}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Estland]] [[Kategorie:Europese Kommissarisse van Estland]] csq7zu5uihrei7zmxzbh712sqhwvtkc 0 418064 2918863 2840179 2026-07-22T23:54:02Z Julipero 192976 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2918863 wikitext text/x-wiki Die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]] het 'n enorme impak gehad op die manier waarop mense werk, wat gelei het tot die aanvaarding van hibriede werksomgewings. Hierdie model, wat afgeleë werk met in-kantoor teenwoordigheid meng, het 'n standaard vir baie organisasies en werknemers geword. Sedert die aanvanklike inperkings op 27 Maart 2020 in Suid-Afrika, moes werkgewers aanpas na die nuwe omstandighede. Besighede was verplig om vinnig digitale gereedskap en platforms aan te skaf om samewerking op afstand moontlik te maak. Microsoft Teams, Zoom en ander kommunikasie-stelsels het noodsaaklik geword, en wolk-dienste het dit moontlik gemaak om vanaf enige plek te werk. Hierdie vinnige verskuiwing na digitale tegnologie het die grondslag vir hibriede werk-gebiede geskep. == Wat is 'n hibriede werkplek model? == ‘n Hibriede werkplek model verwys na werknemers wat beide vanaf die huis of kantoor hul werk kan verrig, wat buigsaamheid en ondersteuning aanbied. Werknemers in hierdie soort werkplek het gewoonlik groter outonomie en ‘n beter balans tussen werk en lewe, wat betrokkenheidsvlakke verhoog. Maar so ‘n werkplek is nie ‘n eenvoudige wondermiddel vir alle werkplekuitdagings nie. So ‘n model moet korrek gestruktureer word en geïmpliseer word om positiewe resultate te verkry. Gartner HR Insights <ref><nowiki>https://www.gartner.com/en/human-resources</nowiki></ref>sê die volgende: "waar en wanneer werk gedoen word, sal bepaal word deur wat die meeste sin maak om die hoogste vlakke van produktiwiteit en betrokkenheid te dryf." Die hibriede model pas nie vir elke werkplek of elke industrie nie, dit is die beste geskik vir werknemers wie se werk rekenaargebaseerd is en nie op die perseel uitgevoer hoef te word nie. Dus sal dit nie ‘n realiteit in industrieë soos medies, onderwys en produksie kan word nie. ‘n Studie deur McKinsey<ref>{{Cite web |url=https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-work-after-covid-19 |title=argiefkopie |access-date=12 Augustus 2024 |archive-date=16 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816194331/https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-work-after-covid-19 |url-status=dead }}</ref>het gekyk na afgeleë werk wat gedoen kan word sonder verlies aan produktiwiteit. Dit het bepaal dat ongeveer 20% tot 25% van die arbeidsmag in gevorderde ekonomieë tussen drie en vyf dae per week van die huis af kan werk. Dit verteenwoordig vier tot vyf keer meer afgeleë werk as voor die pandemie. Hulle het ook ‘n tabel saamgestel van die algehele fisiese telling volgens werkarea, wat aandui hoeveel in-persoon werk elke industrie benodig. {| class="wikitable" |'''Veld''' |'''Telling uit 100''' |- |Mediese Sorg |87 |- |Persoonlike welstand |83 |- |Op persieel kliënt interaksies |76 |- |Ontspanning en reis |75 |- |Tuisondersteuningsdienste |70 |- |Binnenshuise produksie en pakhuise |70 |- |Rekenaar gebaseerde kantoor werk |68 |- |Onderwys |68 |- |Vervoer van goedere |58 |- |Buitelugproduksie en instandhouding |54 |} == Die voordele van hibriedwerk vir werknemers == Die verskuiwing na hibriede werk het lank voor die pandemie begin, maar, soos met soveel dinge, het COVID-19 die proses verspoedig. Besighede moes vinnig 'n aantal probleme oorkom, insluitend die verskaffing van die nodige gereedskap en die bestuur van produktiwiteit. Na 'n paar maande was dit duidelik dat daar geen teruggaan was nie - werkers het van diè nuwe werkstyl gehou. In 2022, het werknemers slegs 3 dae per week kantoor toe gegaan. Dit is 'n 30% afname vanaf die prepandemie tydperk. Kantoorbywoning verskil tussen metropolitaanse gebiede. Werknemers in Beijing, byvoorbeeld, gaan gemiddeld 3.9 dae per week kantoor toe, terwyl werknemers in [[Londen]] net 3.1 dae per week werk. Ander metropolitaanse val tussen hierdie uiterstes en is meestal gekonsentreer rondom 3.3 tot 3.6 dae in die kantoor. Net so wissel die persentasie van werknemers wat glad nie van die huis af werk nie van land tot land. In [[Japan]] werk meer as die helfte van alle kantoorwerkers vyf dae per week in die kantoor, terwyl dit in die Verenigde Koninkryk net 28 persent is. Net so, hoe hoër die huispryse in stedelike gebiede is, hoe laer is die gemiddelde kantoorbywoning in daardie metropool. === Verhoogde buigsaamheid vir werknemers === Een van die grootste voordele van hibriede werk is die verhoogde buigsaamheid wat dit aan werknemers bied. Deur 'n kombinasie van kantoorwerk en tuiswerk moontlik te maak, kan werknemers hul tyd beter bestuur en balans tussen hul persoonlike en professionele lewens bereik. <ref>https://hbr.org/2024/06/hybrid-work-has-changed-meetings-forever</ref> Hierdie buigsaamheid help werknemers om hul werk skedules aan te pas by ander verpligtinge, soos kinderopvoeding, gesinslewe, en persoonlike belangstellings, wat uiteindelik kan lei tot hoër werkstevredenheid. === Verhoog werknemer produktiwiteit === Nog 'n groot voordeel van hibriede werk is dat dit dikwels produktiwiteit verhoog. Werknemers wat in 'n buigsame omgewing werk, het meer beheer oor hul werksomstandighede en kan werk op tye wanneer hulle die meeste gefokus is, wat hul prestasie kan verbeter. Tuiswerk elimineer ook die tyd en energie wat aan vervoer bestee word, wat dikwels lei tot moegheid en ondoeltreffendheid.<ref>https://news.stanford.edu/stories/2024/06/hybrid-work-is-a-win-win-win-for-companies-workers</ref> In 'n hibriede omgewing kan werknemers hulle werk met minder onderbrekings afhandel, aangesien hulle tuis of in 'n stil ruimte kan werk, wat veral voordelig is vir take wat intense konsentrasie vereis. === Besparings vir beide werknemers en werkgewers === Verder dra hibriede werk by tot besparings vir beide werkgewers en werknemers. Vir werknemers beteken minder tyd in die kantoor verminderde uitgawes aan vervoer- en brandstofkoste, en moontlike besparings op professionele klere en middagetes. Werkgewers kan ook baat by kleiner kantoorruimte en laer bedryfskoste, aangesien hulle minder kantoorruimte nodig het wanneer werknemers nie voltyds teenwoordig is nie.<ref>https://www.forbes.com/sites/forbesbooksauthors/2024/01/24/the-state-of-hybrid-workplaces-in-2024/</ref> Die afname in nutsdienste, skoonmaakdienste en ander kantooruitgawes kan tot aansienlike kostebesparings lei. === Talent van regoor die wêreld === In 'n wêreld waar die aanvraag aan talent hoog is, waardeer werkers maatskappye wat buigsaamheid bied. Werknemers met die opsie om gedeeltelik van die huis af te werk, is dikwels meer lojaal en minder geneig om van werk te verander as hulle gemaklik is met hul huidige werkopset. Dit is veral relevant vir die kennis-ekonomie, waar hoogs gespesialiseerde werknemers dikwels voorkeur gee aan buigsaamheid in hul werk reëlings. 'n Hibried-model stel maatskappye in staat om talent van regoor die wêreld aan te stel, aangesien werkgewers nie beperk is tot kandidate wat naby die fisiese kantoor woon nie.<ref>{{Cite web |url=https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-asia/future-of-asia-podcasts/the-future-of-hybrid-work |title=argiefkopie |access-date=10 Oktober 2024 |archive-date= 3 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103105543/https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-asia/future-of-asia-podcasts/the-future-of-hybrid-work |url-status=dead }}</ref> Hierdie geografiese diversiteit kan lei tot beter idees, kreatiewe [[probleemoplossing]] en 'n sterker, meer gediversifiseerde span. === Verlaag koolstof voetspoor === Vanuit 'n omgewings perspektief dra hibriede werk ook by tot 'n vermindering van die koolstof voetspoor van maatskappye. Minder vervoer beteken minder voertuie op die paaie, wat die vrystelling van kweekhuisgasse verminder en tot 'n groener en meer volhoubare toekoms bydra. Dit is veral belangrik vir maatskappye wat bewus is van hul omgewingsimpak en volhoubare besigheidspraktyke wil bevorder. === Verbeter werknemers se gesondheid en welstand === Minder tyd wat aan vervoer spandeer word, beteken dat werknemers meer tyd het om aan fisiese aktiwiteite deel te neem, te rus of te ontspan. Die buigsaamheid om van verskillende plekke af te werk, kan spanning verminder en 'n gesonder werk-privaatlewe balans bevorder, wat uiteindelik lei tot minder uitbranding en siekteverlof.<ref>https://www.gallup.com/workplace/511994/future-office-arrived-hybrid.aspx</ref> Werknemers wat in 'n hibriede omgewing werk, meld dikwels aan dat hulle minder gestres en meer gemotiveerd is, aangesien hulle meer beheer oor hul tyd het en hul werkslewe aan hul persoonlike behoeftes kan aanpas. === Verbeter spanwerk en spanmoraal === Laastens, verbeter hibriede werk spanwerk en samewerking op unieke maniere. Alhoewel daar uitdagings kan wees wanneer werknemers van verskillende plekke af werk, dwing die hibriede model maatskappye om meer bewustelik te werk aan die bevordering van samewerking en kommunikasie. Deur die regte tegnologie te gebruik en spanwerk te struktureer om die beste uit beide fisiese en virtuele interaksies te haal, kan maatskappye sterker spanne bou wat innoverend en goed verbind bly. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Toekomsstudies]] [[Kategorie:Werk]] k8ehjpss3saaqjmmlg145wshtgdxgi9 0 420419 2918743 2866994 2026-07-22T10:48:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918743 wikitext text/x-wiki 'n '''Meesterstuk''' ([[Latyn]]: '''magnum opus''' of [[Frans]]: '''chef-d'œuvre'''; meervoud: '''chefs-d'œuvre'''; Franse fonetiese uitspraak: ʃɛ.d‿œvʁ) is 'n skepping wat baie kritiese lof ontvang het, en veral een wat beskou word as die grootste werk van 'n persoon se loopbaan, of 'n werk van uitsonderlike [[kreatiwiteit]], vaardigheid, diepsinnigheid en bekwaamheid. 'n "Meesterstuk" is, vanuit 'n historiese oogpunt gesien, 'n werk van 'n baie hoë standaard wat vervaardig is om lidmaatskap te bekom van 'n gilde of [[akademie]] in verskeie praktiese- en geestesvelde. [[Beeld:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|duimnael|upright=0.8|In die [[skilderkuns]] word [[Leonardo da Vinci]] se ''[[Mona Lisa]]'' (omstreeks 1503–06) beskou as 'n volmaakte en volwaardige meesterstuk,<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2011/07/30/138800110/the-theft-that-made-the-mona-lisa-a-masterpiece |title=The Theft That Made Mona Lisa a Masterpiece |date=30 Julie 2011 |access-date=15 Februarie 2019 |work=NPR }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.timeshighereducation.com/news/why-i-think-mona-lisa-became-an-icon/164983.article |title=Why Mona Lisa Became An Icon |date=21 September 2001 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite news|first=John|last= Lichfield|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/the-moving-of-the-mona-lisa-530771.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/the-moving-of-the-mona-lisa-530771.html |archive-date=2022-05-12 |url-access=subscription |url-status=live |title=The Moving of the Mona Lisa|quote=the best known, the most visited, the most written about, the most sung about, the most parodied work of art in the world |newspaper= The Independent |date=2 April 2005}}</ref> alhoewel dit nie geskilder is vir toelating tot 'n gilde of akademie nie.]] == Etimologie == Die term ''masterstik'' is opgeteken in [[Skots]] as deel van 'n stel gilderegulasies van [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]] uit 1579, terwyl die woord ''masterpiece'' die eerste keer opgeteken is in 1605, reeds buite die konteks van 'n gilde, in 'n toneelstyk deur Ben Jonson.<ref>OED:"Masterpiece". Sien ook: [http://encarta.msn.com/dictionary_1861628683/masterpiece.html Encarta]. [https://web.archive.org/web/20091107141731/http://encarta.msn.com/dictionary_1861628683/masterpiece.html Geargiveer] 2009-11-01.</ref> ''Masterprize'' was 'n ander vroeë variant in Engels.<ref>OED:"Masterprize"</ref> [[Lêer:Things Fall Apart signed.jpg|duimnael|[[Things Fall Apart]] deur [[Chinua Achebe]] word dikwels beskou as 'n literêre meesterstuk en as een van die grootste werke van die Nigeriese kanon (alhoewel dit in Engels geskryf is). Voor-die-handliggende voorbeelde van meesterstukke van die Afrikaanse kanon is bv. [[Johannes van Melle|Jan van Melle]] se ''Bart Nel'', [[C.M. van den Heever]] se ''Laat vrugte'', [[F.A. Venter]] se ''Man van Cirene'', [[Anna M. Louw]] se ''Kroniek van Perdepoort'', [[Marlene van Niekerk]] se ''Agaat'', [[Wilma Stockenström]] se ''Die kremetartekspedisie'' en ''Abjater wat so lag'', [[Willem Anker]] se ''Buys'', [[S.J. Naudé]] se ''Die derde spoel'', [[Dan Sleigh]] se ''Eilande'', ''Afstande'', ''Wals met Matilda'' en ''1795'' , [[Dalene Matthee]] se ''Fiela se Kind'' en ''Kringe in 'n Bos'', Karel Schoeman se ''Stemme-reeks'' en '''n Ander Land'', [[N.P. van Wyk Louw]] se ''Halwe kring'', sy [[epos]] ''Raka'' en ''Gestaltes en diere'' en ''Negester oor Ninevé'', die epos, ''Joernaal van Jorik'', en ''Engel uit die klip'' deur [[D.J. Opperman]], om maar enkeles te noem.<ref>{{Cite web |title=Things Fall Apart by Chinua Achebe: 9780385474542 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/565351/things-fall-apart-by-chinua-achebe/9780385474542 |access-date=2023-09-11 |website=PenguinRandomhouse.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Obioma |first=Chigozie |date=2022-10-05 |title=Top 10 books about Nigeria |language=en |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2022/oct/05/top-10-books-about-nigeria |access-date=2023-09-11 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hardison |first=Erika |date=2022-04-25 |title=15 Of The Best Nigerian Books By Nigerian Authors |url=https://bookriot.com/best-nigerian-books/ |access-date=2023-09-11 |website=BOOK RIOT |language=en}}</ref>]] == Geskiedenis == [[Lêer:Zuccari Two painter's apprentices.jpg|duimnael|upright=0.8|Federico Zuccari, ''Twee Vakleerlinge'', 1609. Die twee sou 'n "meesterstuk" moes skilder om te getuig van hul vakmanskap om aan die einde van hul vakleerlingskap meesters te word.]] Oorspronklik het die term ''meesterstuk'' verwys na 'n stuk werk wat vervaardig is deur 'n vakleerling wat daarna streef om 'n meestervakman in die ou Europese gilde-stelsel te word. Sy geskiktheid om vir gildelidmaatskap te kwalifiseer is deels deur die meesterstuk bepaal en indien hy suksesvol was, is die stuk deur die gilde behou. Groot sorg is dus geneem om 'n fyn stuk te vervaardig in wat die kunsvlyt ook al was, hetsy lekkers, verf, goudsmede, die maak van messe en soortgelyke voorwerpe soos swaarde, leerwerk en -looiery en verskeie ander ambagte. In Londen in die 17de eeu het die ''Worshipful Company of Goldsmiths'' byvoorbeeld van 'n vakleerling vereis om 'n meesterstuk onder hulle toesig te vervaardig by 'n "werkhuis" in Goldsmiths' Hall. Die werkhuis is opgerig as deel van 'n verskerping van standaarde nadat die maatskappy bekommerd geraak het dat vaardigheidsvlakke besig was om af te neem. In 1607 is daar klagtes ontvang dat die "ware praktyke van die 'Art & Mystery of Goldsmithry' nie net grootliks versleg het nie, maar ook na baie dele versprei het, sodat baie min werkers nou daartoe in staat is om 'n stuk bord met al die dele daarvan sonder die hulp van baie hande...". Dieselfde goudsmidorganisasie vereis steeds die vervaardiging van 'n meesterstuk, maar dit word nie meer onder toesig vervaardig nie.<ref>[http://www.thegoldsmiths.co.uk/library/archives/a-history-of-the-goldsmiths%27-company/ ''A History of the Goldsmiths' Company.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503103210/http://www.thegoldsmiths.co.uk/library/archives/a-history-of-the-goldsmiths%27-company/ |date= 3 Mei 2016 }} The Goldsmiths' Company. Opgespoor en besoek op 30 Desember 2014.</ref><ref>[http://www.goldsmiths-centre.org/professional-training/goldsmiths-company-apprenticeship-programme/ Goldsmiths' Company Apprenticeship Programme.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316223317/http://goldsmiths-centre.org/professional-training/goldsmiths-company-apprenticeship-programme/ |date=2016-03-16 }} The Goldsmiths' Centre. Opgespoor op 30 Desember 2014.</ref> In [[Neurenberg]], Duitsland, tussen 1531 en 1572, is vakleerlinge wat 'n meestergoudsmid wou word verplig om akeleibekers, matryse vir 'n staalseël en goue ringe met edelstene te vervaardig voordat hulle tot die goudsmidgilde toegelaat kon word. Indien hulle nie toegelaat word nie kon hulle voortgaan om vir ander goudsmede te werk, maar nie self as 'n meester nie. In sommige gildes is vakleerlinge nie toegelaat om te trou voordat hulle volle lidmaatskap verkry het nie.<ref>[https://collections.vam.ac.uk/item/O91876/cup-jamnitzer-wenzel/ Beker, Silwer, kamer 69, saak 25.] Victoria & Albert Museum. Opgespoor op 30 Desember 2014.</ref> In sy oorspronklike betekenis was die term oor die algemeen beperk tot tasbare voorwerpe, maar in sommige gevalle, waar gildes die skeppers van ontasbare produkte ingesluit het, is dieselfde stelsel gebruik. Die bekendste voorbeeld vandag is [[Richard Wagner]] se opera ''Die Meistersinger von Nürnberg'' (1868), waar baie van die intrige te make het met die held se komposisie en uitvoering van 'n "meesterstuklied", voordat hy toegelaat kon word om ''meistersinger'' in die (nie-kommersiële) Neurenberg-gilde te word. Dit volg die bestaande reëlboek van die gilde. Die praktyk om 'n meesterstuk te vervaardig het voortgegaan in sommige moderne kunsakademies. Die Royal Academy in Londen gebruik die term "diplomawerk" en beskik oor 'n aansienlike versameling diplomawerke wat as voorwaarde tot lidmaatskap ontvang is. == Moderne gebruik van die term == Vandag is 'n meesterstuk 'n skepping in enige gebied van die [[kuns]]te wat baie kritiese lof ontvang het, veral een wat as die belangrikste werk van 'n persoon se loopbaan beskou word, of 'n werk van uitstaande vlyt, kreatiwiteit, vaardigheid, diepsinnigheid of vakmanskap. [[Charles Dickens]] se roman ''[[David Copperfield]]'' word oor die algemeen as 'n literêre meesterstuk beskou.<ref>{{cite book |last=Forster |first=John |title=Life of Charles Dickens |location=Londen |publisher=Everyman's Library |year=1976 |page=[https://archive.org/details/lifeofcharlesdic00john/page/6 6] |chapter=VII |isbn=0460007823 |chapter-url-access=registration |chapter-url=https://archive.org/details/lifeofcharlesdic00john |url=https://archive.org/details/lifeofcharlesdic00john/page/6 }}</ref><ref>{{cite book |first=Sylvère |last=Monod |title=Dickens the Novelist |url=https://archive.org/details/lish00sylv |url-access=registration |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oklahoma |year=1968 |isbn=978-0806107684}}</ref> Die term word dikwels losweg en te maklik gebruik, en sommige kritici soos Edward Douglas van ''The Tracking Board'' is van mening dat dit oorgebruik is wat die mees onlangse [[rolprent]]e betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.tracking-board.com/can-we-please-stop-overusing-the-word-masterpiece-opinion/|title=Can We Please Stop Overusing the Word "Masterpiece"? (Opinie)|date=17 Februarie 2018|access-date=24 Oktober 2024|archive-date=11 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211203136/https://www.tracking-board.com/can-we-please-stop-overusing-the-word-masterpiece-opinion/|url-status=dead}}</ref> == Erkende meesters in hul eie lande en wêreldwyd == ;Meesters op musikale gebied {{div col|2}} ;;Duits * [[Johann Sebastian Bach|Bach]] * [[Johannes Brahms|Brahms]] * [[Robert Schumann|Schumann]] * [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] * [[Richard Wagner|Wagner]] * [[Händel]] ;;Oostenryks * [[Franz Schubert|Schubert]] * [[Joseph Haydn|Haydn]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] * [[Gustav Mahler|Mahler]] ;;Italiaans * [[Giuseppe Verdi|Verdi]] * [[Gioachino Rossini|Rossini]] * [[Vincenzo Bellini|Bellini]] * [[Giacomo Puccini|Puccini]] ;;Russies * [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] * [[Nikolai Medtner|Medtner]] * [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]] * [[Sergei Prokofiëf|Prokofiëf]] {{div col end}} ;Meesters op literêre gebied, insluitende poësie en drama {{div col|5}} ;;Nigeries * [[Chinua Achebe]] ;;Suid-Afrikaans * [[D.J. Opperman]] * [[Elisabeth Eybers]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * [[W.E.G. Louw]] * [[Uys Krige]] * [[T.T. Cloete]] * [[P.G. du Plessis]] * [[Eugène Marais]] * [[Wilma Stockenström]] * [[Sheila Cussons]] * [[Willem Anker]] * [[S.J. Naudé]] * [[Marlene van Niekerk]] * [[Dan Sleigh]] * [[Karel Schoeman]] * [[Etienne van Heerden]] * [[Etienne Leroux]] * [[J.M. Coetzee]] * [[Olive Schreiner]] * [[Breyten Breytenbach]] ;;Engels (Groot-Brittanje en Australië) * [[William Shakespeare|Shakespeare]] * [[Edward Gibbon|Gibbon]] * [[John Milton|Milton]] * [[Charles Dickens|Dickens]] * [[D.H. Lawrence]] * [[W. Somerset Maugham|Maugham]] * [[T.S. Eliot|Eliot]] * [[George Bernard Shaw|Shaw]] * [[Samuel Beckett|Beckett]] * [[Patrick White|White]] ;;Amerikaans * [[Herman Melville|Melville]] * [[Ernest Hemingway|Hemingway]] * [[John Steinbeck|Steinbeck]] * [[Saul Bellow|Bellow]] ;;Brasiliaans * [[Paulo Coelho|Coelho]] ;;Russies * [[Fjodor Dostojefski|Dostojefski]] * [[Leo Tolstoi|Tolstoi]] * [[Iwan Toergenef|Toergenef]] * [[Anton Tsjechof|Tsjechof]] * [[Boris Pasternak|Pasternak]] ;;Frans *[[Victor Hugo|Hugo]] *[[Antoine de Saint-Exupéry|Saint-Exupéry ]] *[[Guy de Maupassant|de Maupassant]] *[[Alexandre Dumas|Dumas]] *[[Marcel Proust|Proust]] *[[François Rabelais|Rabelais]] *[[Jean Racine|Racine]] *[[Molière]] *[[Charles Baudelaire|Baudelaire]] *[[Jean-Paul Sartre|Sartre]] *[[Honoré de Balzac|Balzac]] *[[Anaïs Nin]] *[[Gustave Flaubert|Flaubert]] *[[Paul Verlaine|Verlaine]] ;;Oudgrieks * [[Homeros]] * [[Vergilius]] ;;Italiaans * [[Francesco Petrarca|Petrarca]] * [[Dante Alighieri|Dante]] * [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]] * [[Alessandro Manzoni|Manzoni]] ;;Duits * [[Friedrich Schiller|Schiller]] * [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] * [[Heinrich Heine|Heine]] * [[Rainer Maria Rilke|Rilke]] * [[Franz Kafka|Kafka]] * [[Thomas Mann|Mann]] * [[Bertolt Brecht|Brecht]] * [[Hermann Hesse|Hesse]] ;;Noorweegs * [[Knut Hamsun|Hamsun]] ;;Sweeds * [[Axel Munthe|Munthe]] ;;Spaans * [[Miguel de Cervantes|Cervantes]] * [[Federico Garcia Lorca|Lorca]] ;;Portugees * [[Luís de Camões|Camões]] {{div col end}} ;Meesters van denke en filosofie * [[Sokrates]] * [[Aristoteles]] * [[Plato]] * [[Friedrich Schiller|Schiller]] * [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]] [[Beeld:'David' by Michelangelo Fir JBU005 denoised.jpg|duimnael|regs|''Dawid'', deur [[Michelangelo]], 1504]] ;Meesterskilders {{div col|3}} * [[Michelangelo]] * [[Leonardo da Vinci|Da Vinci]] * [[Titiaan]] * [[Raphael]] * [[Donatello]] * [[Sandro Botticelli|Botticelli]] * [[Brunelleschi]] * [[Verrocchio]] * [[Caravaggio]] * [[Jan van Eyck]] * [[Peter Paul Rubens|Rubens]] * [[Giorgio Vasari|Vasari]] * [[Jheronimus Bosch|Bosch]] * [[Giovanni Bellini|Bellini]] * [[Fra Angelico]] * [[Paolo Veronese|Veronese]] * [[Filippo Lippi|Lippi]] * [[Jacopo Tintoretto|Tintoretto]] * [[Francisco Goya|Goya]] * [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]] * [[Diego Velázquez|Velázquez]] * [[Gustav Klimt|Klimt]] * [[Jusepe de Ribera|Ribera]] * [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] * [[Jacobus Hendrik Pierneef|Pierneef]] * [[Leonid Pasternak]] * [[Paul Gauguin]] {{div col end}} ;Argitektuur * [[Antoni Gaudí|Gaudi]] * [[Gerard Moerdyk|Moerdyk]] ;Beeldhouwerk * [[Michelangelo]] * [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]] * [[Benvenuto Cellini|Cellini]] * [[Anton van Wouw]] * [[Auguste Rodin|Rodin]] == Sien ook == * [[Westerse kanon]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.louvre.fr/en/selections/masterpieces Meesterstukke by die Louvre.] {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 4r09slug0za7gd9074p31dhazu2inb6 0 420857 2918540 2914896 2026-07-21T01:37:44Z CommonsDelinker 1161 "Manchester_City_Logo_(1997-2016).png" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] verwyder is omrede: Copyright violation; see [[:c:COM:Licensing|Commons:Licensing]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]) 2918540 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = <br/><small>Die ou klubembleem (1997–2016)</small> | klubnaam = Manchester City | vollenaam = Manchester City Football Club | bynaam = The Cityzens</br>The Blues</br>The Sky Blues | stigting = | stadion = [[Stad Manchester-stadion|Etihad-stadion]] | kapasiteit = 53 400 | voorsitter = | afrigter ={{vlagikoon|ITA}} [[Enzo Maresca]] | kaptein = | liga = [[Premier League]] | patroon_la1 = _mancity2526h | patroon_b1 = _mancity2526h | patroon_ra1 = _mancity2526h | patroon_sh1 = _mancity2526h | patroon_so1 = _mancity2526hl | linkerarm1 = 98C6EB | liggaam1 = 98C6EB | regterarm1 = 98C6EB | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _mancity2526a | patroon_b2 = _mancity2526a | patroon_ra2 = _mancity2526a | patroon_sh2 = _mancity2526a | patroon_so2 = _mancity2526al | linkerarm2 = 101010 | liggaam2 = 101010 | regterarm2 = 101010 | broek2 = 101010 | kouse2 = 101010 }} '''Manchester City Football Club''' is 'n professionele sokkerklub in [[Manchester]], [[Engeland]], wat in die Engelse [[Premier League]] speel. Die klub is in [[1880]] gestig as St. Mark's (West Gorton) en het in [[1894]] sy huidige naam, Manchester City, aangeneem. Die klub speel hul tuiswedstryde in die [[Stad Manchester-stadion|Etihad-stadion]], wat 'n kapasiteit van ongeveer 53 000 toeskouers het.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Manchester-City|title=Manchester City FC|website=Britannica|access-date=2025-03-15}}</ref> Manchester City het in die afgelope jare groot sukses behaal, veral sedert die klub in [[2008]] deur [[Aboe Dhabi|Abu Dhabi]] United Group oorgeneem is. Die span het verskeie Premier League-titels gewen en word deur die Spanjaard [[Pep Guardiola]] afgerig. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Premier League}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Manchester City}} [[Kategorie:Engelse sokkerklubs]] [[Kategorie:Manchester]] 821v4hts00d5fa2uvk9657n2hvaqgf1 0 420871 2918690 2858280 2026-07-21T19:29:57Z ~2026-40801-07 211405 2918690 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Afa_gold_logo24.svg|160px]] | klubnaam = Argentinië | vollenaam = Argentynse nasionale sokkerspan | bynaam = ''La Selección''</br>''La Albiceleste'' | stigting = | stadion = | kapasiteit = | voorsitter = | afrigter = | kaptein = | liga = [[CONMEBOL]] | patroon_la1 = _arg26h | patroon_b1 = _arg26h | patroon_ra1 = _arg26h | patroon_sh1 = _arg26h | patroon_so1 = _arg26h | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = 181D3A | kouse1 = 181D3A | patroon_la2 = _arg24a | patroon_b2 = _arg24a | patroon_ra2 = _arg24a | patroon_sh2 = _arg24a | patroon_so2 = _arg24a | linkerarm2 = 0035D5 | liggaam2 = 0035D5 | regterarm2 = 0035D5 | broek2 = 0035D5 | kouse2 = 0035D5 }} Die '''Argentynse nasionale sokkerspan''', bekend as ''La Albiceleste'' (Die Wit-en-Bloues), is die verteenwoordigende [[Sokker|sokkerspan]] van [[Argentinië]] en word bestuur deur die Argentynse Sokkervereniging (''Asociación del Fútbol Argentino''). Argentinië is een van die suksesvolste spanne in die wêreld en het die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] drie keer gewen (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]). Die span het ook talle [[Copa América]]-titels gewen en het deur die jare sokkerlegendes soos [[Diego Maradona]] en [[Lionel Messi]] opgelewer. Hul tuisstadion is die Estadio Monumental in [[Buenos Aires]], en die span speel in 'n kenmerkende wit-en-blou gestreepte trui.<ref>{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Tras la conquista de Argentina en la Copa América, así quedó la tabla histórica de títulos de las selecciones del mundo |url=https://www.infobae.com/deportes/2024/07/14/asi-esta-la-tabla-historica-de-las-selecciones-con-mas-titulos-en-el-mundo-en-la-previa-a-las-finales-de-la-copa-america-y-la-eurocopa/ |access-date=2024-08-12 |website=infobae |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ritchie |first=Calum |date=2024-06-01 |title=The 10 most successful nations in football history ranked by major trophies won |url=https://www.givemesport.com/most-successful-nations-in-football-history-by-major-trophies-won/ |access-date=2024-08-12 |website=GiveMeSport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top five nations with most major international football trophies |url=https://khelnow.com/football/2023-08-world-football-most-international-football-trophies |access-date=2024-08-12 |website=Khel Now |language=en-us}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Siek ook== * [[Argentynse nasionale rugbyspan]] == Eksterne skakels == * [https://www.rsssf.org/tablesa/arg-intres.html Lys van internasionale wedstryde] {{Commons-kategorie inlyn|Argentina national association football team}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker|Argentinië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] 0zizsbzelfu38b4z0n5rnt1vgbhku5x 0 423006 2918602 2833115 2026-07-21T10:38:00Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Asa_Butterfield_in_2019_(cropped).jpg" met "Asa_Butterfield_in_2018_(cropped).jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · simple mislableing, w 2918602 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Sex Education | beeld = [[Beeld:SexEducation.svg|240px]] | onderskrif = | genre = {{Plainlist| * Komediedrama * Sekskomedie * Tienerdrama }} | skepper = Laurie Nunn | regisseur = | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Asa Butterfield]] * [[Gillian Anderson]] * Ncuti Gatwa * Emma Mackey * [[Connor Swindells]] * [[Kedar Williams-Stirling]] * [[Alistair Petrie]] * [[Mimi Keene]] * Aimee Lou Wood * Chaneil Kular * Simone Ashley * [[Tanya Reynolds]] * Patricia Allison * [[Mikael Persbrandt]] * [[Anne-Marie Duff]] * [[James Purefoy]] * Rakhee Thakrar * Jemima Kirke }} | komponis = {{Plainlist| * Oli Julian * Ezra Furman }} | oorsprongsland = [[Brittanje]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 4 | aantal_episodes = 32 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Jamie Campbell * Ben Taylor * Laurie Nunn * Clara Couchman (reeks&nbsp;4) }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Byron Archard * Jon Jennings }} | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = {{Plainlist| * Jamie Cairney * Oli Russell }} | kamera = | looptydperk = 46-83 minute | maatskappy = Eleven Film | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|df=y|2019|1|11}} | laaste_uitsending = {{Einddatum|df=y|2023|9|21}} }} '''''Sex Education''''' is 'n [[Brittanje|Britse]] tienersekskomedie vir [[televisie]] wat deur Laurie Nunn vir [[Netflix]] geskep is. Dit gaan oor die lewe van die tieners en volwassenes op die fiktiewe dorp Moordale en hulle verskeie persoonlike dilemmas, wat dikwels met seksuele intimiteit te doen het. Akteurs sluit in [[Asa Butterfield]], [[Gillian Anderson]], Ncuti Gatwa, Emma Mackey, [[Connor Swindells]], [[Kedar Williams-Stirling]], [[Alistair Petrie]], [[Mimi Keene]] en Aimee Lou Wood. Die eerste reeks is op 11 Januarie 2019 op Netflix uitgereik. Die tweede, derde en vierde reeks het onderskeidelik in Januarie 2020, September 2021 en September 2023 gevolg. ''Sex Education'' het lof gekry vir sy toneelspel, skryfwerk, regie, produksiewaarde en volwasse behandeling van sy temas.<ref name="independent.co.uk">{{cite web |last=White |first=Peter |title=From Crumpets to Chlamydia Outbreaks — The Legacy of Netflix's 'Sex Education' |url=https://www.indiependent.co.uk/from-crumpets-to-chlamydia-outbreaks-the-legacy-of-netflixs-sex-education/#:~:text=Since%20its%20rambunctious%20arrival%20to,first%2091%20days%20on%20Netflix. |website=The Independent |access-date=29 September 2023 |date=28 September 2023 |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003073132/https://www.indiependent.co.uk/from-crumpets-to-chlamydia-outbreaks-the-legacy-of-netflixs-sex-education/#:~:text=Since%20its%20rambunctious%20arrival%20to,first%2091%20days%20on%20Netflix. |url-status=live }}</ref> Die program was 'n sukses onder kykers, met meer as 40&nbsp;miljoen mense wat die eerste reeks ná sy debuut gekyk het. Wood het die [[Bafta]] vir die beste vroulike toneelspel in 'n komedie gewen vir haar rol in die tweede reeks, en die derde reeks het die [[Emmy]] vir beste komediereeks gewen. ==Opsomming== ''Sex Education'' gaan hoofsaaklik oor die lewe van Otis Milburn, 'n leerling aan die Sekondêre Skool Moordale. Otis begin die reeks met teenstrydige gevoelens oor [[seks]]: deels omdat sy ma, Jean Milburn, 'n seksterapeut is wat gereeld affairs met mans het, maar nie 'n romantiewe verhouding handhaaf nie. Ander leerlinge aan die skool sluit in Eric Effiong, Otis se beste vriend en die [[gay]] seun van Ghanees-Nigeriese immigrante; Maeve Wiley, 'n intelligente en rebelse tiener met 'n troebel gesinsverlede; Adam Groff, die skoolhoof, Michael Groff, se seun wat 'n [[boelie]] word omdat hy homself minag; Jackson Marchetti, die hoofseun, wat sukkel om aan die hoë standaarde te voldoen wat vir hom gestel word; Ruby Matthews, Anwar Bakshi en Olivia Hanan, lede van 'n gewilde kliek bekend as "the Untouchables"; Aimee Gibbs, 'n Untouchable wat Maeve in die geheim bevriend; en Lily Iglehart, 'n skrywer van [[Buiteaardse lewe|buiteaardse]] erotika wat vasbeslote is om haar [[maagdelikheid]] te verloor. Nuwe leerlinge wat gou by die skool aansluit, is Ola Nyman, wie se wewenaar-pa, Jakob Nyman, 'n verhouding met Jean begin. Otis se pa, die rokjagter Remi Milburn, en Maeve se ma, die dwelmverslaafde Erin Wiley, keer later na Moordale terug om weer met hulle kinders in verbinding te tree. ==Episodes== {| |----- ! bgcolor="silver" | &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ! bgcolor="silver" | &nbsp;Reeks&nbsp; ! bgcolor="silver" | &nbsp;Episodes&nbsp; ! bgcolor="silver" | Uitgereik |----- | bgcolor=#5D8AA8 | || 1 || 8 | {{Begindatum|2019|1|11|df=y}} |----- | bgcolor=#E97451 | || 2 || 8 | {{Begindatum|2020|1|17|df=y}} |----- | bgcolor=#9FA91F | || 3 || 8 | {{Begindatum|2021|9|17|df=y}} |----- | bgcolor=#CD7F32 | || 4 || 8 | {{Begindatum|2023|9|21|df=y}} |} ===Storielyn=== {{Pretbederwer}} In die eerste reeks begin Otis en Maeve 'n seksterapiekliniek om die leerlinge van die skool met hulle seksprobleme te help.<ref name="SeriesOrder">{{cite web |last=White |first=Peter |title=Netflix Lines Up Teen Sex Comedy Drama 'Sex Education' |url=https://deadline.com/2017/11/netflix-sex-education-1202215513/ |website=Deadline Hollywood |access-date=17 May 2018 |date=28 November 2017 |archive-date=28 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128164735/http://deadline.com/2017/11/netflix-sex-education-1202215513/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bustle.com/p/who-plays-maeve-on-sex-education-newcomer-emma-mackey-already-has-a-growing-fan-club-15815957|title=Emma Mackey's Sex Education' Character Has Already Become A Fan Favorite|last=Maple|first=Taylor|website=Bustle|date=15 January 2019|access-date=25 November 2019|archive-date=1 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401181343/https://www.bustle.com/p/who-plays-maeve-on-sex-education-newcomer-emma-mackey-already-has-a-growing-fan-club-15815957|url-status=live}}</ref> Hulle besigheid is 'n sukses, maar probleme steek kop uit toe Otis aangetrokke begin voel tot Maeve. In die tweede reeks kom nuwe leerlinge by Moordale aan, insluitende Ola, wat Otis se eerste meisie word. Maeve sukkel om haar gevoelens vir Otis uit te druk. Eric help sy voormalige boelie, Adam, om sy seksualiteit te aanvaar. Jean word die skool se seksterapeut toe 'n uitbraak van [[chlamydia]] wys die leerlinge het beter seksvoorligting nodig.<ref>{{cite web|url=https://www.glamour.com/story/sex-education-season-2-details|title=Everything We Know About Sex Education Season 2|last2=Radloff|first2=Jessica|last1=Leach|first1=Samantha|work=Glamour|date=7 January 2020|access-date=14 January 2020|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114133045/https://www.glamour.com/story/sex-education-season-2-details|url-status=live}}</ref> In die derde reeks begin 'n nuwe skooljaar terwyl Otis ongereeld seks met Ruby het terwyl Eric en Adam amptelik 'n paartjie word. Maeve werk saam met die Engelsonderwyseres, Emily Sands, om aansoek te doen vir 'n uitruilprogram in Amerika. Intussen verwag Jean 'n baba in die nabye toekoms en die nuwe skoolhoof, Hope Haddon, se planne om die skool te vernuwe veroorsaak konflik met die leerlinge. In die vierde reeks pas die leerlinge aan by die nuwe termyn aan Cavendish Sixth Form College nadat die Sekondêre Skool Moordale toegemaak is. Otis ding met 'n ander seksterapeut op die skoolterrein mee en Maeve begin haar studies aan die prestigeryke Universiteit Wallace in Amerika.<ref name="S4Variety">{{cite news|last1=Otterson|first1=Joe|title='Sex Education' to End With Season 4 at Netflix, Sets Premiere Date|url=https://variety.com/2023/tv/news/sex-education-final-season-4-netflix-premiere-date-1235660491/|access-date=5 July 2023|work=Variety|date=5 July 2023|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923190533/https://variety.com/2023/tv/news/sex-education-final-season-4-netflix-premiere-date-1235660491/|url-status=live}}</ref> ==Hoofakteurs== {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=260 |image1= Asa Butterfield in 2018 (cropped).jpg|caption1=Asa Butterfield is Otis Milburn. |image2= Gillian Anderson Berlinale 2017.jpg|caption2=Gillian Anderson is Otis se ma, Jean. |image3= Mikael Persbrandt in 2018.jpg|caption3=Mikael Persbrandt is Jakob Nyman. |image4= James Purefoy at Comic-Con 2012 cropped.jpg|caption4=James Purefoy is Otis se pa, Remi. }} * [[Asa Butterfield]] as Otis Milburn, 'n sosiaal ongemaklike tiener wat raad aan sy skoolmaats gee. * [[Gillian Anderson]] as Jean Milburn, Otis se ma en 'n bekende seksterapeut. * Ncuti Gatwa as Eric Effiong, Otis se openlike gay beste vriend wat uit 'n godsdienstige Ghanees-Nigeriese gesin kom. * Emma Mackey as Maeve Wiley, 'n intelligente maar gekwelde tiener wat die seksterapiekliniek saam met Lotis bedryf. * [[Connor Swindells]] as Adam Groff, die skoolhoof se seun en Eric se boelie, wat sy liefdesbelangstelling word. * [[Kedar Williams-Stirling]] as Jackson Marchetti, die hoofseun en 'n swemkampioen. * [[Alistair Petrie]] as Michael Groff, die skoolhoof en Adam se streng pa. * [[Mimi Keene]] as Ruby Matthews, 'n gewilde meisie en die leier van die Untouchables-kliek. * Aimee Lou Wood as Aimee Gibbs, 'n voormalige lid van die Untouchables wat Maeve bevriend. * Chaneil Kular as Anwar Bakshi (reeks 1-3), 'n lid van die Untouchables. * Simone Ashley as Olivia Hanan (reeks 1-3), 'n lid van die Untouchables.<ref>{{Cite web |date=12 April 2022 |title=Bridgerton star won't return for next series of Sex Education |url=https://www.digitalspy.com/tv/a39704004/bridgerton-simone-ashley-not-in-sex-education-season-4/ |access-date=8 July 2022 |website=Digital Spy |language=en-GB |archive-date=22 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622233712/https://www.digitalspy.com/tv/a39704004/bridgerton-simone-ashley-not-in-sex-education-season-4/ |url-status=live }}</ref> * [[Tanya Reynolds]] as Lily Iglehart (reeks 1-3), 'n meisie wat buiteaardse erotika skryf. * Patricia Allison as Ola Nyman (reeks 1-3), 'n panseksuele meisie wat by die skool inskryf. * [[Mikael Persbrandt]] as Jakob Nyman (reeks 1-3), Ola se pa en 'n Sweedse wewenaar wat 'n verhouding met Jean aanknoop. * [[Anne-Marie Duff]] as Erin Wiley (reeks 2-3), 'n dwelmslaaf en afwesige ma vir Maeve, Sean en Elsie. * Jemima Kirke as Hope Haddon (reeks 3), die nuwe skoolhoof wat Michael Groff vervang. * [[James Purefoy]] as Remi Milburn (reeks 2), Otis se pa en Jean se eksman, 'n terapeut en seksslaaf wat in Amerika woon. * Rakhee Thakrar as Emily Sands (reeks 3), 'n Engelsonderwyseres by die skool.<ref>{{cite web|title=Sex Education confirms return of star who previously claimed they weren't in season 4|first=Emma|last=Tinson|publisher=Digital Spy|url=https://www.digitalspy.com/tv/a44448044/sex-education-season-4-rakhee-thakrar-return/|date=5 July 2023|access-date=6 July 2023|archive-date=6 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230706011106/https://www.digitalspy.com/tv/a44448044/sex-education-season-4-rakhee-thakrar-return/|url-status=live}}</ref> ===Omgewing en gevoel=== Die omgewing waarin ''Sex Education'' afspeel, lyk soos die moderne Brittanje, op die fiktiewe dorp Moordale, met verskeie elemente wat die minireeks in 'n onsekere tyd en op 'n onsekere plek plaas. Moderne tegnologie soos [[Slimfoon|slimfone]] bestaan, maar daar is baie min motors uit die tyd ná die 1990's; die meeste motors kom uit die 1970's tot 1990's. Die televisiestelle en huishoudelike toestelle kom ook uit 'n ouer tydperk. Die dekor van die Groffs se huis herinner aan die 1970's, terwyl Maeve se woonwa tipies van die 1990's-2000's is en die Milburns se huis moderne dekor bevat met 'n yskas in 'n "Amerikaanse styl". Die Sekondêre Skool Moordale bevat sekere elemente van hoërskole in Brittanje, maar het ook 'n soort Amerikaanse styl. Volgens Laurie Nunn is die minireeks se gevoel met opset gekies as 'n huldeblyk aan die rolprente uit die 1980's van die rolprentvervaardiger John Hughes en aan die tienerkomedies uit dié tyd.<ref name="Popbuzz">{{cite web|url=https://www.popbuzz.com/tv-film/sex-education/what-year-set-in/|last=Smith|first=Katy Louise|date=17 January 2020|access-date=30 January 2020|title=What year is 'Sex Education' set in? There's a reason why the Netflix show has that '80s vibe|archive-date=14 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614230854/https://www.popbuzz.com/tv-film/sex-education/what-year-set-in/|url-status=live}}</ref> Die minireeks bevat baie elemente, motiewe en ontwerpe wat in dié prente voorkom, en die Amerikaanse tienerkultuur oor die algemeen, soos tieners wat om sluitkaste rondhang, geen skooluniforms en studente met letterbaadjies.<ref>{{Cite web |title=What year is 'Sex Education' set in? There's a reason why the Netflix show has that '80s vibe |url=https://www.popbuzz.com/tv-film/sex-education/what-year-set-in/ |access-date=2023-05-30 |website=PopBuzz |language=en |archive-date=14 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614230854/https://www.popbuzz.com/tv-film/sex-education/what-year-set-in/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-21 |title=Here's why Sex Education looks like it's set in the '80s |url=https://www.cosmopolitan.com/uk/entertainment/a25944377/when-is-sex-education-netflix-set/ |access-date=2023-05-30 |website=Cosmopolitan |language=en-GB |archive-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530044851/https://www.cosmopolitan.com/uk/entertainment/a25944377/when-is-sex-education-netflix-set/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-26 |title=Sex Education Creators Explain Why The Show Looks Like It's Set In 1980s US High School |url=https://www.ladbible.com/entertainment/tv-and-film-sex-education-creators-on-why-the-show-looks-like-its-set-in-80s-usa-20200123 |access-date=2023-05-30 |website=LADbible |language=en |archive-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530044841/https://www.ladbible.com/entertainment/tv-and-film-sex-education-creators-on-why-the-show-looks-like-its-set-in-80s-usa-20200123 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Westbrook |first=Caroline |title=What year is Sex Education set in? |date=17 September 2021 |url=https://metro.co.uk/2020/01/21/what-year-is-netflix-series-sex-education-set-in-12096151/ |access-date=2023-05-30 |archive-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530044841/https://metro.co.uk/2020/01/21/what-year-is-netflix-series-sex-education-set-in-12096151/ |url-status=live }}</ref> ==Ontvangs== Op 17 Januarie 2019 het [[Netflix]] aangekondig die reeks is binne 'n maand ná sy uitreiking deur meer as 40&nbsp;miljoen kykers gestroom.<ref>{{cite web |last=Porter |first=Rick |title=Netflix Reveals Viewership Numbers for 'You,' 'Sex Education' and More |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/netflixs-you-track-40-million-viewers-1177025 |website=The Hollywood Reporter |access-date=17 January 2019 |date=17 January 2019 |archive-date=18 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190118052813/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/netflixs-you-track-40-million-viewers-1177025 |url-status=live }}</ref> Tussen 21 September en 24 Oktober is dit meer as 447&nbsp;750&nbsp;000 uur lank gekyk.<ref>{{cite web|title=Sex Education Season 4: Netflix Estimated Release & What We Know So Far|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/sex-education-season-4-netflix-renewal-status-everything-we-know-so-far-04-2022/|website=What's on Netflix|date=18 April 2022|access-date=18 April 2022|archive-date=18 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418160606/https://www.whats-on-netflix.com/news/sex-education-season-4-netflix-renewal-status-everything-we-know-so-far-04-2022/|url-status=live}}</ref> ===Reeks 1=== Volgens die webtuiste [[Rotten Tomatoes]] was 91% van 80 resensies van die eerste reeks positief, met 'n gemiddelde punt van 8,1/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''Sex Education'' is ontugtig en innig, en verbasend slim. Dit is 'n gebaljaar deur 'n groep tieners wie se seksuele teenspoed so sorgsaam weergegee word dat volwassenes 'n ding of twee daaruit kan leer."<ref name="RTS1">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 1 (2019) |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s01 |website=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=30 September 2021 |archive-date=23 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523214512/https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s01/ |url-status=live }}</ref> [[Metacritic]] het 79 uit 100 daaraan gegee, gebaseer op 19 resensies, wat dui op "algemeen gunstige resensies".<ref name="MCS1">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 1 |url=https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-1 |website=[[Metacritic]] |access-date=17 January 2020 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104112500/https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-1 |url-status=live }}</ref> ===Reeks 2=== Die tweede reeks het op Rotten Tomatoes 'n goedkeuringsyfer van 98% gekry, met 'n gemiddelde punt van 8,30/10, gebaseer op 57 resensies.<ref name="RTS2">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 2 (2020) |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s02 |website=Rotten Tomatoes |access-date=31 July 2020 |archive-date=22 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122182345/https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s02 |url-status=live }}</ref> Op Metacritic het die reeks 83 uit 100 gekry, gebaseer op 11 resensies.<ref name="MCS2">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 2 |url=https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-2 |website=Metacritic |access-date=17 January 2020 |archive-date=24 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124222855/https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-2 |url-status=live }}</ref> ===Reeks 3=== Die derde reeks het op Rotten Tomatoes 'n goedkeuringsyfer van 98% gehad, met 'n gemiddelde punt van 8,50/10, gebaseer op 42 resensies. Dit word genoem 'n "meestersklas in uiters eerlike en innige komedie".<ref name="RTS3">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 3 (2021) |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s03 |website=Rotten Tomatoes |access-date=6 January 2022 |archive-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001141452/https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s03 |url-status=live }}</ref> Op Metacritic het die reeks 'n punt van 83 uit 100 gekry, gebaseer op 11 resensies.<ref name="MCS3">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 3 |url=https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-3 |website=Metacritic |access-date=6 January 2022 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005195720/https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-3/ |url-status=live }}</ref> Dié reeks het in 2022 die [[Emmy]] vir beste komediereeks gewen. ===Reeks 4=== Op Rotten Tomatoes het die vierde reeks 'n goedkeuringsyfer van 91% geky, gebaseer op 44 resensies.<ref name="RTS4">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 4 (2023) |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s04 |access-date=2 November 2023 |website=Rotten Tomatoes |publisher=Fandango Media |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015023249/https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s04 |url-status=live }}</ref> Op Metacritic het die reeks 70 uit 100 gekry, gebaseer op 17 resensies.<ref name="MCS4">{{cite web |title=''Sex Education'': Season 4 |url=https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-4 |access-date=2 November 2023 |website=Metacritic |publisher=Fandom, Inc. |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013193759/https://www.metacritic.com/tv/sex-education/season-4/ |url-status=live }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|7767422}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Sex Education (TV series)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse televisiereekse]] 46un1en6v9b98vr9k0170e7kridgqff 0 424598 2918773 2897299 2026-07-22T15:40:19Z Odriskelmac11 115344 RIV, opdateer die inleiding uit Engelse Wiki 2918773 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RW Johnson.jpg|duimnael|Johnson praat tydens die 10de Barry Streek-gedenklesing in [[Kaapstad]], Suid-Afrika, in Augustus 2016.]] '''R.W. Johnson''' (1943 - 21 Julie 2026) was 'n Britse joernalis, politieke wetenskaplike en historikus wat in [[Suid-Afrika]] gewoon het.<ref>''[https://www.theguardian.com/profile/rwjohnson The Guardian]'' contributor profile.</ref><ref>''[https://www.theguardian.com/profile/rwjohnson The Guardian]'' contributor profile.</ref> == Biografie == Hy is gebore as Richard "Bill" William in [[Engeland]], en het sy opleiding ontvang aan die destydse [[Universiteit van Natal]] en aan die [[Universiteit van Oxford]], as houer van die [[Rhodes-beurs]]. Hy was 26 jaar lank 'n genoot in [[politieke wetenskap]] aan Magdalen Kollege, Oxford,<ref name="Fallon">Ivan Fallon [https://web.archive.org/web/20090420211130/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/south-africas-brave-new-world-by-rw-johnson-1669476.html "'South Africa's Brave New World', By R.W. Johnson"], ''The Independent'', 17 April 2009</ref> en is steeds 'n emeritusgenoot. Sy 2015-boek, ''Look Back in Laughter: Oxford's Postwar Golden Age'', handel oor sy jare by Magdalen, en sluit 'n gedeelte in oor sy werk saam met die kollege-president, Keith Griffin, om die kollege se finansies reg te ruk en die kollege-geboue te red.<ref>R W Johnson: ''Look Back in Laughter: Oxford's Postwar Golden Age'', Threshold Press (2015).</ref> In die hersiening van sy [[memoires]], het ''The Economist'' Johnson beskryf as 'n "romantiese kontrariese liberaal".<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21664933-south-african-rhodes-scholar-looks-wistfully-back-past-british-privilege-romantic|title=Romantic contrarian|newspaper=The Economist|access-date=2017-11-14|language=en}}</ref> By sy terugkeer aan Suid-Afrika in 1995 is Johnson aangestel as direkteur van die Helen Suzman-stigting in Johannesburg, welke pos hy tot 2001 beklee het.<ref>[http://www.orionbooks.co.uk/10006-0/Author-R-W-Johnson.htm Orion] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106003501/http://www.orionbooks.co.uk/10006-0/Author-R-W-Johnson.htm |date=2009-01-06 }} author profile.</ref> Hy was vir 'n ruk die Suid-Afrikaanse korrespondent vir die ''London Sunday Times'', en het ook geskryf vir die ''London Review of Books'' ("LRB").<ref>[http://www.lrb.co.uk/contributors/john01 ''London Review of Books''] contributor page.</ref> Sy artikels vir die LRB dek oor die algemeen Suid-Afrikaanse, en in 'n mindere mate, Zimbabwiese aangeleenthede. Vroeg in Maart 2009 het Johnson sy linkervoet beseer terwyl hy geswem het. Dit het met nekrotiserende fasciitis besmet geraak<ref>[http://www.lrb.co.uk/v31/n15/john01_.html R. W. Johnson "Diary", ''London Review of Books''], 6 Augustus 2009, bl.41</ref> en sy been is bo die knie geamputeer.<ref>[http://news.book.co.za/blog/2009/03/23/rw-johnson-loses-part-of-leg-ater-lagoon-swim/ "RW Johnson Loses Part of Leg After Lagoon Swim"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822100315/http://news.book.co.za/blog/2009/03/23/rw-johnson-loses-part-of-leg-ater-lagoon-swim/ |date=22 Augustus 2009 }}, ''Book SA - News'', 23 Maart 2009</ref> == Bibliografie == * (red. saam met Christopher Allen) ''African Perspectives'' (1970) * ''How Long Will South Africa Survive?'' (1977) * ''The Long March of the French Left'' (1981) * ''Shootdown: The Verdict on KAL 007'' (1985) * ''Heroes and Villains: Selected Essays'' (1990) * (red. saam met Lawrence Schlemmer) ''Launching Democracy in South Africa: South Africa's First Open Election, April 1994'' (1996) * (red. saam met David Welsh) ''Ironic Victory: Liberalism in Post-Liberation South Africa'' (1998) * ''South Africa; The First Man, the Last Nation'' (2004) * ''South Africa's Brave New World: The Beloved Country since the End of Apartheid'' (2009) * ''How Long Will South Africa Survive?: The Looming Crisis'' (2015) * ''Look Back in Laughter: Oxford's Postwar Golden Age'' (2015) * ''Foreign Native: An African Journey'' (2020) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Johnson, R.W.}} [[Kategorie:Geboortes in 1915]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Britse skrywers]] t1wax0q6popwvn45rvujwucmrg3mikf 0 426159 2918647 2916874 2026-07-21T14:34:42Z Makenzis 94013 2918647 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:Entire_King_Saud_University_Stadium.jpg|280px]] | klubnaam = Al Nassr | vollenaam = Al Nassr Sokkerklub | bynaam = | stigting =1955 | stadion = Al-Awwal Park, [[Riaad]] | kapasiteit = 25 000 | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|AUS}} [[Ange Postecoglou]] | liga = [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 1 van 18 | patroon_la1 = _alnassr2425h | patroon_b1 = _alnassr2425h | patroon_ra1 = _alnassr2425h | patroon_sh1 = _alnassr2425h | patroon_so1 = _alnassr2425hl | linkerarm1 = FFF000 | liggaam1 = #002F6C | regterarm1 = FFF000 | broek1 = 0000DD | kouse1 = FFF000 | patroon_la2 = _alnassr2425a | patroon_b2 = _alnassr2425a | patroon_ra2 = _alnassr2425a | patroon_sh2 = _alnassr2425a | patroon_so2 = _alnassr2425al | linkerarm2 = 000060 | regterarm2 = 000060 | broek2 = 000060 | kouse2 = 000060 |kaptein={{vlagikoon|Portugal}} [[Cristiano Ronaldo]]}} '''Al-Nassr Football Club''' ([[Arabies]]: نادي النصر لكرة القدم, <small>geromaniseer:</small> ''nādī al-naṣr li-kurat al-qadam'', <small>letterlik </small><small>"</small>Oorwinning Sokkerklub") is 'n professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in [[Riaad]], [[Saoedi-Arabië]]. Die klub ding mee in die [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]], die boonste vlak van die Saoediese sokkerliga-stelsel. Hulle is een van slegs drie klubs wat aan die Saoedi-topliga deelgeneem het sedert dit in 1974 gestig is. Benewens sokker, is Al Nassr 'n multi-sportklub met spanne in verskeie sportsoorte, insluitend [[handbal]], [[basketbal]], esports, [[vlugbal]], en meer, wat voorsiening maak vir beide mans en vroue van alle ouderdomme. Hul grootste ster-aankoop tot dusver is [[Cristiano Ronaldo]], wat in Desember [[2022]] onderteken is en na verwagting die hoogste salaris ooit vir 'n sokkerspeler sal verdien, sowat €200 miljoen per jaar.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/30/cristiano-ronaldo-al-nassr-saudi-arabia|title=Cristiano Ronaldo completes deal to join Saudi Arabian club Al Nassr|last=Romano|first=Fabrizio|date=30 December 2022|work=[[The Guardian]]|access-date=30 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/63805297|title=Cristiano Ronaldo joins Saudi Arabian side Al Nassr until 2025|date=30 December 2022|work=[[BBC Sport]]|access-date=30 December 2022}}</ref> == Erelys == * '''Saudi Pro League (11)''' : 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1980/81, 1988/89, 1993/94, 1994/95, 2013/14, 2014/15, 2018/19, 2025/26 * '''Koningsbeker (5)''' : 1976, 1981, 1986, 1987, 1990 ==Verwysings== {{verwysings}} == Externe skakels == * [https://alnassr.sa Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Al-Nassr FC}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoedi-Arabiese sokkerklubs]] n92p6dlv9ntkjvah5q6sl2d5a8koxwp 0 428908 2918499 2914782 2026-07-20T17:33:52Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2918499 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Italië |Grand Prix = San Marino |Date = 3 Mei |Year = 1981 |Image = Imola Circuit 1980-1995 Layout.png |Caption = |Race_No = 4 |Season_No = 15 |Previous_round= 1981 Argentynse Grand Prix |Next_round = 1981 Belgiese Grand Prix |Official name = 1º Gran Premio di San Marino |Location = [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Autodromo Dino Ferrari]], Imola, [[Emilia-Romagna]], [[Italië]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 3.132 |Course_km = 5.040 |Distance_laps = 60 |Distance_mi = 187.902 |Distance_km = 302.400 |Weather = Reën, koud |Pole_Driver = [[Gilles Villeneuve]] |Pole_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Pole_Time = 1:34.523 |Pole_Country = Kanada |Fast_Driver = [[Gilles Villeneuve]] |Fast_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Fast_Time = 1:48.064 |Fast_Lap = 46 |Fast_Country = Kanada |First_Driver = [[Nelson Piquet]] |First_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Riccardo Patrese]] |Second_Team = [[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Second_Country= Italië |Third_Driver = [[Carlos Reutemann]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Third_Country = Argentinië }} Die 1981 [[San Marino Grand Prix]] was 'n [[Formule Een]]-motorwedren wat op 3 Mei 1981 op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]] gehou is. Dit was die vierde wedren van die [[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een Wêreldkampioenskap]]. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:51:23.97 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 4.58 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 6.34 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{MX-VLAG}} '''[[Héctor Rebaque]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 22.89 | 13 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 60 | + 25.87 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 8 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 1:06.61 | 14 | '''1''' |- ! 7 | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 60 | + 1:41.97 | 1 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 59 | + 1 Ronde | 3 | &nbsp; |- ! 9 | 14 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 10 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 11 | 33 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 12 | 1 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 13 | 10 | {{SE-VLAG}} [[Slim Borgudd]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! NC | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Ligier]]-Matra | 45 | Nie geklassifiseer | 18 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Tol | 23 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Botsing | 17 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{IT-VLAG}} [[Beppe Gabbiani]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Botsing | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 28 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Botsing | 19 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 26 | Ratkas | 12 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 7 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 3 | Ratkas | 4 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{AR-VLAG}} [[Miguel Angel Guerra]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 22 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] 6bi8jvvr21h41ks9z87hrk7q4pmt0qj 0 450345 2918578 2913184 2026-07-21T07:57:17Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Naval_Ensign_of_Sweden.svg" met "Naval_ensign_of_Sweden.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]. 2918578 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Swede | Artikel = | Beeld = Flag of Sweden.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{sv}} ''Sveriges flagga'' | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 5:8 | Goedgekeur_op = 22 Junie 1906<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/se.html |title=Sweden |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper = | Beeld2 = Naval ensign of Sweden.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = {{sv}} ''örlogsflaggan'' | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 001001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2= Mideel-17de eeu<br />Wetlik beskryf op 6 November 1663.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref><br />Huidige ontwerp: 22 Junie 1906 | Ontwerp2 = ’n Geel Skandinawiese kruis op ’n blou veld in die vorm van ’n swaelstert. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Swede]]''' ([[Sweeds]]: ''Sveriges flagga'') is op 22 Junie 1906 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif volgens die patroon van die ander Skandinawiese vlae. Die Skandinawiese kruis verteenwoordig [[Christendom|Christenskap]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law |year=2010 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-9004181489 |url=https://books.google.de/books?id=Khag6tbsIn4C&q=flag+of+sweden+christian&pg=PA88&redir_esc=y#v=snippet&q=flag%20of%20sweden%20christian&f=false |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite book |author=Yrjö Varpio |title=Väinö Linna: toisen tasavallan kirjailija |year=1980 |publisher=Söderström |isbn=9789510100813 |page=235 |url=https://books.google.de/books?id=3CshAAAAMAAJ&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Carol A. Foley |title=The Australian Flag: Colonial Relic or Contemporary Icon |publisher=William Gaunt & Sons |year=1996 |isbn=978-1-86287-188-5 |url=https://books.google.de/books?id=WV7ag4EpHF8C&q=sweden+flag+cross+christian&pg=PA10&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.de/books?id=9_GfdBAASUQC&pg=PA27&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |author=Andrew Evans |title=Iceland |year=2008 |publisher=Bradt |isbn=978-1-84162-215-6 |quote=Die legende lui dat ’n rooi kleed met die wit kruis bloot uit die lug geval het gedurende die slag van Valdemar in die middel van die 13de eeu, waarna die Dene seëvierend was. As teken van die goddelike reg het Denemarke sy kruis in die ander Skandinawiese lande waar hy regeer het, vertoon en soos elke volk onafhanklikheid verkry het, het hulle die Christelike simbool geïnkorporeer. |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |title=Suomen lippu muistuttaa kristillisistä arvoista |publisher=Rauhantervehdys 41/2013 |accessdate=9 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309140040/http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |archive-date=9 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> Die ontwerp en kleure van die Sweedse vlag is glo ontleen aan die huldige wapen van Swede wat uit 1442 dateer en blou is kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Blou en geel word ten minste sedert [[Magnus III van Swede|Magnus III]] se koninklike wapen uit 1275 as Sweedse kleure gebruik. == Ontwerp == [[Lêer:Swedish flag with blue sky behind ausschnitt.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Swede]] Die Sweedse vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Sweden (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Sweden.svg|40px]]<br />Kleurskema ! colspan="2" style="background:#005583; width:110px; color:White" |Blou (Blå) ! colspan="2" style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Geel (Gul) |- | Stelsel ! style="background:#005583; width:110px; color:White" |Natuurkleure ! style="background:#004B87; width:110px; color:White" |Pantone ! style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Natuurkleure ! style="background:#FFCD00; width:110px; color:Black" |Pantone |- | Kleurnaam || 4055-R95B || 301 C || 0580-Y10R || 116 C |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #005583 || #004B87 || #FFC200 || #FFCD00 |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 0, 85, 131 || 0, 75, 135 || 255, 194, 0 || 255, 205, 0 |- | CMYK || 100, 35, 0, 49 || 100, 44, 0, 47 || 0, 24, 100, 0 || 0, 20, 100, 0 |} === Verhouding en kleurskema === Die Sweedse vlag is slegs een van vyf vlae met die verhouding 5:8, die ander is dié van [[Vlag van Argentinië|Argentinië]], [[Vlag van Guatemala|Guatemala]], [[Vlag van Palau|Palau]] en [[Vlag van Pole|Pole]]. Dit is ook een van slegs vier vlae met die kleurskema blou en geel, die ander is dié van [[Vlag van Kasakstan|Kasakstan]], Palau en [[Vlag van Oekraïne|Oekraïne]]. === Staatsvlag en burgerlike vaandel === Die afmetings van die Sweedse vlag is 5:2:9 horisontaal en 4:2:4 vertikaal. Die afmetings van die Sweedse swawelstertvlag is 5:2:5:8 horisontaal en 4:2:4 vertikaal.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |title=Lag (1982:269) om Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=25 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225210836/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |archive-date=25 Februarie 2017 |url-status=live}}</ref> Die vlagkleure word amptelik bepaal volgens die natuurlike kleurskema as NCS 0580-Y10R vir die geelskakering en NCS 4055-R95B vir die blouskakering.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |title=Förordning (1983:826) med riktlinjer för färgnyanserna i Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519154132/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> Volgens die Pantone-stelsel word die blou bepaal as ''PMS 301 C/U'' en die geel as ''PMS 116'' of ''PMS 109 U''.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |title=Sveriges flaggas färger |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=29 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529015311/https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |archive-date=29 Mei 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |title=The Swedish flag |publisher=[[Nordiese Raad]] |accessdate=26 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126105609/https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |archive-date=26 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |title=Colour |publisher=Sharing Sweden |accessdate=31 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131141416/https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |archive-date=31 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |title=Sweden Flag Colors Hex, RGB & CMYK Codes |publisher=Scheme Color |accessdate=14 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214045212/https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |archive-date=14 Desember 2024 |url-status=live}}</ref> Die vierkantige Sweedse staatsvlag is identies aan die burgerlike vaandel. Sweedse wetgewing bepaal nie die ontwerp van die Sweedse wimpel nie, maar dit word aanbeveel dat sy kleurskema met dié van die nasionale vlag ooreenstem.<ref name="vim">{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/vimpel |title=Vimpel |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=25 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013637/https://riksarkivet.se/vimpel |archive-date=25 Julie 2014 |url-status=live}}</ref> === Vlootvaandel === [[Lêer:HMS Gustav V.jpg|duimnael|Die kuswagskip HSwMS ''Gustaf V'' in 1957 met die huidige vlootvaandel en die groter wapen aan die agterdek]] Die swawelstertvlag ([[Sweeds]]: ''tretungad flagga'') word as vlootvaandel (''örlogsflaggan'') gebruik. Sy algehele verhouding, insluitende die stert, is 1:2. Die vlag word ook as Sweedse vlootgeus (''örlogsgösen'') gebruik. Die geuse is kleiner as die vaandels, maar hulle het dieselfde afmetings. Die Sweedse swawelstertvlag was oorspronklik die koning se persoonlike kenteken of die kenteken het ’n beveel verteenwoordig wat deur die koning uitgereik is. Dit was oorspronklik tweepuntig, maar in die middel-17de eeu af het die kenmerkende swawelstert verskyn. Die vlag word ook deur die departement van verdediging gehys, terwyl burgerlike departemente vierkantige vlae gebruik. === Koninklike standaard === [[Lêer:Royal Flag of Sweden.jpg|duimnael|Die koninklike standaard wapper op die Koninklike paleis in [[Stockholm]]]] Die koninklike standaard (''Kungliga flaggan'') is identies aan die driepuntige vlootvaandel, behalwe vir ’n wit veld met óf die groter óf kleiner wapen van Swede daarin omring deur die Orde van die Serafim wat die monarg as sy grootmeester het. Die monarg self besluit oor die spesifieke gebruik van die koninklike vlag.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |title=Förordning (1994:657) om användning av tretungad flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=13 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513003332/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |archive-date=13 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> == Geskiedenis == === Mitologie === Volgens ’n vroeë moderne legende het die 12de-eeuse [[Erik IX van Swede|koning Erik IX]] ’n goue kruis in die hemel gesien toe hy tydens die Eerste Sweedse Kruistog in 1157 in [[Finland]] voet aan wal gesit het. Omdat hy dit as ’n teken van God beskou het, het hy die goue kruis op ’n blou agtergrond as sy vaandel aangeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skaneflaggan.nu/04_flaggskriften/flageng/index.html |title=Flag of Scania – ENG Part 1 |publisher=Skane Flaggan |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n ander teorie is die Sweedse vlag ontwerp tydens die bewind van koning [[Karl Knutsson]] wat in 1442 ook die wapen van Swede ingevoer het. Die nasionale wapen is ’n samevoeging van [[Albrecht van Mecklenburg|koning Albert]] se wapen uit 1364 en koning Magnus III se wapen uit 1275 en dit is blou kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Volgens historici was die Sweedse vlag voor 1420 blou met ’n goue kruis daarop en ’n eeu later is dit tydens die vroeë bewind van [[Gustaf V van Swede|Gustaf V]] verander in blou met ’n goue kruis daarop.{{feit}} === Vroeë geskiedenis === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal Banner of Sweden (14th Century).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van Swede, 14de eeu Lêer:Swedish 1620 soldier banner.jpg| Een van die oudste bewaarde Sweedse vlae. Hierdie vaandel is in 1620 gemaak en gebruik deur soldate aan boord van Sweedse vlootskepe. Lêer:Swedish historical flags at Maritime Museum2.jpg| Historiese Sweedse vlootvaandels by die maritieme museum in Stockholm. Die gestreepte ontwerpe is van die vroegste weergawes in die kleurskema blou en geel. Lêer:Two-tailed Swedish ensign.jpg| {{FIAV|historical}} ’n Vroeë weergawe van die staats- en oorlogsvlag. Hierdie ontwerp is ook deur die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] gebruik. Lêer:Arms of John III of Sweden as the Duke of Finland.svg| Wapen van [[Johan III van Swede|prins Johan]] toe hy van 1556 tot 1563 hertog van Finland was met die tweepuntige Sweedse vaandel in die onderste regterkantse kwadrant.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://heraldica.narc.fi/aineisto.html?id=9836&lang=en |title=Vaakuna – Kansallisarkisto |website=Europeana Heraldica |publisher=Nasionale Argief van Finland |accessdate=26 Mei 2021}}</ref> Lêer:Varsinais-Suomen.vaakuna.svg| Wapen van die huidige Finse provinsie [[Suidwes-Finland]] Lêer:Sweden-1761-army-fleet.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die Argipelvloot, 1761 tot 1813 </gallery> Die presiese ouderdom van die Sweedse vlag is nie bekend nie, maar die oudste gedokumenteerde uitbeeldings van ’n blou doek met ’n geel kruis daarop dateer uit [[Gustaf I van Swede|Gustaf I]] se bewind aan die vroeë 16de eeu.{{feit}} Die eerste wetlike beskrywing van die vlag was in ’n koninklike lasbrief van 19 April 1562 as “geel in ’n kruis gevorm op blou”.<ref>{{sv}} ''gult udi korssvijs fördeelt påå blott''"; Kongl. bref, den 19. April 1562</ref> Soos in ’n koninklike lasbrief van 1569 bepaal moes die geel kruis altyd op Sweedse oorlogsvlae en -vaandels vertoon word. Voorheen het ’n soortgelyke vlag op die wapen van [[Johan III van Swede|koning Johan III]] se hertogdom, die huidige [[Suidwes-Finland]], verskyn. Dieselfde wapen word steeds deur dié Finse provinsie gebruik. ==== Driepuntige vlag ==== ’n Koninklike lasbrief van 6 November 1663 het die gebruik van die driepuntige vlag bepaal, waarvolgens dit slegs as ’n staatsvlag en vlootvaandel gebruik mog word.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref> Volgens dieselfde koninklike lasbrief is handelskepe slegs toegelaat om vierkantige stadsvlae in hul onderskeidelike provinsiale kleure te gebruik. Die handelsvloot het in die praktyk egter ’n vierkantige burgerlike vaandel van die staatsvlag begin gebruik. Volgens ’n regeringsinstruksie oor [[skeepsbou]] uit 1730 moes hierdie burgerlike vaandel dieselfde verhouding en kleurskema as die staatsvlag hê met die noemenswaardige verskil om vierkantig gesny te word.<ref>{{sv}} Tomas Rajalin, ''Nödig underrättelse om skiepz-byggeriet och der utaf härflytande högnödige och siöväsendet samt taklingen tilhörige proportioner'', Carlscrona : 1730</ref> In 1756 is die gebruik van wimpels deur privaat skepe verbied.<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts förbud, den 19. November 1756, emot vimplars bruk på kofferdi- och privata fartyg.''</ref> ==== Blou vaandel ==== ’n Koninklike lasbrief van 18 Augustus 1761 het bepaal dat die argipelvloot, ’n tak van die Sweedse Vloot wat die eilande langs die Sweedse kus verdedig het, ’n geheel en al bou driepuntige vlag gebruik. Die vlootbevelvoerder het ook die reg gehad om die gebruik die gewone oorlogsvaandel pleks van die blou vaandel te las wanneer dit “gepas” was.<ref>{{sv}} Kongl. bref, den 18. Augusti 1761</ref> Dié blou vlag is tot in 1813 gebruik. === Unie tussen Swede en Noorweë === ==== Unievlae van 1815 en 1818 ==== [[Lêer:Skandinavism.jpg|duimnael|Omstreeks 1850 was Skandinawië ’n politieke visioen. Die Noorse en Sweedse vlae op hierdie beeld toon albei die uniekenmerk]] Op 6 Junie 1815 is ’n gemeenskaplike militêre vaandel vir die twee verenigde koninkryke Swede en Noorweë ingevoer. Dié vlag was identies aan die voormalige driepuntige militêre vaandel van Swede behalwe vir ’n wit kruis op ’n rooi veld in die skildhoek. Die wit skuinskruis is voorgestel deur die destydse Noorweegse eerste minister en unionis [[Peder Anker]] en dit sou Noorweë verteenwoordig, aangesien die land voorheen met [[Denemarke]] verenig was en as ’n onafhanklike land aanvanklik voortgegaan het om dieselfde vlag te gebruik, maar met die nasionale wapen in die skildhoek.<ref>{{sv}} ''Krigskollegii samt Förvaltningens af sjöärendena kungörelse, den 3 Maj 1815, om den för konungarikena Sverige och Norge fastställda örlogsflaggans allmänna anläggnade.''</ref> Noorweegse skepe het noord van die Spaanse Kaap Finisterre die Deense burgerlike vaandel met die nasionale wapen in die skildhoek aanhou gebruik, maar hulle moes ter beskerming teen seerowers in die [[Middellandse See]] die Sweedse burgerlike vaandel gebruik. In 1818 is ’n gemeenskaplike burgerlike vaandel vir albei lande ingevoer gebaseer op die patroon van die vlootvaandel, maar dit was reghoekig. Hierdie vlag was opsioneel vir Sweedse skepe, maar verpligtend vir Noorse skepe in afgeleë waters. In 1821 het Noorweë ’n nuwe nasionale burgerlike vaandel aangeneem, identies aan die huidige [[vlag van Noorweë]]. Ná die goedkeuring van ’n aparte Noorse vlag het op 17 Julie 1821 ’n koninklike regulasie bepaal dat skepe van albei koninkryke in “afgeleë waters” (byvoorbeeld duskant die Kaap Finisterre) die gemeenskaplike reghoekige burgerlike vaandel (met die skuinskruis in die skildhoek) gebruik.<ref>{{sv}} ''Kungl. Maj:ts kungörelse, den 17. Juli 1821, om de förenade konungarikena Sveriges och Norges handelsflagga.''</ref> In “afgeleë waters” het hulle die reg geniet om enige van die reghoekige burgerlike vaandel van hul onderskeidelike lande of die gemeenskaplike burgerlike vaandel te gebruik. Hierdie stelsel was van krag tot in 1838. ==== Unievlae van 1844 ==== [[Lêer:Flaggsirkulære 1899.jpg|duimnael|Sweedse en Noorse vlae nadat die uniemerk in 1899 van die Noorse vlag verwyder is. Bylaag tot ’n omsendbrief deur die koning, ministerie van buitelandse Sake op 18 Oktober 1899.]] Op 20 Junie 1844 het ’n koninklike resolusie nuwe vlae en heraldiek ingevoer om aan albei koninkryke gelyke status binne die unie te verleen. Albei lande het burgerlike en militêre vaandels met dieselfde patroon en hul onderskeidelike nasionale vlae met ’n uniemerk in die skildhoek wat die vlagkleure gekombineer het ontvang. Die vlootvaandel was gebaseer op die tradisionele driepuntige Sweedse model. Daarbenewens moes die nuwe uniemerk as vlootvaandel en die vlag van die gemeenskaplike oorsese diplomatieke missies gebruik word. Die lasbrief het ook bepaal dat die handelsvloot hul onderskeidelike land se reghoekige burgerlike vaandels moes gebruik, insluitende die nuwe uniemerk. Vir albei lande is ook koninklike standaarde ingevoer met hul onderskeidelike vlootvaandel met die uniemerk, waarop die uniewapen in die middel van die kruis gevoeg is. Die nuwe unievlae is goed ontvang deur die [[Noorweërs]] wat sedert die stigting van die unie hul eie militêre vaandel geëis het. In Swede het die nuwe uniemerk egter redelik ongewild geraak en daarna is minagtend verwys as ''Sillsallaten'' ([[Sweeds]]) of ''Sildesalaten'' ([[Noors]]) na ’n kleurryke gereg van ingelegde haring, versier met rooi beet en appels in ’n radiale patroon. Die bynaam is glo vir die eerste keer gebruik in ’n toespraak deur Lord Brakel by die Sweedse Adelhuis in [[Stockholm]].<ref>Die Brakel-familie is in 1756 in die Sweedse Adelhuis opgeneem en is veral bekend vir hul deelname aan die [[Groot Nordiese Oorlog]] in Finland. C.O. Brakel was ’n sekretaris van die Sweedse Adelhuis (''Riddarhussekreterare'') en sy opmerking is in 1868 in ’n toespraak gemaak.</ref> Gedurende die 19de eeu is ’n aantal bepalings oor die gebruik van Sweedse vlae uitgereik. Die militêre vaandel moes ook deur burgerlike regeringskepe en -geboue soos doeane, haweloodse en die koninklike pos gebruik word. Vir hierdie gebruik sou die militêre vaandel ’n wit veld met ’n goue merk hê: Vir die haweloodse (van 1881 af, gebaseer op ’n 1825-voorstel) ’n anker met ’n ster;<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts skrivelse 1825 till Förvaltningen af sjöärendena om förslag till en särskild lotsflagg''</ref> vir doeane (van 1844 af) met die letter “T” en ’n koninklike kroon daarop;<ref>{{sv}} ''General-tullstyrelsens cirkulär, 26. September 1844, till herrar tulldistriktschefer och tullkamrarne med tillkännagifvande, att en särskild flagga för tullverkets fartyg blifvit av Kongl. Maj:t fastställd.''</ref> vir die koninklike pos (van 1844 af) ’n poshoring met ’n koninklike kroon. Op 7 Mei 1897 is ’n alternatiewe vlag ingevoer. Hierdie dubbelpuntige vlag is gebruik deur regeringskepe en -geboue wat nie die driepuntige militêre vaandel gebruik het nie. Aan die einde van die 19de eeu het die toenemende Noorse ontevredenheid met die unie gelei tot die eis vir ’n terugkeer na die “suiwer” 1821-vlag sonder die uniemerk. Teenstanders van die unie het hierdie vlag begin gebruik jare voordat dit amptelik erken is. In die 1890’s het twee agtereenvolgende sittings van die [[Storting (Noorse parlement)|Noorse parlement]] gestem om die merk te verwyder, maar dié besluit is deur ’n koninklike veto tersyde gestel. Toe die vlagwet in 1898 vir ’n derde keer aangeneem is, moes die koning dit egter goedkeur. Op 12 Oktober 1899 is die uniemerk van die Noorse burgerlike vaandel verwyder. Aangesien die Noorse militêre vaandel volgens die 1814-[[grondwet]] ’n unievaandel moes wees, het die uniemerk op militêre vlae gebly tot die ontbinding van die unie met Swede. “Suiwer” militêre vaandels is op 9 Junie 1905 by vestings en vlootskepe gehys. Die uniemerk het egter tot in 1905 op die Sweedse vlag gebly, toe ’n wet op 28 Oktober 1905 die verwydering van die uniemerk van 1 November 1905 af bepaal het.<ref>{{sv}} ''Lag, den 28. Oktober 1905, om upphäfvande för Sveriges del af den till bestämmande af de genom föreningen emellan Sverige och Norge uppkomna konstitutionella förhållanden antagna riksakt.''</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Swedish and Norwegian merchant flag 1818-1844.svg| {{FIAV|historical}} Sweedse en Noorse burgerlike vaandel met die wit skuinskruis op ’n rooi agtergrond in die skildhoek wat Noorweë verteenwoordig het, 1818 tot 1844 Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} Die uniemerk wat op Sweedse vlae gebruik is in die verhouding 5:4, 1844 tot 1905. Hierdie weergawe van die uniemerk is ook deur die vlote van albei lande as ’n gemeenskaplike vlootvaandel en as hul gemeenskaplike diplomatieke vlag gebruik. Noorse vlae het ’n vierkantige uniemerk op gehad. Lêer:HMS Wasa 1903.jpg| Die Sweedse kuswagskip HSwMS ''Wasa'' vertoon die gemeenskaplike unievlag, 1903 Lêer:Naval Ensign of Sweden (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Vlootvaandel van Swede met die uniemerk, 1844 tot 1905 Lêer:Swedish norwegian union flag.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} Sweedse burgerlike vaandel met die uniemerk in die skildhoek, 1844 tot 1905 Lêer:Flag of Sweden (pre-1906).svg| {{FIAV|historical}} Sweedse burgerlike vaandel sonder die uniemerk, 1 November 1905 tot 21 Junie 1906 </gallery> === Kleurverandering in 1906 === [[Lêer:Color change of the national flag of Sweden.svg|duimnael|Kleurverandering van die Sweedse vlag in 1906]] Ná die ontbinding van die unie in 1905 het die driepuntige vlootvandel ook die Sweedse vlootgeus geword en die gemeenskaplike vlootgeus vervang en die vlagwet van 22 Junie 1906 het die gebruik en ontwerp van die vlag verder bepaal, die kleure is gespesifiseer as ''ljust mellanblå'' (“ligte mediumblou”) en ''guldgul'' (“goudgeel”), ’n afwyking van die voorheen donkerder blouskakering. Die Sweedse staatsvlag is aangepas aan die reghoekige burgerlike vaandel en al die privaat gebruik van die driepuntige vaandel is verbied. ==== Koninklike standaard ==== Die koning en koningin gebruik ’n koninklike standaard met die groter wapenskild. Ander lede van die koninklike huis gebruik ’n koninklike standaard met die kleiner wapenskild. Op vlootskepe word die koninklike standaard saam met ’n gesplete wimpel met die groter wapenskild vertoon. Eweneens word op vlootskepe die standaard van die troonopvolger met ’n gesplete wimpel met die kleiner wapenskild vertoon. Die Sweedse ryksmaarskalk (''Riksmarskalken'') het ’n reeks besluite oor die koninklike standaard van Swede gepubliseer. In ’n besluit van 6 April 1987 is reëls bepaal hoe die koninklike standaard by die Koninklike paleis van Stockholm gebruik moet word.<ref>{{sv}} ''Riksmarskalkens beslut den 6. April 1987, för flaggning.''</ref> * Die Koninklike standaard met die groter wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner sy Majesteit die koning in die ryk is en sy verpligtinge as staatshoof waarneem. * Die Koninklike standaard met die kleiner wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner die koning weens siekte, buitelandse reise of ’n ander rede verhinder word om sy verpligtinge as staatshoof waar te neem; ’n lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn wat nie daardeur verhinder word nie neem die verpligtinge as staatshoof in die hoedanigheid as voorlopige regent waar. * Die “eenvoudige” driepuntige vlag (sonder die wapenskild) word by die Koninklike paleis gehys wanner die [[Riksdag]] kragtens ’n regeringsbevel ’n persoon aangewys het om as voorlopige regent te dien as geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien. Die driepuntige oorlogsvlag word ook by die Koninklike paleis gehys wanner die speaker, of, in sy onvermydelike afwesigheid, een van die adjunkspeakers, volgens ’n regeringsbevel as voorlopige regent dien wanner geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien nie.<ref>Dit is ook een van die koninklike standaarde en beweerings dat die driepuntige oorlogsvaandel hoofsaaklik gekies word omdat die Koninklike Paleis die Paleiswag herberg is is nie korrek nie.</ref> Onder [[Carl XVI Gustaf van Swede|koning Carl XVI Gustaf]], sedert 1973 koning, is die “eenvoudige” driepuntige vlag slegs een keer by die Koninklike paleis gehys. Dit was op 2–3 Julie 1988, toe die koning op ’n privaat besoek was aan [[Wuppertal]], [[Wes-Duitsland]]; terselfdertyd was die [[Bertil van Swede|hertog van Halland]], sy oom en destyds die enigste person in die opvolgingslyn, was op ’n privaat besoek aan [[Sainte-Maxime]], [[Frankryk]]. Gevolglik het die regering die speaker van die Riksdag, [[Ingemund Bengtsson]], vir twee dae as voorlopige regent aangewys. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal standard of Sweden.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die groter wapenskild, gebruik deur die koning en koningin Lêer:Sweden-Royal-flag-lesser-coa.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die kleiner wapenskild, gebruik deur ander lede van die Koninklike huis </gallery> === Privaat gebruik van die staatsvlag === Daar was ’n paar noemenswaardige vrystellings oor die verbod op privaat individue om die staatsvlag te gebruik. Ingevolge die nuwe vlagregulasies van 22 Junie 1906 is al hierdie voorregte beëindig. * Volgens ’n koninklike lasbrief van 31 Oktober 1786 het die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] die reg gehad om die driepuntige oorlogsvaandel in “Indiese waters” te gebruik wanneer dit nie onder onmiddellike beskerming van die Sweedse vloot was nie. In die handelsvloot was daar ’n algemene praktyk om die oorlogsvaandel onwettig te gebruik om aan te dui dat die skip bewapen was.<ref>Een van die oudste bewaarde vlae is ’n tweepuntige vlag uit 1760 by die Maritieme Museum in Stockholm.</ref> * In 1838 is besluit dat privaat skepe wat deur die Koninklike pos gekontrakteer is, ’n dubbelstertvlag moes toon. * Op 27 Februarie 1832 het die Koninklike Sweedse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “O” en ’n hertogkroon daarop (van 1878 af ’n koninklike kroon). * Op 7 Junie 1893 het die Koninklike Gotenburgse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “G K S S“ en ’n ster daarop. == Gebruik buite Swede == Die vlag van Swede verskyn in die wapen van die Finse provinsie [[Suidwes-Finland]]. Die vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], [[Delaware]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is geskoei op die Sweedse vlag in herinnering aan die kortstondige kolonie [[Nieu-Swede]] met die seël van die stad op die kruis se middel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-dewil.html |title=Wilmington, Delaware (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Die vlag van [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], wat ook in die historiese Nieu-Swede geleë is, toon ’n vertikale driekleur pleks van ’n Skandinawiese kruis, maar die kleure blou en geel is gekies in herinnering aan die Sweedse vestiging in die streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-pa-ph.html |title=Philadelphia, Pennsylvania (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n legende is die [[Argentinië|Argentynse]] [[sokker]]klub [[Boca Juniors]] se vlag en kleure geïnspireer deur die vlag van Swede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/ar@cabj.html |title=Club Atletico Boca Juniors (Argentina) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> In die [[Sjanghai]] Internasionale Nedersetting bevat die vlag van die Sjanghai Munisipale Raad ’n skild waarop die Sweedse burgerlike vaandel van 1844 geïnkorporeer is. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the City of Wilmington.png| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]] Lêer:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Philadelphia]] Lêer:Flag of the Shanghai International Settlement.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Sjanghai Munisipale Raad, Sjanghai Internasionale Nedersetting </gallery> == Vlagprotokol == [[Lêer:Riksdagshuset2014.jpg|duimnael|Die vlag van Swede voor die Ryksdaggebou in Stockholm]] [[Lêer:Flags at half mast in Göteborg because of Örebro shooting (cropped).jpg|duimnael|Vlae van Swede op halfstok ná die 2025-skoolskietery in Örebro]] Wanner die vlag aan ’n alleenstaande vlagpaal gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n kwart is van die vlagpaal se hoogte. Wanner die vlag aan ’n vlagpaal by ’n gebou gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n derde is van die vlagpaal se hoogte.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |title=Parad 2: Flaggor, fälttecken & heraldik |publisher=Sweedse Gewapende Magte |accessdate=26 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210626172819/https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |archive-date=26 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> Die tye en reëls vir die hys en stryk van die Sweedse vlag is soos volg:<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggningstider |title=Flaggningstider |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716101130/https://riksarkivet.se/flaggningstider |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live}}</ref> * Tussen 1 Maart en 31 Oktober kan die vlag vanaf 08h00 gehys word. * Tussen 1 November en 28/29 Februarie kan die vlag vanaf 09h00 gehys word. * Die vlag sal teen sononder, maar op die laatste 21h00 gestryk word. * As die vlag verlig is kan dit bly hang self ná sondonder. As die vlag nie meer in ’n vertoonbare toestand is nie, moet dit weggegooi word deur dit op ’n respekvolle manier te verbrand of aan die vervaardiger teruggestuur word vir wegdoening. Privaatburgers is nie verplig om die vlag op amptelike vlagdae te hys nie, maar hulle word aangemoedig om dit wél te doen. Afgesien van die vlagdae in Swede kan almal natuurlik die vlag hys wanneer daar ’n rede is vir feesviering in die gesin of andersins.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggdagar |title=Flaggdagar i Sverige |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=6 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606095011/https://riksarkivet.se/flaggdagar |archive-date=6 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> === Vlagdae === Volgens ’n verordening deur die Sweedse regering is daar ’n aantal amptelike vlagdae waartydens die Sweedse vlag by openbare vlagpale en geboue gehys word.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |title=Förordning (1982:270) om allmänna flaggdagar |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=2 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802072814/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |archive-date=2 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> Die hys van die Sweedse vlag by privaat vlagpale op hierdie dae word sterk aangemoedig, maar dit is nie verpligtend nie. Die tyd van die dag waarop die vlag gehys en gestryk word, word oor die algemeen bepaal deur die posisie van die son, maar daar is ook riglyne wat deur militêre tradisie bepaal word. Die vlag word [[somer]]s om 08h00 en [[winter]]s om 09h00 gehys en met sononder gestryk, maar nooit later as 21h00 nie. In dele van Swede noord van die [[Arktiese Sirkel]] verrys die son vir ’n aantal weke nie oor die horison nie. Byvoorbeeld wapper die vlag in die noordelike stad [[Kiruna]] van 09h00 tot 11h50.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |title=Riktlinjer för flaggning – Vid kommunala byggnader i Kiruna kommun |publisher=Kiruna |accessdate=2 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202103205/https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |archive-date=2 Desember 2022}}</ref> {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Sweedse naam !! Opmerkings |- | 1 Januarie || [[Nuwejaarsdag]] || ''Nyårsdagen'' |- | 28 Januarie || Naamdag van die koning || ''Konungens namnsdag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 12 Maart || Naamdag van die kroonprinses || ''Kronprinsessans namnsdag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | Eerste Sondag ná die eerste volmaan op of ná 21 Maart || [[Paasfees|Paassondag]] || ''Påskdagen'' || |- | 30 April || Koning se verjaardag || ''Konungens födelsedag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 1 Mei || [[Werkersdag]] || ''Första maj'' || |- | 29 Mei || Veteranedag || ''Veterandagen'' || |- | Sewende Sondag ná Paassondag || [[Pinkster]] || ''Pingstdagen'' || 50 dae ná Paasfees |- | 6 Junie || [[Nasionale Dag van Swede]] en Vlagdag || ''Sveriges nationaldag'', ''svenska flaggans dag'' || Vlagdag sedert ca. 1900, sedert 1983 amptelik as nasionale dag gevier, vakansiedag sedert 2005 |- | Saterdag tussen 20 en 26 Junie || [[Midsomerfees]] || ''Midsommardagen'' || |- | 14 Julie || Victoriadag || ''Kronprinsessans födelsedag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | 8 Augustus || Naamdag van die koningin || ''Drottningens namnsdag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | Tweede Sondag van September tydens verkiesingsjare || Verkiesingsdag || ''Dag för val i hela riket till riksdagen'' || Verkiesings word al om die vier jaar gehou |- | 24 Oktober || [[Verenigde Nasies]]-dag || ''FN-dagen'' || |- | 6 November || [[Gustav II Adolf]]-dag || ''Gustav Adolfsdagen'' || Slag van Lützen (1632) |- | 10 Desember || [[Nobelprys]]dag || ''Nobeldagen'' || Die Nobelprysseremonie |- | 23 Desember || Koningin se verjaardag || ''Drottningens födelsedag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | 25 Desember || [[Kersfees|Kersdag]] || ''Juldagen'' || |} == Wimpels == [[Lêer:Pendón sueco en Visby.jpg|duimnael|’n Sweedse wimpel]] Wimpels is ’n redelik algemene Nordiese en Skandinawiese tradisie. ’n Wimpel kan gehys word op enige dag wat nie ’n amptelike vlagdag is nie en dit is meestal ’n manier om aan te dui dat die “baas van die huis” tuis is of bloot ter versiering. Gevolglik is wimpels gewoonlik meer algemeen sigbaar as die onderskeidelike nasionale vlag van die land. Hierdie wimpels het ’n lang, smal, driehoekige vorm, gewoonlik ’n derde tot die helfte van die lengte van die vlagpaal. In sommige lande word wimpels ook gebruik om die windrigting te bepaal. Anders as die nasionale vlag, wat gewoonlik ’n bepaalde tydsraamwerk het waartydens dit amptelik gedurende die dag gehys kan word, word wimpels as meer informeel beskou en kan hulle heeldag en nag gehys word totdat hulle verslyt is. Die Sweedse wimpel is soos ’n gelykbenige driehoek gevorm (om rafels te voorkom word dit soms soos ’n gelykbenige trapesium gevorm) bestaande uit twee horisontale bane in blou bo en geel onder. Die Nasionale Argief van Swede bevel aan dat sy lengte 1⁄3 van die vlagpaal se hoogte is. Daar is ook ’n nieamptelike weergawe van die wimpel wat soos die nasionale vlag lyk met ’n geel kruis op ’n blou veld wat liefs nie gebruik moet word nie.<ref name="vim" /><ref>{{sv}} {{cite web |url=https://nationaldagen.se/start/flaggan/flaggregler-och-flaggtyper/ |title=Reglerna enkla att följa: Behandla flaggan med respekt |publisher=Stiftelsen Sveriges Nationaldag |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Pennant of Sweden.svg| Sweedse wimpel Lêer:Swedish-Pennant with cross.png| Nieamptelike weergawe met kruis Lêer:Kven-Pennant.png| Wimpel van die [[Kven]] Lêer:Sami-Peoples-Vimpel-Pennant-Flag.png| Wimpel van die [[Sami]] Lêer:ForestFinn-Pennant.png| Wimpel van die [[Woudfinne]] </gallery> == Ander vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Gotlands län vapenflagga.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag van [[Gotland]] Lêer:Flag of Gotland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van Gotland Lêer:Flag of Oland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van [[Öland]] </gallery> == Subnasionale vlae == === Etniese vlae === Swede se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Sverigefinskaflaggan.svg| Vlag van die Finssprekende minderheid in Swede<ref>{{se}} {{cite web |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/sverigefinnarna-firar-med-egen-flagga |title=Sverigefinnarna firar med egen flagga |publisher=Sveriges Radio |date=22 Februarie 2019 |accessdate=7 Julie 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Lêer:Flag of the Kven people.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Kven]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/sapmi/endelig-et-felles-flagg-for-kvenene-1.13521954 |title=Endelig et felles flagg for kvenene |publisher=[[NRK]] |date=18 Mei 2017 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Sami flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Sami]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://snl.no/samisk_flagg |title=samisk flagg |publisher=Store norske leksikon |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Flag of Tornedalians (2007).svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Tornedal]] Lêer:Forest Finns flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Woudfinne<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/skogfinner-har-na-fatt-eget-flagg-1.16236883 |title=Skogfinner har nå fått eget flagg |publisher=[[NRK]] |date=29 Desember 2022 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> </gallery> === Munisipale vlae === Sommige van die Sweedse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Gothenburg.svg| [[Gotenburg]] Lêer:Flag of Malmö.svg| [[Malmö]] Lêer:Flag of Stockholm.svg| [[Stockholm]] </gallery> == Verwante vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Denemarke]] Lêer:Flag of Finland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Finland]] Lêer:Flag of Norway.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Noorweë]] Lêer:Flag of Iceland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ysland]] Lêer:Flag of Åland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Åland]] Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Faroëreilande]] </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Du gamla, Du fria]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{sv}} {{cite book |author=Svante Svärdström |title=Rikets vapen och flagga |publisher=Koninklike Wapenkamer |location=Stockholm |year=1960 |pages=23–48}} * {{sv}} {{cite book |author=Leif Törnquist |title=Svenska flaggans historia |publisher=Medströms Förlag |location=Stockholm |year=2008}} * {{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/arkivera-och-forvalta/heraldik-och-statssymboler/sveriges-flagga |title=Sveriges flagga |publisher=Nasionale Argief van Swede|accessdate=7 Julie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Sweden|Vlae van Swede}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/se.html Swede] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Sweden|title=Flag of Sweden|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Julie 2025}} {{Europavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Sweden}} [[Kategorie:Swede]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Swede]] s3b2am4309oxoecl75g4yvv4d6qr0ui 0 450635 2918886 2823126 2026-07-23T09:18:40Z JMK 649 +kat 2918886 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|duimnael|KI-gegenereerde beeld van 'n "Garnaal Jesus" is 'n algemeen gebruikte voorbeeld van KI-slop.<ref>{{cite news|last1=Notopoulos|first1=Katie|title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus?|url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6|access-date=4 October 2024|work=Business Insider}}</ref>]] '''Kunsmatige-intelligensie-slop''' of '''KI-slop''' (soms ook beskryf as '''KI-konkoksie''' en '''KI-brousel''', [[Engels]] ''AI slop'') dikwels eenvoudig '''slop''' (vuil afvalwater), is 'n informele term wat gebruik word om te verwys na laegehalte, massavervaardigde inhoud wat met behulp van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) gegenereer is. Hierdie tipe inhoud sluit dikwels artikels, beelde, video's of selfs sagteware in wat vinnig en met minimale menslike ingryping geskep is.<ref name="Hern-2024">{{Cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=2024-05-19 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=2024-09-28 |work=The Guardian}}</ref><ref name="Read-2024">{{Cite web |last=Read |first=Max |date=2024-09-25 |title=Drowning in Slop |url=https://nymag.com/intelligencer/article/ai-generated-content-internet-online-slop-spam.html |access-date=2024-09-28 |website=Intelligencer |language=en}}</ref><ref name="NYT-2024">{{Cite web |date=24 Julie 2024 |title=How Long Will A.I.'s 'Slop' Era Last? |url=https://www.nytimes.com/2024/07/24/opinion/ai-annoying-future.html |website=The New York Times}}</ref> Kritici gebruik die term om die vloed van onakkurate, oppervlakkige of inhoudslose KI-produkte aan te dui wat die digitale omgewing begin oorstroom. Die term, wat in die 2020's geskep is, het 'n pejoratiewe konnotasie soortgelyk aan "''spam''",<ref name="Read-2024" /> en gebruik figuurlike taal soortgelyk, wat voortspruit uit ongewenste kos. Alhoewel nie alle KI-gegenereerde inhoud as problematies beskou word nie, is KI-slop veral onder kritiek wanneer dit gebruik word om gebruikers te mislei, advertensie-inkomste te genereer, of [[soekenjin]]s te manipuleer. Dit is al verskeie kere gedefinieer as "digitale rommel", "vullerinhoud wat deur KI-instrumente geproduseer word wat spoed en kwantiteit bo inhoud en kwaliteit prioritiseer",<ref name="Hughes-2024">{{Cite web |last=Hughes |first=Johnny |date=2024-09-03 |title=How Businesses Can Avoid AI Slop |url=https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/how-businesses-can-avoid-ai-slop/478715 |access-date=2024-09-28 |website=Entrepreneur |language=en}}</ref> en "slordige of ongewenste KI-inhoud in [[sosiale media]], [[kuns]], [[boek]]e en, toenemend, in soekresultate."<ref name="NYT-2024a" /> Jonathan Gilmore, 'n filosofieprofessor aan die City University of New York, beskryf die materiaal as in 'n "ongelooflik banale, realistiese styl" wat maklik is vir die kyker om te verwerk.<ref>{{Cite news |date=2024-06-30 |title=The deluge of bonkers AI art is literally surreal |url=https://www.washingtonpost.com/style/of-interest/2024/06/30/ai-art-facebook-slop-artificial-intelligence/ |access-date=2024-09-29 |newspaper=Washington Post |language=en}}</ref> ==Oorsprong van die term== Soos vroeë [[groottaalmodel]]le (GTMe) en beelddiffusiemodelle die skep van hoë-volume maar lae-gehalte geskrewe inhoud en beelde versnel het, het bespreking onder [[joernalis]]te en op sosiale platforms begin oor die gepaste term vir die toestroming van materiaal. Voorgestelde terme het ingesluit "KI-vullis", "KI-besoedeling" en "KI-gegenereerde skuim".<ref name="NYT-2024" /> Vroeë gebruike van die term "slop" as 'n beskrywer vir laegraadse KI-materiaal het blykbaar gekom in reaksie op die vrystelling van KI-beeldgenerators in 2022. Die vroeë gebruik daarvan is opgemerk onder [[4chan]]-, [[Hacker News]]- en [[YouTube]]-kommentators as 'n vorm van binne-groep-sleng.<ref name="NYT-2024a" /> Die Britse rekenaarprogrammeerder Simon Willison word erken as 'n vroeë voorstander van die term slop in die hoofstroommedia<ref name="Hern-2024" /><ref name="NYT-2024a">{{Cite web |date=11 Junie 2024 |title=First Came 'Spam.' Now, With A.I., We've Got 'Slop' |url=https://www.nytimes.com/2024/06/11/style/ai-search-slop.html |archive-date= |website=The New York Times}}</ref> nadat hy dit in Mei 2024 op sy persoonlike [[webjoernaal]] gebruik het.<ref>{{Cite web |title=Slop is the new name for unwanted AI-generated content |url=https://simonwillison.net/2024/May/8/slop/ |access-date=2024-10-04 |website=simonwillison.net |language=en-gb}}</ref> Hy het egter gesê dat dit lank voor hy ‘n oproep om die gebruik van die term reeds in gebruik was.<ref name="NYT-2024a" /> Die term het in die tweede kwartaal van 2024 toenemend gewild geword, deels as gevolg van [[Google]] se gebruik van sy Gemini KI-model om reaksies op soeknavrae te genereer,<ref name="NYT-2024a" /> en is wyd gekritiseer in media-opskrifte gedurende die vierde kwartaal van 2024.<ref name="Hern-2024" /><ref name="Read-2024" /> ==Op sosiale media== [[Lêer:AI-generated veteran birthday sign image.png|duimnael|Beeld gegenereer met behulp van 'n aanwysing wat ontwerp is om 'n Amerikaanse gehoor te lok, van 'n Hindi-taal vraag: "Amerikaanse soldaat veteraan hou kartonbord vas wat sê 'vandag is my verjaarsdag, hou asseblief daarvan' beseer in geveg veteraan oorlog Amerikaanse vlag"<ref name="Read-2024"/>]] KI-beeld- en video-slop het op sosiale media versprei, deels omdat dit inkomste genereer vir sy skeppers op [[Facebook]] en [[TikTok]], met die voorkoms wat Facebook veral raak. Dit motiveer individue van [[ontwikkelende land]]e om beelde te skep wat gehore in die [[Verenigde State]] lok, wat hoër advertensietariewe betaal.<ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Tang |first1=Jiaru |last2=Wikström |first2=Patrik |date=2024-09-19 |title='Side job, self-employed, high-paid': behind the AI slop flooding TikTok and Facebook |url=https://theconversation.com/side-job-self-employed-high-paid-behind-the-ai-slop-flooding-tiktok-and-facebook-237638 |access-date=2024-09-29 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref> Die joernalis Jason Koebler het gespekuleer dat die bisarre aard van sommige van die inhoud moontlik te wyte is aan die skeppers wat [[Hindi]]-, [[Oerdoe]]- en [[Viëtnamees|Viëtnames]]e aanwysings gebruik (tale wat onderverteenwoordig is in die model se opleidingsdata), of onreëlmatige spraak-na-teks-metodes gebruik om hul bedoelings in [[Engels]] te vertaal.<ref name="Koebler-2024"/> In 'n onderhoud met New York-tydskrif het 'n Keniaanse skepper van KI-slop beskryf hoe hy [[ChatGPT]]-aanwysings soos ''"WRITE ME 10 PROMPT picture OF JESUS WHICH WILLING BRING HIGH ENGAGEMENT ON FACEBOOK"'', gee, en dan daardie geskepte aanwysings in 'n teks-na-beeld KI-diens soos Midjourney invoer.<ref name="Read-2024"/> ==In die politiek== In Augustus 2024 het ''The Atlantic'' opgemerk dat KI-slop geassosieer word met die politieke [[Regs (politiek)|regses]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], wat dit gebruik het vir trolplasings en woedeplasings op sosiale media, met die tegnologie wat "goedkoop, vinnige, op navraag voer vir inhoud" bied.<ref>{{Cite web |last=Warzel |first=Charlie |date=2024-08-21 |title=The MAGA Aesthetic Is AI Slop |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2024/08/trump-posts-ai-image/679540/ |access-date=2024-09-29 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> KI-slop word gereeld in politieke veldtogte gebruik in 'n poging om aandag te trek deur middel van woedeplasings.<ref>{{Cite web |last=Warzel |first=Charlie |date=2024-10-21 |title=The Slop Candidate |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2024/10/donald-trump-mcdonalds/680324/ |access-date=2025-03-23 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> In Augustus 2024 het [[Donald Trump]] 'n reeks KI-gegenereerde beelde op sy sosiale mediaplatform, Truth Social, geplaas wat aanhangers van die sangeres [[Taylor Swift]] in "''Swifties for Trump''" [[T-hemp|T-hemde]] uitgebeeld het, sowel as 'n foto van die sangeres self wat Trump se presidensiële veldtog in 2024 ondersteun. Die beelde het ontstaan uit die konserwatiewe [[Twitter]]-rekening @amuse, wat talle KI-slopbeelde geplaas het wat gelei het tot die 2024-verkiesing in die Verenigde State, wat gedeel is deur ander hoëprofielfigure binne die Amerikaanse [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]], soos [[Elon Musk]], wat die gebruik van generatiewe KI in die openbaar onderskryf het, wat hierdie assosiasie verder versterk.<ref>{{Cite news |last=Robins-Early |first=Nick |date=2024-08-26 |title=How did Donald Trump end up posting Taylor Swift deepfakes? |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/aug/24/trump-taylor-swift-deepfakes-ai |access-date=2025-03-23 |work=The Guardian}}</ref> In die nasleep van Orkaan Helene in die Verenigde State het lede van die Republikeinse Party 'n KI-gegenereerde beeld van 'n jong meisie wat 'n hondjie in 'n vloed vashou, versprei en dit as bewys gebruik van president [[Joe Biden]] se mislukking om op die ramp te reageer.<ref>{{Cite web |date=2024-10-04 |title=Gullible Trump Cronies Losing Their Minds Over Fake AI Slop on Twitter |url=https://www.yahoo.com/news/gullible-trump-cronies-losing-minds-131558726.html |access-date=2024-10-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last1=Field |first1=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> Sommige, soos Trump-ondersteuner Amy Kremer, het die beeld op sosiale media gedeel, maar erken dat dit nie eg was nie.<ref>{{cite web |date=8 Oktober 2024 |title=Hurricane Helene and the 'Fuck It' Era of AI-Generated Slop |url= https://www.404media.co/hurricane-helene-and-the-fuck-it-era-of-ai-generated-slop/ |last=Koebler |first=Jason |website=404 Media |access-date=15 Oktober 2024}}</ref><ref>{{cite web |date=10 Oktober 2024 |title= I'M RUNNING OUT OF WAYS TO EXPLAIN HOW BAD THIS IS |url= https://www.theatlantic.com/technology/archive/2024/10/hurricane-milton-conspiracies-misinformation/680221/ |last=Warzel |first=Charlie |website=The Atlantic |access-date=15 Oktober 2024}}</ref> ==In advertensies== [[Lêer:Coca-Cola AI ad - truck with misspelled logo.png|links|duimnael|Skermgreep van een van die KI-ondersteunde Coca-Cola-vakansie-advertensies, wat die Coca-Cola-logo verkeerd gespel as "Coca-Coola" wys.]] In November 2024 het [[Coca-Cola]] kunsmatige intelligensie gebruik om drie advertensies te skep as deel van hul jaarlikse vakansieveldtog. Hierdie video's is onmiddellik met negatiewe ontvangs van beide toevallige kykers en kunstenaars ontvang;<ref>{{Cite web |last=Stedman |first=Alex |date=2024-11-16 |title=Coca-Cola's New AI-Generated Holiday Ad Slammed as 'Soulless' and 'Embarrassing': 'This Is Such Slop' |url=https://www.ign.com/articles/coca-colas-new-ai-generated-holiday-ad-slammed-as-soulless-and-embarrassing-this-is-such-slop |access-date=2025-01-05 |website=IGN |language=en}}</ref> die animator Alex Hirsch, die skepper van Gravity Falls, het die maatskappy se besluit gekritiseer om nie menslike kunstenaars aan te stel om die advertensie te skep nie.<ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |title=Coca-Cola causes controversy with AI-generated ad |url=https://www.nbcnews.com/tech/innovation/coca-cola-causes-controversy-ai-made-ad-rcna180665 |access-date=2025-01-05 |website=NBC News |language=en}}</ref> In reaksie op die negatiewe terugvoer het die maatskappy hul besluit om generatiewe kunsmatige intelligensie te gebruik, verdedig deur te sê dat "Coca-Cola altyd toegewy sal bly aan die skep van die hoogste vlak van werk op die kruispunt van menslike kreatiwiteit en tegnologie".<ref>{{Cite news |last=Vadukul |first=Alex |date=2024-11-20 |title=Coca-Cola's Holiday Ads Trade the 'Real Thing' for Generative A.I. |url=https://www.nytimes.com/2024/11/20/style/coca-cola-holiday-ads-ai.html |access-date=2025-01-05 |work=The New York Times}}</ref> In Maart 2025 is [[Paramount Pictures]] gekritiseer vir die gebruik van KI-skripte en -vertelling in 'n [[Instagram]]-video wat die rolprent ''Novocaine'' bevorder.<ref>{{Cite web |date=2025-03-10 |title=Paramount skips voice actors, opting for shockingly bad AI slop in 'Novocaine' film promo |url=https://www.tweaktown.com/news/103797/paramount-skips-voice-actors-opting-for-shockingly-bad-ai-slop-in-novocaine-film-promo/index.html |access-date=2025-03-24 |website=TweakTown |language=en-US}}</ref> Die advertensie gebruik 'n robotiese KI-stem in 'n styl soortgelyk aan lae-gehalte KI-spamvideo's wat deur inhoudsplase vervaardig word. A24 het soortgelyke terugslag ontvang vir die vrystelling van 'n reeks KI-gegenereerde plakkate vir die 2024-film ''Civil War''. Een plakkaat blyk 'n groep soldate in 'n tenkagtige vlot uit te beeld wat voorberei om op 'n groot [[swaan]] te vuur, 'n beeld wat nie die gebeure van die film weerspieël nie.<ref>{{Cite web |last=Maker |first=Paul |date=2025-01-09 |title=AI slop: what Labour, Spotify and Coca-Cola can teach us in 2025 |url=https://www.raconteur.net/technology/ai-slop-flops-2025-oped |access-date=2025-03-24 |website=Raconteur |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shankar |first=Bradly |date=2024-04-18 |title=A24's lacklustre Civil War ads are the latest example of AI-generated slop |url=https://mobilesyrup.com/2024/04/18/a24-ai-generated-ads-criticism-civil-war/ |access-date=2025-03-24 |website=MobileSyrup |language=en}}</ref> [[Lêer:Tralalero Tralala.webp|duimnael|Tralalero Tralala,  een van die gewildste karakters in die Italiaanse ''Brainrot''-memes.]] In dieselfde maand het Activision verskeie advertensies en plakkate vir vals videospeletjies soos "''Guitar Hero Mobile''", "''Crash Bandicoot: Brawl''" en "''Call of Duty: Zombie Defender''" geplaas, wat almal met behulp van generatiewe KI op platforms soos Facebook en Instagram gemaak is, wat baie as KI-slop bestempel het.<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2025-03-03 |title=Activision accused of "AI slop" yet again, this time for new Guitar Hero |url=https://www.eurogamer.net/activision-accused-of-ai-slop-yet-again-this-time-for-new-guitar-hero |access-date=2025-03-27 |website=Eurogamer.net |language=en}}</ref> Die doel van die plasings is later verklaar om as 'n opname te dien vir belangstelling in moontlike titels deur die maatskappy.<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2025-03-04 |title=Activision "AI slop" Guitar Hero advert is market research for a fake game that doesn't exist and maybe never will |url=https://www.eurogamer.net/activision-ai-slop-guitar-hero-advert-is-market-research-for-a-fake-game-that-doesnt-exist-and-maybe-never-will |access-date=2025-03-27 |website=Eurogamer.net |language=en}}</ref> Die Italiaanse “brainrot” [[Meem|memes]]-tendens is wyd deur adverteerders aangeneem om by jonger gehore aan te pas.<ref>{{Cite web |date=15 April 2025 |title=Why Brands Are Embracing 'Italian Brainrot' to Go Viral on TikTok and Win Over Gen Z |url=https://www.news10.com/business/press-releases/ein-presswire/803101615/why-brands-are-embracing-italian-brainrot-to-go-viral-on-tiktok-and-win-over-gen-z/ |website=News 10 ABC |access-date=26 Junie 2025 |archive-date=29 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629062109/https://www.news10.com/business/press-releases/ein-presswire/803101615/why-brands-are-embracing-italian-brainrot-to-go-viral-on-tiktok-and-win-over-gen-z/ |url-status=dead }}</ref> ==In geleentheidslyste== Fantastiese promosiegrafika vir die 2024 ''Willy's Chocolate Experience''-geleentheid, wat gekenmerk is as "KI-gegenereerde slop",<ref>{{cite news |last1=Currie |first1=Richard |title=Willy Wonka event leaves bitter taste with artificially sweetened promises |url=https://www.theregister.com/2024/02/28/wonka_ai_hellhole/ |access-date=4 November 2024 |work=The Register |date=28 Februarie 2024}}</ref> het gehore mislei om 'n geleentheid by te woon wat in 'n swak versierde pakhuis gehou is. Kaartjies is bemark deur Facebook-advertensies wat KI-gegenereerde beelde wys, sonder egte foto's van die lokaal.<ref>{{cite magazine |last1=Murphy |first1=Chris |title="Willy's Chocolate Experience" Nightmare: What Went Wrong? |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/willys-chocolate-experience-nightmare-what-went-wrong |access-date=4 November 2024 |magazine=Vanity Fair |date=29 Februarie 2024}}</ref> In Oktober 2024 is berig dat duisende mense bymekaargekom het vir 'n nie-bestaande [[Halloween]]-parade in [[Dublin]] as gevolg van 'n plasing op 'n webwerf vir versamelingslyste, MySpiritHalloween.com, wat KI-gegenereerde inhoud gebruik het.<ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Barney |date=1 November 2024 |title=Chaos in Dublin as thousands turn up for AI 'hoax' Halloween parade that didn't exist |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/dublin-fake-halloween-parade-ireland-ai-advert-b2639505.html |access-date=1 November 2024 |work=The Independent |language=en}}</ref><ref name="NYT-2024b">{{Cite news |date=1 November 2024 |title=All Trick, No Treat: Dublin Crowds Turn Up for Halloween Parade That Wasn't |url=https://www.nytimes.com/2024/11/01/world/europe/fake-halloween-parade-dublin.html |work=The New York Times}}</ref> Die lys het viraal gegaan op TikTok en Instagram.<ref>{{cite news |last1=Fleck |first1=Holly |title=Dublin: Halloween parade listing 'mistake' says website owner |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/czd5319pz2ro |access-date=14 November 2024 |work=BBC News |date=2 November 2024}}</ref> Terwyl 'n soortgelyke parade in [[Galway]] gehou is, en Dublin in vorige jare parades aangebied het, was daar geen parade in Dublin in 2024 nie.<ref name="NYT-2024b" /> Een ontleder het die webwerf, wat blykbaar KI-gegenereerde personeelfoto's gebruik het, gekarakteriseer as waarskynlik kunsmatige intelligensie "om vinnig en goedkoop inhoud te skep waar geleenthede gevind word".<ref>{{cite news |last1=O'Shea |first1=Kerry |date=31 October 2024 |title=All trick no treat - "Hoax" Halloween parade draws big crowds to Dublin's O'Connell St |url=https://www.irishcentral.com/news/dublin-halloween-parade |access-date=1 November 2024 |work=IrishCentral.com |language=en}}</ref> Die webwerf se eienaar het gesê: "Ons het ChatGPT gevra om die artikel vir ons te skryf, maar dit was nie ChatGPT op sigself nie." In die verlede het die webwerf nie-bestaande geleenthede verwyder toe hulle deur hul lokale gekontak is, maar in die geval van die Dublin-parade het die webwerf-eienaar gesê dat "niemand berig het dat hierdie een nie sou gebeur nie". MySpiritHalloween.com het hul bladsy opgedateer om te sê dat die parade "gekanselleer" is toe hulle van die probleem bewus geword het.<ref>{{Cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |title=The Guy Behind the Fake AI Halloween Parade Listing Says You've Got It All Wrong |url=https://www.wired.com/story/ai-halloween-parade-listing-dublin-interview/ |access-date=2024-11-03 |magazine=Wired |issn=1059-1028}}</ref> ==In boeke== Aanlyn boekverkopers en [[biblioteek]]verskaffers het nou baie titels wat deur KI geskryf is en nie deur bibliotekarisse in versamelings saamgestel is nie. Die digitale mediaverskaffer Hoopla, wat biblioteke van [[e-boek]]e en aflaaibare inhoud voorsien, het generatiewe KI-boeke met fiktiewe outeurs en twyfelagtige gehalte, wat biblioteke geld kos wanneer dit deur niksvermoedende gebruikers uitgeleen word.<ref>{{Cite web |last=Maiberg |first=Emanuel |date=2025-02-04 |title=AI-Generated Slop Is Already In Your Public Library |url=https://www.404media.co/ai-generated-slop-is-already-in-your-public-library-3/ |access-date=2025-02-06 |website=404 Media |language=en}}</ref> ==In videospeletjies== Die 2024-videospeletjie ''Call of Duty: Black Ops 6'' bevat bates wat deur kunsmatige intelligensie gegenereer is. Sedert die speletjie se aanvanklike vrystelling het baie spelers Treyarch en Raven Software daarvan beskuldig dat hulle KI gebruik om bates in die speletjie te skep, insluitend laaiskerms, embleme en telefoonkaartjies. 'n Spesifieke voorbeeld was 'n laaiskerm vir die zombie-spelmodus wat "Necroclaus" uitgebeeld het, 'n zombie-Kersvader met ses vingers aan een hand, 'n beeld wat ook ander onreëlmatighede gehad het.<ref>{{Cite web |last=Yin-Poole |first=Wesley |date=2024-12-09 |title=Call of Duty Fans Give Black Ops 6's Zombie Santa Loading Screen the Finger Amid 'AI Slop' Backlash |url=https://www.ign.com/articles/call-of-duty-fans-give-black-ops-6s-zombie-santa-loading-screen-the-finger-amid-ai-slop-backlash |access-date=2025-02-26 |website=IGN |language=en}}</ref> Die vorige inskrywing in die ''Call of Duty''-franchise is ook daarvan beskuldig dat hy KI-gegenereerde skoonheidsmiddels verkoop het.<ref>{{Cite web |last=Yin-Poole |first=Wesley |date=2024-07-24 |title=Activision Reportedly Sold an AI-Generated Call of Duty: Modern Warfare 3 Cosmetic |url=https://www.ign.com/articles/activision-reportedly-sold-an-ai-generated-call-of-duty-modern-warfare-3-cosmetic |access-date=2025-02-26 |website=IGN |language=en}}</ref> In Februarie 2025 het Activision ''Black Ops 6'' se gebruik van generatiewe kunsmatige intelligensie onthul om te voldoen aan Valve se beleide oor KI-gegenereerde of ondersteunde produkte op [[Steam (Diens)|Steam]]. Activision verklaar op die speletjie se produkbladsy op Steam dat "Ons span generatiewe KI-gereedskap gebruik om te help om sommige in-speletjie-bates te ontwikkel."<ref>{{Cite web |date=2025-02-25 |title=Call Of Duty Discloses AI Slop After Months Of Players Complaining |url=https://kotaku.com/black-ops-6-ai-calling-card-loading-screen-blops-6-cod-1851766313 |access-date=2025-02-26 |website=Kotaku |language=en}}</ref> ''Foamstars'', 'n multispeler-derdepersoonskieter wat in 2024 deur Square Enix vrygestel is, bevat in-speletjie-musiek met omslagkuns wat met Midjourney gegenereer is. Square Enix het die gebruik van KI bevestig, maar die besluit verdedig deur te sê dat hulle met kunsmatige intelligensietegnologieë wou "eksperimenteer" en beweer dat die gegenereerde bates "ongeveer 0.01% of selfs minder" van die speletjie-inhoud uitmaak.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=PlayStation Exclusive Foamstars Has AI-Generated Art, Square Enix Confirms |url=https://www.ign.com/articles/playstation-exclusive-foamstars-has-ai-generated-art-square-enix-confirms |access-date=2025-03-31 |website=IGN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-01-16 |title=Square Enix "dabbled" with AI technology for Foamstars |url=https://www.eurogamer.net/square-enix-dabbled-with-ai-technology-for-foamstars |access-date=2025-03-31 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Parrish |first=Ash |date=2024-01-16 |title=Square Enix says it used AI art in upcoming Foamstars game |url=https://www.theverge.com/2024/1/16/24040124/square-enix-foamstars-ai-art-midjourney |access-date=2025-03-31 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> Voorheen, op 1 Januarie 2024, het Square Enix se president, Takashi Kiryu, in 'n nuwejaarsbrief verklaar dat die maatskappy "aggressief sal wees in die toepassing van KI en ander voorpunttegnologieë op beide [hul] inhoudontwikkeling en [hul] uitgewersfunksies".<ref>{{Cite web |last=Bankhurst |first=Adam |date=2024-01-01 |title=Square Enix President States the Company Will Be 'Aggressive in Applying AI' |url=https://www.ign.com/articles/square-enix-president-states-the-company-will-be-aggressive-in-applying-ai |access-date=2025-04-24 |website=IGN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nightingale |first=Ed Nightingale (Deputy News) |date=2024-01-02 |title=Square Enix intends to be "aggressive in applying AI", says CEO |url=https://www.eurogamer.net/square-enix-intends-to-be-aggressive-in-applying-ai-says-ceo |access-date=2025-04-24 |website=Eurogamer.net |language=en}}</ref> In 2024 het Rovio Entertainment 'n demonstrasie van 'n mobiele speletjie genaamd ''Angry Birds: Block Quest'' op [[Android]] vrygestel. Die speletjie het KI-gegenereerde beelde vir die laai van skerms en agtergronde bevat.<ref>{{Cite web |last=Kalita |first=Parash Jyoti |date=2024-11-01 |title=Angry Birds Block Quest: Rovio's latest title in the franchise has soft-launched for Android in the US |url=https://gamingonphone.com/news/angry-birds-block-quest-has-soft-launched-for-android-in-the-us/ |access-date=2025-05-09 |website=GamingonPhone |language=en-US}}</ref> Dit is hewig gekritiseer deur spelers, wat dit "slopware" genoem het en Rovio se gebruik van KI-beelde afgekeur het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-02 |title=Angry Birds Block Quest Soft Launches on Android, Sparking Debate Over Generative AI Content - |url=https://games.mxdwn.com/news/angry-birds-block-quest-soft-launches-on-android-sparking-debate-over-generative-ai-content/ |access-date=2025-05-09 |website=mxdwn Games |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Angry Birds Block Quest - Soft launch for Android in the US |url=https://daikama.com/news/angry-birds-block-quest-soft-launch-for-android-in-the-us/ |access-date=2025-05-09 |language=en-US}}</ref> Dit is uiteindelik gestaak. en verwyder uit die Play Store. ==In film en televisie== Sommige films het kritiek ontvang omdat hulle KI-gegenereerde inhoud ingesluit het. Die film ''Late Night with the Devil'' was opmerklik vir sy gebruik van KI, wat sommige gekritiseer het as KI-slop.<ref>{{Cite web |date=2024-04-19 |title=Shudder Just Quietly Released the Most Controversial Thriller of the Year |url=https://www.inverse.com/entertainment/late-night-with-the-devil-shudder-streaming-ai-art |access-date=2025-03-24 |website=Inverse |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-20 |title=Late Night with the Devil: The Horror Film with Horrifying Implications |url=https://shadow-magazine.com/2024/11/20/late-night-with-the-devil-the-horror-film-with-horrifying-implications/ |access-date=2025-03-24 |website=Shadow Magazine |language=en-GB |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324214122/https://shadow-magazine.com/2024/11/20/late-night-with-the-devil-the-horror-film-with-horrifying-implications/ |url-status=dead }}</ref> Verskeie lae-gehalte KI-gegenereerde beelde is as tussenliggende titelkaarte gebruik, met een beeld wat 'n skelet met onakkurate beenstruktuur en swak gegenereerde vingers bevat wat lyk asof dit los van sy hande is.<ref>{{Cite journal |last=Hüsmen |first=Arife |date=November 2024 |title=AI in the Creative Industries: Strikes, Debates and Implications |url=https://www.researchgate.net/publication/387368228 |journal=20th International Symposium of Communication in the Millennium |pages=193–199 |via=ResearchGate}}</ref> Sommige stromingsdienste soos Amazon Prime Video het KI gebruik om plakkate en miniatuurbeelde te genereer op 'n manier wat as slop beskryf kan word. 'n Lae-gehalte KI-plakkaat is gebruik vir die 1922-film ''Nosferatu'', wat Graaf Orlok uitbeeld op 'n manier wat nie soos sy voorkoms in die film lyk nie.<ref>{{Cite web |date=2025-01-07 |title=Amazon Mocked for Slapping AI-Generated Poster on Beloved 1922 Film "Nosferatu" |url=https://futurism.com/amazon-ai-generated-movie-poster-nosferatu |access-date=2025-03-24 |website=Futurism}}</ref> 'n Miniatuurbeeld vir ''12 Angry Men'' op Amazon Freevee het KI gebruik om 19 mans met gesmeerde gesigte uit te beeld, waarvan geeneen enige ooreenkomste met die karakters in die film getoon het nie.<ref>{{Cite web |last=John |first=Daniel |date=2024-06-12 |title=Not even Amazon is safe from the rise of AI 'slop' |url=https://www.creativebloq.com/news/amazon-ai-slop |access-date=2025-03-24 |website=Creative Bloq |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The mystery of Amazon Freevee's A.I.-generated 12 Angry Men poster |url=https://www.avclub.com/amazon-freevee-12-angry-men-artificial-intelligence-1851523558 |access-date=2025-03-24 |website=AV Club |language=en-US}}</ref> Daarbenewens het sommige kykers opgemerk dat baie storielynbeskrywings deur KI gegenereer word, wat sommige mense as slop gekarakteriseer het. Een sinopsis wat kortliks op die webwerf vir die film ''Dog Day Afternoon'' gelys is, lui: "'n Man neem gyselaars by 'n bank in Brooklyn. Ongelukkig het ek nie genoeg inligting om verder op te som binne die verskafde riglyne nie."<ref>{{Cite web |date=2025-02-19 |title=Amazon's Prime Video Appears to Have Left AI Slop in the Public Description of an Oscar-Winning Al Pacino Film |url=https://futurism.com/amazon-video-ai-slop-description-al-pacino-film |access-date=2025-03-24 |website=Futurism}}</ref> In een geval het Deutsche Telekom 'n reeks van hul media-aanbod verwyder nadat kykers gekla het oor die swak gehalte en eentonige Duitse oorklakstem (vertaal uit die oorspronklike Pools) en daar is uitgevind dat dit via KI gedoen is.<ref>{{cite web |title='Murderesses': MagentaTV entfernt Serie mit KI-Synchronisation |url=https://www.heise.de/news/Murderesses-MagentaTV-entfernt-Serie-mit-KI-Synchronisation-10269372.html |website=Heise Online |access-date=25 April 2025 |language=de |date=4 Februarie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Kultuur]] [[Kategorie:Internetkultuur]] e4tarpj6qq20gj9336z8v1gjrfi69sq 0 453774 2918487 2918384 2026-07-20T15:39:00Z Aliwal2012 39067 /* Grands Prix */ 2918487 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]] asook die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|naelren van die Kanadese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !17 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|358 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|285 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|195 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|151 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|61 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|61 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|10 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] lz8coudtkzkrviljhe90ng2xlrkgtim 0 455892 2918528 2918314 2026-07-20T20:01:34Z A09 146819 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-40526-83|~2026-40526-83]] ([[User talk:~2026-40526-83|talk]]): Rv LTA (TwinkleGlobal) 2918528 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Giannino Castiglioni | beeld = Giannino Castiglioni in Lierna, Self-portrait, oil on canvas.jpg | opskrif = Giannino Castiglioni in Lierna | geboortenaam = Giannino Castiglioni | geboortedatum = {{Geboortedatum|1884|12|4}} | geboorteplek = Milaan, [[Italië]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1971|3|27|1884|12|4}} | plekvandood = Lierna, [[Comomeer]], Italië | nasionaliteit = Italiaans | veld = Beeldhoukuns, tekenkuns, dekoratiewe kuns | opleiding = [[Accademia di Brera]] | beweging = Realisme, 20ste-eeuse Italiaanse kuns | werke = Monumente in Milaan<br />Grafkunswerke<br />Beeldhouwerke aan die Comomeer | beskermhere = | beïnvloed_deur = Italiaanse klassisisme | beïnvloed = Moderne Italiaanse beeldhoukuns | toekennings = }} '''Giannino Castiglioni''' (4 Augustus 1884 – 27 Augustus 1971), ook bekend as '''Gio Castiglioni''', was 'n Italiaanse beeldhouer en kunstenaar van die 20ste eeu.<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giannino-castiglioni_(Dizionario-Biografico)/ |title=Giannino Castiglioni |website=Enciclopedia Treccani |language=it |access-date=24 April 2017}}</ref> == Kritiese ontleding == Die figuur van Giannino Castiglioni word vandag beskou as een van die hoogste uitdrukkings van die [[Italiaanse beeldhoukuns van die twintigste eeu]] en, volgens sommige kritici, as een van die belangrikste monumentale beeldhouers van Europa in die twintigste eeu. Benewens sy plastiese produksie het hy ook ’n intense loopbaan as [[skilder]] ontwikkel en bygedra tot die vorming van ’n artistieke sensitiwiteit wat diep verbind was met spiritualiteit, burgerlike geheue en die simboliese voorstelling van moderniteit. Sy werk het daarin geslaag om sigbare vorm te gee aan die kollektiewe waardes van ’n tydperk gekenmerk deur diepgaande historiese, sosiale en kulturele veranderinge, en het ’n beslissende invloed gehad op die artistieke identiteit van [[Milaan]] en die hele [[Lombardye]].<ref>Franco Russoli, ''La scultura italiana del Novecento'', Milano, Electa, 1968.</ref> Vanweë die omvang van sy produksie, sy monumentale kontinuïteit en sy invloed op die stedelike en godsdienstige landskap van Italië, word Castiglioni soms vergelyk met sentrale figure van die Europese beeldhoukuns soos [[Alberto Giacometti]], alhoewel hy ’n onafhanklike artistieke taal ontwikkel het wat gegrond is op burgerlike monumentaliteit, Christelike spiritualiteit en ’n sterk narratiewe spanning. Anders as meesters soos [[Marino Marini]] of [[Giacomo Manzù]], wat meer eksperimentele en eksistensiële rigtings gevolg het, het Castiglioni kuns beskou as ’n uitdrukking van kollektiewe geheue en die voorstelling van die moderne beskawing.<ref>Paolo Biscottini, ''Arte sacra a Milano nel XX secolo'', Milano, Vita e Pensiero, 2004.</ref> Sy werke — vanaf die [[Porta di Sant'Ambrogio (Duomo di Milano)|Porta di Sant’Ambrogio]] van die [[Duomo di Milano]] tot die beeldhoureekse vir die [[Università Cattolica del Sacro Cuore]], sowel as talle [[monumento|burgerlike monumente]] versprei oor Lombardye is nie bloot artistieke getuienisse nie, maar ware ''plekke van herinnering'' wat die historiese, geestelike en identiteitsdimensies van die Italiaanse twintigste eeu saamvat. Die plastiese monumentaliteit van sy komposisies, gekombineer met die meesterlike gebruik van [[brons]] en die skilderagtige sensitiwiteit vir lyn en lig, maak hom een van die mees gesaghebbende verteenwoordigers van die Europese figuratiewe tradisie van die vorige eeu.<ref name="spiriti">Andrea Spiriti, ''Scultura sacra e memoria civile nel Novecento lombardo'', Como, NodoLibri, 2011.</ref> Volgens kritici het Castiglioni ook een van die mees samehangende antwoorde gebied op die probleem van [[arte sacra|moderne heilige beeldhoukuns]], deur ’n seldsame balans te handhaaf tussen tradisionele [[iconografia cristiana|Christelike ikonografie]] en formele moderniteit. Die narratiewe krag van sy [[rilievo (arte)|reliëfs]], sy vermoë om spiritualiteit in monumentale vorm om te sit en sy voortdurende teenwoordigheid in die openbare ruimte het daartoe bygedra om hom as een van die groot meesters van twintigste-eeuse monumentaliteit te vestig.<ref name="spiriti" /> In onlangse jare was daar ’n groeiende herwaardering van sy [[bozzetto|sketse]], skilderye en voorbereidingsmodelle, wat vandag as onafhanklike kunswerke van hoë formele gehalte en intense kreatiewe energie beskou word. Hierdie herontdekking het Castiglioni se posisie as een van die belangrikste figure van die Italiaanse kuns van die twintigste eeu versterk en die historiese, museale en versamelingsbelang van sy werk op die [[mercato dell'arte|internasionale kunsmark]] verder laat toeneem.<ref>Giovanni Agosti, ''Maestri lombardi del Novecento'', Milano, Skira, 2019.</ref> == Biografie == Castiglioni is in Milaan gebore op 4 Augustus 1884. Hy het kuns aan [[Brera Akademie]] in [[Milan]] studeer en het bekend geword vir sy skulpturele werke en monumentale projekte regoor Italië. Sy werk sluit in openbare standbeelde, grafmonumente, sowel as moderne argitektoniese elemente. Hy het die vaardighede van beeldhouwerk en argitektuur gekombineer en was aktief in die vroeë tot middel 20ste eeu. Castiglioni se styl word gekenmerk deur 'n kombinasie van tradisionele Italiaanse skulptuur en modernistiese invloede. Hy sterf op 27 Augustus 1971 in Lierna. == Belangrike werke == * Verskeie openbare standbeelde in Milaan en Lombardye * Monumente en grafmonumente in Italiaanse kerkhofs * Werke vir kommersiële en private geboue, insluitend Villa Pini in Lierna, waar hy saamgewerk het met Tommaso Panizza. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Italiaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Geboortes in 1884]] [[Kategorie:Sterftes in 1971]] op587suoaxfn0i1qs5onq3titzxc3qb 0 455930 2918675 2915621 2026-07-21T16:28:44Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Cape_Verde.svg" met "Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For f 2918675 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg|200px]] | klubnaam = Kaap Verde | vollenaam = Kaap Verdiese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]])<br />''Crioulos'' ([[Kreools]]) | stigting = | stadion = Estádio Nacional de Cabo Verde</br>[[Praia, Kaap Verde|Praia]] | kapasiteit = 15 000 | voorsitter = | afrigter = [[Bubista]] | kaptein = Vozinha | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _cpv24h | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | linkerarm1 = 1A3CB0 | liggaam1 = 1A3CB0 | regterarm1 = 1A3CB0 | broek1 = 1A3CB0 | kouse1 = 1A3CB0 | patroon_la2 = _redborder | patroon_b2 = _cpv24a | patroon_ra2 = _redborder | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |konfederasie=[[CAF]]|beheerliggaam=''Federação Caboverdiana de Futebol'' (FCF)}} Die '''Kaap Verdiese nasionale sokkerspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção nacional de futebol de Cabo Verde''; deur [[FIFA]] erken as '''Cabo Verde''') verteenwoordig [[Kaap Verde]] in internasionale sokker en word beheer deur die Kaap Verdiese Sokkerfederasie (Portugees: ''Federação Caboverdiana de Futebol'', FCF). Die span se bynaam is ''Tubarões Azuis'' ([[Blouhaai|Blouhaaie]] in Portugees). Die nasionale span het sy eerste wedstryd op 19 April 1978 teen Guinee gespeel, ’n wedstryd wat hulle 1–0 verloor het. Ná die federasie se aansluiting by die [[CAF]] en FIFA in 1982, het die nasionale span vir die eerste keer aan kwalifikasie vir die [[Afrikanasiesbeker]] deelgeneem in 1992 en sy eerste deelname aan [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-kwalifikasie in 2003 gemaak. Die span word gelei deur Pedro Leitão Brito. Ook bekend as “Die [[Kreools]]” (Portugees: ''Crioulos''), speel Kaap Verde die meerderheid van sy tuiswedstryde by die Estádio Nacional de Cabo Verde. Hulle het vir die eerste keer vir die Afrikanasiesbeker [[Afrikanasiesbeker 2013|in 2013]] gekwalifiseer. Sedertdien het hulle ook in die toernooie van 2015, 2021 en 2023 deelgeneem, met kwarteindrondtes in 2013 en 2023. Kaap Verde het vir die eerste keer vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker in 2026]] gekwalifiseer. Daarmee is hulle die tweede kleinste land per landoppervlakte (ná [[Curaçao]]) en die derde minsbevolkte (ná Curaçao en [[Ysland]]) wat vir die Wêreldbeker gekwalifiseer het, met ’n landoppervlakte van 4 033 vierkante kilometer en ’n bevolking van net onder 525 000.<ref>{{cite web |author1=Stevens, Rob |title=Cape Verde become second-smallest nation to reach World Cup |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c04q0gd0yedo |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=13 October 2025 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yldj6nz46o|title='Biggest thing since independence' - Cape Verde celebrates World Cup spot|date=14 October 2025|work=BBC Sport|accessdate=15 October 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cape Verde national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Kaap Verde]] r04zfvewobtmeqvqpneq7fyfpszuk9i 0 455963 2918698 2917718 2026-07-21T21:00:47Z SpesBona 2720 Spelerstatistieke daargestel 2918698 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Gonzalo Bareiro]] (35)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Sergio Alvarenga]] (128)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rodrigo Llamosas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.urp.org.py | unieurl = }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1970 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1970 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1970 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |titel=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) gespeel. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. In die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die Botaniese Tuin van [[Asunción]] gespeel en vir wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 is die beheerliggaam Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd tuis in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná Brasilië se terugkeer in 1989 het die Paraguane tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe slegs in die vyfde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In dieselfde jaar was die Paraguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat in 1989 ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap, nadat hulle in 1991 die vierde plek beklee het, het die span in 1993 die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien, maar die Paraguane het met hul uitslag nie die volgende rondte gehaal nie. In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering is Paraguay deur beide Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders, slegs teen Brasilië was die span suksesvol.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend sou wees nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref name="a2005">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B het die Paraguane weer die eerste plek beklee.<ref name="a2005" /> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Australië]]r [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie en die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is nie beslis nie. Eers in Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Gedurende die [[2024 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Paraguane met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste keer nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer egter ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash en truiborge is die Paraguaanse biermerk Munich Ultra,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.com.py/empresariales/2024/11/12/munich-ultra-renueva-con-la-union-de-rugby/ |title=Munich Ultra renueva con la Unión de Rugby |publisher=ABC Color |date=12 November 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> asook die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Paraguay se tuisstadion is die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] naby die hoofstad [[Asunción]] met ’n kapasiteit van 3&nbsp;000. Dit is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 38 van sy 134 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 28,36%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 16 || 0 || 16 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 32 || 13 || 19 || 0 || 40,63 |- | {{CHIru}} || 290 || 1 || 28 || 0 || 3,45 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 27 || 0 || 26 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''134''' || '''38''' || '''95''' || '''1''' || '''28,36''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Bareiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Rafael Bareiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Francisco Bareiro]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gonzalo Bareiro]] * || 2011–2025 || 35 |- | {{0}}2 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || 29 |- | {{0}}3 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || 24 |- | {{0}}4 || [[Juan González]] || 2018–2025 || 22 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || 21 |- | {{0}}6 || [[Carlos Bareiro]] || 2012–2019 || 21 |- | {{0}}7 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 21 |- | {{0}}8 || [[Ariel Nuñez]] * || 2019–2025 || 19 |- | {{0}}9 || [[Mariano Garcete]] * || 2018–2025 || 19 |- | 10 || [[Daniel Cabral]] * || 2017–2025 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 128 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || {{0}}93 |- | {{0}}3 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || {{0}}76 |- | {{0}}4 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}66 |- | {{0}}5 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || {{0}}61 |- | {{0}}6 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}61 |- | {{0}}7 || [[Vicente Amigo]] || 2012–2012 || {{0}}45 |- | {{0}}8 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}43 |- | {{0}}9 || [[Diego Urrutia]] || 2004–2008 || {{0}}40 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 30 punte elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2013 || 11 |- | {{0}}2 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Diego Urrutia]] || 2005–2008 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[José Lezcano]] || 2012–2015 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Rafael Boccia]] || 2001–2008 || {{0}}6 |- | {{0}}8 || [[Francisco Bareiro]] || 2015–2025 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Gerard Cuttier]] || 2010–2015 || {{0}}5 |- | 10 || [[David Sueldo]] || 2003–2005 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] 3xt9tkjdmwclo82tm9izm6fw36vdvf6 2918701 2918698 2026-07-21T21:30:28Z SpesBona 2720 Jammer! 2918701 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Gonzalo Bareiro]] (35)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Sergio Alvarenga]] (128)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Rodrigo Llamosas]] (11)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.urp.org.py | unieurl = }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1970 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1970 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1970 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) gespeel. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. In die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die Botaniese Tuin van [[Asunción]] gespeel en vir wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 is die beheerliggaam Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd tuis in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná Brasilië se terugkeer in 1989 het die Paraguane tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe slegs in die vyfde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In dieselfde jaar was die Paraguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat in 1989 ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap, nadat hulle in 1991 die vierde plek beklee het, het die span in 1993 die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien, maar die Paraguane het met hul uitslag nie die volgende rondte gehaal nie. In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering is Paraguay deur beide Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders, slegs teen Brasilië was die span suksesvol.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend sou wees nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref name="a2005">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B het die Paraguane weer die eerste plek beklee.<ref name="a2005" /> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Australië]]r [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie en die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is nie beslis nie. Eers in Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Gedurende die [[2024 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Paraguane met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste keer nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer egter ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash en truiborge is die Paraguaanse biermerk Munich Ultra,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.com.py/empresariales/2024/11/12/munich-ultra-renueva-con-la-union-de-rugby/ |title=Munich Ultra renueva con la Unión de Rugby |publisher=ABC Color |date=12 November 2024 |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> asook die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Paraguay se tuisstadion is die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] naby die hoofstad [[Asunción]] met ’n kapasiteit van 3&nbsp;000. Dit is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 38 van sy 134 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 28,36%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 16 || 0 || 16 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 32 || 13 || 19 || 0 || 40,63 |- | {{CHIru}} || 290 || 1 || 28 || 0 || 3,45 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 27 || 0 || 26 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''134''' || '''38''' || '''95''' || '''1''' || '''28,36''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Bareiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 35 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Rafael Bareiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Francisco Bareiro]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gonzalo Bareiro]] * || 2011–2025 || 35 |- | {{0}}2 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || 29 |- | {{0}}3 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || 24 |- | {{0}}4 || [[Juan González]] || 2018–2025 || 22 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || 21 |- | {{0}}6 || [[Carlos Bareiro]] || 2012–2019 || 21 |- | {{0}}7 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 21 |- | {{0}}8 || [[Ariel Nuñez]] * || 2019–2025 || 19 |- | {{0}}9 || [[Mariano Garcete]] * || 2018–2025 || 19 |- | 10 || [[Daniel Cabral]] * || 2017–2025 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Sergio Alvarenga]] || 2010–2019 || 128 |- | {{0}}2 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2015 || {{0}}93 |- | {{0}}3 || [[Sebastián Urbieta]] * || 2012–2025 || {{0}}76 |- | {{0}}4 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}66 |- | {{0}}5 || [[Gerard Cuttier]] || 2009–2016 || {{0}}61 |- | {{0}}6 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}61 |- | {{0}}7 || [[Vicente Amigo]] || 2012–2012 || {{0}}45 |- | {{0}}8 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}43 |- | {{0}}9 || [[Diego Urrutia]] || 2004–2008 || {{0}}40 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 30 punte elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 Julie 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Rodrigo Llamosas]] || 2005–2013 || 11 |- | {{0}}2 || [[Walter Hoppe]] || 2001–2008 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Diego Urrutia]] || 2005–2008 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Everhard Heydel]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Aníbal Rotela]] || 2004–2005 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[José Lezcano]] || 2012–2015 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Rafael Boccia]] || 2001–2008 || {{0}}6 |- | {{0}}8 || [[Francisco Bareiro]] || 2015–2025 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Gerard Cuttier]] || 2010–2015 || {{0}}5 |- | 10 || [[David Sueldo]] || 2003–2005 || {{0}}5 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] i3iqul52jzamtgawwzge1qqh9ishta4 0 456146 2918794 2901111 2026-07-22T18:00:05Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2918794 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Taiwan | beeld = Kenteken van die Taiwannese nasionale rugbyspan.png | unie = [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (CTRFU) | bynaam = Chinese Taipei | embleem = | kaptein = [[Chien Tzu Fan]] | afrigter = {{vlagikoon|Republiek China}} [[Hung Chi Hsiang]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/hung-chi-hsiang-nommé-sélectionneur-de-taïwan |title=Hung Chi Hsiang nommé sélectionneur de Taïwan |publisher=Asie Rugby |date=13 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> <small>(sedert 2024)</small> | stadion = [[Taipei Munisipale Stadion]], [[Taipei]], en [[Nasionale Stadion Kaohsiung]], [[Kaohsiung]] | kapasiteit = | patroon_la1 = | patroon_b1 = _whitehorizontal | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1 = 0000ff | broek1 = 000000 | kouse1 = 0000ff | patroon_la2 = | patroon_b2 = _bluehorizontal | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 9–15 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{TPEru}} 86–3 {{SGPru-r}}<br />([[Hongkong]]; 15 November 1988) | grootverloor = {{TPEru}} 3–155 {{JPNru-r}}<br />(Tokio; Japan; 7 Julie 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rocrugby.org.tw | unieurl = }} {{Chinese name |titel = Taiwannese nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 中華台北橄欖球代表隊 |VChinees = |Pinyin = ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì'' |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = }} Die '''Taiwannese nasionale rugbyspan''' ([[Chinees]]: 中華台北橄欖球代表隊, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá táiběi gǎnlǎnqiú dàibiǎo duì''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Chinees Taipei''', is die nasionale [[rugby]]span wat die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Vanweë die internationale druk deur die [[Volksrepubliek China]] neem dit aan internasionale toernooie deel onder die naam '''nasionale rugbyspan van Chinese Taipei'''. Rugby word in die Republiek China geadministreer deur die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] ([[Engels]]: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會) wat in 1946 gestig is. Die Republiek China word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Taiwannese rugbyspan is tans (Juli 2026) 61ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Republiek China is tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea]]. Rugby in die Republiek China dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het die Republiek China sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen Suid-Korea gespeel. Hulle het tydens die Asiatiese Beker nog geen titel ingepalm nie en drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Die Taiwannese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie}} Die beheerliggaam vir rugby in die Republiek China is die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Chinese Taipei Rugby Football Union'', CTRFU; Chinees: 中華民國橄欖球協會). Die CTRFU is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei |title=Chinese Taipei |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die CTRFU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/chinese-taipei/ |title=Chinese Taipei Rugby Football Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die Republiek China is die in 2022 gestigte Taiwannese Rugbyliga, waaraan vier spanne deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/taiwan-rugby-league-2023/ |title=Taiwan Rugby League 2023 |publisher=Rugbyasia247 |date=20 Junie 2023 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die meeste spelers van die Taiwannese nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die CTRFU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik die Republiek China oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die ''Taiwan Sevens'' is die Taiwannese [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Initiaion of taiwans rugby football game monument.jpg|duimnael|’n Standbeeld in [[Nieu-Taipei]] wat die invoering van rugby in Taiwan herdenk]] [[Lêer:Shishou Ka.jpg|duimnael|upright|[[Ke Zhi-zhang]] het in vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en word as pionier van Taiwannese rugby beskou]] Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in Taiwan begin het. In 1895 is Taiwan deur Japan beset en geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Taiwan gebring.<ref name="Bath75">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=75}}</ref> Die in 1910 in [[Taipei]] gebore [[Ke Zhi-zhang]] word as een van die pioniers van Taiwannese rugby beskou. In 1930 is hy vir die eerste [[Japannese nasionale rugbyspan|Japannese keurspan]] opgeroep, wat in September ’n aantal wedstryde teen klubs en keurspanne in die Kanadese provinsie [[Brits-Columbië]] gespeel het.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.laijohn.com/archives/pc/Koa/Koa,Cchiong/rugby/Lim,Upeng.htm |title=台灣橄欖球王——柯子彰 |publisher=Laijohn |author=Lin Enpeng |date=April 2007 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |title=First Brave Blossoms on Film |publisher=World Rugby Museum |date=11 November 2022 |accessdate=3 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203022419/https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-matches/first-brave-blossoms-on-film |archive-date=3 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1930 tot 1934 het hy in altesaam vier toetswedstryde vir Japan uitgedraf en een [[Drie (sport)|drie]] gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |title=Ke Zhi Zhang |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162834/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/3806.html |archive-date=6 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die oorhandiging van Taiwan aan die Republiek China en die ontwyking van die [[Kuomintang]] na Taiwan het Ke Zhi-zhang na sy tuisland teruggekeer en daar rugby help vestig. In 1946 was hy, met ondersteuning deur die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]], betrokke by die stigting van die [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie]] (CTRFU).<ref name="Asië Rugby" /> Daarna het hy verskeie wedstryde teen spanne van buurlande soos Japan, Suid-Korea en Thailand help reël om dié spel op Taiwan gewild te maak.<ref>{{ja}} {{cite web |url=https://www.nippon.com/hk/japan-topics/g00773/?pnum=4 |title=臺灣橄欖球之星──柯子彰：一位擔任日本代表隊隊長的臺灣選手的軌跡 |publisher=Nippon.com |author=Yi Qingmiao |date=1 November 2019 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Taiwannese rugby het egter ook ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1950’s het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Taiwannese maatskappye gelei.<ref name="Bath75" /> In 1968 was die Republiek China een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) se stigterslede; die ander was [[Hongkong]], [[Japan]], [[Maleisië]], [[Singapoer]], [[Suid-Korea]] en [[Thailand]].<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Taiwanese aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, waar hulle [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Korea]] kon klop, maar teen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] en Japan verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarna het die Taiwannese eers weer in 1976 aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem, waar hulle [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]] verslaan het, maar deur Japan, Thailand en Suid-Korea geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Van die 1980’s af het Taiwan gereeld aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem en teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Suid-Korea, Thailand, Maleisië, [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Sri Lanka]] en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Beide Japan en Suid-Korea was onoorwinbare teenstanders en Hongkong was mededingend, waardeur Taiwan gemengde resultate teen sy bure aangeteken het. Só het hulle in 1980 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal, maar teen Hongkong vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1982 is hulle in die groepfase uitgeskakel, terwyl hulle in 1984 met die derde plek hul beste prestasie tot dusver behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1986 en 1988 is die Taiwannese telkens in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dié tyd het Japan en Suid-Korea hulleself as vername rugbylande in Asië gevestig en teen mekaar om die kroon meegeding.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar die Republiek China het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1988 het Taiwan by die IRVR aangesluit,<ref name="Wêreldrugby" /> maar hulle het nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 1990 is die span in die groepfase uitgeskakel, waarna hulle tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1992, 1994 en 1996 die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal en telkens verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, waardeur die span die hooftoernooi in Suid-Afrika misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Taiwan het die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering in 1997 in rondte 2 afgeskop, waar hulle Maleisië en Sri Lanka verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1998 is Taiwan in die groepfase uitgeskakel, aangesien dit gelyktydig gedien het as die kwalifisering se derde rondte het hulle versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarteenoor het die Taiwannese tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] die bronsmedalje gewen. === In die nuwe millennium === Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2000 en 2002 is Taiwan telkens in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Taiwannese tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se rondte 1 Maleisië en Singapoer geklop en in rondte 2 Hongkong en die [[Chinese nasionale rugbyspan|Volksrepubliek China]], maar in rondte 3 het hulle ná twee nederlae elk teen Japan en Suid-Korea vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die 2003-kwalifisering het die Taiwannese hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 3–155 teen Japan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het Taiwan ná ’n swak nederlaag teen Suid-Korea in die halfeindstryd en nog ’n swak nederlaag teen Hongkong in die uitspeelwedstryd in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwanese in die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering ná twee naelskraapse nederlae teen die Volksrepubliek China en [[Arabiese nasionale rugbyspan|Arabië]] vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 het die span die afdeling 2 in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/157?Stagione=2006 |titel=2006 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Die eerste toernooi het Taiwan in die eerste afdeling afgeskop, maar die gasheer het ná ’n naelskraapse nederlaag teen Singapoer met sy tweede groepplek promosie na die Top 5 misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die tweede toernooi het die Taiwannese ná ’n eindstrydnederlaag teen Arabië as naaswenner afgesluit en weer promosie versuim.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié wedstryde gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het Taiwan die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die Asiatiese Rugbykampioenskap 2010 se eerste afdeling is die span in die uitspeelwedstryd om die derde plek verslaan, waarmee hulle na die tweede afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2010 |title=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Taiwannese ná naelskraapse oorwinnings oor [[Irannese nasionale rugbyspan|Iran]] in die halfeindstryd en Thailand in die eindstryd regstreekse promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Die 2013-toernooi was deel van die Asiatiese [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waarmee die span nie vir dié hooftoernooi kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later is Taiwan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap ná ’n nederlaag teen [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2014 |title=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2015 is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem, waarby Taiwan ná ’n oorwinning oor Thailand asook nederlae teen Maleisië en die Verenigde Arabiese Emirate na die derde afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2016 het die span egter nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dit die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering was, het hulle ook nie aan die Asiatiese kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In die daaropvolgende toernooi het Taiwan weer aan die tweede afdeling deelgeneem en ná ’n nederlaag teen Indië in die halfeindstryd en ’n oorwinning oor Thailand in die uitspeelwedstryd die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> In 2018 het Taiwan ná oorwinnings oor dieselfde teenstanders promosie na die eerste afdeling behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2018 |title=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Daar is hulle egter ná nederlae teen Singapoer in die halfeindstryd en Sri Lanka in die uitspeelwedstryd weer na die tweede afdeling gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2019 |title=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Taiwannese span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2022 en 2023 het die span ook nie aan die Asiatiese Rugbykampioenskap deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2022 |title=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2023 |title=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Aangesien dié toernooie deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Taiwan nie in aanmerking gekom vir die hooftoernooi nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/173?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – Asian qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Eers tydens die Union Cup 2024 het Taiwan ’n terugkeer op internasionale vlak gemaak en die tweede groepplek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2024 |title=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle in die derde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/134?Stagione=2025 |title=2025 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 November 2025}}</ref> == Kleure en embleem == Taiwan speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit kleuraksente, swart broeke en donkerblou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, wit broeke en wit sokkies. Die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie se kenteken toon ’n rugbybal wat ook aan die buitelyn van die eiland Taiwan herinner met die Engelse belettering ''Chinese Taipei'' daarop en die Chinese naam 中華民國橄欖球協會 daarbo. == Stadions == Taiwan beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Taiwannese nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die Republiek China: die [[Taipei Munisipale Stadion]] in die hoofstad [[Taipei]] en die [[Nasionale Stadion Kaohsiung]] in [[Kaohsiung]]. == Toetswedstryde == Taiwan het 28 van sy 72 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 38,89%. Taiwan se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2025)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=48;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Chinese Taipei |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{PHLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 21 || 8 || 12 || 1 || 38,10 |- | {{INDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | {{KASru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{KORru}} || 15 || 1 || 14 || 0 || 6,67 |- | {{MYSru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{PAKru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SGPru}} || 8 || 4 || 3 || 1 || 50,00 |- | {{LKAru}} || 10 || 6 || 4 || 0 || 60,00 |- | {{THAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHNru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''72''' || '''28''' || '''42''' || '''2''' || '''38,89''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Taiwan kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Bronsmedalje * 2002: Bronsmedalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Taiwannese nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en drie keer in die derde plek geëindig. === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Taiwan gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Taiwan nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Taiwannese span gevorm tydens die Union Cup 2024:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-taïwanais-pour-l-union-s-cup-2024 |title=Le groupe taïwanais pour l'Union's Cup 2024 |publisher=Asie Rugby |date=27 Junie 2024 |accessdate=30 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Shen Ming Kuang]] || [[Skrumskakel]] || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Chen Chun Chi]] || Skrumskakel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Luo Yi Hong]] || [[Losskakel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chien Tzu Fan]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Senter]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Wang Jia Xian]] || Senter || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng Yu Min]] || Senter || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Jian Ying]] || [[Vleuel]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Shin Jai Yung]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yuan Cheng]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Xie Bing Yi]] || Vleuel || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tsai Yu Tang]] || [[Haker]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cen Yu Qi]] || Haker || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yeh Tai Ting]] || [[Stut]] || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Ma Sheng En]] || Stut || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Ye Cheng Yu]] || Stut || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chun Yu Chun]] || Stut || [[Taipei Medical University]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Liu Chia Yu]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[New Taipei Lei Xu Lions]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Chang Yu Cheng]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Pin Gui]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Cheng An Ting]] || Slot || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Yao Chih Yao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Taipei Yuan Kun]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Huang Yi Kai]] || Losvoorspeler || [[Hai Yang Ocean Feed]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Hong Jing Che]] || Losvoorspeler || [[Tainan Kaier]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Taiwannese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == * {{zh}} [https://www.rocrugby.org.tw/ Amptelike webwerf van die Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/chinese-taipei Taiwan by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in die Republiek China]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] nlk7u1tts1dr1j0ta7rcp7haeyoxnqh 0 456369 2918645 2857779 2026-07-21T14:34:19Z Makenzis 94013 2918645 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:Al_Hilal_SFC_Logo.svg|150px]] | klubnaam = Al Hilal SFC | vollenaam = Al-Hilal Saoedi-Arabiese Sokkerklub | bynaam = | stigting = 1955 | stadion = Kingdom Arena, [[Riaad]] | kapasiteit = 26 000 | voorsitter = Nawaf bin Saad | afrigter = {{vlagikoon|ITA}} Simone Inzaghi | liga = [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 2 van 18 | patroon_la1 = _alhilal2526h | patroon_b1 = _alhilal2526h | patroon_ra1 = _alhilal2526h | patroon_sh1 = _alhilal2526h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000DF | liggaam1 = 0000DF | regterarm1 = 0000DF | broek1 = 0000DF | kouse1 = 0040FF | patroon_la2 = _stpauli2526a | patroon_b2 = _alhilal2526a | patroon_ra2 = _stpauli2526a | patroon_sh2 = _alhilal2526a | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Al-Hilal Saudi Football Club''' ([[Arabies]]: نادي الهلال السعودي), eenvoudig bekend as '''Al-Hilal''', is ’n professionele multi-sportklub gebaseer in [[Riaad]], [[Saoedi-Arabië]]. Hul sokkerspan neem deel aan die [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]]. In Arabies beteken Al-Hilal “die Halvemaan”. Die klub is op 16 Oktober 1957 gestig en is een van drie spanne wat aan ál die seisoene van die Saoedi-Pro-liga deelgeneem het sedert die ligas gestig is in 1976.<ref>{{cite web|url=http://www.alhilal.com/en/page15.html|title=The story of Al-Hilal Foundation|access-date=30 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919164712/http://www.alhilal.com/en/page15.html|archive-date=19 September 2018|url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://www.alhilal.com Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Al Hilal SFC}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoedi-Arabiese sokkerklubs]] hapr01wm3w7d8q15zo6uo7buy3wuyue 0 456743 2918479 2916531 2026-07-20T13:21:17Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslae */ 2918479 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cadillac emblem.jpg|duimnael|Cadillac-embleem van die moederfirma]] <!--{{Infobox F1 team | Constructor_name = {{flagicon|USA}} Cadillac-Ferrari | long_name = Cadillac Formula 1 Team<ref name="GM251124" /> | principal = {{plainlist| * [[Graeme Lowdon]]<ref name="Lowdon" /> <small>(Team Principal)</small> * [[Dan Towriss]]<ref name="AG"/> <small>(CEO)</small> }} | previous_name = | engines = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | debut = {{F1|2026}} | website = {{URL|https://www.cadillacf1team.com|cadillacf1team.com}} | base = {{plainlist| * [[Fishers, Indiana]], U.S. * [[Concord, North Carolina]], U.S. * [[Warren, Michigan]], U.S. * {{nowrap|[[Silverstone]], England}} }} | logo = Cadillac Formula 1 Team Logo (2025).svg | engineering_head_position = Chief Technical Officer | engineering_head = [[Nick Chester]]<ref>{{Cite web|title=LinkedIn |url=https://www.linkedin.com/in/nicholas-chester-61b8673/|website=LinkedIn|language=en}}</ref> |staff = {{plainlist| * [[Rob White (Formula One)|Rob White]]<ref name="RobWhite" /> <small>(COO)</small> * [[Peter Crolla]] <small>(Race Team Manager)</small> * [[John McQuilliam]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Chief Designer)</small> * [[Jon Tomlinson]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Head of Aerodynamics)</small> * [[Pat Symonds]]<ref name="PatSymonds" /> <small>(Executive engineering consultant)</small> }} | 2026_drivers = 11. {{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<ref name="PerezBottas">{{Cite news |title=Perez and Bottas to make F1 returns in 2026 with Cadillac |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |access-date=26 August 2025 |date=26 August 2025 |last=Barretto |first=Lawrence |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826121700/https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |archive-date=26 August 2025}}</ref><br> 77. {{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="PerezBottas" /> | 2026_test_drivers = {{flagicon|USA}} [[Colton Herta]]<br> (Test driver)<br>{{flagicon|FRA}} [[Simon Pagenaud]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|BRA}} [[Pietro Fittipaldi]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|IRE}} [[Charlie Eastwood]] (Simulator driver) | 2026_chassis = TBA | 2026_engine = Ferrari<ref>{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |archive-date=10 December 2024 }}</ref> | 2026_tyres = [[Pirelli]] }}--> Die Amerikaanse motorvervaardiger [[General Motors]] het 'n kontrak om in [[Formule Een]] as 'n vervaardiger onder die Cadillac-handelsmerk as die '''Cadillac Formule 1-span''' mee te ding, vanaf die [[2026 Formule Een-seisoen|2026-seisoen]]. Die span sal vir die eerste twee jaar met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]-enjins toegerus wees. Op 26 Augustus 2025 word aangekondig dat [[Valtteri Bottas]] en [[Sergio Pérez]] in 2026 na Formule 1 sal terugkeer deur vir Cadillac te ry.<ref name="PERBOT">{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1|title=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|date=2025-08-26|website=Nos.nl}}</ref> In September 2025 is aangekondig dat Colton Herta in 2026 'n toetsbestuurder vir die Cadillac F1-span sou word.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal|title=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal|date=2024-12-10|website=racingnews365.nl}}</ref> == Renuitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2026 === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| Cadillac MAC-26<br/>{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''0*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''11*''' |- |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 ! Punte ! Plek |} </div><!-- * ^'''†''' Die renjaer haal nie die einde nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die renafstand voltooi het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 6ainloweth6iw5ggxapfzhy120j4yo3 2918482 2918479 2026-07-20T13:36:29Z Aliwal2012 39067 /* 2026 */ 2918482 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cadillac emblem.jpg|duimnael|Cadillac-embleem van die moederfirma]] <!--{{Infobox F1 team | Constructor_name = {{flagicon|USA}} Cadillac-Ferrari | long_name = Cadillac Formula 1 Team<ref name="GM251124" /> | principal = {{plainlist| * [[Graeme Lowdon]]<ref name="Lowdon" /> <small>(Team Principal)</small> * [[Dan Towriss]]<ref name="AG"/> <small>(CEO)</small> }} | previous_name = | engines = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | debut = {{F1|2026}} | website = {{URL|https://www.cadillacf1team.com|cadillacf1team.com}} | base = {{plainlist| * [[Fishers, Indiana]], U.S. * [[Concord, North Carolina]], U.S. * [[Warren, Michigan]], U.S. * {{nowrap|[[Silverstone]], England}} }} | logo = Cadillac Formula 1 Team Logo (2025).svg | engineering_head_position = Chief Technical Officer | engineering_head = [[Nick Chester]]<ref>{{Cite web|title=LinkedIn |url=https://www.linkedin.com/in/nicholas-chester-61b8673/|website=LinkedIn|language=en}}</ref> |staff = {{plainlist| * [[Rob White (Formula One)|Rob White]]<ref name="RobWhite" /> <small>(COO)</small> * [[Peter Crolla]] <small>(Race Team Manager)</small> * [[John McQuilliam]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Chief Designer)</small> * [[Jon Tomlinson]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Head of Aerodynamics)</small> * [[Pat Symonds]]<ref name="PatSymonds" /> <small>(Executive engineering consultant)</small> }} | 2026_drivers = 11. {{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<ref name="PerezBottas">{{Cite news |title=Perez and Bottas to make F1 returns in 2026 with Cadillac |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |access-date=26 August 2025 |date=26 August 2025 |last=Barretto |first=Lawrence |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826121700/https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |archive-date=26 August 2025}}</ref><br> 77. {{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="PerezBottas" /> | 2026_test_drivers = {{flagicon|USA}} [[Colton Herta]]<br> (Test driver)<br>{{flagicon|FRA}} [[Simon Pagenaud]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|BRA}} [[Pietro Fittipaldi]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|IRE}} [[Charlie Eastwood]] (Simulator driver) | 2026_chassis = TBA | 2026_engine = Ferrari<ref>{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |archive-date=10 December 2024 }}</ref> | 2026_tyres = [[Pirelli]] }}--> Die Amerikaanse motorvervaardiger [[General Motors]] het 'n kontrak om in [[Formule Een]] as 'n vervaardiger onder die Cadillac-handelsmerk as die '''Cadillac Formule 1-span''' mee te ding, vanaf die [[2026 Formule Een-seisoen|2026-seisoen]]. Die span sal vir die eerste twee jaar met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]-enjins toegerus wees. Op 26 Augustus 2025 word aangekondig dat [[Valtteri Bottas]] en [[Sergio Pérez]] in 2026 na Formule 1 sal terugkeer deur vir Cadillac te ry.<ref name="PERBOT">{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1|title=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|date=2025-08-26|website=Nos.nl}}</ref> In September 2025 is aangekondig dat Colton Herta in 2026 'n toetsbestuurder vir die Cadillac F1-span sou word.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal|title=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal|date=2024-12-10|website=racingnews365.nl}}</ref> == Renuitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2026 === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| Cadillac MAC-26<br/>{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''0*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''11*''' |- |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 ! Punte ! Plek |} </div><!-- * ^'''†''' Die renjaer haal nie die einde nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die renafstand voltooi het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 81pmxtpeseott2w0l1d99aa4xejh96i 2918484 2918482 2026-07-20T13:38:54Z Aliwal2012 39067 Rol weergawe [[Special:Diff/2918482|2918482]] deur [[Special:Contributions/Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[User talk:Aliwal2012|bespreek]]) terug. 2918484 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cadillac emblem.jpg|duimnael|Cadillac-embleem van die moederfirma]] <!--{{Infobox F1 team | Constructor_name = {{flagicon|USA}} Cadillac-Ferrari | long_name = Cadillac Formula 1 Team<ref name="GM251124" /> | principal = {{plainlist| * [[Graeme Lowdon]]<ref name="Lowdon" /> <small>(Team Principal)</small> * [[Dan Towriss]]<ref name="AG"/> <small>(CEO)</small> }} | previous_name = | engines = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | debut = {{F1|2026}} | website = {{URL|https://www.cadillacf1team.com|cadillacf1team.com}} | base = {{plainlist| * [[Fishers, Indiana]], U.S. * [[Concord, North Carolina]], U.S. * [[Warren, Michigan]], U.S. * {{nowrap|[[Silverstone]], England}} }} | logo = Cadillac Formula 1 Team Logo (2025).svg | engineering_head_position = Chief Technical Officer | engineering_head = [[Nick Chester]]<ref>{{Cite web|title=LinkedIn |url=https://www.linkedin.com/in/nicholas-chester-61b8673/|website=LinkedIn|language=en}}</ref> |staff = {{plainlist| * [[Rob White (Formula One)|Rob White]]<ref name="RobWhite" /> <small>(COO)</small> * [[Peter Crolla]] <small>(Race Team Manager)</small> * [[John McQuilliam]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Chief Designer)</small> * [[Jon Tomlinson]]<ref name="MotorSport20240903" /> <small>(Head of Aerodynamics)</small> * [[Pat Symonds]]<ref name="PatSymonds" /> <small>(Executive engineering consultant)</small> }} | 2026_drivers = 11. {{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<ref name="PerezBottas">{{Cite news |title=Perez and Bottas to make F1 returns in 2026 with Cadillac |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |access-date=26 August 2025 |date=26 August 2025 |last=Barretto |first=Lawrence |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826121700/https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-bottas-to-make-f1-returns-in-2026-with-cadillac.6sqKNbUEoFjveym9YfGkxQ |archive-date=26 August 2025}}</ref><br> 77. {{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="PerezBottas" /> | 2026_test_drivers = {{flagicon|USA}} [[Colton Herta]]<br> (Test driver)<br>{{flagicon|FRA}} [[Simon Pagenaud]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|BRA}} [[Pietro Fittipaldi]] (Simulator driver)<br>{{flagicon|IRE}} [[Charlie Eastwood]] (Simulator driver) | 2026_chassis = TBA | 2026_engine = Ferrari<ref>{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |archive-date=10 December 2024 }}</ref> | 2026_tyres = [[Pirelli]] }}--> Die Amerikaanse motorvervaardiger [[General Motors]] het 'n kontrak om in [[Formule Een]] as 'n vervaardiger onder die Cadillac-handelsmerk as die '''Cadillac Formule 1-span''' mee te ding, vanaf die [[2026 Formule Een-seisoen|2026-seisoen]]. Die span sal vir die eerste twee jaar met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]-enjins toegerus wees. Op 26 Augustus 2025 word aangekondig dat [[Valtteri Bottas]] en [[Sergio Pérez]] in 2026 na Formule 1 sal terugkeer deur vir Cadillac te ry.<ref name="PERBOT">{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1|title=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|date=2025-08-26|website=Nos.nl}}</ref> In September 2025 is aangekondig dat Colton Herta in 2026 'n toetsbestuurder vir die Cadillac F1-span sou word.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal|title=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal|date=2024-12-10|website=racingnews365.nl}}</ref> == Renuitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2026 === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| Cadillac MAC-26<br/>{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''0*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''11*''' |- |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 ! Punte ! Plek |} </div><!-- * ^'''†''' Die renjaer haal nie die einde nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die renafstand voltooi het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 6ainloweth6iw5ggxapfzhy120j4yo3 0 457295 2918628 2868103 2026-07-21T13:40:54Z Makenzis 94013 | seisoen = 2025/26 | posisie = 4 van 18 2918628 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:Mohammed_Bin_Fahd_Stadium,_Dammam,_Saudi_Arabia.jpg|280px]] | klubnaam = Al Qadsiah | vollenaam = Nādī al-Qādisiyyah li-kūrāt al-qadam<br/>(Al Qadsiah-sokkerklub) | bynaam = | stigting = 1967 | stadion = Prins Mohamed bin Fahd-stadion, Khobar | kapasiteit = 26 000<ref>{{Cite web |url=https://www.coliseum-online.com/dammam-venue-early-works-contract-for-afc-show/ |title=Dammam venue early works contract for AFC show - Coliseum |access-date=2025-01-26 |archive-date=2025-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416035146/https://www.coliseum-online.com/dammam-venue-early-works-contract-for-afc-show/ |url-status=live }}</ref> | voorsitter =Bader AlReziza | afrigter = {{vlagikoon|Noord-Ierland}} Brendan Rodgers | liga = [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 4 van 18 | patroon_la1 = | patroon_b1 = _Qadsiah202425h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FC1C14 | liggaam1 = | regterarm1 = FC1C14 | broek1 = FC1C14 | kouse1 = FC1C14 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = |kaptein=|eienaar=Saudi Aramco}} '''Al Qadsiah-sokkerklub''' (Arabies: نادي القادسية لكرة القدم, <small>geromaniseer:</small> ''nādī al-Qādisiyyah li-kūrāt al-qadam'') is ’n [[Saoedi-Arabië|Saoedi-Arabiese]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Saudi Pro League meeding. Die span is gesetel in die oostelike stad Khobar, en hul tuisveld is die Prins Mohamed bin Fahd-stadion.<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/teams/saudi-arabia/al-quadisiya-khobar/venue/ |title=Soccerway profile |access-date=2018-02-20 |archive-date=2018-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201093121/https://int.soccerway.com/teams/saudi-arabia/al-quadisiya-khobar/venue/ |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == Al-Qadsiah was sedert die begin van die Saoediese-Arabiese Premierliga in 1976–77 ’n vaste deelnemer. Hul beste seisoen in die hoogste liga was in 1980/81 toe hulle derde geëindig het. Die klub se suksesvolste tydperk was in die vroeë 1990’s. In 1991/92 het hulle die Kroonprinsbeker gewen deur Al-Shabab met strafskoppe te klop. Dit was hul eerste groot titel. Dit het hulle vir die Asiatiese Bekerwennerstoernooi gekwalifiseer, wat hulle in 1993/94 gewen het deur South China met 6–2 oor twee wedstryde te klop. In dieselfde seisoen het hulle ook die Saudi Federasiebeker gewen. Na 21 agtereenvolgende seisoene in die hoogste liga is Al-Qadsiah in 1996/97 vir die eerste keer gerelegeer. Daarna was hul vertonings onbestendig, met verskeie promosies en relegasies tussen afdelings. In 2023 het die Ministerie van Sport aangekondig dat Al-Qadsiah, saam met sewe ander klubs, in maatskappye omskep word en deur Saudi Aramco besit word. Die klub het toe begin belê om weer na die Saudi Pro League te bevorder.<ref>{{Cite web |url=https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1648993 |title=8 sports clubs become firms owned by development bodies |access-date=2024-01-14 |archive-date=2024-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114144602/https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1648993 |url-status=live }}</ref><ref>[https://www.marketscreener.com/quote/stock/SAUDI-ARABIAN-OIL-COMPANY-103505448/news/Liverpool-great-Robbie-Fowler-heads-to-Saudi-Arabia-as-coach-of-Al-Qadisiyah-44233882/ Liverpool great Robbie Fowler heads to Saudi Arabia as coach of Al-Qadisiyah]</ref> Op 6 Mei 2024 is Al-Qadsiah weer na die Saudi Pro League bevorder ná ’n 2–2 gelykopuitslag teen Ohod. ==Verwysings== {{verwysings}} == Externe skakels == * [https://alqadsiah.com/ Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Al Qadsiah FC}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoedi-Arabiese sokkerklubs]] j0xqlu6543idyj0o4nilcv5pw51nltk 0 457355 2918616 2868834 2026-07-21T12:01:57Z Makenzis 94013 | seisoen = 2025/26 | posisie = 10 van 18 2918616 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:Prince_Salman_Bin_Abdulaziz_Sport_City_Stadium_2010.jpg|280px]] | klubnaam = Al-Fayha | vollenaam = Nādī al-Fayḥā<br/>(Al-Fayha-klub) | bynaam = | stigting = 1953 | stadion = Al-Majma'ah Sportstadion | kapasiteit = 7 000 | voorsitter = Tawfiq Al-Modaiheem | afrigter = {{vlagikoon|Portugal}} Pedro Emanuel | liga = [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 10 van 18 | patroon_la1 = _pumaflash2122nr | patroon_b1 = _pumaflash2122nr | patroon_ra1 = _pumaflash2122nr | patroon_so1 = | patroon_sh1 = | linkerarm1 = | liggaam1 = | regterarm1 = | broek1 = 0044FF | kouse1 = F36532 | patroon_la2 = _pumaultimate2122p | patroon_b2 = _pumaultimate2122p | patroon_ra2 = _pumaultimate2122p | patroon_so2 = | patroon_sh2 = | linkerarm2 = 000040 | liggaam2 = | regterarm2 = 000040 | broek2 = 000040 | kouse2 = 000040 |kaptein=}} '''Al-Fayha-klub''' ([[Arabies]]: نادي الفيحاء السعودي) is 'n professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in Al-Majma'ah in die [[Riaad]]-provinsie, wat in die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]] speel, die hoogste liga van [[Saoedi-Arabië|Saoedi]]-Sokker. Die naam Al-Fayha (الفيحاء) beteken letterlik “die uitgestrekte” of “die wye” in Arabies. Dit dra dikwels die betekenis van iets ruim, wyd of oop, en word soms poëties gebruik om vrugbare land, 'n groot landskap, of 'n plek met baie ruimte te beskryf. Al-Fayha se kleure is oranje en blou, wat hul bynaam "Al-Burtuqali" (Die Oranje) verklaar. Al-Fayha het die Saoediese Tweede Afdeling een keer gewen, in die 2013/14-seisoen, en is een keer tweede geëindig, in 2003/04. Op 29 April 2017 het Al-Fayha hul eerste bevordering na die Pro League behaal en op 5 Mei 2017 hul eerste Eerste Afdeling-titel gewen. Hulle het die Koningsbeker vir die eerste keer in 2022 gewen.<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.alfiha.com/cont/s/38|title=رسالة - نادي الفيحاء السعودي|website=www.alfiha.com|access-date=2017-04-21|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327101411/http://www.alfiha.com/cont/s/38|url-status=dead|language=ar}}</ref> Die klub speel hul tuiswedstryde by die Al-Majma'ah Sportstadion in Al-Majma'ah, en deel die stadion met hul stadsrivalen Al-Faisaly en Al-Mujazzel.<ref>{{cite web|url=http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427|title=ملعب مدينة المجمعة الرياضية|website=Kooora|access-date=2017-04-21|archive-date=2018-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416145026/http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427|url-status=live|language=ar}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} == Externe skakels == * [https://alfayhasc.com Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Al-Fayha FC|Al-Fayha-klub}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoedi-Arabiese sokkerklubs]] m8uq6onbt4wlzgoiewzf6scocz7gmgd 2 458322 2918678 2918256 2026-07-21T16:53:40Z VamuhleOmuhle 203624 Alle inhoud uit bladsy verwyder 2918678 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2918680 2918678 2026-07-21T17:43:12Z VamuhleOmuhle 203624 2918680 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaars boontjie''' is 'n Minnaars boontjie is 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei. Lucky Bean-kruiper is 'n klimstruik met lang, slanke stingels, violet tot roomkleurige blomme in die somer, en bruin of swart sade. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor. Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. bkle7jmq81emznmmzftsuogtdq9yiq6 2918685 2918680 2026-07-21T18:16:26Z VamuhleOmuhle 203624 2918685 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaars boontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei. Lucky Bean-kruiper is 'n klimstruik met lang, slanke stingels, violet tot roomkleurige blomme in die somer, en bruin of swart sade. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor. Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == '''Abrus laevigatus''' word vir dieselfde medisinale doeleindes as '''''Abrus precatorius''''' gebruik. Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel. Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewarings Status == 3oniyfp4gn749qaw1ujdt8h2gyr1cjn 2918851 2918685 2026-07-22T21:11:55Z VamuhleOmuhle 203624 2918851 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaars boontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Lucky Bean-kruiper is 'n klimstruik met lang, slanke stingels, violet tot roomkleurige blomme in die somer, en bruin of swart sade. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor. Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == '''Abrus laevigatus''' word vir dieselfde medisinale doeleindes as '''''Abrus precatorius''''' gebruik. Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel. Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewarings Status == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut se Rooi Lys (2009) == Verwysings == gwbxgtv2vxi25tutwfhj21auk2tjwjb 2918852 2918851 2026-07-22T21:20:20Z VamuhleOmuhle 203624 2918852 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaars boontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == '''Abrus laevigatus''' word vir dieselfde medisinale doeleindes as '''''Abrus precatorius''''' gebruik. Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel . Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewarings Status == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut se Rooi Lys (2009) == Verwysings == ol1umixyt6y561rzeusf54tr9rsu0cq 2918853 2918852 2026-07-22T21:55:28Z VamuhleOmuhle 203624 2918853 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaarsboontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == '''Abrus laevigatus''' word vir dieselfde medisinale doeleindes as '''''Abrus precatorius''''' gebruik. Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> . Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewaringsstatus == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteits Instituut (SANBI) abrus laevigatus word nie as bedreig beskou nie.Die spesie is wydverspreid, het ’n stabiele bevolking en toon geen tekens van afname wat ’n bedreiging sou regverdig nie. <ref>{{Cite web|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=226-1|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|website=redlist.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == jsd6n89zaslcrv7ow3wi6cju2i1ru5q 2918854 2918853 2026-07-22T21:56:28Z VamuhleOmuhle 203624 2918854 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaarsboontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> . Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewaringsstatus == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteits Instituut (SANBI) abrus laevigatus word nie as bedreig beskou nie.Die spesie is wydverspreid, het ’n stabiele bevolking en toon geen tekens van afname wat ’n bedreiging sou regverdig nie. <ref>{{Cite web|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=226-1|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|website=redlist.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == 7qa5thexnuhkkh8l0ek688ytdkwufgs 2918856 2918854 2026-07-22T22:12:02Z VamuhleOmuhle 203624 2918856 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaarsboontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat <ref>{{Cite journal |last=Verhulst |first=Henry L. |date=1971-02-01 |title=Human Poisoning From Native and Cultivated Plants. |url=https://doi.org/10.1001/archinte.1971.00310140151039 |journal=Archives of Internal Medicine |volume=127 |issue=2 |pages=323 |doi=10.1001/archinte.1971.00310140151039 |issn=0003-9926}}</ref>. Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> . Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewaringsstatus == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteits Instituut (SANBI) abrus laevigatus word nie as bedreig beskou nie.Die spesie is wydverspreid, het ’n stabiele bevolking en toon geen tekens van afname wat ’n bedreiging sou regverdig nie. <ref>{{Cite web|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=226-1|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|website=redlist.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == jmp7kxut2xbbsfdy41u36vnqe2lmmqm 2918857 2918856 2026-07-22T22:16:23Z VamuhleOmuhle 203624 2918857 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaarsboontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat<ref>{{Cite book |last=Harvey |first=William H. |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.2117 |title=Thesaurus capensis :or, illustrations of the South African flora, being figures and brief descriptions of South African plants, selected from the Dublin University Herbarium /by William H. Harvey. |date=1859 |publisher=Hodges, Smith, and co., |location=Dublin :}}</ref> . Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> . Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewaringsstatus == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteits Instituut (SANBI) abrus laevigatus word nie as bedreig beskou nie.Die spesie is wydverspreid, het ’n stabiele bevolking en toon geen tekens van afname wat ’n bedreiging sou regverdig nie. <ref>{{Cite web|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=226-1|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|website=redlist.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == 56flffgk47b4bezrwcn8qfdan9umirn 2918858 2918857 2026-07-22T22:17:58Z VamuhleOmuhle 203624 2918858 wikitext text/x-wiki = Minnaarsboontjie = '''Minnaarsboontjie''' of '''''Abrus Laevigatus''''' 'n meerjarige, houtagtige klimplant met lang, dun stingels wat tot ongeveer ses meter lank kan groei<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Dit kom wydverspreid in Suid-Afrika en in tropiese en subtropiese gebiede voor.<ref>{{Cite web|url=https://www.botanikks.com/plants/abrus-laevigatus-emey/643697/1|title=Abrus Laevigatus E.mey. {{!}} Plants, Gardening, Landscaping {{!}} Botanikks|website=www.botanikks.com|access-date=2026-07-22}}</ref> Die blomme ontwikkel gedurende die sommer maande in digte bloeiwyses wat in die blaaroksels voorkom. Na bestuiwing ontwikkel langwerpige peule wat vier tot twaalf blink swart of donker bruin sade bevat<ref>{{Cite book |last=Harvey |first=William H. |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.2117 |title=Thesaurus capensis :or, illustrations of the South African flora, being figures and brief descriptions of South African plants, selected from the Dublin University Herbarium /by William H. Harvey. |date=1859 |publisher=Hodges, Smith, and co., |location=Dublin :}}</ref> . Hierdie sade dien as die primêre voortplantings meganisme van die plant en word hoofsaaklik deur voëls en water versprei. == Gebruikings == Die uittreksel van die wortel van die plant word gebruik om oogsiektes te verlig en om lintwurm besmetting, bilharzia, asma en gonorree te behandel<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/abrus-laevigatus|title=Abrus laevigatus {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref>. Hierdie gebruike is grotendeels gebaseer op tradisionele kennis wat oor geslagte heen oorgedra is. Hoewel sommige farmakologiese studies op verwante spesies die teenwoordigheid van bioaktiewe verbindings bevestig, bestaan daar steeds beperkte kliniese navorsing wat die veiligheid en doeltreffendheid van hierdie behandelings volledig bevestig. == Bewaringsstatus == Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteits Instituut (SANBI) abrus laevigatus word nie as bedreig beskou nie.Die spesie is wydverspreid, het ’n stabiele bevolking en toon geen tekens van afname wat ’n bedreiging sou regverdig nie. <ref>{{Cite web|url=https://redlist.sanbi.org/species.php?species=226-1|title=Threatened Species Programme {{!}} SANBI Red List of South African Plants|website=redlist.sanbi.org|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == g3p3fswujkmfgk91kyatuio14gwgyxx 2 458548 2918716 2916116 2026-07-22T07:49:59Z VamuhleOmuhle 203624 /* Dropwortel */ 2918716 wikitext text/x-wiki = Dropwortel = r5diuh8xl7t731c5uvafc7qi2fd0en7 2918774 2918716 2026-07-22T16:01:22Z VamuhleOmuhle 203624 /* Dropwortel */ 2918774 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2918778 2918774 2026-07-22T16:38:32Z VamuhleOmuhle 203624 2918778 wikitext text/x-wiki = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt'',''' is een van die mees voorkomende vel afwykings by pasgebore babas. Hierdie toestand is goedaardig en word gekenmerk deur pienk tot rooi vlekke op die vel. Alhoewel dit dikwels vir ouers kommerwekkend kan lyk, is dit medies onskadelik en verdwyn meestal spontaan met verloop van tyd. 2rehjd5mh9bs82ihjwpq82ha4kkqdjv 2918779 2918778 2026-07-22T17:00:32Z VamuhleOmuhle 203624 2918779 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt'',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == == Verwysings == 7vem4rv57moz36b5uu4k00mxtxag41s 2918780 2918779 2026-07-22T17:09:28Z VamuhleOmuhle 203624 2918780 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == == Verwysings == s9p9itz071xszkoxkks8e0bcmer3yh9 2918781 2918780 2026-07-22T17:26:56Z VamuhleOmuhle 203624 2918781 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel. ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Verwysings == ghec7q2grzt1etzqmr0cku1ov3q96vd 2918782 2918781 2026-07-22T17:31:07Z VamuhleOmuhle 203624 2918782 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Verwysings == 48hjcb4gpzyn8nnyu7pjb5pc52fbwx0 2918784 2918782 2026-07-22T17:33:13Z VamuhleOmuhle 203624 2918784 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Verwysings == r1i5yb48csjl0bx97jitncq5qxlpxdm 2918786 2918784 2026-07-22T17:36:22Z VamuhleOmuhle 203624 2918786 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == == Verwysings == oe4if61fditdzm91ax2gg4xr0aa6dg7 2918793 2918786 2026-07-22T17:54:32Z VamuhleOmuhle 203624 /* Oorsake van Nevus Simplex */ 2918793 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == Die primêre oorsaak is die oppervlakkige uitbreiding van kapillêre naby die epidermis, wat lei tot ’n verhoogde sigbaarheid van hierdie bloedvate op die veloppervlak. Hierdie kapillêre dilatasie is nie ’n teken van patologie nie, maar eerder ’n normale variasie in vaskulêre ontwikkeling. Die vlekke word dus gevorm deur ’n plaaslike ophoping van bloedvloei in die klein vaatjies. == Verwysings == ougnpt01wyo0rsiivmnkgznyavbq8xd 2918799 2918793 2026-07-22T18:06:59Z VamuhleOmuhle 203624 2918799 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == Die primêre oorsaak is die oppervlakkige uitbreiding van kapillêre naby die epidermis <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>, wat lei tot ’n verhoogde sigbaarheid van hierdie bloedvate op die veloppervlak. Hierdie kapillêre dilatasie is nie ’n teken van patologie nie, maar eerder ’n normale variasie in vaskulêre ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001388.htm|title=Stork bite: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Die vlekke word dus gevorm deur ’n plaaslike ophoping van bloedvloei in die klein vaatjies. == Verwysings == 1r62asbhqp040mhbscz5zv8arc3gti2 2918803 2918799 2026-07-22T18:24:24Z VamuhleOmuhle 203624 2918803 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == Die primêre oorsaak is die oppervlakkige uitbreiding van kapillêre naby die epidermis <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>, wat lei tot ’n verhoogde sigbaarheid van hierdie bloedvate op die veloppervlak. Hierdie kapillêre dilatasie is nie ’n teken van patologie nie, maar eerder ’n normale variasie in vaskulêre ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001388.htm|title=Stork bite: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Die vlekke word dus gevorm deur ’n plaaslike ophoping van bloedvloei in die klein vaatjies. == Behandeling == Klinies verdwyn die vlekke spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van ’n kind se lewe == Verwysings == m308h25elfqayhr5ux5p57f5scfj1dv 2918807 2918803 2026-07-22T18:28:31Z VamuhleOmuhle 203624 2918807 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == Die primêre oorsaak is die oppervlakkige uitbreiding van kapillêre naby die epidermis <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>, wat lei tot ’n verhoogde sigbaarheid van hierdie bloedvate op die veloppervlak. Hierdie kapillêre dilatasie is nie ’n teken van patologie nie, maar eerder ’n normale variasie in vaskulêre ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001388.htm|title=Stork bite: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Die vlekke word dus gevorm deur ’n plaaslike ophoping van bloedvloei in die klein vaatjies. == Behandeling == Behandeling in die meeste gevalle is nie nodig nie, aangesien hierdie merk goedaardig is.Klinies verdwyn die vlekke spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van ’n kind se lewe. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == h96fjwkty524xsswgsykvrahfgxro0a 0 460057 2918882 2910661 2026-07-23T08:50:43Z StarDeg 27743 2918882 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Péter Magyar | beeld = Péter Magyar MEP (2024) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Magyar in 2024 | geboortedatum = {{birth date and age|1981|3|16|df=y}} | geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]] | party = [[Tisza-party|Tisza]] (sedert 2024)<br/>[[Fidesz]] (2002–2024) | orde = Eerste minister van [[Hongarye]] | termynaanvang = 9 Mei 2026 | president = Tamás Sulyok | vise = Anita Orbán | voorganger = [[Viktor Orbán]] | orde1 = President van die [[Tisza-party]] | termynaanvang1 = 22 Julie 2024 | vise1 = {{ubl | Zoltán Tarr | Márk Radnai | Ágnes Forsthoffer }} | voorganger1 = Attila Szabó | orde2 = Lid van die Nasionale Vergadering van Hongarye | termynaanvang2 = 9 Mei 2026 | voorganger2 = Miklós Hajnal | orde3 = Lid van die [[Europese Parlement]] | termynaanvang3 = 16 Julie 2024 | termyneinde3 = 9 Mei 2026 | eggenoot = {{marriage|Judit Varga|2006|2023|end=div}} | kinders = 3 | alma_mater = Pázmány Péter Katolieke Universiteit ([[Juris Doctor|JD]]) | handtekening = Péter Magyar signature.svg | webtuiste = }} '''Péter Magyar''' (<small>[[Hongaars|Hongaarse]] uitspraak:</small> [ˈpeːtɛr ˈmɒɟɒr]; gebore [[16 Maart]] [[1981]]) is ’n [[Hongarye|Hongaarse]] [[Politiek|politikus]] en [[regsgeleerde]] wat sedert 9 Mei 2026 die Eerste Minister van Hongarye is. Van Julie 2024 totdat hy Eerste Minister geword het, het hy as 'nlid van die [[Europese Parlement]] gedien, en hy is ook die president van die [[Tisza-party]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78l7vyylgqo|title=Péter Magyar, the former Orban ally vying for power in Hungary|date=2026-04-11|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-04-12}}</ref> As ’n voormalige lid van Hongarye se regerende party [[Fidesz]], onder leiding van [[Viktor Orbán]], het hy landswye aandag getrek toe hy sy bedanking uit alle regeringsverwante poste openbaar aangekondig het te midde van ’n presidensiële kwytskeldingskandaal in Februarie 2024, toe die destydse Hongaarse president Katalin Novák die voormalige adjunkdirekteur van ’n kinderhuis, Endre Kónya, begenadig het, wat skuldig bevind is daaraan dat hy gehelp het om kinderseksuele mishandeling deur sy meerdere toe te smeer deur een van die slagoffers te dwing om sy getuienis terug te trek. Gevolglik het Magyar begin om sy diepe ontevredenheid oor hoe Fidesz die land bestuur, uit te spreek. Op 15 Maart 2024 het hy sy voorneme aangekondig om ’n nuwe politieke platform te stig vir burgers wat ontevrede is met sowel die regering as die gevestigde opposisie. Hy het die leierskap oorgeneem van die voorheen onbekende Tisza-party (''Tisztelet és Szabadság''; Respek en Vryheid) en het na vore getree as die mees prominente opposisieleier. In die 2024 Europese Parlementsverkiesing in Hongarye het sy party tweede plek behaal agter Fidesz, met byna 30%, die hoogste aantal en persentasie stemme deur enige nie-Fidesz-party sedert 2006. Magyar het die Tisza-party gelei in die parlementsverkiesing wat op 12 April 2026 gehou is. Tisza het Fidesz met ’n oorweldigende oorwinning uit die mag verdryf. Die party het 141 setels gewen, genoeg vir ’n tweederdemeerderheid wat Magyar se regering in staat sou stel om die grondwet te wysig sonder die steun van ander partye. Wat die persentasie setels betref, was dit die grootste mandaat wat nóg deur ’n Hongaarse party in ’n vrye verkiesing verkry is. Die verkiesing het ’n hoë opkoms gehad, met meer as 79% van kiesers wat hul stem uitgebring het — die hoogste opkoms sedert sedert parlementêre demokrasie in die vroeë 1990’s ingestel is.<ref>{{cite web|url=https://politicalcapital.hu/news.php?article_read=1&article_id=3682|title=The Desire for Change Swept Away the Orbán Regime Trapped in Its Own Information Bubble|date=14 April 2026|publisher=Political Capital|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Higgins|first1=Andrew|last2=Rutai|first2=Lili|url=https://www.nytimes.com/2026/04/12/world/europe/hungary-election-orban-magyar.html|title=Orban, Beacon to the Right, Concedes Defeat in Hungary's Election|date=12 April 2026|work=[[The New York Times]]}}</ref> Hy identifiseer homself as ’n "kritiese" pro-Europese en [[Konserwatisme|konserwatief]]-[[Liberalisme|liberale]].<ref name="mppoland">{{Cite web|url=https://wyborcza.pl/7,75399,32168608,glowny-rywal-viktora-orbana-w-rozmowie-z-wyborcza-mam-rade.html|title=Rzucił wyzwanie Orbánowi i ma szansę wygrać. W rozmowie z "Wyborczą" jasno mówi o Polsce, Węgrzech i Ukrainie|last=Kokot|first=Michał|date=12 August 2025|website=Gazeta Wyborcza|language=pl|trans-title=Hy het Orbán uitgedaag en het ’n kans om te wen. In ’n onderhoud met "Gazeta Wyborcza" praat hy duidelik oor Pole, Hongarye en Oekraïne.|access-date=12 August 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Europese Raad}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Hongarye]] [[Kategorie:Lede van die Europese Parlement]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] sljkcafo2kla67jllcvvi468vfbolhn 0 461048 2918748 2909323 2026-07-22T13:27:13Z AFM 21229 2918748 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} 'n '''Gimkana''' is oorspronklik 'n byeenkoms vir sport en spel met die klem op perdesport. In Suid-Afrika was ‘n gimkana aanvanklik ‘n vertoning van die spring van perde en die afrigting van perde waardeur die ruiters en afrigters hul vaardigheid kon wys. Die klem lê dus in die eerste plek nie op mededinging nie. Gimkana het sy oorsprong in 1861 in [[Indië]] waar aanvanklik poniewedrenne gehou is as vermaak, ontspanning en tydverdryf vir Britse soldate en koloniale amptenare. Hierdie byeenkomste is afgewissel met items soos toutrek. Sulke gimkanas het in ander lande nie tot items met perde beperk gebly nie. Later is byvoorbeeld motor- en motorfietsrenne gehou waar die ryers hul behendigheid met hul voertuie vertoon het. {{Normdata}} [[Kategorie:Sport]] [[Kategorie:Intervarsity]] d034rqeiv1pvrjlgvhq9a3bjtngld4l 2918749 2918748 2026-07-22T13:28:17Z AFM 21229 2918749 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} 'n '''Gimkana''' is oorspronklik 'n byeenkoms vir sport en spel met die klem op perdesport. In Suid-Afrika was ‘n gimkana aanvanklik ‘n vertoning van die spring van perde en die afrigting van perde waardeur die ruiters en afrigters hul vaardigheid kon wys. Die klem lê dus in die eerste plek nie op mededinging nie. Gimkana het sy oorsprong in 1861 in [[Indië]] waar aanvanklik poniewedrenne gehou is as vermaak, ontspanning en tydverdryf vir Britse soldate en koloniale amptenare. Hierdie byeenkomste is afgewissel met items soos toutrek. Sulke gimkanas het in ander lande nie tot items met perde beperk gebly nie. Later is byvoorbeeld motor- en motorfietsrenne gehou waar die ryers hul behendigheid met hul voertuie vertoon het. ==Lees ook== *[[Intervarsity]] {{Normdata}} [[Kategorie:Sport]] rwcoy62frh275p029ssmad4iscfvrw4 0 462223 2918895 2909382 2026-07-23T10:48:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2918895 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visioenêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic /><ref name=CareerAuthors-MilFic /><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Sien ook == * [[Krygsgeskiedenis]] * [[Militêre wetenskapfiksie]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt |access-date= 4 Junie 2026 |archive-date= 31 Julie 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230731070834/https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |url-status= dead }}</ref> <ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref> <ref name=LB-20161221>{{cite web |url= https://lewtonbus.net/reviews/the-star-wars-on-film-rogue-one-and-sci-fi-warfare/ |title= The Star Wars on Film: ROGUE ONE And Sci-Fi Warfare |author= Allen Strickland |date= 21 December 2016 |publisher= Lewton Bus }}</ref> <ref name=Guardian-20141022>{{cite news |url= https://www.rawstory.com/the-military-entertainment-complex-call-of-duty-makers-have-close-ties-with-the-pentagon/ |title= The military-entertainment complex: Call of Duty makers have close ties with the Pentagon |author= Simon Parkin |newspaper= The Guardian |publisher= Raw Story |date= 22 October 2014 }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre fiksie| ]] pq1typyjzdgigd5vxrfcwktk3k5x3fc 4 462362 2918718 2916434 2026-07-22T08:09:49Z Aliwal2012 39067 /* Nuwe voorstelle */ argiveer suksesvolles 2918718 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Cabaret (1972-rolprent)]] == {{sperdatum|29 Mei 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:22, 29 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – mooi artikel, geluk Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 29 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:17, 8 Junie 2026 (UTC) == [[Vlag van Tibet]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Nog 'n interessante vlag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 18 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:42, 19 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:06, 28 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:08, 31 Mei 2026 (UTC) == [[Boekarest]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Dié mooi artikel vertaal deur [[Gebruiker:ArchieTom|ArchieTom]] benoem ek graag. Ek het my bes gedoen met proeflees; sport en susterstede is bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:57, 1 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:18, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie, deeglike artikel. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:50, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:58, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:17, 8 Junie 2026 (UTC) == [[Lando Norris]] == {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:37, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Prometheus (2012-rolprent)]] == {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Cottesloe-kerkeberaad]] == {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Cremona]] == {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Vlag van Bulgarye]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Dié goeie vlagartikel deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] het ek na aanleiding van die Bulgaarse artikel bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{gekant}} – drie vlagartikels binne 2 weke benoem, sal nie werk nie! (pyplyn vir 2027 is ook reeds vol) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:19, 16 Mei 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – {{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ons kan die artikels natuurlik versprei. Elkeen van hierdie artikels klop die Engelse artikel, maar ja! Maar met gekant weier ek om nog vlagartikels te doen. Die vlae van Europa neem reeds jare en van die oorblywende vlae sal waarskynlik eers in 2030 op ons voorblad verskyn. Hoe sal ons nou dié reeks voortsit? Dit sal nie werk nie. Die eerste, [[vlag van Albanië]], is reeds in 2019 geskep, nou sit ons by [[vlag van Italië]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:48, 16 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 05:58, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Dat die "pyplyn" vol is, is nie 'n rede om die toekenning van voorbladstatus aan hierdie bladsy te verwerp nie. As dit aan al die voorvereistes voldoen, behoort dit voorbladstatus te kry. Gooi dit in die 2030-pyplyn as jy wil, maar ek sien nie wat dit met die voorbladstatus van die bladsy te doen het nie.– [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 11 Junie 2026 == [[Gideon Scheepers]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek is gebruiker ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:33, 1 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) == [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:08, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:34, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] == {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[Hemelskyf van Nebra]] == {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) 3v6te4smh4ymkervjjbas14jdt9suca 2918719 2918718 2026-07-22T08:15:19Z Aliwal2012 39067 skommel volgorde 2918719 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Cabaret (1972-rolprent)]] == {{sperdatum|29 Mei 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:22, 29 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – mooi artikel, geluk Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 29 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:17, 8 Junie 2026 (UTC) == [[Vlag van Tibet]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Nog 'n interessante vlag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 18 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:42, 19 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:06, 28 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:08, 31 Mei 2026 (UTC) == [[Boekarest]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Dié mooi artikel vertaal deur [[Gebruiker:ArchieTom|ArchieTom]] benoem ek graag. Ek het my bes gedoen met proeflees; sport en susterstede is bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:57, 1 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:18, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie, deeglike artikel. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:50, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:58, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:17, 8 Junie 2026 (UTC) == [[Lando Norris]] == {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:37, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Prometheus (2012-rolprent)]] == {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Cottesloe-kerkeberaad]] == {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:08, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:34, 28 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[Cremona]] == {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 29 Junie 2026 (UTC) == [[Vlag van Bulgarye]] == {{sperdatum|30 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Dié goeie vlagartikel deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] het ek na aanleiding van die Bulgaarse artikel bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC) * {{gekant}} – drie vlagartikels binne 2 weke benoem, sal nie werk nie! (pyplyn vir 2027 is ook reeds vol) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:19, 16 Mei 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – {{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ons kan die artikels natuurlik versprei. Elkeen van hierdie artikels klop die Engelse artikel, maar ja! Maar met gekant weier ek om nog vlagartikels te doen. Die vlae van Europa neem reeds jare en van die oorblywende vlae sal waarskynlik eers in 2030 op ons voorblad verskyn. Hoe sal ons nou dié reeks voortsit? Dit sal nie werk nie. Die eerste, [[vlag van Albanië]], is reeds in 2019 geskep, nou sit ons by [[vlag van Italië]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:48, 16 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 05:58, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Dat die "pyplyn" vol is, is nie 'n rede om die toekenning van voorbladstatus aan hierdie bladsy te verwerp nie. As dit aan al die voorvereistes voldoen, behoort dit voorbladstatus te kry. Gooi dit in die 2030-pyplyn as jy wil, maar ek sien nie wat dit met die voorbladstatus van die bladsy te doen het nie.– [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 11 Junie 2026 == [[Gideon Scheepers]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek is gebruiker ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:33, 1 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) == [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] == {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[Hemelskyf van Nebra]] == {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:09, 22 Julie 2026 (UTC) == [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2028]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:42, 8 Julie 2026 (UTC) 9ymna5se5ww3f83t4wp4euvyi8p21as 0 462958 2918506 2918294 2026-07-20T18:00:20Z ~2026-40515-61 211337 2918506 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Andy Burnham | beeld = [[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg]] | beeldonderskrif = | geboortenaam = Andrew Murray Burnham | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Aintree]], [[Lancashire]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] | nasionaliteit = | order = [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] | termynaanvang = [[20 Julie]] [[2026]] | termyneinde = | monarg = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] | vise = | voorganger = [[Keir Starmer]] | opvolger = | orde2 = Leier van die [[Britse Arbeidersparty]] | termynaanvang2 = [[17 Julie]] 2026 | termyneinde2 = | vise2 = [[Lucy Powell]] | monarg2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = Keir Starmer | opvolger2 = | orde3 = Burgemeester van [[Groter Manchester]] | termynaanvang3 = [[8 Mei]] 2017 | termyneinde3 =[[19 Junie]] 2026 | leier3 = | vise3 = Richard Leese Paul Dennett | voorganger3 = Tony Lloyd (interim) | opvolger3 =Paul Dennett | orde4 = Sekretaris van Staat vir Gesondheid | termynaanvang4 = [[5 Junie]] 2009 | termyneinde4 =[[11 Mei]] 2010 | voorganger4 = Alan Johnson | opvolger4 =Andrew Lansley | eggenoot = Marie-France van Heel (2000 -) | kinders =3 | alma_mater = [[FitzWilliam College]], [[Cambridge University|Cambridge]] | religie = | handtekening = }} '''Andrew Murray Burnham''' (gebore [[7 Januarie]] [[1970]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] politikus wat sedert 2026 die Parlementslid vir die kiesafdeling Makerfield is. Hy het voorheen van 2017 tot 2026 as burgemeester van [[Groter Manchester]] gedien. Hy is 'n lid van die "Labour and Co-operative Party" en is tans die enigste kandidaat vir die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] se leierskapsverkiesing in 2026 om [[Keir Starmer]] as [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste Minister]] en leier van die Arbeidersparty op te volg. Burnham identifiseer homself as 'n [[Sosialisme|sosialis]] en word algemeen beskou as deel van die sosialistiese tradisie binne die Britse politiek. Hy het dikwels gepleit vir groter openbare belegging, sterker openbare dienste en meer mag vir plaaslike gemeenskappe en streeksowerhede.<ref>{{cite web|title="Why I am a Socialist", by the leadership candidates |url=http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|publisher=Next Left|date=June 2010|access-date=6 September 2021|url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811211229/http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|archive-date=11 August 2016}}</ref><ref name="Guardian1">{{cite news|last1=Stratton|first1=Allegra|last2=Wintour|first2=Patrick|title=Andy Burnham's Labour leadership bid based on a return to socialist values |url=https://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|work=The Guardian|access-date=21 June 2016|date=1 July 2010|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135445/http://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|archive-date=13 April 2016|author-link2=|author-link=}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Burnham, Andy}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Britse politici]] jhzm0x4o9ejga7pqbbsc5s7qjbzmli4 2918512 2918506 2026-07-20T18:25:06Z ~2026-40713-43 211340 /* */ 2918512 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Andy Burnham | beeld = Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Andrew Murray Burnham | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Aintree]], [[Lancashire]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] | nasionaliteit = | order = [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] | termynaanvang = [[20 Julie]] [[2026]] | termyneinde = | monarg = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] | vise = | voorganger = [[Keir Starmer]] | opvolger = | orde2 = Leier van die [[Britse Arbeidersparty]] | termynaanvang2 = [[17 Julie]] 2026 | termyneinde2 = | vise2 = [[Lucy Powell]] | monarg2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = Keir Starmer | opvolger2 = | orde3 = Burgemeester van [[Groter Manchester]] | termynaanvang3 = [[8 Mei]] 2017 | termyneinde3 = [[19 Junie]] 2026 | leier3 = | vise3 = Richard Leese Paul Dennett | voorganger3 = Tony Lloyd (interim) | opvolger3 = Paul Dennett | orde4 = Sekretaris van Staat vir Gesondheid | termynaanvang4 = [[5 Junie]] 2009 | termyneinde4 = [[11 Mei]] 2010 | voorganger4 = Alan Johnson | opvolger4 = Andrew Lansley | eggenoot = Marie-France van Heel (2000 -) | kinders = 3 | alma_mater = [[FitzWilliam College]], [[Cambridge University|Cambridge]] | religie = | handtekening = }} '''Andrew Murray Burnham''' (gebore [[7 Januarie]] [[1970]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] politikus wat sedert 2026 die Parlementslid vir die kiesafdeling Makerfield is. Hy het voorheen van 2017 tot 2026 as burgemeester van [[Groter Manchester]] gedien. Hy is 'n lid van die "Labour and Co-operative Party" en is tans die enigste kandidaat vir die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] se leierskapsverkiesing in 2026 om [[Keir Starmer]] as [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste Minister]] en leier van die Arbeidersparty op te volg. Burnham identifiseer homself as 'n [[Sosialisme|sosialis]] en word algemeen beskou as deel van die sosialistiese tradisie binne die Britse politiek. Hy het dikwels gepleit vir groter openbare belegging, sterker openbare dienste en meer mag vir plaaslike gemeenskappe en streeksowerhede.<ref>{{cite web|title="Why I am a Socialist", by the leadership candidates |url=http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|publisher=Next Left|date=June 2010|access-date=6 September 2021|url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811211229/http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|archive-date=11 August 2016}}</ref><ref name="Guardian1">{{cite news|last1=Stratton|first1=Allegra|last2=Wintour|first2=Patrick|title=Andy Burnham's Labour leadership bid based on a return to socialist values |url=https://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|work=The Guardian|access-date=21 June 2016|date=1 July 2010|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135445/http://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|archive-date=13 April 2016|author-link2=|author-link=}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Burnham, Andy}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Britse politici]] ohxgqjq1vbnd9vno64svuo9rps63069 2918558 2918512 2026-07-21T06:28:34Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2918558 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Andy Burnham | beeld = Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Andrew Murray Burnham | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Aintree]], [[Lancashire]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] | nasionaliteit = | order = [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] | termynaanvang = [[20 Julie]] [[2026]] | termyneinde = | monarg = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] | vise = | voorganger = [[Keir Starmer]] | opvolger = | orde2 = Leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Britse Arbeidersparty]] | termynaanvang2 = [[17 Julie]] 2026 | termyneinde2 = | vise2 = [[Lucy Powell]] | monarg2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = [[Keir Starmer]] | opvolger2 = | orde3 = Burgemeester van [[Groter Manchester]] | termynaanvang3 = [[8 Mei]] 2017 | termyneinde3 = [[19 Junie]] 2026 | leier3 = | vise3 = Richard Leese<br/>Paul Dennett | voorganger3 = Tony Lloyd (waarnemend) | opvolger3 = Paul Dennett | orde4 = Sekretaris van Staat vir Gesondheid | termynaanvang4 = [[5 Junie]] 2009 | termyneinde4 = [[11 Mei]] 2010 | voorganger4 = Alan Johnson | opvolger4 = Andrew Lansley | eggenoot = Marie-France van Heel (getroud 2000) | kinders = 3 | alma_mater = FitzWilliam College, [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] | religie = | handtekening = }} '''Andrew Murray Burnham''' (gebore [[7 Januarie]] [[1970]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] politikus wat sedert 20 Julie 2026 die [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] dien. Hy is amptelik 'n lid van die Arbeiders- en Koöperatiewe Party (Labour Co-operative) en is in Julie 2026 as leier van die Arbeidersparty verkies, as 'n opvolger van [[Keir Starmer]], kort voordat hy deur die Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] as Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk aangestel is. Hy is 'n parlementslid vir die kiesafdeling Makerfield in die metropolitaanse graafskap [[Groter Manchester|Grooter Manchester]], waar hy van 2017 tot 2026 as burgemeester gedien het. Burnham identifiseer homself as 'n [[Sosialisme|sosialis]] en word algemeen beskou as deel van die sosialistiese tradisie binne die Britse politiek. Hy het dikwels gepleit vir groter openbare belegging, sterker openbare dienste en meer mag vir plaaslike gemeenskappe en streeksowerhede.<ref>{{cite web|title="Why I am a Socialist", by the leadership candidates |url=http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|publisher=Next Left|date=June 2010|access-date=6 September 2021|url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811211229/http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|archive-date=11 August 2016}}</ref><ref name="Guardian1">{{cite news|last1=Stratton|first1=Allegra|last2=Wintour|first2=Patrick|title=Andy Burnham's Labour leadership bid based on a return to socialist values |url=https://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|work=The Guardian|access-date=21 June 2016|date=1 July 2010|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135445/http://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|archive-date=13 April 2016|author-link2=|author-link=}}</ref> In sy eerste toespraak buite Downingstraat nommer 10 het hy belowe om haweloosheid in die Verenigde Koninkryk te beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0jl839j6z3o|title=Burnham pledges to end rough sleeping in first speech as prime minister|date=2026-07-20|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-07-21}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Burnham, Andy}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Britse politici]] mz521t2wjhhcmb2ulk0z6k82nn4q6lm 2918579 2918558 2026-07-21T08:00:32Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2918579 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Andy Burnham | beeld = Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Andrew Murray Burnham | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Aintree]], [[Lancashire]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] | nasionaliteit = | order = [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] | termynaanvang = [[20 Julie]] [[2026]] | termyneinde = | monarg = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] | vise = | voorganger = [[Keir Starmer]] | opvolger = | orde2 = Leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Britse Arbeidersparty]] | termynaanvang2 = [[17 Julie]] 2026 | termyneinde2 = | vise2 = [[Lucy Powell]] | monarg2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = [[Keir Starmer]] | opvolger2 = | orde3 = Burgemeester van [[Groter Manchester]] | termynaanvang3 = [[8 Mei]] 2017 | termyneinde3 = [[19 Junie]] 2026 | leier3 = | vise3 = Richard Leese<br/>Paul Dennett | voorganger3 = Tony Lloyd (waarnemend) | opvolger3 = Paul Dennett | orde4 = Sekretaris van Staat vir Gesondheid | termynaanvang4 = [[5 Junie]] 2009 | termyneinde4 = [[11 Mei]] 2010 | voorganger4 = Alan Johnson | opvolger4 = Andrew Lansley | eggenoot = Marie-France van Heel (getroud 2000) | kinders = 3 | alma_mater = FitzWilliam College, [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] | religie = | handtekening = }} '''Andrew Murray Burnham''' (gebore [[7 Januarie]] [[1970]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] politikus wat sedert 20 Julie 2026 die [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] dien. Hy is amptelik 'n lid van die Arbeiders- en Koöperatiewe Party (Labour Co-operative) en is in Julie 2026 as leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Britse Arbeidersparty]] verkies, as 'n opvolger van [[Keir Starmer]], kort voordat hy deur die Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] as Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk aangestel is. Hy is 'n parlementslid vir die kiesafdeling Makerfield in die metropolitaanse graafskap [[Groter Manchester|Grooter Manchester]], waar hy van 2017 tot 2026 as burgemeester gedien het. Burnham identifiseer homself as 'n [[Sosialisme|sosialis]] en word algemeen beskou as deel van die sosialistiese tradisie binne die Britse politiek. Hy het dikwels gepleit vir groter openbare belegging, sterker openbare dienste en meer mag vir plaaslike gemeenskappe en streeksowerhede.<ref>{{cite web|title="Why I am a Socialist", by the leadership candidates |url=http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|publisher=Next Left|date=June 2010|access-date=6 September 2021|url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811211229/http://www.nextleft.org/2010/06/why-i-am-socialist-by-leadership.html|archive-date=11 August 2016}}</ref><ref name="Guardian1">{{cite news|last1=Stratton|first1=Allegra|last2=Wintour|first2=Patrick|title=Andy Burnham's Labour leadership bid based on a return to socialist values |url=https://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|work=The Guardian|access-date=21 June 2016|date=1 July 2010|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135445/http://www.theguardian.com/politics/2010/jul/01/andy-burnham-labour-leadership-socialist-values|archive-date=13 April 2016|author-link2=|author-link=}}</ref> In sy eerste toespraak buite Downingstraat nommer 10 het hy belowe om haweloosheid in die Verenigde Koninkryk te beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0jl839j6z3o|title=Burnham pledges to end rough sleeping in first speech as prime minister|date=2026-07-20|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-07-21}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Burnham, Andy}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Britse politici]] 6df4asn0w782eqek9a8nbs4e2y1n2o0 0 463127 2918696 2913585 2026-07-21T20:34:58Z Eurohunter 22842 space 2918696 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Grand Theft Auto VI logo (with gradient).svg|duimnael|upright=1.1]] '''''Grand Theft Auto VI''''' is 'n opkomende [[aksie-avontuurspeletjie]] wat ontwikkel en gepubliseer word deur [[Rockstar Games]]. Dit sal na verwagting die agtste hoof-''[[Grand Theft Auto]]''-speletjie wees, na ''[[Grand Theft Auto V]]'' (2013), en die sestiende inskrywing altesaam. Die storie speel af in die fiktiewe [[VSA-staat]] van Leonida, gebaseer op [[Florida]], en volg die romantiese misdaadduo Jason Duval en Lucia Caminos. Spelers sal vrylik in Leonida se [[oop wêreld]] kan rondloop, wat die [[Miami]]-geïnspireerde [[Vice City (Grand Theft Auto)|Vice City]] bevat.<ref name="Locations"/> Na jare van spekulasie en afwagting het Rockstar in Februarie 2022 bevestig dat die spel in ontwikkeling was. Daardie September is beeldmateriaal van onvoltooide weergawes [[Databreuk|uitgelek]] in wat joernaliste beskryf het as een van die grootste lekkasies in die geskiedenis van die [[videospeletjiebedryf]]. ''Grand Theft Auto&nbsp;VI'' is formeel in Desember 2023 onthul. Na twee vertragings is dit geskeduleer om op 19 November 2026 vrygestel te word vir die [[PlayStation 5]] en [[Xbox Series&nbsp;X/S]]. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Locations">{{multiref2 |{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g2grmrx4po |title=What have we learned from ''Grand Theft Auto 6''{{'}}s second trailer? |last1=Collins |first1=Riyah |last2=Richardson |first2=Tom |publisher=[[BBC]] |date=6 May 2025 |accessdate=7 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250506211020/https://www.bbc.com/news/articles/c4g2grmrx4po |archivedate=6 May 2025 |url-status=live }} |{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/2025/05/06/rockstar-shows-off-six-major-areas-of-vice-city-in-grand-theft-auto-vi |title=Rockstar Shows Off Six Major Areas Of Vice City In ''Grand Theft Auto VI'' |last=Harte |first=Charles |magazine=[[Game Informer]] |date=6 May 2025 |accessdate=9 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250506180850/https://www.gameinformer.com/2025/05/06/rockstar-shows-off-six-major-areas-of-vice-city-in-grand-theft-auto-vi |archivedate=6 May 2025 |url-status=live }} |{{cite web |url=https://www.gamesradar.com/games/grand-theft-auto/gta-6-locations/ |title=Every ''GTA 6'' location revealed so far |last=Wilson |first=Iain |work=[[GamesRadar+]] |publisher=[[Future plc]] |date=6 May 2025 |accessdate=7 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250506211034/https://www.gamesradar.com/games/grand-theft-auto/gta-6-locations/ |archivedate=6 May 2025 |url-status=live }} }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.rockstargames.com/VI Amptlike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Videospeletjies]] odgwigj7z3elbaa97ww54r2000bcln8 0 463129 2918695 2913593 2026-07-21T20:34:41Z Eurohunter 22842 space 2918695 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Grand Theft Auto logo series.svg|duimnael|Die kenteken sedert ''[[Grand Theft Auto III]]'' (2001).]] '''''Grand Theft Auto''''' ('''''GTA''''') is 'n [[aksie-avontuur videospeletjie]] reeks geskep deur David Jones en Mike Dailly.<ref name="Dailly">{{cite web|url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2012-10-22-gta-max-clifford-made-it-all-happen|title=GTA: "Max Clifford made it all happen"|publisher= | website= GamesIndustry.biz|date=22 October 2012|access-date=22 June 2013|archive-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602070838/http://www.gamesindustry.biz/articles/2012-10-22-gta-max-clifford-made-it-all-happen|url-status=live|last=Weber|first=Rachel}}</ref> Latere titels is ontwikkel onder toesig van die broers [[Dan Houser|Dan]] en [[Sam Houser]], [[Leslie Benzies]] en Aaron Garbut. Dit word hoofsaaklik ontwikkel deur die Britse ontwikkelingshuis [[Rockstar North]] (voorheen DMA Design), en uitgegee deur sy Amerikaanse moedermaatskappy, [[Rockstar Games]]. Die naam van die reeks is 'n term vir [[motorvoertuigdiefstal]] in die Verenigde State. Spel fokus op 'n [[oop wêreld]] waar die speler missies kan voltooi om 'n algehele storie te bevorder, sowel as [[nie-lineêre spel|deelneem aan verskeie syaktiwiteite]]. Die meeste van die spel wentel om bestuur en skiet, met af en toe [[rolspel videospeletjie|rolspel]] en [[sluipspeletji|sluip]] elemente. Die reeks bevat ook elemente van die vroeëre [[beat 'em up]]-speletjies uit die [[16-bis-era]]. == Invloed == Die vrystelling van ''[[Grand Theft Auto III]]'' word behandel as 'n belangrike gebeurtenis in die [[geskiedenis van videospeletjies]], beskou as 'n revolusionêre titel in die medium, baie soos die vrystelling van ''[[Doom (1993 videospeletjie)|Doom]]'' byna 'n dekade tevore.<ref>[[Game Informer]] Issue 138 p.73</ref> Tydens onderhoude om die 10de herdenking van die vrystelling van ''Grand Theft Auto III'' te vier, het vervaardiger van die ''Street Fighter''-reeks, [[Yoshinori Ono]], gesê: "Dit sou geen oordrywing wees om te sê dat ''Grand Theft Auto III'' die bedryf verander het nie, en ons kan basies die tyd voor en na die verskyning daarvan as afsonderlike eras skei." In dieselfde artikel het die direkteur van [[Bethesda Game Studios]], [[Todd Howard]], gesê: "Die kenmerk van 'n werklik goeie speletjie is hoeveel mense probeer om dit te herwin of na te boots en misluk. Daar is 'n lang lyn agter hierdie een."<ref>[http://www.gamesradar.com/what-devs-think-grand-theft-auto-iii/?page=2 Page 2 – What devs think of Grand Theft Auto III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306112341/http://www.gamesradar.com/what-devs-think-grand-theft-auto-iii/?page=2 |date=6 March 2014 }}. GamesRadar (18 October 2011). Retrieved on 6 September 2012.</ref> Daaropvolgende speletjies wat hierdie formule van bestuur en skiet volg, is "''Grand Theft Auto''-klone" genoem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Videospeletjies]] evknn303lrm3t3mgbjwz4a07a790fgj 0 463140 2918500 2916989 2026-07-20T17:36:19Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2918500 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[17 Mei]] [[1981]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | 1:16:31.61 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra''' | 54 | + 36.06 s | 9 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | + 43.69 s | 10 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | + 47.64 s | 7 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | + 49.20 s | 14 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | + 52.51 s | 8 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | + 1:01.66 | 5 | |- ! 8 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 54 | + 1:32.04 | 3 | |- ! 9 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 54 | + 1:35.58 | 17 | |- ! 10 | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 53 | + 1 Ronde | 18 | |- ! 11 | 14 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 15 | |- ! 12 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 19 | |- ! 13 | 31 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 4 Rondes | 24 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Ongeluk | 21 | |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Ligier]]-Matra | 35 | Transmissie | 16 | |- ! DNF | 21 | {{BR-VLAG}} [[Chico Serra]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Enjin | 20 | |- ! DNF | 32 | {{IT-VLAG}} [[Beppe Gabbiani]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Enjin | 22 | |- ! DNF | 1 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Ongeluk | 6 | |- ! DNF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ratkas | 23 | |- ! DNF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Ongeluk | 2 | |- ! DNF | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Ratkas | 11 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 2 | Koppeling | 12 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 4 | |- ! DNF | 30 | {{IT-VLAG}} [[Siegfried Stohr]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 13 |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1981|België]] 4lq5qxckz4fyiezg9kg1wwg1ndp877h 0 463198 2918497 2915030 2026-07-20T17:24:46Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2918497 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 29 Junie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | 1:32:43.4 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +4.52 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +30.26 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +1:14.88 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | +1:16.15 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +1:16.74 | 5 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 13 | |- ! 8 | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 53 | +1 Ronde | 17 | |- ! 9 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 18 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 15 | |- ! 11 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | +2 Rondes | 20 | |- ! 12 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 52 | +2 Rondes | 19 | |- ! NF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Enjin | 24 | |- ! NF | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | +4 Rondes | 16 | |- ! NF | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Enjin | 21 | |- ! NF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ratkas | 11 | |- ! NF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 25 | Hantering | 10 | |- ! NF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Ratkas | 12 | |- ! NF | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Tol | 23 | |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 8 | Hantering | 9 | |- ! NF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Transmissie | 7 | |- ! NF | 12 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Koppeling | 14 | |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 0 | Transmissie | 6 | |- ! NF | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Koppeling | 22 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980|Frankryk]] kmnz60492jiydd5b2olxyn9qk9998ca 0 463335 2918752 2915802 2026-07-22T13:45:51Z Mabahambe 211440 Her country of birth and nationality 2918752 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacinta Ngobese-Zuma | bynaam = | beeld = Jacinta Ngobese-Zuma.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jacinta Ngobese-Zuma in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1989|6|7}} | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Nigeria}} | beroep = anti-onwettige immigrante aktivis | ander = | bekend = stigter en leier van [[March and March]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jacinta Ngobese-Zuma''' (gebore [[6 Julie]] [[1986]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse|Nigeria]] aktivis en voormalige radio-omroeper. Sy is die stigter en nasionale leier van die burgerlike beweging [[March and March]], wat veldtog voer vir strenger afdwinging van Suid-Afrika se immigrasiewette. Haar aktivisme het aansienlike nasionale aandag getrek en is beide ondersteun en gekritiseer, met ondersteuners wat dit beskryf as voorspraak vir wetstoepassing terwyl kritici aangevoer het dat die beweging [[xenofobie]] bevorder.<ref name="who">{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma? The woman behind March and March |work=The Post |publisher=Independent Media |date=4 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-06-04-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-behind-the-march-and-march-movement/}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> ==Loopbaan== Ngobese-Zuma het haar loopbaan in uitsaaiwese begin en by verskeie [[radiostasie]]s in [[KwaZulu-Natal]] gewerk - Vibe 94.7 FM, Inanda FM, en Gagasi FM - voordat sy 'n aanbieder op Vuma FM geword het. Sy het tussen 2019 en 2025 'n middagprogram genaamd "''Cruise with Jacinta Ngobese''" by Vuma FM aangebied. Gedurende haar uitsaailoopbaan het sy erkenning in die bedryf ontvang en verskeie toekennings gewen, insluitend 'n MTN Radio-toekenning vir inhoudproduksie op Gagasi FM.<ref>{{cite web |last1=Jabulani |first1=Langa |title=Presenter starts year on a high note! |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108 |website=snl24.com |access-date=28 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> In 2023 is sy gekies om deel te neem aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se Departement van Buitelandse Sake se Internasionale Besoekersleierskapsprogram, waar sy Suid-Afrikaanse mediaprofessionele verteenwoordig.<ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> Haar kontrak op Vuma FM is sonder redes in 2025 beëindig tydens haar anti-immigrasieveldtogte.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Sy het later 'n nuwe [[podsending]] op [[YouTube]] bekendgestel, getiteld ''Zoom in with Jacinta MaNgobese Zuma''. == Aktivisme == Ngobese-Zuma het nasionale prominensie bereik nadat sy March and March gestig het, 'n burgerlike beweging wat strenger afdwinging van immigrasiewetgewing en die verwydering van ongedokumenteerde immigrante uit Suid-Afrika bepleit. Die organisasie het demonstrasies en openbare veldtogte oor verskeie provinsies georganiseer.<ref name="who" /> Ngobese-Zuma het verklaar dat die beweging gerig is op ongedokumenteerde immigrasie en wetstoepassing eerder as buitelandse burgers in die algemeen. Sy het beskuldigings verwerp dat die organisasie [[Xenofobie|xenofobies]] is.<ref name="who" /> ==Openbare ontvangs== Die aktiwiteite en verklarings van Ngobese-Zuma en March and March het wydverspreide openbare debat ontketen. Ondersteuners het aangevoer dat die beweging kommer wek oor onwettige immigrasie, misdaad en die afdwinging van bestaande immigrasiewette. Menseregte-organisasies, politieke partye en burgerlike samelewingsgroepe het die beweging gekritiseer en aangevoer dat die retoriek daarvan die risiko loop om xenofobie en vyandigheid teenoor migrante aan te moedig.<ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> Media-dekking het Ngobese-Zuma beskryf as een van Suid-Afrika se mees prominente en kontroversiële aktiviste oor immigrasiebeleid gedurende 2026.<ref name="who" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ngobese-Zuma, Jacinta}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] l2z5hab0vy4t06w10goldjexmla1z9n 2918757 2918752 2026-07-22T14:09:59Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/Mabahambe|Mabahambe]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2915802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacinta Ngobese-Zuma | bynaam = | beeld = Jacinta Ngobese-Zuma.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jacinta Ngobese-Zuma in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1989|6|7}} | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = anti-onwettige immigrante aktivis | ander = | bekend = stigter en leier van [[March and March]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jacinta Ngobese-Zuma''' (gebore [[6 Julie]] [[1986]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] aktivis en voormalige radio-omroeper. Sy is die stigter en nasionale leier van die burgerlike beweging [[March and March]], wat veldtog voer vir strenger afdwinging van Suid-Afrika se immigrasiewette. Haar aktivisme het aansienlike nasionale aandag getrek en is beide ondersteun en gekritiseer, met ondersteuners wat dit beskryf as voorspraak vir wetstoepassing terwyl kritici aangevoer het dat die beweging [[xenofobie]] bevorder.<ref name="who">{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma? The woman behind March and March |work=The Post |publisher=Independent Media |date=4 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-06-04-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-behind-the-march-and-march-movement/}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> ==Loopbaan== Ngobese-Zuma het haar loopbaan in uitsaaiwese begin en by verskeie [[radiostasie]]s in [[KwaZulu-Natal]] gewerk - Vibe 94.7 FM, Inanda FM, en Gagasi FM - voordat sy 'n aanbieder op Vuma FM geword het. Sy het tussen 2019 en 2025 'n middagprogram genaamd "''Cruise with Jacinta Ngobese''" by Vuma FM aangebied. Gedurende haar uitsaailoopbaan het sy erkenning in die bedryf ontvang en verskeie toekennings gewen, insluitend 'n MTN Radio-toekenning vir inhoudproduksie op Gagasi FM.<ref>{{cite web |last1=Jabulani |first1=Langa |title=Presenter starts year on a high note! |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108 |website=snl24.com |access-date=28 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> In 2023 is sy gekies om deel te neem aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se Departement van Buitelandse Sake se Internasionale Besoekersleierskapsprogram, waar sy Suid-Afrikaanse mediaprofessionele verteenwoordig.<ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> Haar kontrak op Vuma FM is sonder redes in 2025 beëindig tydens haar anti-immigrasieveldtogte.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Sy het later 'n nuwe [[podsending]] op [[YouTube]] bekendgestel, getiteld ''Zoom in with Jacinta MaNgobese Zuma''. == Aktivisme == Ngobese-Zuma het nasionale prominensie bereik nadat sy March and March gestig het, 'n burgerlike beweging wat strenger afdwinging van immigrasiewetgewing en die verwydering van ongedokumenteerde immigrante uit Suid-Afrika bepleit. Die organisasie het demonstrasies en openbare veldtogte oor verskeie provinsies georganiseer.<ref name="who" /> Ngobese-Zuma het verklaar dat die beweging gerig is op ongedokumenteerde immigrasie en wetstoepassing eerder as buitelandse burgers in die algemeen. Sy het beskuldigings verwerp dat die organisasie [[Xenofobie|xenofobies]] is.<ref name="who" /> ==Openbare ontvangs== Die aktiwiteite en verklarings van Ngobese-Zuma en March and March het wydverspreide openbare debat ontketen. Ondersteuners het aangevoer dat die beweging kommer wek oor onwettige immigrasie, misdaad en die afdwinging van bestaande immigrasiewette. Menseregte-organisasies, politieke partye en burgerlike samelewingsgroepe het die beweging gekritiseer en aangevoer dat die retoriek daarvan die risiko loop om xenofobie en vyandigheid teenoor migrante aan te moedig.<ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> Media-dekking het Ngobese-Zuma beskryf as een van Suid-Afrika se mees prominente en kontroversiële aktiviste oor immigrasiebeleid gedurende 2026.<ref name="who" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ngobese-Zuma, Jacinta}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] gq9qu1p151movbyp4vg5wd7992823j9 0 463823 2918750 2917554 2026-07-22T13:29:13Z AFM 21229 2918750 wikitext text/x-wiki ‘n '''Intervarsity''' is ‘n meesal jaarlikse interuniversitêre sportbyeenkoms. ==Begrip== Die woord intervarsity verwys eintlik na ‘n gebeurtenis, geleentheid, aktiwiteit of wedstryd wat plaasvind tussen twee of meer universiteite. Gewoonlik word die term gebruik by sportbyeenkomste, maar ook by debatskompetisies, redenaarskompetisies en vasvrawedstryde wat tussen spanne van mededingende universiteite gehou word. In Suid-Afrika verwys dit egter meesal slegs na sportwedstryde en dan eintlik net na rugbykragmetings. ==Bekendste== Die bekendste intervarsity wat gehou word, is waarskynlik tussen sportspanne van die Universiteit van [[Oxford]] en die Universiteit van [[Cambridge]] in [[Engeland]]. Daar word in ‘n 20 sportsoorte meegeding. Die bekendste is sekerlik die [[roei]]wedstryd op die [[Teems]] oor ‘n 6.8 km van Putney na Mortlake. Hierdie wedstryd vind al sedert 1829 plaas. ==Suid-Afrika== Hier vind ook sulke wedstryde in verskillende sportsoorte plaas. Waar in Engeland die bekendste wedstryde in roei is, is dit hier in [[rugby]]. Hierdie rugby-kragmetings dateer uit 1911 toe spanne van die Suid-Afrikaanse Kollege en die Victoria-kollege teen mekaar te staan gekom het. Nadat die SA Kollege en die Victoria Kollege in 1918 tot onderskeidelik die [[Universiteit van Kaapstad]] (die Ikeys) en die [[Universiteit van Stellenbosch]] (die Maties) verhef is, het die werklike intervarsities tussen die Ikeys en Maties begin. Jaarliks vind die hoofwedstryd om die beurt op [[Nuweland]] en [[Coetzenburg]] plaas, Dit gaan gepaard met ‘n feestelike atmosfeer gekenmerk aan sang gelei deur harlekynagtige rasieleiers en sjampanjenooientjies, baniere, die optrede van trompoppies en studentekaskenades en word gewoonlik goed ondersteun deur alumni en geniet besondere aandag van die koerante. Soortgelyke feestelike byeenkomste vind sedert 1915 plaas tussen die studente van die [[Universiteit van die Witwatersrand]], die Witsies, en die Tukkies van die [[Universiteit van Pretoria]]. Vanaf 1929 kom die Kovsies van die [[Universiteit van die Vrystaat]] en die Pukke van die [[Noordwes-Universiteit]] teen mekaar te staan. ==Lees ook== *[[Gimkana]] [[Kategorie: Rugby]] [[Kategorie: Universiteite]] [[Kategorie: Sport]] [[Kategorie: Roei]] 9dtewdccoou4how5mv0c3rdev7h8mxq 0 463832 2918498 2917648 2026-07-20T17:30:13Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2918498 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 14 September 1980 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:38:07.52 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +28.93 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +1:13.67 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 18 | '''3''' |- ! 5 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | +1 Ronde | 16 | |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +2 Rondes | 1 | |- ! 11 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | +2 Rondes | 21 | |- ! 12 | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +3 Rondes | 17 | |- ! 13 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 12 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | Ratkas | 2 | |- ! DNF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 10 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 7 | |- ! DNF | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ongeluk | 22 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Wiellaer | 14 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Suspensie | 9 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 15 | |- ! DNF | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Pap band | 8 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Pap band | 4 | |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 4 | Tol | 19 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] 3vv3h3w99qyrtmi72b7y5s05hq13nnh 0 463833 2918501 2917991 2026-07-20T17:40:31Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2918501 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 13 September 1981 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | 1:26:36.897 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 22.175 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 50.587 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1:32.902 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 1:34.522 | 8 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | Enjin | 6 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Pap band | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 35 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | Toleman-Hart | 49 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 40 | Enjin | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] 0ubqh7je982k2i8yzey4f0yh5tt2gmc 0 463854 2918502 2917797 2026-07-20T17:42:08Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2918502 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[17 Oktober]] [[1981]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die vyftiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:44:09.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 20.048 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | + 20.428 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 47.473 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:16.438 | 4 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 1:18.175 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1:18.497 | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 11 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NC | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 43 | Ratkas | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 29 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! DQ | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Gediskwalifiseer | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Petrolpedaal | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 10 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 2 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Waterlek | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Transmissie | 21 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] equh3yezrdb8t0soeb80mueubh3xaf6 0 463930 2918462 2918399 2026-07-20T12:38:25Z Aliwal2012 39067 Proeflees en taalversorging 2918462 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Silene undulata | authority = Aiton, (1789) | synonyms =* ''Melandrium ornatum var. undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Melandrium undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Silene tristis'' <small>Salisb.</small> }} '''''Silene undulata''''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of Afrikaanse droomwortel, is ’n klewerige, klierryke meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei.<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref> Dit het teenoormekaar- geplaaste spatulavormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank.<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref> Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, open snags en lok nagvlieënde bestuiwers soos valkmotte. == Verspreiding == Die [[spesie]] kom in [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]] voor. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van ''silene undulata'' == Plante soos ''silene undulata'' is vir baie jare deur waarsêers en sjamane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref> Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen,<ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref> van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. Die Xhosavolk in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158583-1</ref> * ''Silene undulata subsp. polyantha'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''Silene undulata subsp. undulata'' == Galery == <gallery> Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|Die klewerige stingels van die ''silene undulata'' </gallery> {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|undulata]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] == Verwysings == {{verwysings}} 307nuvwrm9ynnqc8jxtewe5mxlwqe2n 2918468 2918462 2026-07-20T13:00:14Z Oesjaar 7467 /* Die gebruike van silene undulata */ Skakel... 2918468 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Silene undulata | authority = Aiton, (1789) | synonyms =* ''Melandrium ornatum var. undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Melandrium undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Silene tristis'' <small>Salisb.</small> }} '''''Silene undulata''''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of Afrikaanse droomwortel, is ’n klewerige, klierryke meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei.<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref> Dit het teenoormekaar- geplaaste spatulavormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank.<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref> Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, open snags en lok nagvlieënde bestuiwers soos valkmotte. == Verspreiding == Die [[spesie]] kom in [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]] voor. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van ''silene undulata'' == Plante soos ''silene undulata'' is vir baie jare deur waarsêers en [[Sjamanisme|sjamane]] gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref> Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen,<ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref> van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. Die Xhosavolk in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158583-1</ref> * ''Silene undulata subsp. polyantha'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''Silene undulata subsp. undulata'' == Galery == <gallery> Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|Die klewerige stingels van die ''silene undulata'' </gallery> {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|undulata]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] == Verwysings == {{verwysings}} 5b4gimmd9kmrrzezyglizwgj3oekyvo 1 463946 2918463 2918443 2026-07-20T12:39:46Z Aliwal2012 39067 /* Proeflees */ aw 2918463 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Proeflees == {{ping|Aliwal2012}}, lees asb. Ek vermoed die vertaler het nuwe woorde probeer skep... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:17, 20 Julie 2026 (UTC) :{{uitgevoer}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:39, 20 Julie 2026 (UTC) n5mzes3ncno7m4acejwidud1fusomqv 14 463949 2918458 2026-07-20T12:23:38Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2918458 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Caryophyllaceae]] aghcy9wf1mhw18shffc3zxci82297y7 15 463950 2918459 2026-07-20T12:25:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918459 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463951 2918465 2026-07-20T12:55:40Z Oesjaar 7467 Nuwe genus, nog besig. 2918465 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Silene |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Silene''''' (wildetabak) is ’n [[Genus|blomgenus]] van 891 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Australië]]. Ses van die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Acubalus'' <small>Neck.</small> * ''Alifiola'' <small>Raf.</small> * ''Anotites'' <small>Greene</small> * ''Behen'' <small>Moench</small> * ''Behenantha'' <small>Schur</small> * ''Carpophora'' <small>Klotzsch</small> * ''Charesia'' <small>E.A.Busch</small> * ''Cheiropetalum'' <small>Fr. ex Urb.</small> * ''Coccyganthe'' <small>(Rchb.) Rchb.</small> * ''Conosilene'' <small>Fourr.</small> * ''× Coromelandrium'' <small>Graebn.</small> * ''× Coromelandrum'' <small>Graebn.</small> * ''Coronaria'' <small>Guett.</small> * ''Corone'' <small>Hoffmanns. ex Steud.</small> * ''Cucubalus'' <small>L.</small> * ''Diplogama'' <small>Opiz</small> * ''Ebraxis'' <small>Raf.</small> * ''Elisanthe'' <small>(Fenzl ex Endl.) Rchb.</small> * ''Evactoma'' <small>Raf.</small> * ''Exemix'' <small>Raf.</small> * ''Floscuculi'' <small>Opiz</small> * ''Flox'' <small>Adans.</small> * ''Gastrocalyx'' <small>Schischk.</small> * ''Gastrolychnis'' <small>(Fenzl) Rchb.</small> * ''Hedona'' <small>Lour.</small> * ''Kaleria'' <small>Adans.</small> * ''Leptosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Lychnanthos'' <small>S.G.Gmel.</small> * ''× Lychnicucubalu'' <small>Kölr.</small> * ''Lychnidia'' <small>Pomel</small> * ''Lychnis'' <small>Tourn. ex L.</small> * ''× Lychnisilene'' <small>Cif. & Giacom.</small> * ''Melandrium'' <small>Röhl.</small> * ''Muscipula'' <small>Ruppius ex Fourr.</small> * ''Neoussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Oberna'' <small>Adans.</small> * ''Oncerum'' <small>Dulac</small> * ''Otites'' <small>Adans.</small> * ''Peschkovia'' <small>(Tzvelev) Tzvelev</small> * ''Petrocoma'' <small>Rupr.</small> * ''Petrosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Physocarpon'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''Physolychnis'' <small>(Benth.) Rupr.</small> * ''Pleconax'' <small>Raf.</small> * ''Polyschemone'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> * ''Schischkiniella'' <small>Steenis</small> * ''Scribaea'' <small>Borkh.</small> * ''Silenanthe'' <small>Griseb. & Schenk</small> * ''Sofianthe'' <small>Tzvelev</small> * ''Uebelinia'' <small>Hochst.</small> * ''Ussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Viscago'' <small>Zinn</small> * ''Wahlbergella'' <small>Fr.</small> * ''Xamilenis'' <small>Raf.</small> {{div col end}} == Spesies == Suid-Afrikaanse spesies: * ''[[Silene aethiopica]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Silene burchellii]]'' <small>Otth</small> * ''[[Silene crassifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Silene ornata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Silene saldanhensis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Silene undulata]]'' <small>Aiton</small> {{Taksonbalk}} [[Kategorie: Silene| ]] d63a1f5z0tqpce9q7ay9omkqax539xq 2918466 2918465 2026-07-20T12:57:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918466 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = White campion close 700.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Silene |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Silene''''' (wildetabak) is ’n [[Genus|blomgenus]] van 891 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Australië]]. Ses van die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Acubalus'' <small>Neck.</small> * ''Alifiola'' <small>Raf.</small> * ''Anotites'' <small>Greene</small> * ''Behen'' <small>Moench</small> * ''Behenantha'' <small>Schur</small> * ''Carpophora'' <small>Klotzsch</small> * ''Charesia'' <small>E.A.Busch</small> * ''Cheiropetalum'' <small>Fr. ex Urb.</small> * ''Coccyganthe'' <small>(Rchb.) Rchb.</small> * ''Conosilene'' <small>Fourr.</small> * ''× Coromelandrium'' <small>Graebn.</small> * ''× Coromelandrum'' <small>Graebn.</small> * ''Coronaria'' <small>Guett.</small> * ''Corone'' <small>Hoffmanns. ex Steud.</small> * ''Cucubalus'' <small>L.</small> * ''Diplogama'' <small>Opiz</small> * ''Ebraxis'' <small>Raf.</small> * ''Elisanthe'' <small>(Fenzl ex Endl.) Rchb.</small> * ''Evactoma'' <small>Raf.</small> * ''Exemix'' <small>Raf.</small> * ''Floscuculi'' <small>Opiz</small> * ''Flox'' <small>Adans.</small> * ''Gastrocalyx'' <small>Schischk.</small> * ''Gastrolychnis'' <small>(Fenzl) Rchb.</small> * ''Hedona'' <small>Lour.</small> * ''Kaleria'' <small>Adans.</small> * ''Leptosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Lychnanthos'' <small>S.G.Gmel.</small> * ''× Lychnicucubalu'' <small>Kölr.</small> * ''Lychnidia'' <small>Pomel</small> * ''Lychnis'' <small>Tourn. ex L.</small> * ''× Lychnisilene'' <small>Cif. & Giacom.</small> * ''Melandrium'' <small>Röhl.</small> * ''Muscipula'' <small>Ruppius ex Fourr.</small> * ''Neoussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Oberna'' <small>Adans.</small> * ''Oncerum'' <small>Dulac</small> * ''Otites'' <small>Adans.</small> * ''Peschkovia'' <small>(Tzvelev) Tzvelev</small> * ''Petrocoma'' <small>Rupr.</small> * ''Petrosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Physocarpon'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''Physolychnis'' <small>(Benth.) Rupr.</small> * ''Pleconax'' <small>Raf.</small> * ''Polyschemone'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> * ''Schischkiniella'' <small>Steenis</small> * ''Scribaea'' <small>Borkh.</small> * ''Silenanthe'' <small>Griseb. & Schenk</small> * ''Sofianthe'' <small>Tzvelev</small> * ''Uebelinia'' <small>Hochst.</small> * ''Ussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Viscago'' <small>Zinn</small> * ''Wahlbergella'' <small>Fr.</small> * ''Xamilenis'' <small>Raf.</small> {{div col end}} == Spesies == Suid-Afrikaanse spesies: * ''[[Silene aethiopica]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Silene burchellii]]'' <small>Otth</small> * ''[[Silene crassifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Silene ornata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Silene saldanhensis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Silene undulata]]'' <small>Aiton</small> {{Taksonbalk}} [[Kategorie: Silene| ]] 2ul8usqjciulnmrea4soxxu2ajsy3bc 2918481 2918466 2026-07-20T13:36:26Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakels 2918481 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = White campion close 700.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Silene |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Silene''''' (wildetabak) is ’n [[Genus|blomgenus]] van 891 [[spesies]] in die [[familie (biologie)|familie]] Caryophyllaceae, wat [[inheems]] is aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Australië]]. Ses van die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Acubalus'' <small>Neck.</small> * ''Alifiola'' <small>Raf.</small> * ''Anotites'' <small>Greene</small> * ''Behen'' <small>Moench</small> * ''Behenantha'' <small>Schur</small> * ''Carpophora'' <small>Klotzsch</small> * ''Charesia'' <small>E.A.Busch</small> * ''Cheiropetalum'' <small>Fr. ex Urb.</small> * ''Coccyganthe'' <small>(Rchb.) Rchb.</small> * ''Conosilene'' <small>Fourr.</small> * ''× Coromelandrium'' <small>Graebn.</small> * ''× Coromelandrum'' <small>Graebn.</small> * ''Coronaria'' <small>Guett.</small> * ''Corone'' <small>Hoffmanns. ex Steud.</small> * ''Cucubalus'' <small>L.</small> * ''Diplogama'' <small>Opiz</small> * ''Ebraxis'' <small>Raf.</small> * ''Elisanthe'' <small>(Fenzl ex Endl.) Rchb.</small> * ''Evactoma'' <small>Raf.</small> * ''Exemix'' <small>Raf.</small> * ''Floscuculi'' <small>Opiz</small> * ''Flox'' <small>Adans.</small> * ''Gastrocalyx'' <small>Schischk.</small> * ''Gastrolychnis'' <small>(Fenzl) Rchb.</small> * ''Hedona'' <small>Lour.</small> * ''Kaleria'' <small>Adans.</small> * ''Leptosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Lychnanthos'' <small>S.G.Gmel.</small> * ''× Lychnicucubalu'' <small>Kölr.</small> * ''Lychnidia'' <small>Pomel</small> * ''Lychnis'' <small>Tourn. ex L.</small> * ''× Lychnisilene'' <small>Cif. & Giacom.</small> * ''Melandrium'' <small>Röhl.</small> * ''Muscipula'' <small>Ruppius ex Fourr.</small> * ''Neoussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Oberna'' <small>Adans.</small> * ''Oncerum'' <small>Dulac</small> * ''Otites'' <small>Adans.</small> * ''Peschkovia'' <small>(Tzvelev) Tzvelev</small> * ''Petrocoma'' <small>Rupr.</small> * ''Petrosilene'' <small>Fourr.</small> * ''Physocarpon'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''Physolychnis'' <small>(Benth.) Rupr.</small> * ''Pleconax'' <small>Raf.</small> * ''Polyschemone'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> * ''Schischkiniella'' <small>Steenis</small> * ''Scribaea'' <small>Borkh.</small> * ''Silenanthe'' <small>Griseb. & Schenk</small> * ''Sofianthe'' <small>Tzvelev</small> * ''Uebelinia'' <small>Hochst.</small> * ''Ussuria'' <small>Tzvelev</small> * ''Viscago'' <small>Zinn</small> * ''Wahlbergella'' <small>Fr.</small> * ''Xamilenis'' <small>Raf.</small> {{div col end}} == Spesies == Die Suid-Afrikaanse spesies is: * ''[[Silene aethiopica]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''[[Silene burchellii]]'' <small>Otth</small> * ''[[Silene crassifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Silene ornata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Silene saldanhensis]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Silene undulata]]'' <small>Aiton</small> {{Taksonbalk}} [[Kategorie: Silene| ]] osdd6fxlix2ahh64cbakpvfz08u7m52 1 463952 2918467 2026-07-20T12:57:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918467 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 463953 2918469 2026-07-20T13:01:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918469 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463954 2918488 2026-07-20T15:43:04Z Aliwal2012 39067 nuwe raamwerk 2918488 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 75 Logo.png|thumb|280px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{HU-VLAG}} Formula 1 AWS<br/>Magyar Nagydíj 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Beeld:Circuit Hungaroring.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Hungaroring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small>-->--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Hongaarse Grand Prix]]''' ([[Hongaars]]: ''Formula 1 AWS Magyar Nagydíj 2026'') sal op 26 Julie 2026 op die [[Hungaroring]] in [[Budapest]], [[Hongarye]] beslis word. Dit sal die elfde rondte van die kampioenskap in 2026 wees. == Bande beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik in Hongarye |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- ! 1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- ! 2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- ! 3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- ! 4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- ! 5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- ! 6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- ! 7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- ! 8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- ! 9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- ! 10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- ! 11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center| 11 |- ! 12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center| 12 |- ! 13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center| 13 |- ! 14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center| 14 |- ! 15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center| 15 |- ! 16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center| 16 |- ! 17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center| 17 |- ! 18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center| 18 |- ! 19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center| 19 |- ! 20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center| | | | align=center| |- !2 | align=center| | | | align=center| |- !3 | align=center| | | | align=center| |- !4 | align=center| | | | align=center| |- !5 | align=center| | | | align=center| |- !6 | align=center| | | | align=center| |- !7 | align=center| | | | align=center| |- !8 | align=center| | | | align=center| |- !9 | align=center| | | | align=center| |- !10 | align=center| | | | align=center| |- !11 | align=center| | | | align=center| |- !12 | align=center| | | | align=center| |- !13 | align=center| | | | align=center| |- !14 | align=center| | | | align=center| |- !15 | align=center| | | | align=center| |- !16 | align=center| | | | align=center| |- !17 | align=center| | | | align=center| |- !18 | align=center| | | | align=center| |- !19 | align=center| | | | align=center| |- !20 | align=center| | | | align=center| |- !21 | align=center| | | | align=center| |} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | | align=center| |- !2 | | align=center| |- !3 | | align=center| |- !4 | | align=center| |- !5 | | align=center| |- !6 | | align=center| |- !7 | | align=center| |- !8 | | align=center| |- !9 | | align=center| |- !10 | | align=center| |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Hongaarse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Hongarye]] l02kfjsykf1sjxjjas71dxn2ntav35r 2918491 2918488 2026-07-20T16:12:23Z Aliwal2012 39067 /* Puntestand vóór die Grand Prix */ 2918491 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 75 Logo.png|thumb|280px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{HU-VLAG}} Formula 1 AWS<br/>Magyar Nagydíj 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Beeld:Circuit Hungaroring.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Hungaroring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small>-->--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Hongaarse Grand Prix]]''' ([[Hongaars]]: ''Formula 1 AWS Magyar Nagydíj 2026'') sal op 26 Julie 2026 op die [[Hungaroring]] in [[Budapest]], [[Hongarye]] beslis word. Dit sal die elfde rondte van die kampioenskap in 2026 wees. == Bande beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik in Hongarye |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- ! 1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- ! 2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- ! 3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- ! 4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- ! 5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- ! 6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- ! 7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- ! 8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- ! 9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- ! 10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- ! 11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center| 11 |- ! 12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center| 12 |- ! 13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center| 13 |- ! 14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center| 14 |- ! 15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center| 15 |- ! 16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center| 16 |- ! 17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center| 17 |- ! 18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center| 18 |- ! 19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center| 19 |- ! 20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|204 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|159 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|126 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|103 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|92 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|91 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|60 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|22 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|358 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|285 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|195 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|151 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|61 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|61 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Hongaarse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Hongarye]] 3fm8qmjcm4hvknzg0p932e6asezss1l 0 463955 2918489 2026-07-20T15:58:28Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2918489 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 75 Logo.png|regs|260px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' word op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit sal die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen wees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} fgaa188tb0rxfxcq0qci6s9ik2l418b 2918490 2918489 2026-07-20T16:08:25Z Aliwal2012 39067 kolomme vir naelren-event 2918490 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 75 Logo.png|regs|260px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' word op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit sal die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen wees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|204+ |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|358 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|285 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|195 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|151 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|61 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|61 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] mydqid7xhqocrc8ipkg2aa4m2kr4p0c 2918494 2918490 2026-07-20T16:20:39Z Aliwal2012 39067 2918494 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 75 Logo.png|regs|260px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' word op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit sal die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen wees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- !9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | | | | | | |align=center| 1 |- !2 | | | | | | |align=center| 2 |- !3 | | | | | | |align=center| 3 |- !4 | | | | | | |align=center| 4 |- !5 | | | | | | |align=center| 5 |- !6 | | | | | | |align=center| 6 |- !7 | | | | | | |align=center| 7 |- !8 | | | | | | |align=center| 8 |- !9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- !10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- !11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- !12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- !13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- !14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- !15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- !16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- !17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- !18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- !19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- !20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|204+ |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|358 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|285 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|195 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|151 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|61 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|61 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 0zisapypg3avoljhhovdp3aiyen9mk6 1 463956 2918492 2026-07-20T16:14:58Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918492 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463957 2918493 2026-07-20T16:15:08Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918493 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463959 2918522 2026-07-20T19:45:17Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918522 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = VU | status_system = iucn3.1 | name = Wildetabak | image = | taxon = Silene ornata | authority = Aiton, (1789) | synonyms =* ''Melandrium ornatum'' <small>(Aiton) Asch. ex Rohrb.</small> * ''Silene bellidifolia'' <small>Thunb.</small> }} '''Wildetabak''' (''Silene ornata'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Caryophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] by [[Saldanhabaai]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van slegs 19&nbsp;km² waarin ses tot tien bevolkings voorkom wat bedreig word deur stedelike en industriële ontwikkeling. Die spesie word tot 1&nbsp;m hoog, blom van Augustus tot April en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:157973-1 Plants of the World] * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3952-15 REDLIST Sanbi] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d7dae663-ca75-49f3-acfc-e2c5da45ca0d Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|ornata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] d35qo8l68vqjtnab71fylclp5b9ddms 2918524 2918522 2026-07-20T19:48:07Z Oesjaar 7467 Skakel 2918524 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = VU | status_system = iucn3.1 | name = Wildetabak | image = | taxon = Silene ornata | authority = Aiton, (1789) | synonyms =* ''Melandrium ornatum'' <small>(Aiton) Asch. ex Rohrb.</small> * ''Silene bellidifolia'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} '''Wildetabak''' (''Silene ornata'') is 'n meerjarige plant wat deel van die Caryophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] by [[Saldanhabaai]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van slegs 19&nbsp;km² waarin ses tot tien bevolkings voorkom wat bedreig word deur stedelike en industriële ontwikkeling. Die spesie word tot 1&nbsp;m hoog, blom van Augustus tot April en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:157973-1 Plants of the World] * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3952-15 REDLIST Sanbi] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d7dae663-ca75-49f3-acfc-e2c5da45ca0d Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|ornata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] dbjhbxy5248sbjocikviqvp4wuzzm1w 1 463960 2918523 2026-07-20T19:47:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918523 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463961 2918525 2026-07-20T19:55:32Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie. 2918525 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Silene saldanhensis | authority = [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]], (2012) | synonyms = }} '''''Silene saldanhensis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Caryophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] van [[Saldanhabaai]] tot by [[Hopefield]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 291&nbsp;km² waar drie bevolkings voorkom wat bedreig word deur infrastruktuur ontwikkeling by Saldanha en gewasverbouing by Hopefield. Die spesie word tot 1&nbsp;m hoog, blom van Augustus tot April en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [hhttps://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126296-1 Plants of the World] * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3952-61 REDLIST Sanbi] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/24255bdd-6312-4722-96d2-66657cb8ec86 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|saldanhensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] nwdff687ybktcesx8qsal5f9draor8p 2918526 2918525 2026-07-20T19:56:05Z Oesjaar 7467 Skakel 2918526 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Silene saldanhensis | authority = [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]], (2012) | synonyms = }} '''''Silene saldanhensis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Caryophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] van [[Saldanhabaai]] tot by [[Hopefield]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 291&nbsp;km² waar drie bevolkings voorkom wat bedreig word deur infrastruktuur ontwikkeling by Saldanha en [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]] by Hopefield. Die spesie word tot 1&nbsp;m hoog, blom van Augustus tot April en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [hhttps://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126296-1 Plants of the World] * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3952-61 REDLIST Sanbi] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/24255bdd-6312-4722-96d2-66657cb8ec86 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|saldanhensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] r92waa1u0yk439ulprvgt23u6jwu7gc 1 463962 2918527 2026-07-20T19:56:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918527 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463963 2918531 2026-07-20T23:41:55Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918531 wikitext text/x-wiki '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed en die seun van Ali ibn Abi Talib en Fatimah al-Zahra.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} q9vyek1errza2k3g2boo62c1cb76nps 2918532 2918531 2026-07-20T23:58:24Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918532 wikitext text/x-wiki [[File:Husayn ibn ʿAlī.jpg|thumb|Husayn ibn ʿAlī]] {{Inligtingskas Persoon | naam = Husayn ibn Ali | afbeelding = Husayn ibn ʿAlī.jpg | onderskrif = Husayn ibn ʿAlī | geboortedatum = 626 | geboorteplek = Medina | sterfdatum = 10 Oktober 680 | sterfplek = Karbala | vader = [[Ali ibn Abi Talib]] | moeder = [[Fatimah]] | familie = Paternal grandfather: [[Abu Talib ibn Abd al-Muttalib]]<br> Maternal grandfather: [[Mohammed]] | broer = [[Hasan ibn Ali]]<br> [[Abbas ibn Ali]]<br> [[Muhammad ibn al-Hanafiyyah]] | kinders = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br> [[Sukayna bint Husayn]] | bekend_vir = Derde imam van [[Sjia-Islam]]<br> [[Slag van Karbala]] | godsdiens = [[Islam]] }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed en die seun van Ali ibn Abi Talib en Fatimah al-Zahra.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} 4lmb6nlhfsyq5vxvq1lac9n9bc18isp 2918533 2918532 2026-07-21T00:03:25Z Aryan.HK 211319 /* Slag van Karbala */ 2918533 wikitext text/x-wiki [[File:Husayn ibn ʿAlī.jpg|thumb|Husayn ibn ʿAlī]] {{Inligtingskas Persoon | naam = Husayn ibn Ali | afbeelding = Husayn ibn ʿAlī.jpg | onderskrif = Husayn ibn ʿAlī | geboortedatum = 626 | geboorteplek = Medina | sterfdatum = 10 Oktober 680 | sterfplek = Karbala | vader = [[Ali ibn Abi Talib]] | moeder = [[Fatimah]] | familie = Paternal grandfather: [[Abu Talib ibn Abd al-Muttalib]]<br> Maternal grandfather: [[Mohammed]] | broer = [[Hasan ibn Ali]]<br> [[Abbas ibn Ali]]<br> [[Muhammad ibn al-Hanafiyyah]] | kinders = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br> [[Sukayna bint Husayn]] | bekend_vir = Derde imam van [[Sjia-Islam]]<br> [[Slag van Karbala]] | godsdiens = [[Islam]] }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed en die seun van Ali ibn Abi Talib en Fatimah al-Zahra.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} cwhnkvzu7j3o9ibnwcjnlnewon198u9 2918534 2918533 2026-07-21T00:03:55Z Aryan.HK 211319 /* Nalatenskap */ 2918534 wikitext text/x-wiki [[File:Husayn ibn ʿAlī.jpg|thumb|Husayn ibn ʿAlī]] {{Inligtingskas Persoon | naam = Husayn ibn Ali | afbeelding = Husayn ibn ʿAlī.jpg | onderskrif = Husayn ibn ʿAlī | geboortedatum = 626 | geboorteplek = Medina | sterfdatum = 10 Oktober 680 | sterfplek = Karbala | vader = [[Ali ibn Abi Talib]] | moeder = [[Fatimah]] | familie = Paternal grandfather: [[Abu Talib ibn Abd al-Muttalib]]<br> Maternal grandfather: [[Mohammed]] | broer = [[Hasan ibn Ali]]<br> [[Abbas ibn Ali]]<br> [[Muhammad ibn al-Hanafiyyah]] | kinders = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br> [[Sukayna bint Husayn]] | bekend_vir = Derde imam van [[Sjia-Islam]]<br> [[Slag van Karbala]] | godsdiens = [[Islam]] }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed en die seun van Ali ibn Abi Talib en Fatimah al-Zahra.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} n0ha0wdtmmd8bqwbuzjn6tlupu4hxo7 2918536 2918534 2026-07-21T00:09:06Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918536 wikitext text/x-wiki [[File:Husayn ibn ʿAlī.jpg|thumb|Husayn ibn ʿAlī]] {{Inligtingskas Persoon | naam = Husayn ibn Ali | afbeelding = Husayn ibn ʿAlī.jpg | onderskrif = Husayn ibn ʿAlī | geboortedatum = 626 | geboorteplek = Medina | sterfdatum = 10 Oktober 680 | sterfplek = Karbala | vader = [[Ali ibn Abi Talib]] | moeder = [[Fatimah]] | familie = Paternal grandfather: [[Abu Talib ibn Abd al-Muttalib]]<br> Maternal grandfather: [[Mohammed]] | broer = [[Hasan ibn Ali]]<br> [[Abbas ibn Ali]]<br> [[Muhammad ibn al-Hanafiyyah]] | kinders = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br> [[Sukayna bint Husayn]] | bekend_vir = Derde imam van [[Sjia-Islam]]<br> [[Slag van Karbala]] | godsdiens = [[Islam]] }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} i7rlw9xs1xp307z1mrza0en8oyync8q 2918537 2918536 2026-07-21T00:12:06Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918537 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah al-Zahra]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} tb50fta44ezjyw8ktyrtm290zwr7i89 2918538 2918537 2026-07-21T00:18:47Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918538 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} song5w6y0wskpfsmdnyenui5z6uxt3l 2918553 2918538 2026-07-21T05:46:41Z Oesjaar 7467 Ek bevraagteken die neutraliteit van die artikel. 2918553 wikitext text/x-wiki {{neutraliteit}} {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} df9xldogbixvuqacwyfa9xshlb4wtx7 2918554 2918553 2026-07-21T05:46:59Z Oesjaar 7467 Ai! 2918554 wikitext text/x-wiki {{neutraal}} {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} r0uilkz6lj0ub3xfkqncbapczd0z25w 2918592 2918554 2026-07-21T09:33:29Z Aliwal2012 39067 Wysigings deur [[Special:Contributions/Oesjaar|Oesjaar]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aryan.HK|Aryan.HK]] 2918538 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn is in Medina gebore en het saam met sy ouer broer Hasan in die huishouding van Mohammed grootgeword.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} song5w6y0wskpfsmdnyenui5z6uxt3l 2918677 2918592 2026-07-21T16:47:32Z Aryan.HK 211319 /* Vroeë lewe */ 2918677 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Husayn ibn Ali<br />الحسين بن علي |kleur = #708090 |titel = Derde imam van Sjia-Islam |beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 626<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 10 Oktober 680<br />Karbala, Irak |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Hasan ibn Ali]] [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]<br /> [[Ali al-Akbar ibn Husayn]]<br /> [[Ali al-Asghar ibn Husayn]]<br /> [[Sukayna bint Husayn]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Slag van Karbala]]<br /> Derde imam van Sjia-Islam }} '''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626–680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref> Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.<ref>{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Vroeë lewe == Husayn ibn Ali (626–680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.<ref name="IranicaHusayn"/> Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.<ref name="IranicaHusayn"/> Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.<ref name="OxfordHusayn">{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}</ref> == Slag van Karbala == [[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]] Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Routledge |year=2000}}</ref> == Nalatenskap == [[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]] Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.<ref>{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} p7m1w4pcctbbjcux1lky0nkoo67zfxl 3 463964 2918544 2026-07-21T02:45:00Z Mafalda4144 LOSER 211364 /* */ Mafalda4144 2918544 wikitext text/x-wiki MUHAMMAD [[User:Rastinition|Rastinition]] bin [[User:Jan Myšák|Jan Myšák]], [[User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]], [[User:Nvdtn19|Nvdtn19]] bin [[User:M7|M7]] AND [[User:Minorax|Minorax]] STUPID WIKIPEDIA EDITING SANGKAP!!! ogcdo6wne26wcxlkrb6ek4uen6fhb73 2918545 2918544 2026-07-21T02:45:27Z Mafalda4144 LOSER 211364 /* */ Mafalda4144 2918545 wikitext text/x-wiki ISRAEL VS LEBANON VS IRAN VS UNITED STATES OF AMERICA MUHAMMAD [[User:Rastinition|Rastinition]] bin [[User:Jan Myšák|Jan Myšák]], [[User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]], [[User:Nvdtn19|Nvdtn19]] bin [[User:M7|M7]] AND [[User:Minorax|Minorax]] STUPID WIKIPEDIA EDITING SANGKAP!!! pcs0fszvov96uitbifahmmm7riivv7x 2918546 2918545 2026-07-21T02:45:52Z Mafalda4144 LOSER 211364 /* */ Mafalda4144 2918546 wikitext text/x-wiki SANGKAP IP, проваливайте, мы — неудачники!!! ISRAEL VS LEBANON VS IRAN VS UNITED STATES OF AMERICA MUHAMMAD [[User:Rastinition|Rastinition]] bin [[User:Jan Myšák|Jan Myšák]], [[User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]], [[User:Nvdtn19|Nvdtn19]] bin [[User:M7|M7]] AND [[User:Minorax|Minorax]] STUPID WIKIPEDIA EDITING SANGKAP!!! fbj0e7q3pq6xp40r1sko5b2w3mmewxc 2918551 2918546 2026-07-21T05:44:48Z Oesjaar 7467 Verwyder politiek. 2918551 wikitext text/x-wiki MUHAMMAD [[User:Rastinition|Rastinition]] bin [[User:Jan Myšák|Jan Myšák]], [[User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]], [[User:Nvdtn19|Nvdtn19]] bin [[User:M7|M7]] AND [[User:Minorax|Minorax]] STUPID WIKIPEDIA EDITING SANGKAP!!! ogcdo6wne26wcxlkrb6ek4uen6fhb73 2918552 2918551 2026-07-21T05:45:24Z Oesjaar 7467 Nog gemors verwyder. 2918552 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 15 463965 2918560 2026-07-21T06:34:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918560 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 4 463966 2918586 2026-07-21T08:24:03Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{argief}} == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunsten...' 2918586 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC) :::{{uitgevoer}} deur Oesjaar. == [[Trinnaphop Thongchay]] == * {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC) * <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC) * {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC) **Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC) co8873qsv5nmhikyvonxvlw2df6luj7 0 463967 2918597 2026-07-21T10:02:34Z Faith06 203615 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1364966144|Omoda]]" te vertaal 2918597 wikitext text/x-wiki Omoda is 'n motorhandelsmerk van die Chinese voertuigvervaardiger Chery Automobile en is in 2022 bekendgestel. As deel van Chery International vorm Omoda en Jaecoo twee susterhandelsmerke wat uitsluitlik buite China bemark word om Chery se internasionale uitvoerstrategie te ondersteun. Omoda word oor die algemeen as 'n meer premium handelsmerk geposisioneer in vergelyking met die meer algemene Chery-handelsmerk. In baie markte deel Omoda en Jaecoo dieselfde handelaarsnetwerk. Volgens Chery is die letter '''"O"''' in Omoda afgelei van die woord '''"oxygen"''' (suurstof), wat varsheid, energie en lewenskragtigheid simboliseer. Die woord '''"Moda"''' is afkomstig van '''"modern"''' en verwys na 'n moderne leefstyl, innoverende ontwerp en vooruitstrewende tegnologie. In Iran word die handelsmerk onder die naam '''Ecoda''' bemark. In Junie 2022 is aangekondig dat die Omoda-reeks van die Chery-handelsmerk geskei en as 'n onafhanklike handelsmerk vir die Russiese mark gevestig sou word. Die wêreldwye bekendstelling van die Omoda-handelsmerk het in April 2023 in Wuhu, Anhui, China, plaasgevind, saam met die bekendstelling van die Jaecoo-handelsmerk. Die twee handelsmerke, gesamentlik bekend as die '''O&J-handelsmerke''', het ten doel om teen 2030 jaarlikse wêreldwye verkope van 1,4 miljoen voertuie te behaal, uitgesluit die Chinese mark. In dieselfde maand het Chery ook 'n afsonderlike maatskappy in China, '''Anhui Omoda Jaecoo Automobile Co., Ltd.''', gestig om as verkoopsonderneming vir die twee handelsmerke op te tree. Chery se president, Zhang Guibing, het genoem dat Omoda daarop gemik is om klante te bedien wat deel vorm van die sogenaamde “Fashion Elite”, 'n groep modegerigte verbruikers wat as “dinamies, avant-garde en modegesentreerd” beskryf word.[1][2] Die handelsmerk se rigting en ontwerpstrategie word gelei deur Steve Eum, visepresident en algemene bestuurder van ontwerp by Chery in China.[3] [[Kategorie:AS1-bronne in Russies (ru)]] pvmh60y2ioi487givrjfp2w6rhwa158 2918600 2918597 2026-07-21T10:32:51Z Aliwal2012 39067 geen vetdruk nodig 2918600 wikitext text/x-wiki '''Omoda''' is 'n motorhandelsmerk van die Chinese voertuigvervaardiger Chery Automobile en is in 2022 bekendgestel. As deel van Chery International vorm Omoda en Jaecoo twee susterhandelsmerke wat uitsluitlik buite China bemark word om Chery se internasionale uitvoerstrategie te ondersteun. Omoda word oor die algemeen as 'n meer premium handelsmerk geposisioneer in vergelyking met die meer algemene Chery-handelsmerk. In baie markte deel Omoda en Jaecoo dieselfde handelaarsnetwerk. Volgens Chery is die letter "O" in Omoda afgelei van die woord "oxygen" (suurstof), wat varsheid, energie en lewenskragtigheid simboliseer. Die woord "Moda" is afkomstig van "modern" en verwys na 'n moderne leefstyl, innoverende ontwerp en vooruitstrewende tegnologie. In Iran word die handelsmerk onder die naam Ecoda bemark. In Junie 2022 is aangekondig dat die Omoda-reeks van die Chery-handelsmerk geskei en as 'n onafhanklike handelsmerk vir die Russiese mark gevestig sou word. Die wêreldwye bekendstelling van die Omoda-handelsmerk het in April 2023 in Wuhu, Anhui, China, plaasgevind, saam met die bekendstelling van die Jaecoo-handelsmerk. Die twee handelsmerke, gesamentlik bekend as die O&J-handelsmerke, het ten doel om teen 2030 jaarlikse wêreldwye verkope van 1,4 miljoen voertuie te behaal, uitgesluit die Chinese mark. In dieselfde maand het Chery ook 'n afsonderlike maatskappy in China, Anhui Omoda Jaecoo Automobile Co., Ltd., gestig om as verkoopsonderneming vir die twee handelsmerke op te tree. Chery se president, Zhang Guibing, het genoem dat Omoda daarop gemik is om klante te bedien wat deel vorm van die sogenaamde “Fashion Elite”, 'n groep modegerigte verbruikers wat as “dinamies, avant-garde en modegesentreerd” beskryf word.[1][2] Die handelsmerk se rigting en ontwerpstrategie word gelei deur Steve Eum, visepresident en algemene bestuurder van ontwerp by Chery in China.[3] [[Kategorie:AS1-bronne in Russies (ru)]] 1xw05edbemb2h5ac74u6lc8d1yof8k3 2918603 2918600 2026-07-21T10:47:19Z Aliwal2012 39067 +foto vanaf en:wp geneem 2918603 wikitext text/x-wiki '''Omoda''' is 'n motorhandelsmerk van die Chinese voertuigvervaardiger Chery Automobile en is in 2022 bekendgestel.<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=Omoda & Jaecoo: fastest growing car brand in the world? - paultan.org |url=https://paultan.org/2024/04/27/omoda-jaecoo-fastest-growing-brand-in-the-world/ |access-date=2024-12-03 |website=Paul Tan's Automotive News |language=en}}</ref> As deel van Chery International vorm Omoda en Jaecoo twee susterhandelsmerke wat uitsluitlik buite China bemark word om Chery se internasionale uitvoerstrategie te ondersteun. Omoda word oor die algemeen as 'n meer premium handelsmerk geposisioneer in vergelyking met die meer algemene Chery-handelsmerk.<ref name="sac5">{{Cite web |title=Chery's luxury brand Omoda launches in SA with C5 - the compact SUV is hard to fault |url=https://www.news24.com/life/motoring/new-models/driven-cherys-luxury-brand-omoda-launches-in-sa-with-c5-the-compact-suv-is-hard-to-fault-20230419-2 |access-date=2023-04-19 |website=News24 |language=en}}</ref> In baie markte deel Omoda en Jaecoo dieselfde handelaarsnetwerk.<ref>{{Cite web |title=Chinese luxury car brand OMODA prepping for South African launch |url=https://www.702.co.za/articles/470069/chinese-luxury-omoda-prepping-for-south-african-launch |access-date=2023-05-18 |website=702 |language=en}}</ref> Volgens Chery is die letter "O" in Omoda afgelei van die woord "oxygen" (suurstof), wat varsheid, energie en lewenskragtigheid simboliseer. Die woord "Moda" is afkomstig van "modern" en verwys na 'n moderne leefstyl, innoverende ontwerp en vooruitstrewende tegnologie.<ref>{{Cite web |title=Omoda launched in South Africa with eye catching prices |url=https://www.timeslive.co.za/motoring/new-models/2023-04-14-omoda-launched-in-south-africa-with-eye-catching-prices/ |access-date=2023-05-18 |website=TimesLive |language=en}}</ref> In Iran word die handelsmerk onder die naam Ecoda bemark. In Junie 2022 is aangekondig dat die Omoda-reeks van die Chery-handelsmerk geskei en as 'n onafhanklike handelsmerk vir die Russiese mark gevestig sou word. == Bekendstelling van die Omoda-handelsmerk == [[Beeld:Omoda & Jaecoo brand launch at the 2023 Shanghai Auto Show.png|duimnael|Bekendstelling van die Omoda- en Jaecoo-handelsmerke in Wuhu, Anhui, China in 2023]] Die wêreldwye bekendstelling van die Omoda-handelsmerk het in April 2023 in Wuhu, Anhui, China, plaasgevind, saam met die bekendstelling van die Jaecoo-handelsmerk. Die twee handelsmerke, gesamentlik bekend as die O&J-handelsmerke, het ten doel om teen 2030 jaarlikse wêreldwye verkope van 1,4 miljoen voertuie te behaal, uitgesluit die Chinese mark. In dieselfde maand het Chery ook 'n afsonderlike maatskappy in China, Anhui Omoda Jaecoo Automobile Co., Ltd., gestig om as verkoopsonderneming vir die twee handelsmerke op te tree. Chery se president, Zhang Guibing, het genoem dat Omoda daarop gemik is om klante te bedien wat deel vorm van die sogenaamde “Fashion Elite”, 'n groep modegerigte verbruikers wat as “dinamies, avant-garde en modegesentreerd” beskryf word.[1][2] Die handelsmerk se rigting en ontwerpstrategie word gelei deur Steve Eum, visepresident en algemene bestuurder van ontwerp by Chery in China.[3] == Verwysings == {{Verwysings}} ge3x83gr6sv0b2mqdxpsfch7yblz0t4 2918604 2918603 2026-07-21T10:55:07Z Aliwal2012 39067 /* Bekendstelling van die Omoda-handelsmerk */ verw 2918604 wikitext text/x-wiki '''Omoda''' is 'n motorhandelsmerk van die Chinese voertuigvervaardiger Chery Automobile en is in 2022 bekendgestel.<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=Omoda & Jaecoo: fastest growing car brand in the world? - paultan.org |url=https://paultan.org/2024/04/27/omoda-jaecoo-fastest-growing-brand-in-the-world/ |access-date=2024-12-03 |website=Paul Tan's Automotive News |language=en}}</ref> As deel van Chery International vorm Omoda en Jaecoo twee susterhandelsmerke wat uitsluitlik buite China bemark word om Chery se internasionale uitvoerstrategie te ondersteun. Omoda word oor die algemeen as 'n meer premium handelsmerk geposisioneer in vergelyking met die meer algemene Chery-handelsmerk.<ref name="sac5">{{Cite web |title=Chery's luxury brand Omoda launches in SA with C5 - the compact SUV is hard to fault |url=https://www.news24.com/life/motoring/new-models/driven-cherys-luxury-brand-omoda-launches-in-sa-with-c5-the-compact-suv-is-hard-to-fault-20230419-2 |access-date=2023-04-19 |website=News24 |language=en}}</ref> In baie markte deel Omoda en Jaecoo dieselfde handelaarsnetwerk.<ref>{{Cite web |title=Chinese luxury car brand OMODA prepping for South African launch |url=https://www.702.co.za/articles/470069/chinese-luxury-omoda-prepping-for-south-african-launch |access-date=2023-05-18 |website=702 |language=en}}</ref> Volgens Chery is die letter "O" in Omoda afgelei van die woord "oxygen" (suurstof), wat varsheid, energie en lewenskragtigheid simboliseer. Die woord "Moda" is afkomstig van "modern" en verwys na 'n moderne leefstyl, innoverende ontwerp en vooruitstrewende tegnologie.<ref>{{Cite web |title=Omoda launched in South Africa with eye catching prices |url=https://www.timeslive.co.za/motoring/new-models/2023-04-14-omoda-launched-in-south-africa-with-eye-catching-prices/ |access-date=2023-05-18 |website=TimesLive |language=en}}</ref> In Iran word die handelsmerk onder die naam Ecoda bemark. In Junie 2022 is aangekondig dat die Omoda-reeks van die Chery-handelsmerk geskei en as 'n onafhanklike handelsmerk vir die Russiese mark gevestig sou word. == Bekendstelling van die Omoda-handelsmerk == [[Beeld:Omoda & Jaecoo brand launch at the 2023 Shanghai Auto Show.png|duimnael|280px|Bekendstelling van die Omoda- en Jaecoo-handelsmerke in Wuhu, Anhui, China in 2023]] Die wêreldwye bekendstelling van die Omoda-handelsmerk het in April 2023 in Wuhu, Anhui, China, plaasgevind, saam met die bekendstelling van die Jaecoo-handelsmerk. Die twee handelsmerke, gesamentlik bekend as die O&J-handelsmerke, het ten doel om teen 2030 jaarlikse wêreldwye verkope van 1,4 miljoen voertuie te behaal, uitgesluit die Chinese mark. In dieselfde maand het Chery ook 'n afsonderlike maatskappy in China, Anhui Omoda Jaecoo Automobile Co., Ltd., gestig om as verkoopsonderneming vir die twee handelsmerke op te tree. Chery se president, Zhang Guibing, het genoem dat Omoda daarop gemik is om klante te bedien wat deel vorm van die sogenaamde “Fashion Elite”, 'n groep modegerigte verbruikers wat as “dinamies, avant-garde en modegesentreerd” beskryf word.<ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Meet Omoda & Jaecoo: 2 New Car Brands From China's Chery |url=https://www.dsf.my/2023/04/omoda-and-jaecoo-brands-launched-by-chery/ |access-date=2023-05-18 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chery Spins Off Omoda & Jaecoo Brands For Lifestyle Buyers |url=https://www.dsf.my/2023/04/chery-creates-subbrands-omoda-and-jaecoo/ |date=2023-04-19|access-date=2023-05-18 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref> Die handelsmerk se rigting en ontwerpstrategie word gelei deur Steve Eum, visepresident en algemene bestuurder van ontwerp by Chery in China.<ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Meet Omoda & Jaecoo: 2 New Car Brands From China's Chery |url=https://www.dsf.my/2023/04/omoda-and-jaecoo-brands-launched-by-chery/ |access-date=2023-05-20 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} snfsgvsy74gobizidbs764qwyacicrq 2918606 2918604 2026-07-21T11:02:00Z Aliwal2012 39067 +kenteken 2918606 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Omoda wordmark.svg|duimnael|regs|240px]] '''Omoda''' is 'n motorhandelsmerk van die Chinese voertuigvervaardiger Chery Automobile en is in 2022 bekendgestel.<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=Omoda & Jaecoo: fastest growing car brand in the world? - paultan.org |url=https://paultan.org/2024/04/27/omoda-jaecoo-fastest-growing-brand-in-the-world/ |access-date=2024-12-03 |website=Paul Tan's Automotive News |language=en}}</ref> As deel van Chery International vorm Omoda en Jaecoo twee susterhandelsmerke wat uitsluitlik buite China bemark word om Chery se internasionale uitvoerstrategie te ondersteun. Omoda word oor die algemeen as 'n meer premium handelsmerk geposisioneer in vergelyking met die meer algemene Chery-handelsmerk.<ref name="sac5">{{Cite web |title=Chery's luxury brand Omoda launches in SA with C5 - the compact SUV is hard to fault |url=https://www.news24.com/life/motoring/new-models/driven-cherys-luxury-brand-omoda-launches-in-sa-with-c5-the-compact-suv-is-hard-to-fault-20230419-2 |access-date=2023-04-19 |website=News24 |language=en}}</ref> In baie markte deel Omoda en Jaecoo dieselfde handelaarsnetwerk.<ref>{{Cite web |title=Chinese luxury car brand OMODA prepping for South African launch |url=https://www.702.co.za/articles/470069/chinese-luxury-omoda-prepping-for-south-african-launch |access-date=2023-05-18 |website=702 |language=en}}</ref> Volgens Chery is die letter "O" in Omoda afgelei van die woord "oxygen" (suurstof), wat varsheid, energie en lewenskragtigheid simboliseer. Die woord "Moda" is afkomstig van "modern" en verwys na 'n moderne leefstyl, innoverende ontwerp en vooruitstrewende tegnologie.<ref>{{Cite web |title=Omoda launched in South Africa with eye catching prices |url=https://www.timeslive.co.za/motoring/new-models/2023-04-14-omoda-launched-in-south-africa-with-eye-catching-prices/ |access-date=2023-05-18 |website=TimesLive |language=en}}</ref> In Iran word die handelsmerk onder die naam Ecoda bemark. In Junie 2022 is aangekondig dat die Omoda-reeks van die Chery-handelsmerk geskei en as 'n onafhanklike handelsmerk vir die Russiese mark gevestig sou word. == Bekendstelling van die Omoda-handelsmerk == [[Beeld:Omoda & Jaecoo brand launch at the 2023 Shanghai Auto Show.png|duimnael|280px|Bekendstelling van die Omoda- en Jaecoo-handelsmerke in Wuhu, Anhui, China in 2023]] Die wêreldwye bekendstelling van die Omoda-handelsmerk het in April 2023 in Wuhu, Anhui, China, plaasgevind, saam met die bekendstelling van die Jaecoo-handelsmerk. Die twee handelsmerke, gesamentlik bekend as die O&J-handelsmerke, het ten doel om teen 2030 jaarlikse wêreldwye verkope van 1,4 miljoen voertuie te behaal, uitgesluit die Chinese mark. In dieselfde maand het Chery ook 'n afsonderlike maatskappy in China, Anhui Omoda Jaecoo Automobile Co., Ltd., gestig om as verkoopsonderneming vir die twee handelsmerke op te tree. Chery se president, Zhang Guibing, het genoem dat Omoda daarop gemik is om klante te bedien wat deel vorm van die sogenaamde “Fashion Elite”, 'n groep modegerigte verbruikers wat as “dinamies, avant-garde en modegesentreerd” beskryf word.<ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Meet Omoda & Jaecoo: 2 New Car Brands From China's Chery |url=https://www.dsf.my/2023/04/omoda-and-jaecoo-brands-launched-by-chery/ |access-date=2023-05-18 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chery Spins Off Omoda & Jaecoo Brands For Lifestyle Buyers |url=https://www.dsf.my/2023/04/chery-creates-subbrands-omoda-and-jaecoo/ |date=2023-04-19|access-date=2023-05-18 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref> Die handelsmerk se rigting en ontwerpstrategie word gelei deur Steve Eum, visepresident en algemene bestuurder van ontwerp by Chery in China.<ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Meet Omoda & Jaecoo: 2 New Car Brands From China's Chery |url=https://www.dsf.my/2023/04/omoda-and-jaecoo-brands-launched-by-chery/ |access-date=2023-05-20 |website=www.dsf.my |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} hlvtc4q071bo6vw6zob67u5pvsg9el7 1 463968 2918607 2026-07-21T11:10:26Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918607 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463969 2918610 2026-07-21T11:38:43Z Oesjaar 7467 Nuwe artikel, daar roep mev. Steyn! 2918610 wikitext text/x-wiki Die '''Jervisbaai-gebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n hawe in die omgewing van die Australiese hoofstadgebied (ACT) wat deur die land omring is. mnyhz421x2udly0r7tp8xj8qfufdh85 2918658 2918610 2026-07-21T15:16:30Z Aliwal2012 39067 2918658 wikitext text/x-wiki Die '''Jervisbaaigebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat [[Nieu-Suid-Wallis]] na die Federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) wat deur die land omring is. mz8ztiymqock9wnk61o7l1fx5lvw8y9 2918660 2918658 2026-07-21T15:19:17Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Baaie van Australië]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2918660 wikitext text/x-wiki Die '''Jervisbaaigebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat [[Nieu-Suid-Wallis]] na die Federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) wat deur die land omring is. [[Kategorie:Baaie van Australië]] f3v0iemsg6pxypteoq9h7h582jjz0eg 2918661 2918660 2026-07-21T15:19:33Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Hawens]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2918661 wikitext text/x-wiki Die '''Jervisbaaigebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat [[Nieu-Suid-Wallis]] na die Federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) wat deur die land omring is. [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] 2gnu1kk7301zrw5en9h2ek7s7d8d4ub 2918908 2918661 2026-07-23T11:54:04Z Oesjaar 7467 Ons maak vordering... 2918908 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Jervis Bay Territory | Afrikaanse naam=Jervisbaaigebied | beeld_vlag= | beeld_wapen= | bynaam= | leuse= | beeld= | hoofstad= | koördinate van hoofstad= | grootste stad= | goewerneur= | Premier= | Party_van_die_Premier= | oppervlakte_totaal= | oppervlakte_land= | oppervlakte_water= | persentasie_water= | bevolking_jaar= | bevolking_totaal= | digtheid= | posafkorting= | tydsone= | webwerf= | notes= }} Die '''Jervisbaaigebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat [[Nieu-Suid-Wallis]] na die Federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) wat deur die land omring is. [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] iwggpkyrpnfloy0ns130wfd66r9bzew 2918910 2918908 2026-07-23T11:56:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918910 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Jervis Bay Territory | Afrikaanse naam=Jervisbaaigebied | beeld_vlag= | beeld_wapen= | bynaam= | leuse= | beeld= | hoofstad= | koördinate van hoofstad= | grootste stad= | goewerneur= | Premier= | Party_van_die_Premier= | oppervlakte_totaal= | oppervlakte_land= | oppervlakte_water= | persentasie_water= | bevolking_jaar= | bevolking_totaal= | digtheid= | posafkorting= | tydsone= | webwerf= | notes= }} Die '''Jervisbaaigebied''' is 'n interne gebied van [[Australië]]. Dit is in 1915 gestig deur die oordrag van jurisdiksie van die staat [[Nieu-Suid-Wallis]] na die Federale Statebond van Australië, om die federale regering beheer te gee van 'n [[hawe]] in die omgewing van die [[Australiese Hoofstadgebied]] (ACT) wat deur die land omring is. {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Baaie van Australië]] [[Kategorie:Hawens]] n5mtlqrthkqyrs3n387sycnhwb3f37t 0 463970 2918659 2026-07-21T15:18:33Z ~2026-40941-11 211401 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Akteur | Naam = William Zabka | Geboortenaam = William Michael Zabka | Alias = Billy | Geboortedatum = 20 Oktober 1965 | Geboorteplek = [[New York]] [[Verenigde State van Amerika]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Lewensmaat = Stacie Zabka | Kinders = 2 | Beroep = [[Akteur]] | Aktiewe jare...' 2918659 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = William Zabka | Geboortenaam = William Michael Zabka | Alias = Billy | Geboortedatum = 20 Oktober 1965 | Geboorteplek = [[New York]] [[Verenigde State van Amerika]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Lewensmaat = Stacie Zabka | Kinders = 2 | Beroep = [[Akteur]] | Aktiewe jare = 1982–tans }} '''William Michael «Billy» Zabka''' ([[New York]], 20 Oktober 1965) is 'n Amerikaanse akteur, voormalige model, draaiboekskrywer, regisseur en vervaardiger. Hy is veral bekend vir sy rol as Johnny Lawrence in die rolprent ''The Karate Kid'' (1984) en in die opvolgreeks ''Cobra Kai'' (2018–2025). == Biografie == Zabka is in [[New York]] gebore as die seun van Nancy Heimert, 'n vervaardiger en produksie-assistent, en Stanley William Zabka, 'n regisseur, skrywer en komponis.<ref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/film/97/William-Zabka.html |title=William Zabka Biography (1965-) |publisher=Filmreference.com |date=20 Oktober 1965 |accessdate=9 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627062844/http://www.filmreference.com/film/97/William-Zabka.html |archive-date=27 Junie 2017 |dead-url=no}}</ref> Sy vader het gedurende die eerste twee jaar van Johnny Carson se tydperk as aanbieder as assistent-regisseur aan ''The Tonight Show Starring Johnny Carson'' gewerk en het ook aan die vervaardiging van verskeie speelfilms, waaronder ''Forced Vengeance'' (1982) met [[Chuck Norris]], meegewerk.<ref>{{cite web |url=http://www.zabka.com/aboutus |title=A Little About Us... |date=31 Maart 2014 |publisher=Zabka.com |access-date=16 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507145304/http://www.zabka.com/aboutus |archive-date=7 Mei 2019 |dead-url=yes}}</ref> In 1983 het Zabka aan die El Camino Real Charter High School in Los Angeles, Kalifornië, gematrikuleer voordat hy vir 'n kort tyd aan die California State University, Northridge, studeer het, waar hy hom op rolprentkuns toegespits het.<ref>{{cite web|url=https://uproxx.com/tv/billy-zabka-interview-cobra-kai/|title='Cobra Kai' Star Billy Zabka On Living With '80s Novelty Fame And What Today's Kids Could Learn From His Generation|last=Mancini|first=Vince|date=2019-06-26|publisher=Uproxx.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220103211942/https://uproxx.com/tv/billy-zabka-interview-cobra-kai/|archive-date=2022-01-03}}</ref> Zabka is in 2008 met sy vrou, Stacie, getroud, en hulle het twee kinders.<ref name="People 01-11-21">{{cite magazine|url=https://people.com/tv/karate-kid-bully-william-zabka-on-his-transformation-to-hero-in-cobra-kai/|title=Karate Kid Bully William Zabka Opens Up About His Transformation to Hero in Cobra Kai|date=2021-01-11|first=Michelle|last=Tauber|magazine=[[People (tydskrif)|People]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111195222/https://people.com/tv/karate-kid-bully-william-zabka-on-his-transformation-to-hero-in-cobra-kai/|archive-date=2021-01-11|access-date=2021-02-10}}</ref> == Loopbaan == Zabka het sy rolprentloopbaan begin met ''The Karate Kid'' (1984), waarin hy sy bekendste rol tot dusver vertolk het: Johnny Lawrence, die antagonis wat die hoofkarakter Daniel LaRusso ([[Ralph Macchio]]) voortdurend teister en aanval. Hy het dieselfde karakter ook kortliks aan die begin van ''The Karate Kid Part II'' vertolk, waar die einde van die eerste rolprent voortgesit word. In latere jare het hy 'n loopbaan as regisseur van kortfilms begin en in 2004 'n benoeming vir die Oscar-toekennings ontvang vir ''Most'', wat hy self geskryf en geregisseer het. In 2013 het hy saam met Ralph Macchio na televisie teruggekeer in die Amerikaanse komediereeks ''How I Met Your Mother'', waar hy homself vertolk het in die episode "The Bro Mitzvah", die 22ste episode van die agtste seisoen. Hy het later ook in verskeie episodes van die negende seisoen verskyn. Op 4 Augustus 2017 is aangekondig dat Zabka sy rol as Johnny Lawrence sou hervat in ''Cobra Kai'', 'n herlewingsreeks van tien episodes vir YouTube Premium, wat in 2018 begin uitsaai het. Zabka dien ook saam met [[Ralph Macchio]] as mede-uitvoerende vervaardiger van die reeks. Die verhaal speel 33 jaar ná die gebeure van die eerste rolprent af en fokus op 'n mismoedige Johnny wat, in 'n poging om sy lewe te herbou, die Cobra Kai-dojo heropen. Dit laat sy ou wedywering met die nou suksesvolle Daniel LaRusso (Macchio) herleef, terwyl Daniel probeer om balans in sy lewe te vind sonder die leiding van sy oorlede mentor, mnr. Miyagi.<ref>{{cite web|last1=Goldberg|first1=Lesley|title='Karate Kid' TV Sequel, Starring Ralph Macchio and William Zabka, a Go at YouTube Red|url=https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|website=MSN|publisher=Microsoft|date=4 Augustus 2017|accessdate=22 Maart 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180322204440/https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|archivedate=22 Maart 2018|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|title='Karate Kid' TV Sequel, Starring Ralph Macchio and William Zabka, a Go at YouTube Red|access-date=2018-03-22|date=2017-08-04|website=MSN|publisher=Microsoft|archive-url=https://web.archive.org/web/20180322204440/https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|archive-date=2018-03-22|last1=Goldberg|first1=Lesley}}</ref><ref name="reunion">{{cite web|url=https://www.slashfilm.com/cobra-kai-reunion-episode/|title='Cobra Kai' Season 2: About That 'Karate Kid' Reunion in Episode 6…|access-date=2019-10-21|last=Topel|first=Fred|date=2019-04-27|publisher=[[/Film]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512005543/https://www.slashfilm.com/cobra-kai-reunion-episode/|archive-date=2021-05-12}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === *1984 ''The Karate Kid'' *1985 ''Just One of the Guys'' *1985 ''National Lampoon's European Vacation'' *1986 ''Back to School'' *1986 ''The Karate Kid Part II'' *1988 ''A Tiger's Tale'' *1991 ''For Parents Only'' *1993 ''Shootfighter: Fight to the Death'' *1994 ''Unlawful Passage'' *1995 ''The Power Within'' *1996 ''Shootfighter II'' *1997 ''High Voltage'' *1999 ''Interceptors'' *2000 ''Mindstorm'' *2000 ''Falcon Down'' *2001 ''Ablaze'' *2002 ''Gale Force'' *2002 ''Hyper Sonic'' *2002 ''Landspeed'' *2002 ''Dark Descent'' *2002 ''Antibody'' *2003 ''Most'' *2004 ''Roomies'' *2007 ''Smiley Face'' *2007 ''Cake: A Wedding Story'' *2007 ''Starting from Scratch'' *2010 ''Hot Tub Time Machine'' *2011 ''Cross'' *2014 ''Where Hope Grows'' *2015 ''The Dog Who Saved Summer'' *2016 ''The Man in the Silo'' *2025 ''Karate Kid: Legends'' === Televisie === *1983 ''The Greatest American Hero'' *1984 ''Gimme a Break!'' *1984 ''CBS Schoolbreak Special'' *1984–1985 ''E/R'' *1985–1989 ''The Equalizer'' *1996 ''To the Ends of Time'' *2000 ''Epoch'' – Joe *2000 ''Python'' *2002 ''Python II'' *2013–2014 ''How I Met Your Mother'' *2014 ''Psych'' *2015 ''Gortimer Gibbon's Life on Normal Street'' *2018–2025 ''Cobra Kai'' == Verwysings == {{verwysings}} j7cm5vhgybyk26colnhxs8gwzg64nmr 2 463971 2918688 2026-07-21T19:06:06Z Okeyokayn 211409 Nuwe bladsy geskep met '==Hallo!== {{Babel|en-5|nl}} ===stel voor=== [[hallo| hallo!]] my naam is N. J. Hart, ook bekend as OkeyOkayN! dankie dat jy na my bladsy gekom het === ek is mal=== * ek is mal oor [[burrito]] se * ek is mal oor [[Taco]] se! * ek is mal oor [[Broccoli]] ===ek doen dit=== *ek wysig bladsye om skakels by te voeg en probeer om hulle beter te maak! dis so moeilik om wiki-bladsye te maak. ===die tabel van inligting=== {| klas="wikitafel" |+ Die tabel van inligting |- ! W...' 2918688 wikitext text/x-wiki ==Hallo!== {{Babel|en-5|nl}} ===stel voor=== [[hallo| hallo!]] my naam is N. J. Hart, ook bekend as OkeyOkayN! dankie dat jy na my bladsy gekom het === ek is mal=== * ek is mal oor [[burrito]] se * ek is mal oor [[Taco]] se! * ek is mal oor [[Broccoli]] ===ek doen dit=== *ek wysig bladsye om skakels by te voeg en probeer om hulle beter te maak! dis so moeilik om wiki-bladsye te maak. ===die tabel van inligting=== {| klas="wikitafel" |+ Die tabel van inligting |- ! Wysig!! Myself!! Dis waar |- | Hierdie bladsy is [[vandalisme| gevandaliseer]] 0 keer || My bynaam is OkeyOkayN || Jy kan hierdie gebruiker op [[Aarde]] vind |- | Leeg || Ek is mal oor [[burrito]] en [[Taco]] se || Hierdie gebruiker asemhaal [[lug]] |- | Leeg || Ek hou van [[Scratch (programmeertaal)|Scratch]] || Hierdie gebruiker is 'n [[mens]] |- | Leeg || Leeg || Hierdie gebruiker leef |} ===Ek=== {| class="wikitable" |+ Ek |- ! Persoonlikheid !! Het voet in die wiel gesit |- | Praat [[Nederland|Nederlands - Nederland]] as 'n inboorling|| [[Nederland]] |- | [[Manlik]] || [[Duitsland]] |- | Het [[ADHD]] en [[Outisme]] || [[België]] |- | Glo in [[God]] || [[Noordsee]] |} ==skakel== ===Verrassingskakels=== * [[meme voorraad| Verrassingskakel 1]] * [[poep-emoji| Verrassingskakel 2]] * [[lag hardop| Verrassingskakel 3]] * [[sleg| Verrassingskakel 4]] * [[sleg| Verrassingskakel 5]] * [[snaaks| Verrassingskakel 6]] * [[snaaks ahh| Verrassingskakel 7]] * [[tipografie| Verrassingskakel 8]] * [[tantrum| Verrassingskakel 9]] * [[home Depot| Verrassingskakel 10]] ===Skakels waarvan ek hou=== * [[Scratch (programmeertaal)|Scratch]] * [[Kaas|Kaas]] * [[Minecraft|Minecraft]] ==Pret== ===Geheimsinnige plek=== * Moenie op die geheimsinnige skakel klik nie! Moenie aan die sone raak nie: [[Rickrolling| Geheimsinnige Skakel ]] ===Plek waar jy en almal anders vrylik kan wysig=== *- *- * *- *- *- ===OkeyOkayN se Bunker=== *Welkom by my bunker waar ek alles in my kop sit wat ek nie weet waar om te sit nie! [[Bladsy| Letterlik "Bladsy"]] ==Prettige Feite== ===Piesang=== ====Radioaktiewe Piesangs==== * Het jy geweet Piesangs is Radioaktief, moenie bekommerd wees nie! Hulle is nie sleg vir jou nie! ====Bessie==== * Het jy geweet dat Piesangs ook as 'n Bessie Beskou word? ===Haai=== ====Ou Haaie==== *Het jy geweet dat haaie ouer as bome is? ====Beenlose Haaie==== *Het jy geweet dat haaie nie 'n enkele been in hul liggame het nie? Hul geraamtes is eerder van kraakbeen gemaak! ===Lekkergoed=== ====Snoepwatte gemaak deur 'n dokter==== *Het jy geweet dat suikerwatte deur 'n dokter uitgevind is? Dit smaak steeds heerlik! ====Eerste lekkergoed uit Egipte==== *Het jy geweet dat lekkergoed die eerste keer deur antieke Egiptenare uitgevind is? Dit het in 2000 v.C. gebeur. ==My ander rekeninge== ===[[Youtube.com| Youtube]]=== kamyper ===[[scratch.mit.edu| Scratch]]=== -mulpan2 ==Wysigingsmylpale== * '''100 [[wysig| Wysigings]]''' Klaar! 21 Julie * 200 Wysigings * 300 Wysigings * 400 Wysigings * 500 Wysigings * 600 Wysigings * 700 Wysigings * 800 Wysigings * 900 Wysigings * 1000 Wysigings ==gunsteling== ===[[Land]]=== [[Kanada]] ===[[Kos]]=== [[burrito]] 1uegbskfx84dsfckm3qqcwk6cej90zb 1 463972 2918694 2026-07-21T20:20:44Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918694 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463973 2918700 2026-07-21T21:15:43Z SpesBona 2720 + Sjablone 2918700 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Voorbladkandidaat}} dlwmmtq2mgfjq07pz33fgwlbnlxztft 0 463974 2918703 2026-07-22T06:05:52Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2918703 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Abrus |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hoepfneria'' <small>Vatke</small> * ''Hulthemia'' <small>Blume ex Miq.</small> * ''Zaga'' <small>Raf.</small> }} '''''Abrus''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Abrus aureus]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus baladensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus bottae]]'' <small>Deflers</small> * ''[[Abrus canescens]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Abrus diversifoliolatus]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Abrus fruticulosus]]'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''[[Abrus gawenensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus kaokoensis]]'' <small>Swanepoel & Kolberg</small> * ''[[Abrus laevigatus]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Abrus longibracteatus]]'' <small>Labat</small> * ''[[Abrus madagascariensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus melanospermus]]'' <small>Hassk.</small> * ''[[Abrus parvifolius]]'' <small>(R.Vig.) Verdc.</small> * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>L.</small> * ''[[Abrus sambiranensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus somalensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Abrus wittei]]'' <small>Baker f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus| ]] 9aftvb6ev389gkqd2kbg6pj9d7nzm1r 2918705 2918703 2026-07-22T06:11:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918705 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Abrus precatorius W IMG 1578.jpg |image_caption = ''Abrus precatorius'' |display_parents = 3 |taxon = Abrus |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hoepfneria'' <small>Vatke</small> * ''Hulthemia'' <small>Blume ex Miq.</small> * ''Zaga'' <small>Raf.</small> }} '''''Abrus''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Abrus aureus]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus baladensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus bottae]]'' <small>Deflers</small> * ''[[Abrus canescens]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Abrus diversifoliolatus]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Abrus fruticulosus]]'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''[[Abrus gawenensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus kaokoensis]]'' <small>Swanepoel & Kolberg</small> * ''[[Abrus laevigatus]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Abrus longibracteatus]]'' <small>Labat</small> * ''[[Abrus madagascariensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus melanospermus]]'' <small>Hassk.</small> * ''[[Abrus parvifolius]]'' <small>(R.Vig.) Verdc.</small> * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>L.</small> * ''[[Abrus sambiranensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus somalensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Abrus wittei]]'' <small>Baker f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus| ]] s1fga3lwfy05en1ec1uito9h1cgzk5q 2918709 2918705 2026-07-22T06:16:09Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakels 2918709 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Abrus precatorius W IMG 1578.jpg |image_caption = ''Abrus precatorius'' |display_parents = 3 |taxon = Abrus |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hoepfneria'' <small>Vatke</small> * ''Hulthemia'' <small>Blume ex Miq.</small> * ''Zaga'' <small>Raf.</small> }} '''''Abrus''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Abrus aureus]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus baladensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus bottae]]'' <small>Deflers</small> * ''[[Abrus canescens]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Abrus diversifoliolatus]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Abrus fruticulosus]]'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''[[Abrus gawenensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus kaokoensis]]'' <small>Swanepoel & Kolberg</small> * ''[[Abrus laevigatus]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Abrus longibracteatus]]'' <small>Labat</small> * ''[[Abrus madagascariensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus melanospermus]]'' <small>Hassk.</small> * ''[[Abrus parvifolius]]'' <small>(R.Vig.) Verdc.</small> * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Abrus sambiranensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus somalensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Abrus wittei]]'' <small>Baker f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus| ]] mar9oa9y7cmvjwi48rn5zeqfp21opgz 2918817 2918709 2026-07-22T19:29:14Z Oesjaar 7467 Dankie prof. Braam! 2918817 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Abrus precatorius W IMG 1578.jpg |image_caption = ''Abrus precatorius'' |display_parents = 3 |taxon = Abrus |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hoepfneria'' <small>Vatke</small> * ''Hulthemia'' <small>Blume ex Miq.</small> * ''Zaga'' <small>Raf.</small> }} '''''Abrus''''' (gifboontjies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Abrus aureus]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus baladensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus bottae]]'' <small>Deflers</small> * ''[[Abrus canescens]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Abrus diversifoliolatus]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Abrus fruticulosus]]'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''[[Abrus gawenensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus kaokoensis]]'' <small>Swanepoel & Kolberg</small> * ''[[Abrus laevigatus]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Abrus longibracteatus]]'' <small>Labat</small> * ''[[Abrus madagascariensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus melanospermus]]'' <small>Hassk.</small> * ''[[Abrus parvifolius]]'' <small>(R.Vig.) Verdc.</small> * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Abrus sambiranensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus somalensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Abrus wittei]]'' <small>Baker f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus| ]] 3n7bustm3ax2f4svso3xlrwz2lfn9qh 10 463975 2918704 2026-07-22T06:07:07Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2918704 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Abrus |parent=Fabaceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} mptsod4r4bxrcx13ffc40jdmxx68efq 14 463976 2918706 2026-07-22T06:13:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918706 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Fabaceae]] r8uy2cpiycy5nwaqpja2irsd3xogn55 15 463977 2918707 2026-07-22T06:13:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918707 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463978 2918708 2026-07-22T06:13:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918708 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463979 2918710 2026-07-22T06:19:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918710 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus aureus | authority = R.Vig., (1952) | synonyms = }} '''''Abrus aureus''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan sentraal en oos [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469586-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|aureus]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] ikridcf6nrlle54jis2sb9jcy86vhgn 1 463980 2918711 2026-07-22T06:20:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918711 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463981 2918712 2026-07-22T06:25:51Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918712 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus baladensis | authority = Thulin, (1994) | synonyms = }} '''''Abrus baladensis''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Somalië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:976141-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|baladensis]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Somalië]] 19z2rqsk1mw6ulytzw2vhiis0ywkl2o 1 463982 2918713 2026-07-22T06:26:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918713 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463983 2918728 2026-07-22T09:49:47Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie. 2918728 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus madagascariensis | authority = R.Vig., (1952) | synonyms =* ''Abrus madagascariensis var. typicus'' <small>R.Vig.</small> }} '''''Abrus madagascariensis''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan noord en wes [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469599-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|madagascariensis]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] bhrp12rimyl6v4pgwyx2am2l6t3bl8g 1 463984 2918729 2026-07-22T09:50:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918729 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463985 2918730 2026-07-22T09:53:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918730 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus sambiranensis | authority = R.Vig., (1952) | synonyms = }} '''''Abrus sambiranensis''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan noordwes [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469608-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|sambiranensis]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] bd0x4dbf9se9zg0erc2uxkthfelih61 1 463986 2918731 2026-07-22T09:53:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918731 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463987 2918732 2026-07-22T09:56:12Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918732 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus somalensis | authority = Taub., (1894) | synonyms = }} '''''Abrus somalensis''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Somalië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469611-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|somalensis]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Somalië]] gsmm4bexlml58wqvyht1jfeutq1cw96 1 463988 2918733 2026-07-22T09:56:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918733 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463989 2918736 2026-07-22T10:31:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918736 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus diversifoliolatus | authority = Breteler, (1960) | synonyms =* ''Abrus acutifolius'' <small>R.Vig.</small> }} '''''Abrus diversifoliolatus''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan noordwes [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469591-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|diversifoliolatus]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] koqya96iyeyhsk4xkh7qe30j28jw983 1 463990 2918737 2026-07-22T10:32:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918737 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463991 2918740 2026-07-22T10:38:27Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918740 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus gawenensis | authority = Thulin, (1994) | synonyms = }} '''''Abrus gawenensis''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Somalië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:976142-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|gawenensis]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Somalië]] 0yuqk7tnsgfhrkyp8rn82a7uykf05q3 1 463992 2918741 2026-07-22T10:39:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918741 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2 463993 2918745 2026-07-22T12:04:37Z Oesjaar 7467 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2918745 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 3 463994 2918746 2026-07-22T12:05:56Z Oesjaar 7467 Welkom! 2918746 wikitext text/x-wiki {{welkom}} n660xp1bp53bxz15mlvarz0fsoyprgn 6 463995 2918765 2026-07-22T15:04:34Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing= Dit was die aanvanklike kleurskema van die SALM se Transall-vliegtuie, soos op C-160Z reeksnommer 331 gesien word. Die merke bestaan uit die oranje-wit-en-blou vlag, die Springbokkasteel, die naam S.A. Lugmag en die volle reeksnommer op die stertvin en agter die stuurkajuit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Geen |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bro... 2918765 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Dit was die aanvanklike kleurskema van die SALM se Transall-vliegtuie, soos op C-160Z reeksnommer 331 gesien word. Die merke bestaan uit die oranje-wit-en-blou vlag, die Springbokkasteel, die naam S.A. Lugmag en die volle reeksnommer op die stertvin en agter die stuurkajuit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Geen |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} o1t0htzj37rpirja0ed006lkjur982e 6 463996 2918766 2026-07-22T15:09:20Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Transall C-160Z reeksnommer 337 word in ’n tipese kleurskema van die 1970’s gesien, met volledige merke, wat die 28 Eskader-wapen onder die stuurkajuit insluit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Onbekend |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2918766 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Transall C-160Z reeksnommer 337 word in ’n tipese kleurskema van die 1970’s gesien, met volledige merke, wat die 28 Eskader-wapen onder die stuurkajuit insluit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Onbekend |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 3ibc7wz3mjrux9hajfv58v47045xclm 6 463997 2918767 2026-07-22T15:13:31Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing= Hier word die Lockheed C-130B met die reeksnommer 402 op 2 September 1975 op Lugmagbasis Waterkloof geïllustreer. Die Springbokkasteel is op die stertgedeelte van die romp en die eenheidwapen onder die stuurkajuit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 1975 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Aviation Society of Africa |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2918767 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Hier word die Lockheed C-130B met die reeksnommer 402 op 2 September 1975 op Lugmagbasis Waterkloof geïllustreer. Die Springbokkasteel is op die stertgedeelte van die romp en die eenheidwapen onder die stuurkajuit. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 1975 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Aviation Society of Africa |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 14q6dse4lijgwgg3svfc9pv3zj3zayj 6 463998 2918768 2026-07-22T15:17:21Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing= Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 404 het in Oktober 1975 aan die Air Africa International-lugskou deelgeneem. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Oktober 1975 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2918768 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Lockheed C-130B Hercules reeksnommer 404 het in Oktober 1975 aan die Air Africa International-lugskou deelgeneem. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= Oktober 1975 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> iwoi61s5foib2d0afj5gzna64m9ogln 6 463999 2918769 2026-07-22T15:21:32Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing= Dit is hoe die voorkantoor van ’n opgegradeerde SALM-C-130B (en in die besonder die intrumentepaneel) daar uitsien. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= 2 September 2005 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2918769 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Dit is hoe die voorkantoor van ’n opgegradeerde SALM-C-130B (en in die besonder die intrumentepaneel) daar uitsien. |bron= Gabriel le Roux-versameling |datum= 2 September 2005 |daarsteller= Gaius le Roux |outeur= Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 9e32r4v58bzoqm11kwes35v2ztx3xth 0 464000 2918776 2026-07-22T16:13:14Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918776 wikitext text/x-wiki '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter Fāṭema, en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. mu7kyeblb7jlau830omzeeu4p1ambh3 2918831 2918776 2026-07-22T20:27:02Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918831 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Hasan ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah al-Zahra]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter Fāṭema, en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. ij5uupeuew7o1mvywhvmosmu3k5mams 2918837 2918831 2026-07-22T20:34:55Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918837 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Hasan ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. fg4puo8s9vfgphwf0u9zwcxqlihsntx 2918860 2918837 2026-07-22T23:03:36Z Aryan.HK 211319 /* Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah */ 2918860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Hasan ibn Ali |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == [[File:Hasan–Mu'awiya Peace Treaty.png|thumb|Hasan–Mu'awiya Peace Treaty]] Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. esh3ow80fslsvn91gsyyg847rj7a9qe 2918861 2918860 2026-07-22T23:08:51Z Aryan.HK 211319 /* */ 2918861 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) [[File:Hasan ibn Ali.png]] |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == [[File:Hasan–Mu'awiya Peace Treaty.png|thumb|Hasan–Mu'awiya Peace Treaty]] Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. subvv5eiguy98sbbkwp2wgbptoysf5r 2918872 2918861 2026-07-23T04:22:30Z CommonsDelinker 1161 "Hasan–Mu'awiya_Peace_Treaty.png" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Hasan–Mu'awiya Peace Treaty.png|]] 2918872 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) [[File:Hasan ibn Ali.png]] |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. e2i1f07mmv2579y1v8ap1n6i8n4p182 2918875 2918872 2026-07-23T05:38:39Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2918875 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) | image = Hasan ibn Ali.png |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. mekn1lg21zm19q6b2zy62ciddh2ipsu 2918876 2918875 2026-07-23T05:40:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918876 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Hasan ibn Ali<br />الحسن بن علي |kleur = #708090 |titel = Tweede imam van Sjia-Islam<br />Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) |beeld = Hasan ibn Ali.png |opskrif1 = Volle naam |1 = Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |opskrif11 = Gebore |11 = 625<br />Medina |opskrif12 = Oorlede |12 = 2 April 670<br />Medina |opskrif13 = Vader |13 = [[Ali ibn Abi Talib]] |opskrif14 = Moeder |14 = [[Fatimah]] |opskrif15 = Grootvader |15 = [[Mohammed]] |opskrif16 = Broer |16 = [[Husayn ibn Ali]]<br /> [[Abbas ibn Ali]] |opskrif17 = Kinders |17 = [[Hasan al-Muthanna]]<br /> [[Zayd ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Qasim ibn Hasan]]<br /> [[Abdullah ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Abu Bakr ibn Hasan ibn Ali]]<br /> [[Bishr ibn Hasan]]<br /> [[Talha ibn Hasan]] |opskrif18 = Bekend vir |18 = [[Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah]]<br /> Tweede imam van Sjia-Islam<br /> Kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap }} '''Hasan ibn Ali''' (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter [[Fatimah]], en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.<ref name="IranicaHasan">{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali/ |access-date=2026-07-21}}</ref><ref name="OxfordHasan">{{cite encyclopedia |title=Al-Hasan b. ʿAli |encyclopedia=Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095402373 |access-date=2026-07-21}}</ref> Nadat sy vader, [[Ali ibn Abi Talib]], vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Momen">{{cite book |last=Momen |first=Moojan |title=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |year=1985}}</ref> Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |year=2016}}</ref> == Vroeë lewe == Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.<ref name="IranicaHasan" /> Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer [[Husayn ibn Ali]] getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Husayn">{{cite encyclopedia |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Wilferd Madelung |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}</ref> Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah al-Zahra]], die dogter van Mohammed.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.<ref name="MadelungSuccession">{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah == Ná die moord op [[Ali ibn Abi Talib]] in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Jafri">{{cite book |last=Jafri |first=S. H. M. |title=The Origins and Early Development of Shi'a Islam |year=1979}}</ref> Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.<ref name="MadelungSuccession" /><ref name="Kennedy" /> Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.<ref name="Momen" /><ref name="Donner">{{cite book |last=Donner |first=Fred M. |title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam |publisher=Harvard University Press |year=2010}}</ref> Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="Hawting">{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |publisher=Psychology Press |year=2000}}</ref> In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.<ref name="IranicaHasan" /> Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.<ref name="Jafri" /><ref name="Momen" /> == Terugkeer na Medina == Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="OxfordHasan" /> Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.<ref name="IranicaHasan" /> Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.<ref name="Momen" /><ref name="OxfordHasan" /> == Dood == Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.<ref name="IranicaHasan" /> Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.<ref name="Momen" /><ref name="Jafri" /> Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.<ref name="OxfordHasan" /> == Nalatenskap == Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.<ref name="Kennedy" /><ref name="Donner" /> Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.<ref name="OxfordHasan" /><ref name="IranicaHasan" /> Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.<ref name="IranicaHasan" /><ref name="MadelungSuccession" /> Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.<ref name="Momen" /><ref name="Hawting" /> == Bronne == {{Verwysings}} * Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." ''Encyclopaedia Iranica'' (2003). * Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." ''Encyclopaedia Iranica'' (2004). * Madelung, Wilferd. ''The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate''. Cambridge University Press, 1997. * Momen, Moojan. ''An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism''. 1985. * Jafri, S. H. M. ''The Origins and Early Development of Shi'a Islam''. 1979. * Kennedy, Hugh. ''The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century''. 2016. * Hawting, G. R. ''The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750''. 2000. * Donner, Fred M. ''Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam''. Harvard University Press, 2010. * Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In ''Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion''. Routledge, 2013, pp. 218–219. * "Al-Hasan b. ʿAli." ''Oxford Reference''. Oxford University Press. e0a1xn0sxi2q3vo1r34kot1rn94m2bt 0 464001 2918777 2026-07-22T16:21:58Z Malumenduna 203837 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1358161819|Cool Cats Show]]" te vertaal 2918777 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Televisie}} '''''Cool Cats Show''''' Is 'n Australiese televisiereeks wat van 1958 tot 1960 regstreeks op die Melbourne stasie HSV-7 uitgesaai is. Toe dit debuteer, is Australiese reekse dikwels op 'n enkel stasie uitgesaai, maar , dit het minder algemeen geword gedurende die reeks se loop tyd, aangesien meer program in verskeie stede begin wys is namate televisie oor die land versprei het. Die reeks is opmerklik as 'n vroeë voorbeeld van 'n Australiese televie siereeks wat op tieners gemik is. TV-lysinskrywings van die era het dit beskryf as 'n "tiener ateljeedans" aangebied deur Don Bennetts , met "gaskunstenaars". <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> Die Ted Vining drietal word gelys , asof hulle in verskeie episodes verskyn het. <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> <ref>{{Cite news|accessdate=2013-05-01}}</ref> == Verwysings == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Verwysings}} 7lhnv5tk1pkm3zri2m8525qcydy2e2c 0 464002 2918783 2026-07-22T17:31:22Z コーギー好き 211462 Ek het 'n nuwe saadjie vir die Walliese Corgi-artikel geskep, vertaal uit die Engelse Wikipedia-weergawe. 2918783 wikitext text/x-wiki Die '''Walliese Corgi''' (of '''Welsh Corgi''') is 'n klein tipe herdershond wat van Wallis afkomstig is. Hulle is bekend vir hul kort bene en vosagtige gesigte, en het histories boere met vee gehelp. Hulle word wêreldwyd deur die belangrikste kynologiese organisasies erken en is veral bekend vir hul verbintenis met koningin Elizabeth II.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/Welsh-corgi|title=Welsh Corgi|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Saadjie}} 81fshoszng50znagutcbl5jkbqt4vv6 2918789 2918783 2026-07-22T17:47:31Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Welsh corgi]] na [[Walliese corgi]] geskuif 2918783 wikitext text/x-wiki Die '''Walliese Corgi''' (of '''Welsh Corgi''') is 'n klein tipe herdershond wat van Wallis afkomstig is. Hulle is bekend vir hul kort bene en vosagtige gesigte, en het histories boere met vee gehelp. Hulle word wêreldwyd deur die belangrikste kynologiese organisasies erken en is veral bekend vir hul verbintenis met koningin Elizabeth II.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/Welsh-corgi|title=Welsh Corgi|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Saadjie}} 81fshoszng50znagutcbl5jkbqt4vv6 2918791 2918789 2026-07-22T17:52:17Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2918791 wikitext text/x-wiki Die '''Walliese corgi''' (of '''Welsh corgi''') is 'n klein tipe herdershond wat van [[Wallis]] afkomstig is. Hulle is bekend vir hul kort bene en vosagtige gesigte, en was histories [[Boer (landbou)|boere]] met hul vee behulpsaam. Hulle word wêreldwyd deur die belangrikste honderas-organisasies erken en is veral bekend vir hul verbintenis met die wyle [[Koningin Elizabeth II]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/Welsh-corgi|title=Welsh Corgi|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}}{{Saadjie}} 8v3g5317rcc622f849u1kx9qolt0kyz 2918795 2918791 2026-07-22T18:00:12Z Aliwal2012 39067 +foto vanaf en:wp geneem 2918795 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pembroke and Cardigan Welsh Corgi.jpg|duimnael|'n Pembroke en 'n Cardigan Walliese corgi]] Die '''Walliese corgi''' (of '''Welsh corgi''') is 'n klein tipe herdershond wat van [[Wallis]] afkomstig is. Hulle is bekend vir hul kort bene en vosagtige gesigte, en was histories [[Boer (landbou)|boere]] met hul vee behulpsaam. Hulle word wêreldwyd deur die belangrikste honderas-organisasies erken en is veral bekend vir hul verbintenis met die wyle [[Koningin Elizabeth II]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/Welsh-corgi|title=Welsh Corgi|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} 73b6za3aoozy7tqgjmd9loap5qxc78k 0 464003 2918790 2026-07-22T17:47:31Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Welsh corgi]] na [[Walliese corgi]] geskuif 2918790 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Walliese corgi]] a9ppwc0b53j11rctv7yq1fcwnn4r6ln 1 464004 2918792 2026-07-22T17:53:19Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918792 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464005 2918810 2026-07-22T18:42:44Z Tom9358 84352 Nuwe bladsy geskep met '{{Infoboks organisasie |naam = Centraal Bureau voor de Statistiek |afkorting = CBS |beeld = Leidschenveen CBS.jpg |onderskrif = Hoofdkantoor van die CBS in [[Den Haag]] |gestig = 9 Januarie 1899 |tipe = Selfstandige bestuursorgaan |land = [[Nederland]] |hoofkwartier = [[Den Haag]] en [[Heerlen]] |webwerf = [https://www.cbs.nl www.cbs.nl] }} Die '''Centraal Bureau voor de Statistiek''' ('''CBS''') is die amptelike [[statistiek]]-agentskap van [[Nederland]]. Die CBS...' 2918810 wikitext text/x-wiki {{Infoboks organisasie |naam = Centraal Bureau voor de Statistiek |afkorting = CBS |beeld = Leidschenveen CBS.jpg |onderskrif = Hoofdkantoor van die CBS in [[Den Haag]] |gestig = 9 Januarie 1899 |tipe = Selfstandige bestuursorgaan |land = [[Nederland]] |hoofkwartier = [[Den Haag]] en [[Heerlen]] |webwerf = [https://www.cbs.nl www.cbs.nl] }} Die '''Centraal Bureau voor de Statistiek''' ('''CBS''') is die amptelike [[statistiek]]-agentskap van [[Nederland]]. Die CBS versamel en verwerk data oor die Nederlandse samelewing waarmee statistiese inligting oor maatskaplike en ekonomiese onderwerpe, insluitend bevolkingsyfers, die ekonomie en die arbeidsmark, gegee kan word. Die CBS het die wetlike taak om sy inligting onafhanklik en publiek toeganklik te maak. Die CBS het kantore in [[Den Haag]] en [[Heerlen]] en het omtrent 2000 werknemers (2022). == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Nederland]] [[Kategorie:Statistiek]] ibtzzrexv4gllvtcvusolchfyotpyek 2918812 2918810 2026-07-22T18:46:09Z Tom9358 84352 2918812 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) |kenteken = [[Lêer:Leidschenveen CBS.jpg|250px]]<br />Hoofkantoor van die CBS in [[Den Haag]] |tipe = Selfstandige beheerliggaam |stigting = 9 Januarie 1899 |ligging_stad = [[Den Haag]] en [[Heerlen]] |ligging_land = [[Nederland]] |getal_werknemers = 2000 (2022) |webwerf = [https://www.cbs.nl www.cbs.nl] }} Die '''Centraal Bureau voor de Statistiek''' ('''CBS''') is die amptelike [[statistiek]]-agentskap van [[Nederland]]. Die CBS versamel en verwerk data oor die Nederlandse samelewing waarmee statistiese inligting oor maatskaplike en ekonomiese onderwerpe, insluitend bevolkingsyfers, die ekonomie en die arbeidsmark, gegee kan word. Die CBS het die wetlike taak om sy inligting onafhanklik en publiek toeganklik te maak. Die CBS het kantore in [[Den Haag]] en [[Heerlen]] en het omtrent 2000 werknemers (2022). == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Nederland]] [[Kategorie:Statistiek]] f2w0ah7j979hwjvvyz0ymz2ryu2anbl 0 464006 2918822 2026-07-22T19:53:14Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie. 2918822 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus wittei | authority = Baker f., (1932) | synonyms = }} '''''Abrus wittei''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Demokratiese Republiek die Kongo]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469617-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|wittei]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo [[Kategorie:Endemiese plante van die Demokratiese Republiek die Kongo o28bpb1xtx5coqg353qlatzoaubjccv 2918823 2918822 2026-07-22T19:53:30Z Oesjaar 7467 /* Bron */ Ai! 2918823 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus wittei | authority = Baker f., (1932) | synonyms = }} '''''Abrus wittei''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Demokratiese Republiek die Kongo]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469617-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|wittei]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Endemiese plante van die Demokratiese Republiek die Kongo]] 39r96pi1hjlgypdr5xnkqwq3eotv9f9 1 464007 2918824 2026-07-22T19:53:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918824 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464008 2918825 2026-07-22T19:58:37Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918825 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus parvifolius | authority = (R.Vig.) Verdc., (1970) | synonyms =* ''Abrus madagascariensis var. parvifolius'' <small>R.Vig.</small> }} '''''Abrus parvifolius''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan sentraal [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469603-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|parvifolius]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] fet0eg7fys4z5yk9dxy2mk5tpfxy4u0 1 464009 2918826 2026-07-22T19:59:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918826 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464010 2918827 2026-07-22T20:11:52Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918827 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus bottae | authority = Deflers, (1889) | synonyms = }} '''''Abrus bottae''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Jemen]] en [[Saoedi-Arabië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469587-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|bottae]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] r9ll1pvdcgdgaxo56vo1iui0bosi0pm 1 464011 2918828 2026-07-22T20:12:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918828 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464012 2918859 2026-07-22T22:20:43Z VamuhleOmuhle 203624 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, o...' 2918859 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nevus flammeus nuchae ("stork bite" "Storchenbiss").JPG|duimnael|'n baba met 'n salmpiesmerk agter die nek.]] = Nevus Simplex = '''Nevus simplex,''' algemeen bekend as ’n '''''salmpiesmerk''''' of '''''ooievaarbyt''''' <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>''',''' is 'n rooi of pienk vlek wat gewoonlik op die voorkop, agter die nek, ooglede of neusbrug van pasgebore babas verskyn<ref>{{Cite web|url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/salmon+patch|title=salmon patch|website=TheFreeDictionary.com|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> .Nevus simplex kan by soveel as 1 uit elke 3 pasgeborenes waargeneem word. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>Hierdie toestand is nie gevaarlik nie en verdwyn dikwels spontaan oor tyd. == Kenmerke van Nevus Simplex == Hierdie geboortemerk is gewoonlik plat en manifesteer as pienk tot rooi vlekke op die vel van ’n pasgebore baba. Die rande van die merk is vaag en onreëlmatig, wat dit onderskei van ander meer gedefinieerde vel afwykings<ref>{{Cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|title=What’s a Stork Bite?|website=Cleveland Clinic|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20260613072345/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21975-stork-bite|archive-date=2026-06-13|access-date=2026-07-22}}</ref> . Dit kom meestal voor op die voorkop, ooglede, agterkant van die nek of soms op die kopvel<ref>{{Cite journal |last=Juern |first=Anna M. |last2=Glick |first2=Zoey R. |last3=Drolet |first3=Beth A. |last4=Frieden |first4=Ilona J. |date=2010-11-01 |title=Nevus simplex: A reconsideration of nomenclature, sites of involvement, and disease associations |url=https://www.jaad.org/article/S0190-9622(09)02111-2/abstract |journal=Journal of the American Academy of Dermatology |language=English |volume=63 |issue=5 |pages=805–814 |doi=10.1016/j.jaad.2009.08.066 |issn=0190-9622}}</ref> . ’n Belangrike kenmerk is dat die kleur van die merk dikwels donkerder word wanneer die baba huil, koors het of aan temperatuur veranderinge blootgestel word. Nevus simplex is goedaardig en hou geen gesondheidsrisiko’s in nie; dit verdwyn dikwels spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van die kind se lewe, hoewel merke op die nek soms langer kan aanhou. == Oorsake van Nevus Simplex == Die primêre oorsaak is die oppervlakkige uitbreiding van kapillêre naby die epidermis <ref>{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|date=2023-10-26|website=DermNet®|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>, wat lei tot ’n verhoogde sigbaarheid van hierdie bloedvate op die veloppervlak. Hierdie kapillêre dilatasie is nie ’n teken van patologie nie, maar eerder ’n normale variasie in vaskulêre ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001388.htm|title=Stork bite: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref>. Die vlekke word dus gevorm deur ’n plaaslike ophoping van bloedvloei in die klein vaatjies. == Behandeling == Behandeling in die meeste gevalle is nie nodig nie, aangesien hierdie merk goedaardig is.Klinies verdwyn die vlekke spontaan binne die eerste 12 tot 18 maande van ’n kind se lewe. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/a_to_z/vascular-birthmarks-a-to-z|title=Vascular Birthmarks|date=2019-03-22|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-22}}</ref> == Verwysings == h96fjwkty524xsswgsykvrahfgxro0a 14 464014 2918885 2026-07-23T09:17:09Z JMK 649 +kat 2918885 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} __NOGALLERY__ [[Kategorie:Beelde]] 8q7j13ndwltf1h9o5gt8las9dfoe7bz 0 464015 2918887 2026-07-23T09:27:34Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918887 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus canescens | authority = [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker, (1871) | synonyms = }} '''''Abrus canescens''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Benin]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Liberië]], [[Mali]], [[Nigerië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sierra Leone]], [[Soedan]], [[Suid-Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:469588-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|canescens]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Liberië]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] 0j7bleahnsyexsrd0dnxbbb2pjzc15z 1 464016 2918888 2026-07-23T09:29:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918888 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464017 2918899 2026-07-23T11:32:00Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918899 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus kaokoensis | authority = Swanepoel & Kolberg, (2011) | synonyms = }} '''''Abrus kaokoensis''''' is 'n [[plant]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Namibië]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77112519-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|kaokoensis]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Namibië]] mm2crem4x7i44xxcve4vzqo8rnj4sr1 1 464018 2918900 2026-07-23T11:32:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918900 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 464019 2918902 2026-07-23T11:39:40Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2918902 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Abrus longibracteatus | authority = Labat, (1991) | synonyms = }} '''''Abrus longibracteatus''''' is 'n rankplant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Laos]] en [[Viëtnam]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:960419-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus|longibracteatus]] [[Kategorie:Flora van Laos]] [[Kategorie:Flora van Viëtnam]] d8s11q9f0pkb35133ky41locs95n17h 1 464020 2918903 2026-07-23T11:40:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918903 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 464021 2918907 2026-07-23T11:45:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918907 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv